OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# botaouer
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « botoù » hag al lostger « -er ».

### Anv-kadarn

botaouer /bo.ˈtɔwː.ɛr/ gourel (liester botaouerien)
* Den a zo e vicher ober botoù.
** Pa vez ker al lêr e c'hoarzh ar botaouer. — (Mammenn ?.)

#### Gerioù heñvelster

* kere
* kereour

#### Gerioù kevrennek

* botaouer-koad : den a ra botoù-koad
* botaouer-lêr : den a ra botoù-lêr

#### Troidigezhioù

* galleg : sabotier , cordonnier
# leaves
## Saozneg
### Etimologiezh

    Savet diwar leaf hag -es.

### Furm anv-kadarn

leaves /li:vz/
** Furm lies an anv-kadarn .

### Krennlavar

* He who is afraid of leaves must not come into a wood. Neb en devez aon rak an delioù A rank chom e-maez ar c’hoadoù.
* Leaves without figs. Delioù heb fiez ( delioù hep frouezh).

### Etimologiezh

    Eus ar verb to leave hag -s.

### Furm verb

leaves /li:vz/
** Furm trede gour unan ar verb leave en amzer-vremañ, hag -s.
# cat
## Iwerzhoneg
### Etimologiezh

    Da geñveriañ gant ar brezhoneg kazh, ar c'hembraeg cath, ar skoseg cat, an anv-divoutin galianeg Cattos hag al latin cattus a zo bet amprestet digant ar c'heltieg moarvat.

### Anv-kadarn

| Troad | Unander | Liester |
| Nominativ Akuzativ | cat | cait |
| Genitiv | cait | cat |
| Vokativ | a chait | a chata |
| Dativ | cat | cait |
cat /kat̪ˠ/ gourel, liester cait, troadur 1
* Kazh.

### Daveoù

Roll an daveoù : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne

## Saozneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar c'hrennsaozneg cat, diwar an hensaozneg catt, diwar ar germaneg *kattuz, diwar al latin cattus a zo bet amprestet digant ar c'heltieg moarvat.

### Anv-kadarn

cat /kæt/ (liester : cats)
* (Loenoniezh) Kazh.

#### Krennlavar

* A cat has nine lives. Nav buhez zo d’ar c’hazh.
* A cat may look at a king. Ur c’hazh a c’hall sellout ouzh ur roue.
* When the cat is away The mice will play.
* A cat in gloves catches no mice. Kazh maneget ne dap ket a logod.

### Daveoù

Roll an daveoù : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne

## Skoseg
### Etimologiezh

    Da geñveriañ gant ar brezhoneg kazh, ar c'hembraeg cath, an iwerzhoneg cat, an anv-divoutin galianeg Cattos hag al latin cattus a zo bet amprestet digant ar c'heltieg moarvat.

### Anv-kadarn

cat /Distagadur ?/
* Kazh.

### Daveoù

Roll an daveoù : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne
# gloves
## Saozneg

gloves
* Furm lies glove.

### Krennlavar

* A cat in gloves catches no mice. Kazh maneget ne dap ket a logod.
# glove
## Saozneg
### Etimologiezh

    Diwar ...

### Anv-kadarn

glove (liester: gloves)
* maneg

#### Gerioù heñvelster

* cot
* gauntlet
* handshoe
* mitt
* mitten

#### Deveradoù

* glovemaker
* gloveman
* foxglove

### Krennlavar

* A cat in gloves catches no mice. Kazh maneget ne dap ket a logod.
# catches
## Brezhoneg
### Etimologiezh

Eus ar verb catch hag -es.

### Furm verb

catches
* Furm ar verb catch e trede gour unan an amzer-vremañ.

