OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# luc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Kavet e henvrezhoneg luh.
    Da geñveriañ gant lluch « skleur(enn) » e kembraeg ha lugh « gouloù » e kerneveureg.
    Deuet eus ar ger keltiek *lukko a zeufe eus ar wrizienn indezeuropek *leuk- « skediñ » a gaver er gerioù lūx « gouloù » e latin ha ruxš (رخش‎) « gouloù » e perseg.
| Indezeuropeg | Henamzer uhel Kentkeltiek h.a. | Henamzer Predeneg h.a. | Krennamzer uhel Henvrezhoneg h.a. | Krennamzer izel Krennvrezhoneg h.a. | Amzerioù modern Brezhoneg h.a. | Yezhoù all |
| *lewk-$^{(en)}$, *lewko- | *lowko- *leuxs *loukos | *llʉg | luh | | luc'h |
| | | | | | lugh | Kerneveureg |
| | | | | llug | lluch | Kembraeg |
| | | leux | | | | Galianeg |
| | | | | luach | | Gouezeleg |
| | *louks | lūx | | | lutz [ok.] | Romaneg |
| | *leuhtaz$^{(en)}$ | *leuht$^{(en)}$ | lēoht | leoht | light [saoz.] | Germaneg |
| | *leukós$^{(en)}$ | λευκός (leukós) | | | λευκός | Gresianeg |

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | luc'h |
| Derez-uheloc'h | luc'hoc'h |
| Derez-uhelañ | luc'hañ |
| Derez-estlammiñ | luc'hat |
luc'h /lyːx/
* Skedus, goulaouek, goulaouus.

#### Gerioù heñvelster

* luc'hus

#### Gerioù kevrennek

* c'hwibu-luc'h

### Anv-kadarn

luc'h /lyːx/ hollek gourel
* (Fizik) Skinadur tredanwarellek gwelus (d.s. gouloù) pe diwelus (d.s. skinoù X pe gamma, mikrogwagennoù ha gwagennoù skindredan).
* Sked.

#### Gerioù heñvelster

* gouloù

#### Deveradoù

* luc'had
* luc'hañ
* luc'hed
* luc'hek
* luc'henn
* luc'higell
* luc'honiezh
* luc'hus
* pulluc'h
* treluc'h

#### Gerioù kevrennek

* luc'hahelañ
* luc'hdistaol
* luc'heilañ
* luc'hgelc'h
* luc'hrannad
* luc'hskeudenn
* luc'htorr
* luc'htredan
* luc'hvann
* luc'hvloaz
* luc'hwiridik

#### Troidigezhioù

* anv-gwan : galleg : luisant ; lumineux
* anv-kadarn : galleg : lumière benel ; éclat gourel

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Albert Deshayes, Dictionnaire étymologique du breton, Douarnenez, Le Chasse-Marée, 2003, p. 478-9.
* ↑ Ranko Matasović : Etymological Dictionary of Proto-Celtic (2009), p245
# freuzañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn freuz hag al lostger -añ.

### Verb

freuzañ /ˈfrøːzã/ verb kreñv eeun (anv-gwan-verb : freuzet) (displegadur)
* Distrujañ, diskar, terriñ a-grenn
** — [...]; ni a ia da freuza kement tra a zo enn ho ti, ha kaout a raimp ar pez a glaskomp. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 277.)
** — Freuzit ha furchit kement ha ma kerfot, [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 277.)
** Nag heñ o freuze gant e vestr-taoliou ! — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 39.)
** Red mad vo dezañ freuza ar vur penn-da-benn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 404.)
** Ma ne vez ket dreset e freuzo mui-ouzh-mui. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 46.)
* freuzañ ur gwele:
** Ar gwele-ze a vo red freuza anezañ din-me da vond d'am gwele. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 166.)
* freuzañ dilhad
** Freuzet ez eo ma forpann, freuzet ma gileten, ..., Patrom:Covision Iann-Grennard
** Freuzet az - peus da vragou. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 190.)
** Diwâllit na freuzfec'h d'in ma dillhad! — (BILEZ.)
* freuzañ divskouarn un den : ober poan dezho
* (Pa gomzer eus ur vag :) freuzañ dour : regiñ dour
* nullañ
* Freuziñ un eured, un emglev, ar c'hoari (kartoù)

#### Deveradoù

* freuzer
* freuzerez
* freuzerezh
* freuzidigezh

#### Troidigezhioù

* galleg : détruire
# freuzet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar freuz-, pennrann ar verb freuzañ, hag an dibenn-ger -et.

