OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# aemp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar a-, pennrann ar verb mont, hag an dibenn-ger -emp

### Furm verb

aemp /Distagadur ?/
* Furm ar verb mont e kentañ gour lies an amdremened, en doare-disklêriañ
   * War-lerc'h ar rannig-verb e :
       Hogen n'eo ket d'ur palez e yaemp da chom ha disterik e kavis hol lojeiz nevez. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 194.)
   * War-lerc'h ar rannig-verb ez :
       — [...]? Ken aounik ma n'o deuz aoun rak netra, ha ma'z eont d'an emgann ha d'ar maro kel laouen ha ma'z eamp-ni da efa eur picherad chistr p'edomp er gear. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 127.)
       [...], ez aemp d'an douar da gerc'hat dour ha da chaseal, evit kaout peadra d'evañ ha da zibriñ, rak bihanaat a rae buan hon evaj hag hor boued. — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 11.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (nous) allions
# aen
## Brezhoneg

    Eus a hag -en.

### Furm verb

aen
** Gwechall ez aen bemdez da gefiaoua d'al lanneieroù. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 246.)
** E-pad m'edon o kontañ, e welen dremm Jañ-Mari o laouenaat muioc'h-mui dre ma 'z aen, hag e lagad lemm o virviñ en e benn. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 67.)
# aer
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    (Anv-kadarn 1) : Amprestet digant ar galleg air « aer ».
    (Anv-kadarn 2) : Kavout a reer ar ger-mañ en henvrezhoneg (air). Kar d'ar ger kembraek aer.

### Anv-kadarn 1

aer /ˈɛːr/ gourel/benel.
* Meskad, gazoù a zo oc'h ober an atmosferenn.
** Kenaozet eo an aer dreist-holl gant nitrogen, oksigen ha dioksidenn garbon.
** An aer-vor-se a grog en houarn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 282.)
* nijal, sevel en aer : er vann
* Tres.

#### Deveradoù

* aerañ
* aerborzh
* aerbouezer
* aerbreizher
* aergelc'h
* aerhent
* aerlestr
* aerlestrel
* aerlestrerezh
* aerlinenn
* aerlu
* aernerzhoniezh
* aerostizez
* aerwask
* nadoz-aer

#### Krennlavarioù

* Amzer vrav pa gan an alc'hweder Pell hag uhel en aer

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Luft benel
* bulgareg : въздух gourel
* esperanteg : aero
* finneg : ilma
* galleg : air gourel
* gresianeg : αήρ , αέρας gourel
* guarani : yvytu
* hebraeg : אביר gourel
* henc'hresianeg : ἀήρ (aēr)
* ido : aero
* indonezeg : udara
* interlingua : aere
* italianeg : aria benel
* iwerzhoneg : aer
* japaneg : 空気 (くうき, kūki)
* katalaneg : aire gourel
* kembraeg : aer gourel
* koreaneg : 공기 [空氣] (gonggi)
* kurdeg : hewa gourel
* latin : aer
* lituaneg : oras gourel
* malayseg : udara
* nederlandeg : lucht
* ouzbekeg : havo
* perseg : هَوا (hævā)
* poloneg : powietrze nepreizh
* portugaleg : ar gourel
* roumaneg : aer nepreizh
* rusianeg : воздух gourel
* saozneg : air
* sinaeg : 空氣 , 空气 (kōngqì)
* sloveneg : zrak gourel
* slovakeg : vzduch gourel
* spagnoleg : aire gourel
* svedeg : luft , atmosfär
* turkeg : hava
* ukraineg : повітря nepreizh
* vietnameg : không khí

### Anv-kadarn 2

aer /Distagadur ?/ benel (liester aeroù)
* Emgann, kad.

#### Deveradoù

* aergi
* aerva

#### Troidigezhioù

* galleg : combat gourel, bataille benel
* saozneg : fight , battle

### Anv-kadarn 3

aer /ˈɛːr/ benel (liester aered)
* Furm rannyezhel ar ger naer.

