OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# c'hwezigell
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget er C'hatolikon (huezeguell).
    Savet diwar huez « c'hwezh » hag -igell en henvrezhoneg.

### Anv-kadarn

c'hwezigell /xweˈziːgɛl/ benel (liester : c'hwezigelloù)
* (Korfadurezh) Sac'hig an troazh e korf un den
* Sac'h-troazh loened zo, moc'h peurvuiañ, hag a servije da c'hoariell, da volotenn, pa veze c'hwezet.
* Seurt c'hoariell hag a vez c'hwezet evel ur c'hwezigell hag a vez implijet evel ur volotenn skañv

#### Adstummoù

* c'hwezhigell, c'hwezhegell, c'hwerigell

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Blase benel , Harnblase benel
* galleg : vessie , vésicule
* italianeg : vescica benel
* iwerzhoneg : lamhnán gourel
* kembraeg : chwysigen benel , gwysigen benel
* kerneveureg : gusigenn benel
* nederlandeg : blaas
* poloneg : pęcherz gourel
* portugaleg : bexiga benel
* saozneg : bladder
* spagnoleg : vejiga benel
* galleg : cystique
* galleg : ballon de baudruche
# c'hwezigellfo
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

c'hwezigellfo /Distagadur ?/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : cystite
# c'hwezigenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Kavet en henvrezhoneg huisic.
    Meneget er C'hatolikon huysiguenn.
    Da geñveriañ gant chwysigen, gwysigen en kembraeg, gusigenn en kerneveureg, dezho-holl ar ster « gloevenn ; c'hwezigell »
    Kroazet gant *hued « c'hwez » en henvrezhoneg, amprestet digant al latin vēsīca « c'hwezigell ».

### Anv-kadarn

c'hwezigenn /xweˈziːgɛn/ benel (liester : c'hwezigennoù)
* Klogor war-c'horre an dour.
* (Mezegiezh) Gloevenn, kellenn.
* Yalc'h e hoc'hkell.

#### Gerioù heñvelster

* klogor
* c'hwezigell, gloevenn, kellenn

#### Deveradoù

* c'hwezigenniñ

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Blase benel
* galleg : ampoule , pustule , vésicule
* gresianeg : φουσκάλα (fouskála) benel
* iwerzhoneg : spuaic benel
* kembraeg : chwysigen benel , gwysigen benel
* kerneveureg : gusigenn benel , gwennenn benel , bothell benel
* luksembourgeg : Bloder
* nederlandeg : blaar , blein benel , blister gourel , blaasje nepreizh
* portugaleg : bolha benel
* roumaneg : bășică benel
* saozneg : blister , wen
* spagnoleg : ampolla benel

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Albert Deshayes, Dictionnaire étymologique du breton, Douarnenez, Le Chasse-Marée, 2003, p. 164.
# c'hwezigellad
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

c'hwezigellad /Distagadur ?/ benel (liester : c'hwezigelladoù)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : cystite
# c'hwezimp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « c'hwez- », pennrann ar verb « c'hweziñ », hag an dibenn-ger « -imp ».

### Furm verb

c'hwezimp /ˈxweːzĩm(p)/
* Furm ar verb c'hweziñ e kentañ gour lies an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
# c'hwezin
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « c'hwez- », pennrann ar verb « c'hweziñ », hag an dibenn-ger « -in ».

### Furm verb

c'hwezin /ˈxweːzĩn/
* Furm ar verb c'hweziñ e kentañ gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
# branler
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Verb

branler /bʁɑ̃.le/ verb kreñv strollad 1$^{añ}$ (displegadur)
* Brañsellat, bral.
se branler verb emober
* (Dizoare) C'hoari gant e filip.
# branles
## Galleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn « branle » hag « -s », merk al liester.

