OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# bern-ouzh-bern
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar an anv-kadarn bern, an araogenn ouzh hag an anv-kadarn bern.

### Adverb

bern-ouzh-bern /ˌbɛrnuzˈbɛrn/
* En ur bern war ur bern all.
* An eil war-benn egile.
** Fulup a oa savet daou zant dezhañ bern-ouzh-bern, TBP 2/43

#### Gerioù heñvelster

* bern-war-vern

#### Troidigezhioù

* galleg : entassé , en tas
# berlinat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv divoutin Berlin hag al lostger -at.

### Anv-gwan

berlinat /bɛr.ˈlĩː.nat/
* Eus Berlin, a denn da Verlin.
** Un aktourez verlinat eo Paula Beer.

#### Gerioù kar dre o ster

* Berlinad

#### Troidigezhioù

* galleg : berlinois gourel , berlinoise benel

### Gwelet ivez

* Stagadenn:Kêrioù ha tud
# berliñj
## Brezhoneg

berliñj
* seurt danvez glas
* galleg droguet bleu
# bern kaoc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant ar gerioù bern ha kaoc'h.

### Anv-kadarn

* Pezh a zeu eus kac'hadenn den pe loen.
** — « Hag e rin, », eme ar jeant, a oa bremañ ur pezh bern kaoc'h en e vragez. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 79.)
* Kunujenn.
    Ur bern kaoc'h! Setu petra out!
# da bet vloaz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant da, pet hag an anv-kadarn bloaz.

### Troienn

da bet vloaz /Distagadur ?/
* Goulenn graet diwar-benn an oad, an niver a vloazioù.
** Da bet vloaz e yelo d'ar skol ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 53.) (Ar furm yelo n'eo ket gwall anavezet e Treger)

#### Gerioù heñvelster

* da be oad

##### Notenn

* War-lerc'h pet ez a an anv-kadarn bloaz da vloaz.
* Gwelout : oad.
# da-vete
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus da ha bete.
| Gour | Furm |
| U1 | d'am bete |
| U2 | d'az pete |
| U3g | d'e vete |
| U3b | d'he bete |
| L1 | d'hor bete d'hon bete |
| L2 | d'ho pete |
| L3 | d'o bete |
| D | |

### Araogenn

da-vete /daˈvetːe/
* Mont, dont da vete unan bennak : davetañ.
** Ac'hañ 'ta, selaouit ar merc'hed o tremen gant kelornioù pe armoù all : « Emaon o vont, emezo, d'ober un tamm tro davete feunteun Soaz Sapeur ». — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 10.)

##### Notenn

* Implijet e vez gant verboù a verk al lusk.

#### Troidigezhioù

* galleg : jusque
# da be
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus da ha pe.
da be
* Troienn c'houlennata savet gant an araogenn da hag ar raganv goulennata pe
** da betra
** da belec'h
** da be vad

### Gwelet ivez

* pe da
# da-vat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar da ha mat.

### Adverb

da vat, pe da-vat
* distaget /da'vat:/ (gant Jules Gros, hervez TBP)
** […] an deiz war-lerc’h e komzas arre d’e verc’h a zimeziñ dezhañ, met da-vat, hag e-pad eizh deiz ne roas peoc’h ebet dezhi gant ar gaoz-se. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 26.)
** Evit gwir ha da vat, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 281.)
** Aze eo don da-vat ar mor. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 130.)
** Glebiañ a ra da-vat, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 333.)
** Degouezhet eo da-vat, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 333.)
** Da-vat en deus teñvalgleved, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 333.)
** Berrweled he deus da-vat, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 33.)
** Koshaet eo da-vat, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 201.)
** Raouliet e oa da-vat. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 75.)
** [...] baleet hon euz enn noz koulz hag enn deiz, ha, tost da vad, war iun. — (Lizeriou Breuriez ar Feiz, Leor kenta, 1849, p. 381.)
* ober un dra bennak da vat (dihuniñ, labourat,...)
* distaget /da'va:t/ (gant Jules Gros, hervez TBP)
** Glebiañ a ra da-vat, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 332.)
** ...goañv a oa bet da-vat, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 332.)
** N'int ket lous da-vat, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 333.)
** dont da vat
* c'hoari da vat (enebet ouzh c'hoari da fall)

#### Deveradoù

* klañv da-vat : klañv-fall
* tost-da-vat

#### Troidigezhioù

* saozneg : totally , seriously ,very much
* galleg : pour de bon , sérieusement , vraiment , très
# da belec'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus da ha pelec'h.