### Furm verb

freuzet /ˈfrøːzet/
* Anv-gwan-verb ar verb freuzañ.
** N‘int ket evit mont war-zu Berven, rak freuzet eo pont Kergidu, — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 208.)
** Diskenn a rechomp d'an traon hep sonjal hor boa freuzet ar pount er penn kenta euz an emgann. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 2.)
** ... ne weled nemet gwez dibennet, kleuzioù freuzet, parkeier turiet evel pa vije bet e pep hini kant penn-moc'h gouez oc'h ober o ebat. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 9.)
** Freuzet ez eo ma forpann, freuzet ma gileten, ..., — (Covision Iann-Grennard, gant w:Yann ar Minous.)
** Freuzet az - peus da vragou. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 190.)
* Furm ar verb freuzañ e trede gour unan an doare-gourc'hemenn.

#### Gerioù kevrennek

* peurfreuzet

#### Troidigezhioù

* galleg : brisé , broyé , déchiré , défait , détruit
# ouzhpenn da se
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant ar ger « ouzhpenn » hag an araogenn « da » ha se .

### Troienn adverb

ouzhpenn da se
* ouzhpenn-se
    … hag ouzhpenn da se c’hoazh, filhor on d’ar roue, — (w:Louis Eunus, p. 22.)
    Ouzhpenn da se, paotr koant e oa ivez, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 141.)
** Hennez a zo droug, hag ouspenn da ze ne zigas ket e arc'hant d'ar gêr. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 155.)
** Ouspen da ze c’hoas ive, vel ma c’hamarado, E plij din bemde tol meign bars ar chiminalo ; ... — (Covision Iann-Grennard, gant w:Yann ar Minous.)

#### Gerioù heñvelster

* ouzhpenn-se
# Doue d'e bardono
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv divoutin Doue, ar rannig-verb da, an anv-gwan perc'hennañ e ha pardono (furm ar verb pardoniñ e trede gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ).

### Troienn

Doue d'e bardono /Distagadur ?/
* Troienn a reer ganti dre sevended pa veneger anv unan bennak aet da Anaon
** Met allas, al lu en divije graet ganin Biz Kamm, Doue d'e bardono, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 107.)
** N'ouzon nemet nebeut a dra diwar-benn ma zad-you, Doue d'e bardono ! — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 7.)
** Doue d'e bardono ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 13.)
** − [...]. Va hini kozh-me — Doue d'e bardono ! — a oa ken diskredik all, [...]. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 126.)
** Pegen mantret e vije bet ma zad, Doue d'e bardono, a lavaren ouzhin ma-unan, [...]. — (Pêr Denez, Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re, Al Liamm, 1979, p. 7.)
** [...], n'ouzon pet a ofiserien dilhad lufrus ganto, kamaradoù kozh da Gerangwenn (Doue d'e bardono), bet gantañ o toullgofañ o enebourien (Doue d'o fardono ivez) war an tachennoù-emgann, [...]. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 22.)
** Doue d'e bardono ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 355.)
       IVONA (o tont en-dro). — [...]... Evel ma lavare va zad, Doue d'hen pardono : Neb na zebr 'met avalou poaz biskoaz askorn ne gac'has ! — (Jarl Priel, Ar Vatez vihan, Sav niv. 29, Diskar-amzer 1944, p. 33.)

#### Gerioù heñvelster

* Doue r'e bardono

#### Troiennoù kar

* Doue d'he fardono

#### Troidigezhioù

* galleg : Paix a son âme !
# kamaradoù
## Brezhoneg
### Furm anv-kadarn

kamaradoù
* Furm lies an anv kamarad (e-lec'h kamaraded).
** — (Covision Iann-Grennard, gant w:Yann ar Minous.)
** Ma sac'h ha mam bazh a zo kamaradoù bras. Brezhoneg ar Skorv, 148
** [...], n'ouzon pet a ofiserien dilhad lufrus ganto, kamaradoù kozh da Gerangwenn ... . — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 22.)
# se zo kaoz
## Brezhoneg

    Eus se, zo ha kaoz.

### Troienn

se zo kaoz
* setu perak
** Se zo kaoz e tremene Harry ar pep brasañ eus e amzer e-maez an ti, [...]. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 37.)
** Ze zo caus ma zon hep toq hac ive dierc’hen. — (Covision Iann-Grennard, gant w:Yann ar Minous.)

