OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# neuiñ evel ur c'hi plom
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb neuiñ, an araogenn evel, ar ger-mell amstrizh ur hag an daou anv-kadarn ki ha plom.

### Troienn verb

neuiñ evel ur c'hi plom /Distagadur ?/
* Na c'houzout neuiñ pe neuiñ fall-tre
** Hemañ a oar neui evel eur hi plom... el leh e kouez e chom ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 375.)
** Hemañ a neu evel eur hi plom ; el-leh ma kouez e chom. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 420.)

#### Troiennoù heñvelster

* neuial evel ur c'hi plom
* neuñviñ evel ur c'hi plom

#### Troidigezhioù

* galleg : nager comme un chien de plomb
# neuiñ pe veuziñ
## Brezhoneg

    Diwar neuiñ, pe, ha beuziñ.

### Troienn verb

neuiñ pe veuziñ
* Aman e ranker neun pe veuzi ; EMK
# neuiñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Da geñveriañ gant ar verboù nofio en kembraeg, nuvya en kerneveureg.

### Verb

neuiñ /ˈnøːĩ/ verb gwan
* Stumm all eus ar verb neuñviñ.

#### Gerioù heñvelster

* neuial

#### Troioù-lavar

* neuiñ evel ur c'hi plom
* neuiñ pe veuziñ
# antiguo
## Spagnoleg
### Anv-gwan

| | gourel | benel |
| unander | antiguo | antigua |
| liester | antiguos | antiguas |
antiguo
* Gwall gozh.

#### Gerioù heñvelster

* anticuado
* arcaico
* viejo
* desusado
* trasnochado
* obsoleto
* vetusto
* caduco
# abroad
## Saozneg
### Adverb

abroad
* En estrenvro
** to go abroad : mont d'an estrenvro
** When I was abroad : pa oan en estrenvro.

### Krennlavar

* What children hear at home soon flies abroad. Pezh a vez klevet gant ar vugale er gêr a nij d’ar broioù all emberr.
# atoue
## Brezhoneg
### Etimologiezh

→ Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Estlammadell

atoue /aˈtuːe/
* Ger implijet da gregiñ kreñv gant ur gaoz.
** Gant tud eveldoc'h eo e vin-me lakaet war an douar noazh. Atoue ya, bremañ e vo ret paeañ ho tle, hag e vo ! — (Herve Gouedard, Paul Sérusier, ul livour e Breizh, Al Liamm, miz Du 2013, p. 89.)

#### Gerioù heñvelster

* ac'hanta

#### Troidigezhioù

* galleg : pardi , pardieu , ma foi , eh bien
# fardañ
## Brezhoneg
### Verb

fardañ /ˈfardã/ (anv-gwan-verb : fardet) (displegadur)
* Ober, aozañ.
* Prientiñ.
** fardañ mont kuit

## Daveennoù

* ↑ https://arbres.iker.cnrs.fr/index.php?title=Fardañ%2C_fardiñ&fbclid=IwAR3-WcySm2bbY3SSUPlQXWEdITIcfnhKWgnh1s5gy9T-x3VZFt3W41svggE
# fardet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar bennrann fard- ar verb fardañ hag an dibenn-ger -et.

### Furm verb

fardet /ˈfardet/
* Anv-gwan-verb ar verb fardañ.
** Ul levr-polis savet-mat, fardet-brav eo. — (Maguy Kerisit, pennad Lennadurioù : Serret evit ar goañv, Ya!, niv. 959, 2023, p. 6.)

#### Troidigezhioù

* galleg : conçu , réalisé
# rekipe
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

rekipe /reˈkipe/ gourel (liester : rekipeoù)
* Roll displegadurioù a-benn fardañ un dra-bennak, ur meuz da skouer.
** Holl elfennoù ar rekipe zo e-barzh. — (Maguy Kerisit, pennad Lennadurioù : Serret evit ar goañv, Ya!, niv. 959, 2023, p. 6.)

#### Troidigezhioù

* galleg : recette benel
# ac'hanta
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ac'hann ha 'ta.

