OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# hor
## Brezhoneg

    Furm hon dirak ar c'hensonennoù, nemet /l/, /d/, /n/, /t/ peurvuiañ.

### Raganv-gour

** Her gwelet a rit, n’eus Doue ebet, rak ma vije unan en divije hor friket amañ, evel m’her goulennomp digantañ. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 118.)
** Kavet hon eus Herve ha me, an ozhac'h ouzh hor gortoz, kluchet e gwasked ar roc'h e-kichen ar pont. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 132.)
* e-barzh hor beus, hor bez, hor beze, hor boa, hor bo, hor boe, hor befe, hor bije ;
** Ni hor boa kaset kannaded da gemenn d'hor mignoned dont d'hor c'haout. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 209.)
* dirak /l/ a-wechoù ( evel e-barzh w:Emgann Kergidu):
** [...], trec'hi ac'hanomp hag hor laza-oll enn eun taol. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 1.)
** — Ya, ya, rak ma n'her lakeomp ket d'ar marv, eñ hor lakaio-ni, ni hag hon tud, rak n'eus ket da gontañ war wellaat ennañ ; alies a-walc'h eo bet kenteliet, ha gwelloc'h eo bezañ kiger eget bezañ leue. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 87.)
       — [...]; ha ma tigouezont varnomp aman epad ma vezimp oll o tibri enn tiez, hor lazint-oll ive hep ma c'hellimp en em zifenn. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 4.)
** ... mez mar deuz deuet d’ezhan soudarded-all a Vontroulez, e tigaso anezho var hor lerc’h ; ... EK

### Anv-gwan perc'hennañ

* dirak kensonennoù (nemet d, n, t, h, l):
** Ni zo debret hor c’hoan; … — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 58.)
** ... peger poanius ha peger kriz eo kuitaat tud hor bro — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 286.)
** « Alo ! » emezañ en ur azezañ adarre, « kemeromp hor pluenn ; [...]. » — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 110.)
** — Leveromp hor pedennou evit trugarekaat an Aoutrou Doue da veza herrio hon diouallet. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 11.)
** Kenta medesin (da Herve). — Ober a raimp d'an aotrou evel m'eo dleet hag hervez hor gouiziegez. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 18.)
* dirak "l" (ral), gwelout hol :
** An hu a vije bet war hor lerc'h ; marteze zoken e vije en em gavet gwazh ganeomp, rak n'eo ket brav kouezhañ etre daouarn kanfarded kêr. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 56.)
* hor-pevar, hor-peder, hor-pemp, hor-c'hwec'h ...
* d'hor
* diwar hor penn
* en hor c'hichen
* en hor mesk
* en hor raok
* war hor gorre
* war hor c'houst
* war hor pouez

#### Troidigezhioù

* kembraeg : ein
* galleg : notre
* saozneg : our
# ed
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

ed strollder; liester : edoù, edeier.
* Plantenn hag a ro greun d'ober bleud implijet d'ober bara.
** Pa ra glav ha pa deu heol warno goude e vez bronduet an ed. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 67.)
** Hag an ed a vo gwerzhet bremañ diwar o sav. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 457.)

#### Deveradoù

* ed-du
* edaj
* edeg
* edek
* eder
* ederezh
* edus

#### Krennlavaroù

* Arit a-dreuz, arit a-hed, Pa demzot ho-po ed. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 303.)
* Labourit a-dreuz, labourit a-hed Temzit ervad hag ho-po ed. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 304.)
* An hini a ya gant e votoù war an ed A ya diarc'hen da glask e voued. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 304.)

## Italianeg
### Stagell genurzhiañ

ed
* Hag (dirak ur vogalenn).
** Francia ed Italia
** Parlo italiano ed inglese.
** «I Capuleti ed i Montecchi » (opera, w:Vincenzo Bellini).
# louet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Kavout a reer ar ger-mañ en henvrezhoneg (loit).
    Meneget er C'hatolikon (loet).
    Da geñveriañ gant ar ger llwyd en kembraeg, loos en kerneveureg, liath en iwerzhoneg, leto- en galianeg.

### Anv-gwan

louet
* Warnañ ul liv etre an du hag ar gwenn, a-liv gant al ludu.
** Ur gazeg louet. Ur barv ha blev louet.
** Un den koujourn e oa, tevik-mat e gof, disto e benn ha louet e varv hir. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 74.)
** Eus ar stankenn didud-se ha don, louet he liv, ken didrouz hag un toull-bez ha ken frank hag ur bed, e weler, war an dorn kleiz, tuchenn Sant Mikael, heñvel ouzh ur menez uhel-meurbet ha ken moal hag ur penn disto. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 15.)
** koumoul louet. Me a gomzo brezoneg, Jean Tricoire, Brest, 1990, pajenn 150.
* Louedet, deuet da louediñ.
** Bara louet.

