OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# sac'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Da dostaat ouzh ar gerioù kerneveurek ha kembraek sagh, sach, hag heniwerzhonek sacc. Amprestet digant al latin saccus.

### Anv-kadarn

sac'h /ˈsɑːx/ gourel (liester : sec'hier, seier)
* Endalc'her graet gant danvez gwevn (lêr, lien, danvez, plastik), digor en nec'h hepken, hag a dalvez da lakaat a bep seurt traoù.
** Emañ aze ganin 'barzh ma sac'h. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 202.)
** Jakez a sammas neuze ar sac'h war e choug. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 202.)
** Ma sac'h !
** Tennañ a ran ur c'hleenex eus ma sac'h bihan du, ha frotañ a ran an uloc'h a zo war ar blakenn-se, abalamour d'an aotrou Dilaser. — (Yann Gerven, Brestiz o vreskenn, Al Liamm, 1986, p. 8.)
** Hini anezho ne deas war-dro, den ne lakeas e zorn er sac'h, rak den n'en doa c'hoant da vont da soudard. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 193.)
** Kerkent ha ma veze tennet e-maez ar sac'h 18, 38, pe 58, beogal a-gevret a rae raktal an holl vagad : « Torch da doull, mab, ha kae kuit ! » — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 29.)
* Seier a bep seurt
    sac'h-aod : sac'h ar vartoloded da zegas o boued pa'z aent da besketa
    sac'h-farz : d'ober ar farz pa veze kig ha farz
    sac'h kafe : sac'h lien d'ober kafe, lakaet ennañ kafe ha chikore gwechall
    sac'h-nouenn
* er mallozhioù ha sakreoù :
    sac'h an dienn
    sac'h ar soner
    sac'h panez
** Hast affo, ha ro d'in eur voutailhad gwin koz ; goude e kemeri ar c'had-man evid he lakaat ouz ar berr ; buan avad, sac'h panez, rak mervel a ran gand an naoun hag ar zec'hed. — (Klaoda ar Prad, Marvailhou ar Vretoned e-tal an tan, Sant-Brieg, 1907, p. 91.)
* mont er sac'h

#### Gerioù kevrennek

* brammsac'h
* chaok-sac'h
* c'hoari-sac'h
* marc'had ar sac'h
* pennsac'h
* sac'h-aot
* sac'h-boued
* sac'h-bras
* sac'h-c'hwezh
* sac'h-dorn
* sac'h-drag
* sac'h-driv
* sac'h-eskern
* sac'h-farz
* sac'h-gwin
* sac'h-kafe
* sac'h-kein
* sac'h-kerc'h
* sac'h-kousket
* sac'h-leue
* sac'h-skol
* sac'h-sport
* teñval-sac'h

### Kunujennoù ha mallozhioù

* ma sac'h
* sac'h an ardoù
* sac'h an diaoul
* sac'h an dienn
* sac'h an dienn trenket
* sac'h ar bier
* sac'h ar butun
* sac'h ar soner
* sac'h ardoù
* sac'h gevier
* sac'h kaoc'h
* sac'h panez
* sac'h toaz

#### Deveradoù

* a-sac'hadoù
* disac'hañ
* ensac'hañ
* sac'had
* sac'hañ
* sac'henn
* sac'het
* sac'hig

#### Troioù-lavar

* kaout e sac'h
* pediñ evit e sac'h

#### Troiennoù keñveriañ

* Bezañ teñval evel ur sac'h
** ... ; pelloc'h ne weled ken netra : an noz a oa du ha tenval evel eur zac'h.

#### Krennlavarioù

* Ken fall eo an hini a zalc'h ar sac'h Evel an hini a lak e-barzh.
* Pep manac'h A bed evit e sac'h — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 399.)
* Ur sac'h goullo Ne chom ket en e sav

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Sack , Tasche
* esperanteg : sako
* galleg : sac
* italianeg : borsa
* kembraeg : bag , sach
* kerneveureg : sagh
* saozneg : bag , sack
* spagnoleg : saco , bolsa

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne
# sac'h an dienn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn sac'h, an ger-mell strizh an hag an anv-kadarn dienn. Marteze diwar sac'h an diaoul.

