OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# bodennek
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn bodenn hag al lostger -ek.

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | bodennek |
| Derez-uheloc'h | bodennekoc'h |
| Derez-uhelañ | bodennekañ |
| Derez-estlammiñ | bodennekat |
bodennek /boˈdɛnːek/
* Stumm ur bod dezhañ (diwar-benn ar gwez, ar plant)
** Gwez ivin ker bodenneg, enn dishéol deuz pé-ré E-pad tomder ann hanvou, é kouskenn da greiz-té. — (Prosper Proux, Bleuniou-Breiz, KIMIAD EUR ZOUDARD IAOUANK, 1862, p. 14.)
** Dizale e welis ur wezenn eus ar seurt am boa c'hoant da gavout. Bez' e oa anezhi un doare gwezenn-bin, stank he delioù ha bodennek. — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 22.)
* Zo bodoù ennañ/warnañ
** Pelloc'h ez ejont dre ar C'hoad bodennek. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 261.)

#### Troidigezhioù

* galleg : touffu
# en em rentañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rannig-emober en em hag ar verb rentañ

### Verb

en em rentañ /Distagadur ?/ verb emober (displegadur)
* En em reiñ, en em zaskoriñ
** <skouer.>

#### Troidigezhioù

* galleg : se rendre
en em rentañ verb raganv
* Mont
** Job en em rentas neuze war e wele hag a gouezhas klañv evit tri devezh all. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 133.)

#### Troidigezhioù

* galleg : aller , se rendre
# en em rannañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar rannig-emober en em hag ar verb rannañ.

### Verb

en em rannañ verb emober (displegadur)
* Mont e meur a damm, meur a lodenn
** P'oant en em gavet var Bount-Christ, ec'h en em rannchont etre diou lodenn : unan anezho a ieaz varzu Goulc'han, Plouneour ha Kerlouan; eben a gendalc'haz da vont var eeun gand an hent braz varzu Lesneven. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 14.)
** Mes ne c'hellent ket en em glevet, hag ar bobl en em rannas e div gostezenn hag a yoa ker kounnaret an eil ouzh eben ma'z oant dija prest d'en em gannañ. — (Gabriel Morvan, Buez ar Zent, Brest, 1894, p. 822.)

#### Troidigezhioù

* galleg : se diviser (en), se partager (en), se séparer (en)
# en em ruzañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar rannig-emober en em hag ar verb ruzañ.

### Verb

en em ruzañ /Distagadur ?/ verb emober (displegadur)
* Mont a-stlej e gorf
** Lod all, torret o livenn-gein, a esae en em ruzañ er-maez eus an ti, evit gellout en em guzhat. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 37.)
** Neuze e soubliz hag ec'h en em ruziz kant paz larkoc'h etouez ar balan, hag e leziz anezho da furcha ar c'harz kement ha ma karent, a daoliou fuzil hag a daoliou kleze. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 90.)

#### Troidigezhioù

* galleg : ramper , se traîner
# en em sachañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar en em ha sachañ

### Verb

en em sachañ
* Mont kuit.
** Ha Renan en dije bet ranket en em sacha kuit ac'hano lostok, ha mont da glask eunn toul-kuz bennag, evit lounka he vez. — (Eur Breizad, Renan ha Sant-Eozenn, Le Courrier du Finistère niv. 562, 1890, p. 2b.)
** — [...] ? D'ar mare ma fell d'am grad-vad goulenn diganit eur gefridi ziveza, ha rei tu d'it da gaout gwelloc'h chans, d'ar mare-ze e fell d'it en em zacha ac'halen ? [...] ? — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 25.)
** En em sachit alese evel ma karot ; n'eo ket me eo am eus ho taolet er poull, met n'eo ket me kennebeut eo an hini ho tenno er-maez. — (Yann-Vari Perrot, E-tal ar poull, C'HOARIVA BREZHONEK, Pemp pezh-c'hoari berr, Skridoù Breizh, 1944, p. 52.)
** Diegi 'm eus en em sachañ diouzh an oto. — (Kristian ar Braz, Kest, Keit Vimp Bev, 2009, p. 6.).
* en em zibab.