#### Gerioù heñvelster

* glas
* gris

#### Gerioù kevrennek

* damlouet
* glas-louet
* kozh-louet
* melen-louet

#### Deveradoù

* dilouedañ
* loued
* louedach
* louedadur
* louedek
* louedenn
* louedet
* louediñ

#### Troidigezhioù

* galleg : gris ; moisi
* kembraeg : llwyd
* kerneveureg : loos
* saozneg : grey ; mouldy
# damlouet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar rakger dam- hag an anv-gwan louet.

### Anv-gwan

damlouet /dãmˈluːet/
* Tost d'al loued al liv anezhañ .
** Filch-se en devoa ur gazhez anvet Mitouig, ul loen damlouet ha treut-gagn, [...]. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 139.)

#### Troidigezhioù

* galleg : grisâtre
# kozh-louet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar « kozh » ha « louet ».

### Anv-gwan

kozh-louet /kos.ˈluː.et/
* Kozh-tre.
** War ul levr kozh-louet, un engravadur divalav a ziskouez un danvez-soudard breizhat o tilezel e bennkêr evit mont da dennañ seizh vloaz gwalleur. — (Pêr-Jakez Heliaz, Divizou eun amzer gollet, Emgleo Breiz, 1966, p. 21.)
** Ur fuzuilh kozh-louet, Marvailhou Kerne 33.

#### Gerioù kar dre o ster

* kozh-douar
* kozh-kozh
* kozh-Noe
# louediñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar louet hag -añ pe -iñ.

### Verb

louediñ, pe louedañ
* Dont da vezañ glas-louet.

#### Gerioù enepster

* dilouedañ
# bugaligoù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn lies bugale hag an dibenn-ger kevrennek -igoù (diwar -ig hag -où).

### Furm anv-kadarn

bugaligoù /byɡaˈliːɡu/
* Furm vihanaat lies an anv-kadarn bugel pe furm lies an anv-kadarn bugelig.
** Distrei a reaz da Gastel da gaout he bugaligou.... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 227.)
** — Prim ! prim ! bugaligoù. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 18.)
** — Jezuz ! Ma bugaligoù baour, yaouankik oc'h c'hoazh, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 11.)
** — Ma ! Ma bugaligoù geizh, it neuze en gras Doue ; [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 11.)
** — Allas ! Kouezhet-fall oc'h bugaligoù baour ; [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 12.)
** — O tastum eun tamm keuneud sec'h emaoun, emezan, evit aoza hor c'hoz tammou boued ha tomma va bugaligou. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 85.)
** — Evite, nerz kalon ho pezo, Izabel, evit ho pugaligou, a lavare d'ei an ôtrou person. — (Fañch al Lae, Bilzig, Kemper, 1925, p. 17.)
** Pa voe debret koan, eta, goroet ar saout ha kousket ar vugaligoù, paotred ha merc'hed Landremel a gemeras hent Karreg-al-Louarn. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 115.)
** Gwir eo, er mare-se ne veze ket klevet ar vugaligoù o trailhañ gallegach dre an heñchoù ; [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 8.)
** — Un tan dister, va bugaligoù. [...]. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 74.)
** Kraouia ha boueta ar chatal, goro ar zaout, aoza koan, kas ar vugaligou d'o gwele... — (Tad Medar, An Tri Aotrou, 1981, p. 54.)
** Strakal a ra ar vugaligoù o daouarnigou ha youc'hal forzh. — (Goulc'han Kervella, Lara, Al Liamm, 1989, p. 52.)
** Mar ne zistroit ket da vezañ heñvel ouzh bugaligoù, ned efot ket e-barzh Rouantelezh an Neñvoù. — (Ar Pevar Aviel, Al Liamm, 1982, p. 47.)
** An deiz war-lerc'h, beure mat, ar vugaligoù, a-vagad, a rede a-dreuz an hentoù, da glask o c'houignaoua, “Kouignaoua” a dalvez dastum kouignoù (bara). — (Erwan Berthou, En bro Dreger a-dreuz parkoù, Mouladurioù Hor Yezh, 1985, p. 75.)