### Krennlavaroù

* A cat in gloves catches no mice. Kazh maneget ne dap ket a logod.
* A closed mouth catches no flies. En ur genoù serr n’a ket ar c’helien.
* The early bird catches the worm. But the second mouse gets the cheese. Al labous abred a dap ar vuzhugenn. Met an eil logodenn a dap ar fourmaj.
# caught
## Saozneg
### Etimologiezh

    Eus ar verb catch.

### Furm verb

caught
* amzer-dremenet-strizh ar verb caught .
** He caught the last train.
* anv-gwan-verb diwar ar verb catch .

## Krennlavaroù

* Old birds are not caught with chaff. An evned kozh ne vezont ket tapet gant pell.
* Flies are not to be caught with vinegar. Ne vo ket tapet kelien gant gwinêgr.

## Liamm diabarzh

* Stagadenn:verboù saoznek direizh.
# falling star
## Saozneg
#### Troioù-lavar

falling star
* steredenn lostek

#### Gerioù heñvelster

* shooting star
# steredenn lostek
## Brezhoneg

steredenn lostek
# child
## Saozneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Anv-kadarn

child /t͡ʃaɪld/ (liester : children)
* Bugel.
** People, don't you understand The child needs a helping hand Or he'll grow to be an angry young man some day [...] — (Mac Davis, In the Ghetto, 1969.)

#### Deveradoù

* childhood
* childish
* childless
* childlike

#### Krennlavar

* A burnt child dreads the fire. - Ur bugel bet en em boazhet en devez aon rak an tan.
* Spare the rod and spoil the child. -
* The child is father to the man.
# children
## Saozneg
### Etimologiezh

    Diwar childer hag -en.

### Furm anv-kadarn

children /ˈt͡ʃɪldɹən/
* Furm lies an anv-kadarn child ; bugale.

#### Krennlavarioù

* Children should be seen and not heard.
    Ar vugale a rankfe bezañ gwelet, ha n’eo ket bezañ klevet.
* Children, when little, make parents fools ; when great, mads.
    Bugale vihan a vezer nay gante, pa vezont vras e troer foll gante.
* Late children, early orphans. - Bugale graet diwezhat a ra emzivaded abred.
* Children are certain cares, uncertain comforts. - Ar vugale a ro poanioù atav, levenez a-wechoù.
* What children hear at home soon flies abroad. Pezh a vez klevet gant ar vugale er gêr a nij d’ar broioù all emberr.
# fool
## Saozneg
### Anv-kadarn

fool ; liester fools.
* Denfoll
* penn-skañv, skañvbenn, diod.

#### Troioù-lavar

* April fool

#### Krennlavaroù

* A fool's tongue is long enough to cut his own throat. - Teod ur genaoueg zo hir a-walc’h da droc’hañ e c’houzoug outañ.
* A fool will laugh when he is drowning. Ar genaoueg a c’hoarzh p’emañ o veuziñ.
* A fool and his money are soon parted. Ar genaoueg hag e wenneien a vez dispartiet aes. § Fools
* A fool may ask more questions in an hour than a wise man can answer in a year. Ar sod a c’hall ober muioc’h a c’houlennoù en un eur eget ar fur a respontoù en ur bloaz.
* A fool’s bolt is soon shot. Taol ar genaoueg a vez tennet buan. Ali ar genaoueg a vez roet buan.
* A fool sometimes gives a hint which a wise man may take. Ur genaoueg a c’hall reiñ un ali mat d’an den fur.
* A nod from a lord is a breakfast for a fool.
* There is no fool like an old fool. N’eus ket gwashoc’h genaoueg eget ur genaoueg kozh.
# kavout un ibil da vountañ en toull
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb kavout, ar ger-mell amstrizh un, an anv-kadarn ibil, an araogenn da, ar verb bountañ, an araogenn mesket en hag an anv-kadarn toull.

### Troienn verb

kavout un ibil da vountañ en toull /Distagadur ?/
* Kaout ur respont da bep goulenn, un digarez da bep rebech.
* Kaout un diskoulm atav.