### Troienn

da belec'h /dabeˈlɛːx/
** — Ha c'houi, da beleac'h ez eot ? — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 8.)
** — « Da belec'h ez ez-te, diot ma'z out ? N'eus ezhomm ebet ac'hanout amañ ! » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 160.)
** Da belec'h eot da dremen an hañv? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 212.)
** Da belec'h ma Doue eo aet hennez da redeg adarre ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 34.)
** Lom a oa eet du-hont da belec'h din-me (d'an n'onn-pelec'h) da glask danvez kevell. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 157.)
** « Da belec’h eo aet ar gêrig vrao ? » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 157.)
** « Da belec’h emaoc’h o vont ? » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 157.)

#### Gerioù heñvelster

* da ven

#### Gerioù heñvelster

* da belec'h an diaoul
* da belec'h ma Doue
# da bell
## Brezhoneg
### Troienn adverb

da bell
* d'ul lec'h a zo pell.

#### Gerioù enepster

* a-bell

### Troienn

* kas da bell
* mont da bell
* a-bell-da-bell
# da Ouel
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus da ha Gouel (eus gouel).

### Troienn araogenn

da Ouel
* D'an ma vo lidet ur gouel.
** da Ouel an Hollsent
** da Ouel ar Chandelour
** da Ouel ar Rouaned
** da Ouel Nedeleg
** da Ouel Sant Bikenig
** da Ouel Yann
** da Ouel Erwan
** da Ouel Padrig.

#### Krennlavaroù

* D'an Nedeleg ec'h astenn an deiz paz ur c'hefeleg, d'an deiz kenta'r bloaz paz ur waz da Ouel ar Rouaned paz ul leue. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 324.)
* Pa vez tomm an heol da Ouel ar Chandelour e ya al louz d'e doull en ur grial forzh. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
# boutons
## Galleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn « bouton » hag « -s », merk al liester.

### Furm anv-kadarn

boutons /Distagadur ?/
* Furm lies an anv-kadarn bouton.
# boutonnière
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

boutonnière /Distagadur ?/ benel (liester boutonnières)
* Toull-nozelenn, toull-bouton.
# boutonoù-kof
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet
   * pe diwar « bouton-kof » hag an dibenn-ger « -où ».
   * pe diwar « boutonoù » ha « kof ».

### Furm anv-kadarn

boutonoù-kof /bu.ˌtɔ̃.nu.ˈkofː/
* Furm lies an anv-kadarn « bouton-kof ».
# boutonné
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-gwan

boutonné /bu.tɔ.ne/
* Nozelet.
# bouts-dehors
## Galleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn « bout-dehors » hag « -s », merk al liester.

### Furm anv-kadarn

bouts-dehors /Distagadur ?/
* Furm lies an anv-kadarn bout-dehors.
# boutonner
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Verb

boutonner /Distagadur ?/ verb kreñv strollad 1$^{añ}$ (displegadur)
* nozelañ.

#### Gerioù enepster

* déboutonner
# bouts
## Galleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn « bout » hag « -s », merk al liester.

### Furm anv-kadarn

bouts /Distagadur ?/
* Furm lies an anv-kadarn bout.

## Saozneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn « bout » hag « -s », merk al liester.

### Furm anv-kadarn

bouts /Distagadur ?/
* Furm lies an anv-kadarn bout.
# bouture
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

bouture /Distagadur ?/ benel (liester boutures)
* Troc'hadenn.
# boutonnières
## Galleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn « boutonnière » hag « -s », merk al liester.

### Furm anv-kadarn

boutonnières /Distagadur ?/
* Furm lies an anv-kadarn boutonnière.
# boutons-d'or
## Galleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn « bouton-d'or » hag « -s », merk al liester.

### Furm troienn anv-kadarn

boutons-d'or /Distagadur ?/
* Furm lies an anv-kadarn bouton-d'or.
# diwidre
## Brezhoneg

    Eus di- ha gwidre.

### Anv-gwan

diwidre
* Ha ne ra gwidre ebet.

#### Gerioù enepster

* gwidreüs
# diwigour
## Brezhoneg

    Eus di- ha gwigour.