#### Troidigezhioù

* galleg : petits enfants
* saozneg : little children
# hep
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Kavet en henvrezhoneg (ep).
    Meneget er C'hatolikon (hep).
    Da geñveriañ gant heb « hep » e kembraeg hag e kerneveureg ha seach « en tu-hont da ; kentoc'h (eget) » en iwerzhoneg.
    Deuet eus ar ger keltiek *sekʷo « ouzhpenn, a-hent-all » a zeu eus ar wrizienn indezeuropek *sekʷ- « heuliañ » a gaver er gerioù secus « a-hed ; mod-all » e latin, hačā « a, eus » en henbersianeg ha sácā « gant » e sañskriteg.

### Araogenn

| Gour | Furm |
| U1 | hepdon |
| U2 | hepdout |
| U3g | heptañ |
| U3b | hepti |
| L1 | hepdomp |
| L2 | hepdoc'h |
| L3 | hepto/hepte |
| D | hepdor |
hep /ˈhep/
* Ger a dalvez da verkañ an ezvezañs, an diouer, al lakaat er-maez.
** dirak un anv-kadarn
*** — [...], « ne c'hell bezañ bugel hep tad na netra hep krouer. [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 159.)
*** — [...], « ne c'hell bezañ bugel hep tad na netra hep krouer. [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 159.)
** hep ... na ...
*** ..., rak a-regennadoù e falc'he an Alamaned an engroez kouerien dizesk-se, ken stank ha merien, kaset hep truez na mezh da vezañ distrujet a-vilvern. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 13.)
*** hep kar na par
*** hep na ... na ...
*** Hennez a oa en noazh, hep na boued na dilhad. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 44.)
** dirak un anv-verb
*** Ur plac'h yaouank a gomze outañ hep ober goap. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 32.)

#### Deveradoù

* hep ma
* hep na

#### Gerioù kevrennek

* hep aon
* hep dale
* hep mar
* hepken
* hep-mui
* hepmuiken

#### Troioù-lavar

* chom hep ober
* hep marc'hata
* hep goulenn na diskenn: hep aotre
* hep gouzout da unan bennak, hep goût da unan bennak

#### Divinadelloù

* Korf heb ene, diouskouarn hep penn, treid heb ivinou ? — Ur pout-houarn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 331.)

#### Troidigezhioù

* alamaneg : ohne
* arabeg : بِدُونِ (bidūni) , بِغَيْرِ (biḡayri) , بِلَ (bilā)
* euskareg : gabe , barik
* galleg : sans
* gresianeg : χωρίς (chorís) , δίχως (díchos) , άνευ (ánef)
* italianeg : senza
* iwerzhoneg : gan
* kembraeg : heb
* kerneveureg : heb
* luksembourgeg : ouni
* nederlandeg : zonder
* okitaneg : sens
* poloneg : bez
* portugaleg : sem
* romañcheg : senza
* saozneg : without
* skoseg : gun
* spagnoleg : sin
* vietnameg : không có

### Gwelet ivez

* Araogennoù brezhonek, stag
# tremen hep ober
## Brezhoneg

    Diwar tremen hag hep.

### Troienn verb

tremen hep ober
* Tremen hep ober udb, hep debriñ, hep evañ, hep gwelout netra, hep kaout udb
** Ah ! koz servicherien an amzer-vreman, gwelloc'h e vefe tremen hep o c'haout ! — Kenavo, mignon, Lom. — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 10.)
** Kemer anezañ a gave dïez, tremen heb ober a ree ive. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 91.)
** N'hall ket an den tremen hep kribad e benn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 539.)
** Me a vez gwelloh o vale evid o tremen heb ober. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 539.)
** Ret mat eo din 'ta diskleriañ an traoù evel m'int c'hoarvezet ha tremen hep o livañ en doare ma vefent kaeroc'h da welout, pe blijusoc'h da lenn. — (Jarl Priel, Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, p. 1.)
* tremen hep kontañ ar merc’hed
* tremen hep mont
** Rio a soñjas tremen hep mont d’ar barti chase, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 180.)
** Mar talh an amzer-mañ e vo red deom tremen hep mond er-mêz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 198.)
# hep na
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an araogenn hep, hag ar rannig-verb nac'h na.

### Stagell isurzhiañ

hep na /Distagadur ?/
* Troienn a dalvez da c'heriañ ur strishadenn
** Hag i da gaout ar roñfl kozh, ha Yann ha mont ha darc'haouiñ un taol bazh houarn gantañ diwar e benn, hag e lazhañ hep na reas zoken na bramm na klemmadenn. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 84.)
** Daoust ha gellout a rafen gouzout hec’h anv hep na ve re hir va fri? — (Klaoda ar Prad, Marvailhou ar Vretoned e-tal an tan, Sant-Brieg, 1907, p. 42.)