### Estlammadell

ac'hanta
* Ger implijet da gregiñ gant ur gaoz:
** - Ac'hanta ! Mat eo bet marc'had ar gwrac'hed kozh ? — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 214.)
** « Te a zo aze, Prat, emezañ ? Ac'hanta, hag ar re-hont ? » — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 167.)
** Ac'hanta, morjin, dont a rit ennoc'h hoc'h-unan, pelloc'h ? — (Yann-Vari Perrot, E-tal ar poull, C'HOARIVA BREZHONEK, Pemp pezh-c'hoari berr, Skridoù Breizh, 1944, p. 42.)
** Ac'hanta, roue, emezañ, setu me amañ ; petra a zo d'ober ?" — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 47.)
** - Ac'hanta, hennezh eo ma mignon, [...]. — (Edouarzh Ollivro, troet gant Jakez Konan, Pikoù Mab e Dad, Mouladurioù Hor Yezh, 1983, p. 12.)

#### Gerioù heñvelster

* atoue
# flaper
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb flapañ hag al lostger -er.

### Anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | flaper /ˈflapɛr/ | flaperien /flaˈpɛːrjɛn/ |
| Benel | flaperez /flaˈpɛːres/ | flaperezed /flapɛˈreːzet/ |
flaper /ˈflapɛr/ gourel
* Den a gaoze a-dreuz hag a-hed.
** Diaes eo, dreist-holl evit ur flaper eveltañ ha kurius ouzhpenn, chom hep lavarout ger ebet e-pad an deiz. — (Milena Krebs, danevell Ammar, Ya!, niv. 959, 2023, p. 7.)

#### Gerioù heñvelster

* barbilher
* brigouilher
* fistilher
* glabouser
* marvailher
* ravoder

#### Deveradoù

* flaperezh

#### Troidigezhioù

* galleg : bavardeur gourel , baratineur gourel , papoteur gourel
# glabouser
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus glabous hag -er.

### Anv-kadarn

glabouser
* Den a gomz kalz, pe dizehan.
** Ma c'hellit c'houeza eun elfennic buez en eur gaotigel great euz dour, ear hag ar rest, e vezo pec'hed deomp lavaret n'oc'h nemet eur glabouser divergont, mad da douelli ginaoueien. — (J.-F. Caer., Perag e ranker credi ez eus eun Doue ?, Feiz ha Breiz niv. 5, Gouere 1907, p. 133.)

#### Gerioù heñvelster

* barbilher
* brigouilher
* fistilher
* marvailher
* ravoder
# marvailher
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus marvailh hag -er.

### Anv-kadarn

marvailher
* Den a gont marvaihoù.
** Daoust ha perak ne rafe ket ? » eme ar Marvailher. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 8.)
** Marvailher out? eme Arraiz d'an trede. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 214.)
* Den a gont traoù ha n'hallont ket bezañ.

#### Gerioù heñvelster

* barbilher
* brigouilher
* fistilher
* glabouser
* marvailher
* ravoder

### Furm verb

marvailher
* Furm ar verboù marvailhañ ha marvailhat en diberson an amzer-vremañ.
# profesor
## Spagnoleg

profesor
* kelenner
* profe
# renerez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn rener hag al lostger -ez.

### Anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | rener /ˈrẽːnɛr/ | renerien /ˈrẽːnɛrjɛn/ |
| Benel | renerez /rẽˈnɛːres/ | renerezed /rẽnɛˈreːzet/ |
renerez /rẽˈnɛːres/
* Maouez a zo e penn ur bagad pe un afer.
** Krog e oan evel buhezourez e-pad un nebeud mizioù, ha Ti ar Vro 'neus kinniget din tapout ar post renerez. — (Maîwenn Prijant, pennad atersadenn Un emgav gant : Maïwenn Prijant, Ya!, niv. 993, 2024, p. 12.)

#### Troidigezhioù

* galleg : directrice benel , cheffe benel , dirigeante benel
# habaskted
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus habask ha -ted.

### Anv-kadarn

habaskted benel
* Stad an den habask
* chom en habaskted
# habask
## Brezhoneg
### Anv-gwan

habask
* Sioul.
* dihabask
* habaskaat
* habaskadur
* habaskaenn
* habaskaus
* habaskenn
* habaskik
* habaskted
* habaskter
* habaskteriñ
* Meurvor Habask
# profiñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn prof hag an dibenn-ger -iñ.