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne
* : Glozennoù Martianus Capella, meneget en Vocabulaire du vieux-breton

### Gwelet ivez

* Ar pennad « aer » e-barzh Wikipedia

## Iwerzhoneg
### Etimologiezh

    Eus an heniwerzhoneg aer, a zeu e-unan eus al latin āēr.

### Anv-kadarn

aer /eːr/.
* Aer.

#### Deveradoù

* aerach
* aeradróm
* aeráid
* aeráil
* aerarm
* aerfort
* aerthrácht
* aerthuras
* aerú

## Kembraeg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Anv-kadarn 1

aer /Distagadur ?/ gourel (liester aerion, aeriaid)
* Hêr.

### Anv-kadarn 2

aer /Distagadur ?/ gourel (liester aeriaid)
* Aer.

## Latin
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Anv-kadarn

āēr, āĕris /Distagadur ?/ gourel.
* Aer.

## Roumaneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Anv-kadarn

aer /Distagadur ?/.
* Aer.
# aelez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn ael hag an dibenn-ger -ez.

### Furm anv-kadarn

aelez /ˈɛːles/
* Furm lies an anv-kadarn ael.
** — [...]. An askol a zere beza e-touez bokedou ar jardin, tost evel ma tere ouz eur pilhaouer truilhennek azeza e-touez an duchentil kaer ouz taol ar roue, pe c'hoaz e giz m'eman renk al lostek Paolig e-touez êlez sentus Baradoz Doue. [...]. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 19.)

#### Stummoù all

* aeled

#### Troidigezhioù

* galleg : anges gourel
* italianeg : angeli gourel
# benässen
## Alamaneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Verb

benässen /bəˈnɛsn̩/
* Glebiañ.
# benêts
## Galleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn « benêt » hag « -s », merk al liester.

### Furm anv-kadarn

benêts /Distagadur ?/
* Furm lies an anv-kadarn benêt.
# benvegig
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn benveg hag an dibenn-ger bihanaat -ig

### Furm anv-kadarn

benvegig /bẽnˈveːɡik/ gourel
* Furm vihanaat an anv-kadarn benveg
** Reiñ a reas dezhañ un taolig en-dro gant he benvegig splann ha bresk e-giz eskell ur valafenn. — (Youenn Drezen, Sizhun ar Breur Arturo, Al Liamm, 1971, p. 42.)

#### Troidigezhioù

* galleg : petit instrument , petit outil
# beogadenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar beog-, pennrann ar verb beogal, hag al lostger kevrennek -adenn (diwar -ad hag -enn)

### Anv-kadarn

beogadenn /bɛwˈɡɑːdɛn/ benel (liester : beogadennoù)
* Gwechad beogal

#### Gerioù heñvelster

* blejadenn

#### Troidigezhioù

* galleg : beuglement
# beogal
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Verb

beogal /ˈbɛwɡal/ verb gwan (anv-gwan-verb : beoget) (displegadur)
* Reiñ e vouezh da glevet ; busellat (diwar-benn ar saout)
* (Dre astenn-ster) Garmiñ en ur leñvañ ; blejal (diwar-benn an dud)
* Reiñ e vouezh da glevet uhel-kenañ, diwar fulor
** Pieds Plats ‘vat a vounte e fri e pep lec'h ha plediñ a rae gant kement tra : ur gwaz strizh ha garv anezhañ, krenañ a rae pep-hini dirazañ, hag adal goulou deiz bete serr-noz e veze klevet o vouboual hag o veogal eus an eil korn d'egile. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 84.)

#### Deveradoù

* beogadenn

#### Troidigezhioù

* galleg : beugler , blatérer , gueuler , mugir
* saozneg : bleat
# benêt
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

benêt /bǝ.nɛ/ gourel (liester benêts)
* Jalod, begeg.

