OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# un tamm mat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant un, tamm, mat.

### Troienn anv-kadarn

un tamm mat
* un tamm bras, kalz:
** -Pinvidikoc'h eo e vreur evitañ? -Ya, un tamm mat . — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 503.)
* un tamm mat + derez uheloc'h : un tamm mat koshoc'h
** Kenta medesin. — Mardandoustik, an den-man a zo eun tamm mat folloc'h eget n'hor bije kredet ! — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 22.)
** Un tamm mat muioc'h a ginnigas d'ar perc'henn war briz ar feurm hag e rankas an intañvez, gant aon da vezañ kaset kuit, kreskiñ he gouel-mikael evit mirout an tiegezh. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 19.)
** Eun tamm mat gwelloc'h. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 333.)
** Hemañ zo un tamm mat keroc'h. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 333.)
** Hennezh a oa un tamm mat koshoc'h evit honnezh. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 503.)
* derez uheloc'h + un tamm mat
** Maes comzou pouneroc'h eun tam mad eget re an Napoleon bras, a glevimp mar keromp, re ar Speret Santel eo e zint. — (J. M. C., Red eo castiza ar vugale, Feiz ha Breiz, 3 Genver 1880, p. 6a.)
* un tamm mat a + anv-kadarn :
** Eun tam mad a goll hag a zale a vezo ; mes, a drugare Doue, n'eus bet gloazet den. — (G. M., Keleier, Feiz ha Breiz, 28 Ebrel 1866, p. 102b.)
** A-dreuz va benveg e paras va lagad war un tamm mat a lestr eoriet pellik diouzh an aod, er gevred d'an enez. — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 122.)
** Ar hig-mañ a zo eet eun tamm mat a goaz ennañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 156.) — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 264.)
** Eh eom da goll eun tamm mat a goad. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 299.)
** Eun tamm mat a vaz az-peus. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 333.)
** Pier en devoa tapet eun tamm mat a louarn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 503.)
** Hennez a oa eun tamm mat a zen ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 503.)
** Hemañ a zo koustet din-me eun tamm mat a arhant. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 503.)
** Lezet az-teus un tamm mat a rann ez plev. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 503.)
** Me a oa un tamm mat a zroug ennon. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 503.)
** Hennez a zo un tamm mat a deil (pe : a boezon). — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 288.)
** Hennezh zo un tamm mat a varmouz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 342.), — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 289.)
** ... un tamm mat a levenez en ho kalon. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 80.)

#### Gerioù heñvelster

* un tamm brav
# un tempo
## Italianeg
### Etimologiezh

un tempo
* un amzer (zo bet)
** fu un tempo : un amzer zo bet
** [in] un tempo che fu : pell zo
# un hinkin a zen
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar un, hinkin, hag a zen.
hinkin a zen
** Met, allas ! un hinkin a zen e oa Fañch ha, pa veze aet skuizh du-mañ, e klaske tabut ouzh ma maeronez pe ouzh ma mamm evit kaout digarez da vont kuit. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 89.)
# un nebeud
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus un ha nebeud.