### Verb

profiñ /'prof:ã/ verb kreñv eeun (anv-gwan-verb : profet) (displegadur)
* Profañ (e rannyezh gevred Breizh).
** Tro ar re 'rall e oa da brofiñ bokedoù dezhañ. Deiz e eizh vlez ha tregont. — (Daniel an Doujet, Ur c'hi maget mat ha danevelloù all, Al Lanv, 2000, p. 67.)

#### Stummoù all

* profañ

#### Troidigezhioù

* galleg : offrir
# profer
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar prof-, pennrann ar verb profañ pe profiñ, hag an dibenn-ger -er.

### Anv-kadarn

profer
* Den a brof.

#### Gerioù heñvelster

* profour

### Furm verb

profer /ˈprofːɛr/
* Furm dic'hour ar verb profañ/profiñ en amzer-vremañ an doare-disklêriañ
   * Gant ur c'hemmadur dre vlotaat (war-lerc'h ar rannig-verb a da skouer) :
       Ul lodenn wastell a brofer dezhi ivez, hini dreistkarget gant dienn ha flastrenn gistin. — (Herve Bihan, Traoù kouer, Embannadurioù al Liamm, 2010, p. 8.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (on) offre
# profe
## Brezhoneg

    Diwar profañ hag -e.

### Anv-kadarn

profe
* Furm ar verb profañ en trede gour unan an amdremened.
** Da Nedeleg e profe chokolad d'an holl vugale.

## Spagnoleg

    Diwar verraat an anvioù profesor ha profesora.

### Anv-kadarn

profe
* kelenner, kelennerez
** La profe esta esperando.
# sevenourez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn sevenour hag al lostger -ez.

### Anv-kadarn

sevenourez /seveˈnuːres/ benel (liester : sevenourezed) (sevenour a vez laret eus ur gwaz)
* Maouez a seven fimoù, abadennoù.
** Kinnig a ra an abadenn vrezhonek Bali Breizh bep Sul e Frañs 3 Breizh abaoe un toullad bloavezhioù. Sevenourez eo ivez. — (Pennad atersadenn Un emgav gant : Goulvena An Henaff, Ya!, niv. 959, 2024, p. 12.)

#### Stumm all

* sevenerez

#### Gerioù heñvelster

* filmaozerez
* filmaozourez

#### Troidigezhioù

* galleg : réalisatrice benel
# profo
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar prof-, pennrann ar verb profañ, hag an dibenn-ger -o.

### Furm verb

profo /ˈprofːo/
* Furm ar verb profañ e trede gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)/(il) offrira
# profet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar prof-, pennrann ar verb profañ, hag an dibenn-ger -et.

### Furm verb

profet /ˈprofːet/
* Anv-gwan-verb ar verb profañ
** Eva, ivez, a oa bet profet dezhi gant Doue koantiri ar bleunioù, ha, dre-se n'oa harz ebet d'he beli war Adam. — (Youenn Drezen, Sizhun ar Breur Arturo, Al Liamm, 1971, p. 17.)
** [...] ; ha, da gement hini en devo keuz, a-zevri-kaer, eus e vuhez kablus, e vo profet ar Baradoz. — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 15.)

#### Troidigezhioù

* galleg : offert
# prof
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Da geñveriañ gant ar ger prow e kerneveureg, a dalv gounid, pled.
    Dont a ra eus ar galleg kozh porofre dre verraat, a zeu e-unan eus ar verb porofrir.

### Anv-kadarn

prof /'prof:/ gourel, liester profoù
* Traezenn a roer da unan bennak da ziskouez anaoudegezh vat, karantez pe vignoniezh en e geñver.
*   * Profoù Nedeleg.

