OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# bennozh Doue deoc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an droienn bennozh Doue hag an araogenn displeget deoc'h.

### Troienn

bennozh Doue deoc'h /Distagadur ?/
* Trugarez deoc'h
** « [...]. Bennozh Doue deoc'h evit ar garantez a ziskouezit din : me, n'hoc'h ankounac'hain biken, n'ho tilezin ket, mar gellan. » — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 18.)
** — Bennoz Doue d'eoc'h, Olier Conseil ; it d'ar gear, lavarit da baotred Guitevede beza var c'hed ac'hanomp. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 20.)
** — Bennoz Doue deoc'h, Yann ar Mest [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 63.)
** Sane. — Oh ! mil bennoz-Doue d'eoc'h. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 4.)
** — « Hemañ zo mat, » eme Yann o lonkañ bara ar miliner en ur genaouad. « Kant bennozh Doue deoc'h ! [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 72.)
** — Bennozh Doue deoc'h, paeron, eme Venedisite, ha yec'hedoù ! — (Gab Milin, Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999, p. 121.)
** — Ya, kalz a vloavezhioù all deoc'h c'hoazh, eme Erwanig. — Bennozh Doue deoc'h. Ya, evel-se e ver sañset da lâret ha n'eo ket « deiz-ha-bloaz laouen » evel ma vez klevet e-barzh ar post bihan. Ne vez lâret « deiz-ha-bloaz » nemet evit ar re varv. Chom a ra traoù da zeskiñ gant ar re yaouank c'hoazh. — (Fañch Peru, Kañfarded Milin ar Wern, Skol Vreizh, 2008, p. 51-52.)
** « Bennoz Doue d'eoc'h, aotrou ! » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 36.)
** « Bennoz Doue d'eoc'h, Yann an alc'hwezer, eme an den dall. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 137.)
** « Bennoz Doue d'eoc'h, Yann an alc'hwezer. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 138.)

#### Deveradoù

* kant bennozh Doue deoc'h
* mil bennozh Doue deoc'h

#### Troidigezhioù

* galleg : merci à vous
# bennozh deoc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn bennozh hag an araogenn displeget deoc'h.

### Troienn

bennozh deoc'h /Distagadur ?/
* Trugarez deoc'h.
** — Mat, bennozh deoc'h, — ne grede ket lavaret : bennozh Doue, dirak ar Republikaned —, [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 74.)
** — Bennoz d'eoc'h, Aoutrou Doue, emez-hi daoulinet e kenver he gouele, da veza roet nerz d'am c'haloun ha pouez d'am c'homzou ! [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 269.)
** « Bennoz d’eoc’h, ha yec’hed mat. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 112.)

#### Deveradoù

* ma bennozh deoc'h
* mil bennozh deoc'h

#### Troidigezhioù

* galleg : merci à vous
# bennozh dit
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Troienn savet gant « bennozh » ha « dit ».

### Troienn estlammadell

* Troienn da drugarekaat:
** Ma bennozh dit, emezañ, Priñs Treger, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 42.)
** Hor bennozh dit, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 232.)
** Hon bennozh dit, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 139.) ha — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 232.)

#### Gerioù heñvelster

* bennozh deoc'h
** ma bennozh deoc'h

#### Deveradoù

* bennozh Doue dit
* ma bennozh dit

#### Troioù-lavar

* reiñ ma bennozh dit
# bennigomp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar bennig-, pennrann ar verb bennigañ, hag an dibenn-ger -omp.

### Furm verb 1

| Kemmadur | Furm |
| hep | bennigomp |
| dre vlotaat | vennigomp |
| dre c'hwezhañ | digemm |
| dre galetaat | pennigomp |
| amreizh | vennigomp |
bennigomp /bɛˈniːɡɔ̃m(p)/
* Furm ar verb bennigañ e kentañ gour lies an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ.