##### Notenn

* ↑ Ober gant an dro-lavar "Kaout diegi da/oc'h ober un dra bennak" a vefe bet reishoc'h, hep mar ebet.
# en em reiñ
## Brezhoneg

    Diwar en em ha reiñ.
en em reiñ
* en em lakaat
** ... d'al lun ec'h en em roed adarre d'al labour ker kalonek ha biskoazh. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 127.)
** Evit astenn gounid an tad, mamm en em ro da wriat evit an dud. — (Tad Medar, An Tri Aotrou, 1981, p. 74.)
* en em reiñ da anaout
** Hoguen evitho da c'hoarzhin d'an tort, ar re o doa comzet en he raog o doa great eveldhan, o doa ive en em roet da anaout ; [...] — (G. M., Ar c'hanval, Feiz ha Breiz niv. 71, 1866, p. 12a.)
** N'o doa ket a c'hoant d'en em rei da anaout d'an tad, [...] — (G. M., Charlo, pe ar bugel ijinus, Feiz ha Breiz niv. 266, 1870, p. 40a.)
** Beteg hen, chadennet dre guzuliou darn eus he amezeien aonicoc'h egethan, n'en devoa ket credet en em rei da anaout ; [...] — (X., Markis Pontcalec, Feiz ha Breiz niv. 29, 1881, p. 232b.)
# en em ripañ
## Brezhoneg

    Eus en em ha ripañ

### Verb

en em ripañ
* en em silañ
* en em ripañ kuit : mont kuit didrouz
** Neuze e c'hellas ar paotr dastum e skasoù hag en em ripañ kuit, gleb-teil, badaouet ha mezhek, dindan an hu a rae warnañ e genseurted o c'hoarzhin goap dezhañ. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 29.)

#### Gerioù heñvelster

* skampañ kuit
# domenica
## Italianeg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Anv-kadarn

domenica /do'me.ni.ka/ benel (liester : domeniche)
* Sul.
** La domenica si va a Roma.
    Ar Sul ez eer da Roma.
* Disul.
** Domenica andremo a visitare Roma.
    Disul ez aimp da weladenniñ Roma.

#### Krennlavar

* Chi ride di venerdì piange di domenica.
    Pa c'hoarz an den re e ouel an den goude se.

### Gwelet ivez

* anno, giorno, mese, notte, settimana
* lunedì, martedì, mercoledì, giovedì, venerdì, sabato
# dominer
## Galleg
### Verb

dominer
* mestroniañ.

#### Gerioù heñvelster

* trec'hiñ
# domingo
## Galizeg

domingo
* Sul, sulvezh

## Portugaleg

domingo
* Sul, sulvezh

### Deizioù all ar sizhun e portugaleg

* domingo, segunda-feira, terça-feira, quarta-feira, quinta-feira, sexta-feira, sábado
| Deiz a-raok : sábado | Roll an deizioù | Deiz war-lerc'h : segunda-feira |

## Spagnoleg

domingo
* Sul, sulvezh
* Domingo de Ramos : Sul ar Beuz, Sul ar Bleunioù
# domestiquer
## Galleg
### Verb

domestiquer
* doñvaat.

#### Gerioù heñvelster

* apprivoiser
# domhain
## Iwerzhoneg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh etimologiezh ar ger brezhonek don.

### Anv-gwan

domhain /Distagadur ?/
* Don.

### Anv-kadarn

domhain /Distagadur ?/
* Donder.

## Skoseg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh etimologiezh ar ger brezhonek don.

### Anv-gwan

domhain /Distagadur ?/
* Don.
# domattina
## Italianeg

    Eus domani ha mattina.
domattina
* arc'hoazh beure, warc'hoazh vintin
# domp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus d- hag omp.