### Anv-gwan

diwigour
* Ha ne ra gwigour ebet.
# diwezhad
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar ger « diwezh » hag al lostger « -ad ».
    Savet diwar ar ger « diwezhat » .

### Anv-kadarn

diwezhad /diˈɥeː(z)at/ diwezhadoù
* Dibenn ur mare.
* war an diwezhad : warn an diwezhadoù, diwezhat
* war an abred
# diwezhataat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan diwezhat hag al lostger kevrennek -aat (diwar -a hag -at).

### Verb

diwezhataat /diɥe(z)aˈtɑːt/ verb gwan ha verb kreñv eeun (anv-gwan-verb : diwezhataet) (displegadur) I. verb gwan
* Dont da vezañ diwezhat pe ziwezhatoc'h
** <skouer.>
* Diwezhataat da ober un dra bennak : ober un dra bennak diwezhatoc'h.
** Red e vo dit diwezataad da zond. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 126.)
* (dre skeudenn-lavar) Dont da vezañ diwezhat pe ziwezhatoc'h e spered
** Chesuz ! me a zo diwezad ; war ziwezataad bemdez ez an. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 127.)

#### Gerioù enepster

* abretaat
II. verb kreñv eeun
* Lakaat (un dra bennak) da vezañ diwezhatoc'h pa vez re abred
** <skouer.>
* Daleañ ; ampellañ
** <skouer.>

#### Gerioù enepster

* abretaat

#### Troidigezhioù

* galleg ajourner
* galleg différer
* galleg reporter
* galleg retarder
# diwezhatoc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an adverb diwezhat hag an dibenn-ger -oc'h.

### Adverb

diwezhatoc'h /diɥeˈzatːɔx/ /diweˈzatːɔx/
* Ur pennad amzer goude.
** Diwezhatoc'h e komprenis reizh-ha-reizh ster an enskrivadenn-se : [...]. — (Aleksandr Soljenitsyn, lakaet e brezhoneg gant Ernest ar Barzhig, Ti Vatriona, Al Liamm, 1976, p. 12.)
** Diwezhatoc'h, ken a voe deuet en oad da dennañ ar bilhed, e chomas da vevel war ar maez. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 8.)
** Leuniañ a reas an aer sioul betek ar vourc'h ha pelloc'h zoken paneogwir e c'houvezjod diwezhatoc'h e oa bet klevet ar c'hri ankenius-se e koumanant ar Poullfank e-lec'h ma 'z oad o c'horo da enderv. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 54.)
** Ha diwezhatoc'h pa zeuas da vezañ va mamm-gozh ha war an dro' va maeronez, daoust ha reiñ a reas din un anv kouer bennak, Jakez, Yann, Loull pe Bipi ? — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 12.)

#### Troidigezhioù

* galleg : plus tard

### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan diwezhat hag an dibenn-ger -oc'h

### Furm anv-gwan

diwezhatoc'h
* Derez-uheloc'h an anv-gwan diwezhat; ha n'eo ket ken fin (hag un den all).
** Yann a zo eun tammig diwezhatoh ive. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 127.)

#### Troidigezhioù

* galleg : plus arriéré
# diwezh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar diued en henvrezhoneg.
    Meneget er C'hatolikon (diuez).
    Da geñveriañ gant ar gerioù diwedd en kembraeg, dewedh en kerneveureg, diaidh en iwerzhoneg.

### Anv-kadarn

diwezh /ˈdiɥːe(s)/, /ˈdiwːe(s)/, hollek gourel
* Fin
** Ne spurmanted diwezh ebet d'ar « gwlizhaj » hogen klevout a raed trouz kammedoù Klaoda ha Yona, an amezeien, o tostaat war hent-karr. — (Jakez Konan, NOZ AR PELLGENT, Al Liamm niv. 65, Du-Kerzu 1957, p. 14.)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Doareoù-skrivañ all

    En doare-skrivañ etrerannyezhel e vez skrivet diwez.

#### Deveradoù

* diwezhad
* diwezhañ
* diwezhat
* diwezhataat
* diziwezh
* drouziwezh

#### Gerioù kevrennek

* diwezh-amzer

#### Troioù-lavar

* a-benn an diwezh
* d'an diwezh
* en diwezh
* evit an diwezh

#### Troidigezhioù

* galleg : fin ; final
* kembraeg : diwedd
* kerneveureg : dewedh
* saozneg : end , close
# diwezhat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar ger « diwezh » hag al lostger « -at ».