### Kanaouenn

    War an douar-mañ, an traoù zo ingalet mat
    Tud a bep seurt micher zo warnañ o labourat.
    Koulskoude an traoù na vijent ket ken aeset na ken kaer
    Panevert da labour ar masoner.
    Se zo kaoz : kement den a 'neus un tamm kalon
    A dle paeañ ur chopinad da baotr e loa-vason.
    -Jean Gouronneg, Ur wech e oa, ur wech e vo, Tredarzeg ( 1999-11-26, p. 29)

#### Gerioù heñvelster

* abalamour da se
* an dra-se zo kaoz
# mergl
## Brezhoneg

mergl gourel
** Diwall da louediñ ha da verglañ, rak an diegi a zebr an den, e-giz ar mergl a zebr ur benveg houarn dilabour.

#### Deveradoù

* merglañ
* mergladus
* merglenn
* merglus
# lakaat evezh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar lakaat hag evezh.

### Troienn verb

lakaat evezh ouzh un den pe un dra
* teurel evezh
** — N'en doa ket a izoum da lakaat kement-se a evez. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 277.)
** — « [...]. Te a vezo paket da gentañ, ma ne lakez ket evezh, [...}. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 75.)
** Ar prinz yaouank, o welet e oa eun dra bennak war spered e vignon ha ne grede ket lavaret petra oa, a lakeas evez piz hag a anavezas e tlie eun dra bennak a vras beza o c'hoari gantan. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 9.)
* lakaat evezh ouzh ub, pe war udb : teurel evezh outañ
** — « Laka evezh, va mabig-me, ouzh ar jeant-se ivez, rak ken kriz eo hag ar roñfl kozh, nemet n'eo ket heñvel outañ a-ziavaez. [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 88.)
** laka evezh war an holl. — (Collocou familier, p. 1779, pajenn 22.)
* diwall
** « ...; laka evez, pe va mamm a zeuio a-benn ac’hanout. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 210.)
* evezhiañ
* gant un islavarenn degaset gant na
** A-raok kuitaat diouzh ar gêr e lavaras d' e vamm ha d' e dad lakaat evezh na c'hoarvezje droug ebet gant e bried karet. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 14.)
** Sellit piz ouz-hoc’h hoc’h-unan ha likit evez na varnfac’h ar re all. Jezuz-Krist skouer ar gristenien
* lakaat evezh pizh:
** Rak se 'ta laka evezh pizh Na zebri re eus a frouezh kriz. — (Collocou familier, p. 1779, pajenn 19.)

#### Deveradoù

* laka evezh
* lakit evezh
* likit evezh

#### Gerioù heñvelster

* teurel evezh

## Notenn

* ↑ Skrid al levrig
* ↑ Skrid al levrig
# gortoz ken na
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus gortoz ha ken na.

#### Troioù-lavar

gortoz ken na
** Ec’h eomp da c’hortoz ken na vo tavet ar glav, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 361.)
** Ret e vo deomp gortoz ken na vo deiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 153.)
** Hon Tad Santel ar Pab, emezhan en eur achui, en euz staget ac’hanoun ouc’h eskopti Leon : ken na dorro va jadenn e choumign stag ouc’h eskopti Leon, ha ne ket ho lezennou-c’houi eo a viro.
# na deomp ket
## Brezhoneg
### Furm verb

na deomp ket
* Mad, na deomp ket da Vuengamp ’ta, mez da beleac’h ez aimp da glask lojeiz ? EK
# eget na
## Brezhoneg

    Diwar eget ha na.

### Stagell isurzhiañ

eget na
* Da zigeriñ un islavarenn war-erc'h un anv-gwan en derez-uheloc'h:
** Ar veleien vad a ranke diouall ouc’h ar veleien intru muioc’h eget na ranke guechall ar gristenien genta diouall ouc’h ar baianed.
** ... daoust ha c’houi o piche great guell eget na rea an dud iaouank euz va amzer-me, ne c’houient, an darnvuia, na skriva na lenn ?

#### Gerioù heñvelster

* eget ma
* evit na

#### Gerioù kar dre o ster

* evit ma
# eget ma
## Brezhoneg
### Stagell isurzhiañ

eget ma
** Yen-ki e oa, kalz yenoc'h eget ma vez bremañ rak, war a lavar ar re gozh, eo cheñchet an amzer abaoe ha deuet da glouaraat ha da vezañ gleborek. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 13.)

