# dle
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Deuet eus ar ger keltiek *dlig-o- a zeufe eus ar wrizienn indezeuropek *dʰl̥gʰ- ~ *dʰelgʰ- « dle » a gaver er ger dulgs « dle » e goteg.
    Da geñveriañ gant ar gerioù dyled « dle » e kembraeg, tyli « dleout, garedonañ » e kerneveureg, dlí « dlead ; reizh » en iwerzhoneg ha dlighe « dlead ; reizh » e skoseg.

### Anv-kadarn

dle /ˈdleː/ gourel; liester : dleoù .
* kaout dle, kalz dle, ur bern dle ;
* ober dle
** Dle o deus graet war o zi. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 129.)
* paeañ dle:
** Paeañ a ra holl dle e vreur.... — (KAb3, p. 84.)
** Setu me bremañ paet ganin da Zoue an hanter eus va dle ... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 22.)
* kaout udb war zle :
** An traoù-se en deus bet war zle.. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 129.) (E yezh komzet Treger ne vez ket graet ar c'hemmadur D/Z)
* bezañ dindan dle:
** Ar venajerien zo erru kalz anezho dindan zle.. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 129.)
* bezañ e dle ub :
** Me a vefe kontant e vefec'h em dle ivez un dro bennak.. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 129.)
** Pa'z out en e zle. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 129.)
** Kalz a geuz n’eus ket bet d’ar suner divalav, a-dreist holl e-touez ar re reuzeudik a oa en e zle ! — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 182.)

##### Notenn

* Ne vez ket graet kemmadur "d" atav; distaget e vez "gle" alies.
* Hervez Geriadur an Here e vije ul liester, dleoù; ur skouer hepken er pennad dle.
** Kavout a reer dleoù meur a wech e-barzh Diamantoù Keroulaz, gant Roparz Hemon. Ne seblant ket anavezet e kalz oberennoù all (met un toulladig skouerioù a gaver koulskoude), nag er yezh komzet.
* Koulskoude e vez lavaret: kalz dle, ur bern dle, hep liester.

#### Deveradoù

* dizle
* dlead
* dleapl
* dleek
* dleour
* dleout
* dleüs

#### Gerioù kevrennek

* dleskrid
* lizher-dle

#### Troioù-lavar

* kaout dle war ar c'hoch

#### Troidigezhioù

* afrikaans : skuld
* alamaneg : Schuld benel
* arabeg : دَيْن (dayn) gourel , قَرْض (qarḍ) gourel , قِرْض‎ (qirḍ) gourel
* daneg : gæld
* esperanteg : ŝuldo
* euskareg : zor
* finneg : velka
* galleg : dette benel
* gresianeg : χρέος (khréos) nepreizh
* hungareg : adósság
* indonezeg : utang
* islandeg : skuld benel
* italianeg : debito gourel
* iwerzhoneg : fiach gourel
* katalaneg : deute gourel
* kembraeg : dyled benel
* kerneveureg : kendon benel
* luksembourgeg : Schold benel
* nederlandeg : schuld benel
* norvegeg : gjeld gourel pe benel
* okitaneg : deute gourel
* poloneg : dług gourel
* portugaleg : dívida benel , débito gourel
* romañcheg : debit gourel
* roumaneg : datorie benel
* saozneg : debt
* skoseg : fiach gourel
* spagnoleg : deuda benel
* svedeg : skuld , gäld
* tagalog : útang
* tchekeg : dluh gourel
* vietnameg : nợ

### Furm verb

dle /ˈdleː/
* Furm ar verb dleout e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ ([[kemmadur dre vlotaat ebet peurvuiañ)
   * Hep kemmadur :
       Kement hini n'eo ket goest awalc'h da viret ar pez en deus, a dle klask eun all da viret d'ezan e beadra, ahendall e vezo tizet abred pe zivezat — (Yann-Vari Perrot, Erwan ar Moal, Bue ar Zent, Montroulez, 1912, p. 386.)
       Sane. — Gant ar c'hoz alvokad daonet-se a dle dont hirio eus a Gemper e teskin gwelloc'h, a gav d'eoc'h ? [...]. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 4.)
       — Deport, deport, eme ar martolod. Mar deus eun arc'h ama ne dle ket beza goullo, a gredan. Gwelomp. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 60.)
   * Gant ur c'hemmadur mesket (war-lerc'h ar rannig-verb e pe ar stagell isurzhiañ ma) :
       [...] ; rak, hervez ar c'hiz, e tle pep hini degas, hervez e oad hag e vadoù, e lodenn d'an tantad. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 89.)
** — [...].... Hag e vousc'hoarze evel ma tle mousc'hoarzin an diaoul pa vez oc'h huala unan-bennag er pec'hed, hag ouc'h hen horta var hent an ifern. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 149.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (ça)/(elle)/(il) doit

### Notenn

* Kemmadur : Gwelout w:Yezhadur Bras ar Brezhoneg, pajenn 86:Er yezh komzet bremañ ez eur techet da chom hep ober ar c'hemmadur d/z er verboù dont ha dleout goude ar rannoùigoù a ha ne: mont a dlean, Pêr a deuio ivez, ne dle netra dit, ne deuio ket kennebeut. Gwelloc'h eo ober evelato ar c'hemmadur ez-reizh. Graet e vez dalc'hmat el lavarennoù implijetañ evel ar sizhun a zeu, ar bloaz a zeu. (pajenn 86)</ref>

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Albert Deshayes, Dictionnaire étymologique du breton, Douarnenez, Le Chasse-Marée, 2003, p. 193.