### Troienn anv-kadarn

un nebeud
* (ral, dirak un anv unan): ur pennad, ur pennadig amzer
** un nebeud amzer
** Hag ar roue koz a varvas eun nebeut goude.
* (dirak un anv lies) : un toullad:
** Hag e flastras un nebeud bodoù eus al louzaouenn-se, gant ur mailh, war un tamm lien hag ec'h aozas ganto ur palastr da lakaat war al lagad poazhet. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 39.)
** Met un nebeut devezhioù goude, setu ma voemp pedet da zont a bep eil davet Wladislav Petrovitch Jdanov, al letanant-koronal a dlee reiñ d'e jubennourien, un daou-ugent bennak ac'hanomp, ur garg diouzh o galloud pe o gouizigiezh. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 21.)
** Pell er mor bras, war-zu ar c'huzh-heol, e oa un nebeud enezennoù bihan ha kerreg lemm o tiskouez o fennoù demzu amañ hag a-hont. — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 27.)
** War am eus klevet e oa en em dennet un nebeud gwazed dispont en iliz ha pignet en tour, gant bep a fuzuilh, goude bezañ morailhet ha sparlet an dorioù. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 246.)
** E vouc'hal a goueas hag a zavas eun nebeud gwechou; e zorn a oa prim ha têr evel eur c'hurun. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 160.)
** Un nebeud irc'hier leun a zilhad a vergnis warni... — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 30.)
** A-wechoù zoken, e lec'h dont ganeomp, am c'hase gant unan eus e gerent, anvet Ismaël, hag ur sklavour morian yaouank, da dapout dezhañ un nebeud pesked evit e bred. — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 11.)
** Neuze, o komz eus an amzer; e tistage un nebeud pozioù all ha, didrouz ha war e bouezig, e kerzhe adarre en e roud [...]. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 110.)
** Trifina a dec’has kuit ur mintinvezh asambles gant un nebeud servijerien. — (Gabriel Morvan, Buez ar Zent, Brest, 1894, p. 751.)
** Met deuet e oa an abardaez pa zegouezhas eno hag, a-barzh m’en devoe amzer da gaout ar voujedenn ha d’ober un nebeud troioù all e kêr, e oa diwezhat mat hag en em gavet an noz. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 48.)
** Na hadit nemet un nebeud tachennoù M’ho hadit holl ’vo re vras hoc’h eostoù. Kig pe Vara ?, 1965, in Oberenn glok Anjela Duval
** Warc’hoazh ez aio di, rak ar rouanez he deus mall da welout ar gwalennoù talvoudus a gav dezhi a zo kuzhet dindan un nebeud troatadoù douar. — (Jakez Riou, Troiou-Kamm Alanig al Louarn I, Gwalarn niv. 89, Ebrel 1936, p. 82.)
** Herve. — Ya ! eun nebeud urziou am eus da rei d'am zud ha n'ho pezo nemet dizrei d'an ti-man ! — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 14.)
* un tamm
** Un nebeud oun souezhet evelato ouzh da glevet o komz eus a deir c'had... MAVR 102
* hep ger-mell dirak un anv (ral)
# un dro bennak
## Brezhoneg

un dro bennak
* ur wech bennak, tro pe dro
** Paouez ivez 'ta un dro bennak ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 394.)
# un orin a zen
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus un, orin, hag a zen.

### Troienn anv-kadarn

un orin a zen /Distagadur ?/
* Den iskis e zoare.
** Hennez a oa eun orin a zen hag a ouie deski an dud da strana. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 245.)
# un tamm
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar un ha tamm.

### Troienn anv-kadarn

un tamm /Distagadur ?/ gourel (liester : tammoù)
* nebeud (enebet ouzh kalz) :
** Un tamm eo kresket. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
** Un tamm eo heñvel ouzh e dad kozh. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
* Dirak un anv-kadarn: un tamm bara, un tamm pesk, un tamm ti: ur pesk bihan, un ti bihan.
** Un tamm bleud, un tamm boued, un tamm soup, un tamm yod, un tamm pesked, un tamm plouz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
** Ro un tamm bara dezhañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
** Un tamm kig az po? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
** Me a ya d'ober un tamm yod aze hag a bego ouzh ho kenoù — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
** Un tamm pesked a vez roet dezhi. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
* D'ober anv eus un dra vihan (un tamm ti => un ti bihan)
** [...], met daoust da se n'on ket bet savet er vourc'h, met er c'hrav gozh war un tamm tosenn, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 7.)
** Un tamm konifl vihan a oa gantañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 504.)
** Ar wreg-se a oa un tamm krennardenn ganti. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 504.)
** Hennezh a zo un tamm paotr eveek. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 504.)
** Un tamm paotr drol eus Plistin. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 504.)
** Un tamm arsodig a oa anezhañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 504.)
** Arru 'm eus un tamm teñvalgleved. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
* En droienn ober un tamm, dirak un anv-kadarn: un tamm sell, un tamm tro.
** Hemañ a chom d'ober un tamm sell war ar journal. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 504.)
** Ec'h an d'ober un tamm tro. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 504.)
* En droienn ober un tamm, dirak un anv-verb: un tamm skubañ, un tamm torchañ ....
** Ez an d'ober un tamm torchañ dezho. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
* En troiennoù un tamm bihan, un tamm brav, un tamm mat

#### Deveradoù

* un tammig

#### Gerioù kar dre o ster

* an tamm
* tamm pe damm
# un tamm bihan
## Brezhoneg

    Eus tamm ha bihan.