#### Gerioù heñvelster

* kavout ibil da bep toull
* kavout un ibil da lakaat en toull

#### Troidigezhioù

* galleg : avoir réponse à tout ; avoir une solution à tous les problèmes
* saozneg : find a solution to any problem
# diskoulm
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger « di- » ha « skoulm ».

### Anv-gwan

diskoulm /'diskulm/
* Hep skoulm.
** Lasoù botoù diskoulm.

#### Gerioù enepster

* skoulmet

#### Deveradoù

* diskoulmañ
* diskoulmet

#### Troidigezhioù

* galleg : sans noeud

## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger « di- » ha « skoulm ».

### Anv-kadarn

diskoulm /'diskulm/
* Doare da ziskoulmañ.

#### Gerioù heñvelster

* diluzy

#### Troidigezhioù

* galleg : solution
# diskoulmañ
## Brezhoneg

000

### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger « di- » ha « skoulmañ ».

### Verb

diskoulmañ /diˈskulmã/
* Tennañ ar skoulmoù eus ur gordenn pe fiselenn bennak.
* Diskoulmañ ur gudenn.

#### Troidigezhioù

* galleg : dénouer ; * galleg : résoudre
* saozneg : unknot ; * saozneg : solve (a problem)
# unwaith
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Diwar un ha gwaith.

### Adverb

unwaith
* Ur wech
** Dim ond unwaith rydw i wedi bod i Lundain. Nemet ur wech n'on bet e Londrez.
* gwechall
** Unwaith, amser maith yn ôl, roedd yna dywysoges brydferth. Ur wech, pell zo, e oa aze ur briñsez koant.
* ur wech ma

#### Deveradoù

* ar unwaith
* unwaith eto
# evil
## Saozneg
### Anv-gwan

evil /Distagadur ?/
* Drouk.

### Anv-kadarn

evil /Distagadur ?/
* Droug.

#### Krennlavaroù

* Evil be to him who evil thinks.
* Evil begets evil. Diwar an droug ne deu nemet droug.
* He knows best what good is that has endured evil.

### Anagramoù

* live, veil, vile
# kiss
## Saozneg
### Verb

kiss
* pokat
** I want to kiss your lips
** Kiss me! - Pok din!

#### Deveradoù

* bekiss
* kisser
* kissing

#### Troioù-lavar

* ass kissing, ass-kissing
* catch and kiss
* devil's kissing his wife
* kiss my arse
* kiss the gunner's daughter

### Krennlavaroù

* A man often kisses those hands he could wish cut off. Alies e poker d’an daouarn a garfed troc’hañ.
* Many kiss the child for the nurse’s sake. Kalz a bok d'ar bugel pa garfent ober d'ar vagerez.

### Anv-kadarn

kiss ; liester kisses
* pok
** Give me a kiss - Ro ur pok din.

#### Deveradoù

* air kiss
* angel's kiss
* good night kiss
* Gorbals kiss
* gypsie's kiss
* kiss-chase
* kiss of death
* kiss of life
# pokata
## Brezhoneg
### Verb

pokata
* pokat meur a wech
** Pokata a reas-hi d'e vuzelloù.

#### Gerioù heñvelster

* pokedal

#### Troidigezhioù

* saozneg : bekiss (

## Finneg
### Verb

pokata
* goulenn da zañsal
# alar
### Anv-kadarn

alar ; liester eler.
* Adstumm d'an anv-kadarn arar.
# forn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus al latin furnus.

### Anv-kadarn

forn /ˈfɔrn/ benel (liester : ferniel, fernier, fornioù)
* Benveg da boazhañ boued.
* Benveg da boazhañ e ti ar baraer.
** Ha goude p'ho po goret ar forn lakaat an toaz e-barzh. — (Yann-Vari Perrot, E-tal ar poull, C'HOARIVA BREZHONEK, Pemp pezh-c'hoari berr, Skridoù Breizh, 1944, p. 45.)
* Genoù an den.
** Stank da forn! - Serr da veg!
* Gouhin ar maouezed.