### Furm verb

domp /dɔ̃mp/
* Adstumm da « omp », eus « bezañ » en amzer-vremañ, goude « mar ».
** — « Mar domp evito, » eme roue al loened, « [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 54.)

### Gwelet ivez

* on, out, eo, omp, oc'h, int, oar
# domare
## Italianeg

    Eus domanda.

### Verb

domare
* doñvaat
* mestroniañ

### Liamm diabarzh

* Stagadenn: Displegadurioù italianek reizh
# domo
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar ar rusianeg дом pe ar poloneg dom pe c'hoazh al latin domus, gant al lostger -o a dalvez da sevel an anvioù-kadarn.

### Anv-kadarn

| Troad | unander | liester |
| nominativ | domo | domoj |
| akuzativ | domon | domojn |
domo /'doːmo/
* Ti.
    La domo de la popolo (« Ti ar bobl »), levr gant Louis Guilloux, troet en esperanteg.
# dompter
## Galleg
### Verb

dompter
* mestroniañ
* doñvaat

#### Gerioù heñvelster

* dominer
* apprivoiser
# goufe
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar gou-, unan eus pennrannoù ar verb gouzout, hag an dibenn-ger -fe.

### Furm verb

goufe /ˈɡufːe/
* Furm ar verb gouzout e trede gour unan an amzer c'hallus, en doare-divizout
** Hep kemmadur :
*   * -N'oufe ket? -Goufe.
*   * Mar goufe e larfe.
** Gant ur c'hemmadur g/o
*   * — « Bremañ, » eme ar jeant, pa voent en em gavet er c'hastell, « [...], rak ma oufe ar roñfl emaoc'h amañ, diouzhtu e lazhfe ac'hanon hag e rafe stripoù gant va eskern. [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 80.)
*   * ... ne oufe den, nemet her gwelet en defe, anaout ar vad a reas deomp merc’hed deuet gant o zud ... EK 1/215
*   * En ur wezenn sec'h n'oufe ket bezañ kalz a avalou. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 187.)
*   * N'oufe den kompren pegen fall eo an den-se. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 187.)
*   * Hi n'oufe ket bezañ ur plac'h gwall abred. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 11.)

#### Stummoù all

* gouife
* n'oufe

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)/(il) saurait
# gouezoni
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan gouez hag al lostger -oni

### Anv-kadarn

gouezoni /ɡweˈ(z)ɔ̃ːni/ hollek benel
* Perzh rust ha gouez zo d'un dra bennak
** Ha setu souden, e-kreiz ar ouezoni, skeud un den en em diskouezas, hag un all da-heul, ha goude un trivet. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 75.)

#### Troidigezhioù

* galleg : sauvagerie
# goufen
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar gou-, unan eus pennrannoù ar verb gouzout, hag an dibenn-ger -fen

### Furm verb

goufen /Distagadur ?/
* Furm ar verb gouzout e kentañ gour unan an amzer c'hallus, en doare-divizout
* Hep kemmadur :
*   * Mar goufen, va zad, ne ve ket diaes din lavarout deoc'h. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 156.)
* Gant ur c'hemmadur g/o:
** a oufen
*   * ... - marteze gwellañ tra 'oufen ober eo diskleriañ peseurt gwiskamant a veze, er mare ma komzan dioutañ, ... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 30.)
** e oufen
** ne oufen ket
** pa oufen
** ma oufen, m'oufen
*   * Gwellan m'oufemp da ober ve em dispartia, Wit beza net a gojo, da c'hortoz au tri bloa. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 1, Pariz, 1890, 1971, p. 168.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (je) saurais

### Gwelet ivez

* goarfen, gouifen
* goufes
# gougnafier

Patrom:f
    Diwar gougne, gast.