#### Gerioù kar dre o ster

* hep ma

#### Troidigezhioù

* galleg : sans que
# hep ma
## Brezhoneg

    Diwar hep ha ma

### Rummenn ger dianav

Ret e vefe resisaat ar rummenn ger : -ak-, -verb-, -ag-, -adv-, unan all. hep ma (a-wechoù hep na)
* stagell isurzhiañ
* gant an tremened-strizh:
** Hep ma ouvezas netra he zad, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 79.)
** Hep ma welas hemañ, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 239.)
** Hep ma ouvezas, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 147.)
** Hep ma ouvezas nikun, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 282.)
** Hep ma ouias netra nag ar mesaer nag ar porzhier, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 19.)
** A drugarez Doue n'en em gavas droug ebet : an Aotrou de la Marche a ziskennas war douar Bro-Saoz hep ma c'hoarvezas droug ebet gantañ. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 26.)
** Kaset eo an oferenn da benn, hep ma voe netra-all er chapel. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 21.)
* gant an amdremened
** Ez oa ur roue en Frañs hag a oa klañv pell-bras a oa hep ma c’halle louzoù ebet degas dezhañ ar yec’hed, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 83.)
* gant amzer da zont
** An nor a dleo serriñ he-unan … hep ma ‘vo gellet he digoriñ, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 21.)
** ... ha ma tigouezont varnomp aman epad ma vezimp oll o tibri enn tiez, hor lazint-oll ive hep ma c’hellimp en em zifenn. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. ...)
* gant an doare-divizout:
** Daoust ha gellout a rafen gouzout hec’h anv hep na ve re hir va fri? MAVR 42
** Kaout a rea d’ezhan en diviche gellet er c’hiz-se mont abiou hep m’en diviche sonjet den ebed enn-han. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. ...)
# nikun
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar negun e krennvrezhoneg, diwar ar ger krennc'hallek negun.

### Raganv

nikun /ˈni.k:ỹn/ (diwar-benn an dud, an traoù)
* Den ebet (peurvuiañ gant ur verb er stumm-nac'h).
** — Nikun n'hen goar ? eme an ostizez, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 107.)
** — [...]; hennezh gant un tammig arc'hant, hon tenno a nec'hamant, pe ne raio nikun. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 203.)
** Me na dlean foeltr tra da nikun war ar bed. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 2, Pariz, 1891, 1971, p. 242.)
** Lorc'h a oa enni gant he filhor ha fougasoù a rae gantañ, kement ha ma ne vije bet nikun all par dezhañ war an douar. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 137.)
** ...ha nikun ne c’houneze war egile. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 201.)
* Gant an araogennoù a pe eus :
** N’eus nikun ac'hanoc'h trec'h d’am mab.
** Ne oan ket gouest da grediñ e oant marv holl, daoust ma n'em boa gwelet liv eus nikun anezho, [...]. — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 21.)
** Hogen den ebet ne zeuas morse da respont va oferenn d’in, ha nikun eus ar re a zo amañ ne c’hell ober... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 22.)
** Nikun anezo o-daou ne glozas lagad ebet en noz-se penn-da-benn. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 95.)
** Ha n'eus nikun anezho a bikfe din va c'halon Evel mouezh an durzhunell o ouelañ d'he mignon. "Son an Durzhunell"
* War-lerc'h an araogenn hep :
** Teir eur e pad an emgann, hep ma voe gloazet nikun. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 229.)
** Hep ma ouvezas nikun, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 282.)
* En droienn eget nikun.
* En droienn kenkoulz ha nikun.

#### Troidigezhioù

* galleg : aucun , personne
* saozneg : no one , any one
# e doare
## Brezhoneg

    Eus e ha doare.

### Troienn araogenn

e doare
* evel
** Kaer he doa bet mont buan, heman, en eun taol, en doa pilet ar vioc'h keaz : n'oa ket bet diês d'ezan, rak ken treut 'oa ma 'z oa e doare eur garnel pe eur zac'had eskern. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 91.)
* bezañ e doare da ober un dra bennak.

#### Troioù-lavar

* en em lakaat e doare (da ober tra pe dra)
* lakaat e doare
# chom hep ober un dra bennak
## Brezhoneg

    Eus chom ha hep.

### Troienn verb

chom hep ober un dra bennak
* na ober (un dra bennak)
** An derv a zo barrek da chom dek vloaz hep sec'hañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 34.)
** Eur pec’hed a vije bet chom hep advoula, e stumm eul levr, marvailhou ar Breton mat-se a zere beza enoret evel eur gwir skrivagner. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 10.)
** Met e vouez a zo ken taer ma ne gred nikun chom hep senti war an tomm. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 42.)
** ... a-walc’h a oa chom hep kana ... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 73.)
** ... chom a riz hep tenna va alan, ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 35.)
** Aliez, pa vez great ar pae d’ar zadorn, e chommer c’hoaz eun hanter-dervez eb ober netra, ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. ...)
** ... n’oa ket evit choum hep lakaat d’ar maro eur c’hrouadur unnek vloaz, rak he zoudarded o deviche great goab anezhan. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 118.)
** Mad a rit chom hep stourm ha lezer ac’hanomp da ober hor giz, ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 118.)