#### Troidigezhioù

* galleg : (nous) bénissons

### Furm verb 2

bennigomp /bɛˈniːɡɔ̃m(p)/
* Furm ar verb bennigañ e kentañ gour lies an doare-gourc'hemenn
** « O ! Laou, bennigomp eta an Aotrou Doue. Na mat eo bet ouzomp memes tra ! Labouromp start da servija anezañ ervat. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 91.)

#### Troidigezhioù

* galleg : bénissons !
# bennozh Doue dit
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn bennozh, an anv divoutin Doue hag an araogenn displeget dit.

### Troienn

bennozh Doue dit /Distagadur ?/
* Trugarez dit
** — Bennozh Doue dit, va fried. Te a zo en da greiz kalon ha feiz da bried ar c'habiten Jaouen. » — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 159.)

#### Troidigezhioù

* galleg : merci à toi
# bennozh da un den
## Brezhoneg

bennozh da un den
* Trugarez da un den
** ... bennozh a lavaran da aotrou person Gwitalmeze da vezañ roet din un ali ker fur. PGAZ 3
* reiñ e vennozh da un den

#### Deveradoù

* bennozh dit
* bennozh deoc'h
* ma bennozh deoc'h
* mil bennozh deoc'h
# diskolior
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « diskol- », pennrann ar verb « diskoliañ », ur glebiadur notet « -i- », hag an dibenn-ger « -or ».

### Furm verb

diskolior /Distagadur ?/
* Furm dic'hour ar verb diskoliañ en amzer-da-zont an doare-disklêriañ.
# diskor
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger « di- » ha « skor ».

### Anv-gwan

diskor /ˈdiskor/
* A zo hep skor.

#### Troidigezhioù

* galleg : sans étai ; sans appui .
# diskorañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger « di- » ha « skorañ ».

### Verb

diskorañ /diˈskoːrã/
* Tennañ ar skorioù a-zindan un dra bennak.

#### Troidigezhioù

* galleg : ôter les étais à qqc .
# diskordañ da c'hoarzhin
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb diskordañ, an araogenn da hag ar verb c'hoarzhin.

### Troienn verb

diskordañ da c'hoarzhin /Distagadur ?/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
*   * [...] a echuas Mazoïg, o pignat gant an diri, e-pad ma tiskorde ar plac’h da c’hoarzhin, [...] — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 37.)
** Ha me ha Salaun da sellet an eil ouzh egile ha da ziskordañ da c'hoarzhin. — (Herve ar Gall, Koulz ar c'hastrilhez, Embannadurioù Al Liamm, 2008, p. 37.)

#### Troiennoù heñvelster

* dirollañ da c'hoarzhin

#### Troidigezhioù

* galleg : éclater de rire
# diskornañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger « di- » ha « skornañ ».

### Verb

diskornañ /diˈskɔrnã/
* Poaouez da skornañ.
* diskorniñ

#### Troidigezhioù

* galleg : dégeler
# diskoliot
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « diskol- », pennrann ar verb « diskoliañ », ur glebiadur notet « -i- », hag an dibenn-ger « -ot ».

### Furm verb

diskoliot /diˈskoljɔt/
* Furm ar verb diskoliañ en eil gour lies an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
# diskolpennañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus di-, skolp, -enn, -añ.

### Verb

diskolpennañ /diskɔlˈpɛnːã/
* Troc'hañ un tamm
** Pa'm beze diskolpennet ur pezh tamm bara e klenken anezhañ em c'hrubuilh. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 193.)

#### Troidigezhioù

* galleg : couper un morceau
# diskontañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger « dis- » hag « kontañ ».

### Verb

diskontañ /disˈkɔ̃ntã/

#### Troidigezhioù

* galleg :
# diskordañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger « dis- » ha « kordañ ».

### Verb

diskordañ /disˈkɔrdã/
* diskordañ da c'hoarzhin : dirollañ da c'hoarzhin.
** [...] e-pad ma tiskorde ar plac’h da c’hoarzhin, [...] — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 37.)