#### Deveradoù

* diforniañ
* enforniañ,
* fornad, forniad,
* fornell
* fornez
** fornezad, forneziad
* forniañ
* fornier,
* forniez,
* fornigell

#### Gerioù kevrennek

* forn-raz
* forn-voutin
* skinforn
* ti-forn

### Troienn

* digor evel ur forn-raz
* kras evel ur forn
* tomm evel ur forn

#### Krennlavarioù

* Gwell eo karantez leizh an dorn Evit madoù leizh ar forn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 312.)
* Gwell eo moged forn Evit avel skorn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 307.)
* Gwelloc'h karantez leizh an dorn Eget aour melen leizh ar forn. — (Youenn Drezen, Itron Varia Garmez, Skrid ha Skeudenn, 1941, Al Liamm, 1977, p. 93.)

### Liamm diavaez

* http://devri.bzh/recherche/?q=forn&submit=

## Katalaneg
### Anv-kadarn

forn /Distagadur ?/ gourel (liester : forns)
* Forn.

## Kerneveureg
### Anv-kadarn

forn /Distagadur ?/ benel (liester : fornow)
* Forn.

## Okitaneg
### Anv-kadarn

forn /Distagadur ?/ gourel (liester : forns)
* Forn.
# raz
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

raz

#### Deveradoù

* raz distan, raz distanet
* raz douret
* raz-kregin
* raz-maen

#### Gerioù kevrennek

* forn-raz
* gwenn-raz
* laezh-raz

### Anagramoù

* arz

#### Gerioù heñvelson

* razh
# gên
## Kembraeg

gên
* groñj
# me ma-unan
## Brezhoneg

    Diwar me ha ma-unan.
me ma-unan
* me end-eeun
** Me ma-unan am eus klevet anezhaÑ o lavaret. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 113.)
* E troiennoù araogennel:
** ganin-me 'ma-unan, hag all:
* me va-unan

#### Troidigezhioù

* galleg : moi-même
* italianeg : io stesso
# poell
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Da dostaat ouzh Pwyll e kembraeg.

### Anv-kadarn

* ere da stagañ ur gudenn
* penn, soñj
** Honnezh a zo ur plac'h a boell. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 424.)
** Achap a ra da gement striv a ra poell Mab-den evit e dapout, evit tapout krog warnañ. — (Fañch Kerrain, Keal Doue War-Lerc'h Auschwitz, Mouladurioù Hor Yezh, 2013, p. 126.)

#### Deveradoù

* diboell
* poellek

#### Gerioù kevrennek

* kempoell
* reizhpoell

#### Troioù-lavar

* koll poell e gudenn
# -ard
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Lostger

-ard /art/
* Lostger a stager ouzh un anv-gwan pe ouzh pennrann ur verb evit sevel un anv-kadarn da envel tud.
** « krenn » + « -ard » : « krennard »
** « desk- » + « -ard » : « deskard »

#### Gerioù stummet gant al lostger-se

* blechard
* blokard
* brizhard
* deskard
* duard
* dukard
* gaouiard
* goeloard
* gouezard
* gougard
* goujard
* gozard
* grizard
* grosard
* gwennard
* kampiard
* kañfard
* Kernevard
* kinard
* kleizard
* kozhard
* krennard
* lentard
* Leonard
* lokard
* luard
* mañchard
* mankard
* melenard
* meneziard
* mezvard
* moanard
* monkard
* pailhard
* pennard
* pinard
* rangouilhard
* rouzard
* ruzard
* skañvelard
* soñjard
* soudard (met ne deu ket eus ur wrizienn vrezhonek)
* spazhard
* strouilhard
* teukard
* tevard
* toupard
* trapard
* trubard