#### Gerioù heñvelster

* bezañ hep ober
* tremen hep ober

### Pennadoù kar

* chom hep gouzout
* chom hep lavarout grik
* chom hep mont
* chom hep ober
# chom hep mont
## Brezhoneg
### Troienn verb

chom hep mont
* paouez da vont
** ... abalamour da-ze oun chomet hep mont var ho tro. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 54.)
** A-benn eur pennadig e chomiz hep mont larkoc’h ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 402.)
** Gwelloc’h e vefe d’it chom hep mont. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 00.)
# hep mar ebet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an droienn hep mar hag an adverb ebet.

### Troienn adverb

hep mar ebet /Distagadur ?/
* En un doare sur, diarvar
** — [...], mar gwelez ac'hanon em sav oc'h penn ar gwele, e c'halli lavaret e yac'hay ar c'hlañvour, hep mar ebet, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 114.)
** Sane. — [...] ! Ah! henman eo, hep mar ebed! [...] ? — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 32.)
** Ha, pa gollent kavell, oring, pe kordenn, kablus Yann : Yann an nevoa hep mar ebet laeret anê. — (Fañch al Lae, Bilzig, Kemper, 1925, p. 141.)
** Kabal a vezo, hep mar ebet, rak, diouzh ma lavarer, meur a baotr yaouank a zo aze hag a glask gounit selloù ha karantez Onenn, dre ziskouez o nerzh hag o ijin. — (Brogarour, Onenn, 1936, p. 25.)
** Hogen an tolead tosta d’e galon a oa korn-bro Pleiben, hep mar ebet. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 8.)
** — Ur blijadur eo din deskiñ an anv, ur skoazell vras e vo hep mar ebet, a c'hoapaas Ron, [...]. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 286.)
** Hag e peleac’h e kavign-me an alc’houez ? E neb leac’h, hep mar ebed, rak beza e tle beza etre daouarn ar zoudarded, ha me ne gaven ket iac’huz evidoun, enn noz-man da viana, mont d’her goulen pe d’hen tenna digant-ho. EK

#### Troidigezhioù

* galleg : sans aucun doute
# yac'hus
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar yac'h hag -us.

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | yac'hus |
| Derez-uheloc'h | yac'husoc'h |
| Derez-uhelañ | yac'husañ |
| Derez-estlammiñ | yac'husat |
yac'hus /ˈjɑːɣys/ (furm vihanaat : yac'husik)
* Mat da zegas pe da zelc'her ar [[yec'hed].
** Darn anezho yac'hus, darn all a zo marvel. — (G. Milin, Marvaillou grac'h-koz, Brest, 1867, p. 72.)
** Broust e oa an dud war an debriñ ha boued kreñv ha yac'hus a veze servijet dezho : [...]. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 239.)
** Ne d’an ket da gonta d’eoc’h penn-da-benn ar pez a reas an tri laer-mañ. Re-hir e vefe dre ar munud, skuiza a rafec’h hep mar ouz va selaou hag e krazfe va gourlañchenn, nemet eur banne sistr mat ha yac’hus ho pefe da rei d’in. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 279.)
** En ur pod war an tan e verve sistr yac'hus. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 70.)
* (dre skeudenn-lavar) Mat, brav, hervez ar vuhezegezh ; yac'h (e lavarennoù nac'h).
** <skouer.>
* (dre skeudenn-lavar) Dizañjer (e lavarennoù nac'h)
** <skouer.>

#### Deveradoù

* yac'husaat
* yac'husaerezh
* yac'husted

#### Troidigezhioù

* galleg : sain , salubre
# Sarthe
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus an anv gallek Sarthe.

### Anv divoutin

Sarthe /Distagadur ?/
* Departamant e kreiz-kornôg Frañs e rannvro Broioù al Liger dezhi an niverenn 72. Ar Mañs eo he c'hêr-brefed.
* Stêr c'hall a eien e Soligny-la-Trappe hag a gember er Maine.

#### Gerioù heñvelster

* (rouez) Seurzh

#### Troidigezhioù

* galleg : Sarthe

### Gwelet ivez

* Ar pennad « Sarthe » e-barzh Wikipedia