#### Gerioù heñvelster

* eget na
* evit na

#### Gerioù kar dre o ster

* evit ma
# evit na
## Brezhoneg
### Stagell isurzhiañ

evit na
** Ar c'hig-mañ a zo salloc'h evit na soñje din. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 153.)
** Bennoz Doue d’ehoc’h, ha skoit stard var Loull ar Bouc’h evit na zaotro ken na Plouaret na leac’h-all ebed.

#### Gerioù heñvelster

* eget ma
* eget na

#### Gerioù kar dre o ster

* evit ma
# na dit ket
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus na , dit (eus d- hag it) ha ket.

### Furm verb

na dit ket
* n'it ket
** Na dit ket 'ta da grediñ ar pezh a lavar kalz pec'herien [...]. — (Lan Inizan, Toull al Lakez, Brest-Kemper, 1878, Kemper, 1930, p. 39.)
** Na dit ket da grediñ evelato hor befe-ni aon ; [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 90.)
** Ha mar hoc’h euz c’hoant da glask tud da vont a du gand an dud difeiz ha dizoue, evel ma’z euz kals herrio, na dit ket da glask da Blougerne. — (EK?, p. ??.)

#### Gerioù heñvelster

* arabat deoc'h mont
* na it ket
* n'it ket
# betek-gouzout na
## Brezhoneg

betek-gouzout na
* Ha me o tostât ma bizied d’unan anê, — gant evez vraz, avad, betek gout na vefent flemmet gant an drein a c’holo an delio.
** [...], betegouzout na glevje ha na welje ar skeudennoù sakr-se tra pe dra gouest d'o feukañ ha d'o glac'hariñ. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 94.)
** Kerkent, betegouzout na zeujemp da vezañ re faezh holl dre ziskuizhañ ul lajadig, [...]. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 16.)
** « [...] ! » hogen, evidon da fougeal em log e krenen ken a raen betegouzout na vije taolet pled re abred ne oan ket gant ar roeñverien all. — (Jarl Priel, An Teirgwern Pembroke, Al Liamm, 1959, p. 204.)
# kit
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar k- hag it.

### Furm verb

kit /ˈkitː/
* Furm ar verb mont en eil gour lies an doare-gourc'hemenn
** « Kit atav, Chouanted milliget », emeza, o sellet ouzh an toulloù graet gant ar boledoù a ouzoc'h e treust e gambr ; [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 109.)
** Gant tud ar ru am eus clewet : Rac-se kit 'n ho bro, pa garfet. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 1, Pariz, 1890, 1971, p. 324.)
** — [...]. Kit eta, buhana ha ma c'helloc'h. [...]. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 11.)
** GOD. – « N'eo ket erru c'hoaz an Aotrou Skouarneg ?... Kit d'e gerc'hat 'ta !... » [...]. — (Jarl Priel, Ar Baleer-Bro, Sav niv. 26, Goañv 1943, p. 74.)
** [...]... Kit da gerc'hat pezh hoc'h euz ezhomm, ha va laoskit amañ d'ober stamm, pe da vazailhat, ma karan, rak faezh ec'h on bezañ ho matezh ! — (Jarl Priel, An dakenn dour, C'HOARIVA BREZHONEK, Pemp pezh-c'hoari berr, Skridoù Breizh, 1944, p. 65.)
** [...] : « Kalvez, kereour, liver, sakrist ? Kit da vale ! a lavaren ouzhin va-unan, ken buan all e vefen troc'her-moc'h ! » — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 63.)
** [...] : « Kit, mar plich, da skarzhañ ar regennad marchosioù-se, ha ra vo pep hini anezho ken naet ha sal-debriñ ur c'hastell ! » — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 15.)
** « Kit, » emezañ, « da Ziskuizh ar Pesketaer. En ti-se e vez diskenn e-pad ar bloaz ». — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 52.)
** — Kit 'ta ! eme ar maer krenn ha krak. — (Goulc'han Kervella, Brezel ar Rigadell, Al Liamm, 1994, p. 19.)
** "Kit kuit, kit kuit, emezañ, ken n'ho po hanter-kant skoed ne vo ket graet an interamant. — (Marsel Klerg, Faltazi an amzerioù kent, Mouladurioù Hor Yezh, 1999, p. 24.)
** — [...]. Kit d'ho kweleoù, c'hwi ho-tri. [...]. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 252.)

#### Gerioù heñvelster

* it

#### Gerioù enepster

* n'it ket
* na dit ket

#### Troidigezhioù

* galleg : allez
# n'it ket
## Brezhoneg
### Furm verb

n'it ket
** — « Ha n'it ket da sistra ! » a lavaras dezhañ e vamm. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 68.)
** N'it ket re bell diouzhin, emezañ. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 184.)

