OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# touiñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Krennvrezhoneg toeaff ; dont a ra eus ar verb keltiek *tong-o- a zeufe eus ar wrizienn indezeuropek *teh₂g- a gaver er gerioù tangere « touchañ » e latin, tjåka « skeiñ, stlakañ » e norvegeg ha ceśäṃ « touch » e tokharianeg B.
    Da dostaat ouzh tonkañ e brezhoneg, tyngu e kembraeg, tia e kerneveureg ha tongaid en heniwerzhoneg.

### Verb

touiñ /ˈtuː.ĩ/ verb kreñv eeun (displegadur)
* Lavarout ober un dra, dre un douadenn en anv un dra bennak sakr, pe sakr dezhañ.
    dirak ur renadenn eeun (touiñ ober udb):
** ...da lavaret d’ezhan e ranke toui senti ouc’h al lezennou nevez great gand ar c’houarnamant ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 16.)
    dirak un islavarenn:
** Ne rin ket Rak touet em eus dezhañ n’am bije ken pried. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 2, Pariz, 1891, 1971, p. 74.)
** Touiñ a rank Yeun na (ne) vrudo morse ar pez a oar diwar-benn Marc'h. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 43.)
* Touiñ dre le:touiñ.

#### Troioù-lavar

* touiñ Doue, touiñ anv Doue
* touiñ tourioù ha kestell
* touiñ un dra bennak d'e jakedenn
* touiñ e gaou
* touiñ e le, touiñ dre e le

#### Troidigezhioù

* afrikaans : sweer
* alamaneg : beeidigen , schwören , beschwören
* arabeg : حَلَفَ (ḥalafa)
* daneg : sværge
* esperanteg : ĵuri (1), sakri (2)
* euskareg : zin egin , hitz eman
* faeroeg : svørja
* finneg : vannoa
* frizeg : swarre
* galleg : jurer
* gresianeg : ορκίζομαι (orkízome)
* henhebraeg : שבע
* ido : jurar
* italianeg : giurare
* iwerzhoneg : mionn
* katalaneg : jurar
* kembraeg : tyngu
* kerneveureg : tia , lia
* latin : iurare
* luksembourgeg : schwieren
* nederlandeg : een eed afleggen , zweren
* okitaneg : jurar
* papiamento : hura
* portugaleg : jurar , prestar juramento
* romañcheg : engirar
* roumaneg : jura
* saozneg : swear , pledge , vow
* sranan : sweri
* spagnoleg : jurar
* svedeg : svära
* turkeg : ant içmek
* vietnameg : thề
# tougot
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus dougot gant ur c'hemmadur dre galetaat

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | dougot |
| dre vlotaat | zougot |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | tougot |
| amreizh | tougot |
tougot /ˈtuːɡɔt/
* Furm kemmet ar verb dougen en eil gour lies an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
# touin
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « tou- », pennrann ar verb « touiñ », hag an dibenn-ger « -in ».

### Furm verb

touin /ˈtuːĩn/
* Furm ar verb touiñ e kentañ gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
# uda
## Euskareg
### Etimologiezh

    A orin dianav.

### Anv-kadarn

uda /?/
* Hañv, tommañ koulz eus ar bloaz.
** Uda aldera jende asko etortzen da.
    En hañv e teu kalz a dud.

### Distagañ

* Euskal Herria (Donostia): "uda /ˈuːða/"

#### Stummoù all

* üda (Zuberoa)

#### Gerioù heñvelster

* udara (1)

#### Deveradoù

* udaberri
* udabihotz
* udagoien
* udahaste
* udalein
* udamin
* udaor
* udaraitzen
* udarbi
* udaro
* udasiera
* udati
* udatxori
* udazken

#### Troidigezhioù

* galleg : été
* saozneg : summer
* spagnoleg : verano

### Daveoù

Roll an daveoù :
* Hiztegi txikia: euskara-gaztelania (Geriadur bihan: euskareg-kastilhaneg), embannadurioù Elhuyar.
* ↑ "uda" e-barzh Etymological Dictionary of Basque (Geriadur Gerdarzhel an Euskareg) gant R. L. Trask, sussex.ac.uk, p. 354
# ugain
## Kembraeg
### Anv-gwan pegementiñ

ugain
* ugent
** Ugain dyn. Ugent den.
** Pedwar ugain. Pevar-ugent.
** Chwech ugain. C'hwec'h-ugent.
* deugain
* hugain
* ugeinfed
# uffernol
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Eus uffern, hag -ol.