#### Gerioù heñvelster

* crétin
* con
* connard

### Anv-gwan

benêt /bǝ.nɛ/
* Begek.

#### Gerioù heñvelster

* crétin
* con
# beol
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

beol /ˈbɛwl/ benel (liester : beolioù)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : cuve , réservoir , bac
# benvegoù sonerezh
## Brezhoneg
### Furm anv-kadarn

benvegoù sonerezh /benˌveɡu sɔ̃ˈnɛːrɛs/
* Furm lies benveg sonerezh.
** N'eo ket aes selaou benvegoù sonerezh e-barzh ar c'hlasoù. — (Georges Boulestreau, Ar benvegoù sonerezh, TES, 2005, p. 3.)
# beogadennoù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn beogadenn hag an dibenn-ger -où.

### Furm anv-kadarn

beogadennoù /bɛwɡaˈdɛnːu/
* Furm lies an anv-kadarn beogadenn
** Met ken gouez ha ma 'z eo e gwirionez pep den, e teuer gwell abred d'en em ober ouzh ar paour kaezh merzherien, ar c'hezeg o sachañ war o lerc'h o bouzelloù, ouzh beogadennoù ar c'hole pennfollet, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 98.)
** Hennez a ree beogadennou maout. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 338.)
** Ma'z-pije klevet ar beogadennou a rae ar maout-se ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 233.)

#### Gerioù heñvelster

* blejadennoù

#### Troidigezhioù

* galleg : beuglements
# benywaidd
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn benyw « maouez » hag al lostger -aidd.

### Anv-gwan

benywaidd /bɛˈnɨ̞u̯ai̯ð/, /bɛˈnɪu̯ai̯ð/
* benel.
** Yr ansoddair benywaidd : an anv-gwan benel.

#### Gerioù enepster

* gwrywaidd
# Krankheit
## Alamaneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan krank hag al lostger -heit.

### Anv-kadarn

| Troiad | unander | liester |
| nominativ | die Krankheit | die Krankheiten |
| genitiv | der Krankheit | der Krankheiten |
| dativ | der Krankheit | den Krankheiten |
| akusativ | die Krankheit | die Krankheiten |
Krankheit /ˈkʀaŋkhaɪ̯t/ benel
* Kleñved.

### Distagañ

* Berlin, Alamagn: "Krankheit /ˈkʁaŋkhaɪ̯t/"
# Kredo
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus krediñ, hag -o.

### Anv-kadarn

Kredo benel
* pedenn gatolik
** Kanañ, lavarout ar Gredo.
# Kreizamerika
## Brezhoneg
### Anv divoutin

Kreizamerika
* Lodenn eus kevandir Amerika etre Norzhamerika ha Suamerika.
# Kragen
## Alamaneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

Kragen /ˈkʀaːɡn̩/
* Kolier.
# Kozh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus an anv-gwan kozh.

### Anv-tiegezh

Kozh
* Anv-tiegezh a gaver e Breizh dindan ar stummoù ofisiel (Le) Coz, Cozic, Cozigou, Cotten, Cotty.
    <skouer>.
# Kozhleer
## Brezhoneg
### Etimologiezh

Eus an anv-gwan kozh hag an anv-kadarn leer.

### Anv-tiegezh

Kozhleer
* Anv-tiegezh kavet en Breizh dindan ar stumm ofisiel Cozleer.
    <skouer>.
# Koñli
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus an anv gallek Conlie.

### Anv divoutin

Koñli /ˈkɔ̃ː.li/
* (Douaroniezh) Kumun c'hall er gwalarn d'ar Mañs, e proviñs kozh ar Maine hag e departamant ar Sarthe.
** Traoù iskis am boa klevet gwechall digant paotred Kamp Koñli diwar-benn Alamaned ar brezel 70 hag ar spont a skignent dirazo. — (Jarl Priel, Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, p. 29.)

