OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# ur wech
## Brezhoneg

       Diwar ur ha gwech
ur wech /Distagadur ?/
* ur wech: nebeutoc'h eget div wech
* troienn a ya d'ober meur a dro-lavar all.

#### Troioù-lavar

* ur wech all
* ur wech an amzer
* ur wech ar bloaz
* ur wech e oa
* ur wech ouzhpenn
* evit ur wech
* ouzhpenn ur wech
* ur wech ma
# penaos
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget er C'hatholicon (1499): penaus.
    Savet diwar « pe » hag « aoz ».

### Ger goulenn

penaos /Distagadur ?/
* Adverb goulennata:
** — « ... goulenn outañ penaos en deus gallet dougen ac'hanout betek amañ, [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 140.)
** Kenta medesin. — Hunvreal a rit a-wechou ? Kerlaban. — A-wechou ! Kenta medesin. — Hunvreou penaoz a rit ? Kerlaban. — Hunvreou penaoz ? Hunvreou penaoz ? Na pebez marvailhou iskis a zo ganeoc'h c'houi ! — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 19.)
** Penaos e c'hellfe beva merc'hed ar vro-mañ, ma n'o defe ket tu da gafeta ? — (Kaourintin Riou, Ar c'hafe, Kroaz Breiz niv. 14, Mezheven 1949, p. 13a.)

#### Deveradoù

* penaoz

### Troienn

* penaos eo?
** penaos eo an amzer?
* penaos emañ
** penaos emañ ar bed
** penaos emañ kont?
* penaos e ya? penaos ez a
** penaos e ra? penaos e rit?
* n'eus forzh penaos
* penaos bennak

#### Troidigezhioù

* galleg : comment

### Daveoù

Roll an daveoù :
* ↑ Jehan Lagadeuc, Penaus, Le catholicon en troys langaiges scavoir est breton franczoys et latin, 1499, war lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.
# ret eo debriñ ar berenn pa vez darev
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Krennlavar savet gant ar gerioù ret eo, debriñ, ar, perenn, pa vez ha darev.

### Krennlavar

ret eo debriñ ar berenn pa vez darev /Distagadur ?/
* Ret eo ober e vad eus an degouezh hep daleañ pelloc'h.
** Lavaret a reer atav penaos eo ret skeiñ war an houarn pa vez tomm, debriñ ar berenn pa vez darev, ha me chomfe hep debriñ ar c'had pa'z eo poazh ! — (Klaoda ar Prad, An teir c'had ; Ar mevel laer, Ti-moulerezh Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1908, p. 7.)

#### Gerioù heñvelster

* ret eo skeiñ war an houarn pa vez tomm
* pa vez avel eo nizat
* pa'z eus avel eo gwentañ a zo d'ober

#### Troidigezhioù

* alamaneg : man soll das Eisen schmieden, solange es noch heiß ist , man muss Heu machen, während die Sonne scheint , pflücke die Rose, wenn sie blüht; schmiede das Eisen, wenn es glüht
* galleg : il faut battre le fer pendant qu’il est chaud
* italianeg : il ferro va battuto quando è caldo
* latin : tundatur ferrum, dum novus ignis inest , ferrum, cum igni candet, tundendum
* lingala : otútá ebendé ntángo ezalí na mɔ̌tɔ
* lituaneg : lenk medį kol jaunas
* rusianeg : куй железо, пока горячо
* saozneg : strike while the iron is hot , make hay while the sun shines
* spagnoleg : cuando el hierro está encendido, entonces ha de ser batido
# plus on est de fous, plus on rit
## Galleg

plus on est de fous plus on rit
* Krennlavar gallek : seul niverusoc'h e vezomp, seul vui e c'hoarzhomp
# ken abred
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ken hag abred

### Furm anv-gwan

ken abred
* derez kevatal‎ abred
** Pa oa c'hoazh ur bugelig lostennek, hag en e amzer ne vezed ket bragezet ken abred ha bremañ, [...]. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 11.)
** Anat eo e timezas ma zad-kuñv ken abred evit mirout da vezañ kaset d'ar brezel, rak an ezhec'h ne yaent ket d'an arme en desped dezho. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 8.)
** ".... N'oan ket engortoz ac'hanoc'h ken abred. ... " — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 76.)
* en un islavarenn-geñveriañ
* en un islavarenn gevatal
* en un islavarenn-heuliad

### Krennlavar

* Na ganit ket ken abred diouzh ar beure betegouzout e c’hwibanfec’h emberr. Krennlavar
# ac'hann di
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Troienn savet gant « ac'hann » ha « di ».