### Furm anv-kadarn

branles /Distagadur ?/
* Furm lies an anv-kadarn branle.
# braog
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

braog /ˈbroːk/ gourel (liester : braoged)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Gerioù heñvelster

* barz
* broc'h
* draeneg

#### Troidigezhioù

* galleg : bar (poisson)
# braog-lanv
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

braog-lanv /Distagadur ?/ gourel (liester : braoged-lanv)
* Patrom:pesk → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : vive (poisson)
# branlant
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-gwan

branlant /Distagadur ?/
* Horjellus, distrantell, horellus, distrantel.
# branle
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

branle /Distagadur ?/ gourel (liester branles)
* Bole.
# branlement
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

branlement /Distagadur ?/ gourel (liester branlements)
* Brañselladur, brañsellerezh.
# braoged
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « braog » hag an dibenn-ger « -ed ».

### Furm anv-kadarn

braoged /bra'o:get/
* Furm lies an anv-kadarn « braog ».
# brankoù-avel
## Brezhoneg
### Etimologiezh

diwar brankoù hag avel
koumoul hir evel brankoù hag a ziskouez a belec'h e teu an avel
** Brankou-avel a zo. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 60.)
# branlements
## Galleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn « branlement » hag « -s », merk al liester.

### Furm anv-kadarn

branlements /Distagadur ?/
* Furm lies an anv-kadarn branlement.
# Tolvez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv divoutin

Tolvez /Distagadur ?/
* Kumun eus kanton Sant-Filberzh-Deaz e departamant al Liger-Atlantel.

#### Troidigezhioù

* galleg : Touvois

### Gwelet ivez

* Ar pennad « Tolvez » e-barzh Wikipedia
# Tomaz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Kentanv

Tomaz /ˈto.mːas/ gourel
* Anv-badez brezhonek.

#### Deveradoù

* tomazegezh
* tomazour

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Thomas
* galleg : Thomas
* italianeg : Tomaso , Tommaso
* kembraeg : Tomos
* saozneg : Thomas
* spagnoleg : Tomás
# Tl
## Kenemglevioù etrebroadel
### Arouez

Tl digemm
* (kimiezh) Arouez kimiek an talliom.
# Toaster
## Alamaneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

Toaster /ˈtoːstɐ/ /ˈtoʊ̯stɐ/
* Krazerez.
# Tonkedegiz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv divoutin Tonkedeg hag al lostger -iz.

### Furm anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | Tonkedegad /ˌtɔ̃ŋkeˈdeːɡat/ | Tonkedegiz /ˌtɔ̃ŋkeˈdeːɡis/ |
| Benel | Tonkedegadez /tɔ̃ŋˌkedeˈɡɑːdes/ | Tonkedegadezed /ˌtɔ̃ŋkeˌdeɡaˈdeːzet/ |
Tonkedegiz /ˌtɔ̃ŋkeˈdeːɡis/
* Furm lies an anv-kadarn Tonkedegad
** Tonkedegiz yaouank a oa kontet paotred ar beilh : bep Sul da noz e veze kann. — (Añjela Duval, Anjela Duval Eil embannadur reizhet, Mignoned Anjela 2005, p. 1107.)

#### Troidigezhioù

* galleg : Tonquédois
# Titoz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv divoutin

Titoz /ˈtitːos/
* (Relijion) Seitekvet levr an Testamant Nevez.

#### Troidigezhioù

* afrikaans : Titus
* alamaneg : Titus
* aragoneg : Tito
* asturianeg : Titu
* daneg : Titus
* esperanteg : Tito
* euskareg : Tito
* finneg : Titus
* galizeg : Tito
* galleg : Tite (Bible)
* hawaieg : Tito
* ido : Titus
* interlingua : Tito
* italianeg : Tito
* japaneg : テトス (Tetosu)
* kembraeg : Titus
* latin : Titus
* latveg : Titam
* lituaneg : Laiškas Titui
* nederlandeg : Titus
* norvegeg : Titus
* poloneg : List do Tytusa
* portugaleg : Tito
* roumaneg : Tit
* saozneg : Titus
* sikilianeg : Titu
* slovakeg : Títovi
* sloveneg : Tit
* spagnoleg : Tito
* svedeg : Titus
* tagalog : Tito
* tchekeg : Titus
* waray-waray : Tito