#### Troidigezhioù

* galleg : éclater (de rire)
# diskorde
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar diskord-, pennrann ar verb diskordañ, hag an dibenn-ger -e

### Furm verb

diskorde /disˈkɔrde/
* Furm ar verb diskordañ e trede gour unan an amdremened, en doare-disklêriañ
   * Gant ur c'hemmadur mesket (war-lerc'h ar rannig-verb e hag ar stagell isurzhiañ ma) :
       [...] a echuas Mazoïg, o pignat gant an diri, e-pad ma tiskorde ar plac'h da c'hoarzhin, [...] — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 37.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)/(il) éclatait (de rire, etc)
# diginkl
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus di- ha kinkl.

### Anv-gwan

diginkl
* Hep kinkladur.
** un ti diginkl.
* diardoù, didro.
** Diginkl e oa gwisket.
# diglemm
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant di- ha klemm.

### Anv-gwan

diglemm /ˈdiglɛm/.
* Hep klemm.
** Bugale diglemm.

### Adverb

diglemm
* Hep rac'hoaniñ.

#### Gerioù heñvelster

* dihop

#### Gerioù enepster

* kintus
# digleñvel
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar rakger di- hag ar verb kleñvel.

### Verb

digleñvel /diˈglẽːvɛl/ verb gwan (anv-gwan-verb : diglañvet) (displegadur)
* Paouez a vezañ klañv ; pareañ
** <skouer.>

#### Gerioù enepster

* kleñvel

#### Troidigezhioù

* galleg : guérir , se rétablir
# diglok
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger di- hag an anv-gwan klok.

### Anv-gwan

diglok /ˈdiɡlɔk/
* N'eo ket klok.
** Er feur-se, yezh ar bobl, ne vern pegen bev, pegen sasun, pegen kaer ez eo peurliesañ, a zo diglok hag e rank bezañ klokaet gant ar yezh lennegel. — (Roparz Hemon, An den hag ar yezh, e gwalarn, niv. 70, Gwengolo 1934, p. 35.)
* (Yezhadur) A lavarer eus verboù ne vezont ket displeget en holl c'hourioù.
** An tri verb dic'hour "fellout", "falvezout" ha "bernout" a zo diglok. — (Frañsez Kervella, Yezhadur Bras ar Brezhoneg, Brest, 1947, 1976, p. 121.)

#### Troidigezhioù

N'eo ket klok (1)
* alamaneg : unvollständig
* armenieg : անավարտ (anavart), պակաս (pakas)
* bengaleg : অসম্পূর্ণ
* esperanteg : nekompleta
* finneg : epätäydellinen , vaillinainen , puutteellinen
* galleg : incomplet
* italianeg : incompleto
* latin : infectus
* malayseg : അപൂര്‍ണ്ണം (apoorNNam)
* nederlandeg : inkompleet
* portugaleg : incompleto
* rusianeg : неполный (nepólnyj)
* saozneg : incomplete
* tchekeg : neúplný
* spagnoleg : incompleto
verb digklok (2)
* galleg : défectif
* roumaneg : defectiv
* saozneg : defective
* skoseg : uireasbhach
* spagnoleg : defectivo
# digleñved
## Brezhoneg

    Eus di- ha kleñved.

### Anv-gwan

digleñved
* Hep kleñved
** Tud , broioù, digleñved.
* diglañv, yac'h.

#### Deveradoù

* digleñvediñ
# diglañv
## Brezhoneg

    Eus di- ha klañv.
diglañv
* Ha n'eo ket klañv, yac'h.
* klañv-diglañv
# diglod
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant ar rakger « di- » hag an anv-kadarn « klod ».