### Anv-kadarn

un tamm bihan
* nebeud
** Ar pesk-se a zo c'hwezh fall gantañ, sur, n'eo ket un tamm bihan! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 502.)
* Un tamm bihan a un dra: a bouez, a virviñ:
** Goude e vo graet un tamm bihan a virviñ dezhañ — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 383.)
** Mar ‘teus un tamm bihan a bouez-krec’h, a bouez-laez, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 426.)

#### Gerioù heñvelster

* un disterañ
* un disterig
* un nebeudig

#### Gerioù enepster

* un tamm bras
* un tamm brav
* un tamm mat

#### Deveradoù

* un tamm bihan a gig
* un tamm bihan a vara
# un tamm brav
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar tamm ha brav.

### Troienn anv-kadarn

tamm brav
* tamm mat :kalz
** — [...]; va c'hoar Henori a zo eun tamm brao kaeroc'h, ha pa ho peus c'hoant e teufe ama da zimezi ganeoc'h, e teuio, mar fell d'ezi dont; [...]. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 12.)
** — « [...]. Ha perak an diaoul on-me bet ken diot da vont keid-all da glask ur wreg, pa 'm bije kavet dre amañ koulz ha gwelloc'h un tamm brav ? [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 58.)
** Eur grampouezenn etre nao, ha choaz e oa manet eun tamm brao ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 279.)
* dirak un anv-kadarn (tamm brav a + anv-kadarn)
** Ha chervat a veze graet ganti, pa lavaran, petra bennak ne gemere ket kalz tra digant tud an ti, ugent real ar peurliesañ, ugent lur d'ar muiañ, met dastum a rae un tamm brav a werzh-butun, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 11.)
** Eun tamm brao a arc'hant hor beuz ezomm. — (Adrien de Carné, Saïk ar paotr fin, Moullerez ru ar C'hastel Brest, 1912, p. 6.)

#### Troioù-lavar

* leuskel un tamm brav eus e yod gant ar mabig Jezuz
# à plat ventre
## Galleg

à plat ventre
* a-ruz-kof
* a-ruz e gof
# àr
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Araogenn

àr /Distagadur ?/
* War (e rannyezh gevred Breizh)
** Ar pezhig alaman a chome a voe taolet. Ruilhal a raas àr ar pavez, [...].. — (Daniel an Doujet, Ur c'hi maget mat ha danevelloù all, Al Lanv, 2000, p. 57.)

#### Stummoù all

* war

#### Troidigezhioù

* galleg : sur
# à ton aise
## Galleg

    Diwar à ton hag aise.

### Troienn adverb

à ton aise
* evel a gari
* ez pleud, e-barzh da vleud
# à tout le moins
## Galleg
### Troienn verb

à tout le moins
* da vihanañ
* d'ar pep bihanañ
# às
## Portugaleg
### Ger-mell strizh

| | gourel | benel |
| unander | ao | à |
| liester | aos | às |
as
* Furm an araogenn a dirak ger-mell strizh as en unander.
** Ir às casas : mont d'an tiez.
# à tire-d'aile
## Galleg
### Etimologiezh

à tire d'aile
* a-daol-askell
* a-denn-askell
# à toute épreuve
## Galleg

    Diwar à, toute hag épreuve.
à toute épreuve
* Ha n'haller ket distruj
** Piqué par la curiosité, j’ai été contempler la passerelle à chauves-souris […]. Bel ouvrage que ce chiroptéroduc, visiblement d’une solidité à toute épreuve. — (Alain Sango (Roquefort- 40), La Passerelle universelle, dans le Courrier des lecteurs de Sud Ouest, 28 février 2012)
* divrall
# àrnañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Furm araogenn

àrnañ /Distagadur ?/
* Furm an araogenn àr, displeget en trede gour unan gourel (e rannyezh gevred Breizh)
** Ne oa ket a dorr da steud ar soñjoù a soure àrnañ. — (Daniel an Doujet, Ur c'hi maget mat ha danevelloù all, Al Lanv, 2000, p. 56.)

#### Stummoù all

* àrnezhañ
* warnañ

#### Troidigezhioù

* galleg : sur lui
# á
## Galizeg
### Etimologiezh

    Diwar gendeuz an araogenn a hag ar ger-mell a.