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Maodez Glanndour (troidigezh dindan renerezh), Ar Bibl santel - An testamant nevez - Oberoù an ebestel, Al Liamm, 1971.
# Tm
## Kenemglevioù etrebroadel
### Arouez

Tm digemm
* (kimiezh) Arouez kimiek an tuliom.
# Tomás
## Portugaleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Kentanv

Tomás /tu.ˈmaʃ/ gourel
* Anv-badez portugalek.

#### Gerioù heñvelster

* Tomé

## Spagnoleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Kentanv

Tomás /t̪o.ˈmas/ gourel
* Anv-badez spagnolek.
# Tonkedeg
## Brezhoneg
### Anv divoutin

Tonkedeg
* Parrez a Dreger, brudet he c'hastell.

#### Deveradoù

* Tonkedegiz

### Liamm diavaez

* Tonkedeg e Devri.
# Topf
## Alamaneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

Topf /tɔpf/
* Pod.
# chat
## Brezhoneg

* ober chat : ober tro-wenn, ober kazeg
** ... met chat o devoa graet. Barr-Heol niv. 96, Meurzh 1978, p. 1

## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Anv-kadarn

chat /ʃa/ gourel (liester : chats)
* (Loenoniezh) Kazh.

#### Deveradoù

* chatte

## Saozneg
### Anv-kadarn

chat ; liester chats
* kaoz
# chatal-korn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar chatal ha korn.

### Anv-kadarn

chatal-korn /ʃatal'kɔrn/ strollder
* Hollad al loened a vez desavet evit o c'hig pe o laezh hag o devez kerniel.

#### Gerioù heñvelster

* loened-korn

#### Troidigezhioù

* galleg : (du) bétail , bestiaux ; cocus
* kembraeg : gwartheg
* kerneveureg : gwarthek
* saozneg : cattle
# chatal kornek
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Troienn anv-kadarn

chatal kornek /Distagadur ?/ liester
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

(1)
* galleg : bêtes à cornes
(2)
* galleg : cocus
# chastreañ
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Verb

chastreañ /Distagadur ?/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : embarrasser , encombrer
# chatal
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Amprestet digant ar galleg kozh (chatel, chetel).
    Kar d'ar gerioù cheptel en galleg, cattle en saozneg.
    Meneget er C'hatolikon (chatal).

### Anv-kadarn

chatal /Distagadur ?/ liester
* Hollad al loened a vez desavet en atantoù evit o c'hig pe o laezh.
    <skouer>.
* Dre zismeg. Tud a eil renk ha dispered.
    <skouer>.
* Doganed
    <skouer>.

#### Gerioù heñvelster

    gwarzheg

#### Deveradoù

* chatalañ
* chatalat
* chatalek
* chatalegezh
* chatalerezh

#### Gerioù kevrennek

* chatal bihan
* chatal bras
* chatal-korn
* chatal munut
* chatal mut
* penn-chatal

#### Troidigezhioù

* galleg : (du) bétail , bestiaux ; cocus
* kembraeg : gwartheg
* kerneveureg : gwarthek
* saozneg : cattle
# chatal mut
## Brezhoneg

    Diwaqr chatal ha mut.

### Troienn anv-kadarn

chatal mut
** — Peoc’h da biou, eme Fanch Vian ? Da dud hag a gemer Breiziz evel chatal mud ? — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 135.)
# chatalek
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn chatal hag al lostger -ek

### Anv-gwan

chatalek /ʃaˈtɑːlek/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : bestial , brutal
# chastreüs
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar chastre hag -us.

### Anv-gwan

chastreüs /ʃasˈtreːys/
* A ra chastre.