### Adverb

diwezhat /diˈɥeː(z)at/
* Na ober un dra bennak ( dihuniñ, sevel) abred.
*   * Sevel diwezhat
*   * Re ziwezhat eo da harz Pa vez aet ar beg e-barzh.

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | diwezhat |
| Derez-uheloc'h | diwezhatoc'h |
| Derez-uhelañ | diwezhatañ |
| Derez-estlammiñ | diwezhatat |
diwezhat /diˈɥeː(z)at/; ken diwezhat.
* Bezañ diwezhat : bezañ war-lerc'h an eur.
** Deomp d'ar gêr, arru eo diwezhat. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 126.)
** Deomp atav, evit c'hoazh n'eo ket diwezhat, hag amzer am eus da frikotañ un tammig ha d'ober va zro a-raok ar pardaez. — (Klaoda ar Prad, An teir c'had ; Ar mevel laer, Ti-moulerezh Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1908, p. 6.)
** Koulskoude e oa, hep douetañs ebet, sklerijenn wenn al loar, peogwir ne oa goulou ebet er-maez d'an eur diwezhat-se, tost ma oa da hanternoz. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 51.)
** Unanigoù a oa chomet diwezhat. Brezhoneg ar Skorv 142
* Bezañ diwezhat da ober un dra, oc'h ober un dra.
* Chom diwezhat (da ober un dra)
** Pa adtaol un den da gousket e chom diwezhat. TBP 2/13
* Bezañ diwezhat : na vezañ fin.
** Yann a zo un tammig diwezhatoc'h ivez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 127.)
** Yann a zo un tamm paotr diwezhat. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 281.)
** Pegen diwezhat eo Pipi.
** − Ba ! Ar paotr-se a zo ken diwezhat ken na dle ket gouzout pegoulz e kan ar goukoug. [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 271.)
** Met ken diwezhat ha diskiant ez out, ken n'out mat nemet da ober taolioù fall ha gwalleurioù, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 272.)
* Kaout ur spered diwezhat : kaout nebeud a spered.
* abred pe ziwezhat

#### Gerioù enepster

* abred

#### Deveradoù

* diwezhad
* diwezhadoù
* diwezhataat
* diwezhat-bras
* diwezhat-mezh
* gwall ziwezhat

#### Troidigezhioù

* alamaneg : spät
* bulgareg : късно (kăsno)
* esperanteg : malfrue
* galleg : tard
* gresianeg : αργά (argá)
* ido : tarda
* kembraeg : hwyr
* nederlandeg : laat
* saozneg : late
* spagnoleg : tarde

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Dave a vank.
* : Prosper Proux.
# diwezhatañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « diwezhat » hag an dibenn-ger « -añ ».

### Furm anv-gwan

diwezhatañ /di.we.zatː.ã/
* Derez-uhelañ an anv-gwan « diwezhat ».
* da ziwezhatañ
*   * Dioc'h ma lavar, e vezo distro a-benn emberr da noz, pe warc'hoaz vintin da zivezata. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 34.)
# chimik
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Anv-kadarn

chimik /ˈʃĩ.mːik/ strollder (unanderenn : chimikenn)
* Alumetez.
** CASEY (a-benn ur pennadig). — Bez 'eus chimik gant unan bennak ac'hanoc'h ? — (Jarl Priel, Erin Go Bragh, Al Liamm, niv. 70, Gwengolo - Here 1958, p. 337.)
** Ne vezen ket krog mat da huñvreal ha da rambreal e kleven hini pe hini o pasaat pe o c'hwitellat en ur dostaat ouzhin war zigarez goulenn diganin chimik da danañ e gorn. — (Jarl Priel, An Teirgwern Pembroke, Al Liamm, 1959, p. 134.)

#### Gerioù heñvelster

* chimikez

#### Troidigezhioù

* galleg : allumettes benel
# chilpat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn chilp hag al lostger -at.