### Anv-gwan

uffernol /Distagadur ?/ (derezioù: mor, mwy, mwyaf uffernol).
* ifernel
# ufern
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Deuet eus ar ger predenek *oφi-sφer-no-, deveret diouzh ar ger keltiek *sφerā (en deus roet ffêr « ufern » e kembraeg ha seir « seul » en iwerzhoneg) a zeufe eus ar wrizienn indezeuropek *sperH- a gaver er gerioù spur « kentr » e saozneg ha sphyrón « ufern » e henc'hresianeg.
    Da geñveriañ gant uffarn « seul » e kembraeg rannyezhel hag ufern « ufern » e kerneveureg.

### Anv-kadarn

ufern /ˈy:fɛrn/ gourel (daouder : daouufern; liester : ufernioù)
* (Korfadurezh) Kenvell etre ar c'har hag an troad.
** Seizh tro-vrec'h olifant en-dro d'o arvrec'h, div pe deir uheloc'h eget o ilin ; ul lagadenn olifant en-dro da bep ufern, gwalinier kouevr war bizied o zreid noazh. — (Visant Fave, War Roudou or Misionerien, Brest, 1989, p. 40.)

#### Gerioù heñvelster

* ibil-troad

#### Gerioù kevrennek

* ufernwisk

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Fußknöchel gourel , Fessel benel , Fußgelenk nepreizh
* arabeg : كَاحِل (kāḥil) gourel , كَعْب (kaʿb) gourel
* euskareg : orkatila
* galleg : cheville benel
* gresianeg : αστράγαλος (astrágalos) gourel
* italianeg : caviglia benel
* iwerzhoneg : rúitín gourel , murnán gourel , caol na coise gourel
* kembraeg : migwrn gourel , pigwrn gourel , ffêr benel , swrn gourel
* kerneveureg : ufern gourel
* luksembourgeg : Enkel gourel , Foussgelenk nepreizh , Knéchel gourel
* nederlandeg : enkel gourel
* okitaneg : cavilha benel
* poloneg : kostka benel
* portugaleg : tornozelo gourel
* romañcheg : nusch dal pe benel , oss radund gourel , ravel gourel
* saozneg : ankle
* skoseg : adhbrann gourel
* spagnoleg : tobillo gourel
* vietnameg : mắt cá chân , mắt cá

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Ranko Matasović, « Addenda et corrigenda to Ranko Matasović’s Etymological Dictionary of Proto-Celtic (Brill, Leiden 2009) », Zagreb, 2011, p. 33-34.
# ufudd
## Kembraeg
### Verb

ufudd
* sentud

#### Gerioù enepster

* anufudd

#### Deveradoù

* ufuddhau
# ufuddhau
## Kembraeg

    Eus ufudd ha -hau.

### Verb

ufudhau
* sentiñ

#### Gerioù enepster

* anufuddhau
# uchelhau
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Eus uchel ha -hau.

### Verb

uchelhau
* uhelaat.

#### Gerioù enepster

* iselhau
* ↑ http://welsh-dictionary.ac.uk/gpc/gpc.html?uchelhau
# udire
## Italianeg
### Etimologiezh

    Eus ar verb latin audire.

### Verb

udire
* klevout
* dont da c'houzout

#### Deveradoù
### Liammoù diavaez

* Pajenn eus Dictionnaire des idiotismes italiens-français et français-italiens gant Giacomo Polesi, 1829.
* Pajennad poelladennoù

### Liamm diabarzh

* Stagadenn: Displegadurioù italianek/udire
# udarbi
## Euskareg
### Etimologiezh

    Diwar ar gerioù euskarek uda (hañv) hag arbi, (irvinenn).

### Anv-kadarn

udarbi /?/
* (louzawouriezh) Beterabezenn.