#### Gerioù kar dre o ster

* Konli, peurvuiañ
* Kerfank (dre fent)

#### Troidigezhioù

* galleg : Conlie

### Gwelet ivez

* "Koñli", KerOfis, Ofis Publik ar Brezhoneg
* Ar pennad « Koñli » e-barzh Wikipedia
# Kr
## Kenemglevioù etrebroadel
### Arouez

Kr digemm
* (kimiezh) Arouez kimiek ar c'hripton.
# alijod
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -jod.

### Furm verb

alijod /aˈliːʒɔt/
* Furm dic'hour ar verb aliañ en amzer-dremenet strizh an doare-disklêriañ.
# aliit
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -it.

### Furm verb

aliit /aˈliːt/
* Furm ar verb aliañ en eil gour lies an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ.
* Furm ar verb aliañ en eil gour lies an doare-gourc'hemenn.
** Hirio en deiz, kerkoulz war ar maez evel e kêr, pa welfot un den mezv, astennet gant he gorfad war an hent, skoit war e skoaz, savit-eñ en e sav, aliit anezhañ da lavaret : « Bevet ar Roue ! » hag e welfot anezhañ o treiñ e benn en ur grial : « Bevet ar Republik ! » — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 151.)
# alije
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -je.

### Furm verb

alije /aˈliːʒe/
* Furm ar verb aliañ e trede gour unan an amzer dic'hallus, en doare-divizout.
# alijent
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -jent.

### Furm verb

alijent /Distagadur ?/
* Furm ar verb aliañ e trede gour lies an amzer dic'hallus, en doare-divizout.
# alijemp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -jemp.

### Furm verb

alijemp /Distagadur ?/
* Furm ar verb aliañ e kentañ gour lies an amzer dic'hallus, en doare-divizout.
# alijen
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -jen.

### Furm verb

alijen /aˈliːʒen/
* Furm ar verb aliañ e kentañ gour unan an amzer dic'hallus, en doare-divizout.
# alijes
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -jes.

### Furm verb

alijes /aˈliːʒes/
* Furm ar verb aliañ en eil gour unan an amzer dic'hallus, en doare-divizout.
# alijoc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -joc'h.

### Furm verb

alijoc'h /aˈliːʒɔx/
* Furm ar verb aliañ en eil gour lies an amzer-dremenet strizh, en doare-disklêriañ.
# alijec'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -jec'h.

### Furm verb

alijec'h /aˈliːʒex/
* Furm ar verb aliañ en eil gour lies an amzer dic'hallus, en doare-divizout.
# alijed
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ali-, pennrann ar verb aliañ, hag an dibenn-ger -jed.

### Furm verb

alijed /aˈliːʒet/
* Furm dic'hour ar verb aliañ en amzer dic'hallus an doare-divizout.
# broke
## Saozneg
### Etimologiezh

    Eus ar verb break (ea-> o) .

### Furm verb

broke /brouk/
* Furm tremened-strizh break .

### Anv-gwan

broke /brouk/
* diarc'hant .

#### Deveradoù

* dead broke
* flat broke
# bromear
## Spagnoleg

    Eus ....

### Verb

bromear
* fentigellat
* farsal
# bron
## Kembraeg
### Anv-kadarn

bron
* bronn

### Adverb

bron
* hogos
* gerbron
* o'r bron
* ymron
# broken
## Saozneg
### Furm verb

broken
* anv-gwan-verb, diwar ar verb break; torret.

