# bec'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Tostaat ouzh beich e kembraeg.

### Anv-kadarn

bec'h /ˈbex/ gourel (liester : bec'hioù)
* Pouez, samm; diaezamant.
** Setu 'ta lamet ur bec'h pounner diwar kalon Paul. — (Herve Gouedard, Paul Sérusier, ul livour e Breizh, Al Liamm, miz Du 2013, p. 31.)
* Bezañ ur bec'h gant un den, war un den, war chouk un den :
** Me a oa eur pez beh keuneud ganin war ma chouk. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 74.)
* Lakaat ur bec'h war chouk un den :
** Laka ar bec'h-mañ war da chouk. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 221.)
* Dont, mont, gant ur bec'h, ur bec'hiad.
** Me a oa o tont er porzh gant ur bec'h kaol war ma chouk. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 38.)
* Tapout ur bec'h: dougen traoù ponner.
** Tapet ho peus ur bec'h!. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 38.)
* Bezañ bec'h oc'h ober un dra bennak:
** [...], ha ker lijer e oa ma veze bec'h [o] kavout roudou e dreid, houarnet gant arc'hant. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 39.)
* Bezañ bec'h un den en udb:
** Ar holoënnad (!) wenan a oa beh eun den enni. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 38.)
* Bezañ bec'h da un den ober un dra: diaes dezhañ, abalamour d'ar bec'h, pe d'un dra all.
** P’en em gavjont e-kreiz an enez, n’oa ket bras anezhi, ne weljont seurt, tra na den, nemet ur c’hozh ti bihan a oa bec’h dezho mont e-barzh. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 60.)
** Me a vez ur bec'h din dont betek amañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 39.)
* Diaezamant a lak un den da vezañ en ur gwall bleg.
** [[sevel bec'h|| etre tud : dizemglev, tabut etre tud.
* sevel bec'h war un den : kaout ur falladenn.
** Honnezh moarvat a oa savet bec'h warni a-greiz evañ he c'hafe. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 39.)
* Bezañ bec'h war un den
** Sede bec'h, en taol-mañ, war gorf Yann adarre ! — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 63.)
** Me a oa bec’h warnon. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 39.)
* Bec'h un den pe ul loen a udb:
** [...], komer a ra bec'h e vul a win ardant hag a gasis, hag ec'h a arre en hent. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 15.)
* kaout bec'h oc'h ober un dra bennak: kaout poan, diaezamant, oc'h ober un dra.
** kaout bec'h o skoulmañ ganti
* kemer bec'h
** Eñ zo lavaret dezhañ nompas kemer bec'h o labourat. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 39.)
* lakaat bec'h : poaniañ, strivañ
* reiñ bec'h da unan bennak, da ober un dra bennak.
* Bezañ dindan ar bec'h, dindan e vec'h, dindan vec'h.
* Skeiñ ar bec'h war un den, war gein un den, war chouk un den:
** N'ho-po ken 'med skei ar beh war ma hein. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 39.)
* Tennañ un den a zindan ar bec'h:
** ... e c’hellan lavaret em beus tennet va zud a-zindan ar bec’h, gwellañ ma c’halled hen ober . EK 2/79
* poan, striv
* bec'h ar pec'hed, an tamall.
* Troienn estlammañ:
** Bec'h dezho!
** Bec'h d'al lorgnez !
** bec'h dezhi
* Bezañ un dra bennak e vec'h : leun gant ar vec'h-se.
** Hennezh en deus aer vat e vec'h . — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 39.)
** Setu amañ hag a zo leun a zour lous he bec'h . — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 39.)
** Hennezh a zo vis fall ennañ e vec'h . — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 289.)

#### Deveradoù

* a-vec'h : a-boan
* bec'hiad : pouez, sammad, kargad
* bec'hiek
* divec'h
* divec'hiañ

#### Troioù-lavar

* bec'h dezhi
* dont bec'h
* kaout bec'h o skoulmañ ganti
* lakaat bec'h
* reiñ bec'h
* sevel bec'h

#### Troidigezhioù

(1)
* galleg : fardeau
(2)
* galleg : peine , difficulté , embarras
(3)
* galleg : conflit
(4)
* galleg : stress , pression

### Furm verb

bec'h /bɛx/
* Furm eus ar verb « bezañ », gwelout « befec'h ».
** — « [...], me garfe e vec'h-hu dougerez a-vremañ. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 154.)
** — « Ne lavaran ket deoc'h e vec'h laer ; evelato e kav din e ve brav, pa 'z eo bet furchet an holl, e vec'h furchet ivez. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 168-169.)

### Adverb

* Gwelout pounner-bec'h