### Verb

chilpat /ˈʃilpat/ verb gwan (anv-gwan-verb : chilpet) (displegadur)
* Reiñ e vouezh da glevet a vommoù berr ha skiltr (diwar-benn ar c'helin chas pe ar chas hemolc'h)
** Ar c'hi bihan Fidel a oa war ur skaoñ-vaen, er porzh, ha p' o gwelas o vont kuit, e em lakaas da chilpat : [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 171.)
* Reiñ e vouezh da glevet (diwar-benn al lern)
** <skouer.>
* (dre skeudenn-lavar) Droukkomz (diwar-benn an dud)
** <skouer.>

#### Gerioù heñvelster

* chinkat

#### Deveradoù

* chilpadenn
* chilper
* chilperezh
* chilpeta
* chilpetaer
* chilpus

#### Troidigezhioù

* galleg : japper
* galleg : taquiner
# chimikenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar strollder chimik hag an dibenn-ger -enn

### Furm anv-kadarn

chimikenn /ʃĩˈmikːɛn/ unanderenn benel (liester : chimikennoù, strollder : chimik)
* Unanderenn ar strollder chimik
** [...] Eur chimikenn ac'h eus ezomm, Gwilho ?... [...] ? — (Jarl Priel, An Dakenn dour, Sav niv. 25, Diskar-Amzer 1942, p. 20.)

#### Gerioù heñvelster

* alumetezenn

#### Troidigezhioù

* galleg : allumette
# chilpus
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar chilp (eus chilpat) hag -us.

### Anv-gwan

chilpus /ˈʃilpys/
* Perzh ul loen a chilp.
* Perzh un den ha n'en devez ket pasianted, evel ur c'hi o chilpat pa vez roet boued dezhañ.

#### Troidigezhioù

* galleg : impatient
# chilpadenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar chilp-, pennrann ar verb chilpat, hag al lostger kevrennek -adenn (diwar -ad hag -enn).

### Anv-kadarn

chilpadenn /ʃilˈpɑːdɛn/ benel (liester : chilpadennoù)
* Bomm mouezh taolet gant ur c'holen ki pe ur c'hi o chilpat
* Bomm mouezh taolet gant ul louarn
** Ne viche ket bet red beza kement-se var evez, rak ne oue klevet netra nemed chilpadenn skiltruz al louarn o reded varlerc'h ar c'had pe al lapin, [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 11.)

#### Troidigezhioù

* galleg : jappement
# chimica
## Italianeg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

chimica /ˈkimika/ benel
* Dourennoniezh, kimiezh, strilhouriezh.
# chimie
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

chimie /ʃi.mi/ benel
* Dourennoniezh, kimiezh, strilhouriezh.

#### Gerioù kevrennek

* agrochimie
* biochimie
* carbochimie
* cryochimie
* électrochimie
* organochimie
* pétrochimie
* photochimie
* phytochimie
* radiochimie
* stéréochimie
* thermochimie

## Roumaneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

chimie /kiˈmi.je/ benel
* Dourennoniezh, kimiezh, strilhouriezh.
# chimikez
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

chimikez /Distagadur ?/ strollder (unanderenn : chimikezenn)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : allumettes
# chilean
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Anv-gwan

chilean /ʃiˈleː.ãn/
* Eus Chile, a denn da Chile.
** An arme chilean.

#### Gerioù kar dre o ster

* Chilean

#### Troidigezhioù

* galleg : chilien /chiliens gourel , chilienne /chiliennes benel

### Gwelet ivez

* Stagadenn:Bro ha tud
# bezañ war e dremenvan
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb bezañ, an araogenn war, ar ger-perc'hennañ e hag an anv-kadarn tremenvan.

### Troienn verb

bezañ war e dremenvan /Distagadur ?/
* Bezañ tost da vervel
** Lakit, mar kirit, eo ar bed oll deoc'h, hag emaoc'h var ho tremenvan ; pe seurt vad a rai deoc'h ? — (Scol ar maro mad, troet gant Goulven Morvan, 1866, p. 109.)
** Pa vefomp war hon zremenvan. — (BUAZ1912, p. 944.)
** Ar sadorn d'an noz e oa va mamm war he zremenvan. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 44.)
** Stagañ a reas da gomz eus va mamm, eus he gerioù diwezhañ p'edo war he zremenvan ; ... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 65.)
** - Gortoz ur pennad, n'eo ket marv c'hoazh. - Nann, met war he zremenvan emañ. ... — (Fañch Peru, Kañfarded Milin ar Wern, Skol Vreizh, 2008, p. 73.)

#### Gerioù heñvelster

* bezañ oc'h ober e dalaroù
* bezañ war e dalaroù
* bezañ war e wele diwezhañ

#### Troidigezhioù

* galleg : agoniser ; être à l'agonie ; être à l'article de la mort ;
# bezañ war gab e revr
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb bezañ, an araogenn war, an anv-kadarn kab, an anv-gwan perc'hennañ e hag an anv-kadarn revr.