### Anv-gwan

diglod /ˈdiɡlot/
* Hep klod.
** Me zad e oé, èl é dadeu, Ur martelod ; Béùet hen dès kuh ha diglot [...]. — (Yann-Bêr Kalloc'h, Me zo ganet e kreiz ar mor, e-barzh A genoux - Lais Bretons, 1921, p. 113.)

#### Troidigezhioù

* esperanteg : senglora
* galleg : sans gloire
* saozneg : without glory
# diglorenn
## Brezhoneg

    Eus di- ha klorenn.

### Anv-gwan

diglorenn
* Hep klorenn.
** Ur vi diglorenn.

#### Deveradoù

* diglos
# dornerien
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn dorner hag an dibenn-ger -ien.

### Furm anv-kadarn

dornerien /dɔrˈnɛ.rjɛn/
* Furm lies an anv-kadarn dorner.
** Seza, mall warni, a ziskennas dre ar wenodenn da vont da glask dornerien all. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 32.)

#### Troidigezhioù

* galleg : batteurs
# dorniet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar ger dorn.

### Anv-gwan

* Roet un dorn pe daouarn dezhañ.
** dorniet mat: akuit, ampart
** Te a zo un den dorniet mat , — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 134.)
** Madelen a oa dorniet mat hag a zeuas da vezañ ur vroderez akuit, ha labour a veze degaset dezhi pezh a gare. — (Ernest ar Barzhig, Koatilouri.)
** dorniet fall : amparfal, teuk

## Notenn

* Arabat kemmeskañ dorniet ha dornet.

#### Troidigezhioù

* galleg : adroit des mains
# dorner
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar bennrann dorn- ar verb dornañ hag al lostger -er.

### Anv-kadarn

dorner /ˈdɔrnɛr/ gourel (liester : dornerien)
* Den a ra al labour dornañ.
** - Ret eo dezhañ diskuizhañ eus e bourmenadenn, a lavaras un dorner all. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 34.)

#### Deveradoù

* dornerez

#### Troidigezhioù

* galleg : batteur
# dornioù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar dorn hag an dibenn-ger -ioù.

### Furm anv-kadarn

dornioù /ˈdɔrnju/
* Furm lies an anv-kadarn dorn.
# dorno
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar dorn-, pennrann ar verb dornañ, hag an dibenn-ger -o

### Furm verb

dorno /ˈdɔrno/
* Furm ar verb dornañ e trede gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ
   * Gant ur c'hemmadur dre vlotaat (war-lerc'h ar rannig-verb nac'h ne da skouer) :
       Da glask Pipi, raktal 'arruo, ha den ne zorno eveltañ ; alies, zoken, ne baouezo ket e freilh e-pad merenn. — (Erwan Berthou, En bro Dreger a-dreuz parkoù, Mouladurioù Hor Yezh, 1985, p. 84.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)/(il) battra (blé, etc.)
* galleg : (elle)/(il) frappera
# dornañ hent
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb dornañ hag an anv-kadarn hent

### Troienn verb

dornañ hent /Distagadur ?/
* Foetañ hent
** Hast en devoa da zornañ hent, rak ne oa ket boas da chom er marchosi meur a zevezh diouzhtu. — (Jakez Konan, Ur marc'hadour a Vontroulez, Al Liamm, 1981, p. 97.)

#### Troidigezhioù

* galleg :
# dornell
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar dorn hag -ell.

### Anv-kadarn

dornell /ˈdɔrnɛl/ benel (furm vihanaat : dornellig, liester : dornelloù)
* Lodenn eus un draezenn a dalvez da gregiñ enni gant an dorn ; dorn
** Ul lizher a istribilhe ouzh an dornell. — (Langleiz, Tristan hag Izold, Al Liamm, 1958, eil emb. 1972, p. 207.)
** — N'ouzout mann ebet eus an traoù-se, Weasley gaezh. N'eus forzh penaos n'hallfes ket prenañ an hanter eus an dornell zo warni. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 172.)
* (A-wechoù) Dornikell

#### Troidigezhioù

* galleg : manche , poignée
* galleg : manette
# dornerez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar dorn, pennrann ar verb dornañ, hag an dibenn-ger -erez.

