# Yogasutra-Analyse/ Vibhuti Pada
## विभूतिपाद vibhūti pāda

| 1: | १ | देशबन्धश्चित्तस्य धारणा | deśabandhaścittasya dhāraṇā | 1 |
| 2: | २ | तत्र प्रत्ययैकतानता ध्यानम् | tatra pratyayaikatānatā dhyānam | 2 |
| 3: | ३ | तद् एवार्थमात्रनिर्भासं स्वरूपशून्यम् इव समाधिः | tad evārthamātranirbhāsaṃ svarūpaśūnyam iva samādhiḥ | 3 |
| 4: | ४ | त्रयम् एकत्र संयमः | trayam ekatra saṃyamaḥ | 4 |
| 5: | ५ | तज्जयात् प्रज्ञालोकः | tajjayāt prajñālokaḥ | 5 |
| 6: | ६ | तस्य भूमिषु विनियोगः | tasya bhūmiṣu viniyogaḥ | 6 |
| 7: | ७ | त्रयम् अन्तरण्गं पूर्वेभ्यः | trayam antaraṅgaṃ pūrvebhyaḥ | 7 |
| 8: | ८ | तद् अपि बहिरङ्गं निर्बीजस्य | tad api bahiraṅgaṃ nirbījasya | 8 |
| 9: | ९ | व्युत्थाननिरोधसṃस्कारयोर् अभिभवप्रादुर्भावौ निरोधक्षणचित्तान्वयो निरोधपरिणामः | vyutthānanirodhasaṃskārayor abhibhavaprādurbhāvau nirodhakṣaṇacittānvayo nirodhapariṇāmaḥ | 9 |
| 10: | १० | तस्य प्रशान्तवाहिता संस्कारात् | tasya praśāntavāhitā saṃskārāt | 10 |
| 11: | ११ | सर्वार्थतैकाग्रतयोः क्षयोदयौ चित्तस्य समाधिपरिणामः | sarvārthataikāgratayoḥ kṣayodayau cittasya samādhipariṇāmaḥ | 11 |
| 12: | १२ | ततः पुनः शान्तोदितौ तुल्यप्रत्ययश् चित्तस्यैकाग्रतापरिणामः | tataḥ punaḥ śāntoditau tulyapratyayaś cittasyaikāgratāpariṇāmaḥ | 12 |
| 13: | १३ | एतेन भूतेन्द्रियेषु धर्मलक्षणावस्थापरिणामा व्याख्याताः | etena bhūtendriyeṣu dharmalakṣaṇāvasthāpariṇāmā vyākhyātāḥ | 13 |
| 14: | १४ | शान्तोदिताव्यपदेश्यधर्मानुपाती धर्मी | śāntoditāvyapadeśyadharmānupātī dharmī | 14 |
| 15: | १५ | क्रमान्यत्वं परिणामान्यत्वे हेतुः | kramānyatvaṃ pariṇāmānyatve hetuḥ | 15 |
| 16: | १६ | परिणामत्रयसंयमाद् अतीतानागतज्ञानम् | pariṇāmatrayasaṃyamād atītānāgatajñānam | 16 |
| 17: | १७ | शब्दार्थप्रत्ययानाम् इतरेतराध्यासात् संकरस् तत्प्रविभागसंयमात् सर्वभूतरुतज्ञानम् | śabdārthapratyayānām itaretarādhyāsāt saṃkaras tatpravibhāgasaṃyamāt sarvabhūtarutajñānam | 17 |
| 18: | १८ | संस्कारसाक्षात्करणात् पूर्वजातिज्ञानम् | saṃskārasākṣātkaraṇāt pūrvajātijñānam | 18 |
| 19: | १९ | प्रत्ययस्य परचित्तज्ञानम् | pratyayasya paracittajñānam | 19 |
| 20: | २० | न च तत्सालम्बनं तस्याविषयीभूतत्वात् | na ca tatsālambanaṃ tasyāviṣayībhūtatvāt | 20 |
| 21: | २१ | कायरूपसंयमात् तद्ग्राह्यशक्तिस्तम्भे चक्षुःप्रकाशासंप्रयोगे ऽन्तर्धानम् | kāyarūpasaṃyamāt tadgrāhyaśaktistambhe cakṣuḥprakāśāsaṃ(pra)yoge 'ntardhānam | 21 |
| 22: | २२ | सोपक्रमं निरुपक्रमं च कर्म तत्संयमाद् अपरान्तज्ञानम् अरिष्टेभ्यो वा | sopakramaṃ nirupakramaṃ ca karma tatsaṃyamād aparāntajñānam ariṣṭebhyo vā | 22 |
| 23: | २३ | मैत्र्यादिषु बलानि | maitryādiṣu balāni | 23 |
| 24: | २४ | बलेषु हस्तिबलादीनि | baleṣu hastibalādīni | 24 |
| 25: | २५ | प्रवृत्त्यालोकन्यासात् सूक्ष्मव्यवहितविप्रकृष्टज्ञानम् | pravṛttyālokanyāsāt sūkṣmavyavahitaviprakṛṣṭajñānam | 25 |
| 26: | २६ | भुवनज्ञानं सूर्यसंयमात् | bhuvanajñānaṃ sūryasaṃyamāt | 26 |
| 27: | २७ | चन्द्रे ताराव्यूहज्ञानम् | candre tārāvyūhajñānam | 27 |
| 28: | २८ | ध्रुवे तद्गतिज्ञानम् | dhruve tadgatijñānam | 28 |
| 29: | २९ | नाभिचक्रे कायव्यूहज्ञानम् | nābhicakre kāyavyūhajñānam | 29 |