### Troienn estlammadell

sac'h an dienn /ˌsaɣãnˈdiːɛn/
* Estlammadell distaget da ezteuler ur gaouad imor.
** Oh ! sac'h an dien ! na me zo diot ! bez' em eus aze er baner peadra da zibri... — (Klaoda ar Prad, Marvailhou ar Vretoned e-tal an tan, Sant-Brieg, 1907, p. 91.)
** Sac'h an dienn ! — (Klaoda ar Prad, Marvailhou ar Vretoned e-tal an tan, Sant-Brieg, 1907, p. 91, 92.)
** Mes, sac'h an dienn ! ne ouzout na sou na dic'ha ! — (Klaoda ar Prad, An teir c'had ; Ar mevel laer, Ti-moulerezh Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1908, p. 15.)
** Kerlaban. — Sac'h an dien ! ne voe ket tost d'ezan lakat ac'hanon-me da gila ! — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 13.)

#### Troidigezhioù

* galleg : sac à papier !
# ma sac'h
## Brezhoneg

    Diwar ma ha sac'h.

### Troienn anv-kadarn

ma sac'h
    Ma sac'h ha mam bazh a zo kamaradoù bras. Brezhoneg ar Skorv, 148
    Ma sac'h, ma biz, ma lost, a zo kerenchoù tost. Rimadell.
# tonkañ
## Brezhoneg
### Verb

tonkañ
* Skeiñ un taol bihan e dorn unan bennak da verkañ un emglev .
** Tonkit aze!
** Roit ho torn ma vo ronket.
* Tonkañ ur marc'had : ober marc'had.
* diouganañ
# araokour
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus a-raok, gant al lostger -our.

### Anv-gwan

araokour /aˈrɔːkur/
* A souten mennozhioù a-du gant an araokaat (politikel, kevredigezhel).
** Me a oa ur plac'h a feiz, met war ar memes tro e oamp ur familh araokour ha modern-tre. — (Marjane Satrapi, lakaet e brezhoneg gant Tual Kerrain, Persepolis, Embannadurioù Goater, 2015, p. 8.)

#### Gerioù heñvelster

* araokadour
* araokaour

#### Troidigezhioù

* galleg : progressiste
* saozneg : progressive
* spagnoleg : progresista
# e-soñj
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar e (pe en) ha soñj.

### Araogenn

e-soñj /Distagadur ?/
* (bezañ) e-soñj da ober un dra bennak : soñjal ober udb
** Eur zul d'abarde, Fanch Torchen a yeas d'ar vourc'h, en sonj da gavout an Diaoul-Pôtr en eun ostaliri, ha da gaozeal gantan war digare evan eur bannac'h. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 75.)
** Hennezh a oa e soñj da zimeziñ gant e genitervez, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 482.)
* (bezañ) e-soñj ober un dra bennak : soñjal ober udb .
** Lavarout a ra war e lizher emañ e soñj dont [...]. — (Brogarour, Onenn, Gwengamp, 1936, p. 64.)
# meni
## Brezhoneg

meni
* doare
* Ur meni kontell e koad.

#### Gerioù heñvelster

* seurt
# c'hwiled
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn c'hwil hag an dibenn-ger -ed.

### Furm anv-kadarn

c'hwiled /ˈxwiːlet/
* Furm lies an anv-kadarn c'hwil.
** [...], rak bep tro ma c'hoarveze d'ar c'hwiled mañ bezañ a-gevret n'eus forzh pelec'h, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 188.)
** Lonkañ a ra kement loenig a gav : logod, gozed, tousegi, naered, amprevaned, c'hwiled ha kement zo. — (Tad Medar, An Tri Aotrou, 1981, p. 111.)

#### Troidigezhioù

* galleg : 1) escarbots , scarabées ; 2) individus bizarres , mauvais sujets , vilains individus
# bep tro ma
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus bep tro ha ma.

### Stagell isurzhiañ

bep tro ma
** [...], ha bep tro ma vez komzet diwar e benn e sav em c'halon truez outañ, trugarez ha keuz dezhañ. [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 161.)
** [...], rak bep tro ma c'hoarveze d'ar c'hwiled mañ bezañ a-gevret n'eus forzh pelec'h, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 188.)
** Bep tro ma ne sentot ket ouzh ar reolenn e vo kollet poentoù. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 121.)

#### Gerioù heñvelster

* bep gwech ma
* bep taol ma
* kel lies gwech ma
# kanerez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « kaner » hag an dibenn-ger « -ez ».

