# da
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Araogenn : Eus an henvrezhoneg do, deuet eus an araogenn geltiek *do a zeu eus ar wrizienn indezeuropek *de a gaver er gerioù to « da » e saozneg ha do « da ; en ; betek » e poloneg.
    Da geñveriañ gant an araogennoù o « da » (dispredet) e kembraeg, dhe e kerneveureg ha do en iwerzhoneg.

### Araogenn

| Gour | Furm |
| U1 | din |
| U2 | dit |
| U3g | dezhañ |
| U3b | dezhi |
| L1 | deomp, dimp |
| L2 | deoc'h |
| L3 | dezho, dezhe |
| D | deor |
da /da/
* araogenn ar fiñval (goude verboù evel mont, dont, kas, degas), hini ar perc'hennañ (gant bezañ), hini an dereiñ (gant reiñ, lavarout, plijout, talvezout).
* araogenn ar pal
    war-lerc'h un anv-verb : chom da sellout
    war-lerc'h un anv-kadarn : chistr da evañ, bara da zebriñ
** Deus em lochennig hag az po dour da evañ. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 67.)
    war-lerc'h un anv-gwan: mat da zebriñ, prest da ganañ
* war-lerc'h ur verb
*   * mont da ul lec'h bennak
*   * plijout da unan bennak
*   * talvezout da un dra bennak
* e troioù-lavar evel
    a... da... (evel a di da di, ha re all)
    da biv
    da belec'h
    da betra
*   * abalamour da betra
    a-us da
    en abeg da
    en desped da
* e troiennoù amzeriañ
    Da bet eur?-Da greisteiz.
    Da noz, da veure, d'abardaez; disul da noz
    Da Verc'her, da Wener
    Da lein, da verenn, da goan
    Petra zo da goan? Lost ar c'hi moan
    pe da vare , gwelout pedavare, pezavare
* a verk ar renk: da gentañ, da eil, da drede, da ziwezhañ
* bezañ un dra bennak da unan bennak (ur blijadur ur galonad)
*   * Pebezh kalonad d'ur vamm! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 123.)
* troiennoù dirak un anv-verb
** da c'hortoz
** da welout
** da c'houzout
** da gaout, da-gaout
* troiennoù dirak un anv-gwan
** d'ar muiañ
** da nebeutañ
** da vihanañ
Notenn: Kemmadur dre vlotaat goude da araogenn:
* ...hag a yae ur wech ar sizhun da varc'had Lannuon, ... — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 1.)
* Deut e oa da zigas e vamm hag he boutegad meskl ha rigadell evit mont d'o gwerza da varc'had Plistin. — (Fañch al Lae, Bilzig, 1925, p. 129.).

#### Troidigezhioù

* galleg : à
* kembraeg : i
* saozneg : to

### Raganv-gour

da /da/
* Raganv gour renadenn eeun an eil gour unan.
** Da anaout a ran, Jaouen. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 158.)
** — « [...]. Evidon-me, me n' em eus ken naon nemet d' az tispenn, ha da zispenn a rin gant va ivinoù, evel dispenn stripoù. [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 144.)
** — « Sebezet oun, Laouig, ouz da zelaou. [...]. » — (Lan ar Bunel, Laouig ar Penker eun danvez beleg, Moulerez straed ar C'hastell, Brest, 1929, p. 57.)
* e-lec'h az
** « [...]. Ma n' am c'havez, me da gavo, hag a ray daou damm ac'hanout ! » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 169.)
** « Me da gred » — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 95.)

##### Notenn

    Kemmadur dre vlotaat goude da.

### Anv-gwan perc'hennañ

da /da/
* Anv-gwan perc'hennañ an eil gour unan.
** O torfetourez vras ! o maouez dinatur ! Gwalc'het ec'h eus da zorn en gwad da grouadur. — (Fañch an Uhel, Sainte Tryphine et le Roi Arthur, Presses Universitaires de Rennes, Terre de Brume, 2002.)

### Rannig

da /da/
* Rannig-verb an hetiñ gant an amzer-da-zont:
** — [...]. Ha Doue da vo ganec'h ! — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 1.)
** Doue da viro ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 13.)
** Doue d'ho pennigo. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 138.)
** Doue d'e bardono ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 355.)
** Doue d'he fardono ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 355.)
** Doue d'o fardono ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 355.)
** Doue da gresko ho pern ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 287.)
** Doue da gresko e joa ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 355.)
** — Doue hag ar Werc'hez da vo meulet! eme Bipi. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. IV.)
* gant an tremened
** en droienn da lavaras
* gant an anv-verb
** Doue da rei yehed deoh ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 13.), — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 353.)
** Doue da greski ho pern ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 13.)