### Araogenn

á
* sentar á mesa : azezañ ouzh taol.

### Etimologiezh

    Diwar ala e latin.
á
* askell

## Portugaleg

á
* Anv lizherenn gentañ al lizherenneg;
* de á a zê: do princípio ao fim
* não dizer á nem bê: nada dizer
* não saber á nem bê
* por á mais bê: em definitivo; certo

## Tchekeg

á
* Eil lizherenn al lizherenneg tchekek, etre a ha b.

## Slovakeg

á
* Eil lizherenn al lizherenneg slovakek, etre a ha b.

## Spagnoleg

á
* Henstumm d'an araogenn a.
# vanno
## Italianeg
### Furm verb

vanno
* Trede gour lies ar verb andare en amzer-vremañ an doare-disklêriañ.
** -Ti vanno le fragole ? - Ne vado pazzo. -Ar sivi a gavez mat? -Sot on ganto.

### Krennlavar

* Tutti i fiumi vanno al mare.
# vaporo
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Savet diwar ur wrizienn a gaver er yezhoù romanek (vapor e latin, vapeur e galleg, vapore en italianeg) hag al lostger -o a dalvez da sevel an anvioù-kadarn.

### Anv-kadarn

| Troad | unander | liester |
| nominativ | vaporo | vaporoj |
| akuzativ | vaporon | vaporojn |
vaporo /va.ˈpɔ.rɔ/
* Aezhenn-dour.
# vaporoj
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn vaporo ha merk al liester -j.

### Furm anv-kadarn

vaporoj /va.ˈpɔ.rɔj/
* Liester an anv-kadarn vaporo en nominativ.
# vaporon
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn vaporo ha merk an akuzativ -n.

### Furm anv-kadarn

vaporon /va.ˈpɔ.rɔn/
* Unander an anv-kadarn vaporo en akuzativ.
# varcare
## Italianeg
### Verb

varcare
* tremen dreist udb
# varicelle
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

varicelle /va.ʁi.sɛl/ benel
* Brec'h-nij.
# vanke
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus manke gant ur c'hemmadur dre vlotaat (m → v).

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | manke |
| dre vlotaat | vanke |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | digemm |
| amreizh | vanke |
vanke /ˈvãŋ.ke/
* Furm kemmet ar verb mankout e trede gour unan an amdremened, en doare-disklêriañ.

### Anagramoù

* kaven
* kevan
# vantare
### Verb

vantare
* fougeal

#### Deveradoù

* vantarsi

## Krennlavar

* Chi si vanta da solo non vale un fagiolo.
# vaporojn
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn vaporo ha merkoù al liester -j hag an akuzativ -n.

### Furm anv-kadarn

vaporojn /va.ˈpɔ.rɔjn/
* Liester an anv-kadarn vaporo en akuzativ.
# varn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus barn gant ur c'hemmadur dre vlotaat.

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | barn |
| dre vlotaat | varn |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | parn |
| amreizh | varn |
varn /ˈvarn/
* Furm kemmet ar verb barn e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ.
* Furm kemmet ar verb barn en eil gour unan an doare-gourc'hemenn.
# stammenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus stamm hag -enn.

### Anv-kadarn

stammenn /ˈstãmːɛn/ benel (liester : stammennoù)
* Pezh dilhad graet gant stamm
** Alan a savas ha kemer diwar gein e gador ozilh e stammenn. — (Ronan Huon, AR GWENNILI-MOR, Al Liamm niv. 77, Du-Kerzu 1959, p. 408.)
** Ur wech all he devoa klasket Tintin Petunia ober dezhañ gwiskañ ur stammenn gozh [...]. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 30.)

#### Gerioù heñvelster

* stamm

#### Troidigezhioù

* galleg : pull-over , tricot
# standardo
## Esperanteg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

| Troad | unander | liester |
| nominativ | standardo | standardoj |
| akuzativ | standardon | standardojn |
standardo /stan.ˈdar.dɔ/
* Standard, banniel.
# stampañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn stamp hag al lostger -añ