#### Gerioù kevrennek

* prof-koun

#### Deveradoù

* profañ, profiñ
* profer, profour

#### Troidigezhioù

* galleg : cadeau
* kembraeg : anrheg
* saozneg : present
* spagnoleg : regalo
# Charente
## Galleg
### Etimologiezh

    Meneget evel Κανεντελος (Kanentelos) gant w:Ptolemaios er bloaz 140.
    Carantonus gant ar barzh w:Ausonius er IVvet kantved.
    Er Grennamzer e kaver meneg eus Karente en 799, Karantona en 874, Carentum en 891. Darn eus ar stummoù kozh zo heénvel ouzh re ar stêrioù Charentonne (Carentona 1050, Karentone 1339), e Beauce, e Bro-C'hall, ha Carantona, e Spagn.
    Hervez Pierre-Yves Lambert eo savet an anv adsvaet *Carantonā, ha deveret eus Carantō, diwar ar ger galianek *karant « mignon, den a gar », kar d'ar ger brezhoneg kar, kerant, kerent ». Charente a dalvezfe neuze « dourredenn kar » dre ma red war he goar d'an aod.

### Anv divoutin

Charente
* Stêr eus Bro-Lemojez ha Poatev, e Bro-C'hall.

## Notenn

* E brezhoneg e reer pe gant an anv okitanek Charanta, pe gant an anv gallek Charente.
# film
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

film
* film.
** Setu ur film brezhonek gant Mai Lincoln.

#### Deveradoù

* teulfilm

## Italianeg
### Anv-kadarn

film
* film.
** Questi giorni è un film del 2016 diretto da Giuseppe Piccioni.
# teulfilmoù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn teulfilm hag an dibenn-ger -où.

### Furm anv-kadarn

teulfilmoù /tølˈfilmu/
* Furm lies an anv-kadarn teulfilm.

#### Troidigezhioù

* galleg : films documentaires
# teulfilm
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anvioù-kadarn teul hag al film.

### Anv-kadarn

teulfilm /ˈtøːlfilm/ gourel (liester : teulfilmoù)
* Film displegañ pe film kelaouiñ, a vez klasket ennañ lakaat ar realded da vezañ gwelet.

#### Gerioù heñvelster

* film-diellerezh

#### Troidigezhioù

* galleg : film documentaire gourel
# Charanta
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget evel Κανεντελος (Kanentelos) gant w:Ptolemaios er bloaz 140.
    Carantonus gant ar barzh w:Ausonius er IVvet kantved.
    Er Grennamzer e kaver meneg eus Karente en 799, Karantona en 874, Carentum en 891. Darn eus ar stummoù kozh zo heénvel ouzh re ar stêrioù Charentonne (Carentona 1050, Karentone 1339), e Beauce, e Bro-C'hall, ha Carantona, e Spagn.
    Hervez Pierre-Yves Lambert eo savet an anv adsvaet *Carantonā, ha deveret eus Carantō, diwar ar ger galianek *karant « mignon, den a gar », kar d'ar ger brezhoneg kar, kerant, kerent ». Charente a dalvezfe neuze « dourredenn kar » dre ma red war he goar d'an aod.

### Anv divoutin

Charanta
* Stêr eus Bro-Lemojez ha Poatev.

## Notenn

* E brezhoneg e reer pe gant an anv okitanek Charanta, pe gant an anv gallek Charente.

## Okitaneg
### Anv divoutin

Charanta
* Stêr eus Bro-Lemojez ha Poatev.
* departamant gall.

#### Deveradoù

* Charanta Maritima, departamant gall.
# departamant gall
## Brezhoneg

    Diwar departamant ha gall.

### Troienn anv-kadarn

departamant gall
* Rann velestradurel e Bro-C'hall, krouet e 1790 da gemer lec'h ar proviñsoù. Hiriv eo gwelet an departamant gant lod evel un arouez republikan, enebet ouzh ar broviñs gwelet evel arouez amzervezh ar roueed.
# departamant
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus ar ger gallek département.