### Troienn adverb

ac'hann di /aɣãnˈdiː/
* Eus al lec'h-mañ d'al lec'h a zo eno .
** [...] mes ur pennad mat a hent a zo ac'hann di. — (Klaoda ar Prad, An teir c'had ; Ar mevel laer, Ti-moulerezh Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1908, p. 3.)
* Eus ar mare-mañ d'ar mare-hont.
** A-benn neuze hag ac'hann di En devo harzhet meur a gi. — (Krennlavar.)

#### Troidigezhioù

Eus al lec'h-mañ d'al lec'h-hont
* galleg : d'ici là
* saozneg : from here to there
Eus ar mare-mañ d'ar mare-hont
* galleg : d'ici là
* saozneg : from now to then
# klemm
## Brezhoneg
### Verb

klemm /ˈklɛmː/ verb gwan ha verb kreñv eeun (anv-gwan-verb : klemmet) (displegadur)
* Lavarout ez a fall an traoù
** Dec'h da noz e klevjoun ac'hanoc'h (ha ne deo ket ar wech kenta eo d'in), o klemm kement hag eur Vadalen. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 10.)
* Bezañ da glemm, bezañ peadra da glemm : bezañ maleürus, ha dre se kaout abet da glemm.
    -Mont a ra mat? -N'eus ket da glemm!
* kaout da glemm
** Kenta medesin. — Ah ! ya ! N'en devezo ket da glemm ! [...]. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 18.)
* klemm ouzh un den:
** Klemm a reas un deiz ouzh e gabiten ... — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 131.)
* klemm-klemm: lesanv roet d'un den a vez o klemm atav.
** Klemm-klemm a ya da gozh (krennlavar).

#### Deveradoù

* klemmadenn

#### Gerioù kevrennek

* droukklemm
* en em glemm
# an eil egile
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Troienn savet gant an eil hag egile

### Troienn raganv

an eil egile liester; benel : an eil eben.
* hep araogenn:
** En em garit an eil egile, w:Aviel Yann, 13:34
** Ur gourc'hemenn nevez a roan deoc'h, en em garout an eil egile ; evel ma 'm eus ho karet, evel se c'hwi ivez en em garit an eil egile. — (Maodez Glanndour (troidigezh dindan renerezh), Ar Bibl santel - An testamant nevez - Ar Pevar Aviel, eil emb., Al Liamm, 1982, p. 251.)
** Ha n'eo ket marzh kement-se, rak daou zen dall, pa rankont en em heñchañ an eil egile, ne zaleont ket da gouezhañ o-daou war o fenn e foz an hent. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 11.)
** An eil o pilat egile. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 129.)
** An eil a sikouro egile. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 129.)
* gant un araogenn: an eil ... egile

#### Krennlavarioù

* An eil nebeud a gresk egile. Krennlavar
* An eil nebeud a fonn egile. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 313.)
* Red eo d'an eil paour sikour egile. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 313.)
* Poan an eil ne wella ket poan egile. Krennlavar.

## Pennad kar

* an eil ... egile

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Avaloù, 1962, Oberenn glok Anjela Duval
# digwener
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar deiz ha Gwener.
    Kavet en krennvrezhoneg (dergwener, dez gwener).
    Da geñveriañ gant ar gerioù dydd Gwener en kembraeg, de Gwener en kerneveureg.

### Adverb

digwener /Distagadur ?/
* Termen a dalvez d'ober anv eus ur Gwener tremenet pe da zont.
    <skouer>.
    <skouer>.

#### Stummoù all

    dergwener
    dez gwener

#### Troidigezhioù

* galleg : vendredi
* kembraeg : dydd Gwener
* kerneveureg : de Gwener
* saozneg : Friday
# dilun
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar deiz ha Lun.
    Kavet en krennvrezhoneg (dillun).
    Da geñveriañ gant ar gerioù dydd Llun en kembraeg, de Lun en kerneveureg.

### Adverb

dilun /Distagadur ?/
* Termen a dalvez d'ober anv eus ul Lun tremenet pe da zont.
** dilun (tremenet)
*   * Dilun e oa ar gaoz-se gant ar merc'hed war ar stank. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 490.)
*   * Dilun em boa peurwerzhet ma moc'h. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 223.)
** dilun (a zeu).
*   * Dilun e vo deiz-ha-bloaz Mari Goz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 53.)