### Verb

stampañ /ˈstãmpã/ verb gwan (anv-gwan-verb : stampet) (displegadur)
* Kerzhet a gammedoù bras ; skarañ
** Ne zalejont ket da vont enn ho hent ha da stampa kaer varzu Lochrist; mall o doa da vont da Lesneven da lavaret peger brao taol o doa great. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 79.)
* Kerzhet en ur bouezañ war e dreid bep kammed
** Pe c'hoazh, div pe deir familhad a-stroll, an ezhec'h, hervez giz an amzer-se, o stampañ er renk kentañ en ur gomz eus politikerezh, [...]. — (Roparz Hemon, Nenn Jani, Al Liamm, 1974, p. 81.)
* Digeriñ (e zivesker) ; rampañ

#### Troidigezhioù

* galleg : appuyer fort en marchant
* galleg : enjamber
* galleg : faire des grands pas
# standardoj
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn standardo ha merk al liester -j.

### Furm anv-kadarn

standardoj /stan.ˈdar.dɔj/
* Liester an anv-kadarn standardo en nominativ.
# stanco
## Italianeg
### Etimologiezh

    Eus stagnum e latin.

### Anv-gwan

| | gourel | benel |
| unander | stanco | stanca |
| liester | stanchi | stanche |
stanco /'stanko/ gourel
* skuizh.
** stanco morto : skuizh-marv
** Era stanco, quindi ha preferito restare a casa.
** essere stanco dal troppo lavoro, della vita: bezañ skuizh gant ar re a labour, gant ar vuhez
** essere stanco di essere trattato male : bezañ skuizh eus ar wallvuhez graet dezhañ
** apparire stanco. Seblantout skuizh.
** parlare con voce stanca. Komz gant ur vouezh skuizh.

#### Deveradoù

* stancamente
* stancare
* stanchezza
# stand
## Saozneg
### Verb

stand
* bezañ en e sav
* bezañ e-kichen un den
** Stand by me

#### Troioù-lavar

* stand there like a lemon
* stand still
* stand up

### Krennlavaroù

* Behind every great man there stands a woman.
* Behind every successful man there stands a woman.
# stand there like a lemon
## Saozneg

    Diwar stand there like lemon.

#### Troioù-lavar

stand there like a lemon
* chom da ober netra, chom dilabour.
# standardojn
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn standardo ha merkoù al liester -j hag an akuzativ -n.

### Furm anv-kadarn

standardojn /stan.ˈdar.dɔjn/
* Liester an anv-kadarn standardo en akuzativ.
# stampare
## Italianeg
### Etimologiezh

    Eus stampa.

### Verb

stampare /stam'pa:re/ (anv-gwan-verb : stampato)
* moulañ
** stampare un libro, una copia
* embann
** stampare un articolo
** (dre fent :) parlare come un livro stampato
# stancare
## Italianeg
### Etimologiezh

    Eus stanco, skuizh.

### Verb

stancare
* skuizhañ
# toaz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    (1499) Toas er C'hatolikon. Kar d'ar gerioù toes e kembraeg, táis aet da toes en heniwerzhoneg, taos en iwerzhoneg, taois e skoseg, dezho ar memes ster, hag a zeufe eus ur ger keltiek *tais-to, a c'heller tostaat ouzh ar gerioù tès-to en henslaveg ha σταῖς en henc'hresianeg (« toaz »), ha stīr-ia e latin (« takenn dev »). Netra asur.

### Anv-kadarn

toaz /ˈtwɑːs/ hollek gourel
* (Keginerezh) Danvez aozet diwar bleud ha dour, pe laezh, a vez graet gantañ bara, tartez, pe kouignoù.
** Terriñ an toaz, e gas din d'an ti-forn ha diwall na vefe panenn pe suilhet ar bara. — (Yann-Vari Perrot, E-tal ar poull, C'HOARIVA BREZHONEK, Pemp pezh-c'hoari berr, Skridoù Breizh, 1944, p. 45.)
** Ha goude p'ho po goret ar forn, lakaat an toaz e-barzh. — (Yann-Vari Perrot, E-tal ar poull, C'HOARIVA BREZHONEK, Pemp pezh-c'hoari berr, Skridoù Breizh, 1944, p. 45.)
** Bremañ a zo mekanikou dispar da verad an toaz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 347.)
* (Keginerezh) (A-wezhioù) Bas.
* (dre fent) Kaoc'h ar vugale vihan:
** Hemañ zo toaz en e vragoù.