### Anv-kadarn

departamant /Distagadur ?/ gourel (liester: departamantoù)
* Rann en ur velestradurezh bennak.
* Rann velestradurel er stad c'hall, abaoe 1790, hag e broioù zo eus Suamerika.
** Un departamant gall.
# hésiter

hésiter
* chom etre daou,
* chom etre daou soñj, etre daou c'hoant, etre daou vennozh
* chom etre ober ha paouez, etre mont ha dont
* chom en entremar
* bezañ en arvar, war vordo, war zarbet,
* argilañ, argrediñ, amgrediñ, arvariñ,
* dandelliñ, dandellat, dandoniñ
* daougounañ, daousoñjal
* marc'hata
* tarc'hwezhañ
* termal
* tortañ
* damantiñ
* kaout diegi, kerteri, lure,
# perplexe
## Brezhoneg
### Anv-gwan

perplexe
* (bezañ, chom) etre daou, etre daou soñj, etre daou c'hoant, etre daou vennozh;
* chom etre ober ha paouez, etre mont ha dont
* chom en entremar
* bezañ en arvar, war vordo, war zarbet,

#### Gerioù heñvelster

* argilañ, argrediñ, amgrediñ, arvariñ,
* dandelliñ, dandellat, dandoniñ
* daougounañ, daousoñjal
* marc'hata
* tarc'hwezhañ
* termal
* tortañ
* damantiñ
* kaout diegi, kerteri, lure
# tortañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus tort hag -añ.

### Verb

tortañ, pe tortal
* Plegañ, evel dindan ur samm (un tort, ur bec'h).
** Me a oa eno tortet ma c'hein ganin— (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 230.)
** Ur pezh sac'had traou gantañ war e chouk ken e dorte — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 230.)
* Tortañ o c'hoarzhin
* Tortañ gant ar boan, gant ar c'hoarzh.
** Hennezh en nevoa lakaet ac'hanomp da dortañ gant ar c'hoarzin — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 230.)
* N'eus ket da dortañ.
* tortañ dindan e vec'h : plegañ dindan ar bec'h.

#### Troioù-lavar

* chom da dortañ, pe chom da dortal
# ore
## Italianeg
### Etimologiezh

    Eus an anv-kadarn ora.

### Furm anv-kadarn

ore
* Furm lies ora.
** Tutte le ore feriscono, l'ultima uccide! - An holl eurioù a c'hloaz, an hini diwezhañ a lazh- Anv ur film.
* donna a ore : devezhourezh, matezh.

### Krennlavar

* Le ore del mattino hano l'oro in bocca.

## Saozneg
### Anv-kadarn

ore
* kailh.
** iron ore : iron ore
# tort
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Amprestet digant ar galleg kozh : tort « gweet ».

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | tort |
| Derez-uheloc'h | tortoc'h |
| Derez-uhelañ | tortañ |
| Derez-estlammiñ | tortat |
tort /ˈtɔrt/
* En deus un tort.
** Koulskoude, me wel e teuez da veza tort, hag an dud tort, emezo, a zo pôtred dilu! — (Erwan ar Moal, Bilez hag e vestr, Feiz ha Breiz, Brest, 1926, p. 4.)
** Koantig, koantig ma mestrez, tort a-dreñv ha tort a-raok : Mar be arc’hant ’vit ar bosoù, me a dalc’ho mat d’ar c’hrog. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 2, Pariz, 1891, 1971, p. 48.)
* Kromm, pleget, pa gomzer eus rannoù korf an den.
** Edomp o vont e-biou Sante-Kroaz — e gallek Sainte-Croix, — pa en em gavas ganeomp, war an hent, un den oadet a hanter-kant vloaz, pe war-dro, kamm ha tort he fri, hag ul lagad luch en he benn. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 40, 56.)
** Met unan anezho a oa tort. — (Marsel Klerg, Faltazi an amzerioù kent, Mouladurioù Hor Yezh, 1999, p. 167.)

#### Gerioù heñvelster

* bosek
* tortennek

#### Deveradoù

* didort
** didortañ
* tortañ
* tortenn
* tortennek
* torter
* tortez

#### Troidigezhioù

* esperanteg : ĝiba
* galleg : bossu
* ido : giboza
* italianeg : gobbo
* nederlandeg : gebocheld
* saozneg : hunch-backed

### Anv-kadarn 1

tort /ˈtɔrt/ gourel (liester torted)
* Den en deus un tort.
** Ur wezh e oa daou dort, Nonnig ha Gabig, hag ez oant mignoned o-daou. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/4, Al Liamm, 1989, p. 17.)
** An tort a chomas, hep em ober pediñ pelloc'h, hag e koanias gant ar briñsez, ha goude koan e c'hoarias kartoù ganti ivez, hag ec'h eas da gousket war-dro hanternoz, evel er c'hastell kentañ. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 89.)