#### Gerioù heñvelster

* beterraba
* erremolatxa
* frantses-arbi
* txerri-arbi

#### Troidigezhioù

* galleg : betterave
* spagnoleg : betarraga , remolacha

### Daveoù

Roll an daveoù :
* Hiztegi txikia: euskara-gaztelania (Geriadur bihan: euskareg-kastilhaneg), embannadurioù Elhuyar.
# teuler an dorn
## Brezhoneg

    Eus teurel ha dorn .

### Troienn

teuler an dorn
* tapout
** ... holl hen anavezent , ha den ne falveze dezhañ na mont d'e di, na komz ur ger hepken outañ , na zoken teuler e zorn war ar pezh a vije bet etre e vizied. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 217.)

#### Gerioù heñvelster

* kregiñ e-barzh un dra bennak
* kregiñ en un dra bennak
# teuler an trebez war-lerc'h ar billig
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb teuler pe teurel, ar ger-mell strizh an, an anv-kadarn trebez, an adverb war-lerc'h, ar ger-mell strizh ar hag an anv-kadarn pillig

### Troienn verb

teuler/teurel an trebez war-lerc'h ar billig /Distagadur ?/
* Dilezel e labour, dre ma vezer digalonakaet peurvuiañ
** Biskoazh kemend-all ! Hogen n'am eus ket c'hoazh taolet an trebez war lerc'h ar billig. — (Jarl Priel, EN-DRO DA VARI-SENT, Al Liamm-Tír na nÓg niv. 23, Du-Kerzu 1950, p. 47.)
** — Ne vern, Yun. Dalc'hit dezhi. Arabat eo avat teurel an trebez war-lerc'h ar billig. — (Yann-Vari Kerwerc'hez, En ur rambreal, Al Liamm, 1980, p. 115.)

#### Troiennoù heñvelster

* stlepel ar billig goude an trebez
* stlepel ar boned war-lerc'h an tog
* strinkañ an trebez war-lerc'h ar billig
* teuler ar billig goude an trebez

#### Troidigezhioù

* galleg : jeter l'éponge
# teujont
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus deujont gant ur c'hemmadur dre galetaat (d > t).

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | deujont |
| dre vlotaat | zeujont |
| amreizh | teujont |
teujont /ˈtøːʒɔ̃ɲ(t)/
* Furm ar verb dont e trede gour lies an amzer-dremenet strizh, en doare-disklêriañ
   * War-lerc'h ar rannig-verb e :
       Goude m'o devoe furchet an archerien jardin an eskopti eus an eil korn d'egile, hag an eskopti eus an nec'h d'an traoñ, hep kaout an hini a glaskent, e teujont e kêr hag ec'h en em lakejont da furchañ ivez an tiez. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 20.)
       Dioc'h-tu e teujont d'an ti. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 280.)
       [...], e voent spouronet-holl, hag e teujont da vezañ gwenn, evel pa o dije gwelet an Ankoù e-unan. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 134.)
       Pa oa interet ar vaouez kozh e teujont d'ar gêr. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 22.)
       Job ha Lom a oa kendirvi kompez evit o brasañ maleur, rak dre ma oant kerent eo e teujont d'en em zaremprediñ ; [...]. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 26.)

#### Stummoù rannyezhel

* tazont (e gevred Breizh)
# teuk
## Brezhoneg
### Anv-gwan

teuk /ˈtøkː/
* (tud) amparfal
    Teuk da zistouvañ chistr, da gaozeal
* (traoù) diaes da implijout
    Seier teuk

#### Gerioù heñvelster

* lopes
* lent
* diampart
* dorniet fall

#### Gerioù enepster

* akuit, ampart
* aes, dilu

#### Deveradoù

* teukañ

#### Troidigezhioù

* galleg : maladroit ; malaisé, peu commode
# teukañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

* Savet diwar teuk hag -añ.