#### Gerioù heñvelster

* arabat deoc'h mont
* na it ket
* na dit ket
# it
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)
    Stumm eus ar verb mont.

### Furm verb

it
* en doare-gourc'hemenn (a-wechoù: kit).
** ... it bepred a-raok ... it arre ... it a-raok bepred ... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 211.)
** It gantañ d'ar foar ha goulennet outañ ar pezh a garfet, hag e ve mil skoed, hag e vo roet deoc'h ; [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/4, Al Liamm, 1989, p. 94.)
** It bepred da glask ur gomer ... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 165.)
** — Ma ! Ma bugaligoù geizh, it neuze en gras Doue ; [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 11.)
** — It atao, dispac'herien fallakr ha digaloun, eme-ve dign va-unan, m'hen talvezo d'eoc'h! — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 85.)
** Patern (Da Zane). — It ac'halese 'ta ! Asa ! — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 33.)
** Patern. — [...] ! It da zutal ; [...] ! — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 35.)
** It e peoc'h gant an hent-bras-se hep aon da vezañ gwintet er foz gant ur c'harr-dre-dan bennak ! — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 10.)
** « It, » eme ar wreg, « ha kargit mat ho seier ! » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 217.)
** it kuit
* en doare gourc'hemenn er stumm-nac'h:
** na it ket
** na dit ket
** n'it ket
* en doare-disklêriañ
** N'it ket e kêr bemdez ?
* war-lerc'h ez pe ec'h:
** ez it
** ec'h it

#### Deveradoù

* kit
* dit
* ez it
* ec'h it

#### Troidigezhioù

* latin: ite
* saozneg: go; you go
* galleg: allez

## Latin
### Furm verb

is
* Furm trede gour unan amzer-vremañ ar verb ire.
# na it ket
## Brezhoneg

    Diwar na, it, ket.

### Furm verb

na it ket
* Furm nac'h ar verb mont en eil gour lies an doare-gourc'hemenn :
** — Na it ket da em gannañ diwar ma fenn, Priñsed yaouank, rak koantoc'h ha kaeroc'h egedon a zo eus-traoñ ; diskennet ar c'helorn hag e welfet. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 21.)
** Na it ket d’en em jala, emezhan, gortozit eur pennadig. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 75.)

#### Gerioù heñvelster

* arabat deoc'h mont
* n'it ket
* na dit ket
# dont da vat
## Brezhoneg

    Savet gant dont ha da vat.

### Troienn

dont da vat
* (an deiz)
** 'M-eus aon e teuy an deiz da-vad. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 332.)
* (ar yec'hed) Gwellaat, yac'haat, pareañ.
    An oll ne varvont ket ganthan, mez pell braz o tont da vad en he c'houde e vezer. — (Feiz ha Breiz, 28 a viz Ebrel 1877, p. 72.)
    Pier a zo deuet da vat gant medisin Plistin, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 332.)
* (an taol)
** Neuze e vo deuet ho taol da vat, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 46.)
** 'Deuet eo e daol gantañ da-vat, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 332.)
* (an traoù)
** 'An traoù-se a deuio da-vat un dro bennak, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 332.)
** Dont a ray an traoù da vat ganez mar gouzout tapout laboused — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 199.)
* (an dro)
** N'eo ket deuet hon tro da vat ganeomp an taol-mañ, — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 249.)
** 'Deuet eo e dro gantañ da-vat, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 332.)
** Ober a c'helle ur groaz, rak yac'h hag ampart e oa, ha deuet da vat e dro gantañ. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 159.)
* Dont tra pe dra da vat gant un den:
** « Te a chomo ganin neuze. Troc'ha a rin da benn ouzit avat ma ne zeu ket da vat ganez ar pez a roin d' it da ober ! » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 183.)

### Rimadell

    Pedit ha pedit ervat
    hag e teuio an taol da vat.

#### Troidigezhioù

* galleg : se réaliser
# araogenn gevrennek
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar gerioù araogenn ha kevrennek.