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Buckliger
* belaruseg : гарбаты
* esperanteg : ĝibulo
* galleg : bossu
* hungareg : púpos
* italianeg : gobbo
* nederlandeg : bultenaar
* perseg : کوژپشت
* poloneg : garbaty
* portugaleg : corcunda
* rusianeg : горбун
* saozneg : hunchback , humpback
* spagnoleg : jorobado

### Anv-kadarn 2

tort /ˈtɔrt/ gourel (liester tortoù)
* Balir ar c'hein pe ar bruched en abeg da zistumadur al livenn-gein pe ar glerenn.
** [...] hag an tort-se war ma c'hein ne ra bemdez nemet kreskiñ [...]. — (Erwan ar Moal, Bilez hag e vestr, Feiz ha Breiz, Brest, 1926, p. 9.)
** Ha kerkent e voe lemet e dort dezhañ, hag e tistroas d'ar gêr, skañv hag eeun, ha zoken ur paotr koant. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/4, Al Liamm, 1989, p. 18.)
* Torgenn naturel war gein loened 'zo : kañvaled, dremedaled.

#### Gerioù heñvelster

* bos
* tortenn

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Buckel
* esperanteg : ĝibo
* galleg : bosse
* saozneg : hump

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne, p. 267.

## Galleg
### Etimologiezh

    Amprestet digant ar galleg kozh : tort « gweet »

### Anv-kadarn

tort /ˈtɔr/
* avoir tort : na vezañ ar gwir gant unan bennak
# tortoù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar tort hag an dibenn-ger -où.

### Furm anv-kadarn

tortoù /ˈtɔrtu/
* Furm lies an anv-kadarn tort.
** Bezañ, chom, mont en e dortoù.
# buoc'hig-Doue
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar buoc'h, -ig ha doue.
    Da geñveriañ gant ar ger kerneveureg bughik-Dyw.

### Anv-kadarn

buoc'hig-Doue /Distagadur ?/ benel (liester : buoc'higed-Doue)
* C'hwil bihan boutin, dezhañ adeskell ruz pe velen gant kalz a bikoù du.
    <skouer>.

#### Stummoù all

    buoc'h-Doue

#### Troidigezhioù

* galleg : coccinelle ; bête à bon Dieu
* italianeg : coccinella benel
* kerneveureg : bughik Dhuw
* saozneg : ladybird
* okitaneg : catarineta
* spagnoleg : mariquita
* svedeg : nyckelpiga
# torter
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

torter

#### Gerioù heñvelster

* luguder
* straner
* termer

### Furm verb

torter
* Furm dibersonel amzer-vremañ ar verb tortal pe tortañ.
# gwaderezed
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn gwaderez hag an dibenn-ger -ed.

### Furm anv-kadarn

gwaderezed /Distagadur ?/ (unander: gwaderez)
* Furm lies an anv-kadarn gwaderez.
** Betek ar Brezel Bed Kentañ e veze Donez ur gêr a besketaerezh ha kenwerzh ar gwin, edeier, chatal ha gwaderezed zoken, gwerzhet betek Bro-Saoz evit o vertuzioù evit ar yec’hed. — (Samy Archimède, Un hêrezh diaes da lonkañ, hini purerezh Donez, Splann !, 9 a viz Kerzu 2024.)

### Daveoù

Roll an daveoù :
* ↑ Samy Archimède, Un hêrezh diaes da lonkañ, hini purerezh Donez, Splann !, 9 a viz Kerzu 2024
# gwaderez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn gwader hag al lost-ger -ez.

### Anv-kadarn

gwaderez /Distagadur ?/ benel (liester: gwaderezed)
* Gelaouenn
** Eur voaderez, eur gelaouenn, ha netra ken e voa ar c'hovec hostis-se. — (Ian bipi, Penn-disto, a Gervrugenn, Ar c'hoanenn reuzeudic, disprijet ha dianavezet, Feiz ha Breiz niv. 33, 1879, p. 259a.)