### Rimadell

* Doue da bardono an Anaon Leun eo ma c'hof ha torret ma naon. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 370.)

### Anv-gwan

Gwelout dav

### Adverb

da
* Adverb nerzhekaat e-barzh troiennoù:
** ya da
** nann da
** eo da
*   * Ne deui ket da! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 161.)
*   * -Ha ma ne rez ket goude ar pezh a lavarez? -Grin da, emezañ. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 64.)
*   * -Diskiant oun-me, Jaketa? - N'out ket da, emezi. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 87.)
** — Da betra ! emezañ. N'az pezo ket ! — Am bezo da, ha pa na fellfe ket deoc'h ! — (Gab Milin, Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999, p. 50.)

### Furm verb 1

da
* Furm eus ar verb mont , e-lec'h a, evel e-barzh "ne da ket" (skrivet e vez bremañ ned a ket):
** Ne da eskenn ganeoc'h ! — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 132.)

### Furm verb 2

* Furm eus ar verb dont e brezhoneg Gwened, e-lec'h deu, evel e-barzh "ne da ket"

### Gwelet ivez

* Araogennoù brezhonek, stag

## Italianeg
### Araogenn

da
* Araogenn orin; eus, adalek.
** Torno da Milano. -Emaon o tistreiñ eus Milano.
** lavorava da mattina a sera, tutti i giorni - Bemdez e laboure adalek ar mintin betek an noz.
* abaoe
** da quanto tempo? -Abaoe pegeit amzer?
* Araogenn oberiant: gant.
** La nostra casa è stata costruita da mio padre. Savet eo bet hon zi gant ma zad.
** La lingua bretone è studiata in certe scuole quando il goberno francese no lo impede..

#### Deveradoù

* dal, dallo, dalla, dai, dagli, dalle

### Troienn

* servire da
* da qui
* da solo
* da ùltimo
* davvero
* da vicino

### Krennlavaroù

* La polenta è utile per quattro cose: serve da minestra, serve da pane, sazia e scalda le mani.
* Chi si vanta da solo non vale un fagiolo.
* L'Italia è un paradiso abitato da demoni. - Italia zo ur baradoz hag erevent o chom ennañ.

### Furm verb

* eus ar verb dare
da
* Furm eus ar verb dare.

## Kembraeg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh an etimologiezh e kevrenn ar brezhoneg.

### Anv-gwan

da /daː/ digemm (derez-uheloc'h: gwell, derez-uhelañ: gorau, derez-kevatal: cystal, mor dda).
* mat.
** Peth da. Bwyd da. Noswaith dda. Bore da. Prynhawn da. Nos da..
    Un dra vat. Boued mat. Nozvezh vat. Beure mat. Endervezh mat. Noz vat.
** Popeth yn dda.
    Pep tra (zo) mat. Mat an traoù.

### Anv-kadarn

da /daː/ hollek gourel
* Madelezh.
* Pinvidigezhioù, glad heloc'hel, loc'hvad.
** Llawer o dda. Kalz a binvidigezh.
* Chatal, gwarzheg.
** Da byw. Chatal.
** Da blewog. Bioù, loened-korn.
** Da pluog. Evned-porzh, loened-pluñv.

## Latin

    Eus ar verb dare

## Portugaleg
### Etimologiezh

    Diwar an araogenn de hag ar ger-mell strizh a.
da
* Dirak un anv-kadarn benel unan. Eus ar
** A casa da dama. Ti an itron.
** A porta da igreja. Dor an iliz.
** Vir da casa. Dont eus an ti.

## Rusianeg
### Adverb

da
* ya.

#### Gerioù enepster

* niet

## Spagnoleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Furm verb

da /ˈda/
* Furm ar verb dar/darse e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ ; ro.
* Furm ar verb dar en eil gour unan an doare-gourc'hemenn ; ro.

#### Deveradoù

* dale
* dame
* dámelo

### Krennlavar

* Quien presto da, dos veces da . Neb a ro kenkent a ro div wech.

### Gwelet ivez

* doy, das, damos, dais, dan
* dé, demos, dad, den
* Stagadenn:Displegadurioù spagnolek/dar

#### Liammoù diavaez

* Diccionario de la lengua española Edición del Tricentenario Actualización 2022 - Displegadur ar verb dar