### Anv-kadarn

dornerez /dɔrˈneːres/ benel (liester : dornerezioù)
* Ijinenn da zornañ an ed.
** War dorgenn an tu-all e safrone un dornerez. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 32.)
** Dramm ha dramm ez a ar c'herc'h er c'houfr, ha, goude pep dramm, e tregern, goullo, an dornerez. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 35.)

## Liammoù diavaez

* liamm video, dornerez maget a zrammou ed: https://www.youtube.com/watch?v=_lg3xQ-v3qQ

#### Troidigezhioù

* galleg : batteuse
# dornet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus dorn hag -et.

### Anv-gwan

dornet
* Lakaet un dorn dezhañ.
* dornet dis

#### Gerioù heñvelster

* dorniet

### Etimologiezh

    Eus dornañ
dornet /ˈdɔrnet/
* Skoet gant an dorn
* (Pa gomzer eus ed) : skoet ar pennoù-ed da dennañ ar greun anezho.
** Kerkent ma eo dornet an drammoù kentañ, Lan ar C'hor da hopal : [...]. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 34.)
# doe
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Adstumm d'ar ger devoe.

### Furm verb

doe
* Furm verb e trede gour ar verb kaout, en amzer-dremenet strizh.
** E-barzh en doe, he doe, o doe.

## Kembraeg
### Adverb

doe /Distagadur ?/
* dec'h.

## Adstumm

* ddoe

## Saozneg
### Anv-kadarn

doe
* heizez.
# dodici
## Italianeg
### Etimologiezh

    Eus due ha dici.

### Anv-gwan pegementiñ

dodici /Distagadur ?/
* Daouzek.

### Liamm diabarzh

* Ar pegementiñ en italianeg
# dogan
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    (1499) Meneget er C'hatolikon : « dogan ». Stumm krennet daougan, savet diwar daou ha kan, flourlavar evit envel ar goukoug.

### Anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | dogan /ˈdoːɡãn/ | doganed /doˈɡãːnet/ |
| Benel | doganez /doˈɡãːnes/ | doganezed /doɡãˈneːzet/ |
dogan /ˈdɔːɡãn/ gourel (liester : doganed)
* Gwaz a gousk e wreg gant unan all
** Naontec dogan ha pevar-ugent 'Zo em rancontret 'n eur c'hroaz-hent. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 2, Pariz, 1891, 1971, p. 40.)
** Triwec'h gwalennad lien moan 'Ya d'ober boned d'un dogan. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 2, Pariz, 1891, 1971, p. 40.)
** [...] : "Te bepred, Roue Frañs, a zo diotañ den a vale ; te a zo dogan aliesoc'h a wezh evit a vaen a zo oc'h ober da balez !". — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 121.)
** [...] N'eus na mar na kistion E oa dogan ar C'hampion : [...] — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 199.)
** Ha breudeur am boa ; meur ha meur a hini, deut koulskoude eus toulloù fall evel Lassigny, Chemin des Dames pe Verdun, a venne goulenn en anv Doue digant o c'horonal pe digant pennoù brasoc'h c'hoazh bezañ kaset war o giz, kuit a varc'hata, d'an talbenn, ha pellaet diouzh an dogan Teyssard. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 16.)

#### Gerioù heñvelster

* golo-pod

#### Deveradoù

* doganañ
* doganenn
* doganiezh
* doganiñ

#### Krennlavarioù

* Dogan kontant pa oar a ya d'ar Baradoz raktal; Dogan kontant pa ne oar ket a ya d'ar Baradoz d'ar red. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 312.)