#### Stumm all

    dez lun

#### Troidigezhioù

* galleg : lundi
* kembraeg : dydd Llun
* kerneveureg : de Lun
* saozneg : Monday
# dimeurzh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar deiz ha Meurzh.
    Kavet en henvrezhoneg (didmorth) hag en krennvrezhoneg (demeurz).
    Da geñveriañ gant ar gerioù dydd Mawrth en kembraeg, de Merth en kerneveureg.

### Adverb

dimeurzh /Distagadur ?/
* Termen a dalvez d'ober anv eus ur Meurzh tremenet pe da zont.
    <skouer>.
    <skouer>.

#### Stumm all

    dez meurzh

#### Troidigezhioù

* galleg : mardi
* kembraeg : dydd Mawrth
* kerneveureg : de Merth
* saozneg : Tuesday
# disadorn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar deiz ha Sadorn.
    Kavet en krennvrezhoneg (desadorn).
    Da geñveriañ gant ar gerioù dydd Sadwrn en kembraeg, de Sadorn en kerneveureg.

### Adverb

disadorn /Distagadur ?/
* Termen a dalvez d'ober anv eus ur Sadorn tremenet pe da zont.
    <skouer>.
    <skouer>.

#### Stumm all

    dez sadorn

#### Troidigezhioù

* galleg : samedi
* kembraeg : dydd Sadwrn
* kerneveureg : de Sadorn
* saozneg : Saturday

### Anv-gwan

disadorn
* fall (war-lerc'h un anv-kadarn)
** brezhoneg disadorn.
# sadorn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar anv an doue roman Saturnus.

### Anv-kadarn

sadorn /Distagadur ?/
* Doare kozh da skrivañ Sadorn, anv an deiz pe hini ar blanedenn, pe hini an doue roman.
** da sadorn, d'ar sadorn.

#### Deveradoù

* sadornek
* sadorniñ
* sadornvezh
* sadornvezhiad
# armel
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar ger latin armarium.
    Meneget er C'hatolikon (armel).

### Anv-kadarn

armel /ˈarmɛl/ benel (liester : armelioù, armili)
* Pezh arrebeuri uhel, klozet gant un nor.
** - « [...]. Nann, ne deuimp ket a-benn eus hon taol, rak n'eus alc'houez ebet war an armel, ha droug a oa aet ennon. [...].» — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 33.)
** [...], o sellout gant un tammig enkrez ouzh ur bern marc'hadourezh a bep seurt, renket en un armel gozh. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 25.)

#### Gerioù heñvelster

* arbel
* armeler
* armener
* kredañs
* pres

#### Gerioù kevrennek

* armel-dilhad
* armel-houarn
* armel-levrioù
* armel-louzoù
* armel-ograoù
* armel-sakr
* armel-stag
* armel-velezour
* armel-voger
* armel-wer
* armel-yen

#### Deveradoù

* armeliad
* armeler

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Schrank
* esperanteg : ŝranko
* galleg : armoire
# Rozenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar anv ar vleunienn rosa e latin.
    Meneget en w:Dictionnaire français breton Roparz Hemon, p. 419.

### Kentanv

Rozenn /ʁo.zɛn/
* Anv-badez brezhonek roet d'ar merc'hed.

### Pennad kar

* Stagadenn:Anvioù-badez brezhonek

#### Troidigezhioù

* galleg : Rose
* spagnoleg : Rosa
# Aaron
## Alamaneg
### Etimologiezh

    Eus an anv hebreek Aron.

### Kentanv

Aaron /aˈarõn/
* anv-badez alamanek roet d'ar baotred.

## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus anv ar manac'h brezhon katolik Aron, anv a a orin hebreek.

### Kentanv

Aaron /aˈarõn/
* Breur Moizez er Bibl.
* Manac'h brezhon, saver manati Aled.
* anv-badez brezhonek roet d'ar baotred.

#### Gerioù heñvelster

* Aron

#### Troidigezhioù

* galleg : Aaron
* saozneg : Aaron
* spagnoleg : Aarón
* portugaleg : Aarão

## Galleg
### Etimologiezh

    Eus an anv hebreek Aron.

### Kentanv

Aaron /aˈarõ/
* anv-badez gallek roet d'ar baotred.

## Saozneg
### Etimologiezh

    Eus an anv hebreek Aron.