### Krennlavaroù

* A broken leg is not healed by a silk stocking. Ne bareer ket ur c'har torret gant ul loer sidan.
* Even a broken watch is right two times a day.
* Rules were meant to be broken . A reolennoù zo graet evit bezañ torret.
# brokus
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | brokus |
| Derez-uheloc'h | brokusoc'h |
| Derez-uhelañ | brokusañ |
| Derez-estlammiñ | brokusat |
brokus /ˈbrokː.ys/
* (Diwar-benn tud) A zo techet da reiñ muioc'h eget n'eo ret.
** Ar gouniderien a vez brokus. — (Brogarour, Onenn, 1936, p. 30.)
* Fonnus.
* bezañ brokus gant e arc'hant
* bezañ brokus ouzh un den, e-keñver un den

#### Gerioù heñvelster

* largentezus (1)

#### Gerioù enepster

* pizh (1)
* skragn (1)

#### Deveradoù

* brokusted (1)

### Adverb

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | brokus |
| Derez-uheloc'h | brokusoc'h |
| Derez-uhelañ | brokusañ |
| Derez-estlammiñ | brokusat |
brokus /ˈbrokː.ys/
* Evel un den brokus.
** Reiñ brokus.

### Notenn

* http://devri.bzh/recherche/?q=brokus&submit=

#### Troidigezhioù

* alamaneg : freigebig , spendabel
* daneg : gavmild
* esperanteg : oferema , malavara
* galizeg : dadivoso
* galleg : 1 généreux ; 2 généreusement
* ido : jeneroza
* nederlandeg : vrijgevig , offervaardig , opofferingsgezind , genereus , gul , kwistig , rijkelijk , royaal , scheutig
* portugaleg : desapegado , generoso , liberal
* saozneg : 1 generous , unstinting , bounteous ; 2 generously
* spagnoleg : abundante , copioso , amplio , rico , generoso ; 2 generosamente
* svedeg : givmild
* turkeg : alicenap
# brokusoc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan brokus hag an dibenn-ger -oc'h.

### Furm anv-gwan

brokusoc'h /bro.ˈky.sːɔx/
* Derez-uheloc'h an anv-gwan brokus.
** Brokusoc'h eo an dud etrezo ha ne oar ket ar paour piv en deus digaset dezhañ an dorzh vara fresk, al lur amann lakaet er c'hrañj pe e toull an nor hep gortoz Bennozh Doue. — (Tad Medar, An Tri Aotrou, 1981, p. 37.)
* Brokusoc'h eget :
* Brokusoc'h evit :
* Brokusoc'h-brokusañ : muioc'h-mui brokus.
# brokusted
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus brokus ha -ted

### Anv-kadarn

brokusted /broˈkystet/ benel
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : générosité
# bronche
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

bronche /Distagadur ?/ benel (liester bronches)
* Korzenn-skevent, bronkezenn.
# brokusat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « brokus » hag an dibenn-ger « -at ».

### Furm anv-gwan

brokusat /bro.ˈkysː.at/
* Derez-estlammiñ an anv-gwan « brokus ».
# brokusañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan brokus hag an dibenn-ger -añ

### Furm anv-gwan

brokusañ /broˈkysːã/
* Derez-uhelañ an anv-gwan brokus

#### Troidigezhioù

* galleg : la plus généreuse , le plus généreux , les plus généreuses , les plus généreux
# cheñchamantoù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn cheñchamant hag an dibenn-ger -où

### Furm anv-kadarn

cheñchamantoù /ʃɛʃãˈmãntːu/ /ʃɛʃãˈmãnʃːu/
* Furm lies an anv-kadarn cheñchamant
** <skouer.>

#### Krennlavarioù

* Gouel-Mikêl hag an Ankoù A ra kalz cheñchamañchoù. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 230.)

#### Troidigezhioù

* galleg : changements
# cheñch tiretenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb cheñch hag an anv-kadarn tiretenn.

### Troienn verb

cheñch tiretenn /Distagadur ?/
* Mont eus un danvez, eus ur gaoz da unan all hep kemenn.

#### Troidigezhioù

* galleg : passer du coq à l'âne
# cheñchamant
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

cheñchamant /ʃɛˈʃãmːãn(t)/ hollek gourel (liester : cheñchamantoù)
* Kemm
** Ha koulskoude, kalz a cheñchamant a oa. — (Aleksandr Soljenitsyn, lakaet e brezhoneg gant Ernest ar Barzhig, Ti Vatriona, Al Liamm, 1976, p. 10.)