### Verb

teukañ /ˈtøkːã/
* bezañ teuk
* teukañ ouzh ur maen: strebotiñ
* labourat fall ha gorrek
    Chom da deukañ
    Ne reont nemet teukañ

#### Gerioù heñvelster

* strebotiñ
* turlutat

#### Deveradoù

* teuker

#### Troidigezhioù

* galleg : être maladroit ; buter ; boenner
# teuler
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Verb

teuler /ˈtøːlɛr/ verb kreñv eeun (anv-gwan-verb : taolet) (displegadur)
* teuler evezh

#### Stummoù all

* teurel

#### Troioù-lavar

* teuler an dorn
* teuler an trebez war-lerc'h ar billig
* teuler ar boned war-lerc'h an tog
* teuler dour e laezh unan bennak
* teuler e bouez
* teuler un taol-lagad
** Kentañ a reas goude se an aotrou Breton ha Filip, voe teuler un taol-lagad en-dro dezho, gant aon ne vije deuet ar soudarded all da dennañ warnezho, mes ne weljont den. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 224.)

#### Troidigezhioù

* galleg :
# teujout
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus deujout gant ur c'hemmadur dre galetaat (d > t)

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | deujout |
| dre vlotaat | zeujout |
| amreizh | teujout |
teujout /ˈtøːʒut/
* Furm ar verb dont en eil gour unan an amzer-dremenet strizh, en doare-disklêriañ

#### Stummoù rannyezhel

* tazous (e gevred Breizh)
# teul
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

teul /ˈtøːl/ gourel (furm vihanaat : teulig, liester : teulioù)
* (er Grennamzer) Renabl a-berzh un aotrou eus hollad an douaroù roet gantañ d'ur gumuniezh menec'h, eus ar gwirioù dleet dezhi
* Kement tra skrivet, dezhañ un dalvoudegezh kefridiel, a dalvez da brouenn, da desteni
* Kement tra skrivet a gaver stlennadoù ennañ

#### Deveradoù

* teuliad
* teulier

#### Gerioù kevrennek

* teulfilm

#### Troidigezhioù

* galleg : charte , document
* galleg : pièce d'archives , titre
# teujent
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus deujent gant ur c'hemmadur dre galetaat (d > t)

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | deujent |
| dre vlotaat | zeujent |
| amreizh | teujent |
teujent /Distagadur ?/
* Furm ar verb dont e trede gour lies an amzer dic'hallus, en doare-divizout
   * War-lerc'h ar rannig-verb e :
       [...], gant aon e teujent da em juntañ a-nevez. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 128.)

#### Stummoù rannyezhel

* tazent (e gevred Breizh)
# ululare
## Italianeg
### Verb

ululare
* yudal (bleizi, chas, avel)
** il vento ululava contro le finestre chiuse
# um
## Portugaleg

um

### Ger-mell amstrizh

| | gourel | benel |
| unander | um | uma |
| liester | uns | umas |
* Furm ar ger-mell amstrizh dirak un anv gourel unan (a en unander).Un
** Um dia: un deiz.
** Era um destes formosíssimos dias de inverno. E oa unan eus kaerañ deizioù ar goañv.
** Era uma vez um rei ... Ur wech e oa ur roue ...

#### Krennlavar

* Abre um olho para vender e dois para comprar.
   * Digor ul lagad evit gwerzhañ, ha daou evit prenañ.

### Raganv

um
* Ele comprou dois livros e tu, apenas um.

#### Gerioù heñvelster

* uma
# umas
## Portugaleg

umas

### Ger-mell amstrizh

| | gourel | benel |
| unander | um | uma |
| liester | uns | umas |
* Furm ar ger-mell amstrizh dirak un anv benel lies (a en unander).
** Umas palavras. Un toullad gerioù.
** Umas barbas.
# umbilikoj
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn umbiliko ha merk al liester -j.

### Furm anv-kadarn

umbilikoj /um.bi.ˈli.kɔj/
* Liester an anv-kadarn umbiliko en nominativ.
# umbilikojn
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn umbiliko ha merkoù al liester -j hag an akuzativ -n.

### Furm anv-kadarn

umbilikojn /um.bi.ˈli.kɔjn/
* Liester an anv-kadarn umbiliko en akuzativ.
# umbilikon
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn umbiliko ha merk an akuzativ -n.