### Kentanv

Aaron /ˈɛɹ.ən/
* anv-badez saoznek roet d'ar baotred.
# Nolwenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar Nol (?) ha gwenn.

### Kentanv

Nolwenn /'nɔlwɛn:/
* Anv-badez brezhonek roet d'ar merc'hed.
** Nolwenn Korbell zo ur ganerez vrezhonek.
# the more the merrier
## Saozneg

the more the merrier
* Muioc'h a blijadur a vez pa vez muioc'h a dud. Troienn implijet evit degemer un den ouzhpenn en ur bodad tud.
* seul niverusoc'h e vezomp, seul vui e c'hoarzhomp
# skeiñ war an houarn pa vez tomm
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Krennlavar savet gant ar gerioù ret, eo, skeiñ, war, an, houarn, pa vez ha tomm.

### Krennlavar

ret eo skeiñ war an houarn pa vez tomm /Distagadur ?/
* Ret eo ober e vad eus an degouezh hep daleañ pelloc'h.
** Lavaret a reer atav penaos eo ret skeiñ war an houarn pa vez tomm, debriñ ar berenn pa vez darev, ha me chomfe hep debriñ ar c'had pa'z eo poazh ! — (Klaoda ar Prad, An teir c'had ; Ar mevel laer, Ti-moulerezh Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1908, p. 7.)

#### Gerioù heñvelster

* ret eo debriñ ar berenn pa vez darev
* ret eo debriñ ar c'had pa vez poazh
* pa vez avel eo nizat
* pa'z eus avel eo gwentañ a zo d'ober

#### Troidigezhioù

* alamaneg : man soll das Eisen schmieden, solange es noch heiß ist , man muss Heu machen, während die Sonne scheint , pflücke die Rose, wenn sie blüht; schmiede das Eisen, wenn es glüht
* galleg : il faut battre le fer pendant qu’il est chaud
* italianeg : il ferro va battuto quando è caldo
* latin : tundatur ferrum, dum novus ignis inest , ferrum, cum igni candet, tundendum
* lingala : otútá ebendé ntángo ezalí na mɔ̌tɔ
* lituaneg : lenk medį kol jaunas
* rusianeg : куй железо, пока горячо
* saozneg : strike while the iron is hot , make hay while the sun shines
* spagnoleg : cuando el hierro está encendido, entonces ha de ser batido
# er gêr
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant er ha kêr.

### Troienn adverb

er gêr /ɛr'gɛ:r/
* Bezañ, chom, degouezhout, erruout, en em gavout er gêr.
** [...] hag o zad, deuet da vezañ kozh, a chome er gêr. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 223.)
** P'en em gavas adarre er gêr, emede an oad da fortuniañ. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 9.)
** Grit evel er gêr.
** hini graet er gêr :
** A bep sort lïen a vez : hini prenañ hag hini graet er gêr. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 133.)

#### Troioù-lavar

* bezañ er gêr
* bezañ e voc'h bihan er gêr
* chom er gêr

## Pennadoù kar

* en ho kêr
* d'ar gêr

#### Divinadelloù

* Petra a ya e kêr hag a lez e doull er gêr ? - An alc'hwez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 331.)
# perak
## Brezhoneg

    Eus pe ha rak.

### Ger goulenn

perak /pera:k/
* Ger goulenn, e penn-kentañ ur goulenn eeun:
** Perak’ta neuze, va zad, hoc’h ken nec’het o komz ouzign ? — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. ...)
** Perak e komze ar zakrist er c’his-ze, ne oufen ket evit her lavaret.— (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 91.)
** Perak emañ an daou-se kein ouzh kein? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 45.)
** Perak ne dennfen ket va bragez ivez? — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 153.)
    kreñvaet gant daoust
    kreñvaet gant daoust ha
** — « Daoust ha perak ne rafe ket ? » eme ar Marvailher. « [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 8.)
* En un islavarenn:
** N'ouzon ket perak e teu amañ.
** Ne ouzounn ket perak e roit d’eomp herrio eur pred ker mad, c’houi, ha n’ho poa roet d’eomp deac’h nemed peb a gos-banne zoubenn. Ne ouzounn ket perak hoc’h ker seder ha kel laouen herrio, c’houi hag a ioa deac’h du ho penn ha rust evel eur bod spern. Lavarit dign perak hoc’h troet er mintin-man evel ma’z oc’h. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 65-66.)