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Hahnrei
* esperanteg : kokrito
* finneg : aisankannattaja
* galleg : cocu , mari trompé
* italianeg : cornuto
* portugaleg : corno
* rusianeg : рогоносец
* saozneg : cuckold , deceived husband
* sikilianeg : curnutu
* spagnoleg : cornudo

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Ar c'hCatholicon
* : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne
# doganed
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn dogan hag an dibenn-ger -ed

### Furm anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | dogan /ˈdoːɡãn/ | doganed /doˈɡãːnet/ |
| Benel | doganez /doˈɡãːnes/ | doganezed /doɡãˈneːzet/ |
doganed /doˈɡãːnet/
* Furm lies an anv-kadarn dogan
** — Me 'm eus daouzec a vreudeur, ho daouzec doganed, Me ma hunan 'zo iwe,-setu eno trizec. — Anduri, anduri, ma Jannic, a zo rèd ! — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 2, Pariz, 1891, 1971, p. 40.)
** Koloregiz, traoñ ha krec’h Oa doganed nemet c’hwec’h, Hag ar c’hwec’h all a vije bet ivez Paneve da baotred Plonevez.

#### Troidigezhioù

* galleg : cocus

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Yeun ar Gov
# dodwy
## Kembraeg
### Verb

dodwy
* dozviñ
# doeth
## Kembraeg
### Anv-gwan

doeth ( cyn ddoethed, doethach, doathaf; mor ddoeth, mwy, mwyaf doeth)
* fur.

#### Gerioù enepster

* annoeth

### Anv-kadarn

doeth ( liester doethion)
* Den fur.
# dofn
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh an etimologiezh e kevrenn ar brezhoneg.

### Anv-gwan

dofn /Distagadur ?/ benel
* Don.
    <skouer>.

#### Gerioù heñvelster

* dwfn (gourel)
# dog
## Saozneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

dog /dɒɡ/ (liester : dogs)
* (Loenoniezh) Ki.
# dod
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Eus dyfod.

### Verb

dod /Distagadur ?/
* Dont, donet.
** Pryd wyt ti'n dod adref?" gofynnodd ei wraig.

### Stummoù all

* dwad

#### Deveradoù

* dod i ben
# dirennoù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn direnn hag an dibenn-ger -où.

### Furm anv-kadarn

dirennoù /di.ˈrɛ.nːu/ benel
* Furm lies an anv-kadarn direnn.

#### Troidigezhioù

* galleg : briquets gourel
# diresis
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger di- hag an anv-gwan resis

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | diresis |
| Derez-uheloc'h | diresisoc'h |
| Derez-uhelañ | diresisañ |
| Derez-estlammiñ | diresisat |
diresis /diˈresːis/
* N'eo ket resis ; zo dispis, displann
** <skouer.>

#### Gerioù enepster

* resis

#### Deveradoù

* diresisted

#### Troidigezhioù

* galleg : imprécis , inexact
# direviñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger di- hag ar verb reviñ

### Verb

direviñ /diˈreːvĩ/ verb dic'hour, verb gwan ha verb kreñv eeun (anv-gwan-verb : direvet) (displegadur) I. verb dic'hour
* Paouez da ober rev, paouez da skornañ
II. verb gwan
* Teuziñ dre ma tomma an amzer (diwar-benn ar rev)
** [...], met e-kerz ar goañv, adal ma krog an erc'h da zireviñ, ur c'heun a ledander gant ur mor... — (Jarl Priel, Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, p. 41.)
III. verb kreñv eeun
* Ober d'ar rev (zo en un dra bennak) teuziñ

#### Troidigezhioù

* galleg : dégeler
# diretto
## Italianeg
### Anv-gwan

questi
* Furm lies questo.
** Questi giorni è un film del 2016 diretto da Giuseppe Piccioni.
# direvr
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    savet gant di- ha revr

### Anv-gwan

hep revr
* diwar-benn tud (dre fent peurvuiañ)
    Gast! honnezh n'eo ket direvr!
* diwar-benn traoù
    Sell bravat a volenn direvr a zo ganin-me oc'h evañ kafe ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 444.)
# direvrañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan direvr hag al lostger -añ.