#### Deveradoù

* toazadur
* toazañ
* toazeg
* toazek
* toazenn
* toazennek
* toazenniñ

#### Deveradoù

* toaz-bara
* toaz-bresk
* toaz-dent
* toaz-follennet
* toaz-frouezh
* toaz-merat
* toaz-peg

#### Troioù-lavar

* lakaat an toaz e go

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Teig
* esperanteg : pasto
* galleg : pâte
* ido : pasto
* saozneg : dough (bara), pastry (tartez), batter (da fritañ)
* tchekeg : těsto

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Ar c'hCatholicon
* : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne, p. 265.
# to
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Testeniekaet en henvrezhoneg (to).
    Eus ar ger keltiek *tog-o-, da geñveriañ gant ar ger latin toga (dilhad).
    Da geñveriañ gant ar gerioù to e kembraeg, to e kerneveureg, tué en iwerzhoneg, tugha e skoseg.

### Anv-kadarn

to /ˈto/ gourel
* Lodenn uhelañ diavaez an ti.
** plouz-to, kolo-to, korz-to, maen-to,

#### Gerioù kevrennek

* bolz-to
* disteiñ
* disto
* toenn
* toer

#### Krennalavarioù

* Pa ri ti, to.
* Kozh ti ma tisto.

#### Troidigezhioù

* galleg : toit
* saozneg : roof

## Daneg
### Etimologiezh

    Da dostaat ouzh ar ger two e saozneg.

### Anv-kadarn

to
* (Niver :) Daou.

## Kembraeg
### Etimologiezh

    Da dostaat ouzh ar ger to e brezhoneg.

### Anv-kadarn

to /ˈtoː/ gourel (liester : toeau)
* Toenn.
** Ar ben to.
    War lein un doenn.

#### Deveradoù

* toi

#### Gerioù kevrennek

* to gwellt
* cladin to
* cwpl to
* jac-y-do : kavan-tour
* serthiant to

## Saozneg
### Araogenn

to
* Araogenn ha merk an anv-verb.
** To be or not to be, that is the question. — (William Shakespeare, Hamlet)
    Bout pe chom hep bout, eno emañ an dalc'h.
* Da, araogenn a verk an tuadur.
** I'm going to Brittany.
    Me zo 'vont da Vreizh.
* Da, araogenn a verk an amzer-da-zont tost :
** I'm going to dance.
    Me zo 'vont da zañsal.
* ↑ http://welsh-dictionary.ac.uk/gpc/gpc.html?jac-y-do
# toads
## Saozneg
### Etimologiezh

    Savet diwar toad hag -s.

### Furm anv-kadarn

toads /tɔwds/
** Furm lies an anv-kadarn toad.
# toagenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

toagenn /ˈtwɑːɡɛn/ benel (furm vihanaat : toagennig, liester : toagennoù)
* Goloenn danvez tanav ma lakaer ar blueg
** Pep a doagenn a oa ganto rak e sell e oant da rannañ o skrapadenn etre o mignoned evel ma veze ar c'hustum. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 37.)
** Edo aotrou Tremelven o huniñ sioul, e vlev gwenn a-fuilh war an doagenn en-dro d'e benn. — (Jakez Konan, Ur marc'hadour a Vontroulez, Al Liamm, 1981, p. 50.)

#### Deveradoù

* toagennad
* toagenniñ

#### Troidigezhioù

* galleg : housse
* galleg : taie (d'oreiller)
# toad
## Saozneg
### Anv-kadarn

toad
* touseg
# toaz-bara
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant an daou anv-kadarn toaz ha bara.

### Anv-kadarn

toaz-bara /twazˈbɑː.ra/ gourel
* Toaz d'ober bara.

#### Troidigezhioù

* galleg : pâte à pain benel
# toazeg
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus toaz hag -eg.

### Anv-kadarn

toazeg benel
* laouer ma vez aozet an toaz

#### Gerioù heñvelster

* laouer-doaz
# tlws
## Kembraeg
### Anv-gwan

tlws ( cyn dlysed, tlysach, tlysaf; mor dlws, mwy/mwyaf tlws)
| | gourel | benel |
| unander | tlws | tlos |
| liester | tlysion | tlysion |
* koant

#### Gerioù enepster

* hyll

#### Deveradoù

* tlysineb
* tlysni
* tlysu

### Anv-kadarn

tlws, liester tlysau
* bravig