### Furm anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | kaner /ˈkãː.nɛr/ | kanerien /kã.ˈnɛr.jɛn/ |
| Benel | kanerez /kã.ˈneː.res/ | kanerezed /kã.ne.ˈreː.zet/ |
kanerez /kã.ˈneː.res/
* Furm venel unan an anv-kadarn « kaner ».

#### Troidigezhioù

* galleg : chanteuse
* portugaleg : cantora
# feunteun
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Amprestet digant al latin izel : fontāna.

### Anv-kadarn

feunteun /ˈfœ̃ntœ̃n/ benel (furm vihanaat : feunteunig, liester feunteunioù)
* Lec'h ma teu dour er-maez eus an douar
** Ha kerkent setu ur feunteun, ha Pêronig hag ar marc'h e-barzh evel daou ranig. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 47.)
** Dour feunteun pe dour puñs eo evaj pemdeziek Yann-Gouer, en ur bredañ koulz hag en ur labourat. — (Tad Medar, An Tri Aotrou, 1981, p. 29.)
* (Dre astenn-ster) Savadur mein a dalvez da heñchañ dour un eienenn betek ur gibell peurliesañ
** <skouer.>

#### Deveradoù

* feunteunour

#### Troidigezhioù

* galleg : fontaine
* saozneg : fountain

### Gwelet ivez

* Ar pennad « feunteun » e-barzh Wikipedia

### Krennlavar

* Ken alïez e ya ar pod d'ar feunteun ken e vez torret. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 320.)

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne, p. 121.
# Gwilun
## Brezhoneg
### Anv divoutin

Gwilun
* Stêr a dremen dre Roazhon ha Redon.
** Ha setu ma adwelen adarre traonienn ar Wilun, milin ar Boel gant ar cʼherreg maen sklent, liv ar gwad, en daou du dʼar stêr.
— (Frañsez Kervella/Dindan gouriz ar bed/1985, p. 9.)

#### Gerioù heñvelster

* Gwinun
* Gwilen
# ivarzh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    eus div ha garzh.

### Anv-kadarn

ivarzh /ivarx/ benel
* hent don etre div c'harzh.
    Mammenn: Devri.

### Stummoù all

* ivarc'h

#### Troidigezhioù

* galleg : chemin creux

#### Gerioù heñvelster

* hent don
# hent don
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus hent ha don.

### Troienn anv-kadarn

hent don /ˈhẽn(t).ˈdɔ̃ːn/ benel (liester hentoù don)
* Hent etre kleuzioù.
    "Bremaik e vo teñvalocʼh cʼhoazh, gant ar gwez evlecʼh hag ar gwez haleg, en daou du d'an hent don, e traonienn Pont Palore.". Youenn Drezen, Karr-kañv an Aotrou Maer, Gwalarn, niv. 159, Du 1943, pajennoù 214-215.

#### Troidigezhioù

* galleg : chemin creux

#### Gerioù heñvelster

* ivarc'h
* ivarzh
# kleuzioù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn kleuz hag an dibenn-ger -ioù.

### Furm anv-kadarn

kleuzioù /ˈkløzju/
* Furm lies an anv-kadarn kleuz
** [...] : ne velet nemet guez dibennet, kleuziou freuzet, parkeier turriet evel pa viche bet e pep hini kant penn-moc'h gouez oc'h ober ho ebad. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 2.)
** Gwelet e veze o hedañ ar c'hleuzioù, [...]. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 31.)
** El liorzh, ar c'hegined a ragache en avalenned, hag ar mouilc'hi kludet e kelenn ar c'hleuzioù, a c'hwitelle diehan en abardaez blot. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 66.)

#### Troidigezhioù

* galleg : talus
# dibennet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar bennrann dibenn- ar verb dibennañ hag an dibenn-ger -et.

### Furm verb

dibennet /diˈbɛnːet/
* Anv-gwan-verb ar verb dibennañ: troc'het e benn outañ.
** ... ne weled nemet gwez dibennet, kleuzioù freuzet, parkeier turiet evel pa vije bet e pep hini kant penn-moc'h gouez oc'h ober o ebat. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 9.)
** Darn a lavar e vo dibennet. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 167.)
* Kollet gantañ e renk a bennhêr.
** Lom a oa droug ennañ o vezañ ma oa dibennet. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 103.)

#### Troidigezhioù

* galleg : étêté ; décapité .
# ivarc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus div ha garzh.