### Verb

direvrañ /Distagadur ?/ (anv-gwan-verb : direvret) (displegadur)
* Hennez a oa prest da zirevra gand ar c'hoant da vond d'ar pardon. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 444.)
* Enaouiñ a ran ar skinweler ha gortoz rak direvrañ a ran gant ar c'hoant klevout munudoù an harzidigezh. — (Pétros Márkaris, lakaet e brezhoneg gant Alan Botrel, Na baeit ket!, An Alarc'h Embannadurioù, 2014, p. 144.)
# direzon
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger di- hag an anv-kadarn rezon

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | direzon |
| Derez-uheloc'h | direzonoc'h |
| Derez-uhelañ | direzonañ |
| Derez-estlammiñ | direzonat |
direzon /diˈreːzɔ̃n/
* Diskiant ; sot
* Prest da fuloriñ hep abeg
* Dreist muzul
** Me a vevo anezañ gand na vo ket re direzon. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 153.)
* Dezhañ un emzalc'h diseven

#### Deveradoù

* direzoniñ

#### Troioù-lavar

* bezañ direzon ouzh al labour : labourat re
* diaoul direzon : den diseven

#### Krennlavarioù

* Doue n'eo ket direzon : n'e-neus krouet den heb e feson. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 318.)
* An dic'hourdezon a zo direzon; d'un den yaouank eo difeson. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 322.)

#### Troidigezhioù

* galleg : démesuré
* galleg : déraisonnable
* galleg : exigent
* galleg : extravagant
* galleg : impertinent
# direnn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    (1659) Savet diwar an anv-kadarn dir hag al lostger -enn.

### Anv-kadarn

direnn /ˈdiː.rɛn/ benel (liester : dirennoù)
* Benveg bihan a vez graet gantañ da enaouiñ/danañ un dra bennak.
** [...], e tistroiz var va c'hiz da glask va fuzil, va boledou, va foultr, va direnn ha va benviachou tenna-tan am boa kuzet, [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 31.)
** ELLIS — Dal, sed amañ un direnn gant ma plego da vont en dro. — (Jarl Priel, Erin Go Bragh, Al Liamm, niv. 70, Gwengolo - Here 1958, p. 337.)

#### Troidigezhioù

* galleg : briquet gourel

### Daveoù

Roll an daveoù :
* ↑ Albert Deshayes, Dictionnaire étymologique du breton, Le Chasse-Marée, Douarnenez, 2003, pajenn 188a
# e ouien
## Brezhoneg

eus amzer dremenet ar verb gouzout
e ouien
    P’am eus gwelet e oa kroget er c’hostez e ouien a-walc’h e oa krignet ar foñs, TBP 2/283
# e pep lec'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar e (en), pep ha lec'h.
    Da geñveriañ gant ar ger kerneveurek puple (pup ha le).

### Adverb

e pep lec'h
* dre-holl, e kement lec'h zo.
    <skouer>.

#### Doareoù-skrivañ all

    En doare-skrivañ etrerannyezhel e vez skrivet e peb lec'h.

#### Troidigezhioù

* galleg : partout
* kerneveureg : puple
* saozneg : everywhere
# e koulz hag en amzer
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Troienn adverb

e koulz hag en amzer /Distagadur ?/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
** ..., ha kerkent all e respontas din e oa erru va lizher e koulz hag en amzer... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 80.)
** ... : mar deo lakaet da Jarl sevel tiegezh e tibabin e koulz hag en amzer ur wreg dioutañ hag a vo ivez d'am c'hrad. — (Jarl Priel, Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, p. 2.)

#### Troienn heñvelster

* e koulz hag e kentel

#### Troidigezhioù

* galleg : en temps et en heure