#### Troioù-lavar

* daoust perak, daoust ha perak
* perak an diaoul, perak ar gurun
* perak ma
* perak nann
* perak eta, perak 'ta
* perak tra
* setu perak
# ma
## Brezhoneg
### Raganv-gour

ma /ma/, /mɘ/,
* Dirak ur verb displeget, kemmadurioù dre c'hwezhadenniñ da-heul:
** Ma digarezit.
* A-wechoù e-lec'h am :
** Neuze ma galvi, hag e pignfet ho-taou war ma c'hein, hag ec'h afomp kuit kerkent. [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 143.)
    Raganv-gour ha ger-perc'hennañ; gwelout an adstummoù: va (leonek), man ha mam (gwenedek).

### Anv-gwan perc'hennañ

ma /Distagadur ?/
* Ger-perc'hennañ, kenster gant va, kemmadurioù dre c'hwezhadenniñ da-heul:
** Ma Doue!
** ma zad, ma zamm, ma zro,
** ma mamm, ma mab, ma merc'h...
** Ma bugaligoù baour... Ma bugaligoù geizh, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 11.)
    Raganv-gour ha ger-perc'hennañ; gwelout an adstummoù: va (leonek), man ha mam (gwenedek).

### Stagell isurzhiañ

ma /ma/
* Stagell implijet da zigeriñ un islavarenn-heuliad, kemmadurioù kemmesk da-heul:
** Deus amañ, ma larin un dra bennak dit.
** Deus ganin, ma tiskouezin dit an traoù kaer a zo er c'hastell-mañ. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 12.)
** Ar re all, pa glevjont, a redas ivez d'ar gambr, ha ma voe eno neuze trouz ha garm spontus, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 14.)
** — A gav d'it ? Te 'zo eul labous neuze !... Da vihana lavar din da hano, ma talc'hin sonj. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 36.)
** — [...]. Grit dillo bremañ, paotred, emezañ, m'hor bezo kig ha gwin ha ma raimp friko. — (Gab Milin, Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999, p. 162.)
** Ma em gavas e-tal lochennig ur glaouer, hag e c'houlennas da goaniañ ha da lojañ evit an noz. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 64.)
* da zigeriñ un islavarenn-vartezeañ:
** Ma matezh ho po, ma kar. KAB 3/165
** — Ha ! ha ! eme an aotrou ruz, c'houez ar suilh ouz e heul ; m'am bije bet amzer da chom dre aman, em bije goulennet diganit beza ar paeron. Petra 'lavarez ? — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 46.)
** ma ve
** ma vezan, ma vezez, ma vez ...
** ma'm bez
* da zigeriñ un islavarenn isurzhiañ:
*   * Loen kaezh, n'on ket souezhet bremañ ma'z out ken trist! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 71.)
* war-lerc'h araogennoù dreist-holl, pe gerioù a bep seurt:
galleg : que

### Estlammadell

* Ma! N'out ket ur paotr aonik, war a welan; ... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 14.)
* Ma! Deus ganin bepred! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 14.)
* Ma! Ma mab, debr 'ta! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 14.)

## Galleg
### Anv-gwan perc'hennañ

ma
* Furm venel an anv-gwan perc'hennañ mon.
** Ma maison - Ma zi.

## Italianeg
### Stagell genurzhiañ

ma
* met
** allegro ma non troppo
** ultimo ma non meno importante
** Francesco è intelligente , ma è pigro.

#### Gerioù heñvelster

* però
* tuttavia,
* nondimeno,
* invece,
* in ogni caso,
* a ogni buon conto,
* con tutto ciò,
* comunque,
* d'altro lato,
* d'altra parte,
* d'altronde,
# Guinnanée
## Galleg
### Anv divoutin

Guinnanée
* Fest a veze graet d'an 31 a viz Kerzu e kêrioù zo e Breizh, e Landerne ha Montroulez.
* ["Guinnanée"] en ur pennad istor.
# capodanno
## Italianeg

capodanno
* kala-Genver
# Landerne
## Brezhoneg

Landerne, pe Landernev
* Kêr eus Leon, war lez ar stêr Elorn.
** Kempennet ez eus evito, e Landerne, ur c'hraouiad kolo ha boued eus an dibab. — (Brogarour, Onenn, Gwengamp, 1936, p. 52.)

#### Deveradoù

* Landernevad
* Landerneviz
# ez eus
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant « ez » hag « eus ».