### Furm anv-kadarn

umbilikon /um.bi.ˈli.kɔn/
* Unander an anv-kadarn umbiliko en akuzativ.
# ultramarino
## Spagnoleg
### Anv-gwan

ultramarino
* Tramor.
# uma
## Portugaleg
### Etimologiezh

    Eus ar ger latin una.

### Ger-mell amstrizh

uma
| | gourel | benel |
| unander | um | uma |
| liester | uns | umas |
* Furm ar ger-mell amstrizh dirak un anv benel unan .
* Un, ur, ul.
** Uma palavra. Ur ger.
** Uma boa pessoa. Un den mat
** Uma cidade. Ur gêr vras.
** Era uma vez um rei ... . Ur wech e oa ur roue ...
# umbiliko
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar al latin umbilicus hag al lostger -o a dalvez da sevel an anvioù-kadarn.

### Anv-kadarn

| Troad | unander | liester |
| nominativ | umbiliko | umbilikoj |
| akuzativ | umbilikon | umbilikojn |
umbiliko /um.bi.ˈli.kɔ/
* (Korfadurezh) Begel.
# ultramarí
## Katalaneg
### Anv-gwan

ultramarí /ˌuɫ.tɾə.məˈɾi/ /ˌuɫ.tɾa.maˈɾi/
* Tramor.
# yeast
## Saozneg

yeast
* goell
# yec'hed mat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar yec'hed ha mat.

### Troienn anv-kadarn

yec'hed mat/Distagadur ?/
* Bomm-lavar da hetiñ yec’hed da unan bennak.
** Kenavo ha iec'hed mad ! — (Foar ar gannaded, Le Courrier de la Cornouaille, 23 Kerzu 1893, p. 2c.)
** Alo, yec'hed mat ! Poent eo d'in mont en-dro. — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 23.)
* Lavarout yec'hed mat da unan bennak.
** -Yec'hed mat dit. -Ha deoc'h, mestr. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 136.)
** Yec’hed mat d’an holl, Hemañ zo ’vont da goll!

#### Rimadell

* Yec'hed mad, Fanch ar Bezo, C'hwi a evo ha me vo mezo. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 366.)
# yell
## Brezhoneg
### Anv-gwan

yell
* anv-gwan, adstumm d'ar ger gell.

## Brezhoneg
### Anv-kadarn

yell
* seurt ed

## Saozneg
### Verb

* huchal

#### Gerioù heñvelster

* shout
* holler
# yec'hedoù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn yec'hed hag an dibenn-ger -où

### Furm anv-kadarn

yec'hedoù /jeˈɣeːdu/
* Furm lies an anv-kadarn yec'hed

#### Troidigezhioù

* galleg : santés

### Estlammadell

yec'hedoù
* Ober, sevel yec'hedoù : sevel meur a yec'hed : evañ meur a vanne en ur lavarout yec'hed mat.
* A vez lavaret, e-lec'h yec'hed ! pe yec'hed mat !, pa vez un toullad everien
** — « [...]. Yec'hedoù ha buhez hir ! » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 88.)

#### Troidigezhioù

* galleg : à la vôtre ! , à votre santé !
# yegua
## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn latin equa.

### Anv-kadarn

| | gourel | benel |
| unander | caballo | yegua |
| liester | caballos | yeguas |
yegua /ˈʝe.ɰwa/
* (Loenoniezh) Kazeg.
# yec'hed
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan yac'h.
    Meneget er C'hatolikon (yechet).
    Da geñveriañ gant ar gerioù iechyd en kembraeg, yeghes en kerneveureg.