### Anv-kadarn

ivarc'h /ivarx/ benel
* hent don etre div c'harzh.
    N'eus hani nemet skeud an derv trocʼhet berr, bep tu d’an ivarcʼh ouzh sklaerder ul loar a seblant cʼhoari kuzh gant ar cʼhogos. Roperzh ar Mason, Evit ket ha netra, 1951, p.146.

### Stummoù all

* ivarzh

#### Gerioù heñvelster

* hent don

#### Troidigezhioù

* galleg : chemin creux
# kel lies gwech
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an derez-kevatal kel lies hag an anv-kadarn gwech.

### Troienn

kel lies gwech /ˌkɛliesˈkɥeʃː/
* Bep gwech
** 1. — Kelliez gweach ma teu e kaloun ann den c'hoantegesiou direiz, rak-tal e teu d'en em nec'hi. — (Troude ha Milin, Jezuz-Krist skouer ar gristenien, Brest, 1842, p. 18.)
** [...], kelliez gweach ma savo em spered, e-pad va fedennou, eunn dra all-bennag ha n'eo ket choui eo ; [...]. — (Troude ha Milin, Jezuz-Krist skouer ar gristenien, Brest, 1842, p. 392.)
** Soñj mat am eus, kel lies gwech ma ranke ar mailh ostiz-se pignal d'ar gambr vras da gas un toullad bannac'hoù d'an dud, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 47.)
# ken alies
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an daou adverb ken hag alies (eus a ha lies).

### Furm adverb

ken alies /Distagadur ?/
* Derez-kevatal an adverb alies, kel lies.
** Ken alies ha bemdez
* A-wechoù, dirak un anv-gwan, e-lec'h ken lies
* Ken alies a ... : kement

#### Krennlavarioù

* Ken alïez a venaj hag a wrac'h a zo. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 307.)
* Ken alïez a wrac'h, ken alïez a geusteur. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 307.)
* Ken alïez e ya ar pod d'ar feunteun ken e vez torret. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 320.)
# ken alies ha bemdez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ken alies , ha, bemdez.

### Troienn adverb

ken alies ha bemdez
* Bemdez, koulz lavarout.
** Ken alies ha bemdez e save seurt klemmou gant an daou zen yaouank. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 121.)
** Piou, nemet an davarnourien hag an ostizien, ar re o deus roet skoazell d'ar mezvier, da lonka, tamm ha tamm, bara e vugale, ha da ranna, ken alies ha bemdez, kalon e wreg hag e vugale ... — (Tad Medar, Diwar c'hoarzin..., Ar Vuhez Kristen, Rosko, 1945, p. 170.)

#### Gerioù heñvelster

* alies-alies
* alies-bras
* gwall alies
# debriñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Kavet en henvrezhoneg (diprim).
    Meneget er C'hatolikon (dibriff).
    Da geñveriañ gant ar verb dybry en kerneveureg hag ar ger galianek depro (boued).
    Diwar debr hag -iñ.

### Verb

debriñ /ˈdeːbrĩ/, /ˈdiːbĩ/, /ˈdreːbĩ/; verb kreñv eeun (anv-gwan-verb : debret) (displegadur).
* Euvriñ boued fetis, tev awalc'h.
** Debriñ kig ha legumaj.
** ...ar re-se a debr kement kristen a degouezh en o c'hastell. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 12.)
** - .... Kerzh da zebriñ da voued, Yun, naon a zo deut dit pelloc'h. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 34.)
** ... an trizek troc'had den a zo aze o tebri skolpadoù bara ha pezhiadoù kig [...]. — (Brogarour, Onenn, Gwengamp, 1936, p. 86.)
* debriñ un tamm, debriñ ur begad
** « Ret eo dit debriñ un tamm bennak a-raok mont », eme e vamm. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 38.)
** Ne zebr tamm ebet.
* debriñ eus un dra (boued, lestr)
** « [...]. Mat, va soñj eo distreiñ d'am c'houent ; re hir on chomet da zebriñ eus ho para. [...]. » — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 43.)
** An daou-mañ a zo o tebri euz ar memez skudell. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 171.)
* Krignat un dra bennak tamm-ha-tamm.
** Debret e oa ar c'hleze gant ar mergl.
* Implijet da anv-kadarn. Obererezh debriñ.
** An debriñ hag an evañ.