#### Deveradoù

* -ardenn
* -ardez

##### Notenn

* Gellout a reer kavout an holl c'herioù gant al lostger-mañ enno war pajenn Meurgorf:
https://web.archive.org/web/20221204004734/http://meurgorf.brezhoneg.bzh/meurgorf/enklask?terme=ard&submit=Rechercher&categorie=0&oeuvres=0&search_opt=3
# trubard
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-gwan

trubard /ˈtryːbart/
* A drubard ; en deus trubardet.
** Marteze e karfac'h ive gouzout petra oa deuet da veza enn e gozni kere trubard Pont-Eoun, [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 297.)
* (Dre astenn-ster) A c'hall ober gaou, noazout.

### Anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | trubard /ˈtryːbart/ | trubarded /tryˈbardet/ |
| Benel | trubardez /tryˈbardes/ | trubardezed /trybarˈdeːzet/ |
trubard /ˈtryːbart/ gourel (liester : trubarded)
* Treitour
** Judaz, an trubard braz, enn amzer goz, a verzaz he Zoue; [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 147.)

#### Deveradoù

* trubarderezh
* trubardiezh
* trubardiñ

#### Troidigezhioù

* galleg : traître
# va-unan
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus va hag unan.

### Adverb

va-unan /vaˈỹːnãn/
* Furm-greñvaat ar raganv rener me:
** — « [...]. Me va unan, daoust ha n'oun ket pinvidik, a zikouro ivez gwella ma c'hellin da veva ha da wiska ar paotr. — (Lan ar Bunel, Laouig ar Penker eun danvez beleg, Moulerez straed ar C'hastell, Brest, 1929, p. 45.)
** Ha me va-unan em biche c'hoarzet kalounek o klevet kement-se, ma n'em biche ket bet kement a boan. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 93.)
** « ..., da vadeziñ a rin me va-unan... gant va daeroù. » — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 21.)
* Hep den all.
*** ...ha bremaik me va-unan a yelo d'ho kas d'an aod. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 22.)
** Chom va-unan:
*   * — Mad, neuze me a jomo va-unan var an hent gant paotred Plouvorn, tud va bro, ha re Guikourvest. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 4.)
** Mont va-unan ( -> mont e-unan) :
*   * Met n'aen ket va-unan, tudoù, ur c'heneil yaouankoc'h egedon a rede war va lerc'h. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 13.)
* War-lerc'h din, ganin, ouzhin, warnon ... :
** Ma vijen bet fur a-walc'h da zamantiñ muioc'h din va-unan, n'eo ket da redek mor e vijen aet a-dra sur. — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 15.)
** Anzav a ran bremañ ez eo kentoc'h evit enebiñ ouzhin va-unan, da lavarout eo, evit heuliañ va c'hoantoù donañ. — (Roparz Hemon, Mari Vorgan, Al Liamm, eil emb. 1975, p. 28.)

#### Gerioù heñvelster

* ma-unan

#### Deveradoù

* va-unan-penn
* va-unanig-penn
# ma-unan
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar ger-perc'hennañ ma hag unan.

### Adverb

ma-unan /maˈỹːnãn/
* Me hepken.
** Ne badé ket e spered (skïant) o weled ahanon-me amañ ma-unan. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 390.)
** Bemdez goude, pa vezen ma-unan, e tremenen ma amzer o sellout ouzh ar c'hoariell. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 119.)
** "Feta, me 'yelo ma-unan d'ar bourk da gerc'hat butun." — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 26.)
** – N'emaoc'h ket 'vont d'am leuskel ma-unan ! eme Neville o sevel en e sav. ... — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 164.)
** – Un dra, avat, am eus bet gwelet va-unan... — (Goulc'han Kervella, Brezel ar Rigadell, Al Liamm, 1994, p. 196.)
* Da greñvaat un araogenn displeget:
** Mallozh din ma-unan, pa'z on bet gay a-walc'h Da heuilh c'hoantegezhioù ma c'halon ken diwalc'h. — (An Tremener, Mouezhioù ar vered, 1898, e-barzh An Tremener, An Tour Tan, 1995, p. 37.)
** Din-me ma-unan ec'h embannan alies, fouge ennon, ez eo echu ha peurechu gant an istor kozh-se. — (Mich Beyer, Seizh Devezh Warn-ugent, An Alarc'h Embannadurioù, 2006, p. 8.)
** Doue d'e bardono, a lavaren ouzhin ma-unan, ... — (Pêr Denez, Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re, Al Liamm, 1979, p. 7.)