#### Gerioù heñvelster

* cheñch

#### Troidigezhioù

* galleg : changement
# cheñchont
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar cheñch-, pennrann ar verb cheñch, hag an dibenn-ger -ont

### Furm verb

cheñchont /ˈʃɛ̃ʃːɔ̃ɲt/
* Furm ar verb cheñch e trede gour lies an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ
** Ha raktal e cheñchont ano o bro : ne vezo ken Poulmarc'h, hogen Penn-Marc'h. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 46.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (elles) changent , (ils) changent
* galleg : (elles) modifient , (ils) modifient
# cheñch bazh en daboulin
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant « cheñch », « bazh » ha « taboulin ».

### Troienn verb

cheñch bazh en daboulin /Distagadur ?/
* Cheñch meno, cheñch tu, lakaat kemm e stad an traoù.
** Hag e gwirionez, ne gav ket deoc'h e ve deuet ar mare da cheñch bazh en daboulin ? — (Loeiz ar Floc'h, Trubuilhou ar seiz potr yaouank, 1927, p. 15.)

#### Troiennoù heñvelster

* cheñch penn d'ar vazh

#### Troidigezhioù

* galleg : changer la situation , changer son fusil d'épaule
# cheñche
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « cheñch- », pennrann ar verb « cheñch », hag an dibenn-ger « -e ».

### Furm verb

cheñche /ˈʃɛ̃ʃːe/
* Furm ar verb cheñch e trede gour unan an amzer-dremenet ledan, en doare-disklêriañ.
** Ne oa nemet Tual kozh na cheñche ket kalz nemet e vojell a oa arru un tamm grisoc'h, malañjerek ha tavedek, muioc'h c'hoazh abaoe marv Ki-labour. — (George Orwell, lakaet e brezhoneg gant Erwan Hupel, Kêr al Loened, Barn ha Skrid, 2011, p. 87.)
# chi
## Italianeg
### Raganv-goulenn

chi /ki:/
* piv (er goulennoù eeun pe ameeun)
** Chi è? - Piv eo?
** -Chi è là? -Sono io - Piv zo aze?
* an hini, (an) neb (evel er c'hrennlavaroù).

### Krennlavaroù

* Chi del vino è amico, di se stesso è nemico.
* Chi dorme non piglia pesci.
* Chi va piano va sano. An hini a ya gorrek a ya sur.
* Chi tace acconsente. Neb a dav a asant (a c’houzant).
-a chi
* A chi parla poco, gli basta la metà del cervello.

## Kembraeg
### Raganv-gour

chi/xi:/
* Raganv an eil gour lies, implijet e-lec'h chwi evel rener pe renadenn.
** Pwy ydych chi? Piv oc'h-c'hwi?
* Da greñvaat ar perc'hennañ eich.
** Beth ydy eich enw chi? Petra eo hoc'h anv-c'hwi?
** Af i a chi.
    Ez in ganeoc'h.
* Renadenn war-lerc'h an araogennoù fel, gyda, i :
** Rhaid i chi fynd.
    Ret deoc'h mont kuit.

### Adstummoù

* chwi
* chwithau
* chwychwi

### Stummoù kar

* mi, ti, ef, hi, ni, hwy.

#### Troidigezhioù

* brezhoneg : c'hwi
* galleg : vous
* saozneg : you
# cheñch neudenn en e nadoz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb cheñch, an anv-kadarn neudenn, an araogenn en, an anv-gwan perc'hennañ e hag an anv-kadarn nadoz

### Troienn verb

cheñch neudenn en e nadoz /Distagadur ?/
* Cheñch kaoz
** Mes ar c'hemener an neus chanchet neudenn en e nadoz hag êt war eur gaoz all. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 140.)