### Anv-kadarn

yec'hed /ˈjeːɣet/ gourel (liester : yec'hedoù)
* Stad padus an den yac'h.
** Traoù zo hag a dremen en hon c'horf hep gouzout dimp ; ar c'hleñved hag ar yec'hed, an tomm hag ar yen a zo traoù a deu hag a ya drezomp, hep gouzout dimp, koulz lavaret. — (Yann-Vari Perrot, Erwan ar Moal, Bue ar Zent, Montroulez, 1912, p. 716.)
* Bezañ en e yec'hed, war e yec'hed, e-kreiz e yec'hed .
* Koll e yec'hed.
* Mont e yec'hed digant un den : koll e yec'hed.
* Mont da fall yec'hed un den.
** Da fall eo aet e yec'hed.
* Distreiñ, dont, ar yec'hed da un den.
* Evañ (banneoù), sevel gwer, da yec'hed un den.
** Ni a evo da yec'hed an hini a zo bremañ tost da zouar Bro-Saoz ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 230.)
** Evomp ur chopinad ha yec'hed d'ar re vev . — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 16.)
** ... pa veze huchet warnoc'h Skold ! en ur sevel d'ho yec'hed ur werenn d'an nec'h, e veze ret deoc'h lonkañ en un alanad forzh petra 'veze diskennet deoc'h, bier, gwin, pe hini-kreñv ar vro, un dra n'eo ket gwell vlazet mat, met nerzh a zo ennañ, pa lavaran. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 165.)
* Evañ da yec'hed un den.
* Reiñ, degas (ar) yec'hed da un den.
** Netra nemet ar gweled anezhi a oa a-walc'h evit laouenaat kalonoù ar re a oa trist, ha reiñ ar yec'hed d'ar re a oa klañv. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 58.)
** Ez oa ur roue en Frañs hag a oa klañv pell-bras a oa, hep ma c'halle louzoù ebet degas dezhañ ar yec'hed. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 83.)
* Lavarout "yec'hed mat" da un den
* Ober yec'hed da un den : lavarout "yec'hed mat" dezhañ
* Sevel ur yec'hed, yec'hedoù, da un den : ober ur yec'hed, yec'hedoù, da un den

#### Deveradoù

* diyec'hed
* ti-yec'hed
* yec'hedel
* yec'hediñ
* yec'hedoni
* yec'hedour
* yec'hedourel
* yec'hedouriezh
* yec'hedus
* yec'hedusted
* yec'hedva

## Lavaroù

* yec'hed mat
* yec'hed mat dit
* yec'hedoù
* yec'hed deoc'h
* Debrit gant yec'hed : bon appétit. Me a gomzo brezoneg, Jean Tricoire, Brest 1990. pajenn 115
* Yec'hed deomp holl, Hemañ zo 'vont da goll !
* Yec'hed d'hon zadoù-kozh o deus savet meur a vrozh !
* Yec’hed d’an toull pa ra e zever Kenkoulz en teñval hag en sklaer.
* Kenavo evit an dezioù, Ha yec'hed d'ho kostezioù. Rimadell pa gimiader.
* Da bep hini yec'hed C'hwen en e c'holc'hed Ha laou en e roched.
** Yec'hed d'an holl dud D'ar re vras d'ar re vunut.
** An hik, yec'hed da vihanig, ha da gozhig marv-mik. (Krennlavar)

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Gesundheit benel
* galleg : santé benel
* kembraeg : iechyd
* kerneveureg : yeghes
* saozneg : health
# yec'hedouriezh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus yec'hed hag -ouriezh.

### Anv-kadarn

yec'hedouriezh
* Enseller an départamant evit yec'hedouriez an holl. — (Mouez ar Vro, Mae 1919, p. 2a.)
* Ma ra an Durked amprestou digant ar c'hornog, ne reont se nemet evit traou a-ziavaez evel ar gwiskamantou, ar yec'hedouriez, hag all. — (R. Jestin, Diwar-benn Turkia, Gwalarn niv. 85, Kerzu 1935, p. 54.)
* [...] ; skourroù ar Stad a bleustro war dachenn ar yec'hedouriezh, [...] — (G. Lemee, Ur vicher nevez : Ar Bruderezh, Gwalarn niv. 154-155, Kerzu 1942, p. 636.)
* Dreist-holl pa en em astenn eveshaerezh ar stad muioc'h-mui war ar yec'hedouriezh, [...] — (A. Heusaff, Hent ar c'hoad, Al Liamm niv. 63, Kerzu 1957, p. 39.)
* Pezh a feuk anat an Amerikaned ken troet gant ar yec'hedouriezh. — (Alan ar Berr, Va zroiad dre Europa 1962, Al Liamm niv. 96, Genver - C'hwevrer 1963, p. 48.)
* [...] ar vuhez personel, he c'hempouez, ken korfel, ken speredel, he yec'hedouriezh. — (Dr Erwan Ropars, Ar stourm a-enep d'an alkool a sell ouzhimp, Al Liamm niv. 101, Du - Kerzu 1963, p. 460.)
* Un den a-du gant ar yec'hedouriezh eo an danvez tad-kaer ! — (Jakez Konan, Noblañs, Al Liamm niv. 107, Kerzu 1964, p. 415.)