#### Gerioù heñvelster

* displijus
* sammus

#### Troidigezhioù

* galleg : encombrant , embarrassant
# chastre
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

chastre /ˈʃastre/ gourel (liester : chastreoù)
* diaezamant
** kaout, kemer chastre gant un dra bennak
** ar chastreoù pemdeziek

#### Deveradoù

* chastreañ
* chastreüs
* dichastre

#### Troidigezhioù

(1)
* galleg : soin
(2)
* galleg : embarras , encombrement
(3)
* galleg : ennui
(4)
* galleg : inconvénient , désagrément

## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

chastre \ʃastʁ\
# chikenn
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

chikenn /Distagadur ?/ benel (liester : chikennoù)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : chique (de tabac)
# chik
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ar ger a vefe bet roet d'ar butun-chik diwar trouz ar chaokat anezhañ. An hevelep orin a zisplegfe ivez ar ster anatomel.
    An heñvelster da "cheuc'h" a zeu diwar ar galleg chic .

### Anv-kadarn

chik /ˈʃikː/ gourel (liester : chikoù)
* (korf.) Elgezh, lodenn izelañ an dremm.
** "N'on ket!" emezañ etre e chik hag e chouk. — (Kristan Brisson, KANTREADENNOÙ GWENNOLE AN DIVROAD, An Here, 1993, p. 7.)
* Butun da chikañ.
** Prenañ chik. Lonkañ e chik. — (GERIADUR BREZHONEG, An Here, 2001, p. 209.)
* (estl.) Termen a zistager pa venner ma roy peoc'h tud all.
** Chik! Ni a gomzo a gement-se diwezhatoc'h.— (ibid.)
* Indu graet gant raz, plastr pe simant a lakaer ouzh ar mogerioù hep e levnaat.
** Chik an ti.— (ibid.)
* Pri raz (pe simant) ha traezh a dalvez da juntañ mein ur voger.

#### Gerioù heñvelster

* (anatomiezh) bailhog, elgezh, groñj
* (estl.) peoc'h, grik, mik

#### Troidigezhioù

* saozneg : chin
* galleg : menton gourel
* italianeg : mento gourel
* kembraeg : gên benel

#### Deveradoù
##### Deveret diwar chik (elgezh)

* chinkelloù
* Chikolodenn?

##### Deveret diwar chik (buntun)

* chik-butun
* chikadenn
* chikañ

### Anv-gwan

chik /ˈʃikː/
* hegarat, plijus, sikourus.
** Hennezh zo ur paotr chik!

### Adverb

chik /ˈʃikː/
* Cheuc'h.
** Sed unan zo gwisket chik ha cheuc'h!
# chikanañ
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Verb

chikanañ /ʃiˈkãːnã/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : se chicaner , ergoter , gronder , réprimander
# childless
## Saozneg
### Etimologiezh

    Eus child ha -less.

### Anv-gwan

childless
* divugel
# chigardiñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Verb

chigardiñ /Distagadur ?/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : taquiner ; lutiner
# chigodenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

chigodenn /ʃiˈɡoːdɛn/ benel
* (Pemdez) Gwin-ardant.
** Un banne chigodenn am eus bet c'hoazh war ar marc'had. — (Klaoda ar Prad, An teir c'had ; Ar mevel laer, Ti-moulerezh Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1908, p. 9.)

#### Troidigezhioù

* galleg : eau-de-vie , gnôle
# chikanomp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar chikan-, pennrann ar verb chikanañ, hag an dibenn-ger -omp

### Furm verb

chikanomp /ʃiˈkãːnɔ̃m(p)/
* Furm ar verb chikanañ e kentañ gour lies an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ
** <skouer.>

#### Troidigezhioù

* galleg : (nous) (nous) disputons
# chifus
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar chifañ hag -us

### Anv-gwan

chifus /ˈʃifːys/
* A ra d'an den chifañ.