#### Troiennoù heñvelster

* cheñch park
* cheñch tiretenn

#### Troidigezhioù

* galleg :
# cheñch penn d'ar vazh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwarar verb cheñch, an anv-kadarn penn, an araogenn da, ar ger-mell strizh ar hag an anv-kadarn kemmet bazh.

### Troienn verb

cheñch penn d'ar vazh /Distagadur ?/
* Kemm, lakaat kemm e stad an traoù
** [...] (zoken ar merc'hed a zimez gant ar sonj chench penn d'ar vaz, hag ober eur sant, a-benn antronoz o eured, ouz al lanfre ma timezont gantan). — (Tad Medar, Diwar c'hoarzin..., Ar Vuhez Kristen, Rosko, 1945, p. 151.)
** Red e vo chench penn d'ar vaz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 35.)

#### Troiennoù heñvelster

* cheñch bazh en daboulin
* treiñ penn d'ar vazh

#### Troidigezhioù

* galleg : changer la situation , changer son fusil d'épaule
# a-bezh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an araogenn a hag an anv-kadarn pezh.

### Adverb

a-bezh /aˈbeːs/
* Penn-da-benn.
** Ar veleien, a-bezh, a en em savas a-enep urzhoù ken direol : ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 13.)
** — Ia, ia, devomp ar stal a bez ; an dra-ze a raio aoun d'ar goueriaded-all. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 279.)
** Moñs int, kollet ganto ur biz pe un dorn a-bezh. — (Loeiz ar C'hlerg, Ma beaj Jeruzalem, 1903, p. 187.)
** Da boent an adverenn, end-eeun, eo troet ar park uhel a-bezh. — (Loeiz ar Floc'h, Trubuilhou ar seiz potr yaouank, 1927, p. 49.)
** N'eo ket ar misionoù hepken a c'houlenn tud yaouank da skignañ ar Feiz e-touez ar baianed, met hor bro Frañs a-bezh, hag hon eskopti zoken, a zo diank dezho bekeien. — (Lan ar Bunel, Laouig ar Penker, Brest, 1929, p. 7.)
** Ken kreñv, ken taer, ken yud eo an ampoezon, ma red raktal evel un tangwall dre e deod, e stomog, e vouzelloù, e gorf a-bezh. — (Tad Medar, An Tri Aotrou, 1981, p. 161.)
** Evit gwir, bez' oa dija eno ur skouadrenn saoz a-bezh, ... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 95.)
** ..., rak a-drugarez da levezon an Dartared, bet gwechall mac'homerien Rusia a-bezh, n'eus yezh ebet, nemet marteze an arabeg, ken pinvidik hag ar rusianeg evit ar pezh a sell ouzh an dismegañsoù hag an hudurañ mallozhioù. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 93.)
** ..., ac'hane ec'h en em astenn ar gweled war ar vro a-bezh, pa vez kaer an amzer da vihanañ. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 15.)
** ..., kêr Viranda a-bezh gant he zoennoù ruz, ... — (Youenn Drezen, Sizhun ar Breur Arturo, Al Liamm, 1971, p. 34.)
** ..., hag anez m'en devoa al lestr paour gallet paka an douar tostan a gavas, e vije bet eat a-bez d'ar oueled. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 14.)
** Pezh a souezhas an dud eo penaos he doa graet ar plac'hig evit en em saveteiñ, ha dreist-holl evit treuziñ al Lenn a-bezh, ... — (Roparz Hemon, Mari Vorgan, Al Liamm, eil emb. 1975, p. 82.)
** Eno, war ar c'hae-se, e vez kempennet dilhad tud ar barrez a-bezh. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 45.)
** Gant ar pez ho peuz desket bete vreman ha gouzout a rit ar relijion abez? — (w:Katekiz ar vugale vihan, 1911, p. 156.)

#### Gerioù heñvelster

* en e bezh

#### Deveradoù

* a-bezh-kaer

#### Troidigezhioù

* galleg : entièrement
* saozneg : entirely