#### Troidigezhioù

* galleg : hygiène
# yeguas
## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn yegua hag -s, merk al liester.

### Furm anv-kadarn

| | gourel | benel |
| unander | caballo | yegua |
| liester | caballos | yeguas |
yeguas /ˈʝe.ɰwas/
* (Loenoniezh) Furm lies an anv-kadarn yegua.
# ur sac'h goullo ne chom ket en e sav
## Brezhoneg
#### Troioù-lavar

ur sac'h goullo ne chom ket en e sav
* Krennlavar poblek da zegas da soñj e ranker debriñ evit bezañ yac'h.
# ur pennad
## Brezhoneg
### Troienn anv-kadarn

ur pennad
* lajad
** Ober udb ur pennad: chom ur pennad, gortoz ur pennad
*   * Pa gavaz d'ign oa eat ar zoudarded eur pennad var hent Guitevede, e saviz euz va c'huz [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 136.)
*   * — [...], « [...]. Gortoz ur pennad, » emezañ dezhi, « [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 142.)

#### Deveradoù

* ur pennad zo
# ur pennad goude
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ur, pennad, goude.

### Troienn adverb

ur pennad goude:
** An itron a wilioudas ur pennad goude, hag a c'hanas ur mab. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 60.)
** Eur pennad goude e oa kroget an tan en o batimant. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 12.)
** Hag eur pennad goude e oa kroget an tan en o batimant. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 282.)
* Dirak ma:
** Ma zad, yaouankoc'h eget e c'hoarezed, ne yeas d'ar skol nemet ur pennad goude ma voe deuet da grennard. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 20.)

#### Troioù-lavar

* ur pennadig goude
* ur pennad amzer goude
* dambrest goude
# ur pennad mat
## Brezhoneg

    Savet diwar ur, pennad ha mat.

### Troienn anv-kadarn

ur pennad mat
* Ur pennad amzer hir a-walc'h:
** Goude-ze, mab ar pesketaer a yeas gant an teir zemezell d'o zi, hag a c'hoarias ganto eur pennad mat. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 50.)
** Eur pennad mat e oan bet oh ober ma zro. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 406.)
** Arru eo eur pennad mat an amzer. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 406.)
** Arru om eur pennad mat gand miz Ebrel. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 406.)
** Ya, ur pennad mat a zo adarre. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 333.)
* Ur pennad hent hir a-walc'h:

### Pennadoù kar

* ur pennad brav
* un tamm brav
* un tamm mat
* un dornat mat
# ur seurt
## Brezhoneg

    Diwar ur ha seurt.

### Anv-kadarn

ur seurt
* (En ur frazenn nac'h:) netra
** Ne vank ket ur seurt enni. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 237.)
** Met ne zeskas ket ur seurt en daou vloaz gentañ. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 237.)
** Bezañ zo darn na ouezint ket ober ur sort. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 484.)
** Ar strop-se ne ra ket ur sort e-pad an deiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 484.)

## Notenn

* ↑ Gortoz a rafed ar ger kentañ, digemm.
# ur gaer
## Brezhoneg

    Diwar ur ha kaer.
ur gaer
* En droienn ur gaer a, dirak un anv kadarn unan :
** Ur gaer a iliz, ur gaer a vro.
** An Aotrou Doue a zisplegas en oabl ur gaer a waremm-c’hlav, da ziskouez e oa adenevesaet an « Aliañs » etre an neñv hag an douar.

#### Gerioù heñvelster

* ur c'haer

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Eugène Heri, Istoar santel, ti moullerezh Sant-Erwan, Ploermel, 1896