| 30: | ३० | कण्ठकूपे क्षुत्पिपासानिवृत्तिः | kaṇṭhakūpe kṣutpipāsānivṛttiḥ | 30 |
| 31: | ३१ | कूर्मनाड्यां स्थैर्यम् | kūrmanāḍyāṃ sthairyam | 31 |
| 32: | ३२ | मूर्धज्योतिषि सिद्धदर्शनम् | mūrdhajyotiṣi siddhadarśanam | 32 |
| 33: | ३३ | प्रातिभाद् वा सर्वम् | prātibhād vā sarvam | 33 |
| 34: | ३४ | हृदये चित्तसंवित् | hṛdaye cittasaṃvit | 34 |
| 35: | ३५ | सत्त्वपुरुषयोर् अत्यन्तासंकीर्णयोः प्रत्ययाविशेषः भोगः परार्थत्वात् स्वार्थसंयमात् पुरुषज्ञानम् | sattvapuruṣayor atyantāsaṃkīrṇayoḥ pratyayāviśeṣaḥ bhogaḥ parārthatvāt svārthasaṃyamāt puruṣajñānam | 35 |
| 36: | ३६ | ततः प्रातिभश्रावणवेदनादर्शास्वादवार्त्ता जायन्ते | tataḥ prātibhaśrāvaṇavedanādarśāsvādavārttā jāyante | 36 |
| 37: | ३७ | ते समाधाव् उपसर्गा व्युत्थाने सिद्धयः | te samādhāv upasargā vyutthāne siddhayaḥ | 37 |
| 38: | ३८ | बन्धकारणशैथिल्यात् प्रचारसंवेदनाच् च चित्तस्य परशरीरावेशः | bandhakāraṇaśaithilyāt pracārasaṃvedanāc ca cittasya paraśarīrāveśaḥ | 38 |
| 39: | ३९ | उदानजयाज् जलपङ्ककण्टकादिष्व् असङ्ग उत्क्रान्तिश् च | udānajayāj jalapaṅkakaṇṭakādiṣv asaṅga utkrāntiś ca | 39 |
| 40: | ४० | समानजयात् प्रज्वलनम् | samānajayāt prajvalanam | 40 |
| 41: | ४१ | श्रोत्राकाशयोः सम्बन्धसंयमाद् दिव्यं श्रोत्रम् | śrotrākāśayoḥ sambandhasaṃyamād divyaṃ śrotram | 41 |
| 42: | ४२ | कायाकाशयोः संबन्धसंयमाल्लघुतूलसमापत्तेश्चाकाशगमनम् | kāyākāśayoḥ saṃbandhasaṃyamāllaghutūlasamāpatteścākāśagamanam | 42 |
| 43: | ४३ | बहिरकल्पिता वृत्तिर्महाविदेहा ततः प्रकाशावरणक्षयः | bahirakalpitā vṛttirmahāvidehā tataḥ prakāśāvaraṇakṣayaḥ | 43 |
| 44: | ४४ | स्थूलस्वरूपसूक्ष्मान्वयार्थवत्त्वसंयमाद्भूतजयः | sthūlasvarūpasūkṣmānvayārthavattvasaṃyamādbhūtajayaḥ | 44 |
| 45: | ४५ | ततो ऽणिमादिप्रादुर्भावः कायसंपद् तद्धर्मानभिघातश् च | tato 'ṇimādiprādurbhāvaḥ kāyasaṃpad taddharmānabhighātaś ca | 45 |
| 46: | ४६ | रूपलावण्यबलवज्रसंहननत्वानि कायसम्पत् | rūpalāvaṇyabalavajrasaṃhananatvāni kāyasampat | 46 |
| 47: | ४७ | ग्रहणस्वरूपास्मितान्वयार्थवत्त्वसंयमाद् इन्द्रियजयः | grahaṇasvarūpāsmitānvayārthavattvasaṃyamād indriyajayaḥ | 47 |
| 48: | ४८ | ततो मनोजवित्वं विकरणभावः प्रधानजयश् च | tato manojavitvaṃ vikaraṇabhāvaḥ pradhānajayaś ca | 48 |
| 49: | ४९ | सत्त्वपुरुषान्यताख्यातिमात्रस्य सर्वभावाधिष्ठातृत्वं सर्वज्ञातृत्वं च | sattvapuruṣānyatākhyātimātrasya sarvabhāvādhiṣṭhātṛtvaṃ sarvajñātṛtvaṃ ca | 49 |
| 50: | ५० | तद्वैराग्याद् अपि दोषबीजक्षये कैवल्यम् | tadvairāgyād api doṣabījakṣaye kaivalyam | 50 |
| 51: | ५१ | स्थान्युपनिमन्त्रणे सङ्गस्मयाकरणं पुनर् अनिष्टप्रसङ्गात् | sthānyupanimantraṇe saṅgasmayākaraṇaṃ punar aniṣṭaprasaṅgāt | 51 |
| 52: | ५२ | क्षणतत्क्रमयोः संयमाद् विवेकजं ज्ञानम् | kṣaṇatatkramayoḥ saṃyamād vivekajaṃ jñānam | 52 |
| 53: | ५३ | जातिलक्षणदेशैर् अन्यतानवच्छेदात् तुल्ययोस् ततः प्रतिपत्तिः | jātilakṣaṇadeśair anyatānavacchedāt tulyayos tataḥ pratipattiḥ | 53 |
| 54: | ५४ | तारकं सर्वविषयं सर्वथाविषयम् अक्रमं चेति विवेकजं ज्ञानम् | tārakaṃ sarvaviṣayaṃ sarvathāviṣayam akramaṃ ceti vivekajaṃ jñānam | 54 |
| 55: | ५५ | सत्त्वपुरुषयोः शुद्धिसाम्ये कैवल्यम् | sattvapuruṣayoḥ śuddhisāmye kaivalyam | 55 |