### Anv-kadarn

araogenn gevrennek benel (liester : araogennoù kevrennek)
* (Yezhadur) Araogenn gant div lodenn pe vuioc'h :
* da gentañ un araogenn eeun (e, da, war, pe diwar peurvuiañ),
* hag un anv-kadarn peurvuiañ (a-wechoù un anv-verb).
Setu ur roll anezho (da beurglokaat):
* diwar a: a-berzh, a-dal, adal, adalek, a-gichen, a-ziwar-dro ...
* diwar da: da-gaout, da-geñver, da-gichen, da-di ...
* diwar dre: dre-greiz, dre-douez, dre-gichen, ...
* diwar e : e-doare, e-harz, e-keñver, e-kichen, e-mesk, e-pad, e-skoaz, e-tal, e-touez, e-tro, e-tu, ...
* diwar en : en-dro, en-sell, ...
* diwar ouzh: ouzhpenn, ...
* diwar war : war-bouez, war-dro, war-du (ha war-zu), war-gaout, war-hed, war-lerc'h, war-nes, war-vetek, ...
* diwar diwar: diwar-benn, diwar-bouez, diwar-dro, diwar-goust ...

#### Troidigezhioù

* alamaneg : zusammengesetzte Präposition benel
* galleg : locution prépositive benel
* italianeg : locuzione preposizionale benel
* kembraeg : arddodiad cyfansawdd gourel
* nederlandeg : complex voorzetsel nepreizh , samengesteld voorzetsel nepreizh
* saozneg : compound preposition
# an deiz war-lerc'h
## Brezhoneg
### Troienn adverb

an deiz war-lerc'h pe en deiz war-lerc'h (reishoc'h)
* Troienn amzeriañ.
** … an deiz war-lerc’h e komzas arre d’e verc’h a zimeziñ dezhañ, met da-vat, hag e-pad eizh deiz ne roas peoc’h ebet dezhi gant ar gaoz-se. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 26.)
** An deiz war-lerc'h e vije poazhet leizh ar pod-houarn ; un dailhenn kig-sall a vije lakaet gante, hag an holl a lipje o bizied. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 46.)

#### Krennlavaroù

* Diouzh an abardaez heol toull En deiz war-lerc'h glav (ken) a boull. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
# Angled
## Brezhoneg
### Anv divoutin

Angled
* Pobl germanek a yezh, eus ledenez Angel e Schleswig, en Alamagn hiriv, hag a voe unan eus alouberien Enez Vreizh.

### Pennad kar

* Stagadenn:Pobloù german
# Bataved
## Brezhoneg
### Anv divoutin

Bataved
* Pobl germaneg he yezh, en aber ar Roen.

#### Deveradoù

* Batavia

### Pennad kar

* Stagadenn:Pobloù german
# Batavia
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar anv ar bobl anvet Batavi e latin, Bataved e brezhoneg.

### Anv divoutin

Batavia
* Anv kozh kêr Djakarta en Indonezia.

### Pennad kar

* Stagadenn:Pobloù german

## Latin
### Etimologiezh

    Diwar anv ar bobl anvet Batavi.

### Anv divoutin

Batavia
* Anv bro ar bobl Batavi.
* Anv latin an Izelvroioù, gwelet evel bro orin ar Vataved.
* Anv Djakarta en Indonezia en amzer an drevadenn izelvroat.

### Pennad kar

* Stagadenn:Pobloù german
# Batavi
## Latin
### Furm anv-kadarn

Batavi
* Bataved, pobl diazetzet en aber ar Roen.
* Bagadoù soudarded a orin batav en arme Roma.
# Franked
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « Frank » , an anv-pobl, hag an dibenn-ger « -ed ».

### Furm anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | Frank /ˈfrãŋk/ | Franked /ˈfrãŋ.ket/ |
| Benel | Frankez /ˈfrãŋ.kes/ | Frankezed /frãŋ.ˈkeː.zet/ |
Franked /ˈfrãŋ.ket/
* Furm lies an anv-kadarn divoutin « Frank ».
# Frank
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar ger frankek Frank.

### Anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | Frank /ˈfrãŋk/ | Franked /ˈfrãŋ.ket/ |
| Benel | Frankez /ˈfrãŋ.kes/ | Frankezed /frãŋ.ˈkeː.zet/ |
Frank /ˈfrãŋk/ gourel
* Den eus ur bobl c'herman, ar frankeg he yezh.
    Ur Frank hag ul Lombard.
    Ur Frankez e oa ar rouanez.

#### Troidigezhioù

* galleg : Franc , Frank
* saozneg : Frank
# Lombard
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar ger latin Longobardus .

### Anv-kadarn

Lombard /ˈfrãŋk/ gourel
* Den eus ur bobl c'herman, al lombardeg e yezh.
    Ur Frank hag ul Lombard.

#### Troidigezhioù

* galleg : Lombard
* saozneg : Lombard