#### Troidigezhioù

* galleg : facheux
# chikolodenn
## Brezhoneg

* Dont a ra danvez ar pennad-mañ eus ar geriadur Freelang.
* Enporzhiet eo bet ent emgefreek.
* Gallout a ra ar pennad-mañ bezañ direizh e framm pe diglok e zanvez.
* Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit reizhañ pe klokaat anezhañ, ha dilemel ar meneg-mañ da c'houde.

### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

chikolodenn /ʃikoˈloːdɛn/ benel (liester : chikolodennoù)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)

#### Troidigezhioù

* galleg : coiffe de Saint-Pol
# d'ar mareoù-se
## Brezhoneg

    Eus d'ar, mareoù, ha se.

#### Troioù-lavar

d'ar mareoù-se
** D’ar mareou-ze, ha pell goude, betek nebeut amzer a zo zoken, e veze bep sizun e Rosko listri bian hag a rea froderez etre Franz ha Bro-Zaoz. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 21.)
** D’ar mareou-ze, oa dija eat braz var he oad, ha bokejou ar garnel a c’holoe he benn, ar pez ne vire ket outhan da gaout eur galoun domm ha leun a nerz evit stourm ouc’h ar fals-kredennou. EK
# d'ar c'houlz-se
### Troienn adverb

d'ar c'houlz-se
* en amzer-se
** Erwanig, hen, d'ar c'houlz-ze, o welet an noz o vont bremaïk da goueza war e c'horre, a reas e zonj da vont da glask goudor en eun tu bennak. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 50.)
** D'ar houlz-se ne oan ket kamm. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 123.)
** D'ar houlz-se e veze eur pik da denna lann. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 413.)
** D'ar c'houlz-se e veze kerc'het dour-mor da sallañ ar boued. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 337.)
# d'ar pep bihanañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an araogenn da ha bihanañ (derez-uhelañ an anv-gwan bihan).

### Troienn adverb

d'ar pep bihanañ
* da vihanañ
** C'hwi a grie war-bouez ho penn, evel un arme a ezen, m' ho c'hleved da bep nebeutañ tri c'hard lev ront dioc'h ar bourk-mañ..
# d'az
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant da, ha z, pe az.
    Meneget e-barzh Grammaire bretonne du dialecte de Tréguier, pajenn 25.
    Gwelout i'th e kembraeg
d'az, da'z
* dirak un anv-kadarn, pe raganv:
** Dal, rounflez, n'am euz ket gret kemend all da'z re. — (Revue Celtique, 1870, p. 233.)
** Kerzh d’az jeu, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 223.)
** Ma c’horn-me, ‘m eus aon, a zo ur breur d'az hini. TBP 2/65
** Sell pegen brao korv am-eus greet d'az mab ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 269.)
** ‘M-eus aon, n'az-peus ket roët a werz-butun d'az kemener — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 207.)
** Gra ma gourc'hemennoù d'az mamm. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 186.)
** E-lec'h respont, e troc'has berr gant ur gerig didalvez : « Chom da lavarout ken na deuy tomm d'az teod ! » — (Youenn Drezen, Itron Varia Garmez, Skrid ha Skeudenn, 1941, Al Liamm, 1977, p. 32.)
** d'az heul
** d'az tad , d'az ti
** d'az tro
    gant ur c'hemmadur dre galetaat
** N’az-teus ket a geuz d'az pro ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 254.)
* dirak un anv-verb:
** d'az kaout
** d'az lazhañ
** N'en deus ket c'hoant d'az paeañ. — (?, p. ?.)
** — [...], rak ma vije bet ret din mont d'az klask, az pije bet keuz. [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 63.)
** — [...] ! Plijet gant Doue e ve peadra d'az tasprenan!... — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 182.)
** ... me ya d'az kas d'am breur Avel-uhel. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 74.)
** « [...]. Ha pedi a ran an Aotrou Doue d' az penniga ivez. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 183.)
** Henoz e teuio d'az kerc'hat. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 233.)
* dirak ur verb displeget
** « Da drugarekaat, » emezi, « ha Doue d'az pennigo ! [...]. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 184.)
* Gwelout d'am, d'e, d'he/d'hec'h, , d'hon / d'hor /d'hol, d'ho /d'hoc'h, d'o.