#### Deveradoù

* gwaderesa
* gwaderez-varc'h
# kezeg
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn kazeg gant ur pebeiladur vogalennek a/e.

### Furm anv-kadarn

kezeg /ˈkeːzek/ liester
* Mirc'hed (kalloc'h ha spazh) ha kezekenned hag o re vihan hep lakaat kemm a-fet reizh nag a-fet oad.
** — [...], e oa pevar c'harr gant pevar a gezeg stag ouzh pep hini, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 177.)
** Kezeg an Aotrou Koadiliav a vije e-pad an noz o peuriñ er parkoù, war vord an hent bras. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 203.)
** Truilhennig a oa mab d'ur marc'hadour kezeg. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 158.)
** Staget eo ar c'hezeg. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 34.)

#### Gerioù heñvelster

* roñseed

#### Deveradoù

* kezeka

#### Gerioù kevrennek

* aneval-kezeg
* kaocʼh-kezeg
* kezeg-houarn
* kezeg-koad
* kezeg-tan
* loen-kezeg
* mammoù-kezeg
* merien-kezeg
* penn-kezeg

#### Troioù-lavar

* bale war gezeg
* bezañ berr war e gezeg
* bezañ ken laouen ha kezeg digerc'h
* kezeg gwad
* pellaat diouzh e gezeg
* stagañ kezeg ouzh lost ar c'harr
* tennañ ar c'hezeg war e dreid

#### Krennlavaroù

* Strakal e skourjezig Ne zastum ket kezeg spontik.

#### Troidigezhioù

* galleg : chevaux
# diwar-bouez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar an araogenn diwar hag an anv-kadarn pouez.

### Araogenn

| Gour | Furm |
| U1 | diwar ma fouez |
| U2 | diwar da bouez |
| U3g | diwar e bouez |
| U3b | diwar he fouez |
| L1 | diwar hor pouez |
| L2 | diwar ho pouez |
| L3 | diwar o fouez |
| D | diwar ar pouez |
diwar-bouez /ˌdiwarˈbwe:s/
* Gant skoazell, a-drugarez da ; war-bouez
** Marteze, lennerien, ho peuz guelet avichou er c'homediou eun doare marc'hodennou, ha divar bouez eun neuden a vez chaset varn'hi, pe eur rod a vez troet, a ia araok, a ia adren, a zav ho diouvreac'h, a c'hoari gant eur fuzuil pe eur zabren. — (Yan An Ors, Claude Caill, républicain indépendant !!, Le Courrier du Finistère, 20 Genver 1894, p. 2.)
** Koueza reaz en dour, ha beuzet e vije bet sur, panevet an Itron Raoul, pehini a glevaz an hini goz o krial hag a ziredaz da jacha anezi er-meaz, diwar bouez he skubelen. — (Eur c'hreg koz kouezet er porz-mor, Ar Bobl, 26 Du 1904, p. 3c.)
** — [...], hag e-pad an noz ec'h afent kuit o-daou dre ar prenestr, diwar-bouez liñselioù o gweleoù... [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 190.)
** Gant ar gouli-ze ne c'helle bale, nemet dre galz a boan ha diwar-bouez flac'hou; [...]. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 17.)
* diwar-benn
** Izidor ! [...], gant ar c'homzou kenta a zo bet etrezhoud ha Mari divar bouez ar poltred, ar wirionez e deuz sklerijennet va spered ! — (Hyacinthe Kerniliz, Kalon rannet, Le Courrier du Finistère niv. 1474, 1908, p. 3e.)
** Ha plijout a rafe d'eoc'h, va niz, komz diwar va fouez da aotrou person ar barrez, ha lavarout d'ezañ e karfen mont d'e servija, da vevel, da jardiner, pe da gloc'her. — (Jakez Riou, Troiou-Kamm Alanig al Louarn I, Gwalarn niv. 89, Ebrel 1936, p. 43.)

#### Troidigezhioù

* galleg : 1 au moyen de , à l'aide de , par , par la force de ; 2 au sujet de .