### Anv-kadarn

gougnafier gourel
* Den didalvoud ha ne oar ket ober mat an traoù.
** On serait né fils d'un riche planteur à Cuba Havane par exemple, tout se serait passé bien gentiment, mais on est venu chez des gougnafes, dans un coin pourri sur toutes parts, alors faut pâtir pour la caste et c'est l'injustice qui vous broye (Céline, Guignol's band, Paris, Denoël, 1944, p. 29).

#### Gerioù heñvelster

* bon à rien
* galapiat
* glandouillou
* gloyeux
* gougnafe
* gougne
* gougnafiasse
* incapable
* minable
* peigne-cul
* propre à rien
* vaurien
# gouezot
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar gouez-, unan eus pennrannoù ar verb gouzout, hag an dibenn-ger -ot

### Furm verb

gouezot /ˈɡweːzot/
* Furm ar verb gouzout en eil gour lies an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ
   * Gant ur c'hemmadur g/o :
       [...], pegen kriz e vo ho klac'har pa ouezot seurt keloù !... — (Langleiz, Tristan hag Izold, Al Liamm, 1958, eil emb. 1972, p. 207.)

#### Stummoù all

* gouezoc'h
* gouioc'h

#### Stummoù rannyezhel

* gouifet

#### Troidigezhioù

* galleg : (vous) saurez
# goufec'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar gou-, unan eus pennrannoù ar verb gouzout, hag an dibenn-ger -fec'h.

### Furm verb

goufec'h /ˈɡufːɛx/
* Furm ar verb gouzout en eil gour lies an amzer c'hallus, en doare-divizout
   * Hep kemmadur :
       - N'oufemp ket ? - Goufec'h.
   * Gant ur c'hemmadur g/o :
       − Ac'hanta ne oufec'h ket kouezhañ gwelloc'h. Me eo ho ten. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 111.)
       Mac'h oufec'h an dra-se, ne ve ket kement a c'hlabous ganeoc'h diwar gont ar veleien. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 216.)
       ... n'oufec'h ket ober kaeroc'h dezho ? Buhez Genovefa A Vraban, Glaoda'r Prad, p. 95
       « Gwir eo, Mestr, met ma oufec'h ivez. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 13.)
       « [...]. Ne oufec'h ket dibab un anv a glotfe gwelloc'h eget hemañ gant marzh e c'hanedigezh. » — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 22.)

#### Stummoù all

* gouifec'h
* gouvezfec'h

#### Troidigezhioù

* galleg : (vous) sauriez
* saozneg : (you) would know
* spagnoleg : sabríais
# gougoñv
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Kar d'ar ger kembraek gogof (pe ogof).
    N'eo anavezet nemet evel anv-lec'h hepken (Ar C'hap).

### Anv-kadarn

gougoñv, gougoñ benel

#### Gerioù heñvelster

* megin

#### Troidigezhioù

* galleg : grotte marine , gouffre marin

#### Daveoù

* : Geriadur ar brezhoneg a-vremañ, F. Favereau, Skol Vreizh, 1992, pajenn 285.
# gouezvildi
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar an daou anv-kadarn gouezvil ha ti

### Anv-kadarn

gouezvildi /ɡwezˈvildi/ gourel (liester : gouezvildioù)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
** Ne oa ket dispar-dispar gouezvildi an Aotrou Viktor (se oa anv an damesaer) : pemp loen hepken e pemp kaoued renket a-hed ar voger : ul leon, ur bleiz-broc'h, un arzh gell, un arzh gwenn, hag an tigr. — (Roparz Hemon, An tri boulomig kalon aour, Al Liamm, 1961, p. 100.)

#### Troidigezhioù

* galleg : ménagerie
# gougleiz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar ragker gou- hag an anv-gwan kleiz.
    Testeniekaet en henvrezhoneg.
    Da geñveriañ gant ar gerioù gogledd en kembraeg, gogledh en kerneveureg.
    Anavezet evel anv-lec'h : Gougleiz (Coglès), ur gumun en departamant Il-ha-Gwilen.