#### Gerioù heñvelster

* brifañ
* chaokat
* floupañ
* jogañ
* kerc'hañ
* klukañ
* krignat
* lipat
* lonkañ
* plapañ
* porpanchiñ
* sunañ

#### Gerioù kevrennek

* bagon-debriñ
* peurzebriñ

#### Troioù-lavar

* bezañ o tebriñ
* debriñ e gig a-raok e soubenn
* debriñ un dra bennak dindan e veud
* debriñ ur begad
* en em zebriñ
* mont d'ar Roc'h da zebriñ bara gwenn

#### Krennlavarioù

* An hini a zo akuit da zebriñ a zo akuit da labourad. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 303.)
* An hini a zebr stripoù a zebr kaoc'h a-wechoù.

#### Troidigezhioù

* galleg : manger
* italianeg : mangiare
* kembraeg : bwyta
* kerneveureg : dybry
* saozneg : to eat
* spagnoleg : comer

### Anv-kadarn

debriñ /ˈdeːbrĩ/
* An ober
** An debriñ hag an evañ.
* Pred:
** Goude an debriñ.

#### Krennlavarioù

* An debriñ hag an evañ a zo daou dra ret er bed-mañ.
# bagon-debriñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus bagon ha debriñ.

### Anv-kadarn

bagon-gousket /ˈbɑːgɔ̃nˈdeːbrĩ/ benel (liester : bagonioù-debriñ)
* Bagon a c'heller debriñ enni.
** Dizale e teuas tre un den all er vagon-debriñ. — (Agatha Christie, lakaet e brezhoneg gant Olivier Biguet, Muntr en Orient-Express, Keit Vimp Bev, 2014, p. 12.)

#### Troidigezhioù

* galleg : wagon-restaurant gourel , voiture-restaurant benel
* saozneg : dinig car
* spagnoleg : vagón restaurante gourel
# bagon
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn saoznek waggon (distaget /w/), moarvat dre ar ger gallek wagon (distaget /v/).

### Anv-kadarn

bagon /ˈbɑː.ɡɔ̃n/ benel (furm vihanaat : bagonig, liester : bagonioù)
* Karbed war roudennoù, sachet gant ur stlejerez, a dalvez da dreuzdougen tud, loened pe varc'hadourezh.
** Bez'e oa er vagon eur gozh voest a servije dimp evit hon ezhommoù. — (Alan an Diuzet, Envorennou eur Prizoniad, Imp. H. Riou-Reuzé, Rennes, 1946, p. 19.)
** P'he deveze tro da vont di, e save bewech en he sav en he bagon hag e heje he mouchouer, [...]. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 42.)

#### Deveradoù

* bagoniad
* bagoniañ

#### Gerioù kevrennek

* bagon-debriñ
* bagon-gousket

#### Troidigezhioù

* galleg : wagon gourel
# en ur
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Troienn savet gant en hag ur.

### Troienn araogenn

en ur /ɛ.nœr/
* troienn araogennel hag a vez lakaet dirak un anv-verb da verkañ e vez graet daou ober war un dro.
** Hon Tad Santel ar Pab, emezañ en ur echuiñ, en deus staget ac'hanon ouzh eskopti Leon : ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 17.)
** Ar zoudarded a gleven o vont d'ar red dre an hent braz varzu Guitevede, en eur grial, oc'h en em c'hervel an eil egile hag en eur leusker tennou fuzil. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 136.)
** A-vec'h m'en doa lavaret In nomine patris ma voe klevet o tont en ur youc'hal, en ur bec'hiñ ken a dregerne an aod gantañ, adalek Milin ar Gall betek Tour-ar-C'hernig, an aotrou barvek ... — (Lan Inizan, Toull al Lakez, Brest-Kemper, 1878, Kemper, 1930, p. 37.)
** War an hent e kave, lies gwech, toucherien-loened o vont, en ur sakreal hag en ur lakaat o foetoù da strakal, da gas d'ar vag bandennadoù saout lart pennasket ha diaes da ren, bet prenet gant kigerien Pleiben evit re Vrest. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 11.)
** Edot oc'h aoza lein pa glefcheur eul leue bian o tont enn ti en eur vlejal, rak lezet oa digor dor he graou var-n-ezhan. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 280.)
** An neb a ev chistr en ur zebriñ soup na welo ket sklaer da vond d'ar Baradoz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 316.)
** [...] ; kanañ a rae ar gwazhioù en ur zibab o hent ha mont a raed betek ar pennoù-daoulin er fank. — (Aleksandr Soljenitsyn, lakaet e brezhoneg gant Ernest ar Barzhig, Ti Vatriona, Al Liamm, 1976, p. 54.)
* en ur vandenn.
* en ur geñver
* en ur gichen