#### Gerioù heñvelster

* va-unan
* ma-unan-penn

#### Deveradoù

* ma-unanig
* ma-unan-penn
* ma-unanig-penn

### Gwelout ivez

* da-unan, e-unan, hec'h-unan, hon-unan, hoc'h-unan, o-unan, an-unan

#### Troidigezhioù

* galleg : (moi) en personne , moi-même , (moi) seul
# chom e-unan
## Brezhoneg

    Savet gant chom hag e-unan.

### Troienn verb

chom e-unan
* Chom hep den en e gichen:
    'Vel ma oa chomet e-unan e c'hoantaas mont da vale bro. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 175.)
# lavarout dezhañ e-unan
## Brezhoneg

lavarout dezhañ e-unan
** — Ret eo din, a lâras dezhañ e-unan, mont da welet ar briñsez-se. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 94.)
** Kement-mañ a zo mat da c'houzout a lare an aotrou dezhañ e-unan. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 30.)
# mab-den
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar an daou anv-kadarn mab ha den.

### Anv-kadarn

mab-den /mabˈdẽːn/ gourel
* An den, an holl dud, an denelezh en he fezh.
** Burzhudus ? Gwiroc'h e vefe lavarout : burzhudusañ teñzor bet gwelet morse gant lagad mab-den. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 43.)
** Setu aze un hunvre kozh, maget gant mab-den, o tont da wir. — (Pêr-Jakez Heliaz, Divizou eun amzer gollet, Emgleo Breiz, 1966, p. 25.)
** War wellaat e teu bepred gouenn mab-den. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 11.)
** Achap a ra da gement striv a ra poell Mab-den evit e dapout, evit tapout krog warnañ. — (Fañch Kerrain, Keal Doue War-Lerc'h Auschwitz, Mouladurioù Hor Yezh, 2013, p. 126.)

### Furmoù all

* Mab-Den, mab-Den, Mab-den
* Mab an Den

#### Troidigezhioù

* alamaneg : der Mensch
* galleg : l'homme , l'Homme , l'être humain
* nederlandeg : mens
* saozneg : man , Man
# Montroulez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus an anv latin Mons Relax.

### Anv divoutin

Montroulez /mɔ̃nˈtruːles/
* Kumun eus Treger Izel, hiriv e departamant Penn-ar-Bed.
** Mes e Montroulez eus bet tud a feiz, tud a galon hed ar wech. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 118.)
** Ar pevar-ma neuze a ra o fak, ha petra 'ta, hag a yeas ac'hano hep dale da Vontroulez. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 14.)
** A-raok degouezout e Lesneven, Kemper pe Vontroulez, e vo lipet meur a werenn... lavaret kalz diotachou... met ar c'hiz eo. — (Tad Medar, Diwar c'hoarzin..., Ar Vuhez Kristen, Rosko, 1945, p. 27.)

#### Deveradoù

* Montroulezad
* Montrouleziz

#### Divinadelloù

* Ped toull ha ped toullez a zo ac'hann da Vontroulez ? — N'az-teus ket ezhomm da c'houl(enn) : pep hini e-neus e doull. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 328.)