### Anv-kadarn

gougleiz gourel
    (ger dispredet pe rouez)
* hanternoz, norzh.

#### Troidigezhioù

* galleg : nord
* kembraeg : gogledd
* kerneveureg : gogledh
* saozneg : north
# da lavaret eo
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an araogenn da, ar verb lavaret hag eo (furm displeget ar verb bezañ en trede gour unan eus an amzer-vremañ).

### Troienn

da lavaret eo /Distagadur ?/
* Troienn a vez graet ganti evit degas ur resisadenn, un displegadenn ouzhpenn ar pezh emeur o paouez ezteuler ; kavet e vez skrivet d.l.e. a-wechoù
** [...] pere so galvet mobil, da lavaret eo, cenchant, abalamour ma cenchont [...] — (Heuryou brezounec ha latin, 1827, p. XVI.)
** Da lavaret eo... — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 310.)
** [...]. Da lavaret eo, an dud all a ranko mont er-maez eus ar sal... — (Goulc'han Kervella, Brezel ar Rigadell, Al Liamm, 1994, p. 17.)

#### Troiennoù heñvelster

* da lavarout eo

#### Stummoù rannyezhel

* da lâret eo

#### Troidigezhioù

* galleg : c'est-à-dire
# da lein

    Eus da ha lein
da lein
* da zijuniñ
* da verenn
** Da lein 'vat ha d'adverenn ret e veze dimp terriñ hon naon gant bara sec'h, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 50.)
** Patatez da lein, Patatez da goan, Da zijuniñ ar pez a van. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 379.)
# da lârout eo
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an araogenn da, ar verb larout hag eo (furm displeget ar verb bezañ en trede gour unan eus an amzer-vremañ).

### Troienn

da lârout eo /Distagadur ?/
* Troienn a vez graet ganti evit degas ur resisadenn, un displegadenn ouzhpenn ar pezh emeur o paouez ezteuler ; kavet e vez skrivet d.l.e. a-wechoù
** Eunn dra a oa sklear da welout, da larout eo, a oa klanv ar plac'hik keaz, [...] — (Le Courrier du Finistère niv. 475, 1889, p. 1b.)
** da larout eo, emechans; ar gensonenn-harpa — (Stagadenn Feiz ha Breiz miz meurz 1929, p. 3.)

#### Stummoù all

* da lâret eo
* da lavaret eo
* da lavarout eo

#### Troidigezhioù

* galleg : c'est-à-dire , autrement dit
# da skouer
## Brezhoneg

* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
** Gogeet e veze, da skouer, peogwir e oa barzh. — (Youenn Drezen, Sizhun ar Breur Arturo, Al Liamm, 1971, p. 19.)
** Ar vuhez gantañ n'eo ket ur c'hoari, evel gant ar re all, gant ar c'habiten, da skouer. — (Roparz Hemon, Mari Vorgan, Al Liamm, eil emb. 1975, p. 25.)
** Ne blije ket dezhañ, da skouer, strollad ministred nevez Bro-C'hall, ... — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 18.)
** Brav a-walc'h e teue gantañ ha pedet e veze zoken gant Aotronez - Anatol ar Braz ha Botrel da skouer - da livañ sent en o zi. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 22.)
** ..., da skouer pa c'hwite war ur grampouezhenn, ... — (Jarl Priel, Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, p. 5.)
** Ha fentigelloù ar c'helaouennoù, ar Matin da skouer pe ar Petit Parisien : ... — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 13.)

#### Troidigezhioù

* kembraeg : er enghraifft
* galleg : par exemple
* saozneg : for instance
* spagnoleg : por ejemplo
# da lâret eo
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an araogenn da, ar verb lâret hag eo (furm displeget ar verb bezañ en trede gour unan eus an amzer-vremañ).

