# penn-da-benn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn penn, an araogenn da hag an anv-kadarn penn, diwar an droienn a benn da benn.

### Araogenn

penn-da-benn /ˌpɛndaˈbɛnː/
* Eus an eil penn d'un dra bennak d'egile (en egor).
** Dindan an oabl don, e melezour an dour teñval, eman atav koulskoude, skeud e dier gwenn bihan o parañ sioul penn-da-benn ar c'hae, o c'hein ganto harp ouzh ar roz... — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 12.)
** Ar zaout a zo aze o lammad penn-da-benn ar waz da glask geot glaz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 404.)
* Eus an eil penn d'egile (en amzer).
** Honnez a zo penn-da-benn ar bloaz o hounid arhant. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 404.)
* En droienn penn-da-benn da :
** Penn-da-benn d'an hent, d'ar stêr, dezhañ, dezhi.
* En droienn penn-da-benn gant :
** penn-da-benn gant an hent — (PIPI 1908, p. 23.)

#### Troioù-lavar

* penn-da-benn an neudenn : penn-da-benn, a-hed an neudenn

#### Troidigezhioù

* galleg : d'un bout à l'autre de , tout le long de

### Adverb

penn-da-benn /ˌpɛndaˈbɛnː/
* Eus an eil penn d'egile.
** ... ar soudarded ... a chomas eno pevar miz penn-da-benn. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 175.)
** Euz a Geraouell da Lanzeon, n'euz nemed an hent braz penn-da-benn ; [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 33.)
** Aret a vo ar park penn-da-benn ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 404.)
* A-bezh.
** Marteze diwezhatoc'h e vezo kontet deoc'h e istor penn-da-benn. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 27.)
** Lakeet e voe eta d'ean, e-lec'h e zilhad, eur gwiskamant ru penn-da-benn, henvel ouz an tok ru a oa war e benn. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 11.)
** Gevier a lavare evel-se ha fall a rea nac'h, rak mar en divije bet lavaret penn-da-benn kement a oa oc'h ober poan-spered d'ezan, pell a zo e vije bet diboaniet ha dinec'het. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 10.)
** — « Ya, testamant hor moereb, an testamant penn-da-benn betek ar gwenneg diwezhañ, klevout a rit ? » — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 93.)
** [...] : darn, ar re skañv awalc'h, douget gant plac'hed yaouank, ur gatiolenn war o fenn hag en gwenn-erc'h penn-da-benn, ha d'o heul un druilhad krennardezed, gwisket ganto dilhad o fask kentañ ; [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 52.)
** Red mad vo dezañ freuza ar vur penn-da-benn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 404.)
** N'hoh-eus ken med derhel da vond gand an hent-mañ penn-da-benn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 404.)
** Ma mamm-gozh a ro din daou wenneg daoust ha m'em eus rouestlet penn-da-benn he neud o c'hoari gant he c'harr-nezañ. — (Pêr-Jakez Heliaz, Marh al lorh, Plon, 1986, p. 59.)
** Aotre da bokat din e-pad un eur penn-da-benn. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 186.)

#### Troidigezhioù

* galleg : complètement , de la tête aux pieds , entièrement , totalement , tout à fait

### Anv-gwan

* un dra bennak (deiz pe devezh, noz pe nozvezh, bloaz pe bloavezh) penn-da-benn: en e bezh
** N'em-eus ket eur bansïon penn-da-benn evel ma 'm-beze gwechall. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 404.)
** - [...]. Hag e tremenas arre an noz penn-da-benn o ouelañ hag o huanadiñ, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 240.)
** « [...]. Lakait eur penn-gavr d'ezi ha ra chomo ganti e-pad eur sizun penn-da-benn. » « A vezo graet. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 168.)

#### Troidigezhioù

* galleg : entier , entière

#### Krennlavarioù

* Pa vez lavaret « hei ! » d'ar gazeg wenn e vez lavaret d'an harnez penn-da-benn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 305.)