### Furm verb

ez eus /e.ˈzøs/
* Furm eus ar verb « bezañ » en amzer-vremañ, skrivet eh eus, ec'h eus ivez e gwenedeg.
** Bez' ez eus kalz tud.
** Amañ ez eus unan bennak, va mamm. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 71.)
** Diwallit, aotrou, na gouezfac'h : aze ez eus ur puns. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 49.)
** Bremañ ez eus nouspet kant vloaz. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 151.)
** Neuze ez eus un dra bennak ganeoc'h. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 137.)
* gant un anv-gwan-verb:
** War bont ar vag vras ez eus savet, gant lien-gouel, evel pa lavarfen deoc'h, un tiig bihan. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 77.)
** Marteze, emezañ, ez eus skrivet un dra bennak kaer warnañ ... — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 60.)
** ... difennet ez eus ouzhin lavarout penaos em eus bet anezhi. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 233.)
** Kempennet ez eus evito, e Landerne, ur c'hraouiad kolo ha boued eus an dibab. — (Brogarour, Onenn, Gwengamp, 1936, p. 52.)
** ez eus bet

#### Stummoù all

* ec'h eus

#### Troidigezhioù

* galleg : il est , il y a
# deiz kentañ

    Eus deiz ha kentañ.
deiz kentañ
* an deiz kentañ (eus ar sizhun, eus ar miz)
** Al Lun eo deiz kentañ ar sizhun. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 176.)
* An deiz kentañ ar bloaz, an deiz kentañ a'r bloaz:
** Abaoe an deiz kenta 'r bloaz eo astennet an deiz da-vad. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 27.)
* En deiz kentañ:
** En deiz kentañ a viz Mae, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 153.)

### Krennlavaroù

* An deiz kenta a viz Ebrel e vez tapet ar wrah er hevell. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 211.) (krennlavar)
* Pa ra glav (d'?) an deiz kentañ a Vae E pil ar C'hallaoued o gwragez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
# peurleun
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar ar rakger peur- hag an anv-gwan leun.

### Anv-gwan

peurleun /ˈpœrlœn/
* A zo leun a-grenn
** E-pad an deiz kentañ a'r bloaz, an ti a vije peurleun gant he bugale, he bugale-vihan, ha bugale he bugale-vihan. — (Erwan Berthou, En bro Dreger a-dreuz parkoù, Mouladurioù Hor Yezh, 1985, p. 77.)

#### Troidigezhioù

* galleg :
# deiz kentañ ar bloaz
## Brezhoneg

deiz kentañ ar bloaz
* An deiz kentañ ar bloaz, an deiz kentañ a'r bloaz:
** Abaoe an deiz kenta 'r bloaz eo astennet an deiz da-vad. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 27.)
** E-pad an deiz kentañ a'r bloaz, an ti a vije peurleun gant he bugale, he bugale-vihan, ha bugale he bugale-vihan. — (Erwan Berthou, En bro Dreger a-dreuz parkoù, Mouladurioù Hor Yezh, 1985, p. 77.)

#### Gerioù heñvelster

* kala-Genver
# kala-Genver
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar kala, ha Genver (gwelet ar gerioù-se).

### Anv-kadarn

kala-Genver /ˌka.la.ˈɡẽn.vɛr/ gourel
* deiz kentañ ar bloaz

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Neujahr , Neujahrstag
* belaruseg : Новы год
* bulgareg : Нова година
* daneg : Nytår , Nytårsdag (deiz)
* esperanteg : novjaro
* finneg : uusivuosi
* galleg : jour de l'an , nouvel an
* gresianeg : Πρωτοχρονιά
* indonezeg : Tahun Baru
* italianeg : Capodanno
* japaneg : 元日
* katalaneg : cap d’any
* nederlandeg : Nieuwjaar , nieuwjaarsdag
* norvegeg : nyttår
* norvegeg nynorsk : nyttår , nyår
* poloneg : Nowy Rok
* portugaleg : Ano-Novo
* roumaneg : Anul Nou
* rusianeg : Новый год
* saozneg : New Year (darvoud), New Year’s Day (deiz)
* serbeg : нова година
* sinaeg : 元旦
* sloveneg : Novo leto
* spagnoleg : Año Nuevo
* svedeg : nyår (darvoud), nyårsdagen (deiz)
* tagalog : Bagong Taon
* tchekeg : Nový rok
* ukraineg : Новий рік