### Troienn verb

bezañ war gab e revr /Distagadur ?/
* Bezañ en e goazez pa gomzer eus loened zo : bleiz, kazh, ki, louarn.
** Bez' e oa ur c'hazhig du bihan yaouank-yaouank war gab e reor e-kreiz an hent bras. — (Yann-Vari Kerwerc'hez, En ur rambreal, Al Liamm, 1980, p. 35.)

#### Troidigezhioù

* galleg : être assis
# bezañ war gorf e roched
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb bezañ, an araogenn war, an anv-kadarn korf, ar ger-perc'hennañ e hag an anv-kadarn roched.

### Troienn verb

bezañ war gorf e roched /Distagadur ?/
* Hep bezañ gwisket e chupenn
** War gorf ma roched lien e oan, troc'het ur mañch dezhi, ... — (Herve ar Gall, Koulz ar c'hastrilhez, Embannadurioù Al Liamm, 2008, p. 115.)
** Tomm-ruz e oa an amzer hag an dornerien, ur c'houch a zek pe zaouzek den war gorf o roched, gleb gant ar c'hwezenn a zivere diouto, a oa da vat o lopañ war al leuriad. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 24.)
** Ha gor an hañv, war gorf e roched 'pad an noz. — (Goulc'han Kervella, Brezel ar Rigadell, Al Liamm, 1994, p. 80.)

#### Troiennoù heñvelster

* bezañ e korf e roched

#### Troidigezhioù

* être en bras de chemise
# bezañ war lizheroù unan bennak
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb bezañ, an araogenn war, an anv-kadarn lizheroù hag unan bennak.

### Troienn verb

bezañ war lizheroù unan bennak /Distagadur ?/
* Bezañ deuet-mat gant unan bennak.
** Nebaon, Pipi n'emañ ket war lizheroù Yann. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 319.)

#### Troidigezhioù

* galleg : être bien vu par quelqu'un , être dans les bonnes grâces de quelqu'un , être dans les (petits) papiers de quelqu'un
# bezañ war ar venaj
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb bezañ, an araogenn war, ar ger-mell strizh ar hag an anv-kadarn menaj

### Troienn verb

bezañ war ar venaj /Distagadur ?/
* Bezañ o kempenn an ti
** War ar venaj oh, Michela ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 347.)

#### Troidigezhioù

* galleg : faire le ménage
# bezañ war e dalaroù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb bezañ, an araogenn war, an anv-gwan perc'hennañ e hag an anv-kadarn talaroù

### Troienn verb

bezañ war e dalaroù /Distagadur ?/
* Bezañ tost da vervel
** Gant gwad ur gazeg-kornek e chomi bev, goude ma vefes war da dalaroù, prest da vervel, met ker-spontus eo ar priz da baeañ. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 266.)

#### Troiennoù heñvelster

* bezañ oc'h ober e dalaroù
* bezañ war e dremenvan
* bezañ war e wele diwezhañ

#### Troidigezhioù

* galleg : agoniser
# bezañ war e du fall
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb bezañ, an araogenn war, an anv-gwan perc'hennañ e, an anv-kadarn tu hag an anv-gwan fall

### Troienn verb

bezañ war e du fall /Distagadur ?/
* Bezañ imoret fall
** Pa veze Adela war he zu fall, e oa gwelloc'h lezel ar barrad da dremen. — (Roparz Hemon, TORFED EMMA, Al Liamm niv. 69, Gouere-Eost 1958, p. 270.)

#### Troiennoù heñvelster

* bezañ kamm e vlevenn

#### Troidigezhioù

* galleg : être de mauvaise humeur , être de mauvais poil , être mal luné
# bezañ war e du mat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb bezañ, an araogenn war, an anv-gwan perc'hennañ e, an anv-kadarn tu hag an anv-gwan mat.

### Troienn verb

bezañ war e du mat /Distagadur ?/
* Bezañ imoret mat
** War he zu mat emañ, ret eo lañsañ an argadenn hep dale. — (Mich Beyer, Seizh Devezh Warn-ugent, An Alarc'h Embannadurioù, 2006, p. 94.)

#### Troiennoù heñvelster

* bezañ e voc'h bihan er gêr

#### Troidigezhioù

* galleg : être bien luné , être de bon poil , être de bonne humeur