#### Troioù-lavar

* Doue d'az pennigo
# d'ar gêr
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar d'ar ha kêr.

### Troienn

d'ar gêr
* d'an ti ma emañ an den a gomz o chom ennañ:
** Bouchig! d'ar gêr! ... d'ar gêr! va Bouchig ker ! d'ar gêr! ... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 94.)
** Darn anezho, skuizh oc'h ober bouzellenn voan hag o pilpasat er pri hag er vouilhenn, el lec'h displijus-se anvet gante « Kerfank », en em vodas ur wechad hag a dreuzas ar c'hamp o youc'hal a-bouez-penn : « Finister d'ar gêr ! Finister d'ar gêr ! » — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 22.)
* daoulammat d'ar gêr
** N'emañ ket ar c'hiz da zaoulammad d'ar gêr dioustu evel ma vezer aet. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 218.)
* distreiñ d'ar gêr dizreiñ d'ar gêr
* dont d'ar gêr
* kerzhout d'ar gêr
** War e droad e kerzhas d'ar gêr bell-se, [...]. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 8.)
* mont d'ar gêr
** Hag ar gazeg d'ar gêr d'ar pevarlamm ruz ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 129.) (skouer hep verb)
* Bezañ erru tost d'ar gêr. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 251.)

#### Troioù-lavar

* bezañ o vont d'ar gêr
* distreiñ d'ar gêr
** distro d'ar gêr
* dont d'ar gêr
* kas d'ar gêr
** kas an dorzh d'ar gêr
* mont d'ar gêr
** deomp d'ar gêr
** o vont d'ar gêr

#### Troidigezhioù

* kembraeg : adre
* galleg : à la maison
* saozneg : home
* spagnoleg : a casa
# d'ar mare-se
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus d'ar, mare, -se.

### Troienn adverb

d'ar mare-se
* en amzer-se
** D'ar mare-se, n'oa ket brav doare an dud war an douar. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 11.)

#### Deveradoù

* er mare-se
* en amzer-se
* d'ar c'houlz-se
# d'ar c'houlz-mañ
## Brezhoneg

d'ar c'houlz-mañ
* er mare-mañ
** D'ar c'houlz-mañ eus ar bloaz e vez fall an amzer ordinal. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 123.)
** Deh d'ar c'houlz-mañ e oa déoc'h (deisoh) evid hizio. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 92.)
# az pefe
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar az ha befe, furm displeget ar verb bezañ

### Furm verb

az pefe /asˈpefːe/
* Furm ar verb en devout/kaout en eil gour unan an amzer c'hallus, en doare-divizout
** — Kae da besketa, Kivoron », eme ar Prat, « ha diwall n'az pefe taolioù bazh warc'hoazh vintin digant Ester. Me a zo er gêr hag a zo fouge ennon, o welet ar c'habiten hag e soudarded o chom ganen. Kerzh en da hent ». — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 163.)
** « Na ro ket da gredi pelloc'h out gwir vab ar roue, rak keuz az pefe. [...]. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 52.)
** « [...]. [...], rak n' az pefe ken neuze nemet ar maro da c'hedal. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 184.)

#### Gerioù kar dre o ster

* ez pefe

##### Notenn

* ↑ Savet diwar ar rannig-verb a ha 'z.
* ↑ Gant ur c'hemmadur dre galetaat war-lerc'h az.

### Gwelet ivez

* am befe (em befe), en defe, he defe, hor befe, ho pefe, o defe
* az pije

#### Troidigezhioù

* galleg : (tu) aurais