### Troienn

da lâret eo /Distagadur ?/
* Troienn a vez graet ganti evit degas ur resisadenn, un displegadenn ouzhpenn ar pezh emeur o paouez ezteuler ; kavet e vez skrivet d.l.e. a-wechoù
** [...] : ar wech kentan eo bet anaveet ar penn, da lâret eo, tri de goude an torfed, [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 27.)
** Gwelloc'h eo mont da heul evel Fañch ar Peul, da lâret eo tennañ gounid ar gwellañ ma c'heller eus an traoù evel m'emaint. — (Fañch Peru, Kañfarded Milin ar Wern, Skol Vreizh, 2008, p. 14.)

#### Stummoù all

* da lârout eo
* da lavaret eo
* da lavarout eo

#### Troidigezhioù

* galleg : c'est-à-dire
# da noz
## Brezhoneg

da noz
* troienn amzeriañ: pa deu an noz
* troienn impljet e-barzh troiennoù evel-hen:
** dec'h da noz
** emberr da noz
** dilun da noz, d'al Lun da noz
** disadorn da noz, d'ar Sadorn da noz; ganet da Sadorn da noz
** ac'hann da noz : hiriv a-raok an noz
** arc'hoazh da noz : hiriv a-raok an noz
# da lavarout eo
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an araogenn da, ar verb lavarout hag eo (eus ar verb bezañ).

### Troienn

da lavarout eo /Distagadur ?/
* Troienn a zegas ur resisadenn, un displegadenn ouzhpenn ar pezh emeur o paouez ezteuler ; skrivet d.l.e. a-wechoù.
** [...] da vihana el lec'hiou-ma en em gav ar muia a gristenien, da lavarout eo, enn Aljer ha tro-var-dro [...] — (Lizeriou Breuriez ar Feiz, leor kenta, 1849, p. 83.)
** — « [...] ; ha kas anezhi d'ar bed all, da lavarout eo, disammañ anezhi eus he foanioù, ne vefe ket un dra ken digristen-se. » — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 75.)
** [...], e ti va zad-kozh ha va mamm-gozh, da lavarout eo en ti emaon bremañ o chom ennañ. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 8.)
** Anat eo e teuas er bed e-kerz an eil hanter eus an triwec'hvet kantved, da lavarout eo ur pennad a-raok an Dispac'h Bras a reas kement a reuz e-barzh ar vro. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 7.)
** [...], hag a-benn ur miz am boa da vezañ e Moskov, ma felle din bezañ eureujet an deiz divizet gant va gwreg, da lavarout eo, an dri-warn-ugent a viz Ebrel. — (Jarl Priel, Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, p. 5.)
** Mont a reas 'ta d'ar Gêrbenn batailhon kentañ ar c'hentañ rejimant, da lavarout eo, ramzed holl gwitibunan ; [...]. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 26.)
** Anzav a ran bremañ ez eo kentoc'h evit enebiñ ouzhin va-unan, da lavarout eo, evit heuliañ va c'hoantoù donañ. — (Roparz Hemon, Mari Vorgan, Al Liamm, eil emb. 1975, p. 28.)
** [...], abaoe ma oa aet d'ar gouent, da lavarout eo abaoe e bask kentañ. — (Youenn Drezen, Sizhun ar Breur Arturo, Al Liamm, 1971, p. 8.)
** Gouzout splann a rae e trofe an traoù pe da vat pe da fall evitañ - da lavarout eo e vije daonet pe salvet eneoù a vil-vern - hervez an dibab a rafe. — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 17.)
** Anaoudek-bras e oan d'an tonkadur peogwir e c'hellemp labourat a-gevret - da lavarout eo bezañ atav an eil gant egile, [...]. — (Pêr Denez, Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re, Al Liamm, 1979, p. 22.)
** Da lavarout eo e welin pelec'h emañ kuzhet. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 300.)