### Troioù-lavar

* en ur c'hoarzhin
* en ur ganañ
* en ur ober
* en ur vont

### Liamm diavaez

* https://arbres.iker.cnrs.fr/index.php?title=En_ur&fbclid=IwAR2EcMK3OL7iCVD3xUvfoH0YaKubgnNXy5wJe-_9zhd792TlsE3ESCV4kFM#mutation

#### Troidigezhioù

* alamaneg : beim , pe gant un anv-gwan-verb
* galleg : en , tout en
* saozneg : while
# alies-alies
## Brezhoneg

    Diwar alies , lavaret div wech.

### Furm adverb

alies-alies
* Ha me o laret d’ean ’n eur c’hoarzin : « all right ! all right ! » (lennet ol raït). Ar girio ze a deu alies alies gant ar Zôzon pa o deve da laret : « mat ! mat ! ». — (Gab Milin, Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999, p. 189.)

#### Gerioù heñvelster

* alies-bras
* gwall alies
* ken alies ha bemdez
# en ur ober
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar en ur hag ober.

### Troienn

en ur ober /Distagadur ?/
* Troienn a verk e reer daou dra war un dro
** [...], pe en ur ober an neuz d'o frenañ en ur baeañ anezho an dekvet, da hirañ, eus ar pezh a dalvezent. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 39.)
** Aliez, pa viche eat an Aoutrou persoun er meaz euz he di, e veze klevet o lavaret, en eur zellet a gorn var he lerc'h, hag en eur ober dourn d'ezhan : [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 148.)
* Dindan (dirak un anv hag a verk ur prantad)
** [...], Per hag Anna ar Zant a gollaz abred ho zad hag ho mamm, sammet, ho daou, en eur ober eiz dervez, gand eur barrad klenved tomm. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 170.)
** Adieu d'am iaouankiz, adieu d'am flijadur ! Me 'm eus ho c'hollet hol, en eun ober eun heur. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 1, Pariz, 1890, 1971, p. 266.)
** Ha setu, en eur ober daou zevezh, ma oa strafuilhet e gredennoù. — (Roparz Hemon, An Aotrou BIMBOCHET e BREIZH, Skridoù Breizh, eil emb. 1942, p. 44.)
** ...Kollet he brezoneg ganti en eur ober daou viz... — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 165.)
** N'eo ket kap d'ober eur bellenn hloan en eur ober eun devez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 165.)
** Ar meskl a boazo en eur ober eur berv. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 166.)
** ... Kollet he brezhoneg ganti en eur ober daou viz... — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 65, 265.)
** En eur ober seiz vloaz a zo moeien dit da zizlea da di. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 385.)
** Ar re-ze a boazo en eur ober ur berv. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 385.)
** Me am-eus bet eiz bugel en eur ober trizeg vloaz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 385.)
** Ma rejimant-me a oa bet adsavet teir gwech en eur ober eur bloaz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 464.)
** ... Kollet (oa) he brezoneg ganti en ur ober daou viz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 237.)
* En ur ober eizhtez :
** Tri livr e-nevoa skañveet eno en eur ober eizteiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 165.)
** Hennezh e-nevoa gounezet tregont mil lur gand e rouejou en eur ober eizteiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 385.)

#### Troidigezhioù

* galleg : tout en faisant
* galleg : en l'espace de
# en ur c'hoarzhin
## Brezhoneg

en ur c'hoarzhin
* Ober un dra bennak ha c'hoarzhin war un dro :
** Ha me o laret d’ean ’n eur c’hoarzin : « all right ! all right ! » (lennet ol raït). Ar girio ze a deu alies alies gant ar Zôzon pa o deve da laret : « mat ! mat ! ». — (Gab Milin, Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999, p. 189.)
** - Yun a zeuio da zornañ, emezi, en ur c'hoarzhin. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 33.)
# dont diwar-goust unan bennak
## Brezhoneg

    Eus dont ha diwar-goust.

#### Troioù-lavar

dont diwar-goust unan bennak

#### Krennlavar

* Ar pezh a deu diwar-goust an diaoul a ya d'hen houarnañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 318.)