#### Troidigezhioù

* galleg : Morlaix

### Gwelet ivez

* Ar pennad « Montroulez » e-barzh Wikipedia
# tud a galon
## Brezhoneg

tud a galon
** Mes e Montroulez eus bet tud a feiz, tud a galon hed ar wech. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 118.)
# a-hed ar wech
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar a-hed ha gwech.

### Troienn adverb

a-hed ar wech
* a-viskoazh
** Mes e Montroulez eus bet tud a feiz, tud a galon hed ar wech. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 118.)
# iliz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Amprestet digant al latin a iliz (ecclesia).
    Meneget er C'hatolikon.
    Da geñveriañ gant ar gerioù eglwys en kembraeg, eglos en kerneveureg, eaglais en iwerzhoneg.

### Anv-kadarn

iliz /ˈiː.lis/ benel (furm vihanaat : ilizig ; liester : ilizioù, ilizoù)
* (Relijion) Savadur ma sevener lidoù ar relijion gristen.
    <skouer>.

#### Doareoù-skrivañ all

    En doare-skrivañ etrerannyezhel e vez skrivet ilis.

#### Deveradoù

* ilizad
* ilizamant
* ilizañ
* iliziñ
* ilizour
* penniliz

#### Gerioù kevrennek

* iliz-parrez
* iliz-rouanez
* iliz-trev
* iliz-vamm
* iliz-veur

#### Troioù-lavar

* tud a iliz

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Kirche
* esperanteg : preĝejo
* galleg : église
* italianeg : chiesa benel
* iwerzhoneg : eaglais
* katalaneg : església
* kembraeg : eglwys
* kerneveureg : eglos
* okitaneg : glèsia
* saozneg : church
* turkeg : kilise
# den a iliz
## Brezhoneg
### Troienn anv-kadarn

den a iliz gourel; liester tud a iliz.
** Soñj am eus e teuas ur wech da leinañ daouzek beleg hollandat gant un den all na oa ket gwisket e den a iliz. — (Kivijer, Dreistbevañ, Al Liamm, niv. 175, Meurzh - Ebrel 1976, p. 107.)
** « [...], peogwir ne asanto biken den a iliz ebet skuilhañ war da dal dour sakr an Daspren, da vadeziñ a rin me va-unan... gant va daeroù. » — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 21.)
# me va-unan
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus me ha va-unan.

### Adverb

me va-unan
** — « [...]. Me va unan, daoust ha n'oun ket pinvidik, a zikouro ivez gwella ma c'hellin da veva ha da wiska ar paotr. — (Lan ar Bunel, Laouig ar Penker eun danvez beleg, Moulerez straed ar C'hastell, Brest, 1929, p. 45.)
** « [...], peogwir ne asanto biken den a iliz ebet skuilhañ war da dal dour sakr an Daspren, da vadeziñ a rin me va-unan... gant va daeroù. » — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 21.)
# asanto
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar asant, pennrann ar verb asantiñ, hag an dibenn-ger -o.

### Furm verb

asanto /aˈsãnto/
* Furm ar verb asantiñ e trede gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
** « [...], peogwir ne asanto biken den a iliz ebet skuilhañ war da dal dour sakr an Daspren, da vadeziñ a rin me va-unan... gant va daeroù. » — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 21.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)/(il) acceptera (de)
# lavaror
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar lavar-, pennrann ar verb lavaret, hag an dibenn-ger -or.

### Furm verb

lavaror /laˈvɑːrɔr/
* Furm dic'hour ar verb lavaret en amzer-da-zont an doare-disklêriañ.
** Ne lavaror morse a-walc'h n'o devez ar merc'hed diwar ar maez, kenoad gant Gisèle, graet nemet un dibab dilerc'hel, un dibab ha n'eo ket peurvuiañ nemet un asant d'ar pezh a ginnige dezho o familh. — (Anne Guillou, Gisèle pe ar vuhez adsavet, troidigezh gant Herve Danielou, Ar Skol Vrezoneg - Emgleo Breiz, 1998, p. 13.)