#### Gerioù heñvelster

* da lavaret eo

#### Stummoù rannyezhel

* da lâret eo

#### Troidigezhioù

* alamaneg : das ist
* galleg : c'est-à-dire , autrement dit
* italianeg : cioè , ossia , ovvero
* nederlandeg : namelijk
* saozneg : that is to say
* spagnoleg : es de decir , o sea , mejor dicho
* portugaleg : ou seja
# da nebeutañ
## Brezhoneg

    Savet diwar da ha nebeutañ.

### Adverb

da nebeutañ
** Evit kas da benn ar streuvell-se e veze ezhomm, da nebeutañ, ul litrad dour, [...]. — (Edouarzh Ollivro, troet gant Jakez Konan, Pikoù Mab e Dad, Mouladurioù Hor Yezh, 1983, p. 197.)
* ao menos
* at least
# da principio
## Italianeg
### Etimologiezh

    Diwar da, principio.

### Adverb

da principio
* da gentañ-penn

#### Gerioù heñvelster

* all'inizio
* agli inizi
* prima
* dapprima
* al principio
* da principio
* dapprincipio
* in primo luogo
* in principio
* nel principio
* sul principio
* inizialmente
* in origine
* in un primo momento
* sulle prime
# da quando
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus da ha quando.
da quando
* abaoe ma

#### Gerioù heñvelster

* a partire
* dacché
* dal giorno che
* dal tempo in cui
* giacché
* poiché
# dihunfed
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar dihun-, pennrann ar verb dihuniñ, hag an dibenn-ger -fed.

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | dihunfed |
| dre vlotaat | zihunfed |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | tihunfed |
| amreizh | tihunfed |
dihunfed /diˈhỹnfet/
* Furm dic'hour ar verb dihuniñ en amzer c'hallus an doare-divizout.
# dihunfen
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar dihun-, pennrann ar verb dihuniñ, hag an dibenn-ger -fen.

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | dihunfen |
| dre vlotaat | zihunfen |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | tihunfen |
| amreizh | tihunfen |
dihunfen /diˈ(h)ỹnfen/
* Furm ar verb dihuniñ e kentañ gour unan an amzer c'hallus, en doare-divizout.
# dihunfent
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar dihun-, pennrann ar verb dihuniñ, hag an dibenn-ger -fent.

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | dihunfent |
| dre vlotaat | zihunfent |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | tihunfent |
| amreizh | tihunfent |
dihunfent /Distagadur ?/
* Furm ar verb dihuniñ e trede gour lies an amzer c'hallus, en doare-divizout.
# dihunfes
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar dihun-, pennrann ar verb dihuniñ, hag an dibenn-ger -fes.

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | dihunfes |
| dre vlotaat | zihunfes |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | tihunfes |
| amreizh | tihunfes |
dihunfes /diˈhỹnfes/
* Furm ar verb dihuniñ en eil gour unan an amzer c'hallus, en doare-divizout.
# dihuni
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar dihun-, pennrann ar verb dihuniñ, hag an dibenn-ger -i.

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | dihuni |
| dre vlotaat | zihuni |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | tihuni |
| amreizh | tihuni |
dihuni /diˈhỹːni/
* Furm ar verb dihuniñ en eil gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
# dihunfemp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar dihun-, pennrann ar verb dihuniñ, hag an dibenn-ger -femp.

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | dihunfemp |
| dre vlotaat | zihunfemp |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | tihunfemp |
| amreizh | tihunfemp |
dihunfemp /Distagadur ?/
* Furm ar verb dihuniñ e kentañ gour lies an amzer c'hallus, en doare-divizout.
# dihunimp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar dihun-, pennrann ar verb dihuniñ, hag an dibenn-ger -imp.

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | dihunimp |
| dre vlotaat | zihunimp |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | tihunimp |
| amreizh | tihunimp |
dihunimp /diˈ(h)ỹːnĩm(p)/
* Furm ar verb dihuniñ e kentañ gour lies an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.