# kentañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « kent » hag al lostger « -añ » : derez-uhelañ an anv-gwan « kent ».

### Anv-gwan petvediñ

kentañ /ˈkẽntã/
* derez-uhelañ an anv-gwan kent, implijet da verkañ ar renk a glot gant an niver unan,
* implijet war-lerc'h ar ger-mell:
** — [...]. Guell a-ze, rak emgann Kergidu, mar d'eo bet ar c'henta, ne vezo ket an diveza, da viana evidon-me. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 5.)
** Hemañ, 'vat, goude ma vo ar hentañ er skol, na lakaio ket brasoh pout-houarn a-ze war an tan. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 428.)
* implijet war-lerc'h un anv-kadarn: an deiz kentañ, an den kentañ, an dra gentañ, an dro gentañ, an hini kentañ/an hini gentañ, ar re gentañ, an tamm kentañ, an tennoù kentañ, an avaloù kentañ, ar wreg kentañ, an oferenn gentañ, ar penn kentañ.
*   * An hini kentañ en devo pemp pakad butun pe pemp pakad sigaretennoù. — (Brogarour, Onenn, 1936, p. 33.)
*   * An hini kentañ, Jakez ar Bihan, a oa uhel evel ur skeul da vabia. — (Fañch Peru, Kañfarded Milin ar Wern, Skol Vreizh, 2008, p. 9.)
*   * He gwaz kentañ a oa un inosant. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 47.)
*   * Ar boulh eo an tamm kenta a gemerer euz eun dorz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 58.)
*   * Ur manac'h yaouank-flamm, hag a yoa o chom er penn pellañ eus ar gouent, a zihunas o klevet an tennoù fuzuilh kentañ. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 38.)
*   * Abaoe an devezh milliget ma chañsas d'hor mamm gentañ Kaout ur c'hoantadenn avaloù n'eus 'met poanioù er bed-mañ. — (Prosper Proux, Son ar Merc'hetaer.)
*   * Kerkent ma eo dornet an drammoù kentañ, Lan ar C'hor da hopal : [...]. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 34.)
*   * "Daoust hag an oferenn gentañ a ve o son dija ?" emezi. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 29.)
*   * Pa deuas an Dispac'h da ober e freuz kentañ e Breizh oa aet-mat dija war an oad. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 16.)
*   * ..., ha d'o heul un druilhad krennardezed, gwisket ganto dilhad o fask kentañ ; ... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 52.)
*   * Adal ar bloavezhioù kentañ, dibabet e vezen dalc'hmat da c'hoari roll pe roll, ... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 69.)
*   * A zo kaeroc'h, adal an devezioù kentañ dont a ris hag a zivec'his va c'henseurted diouzh an truach ken kasus, ha setu penaos e ris va zaol. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 83.)
*   * Ma laras na dimezje ken biken nemet kavout a raje unan hag a zereje dezhi en pep tra abidoù eured e wreg kentañ, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 25.)
*   * Ne viot ket lazhet evel va div wreg kentañ, [...]. — (Gab Milin, Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999, p. 26.)
*   * Ar vuoc’h kentañ a ya d’ar prad A lip ar glizh hag ar yeod mat. — (Gabriel Milin, Furnez ar geiz, euz a Vreiz, Brest, 1868, p. 124.)
*   * … Hag e troas en o fenn ober ur gouel en enor da unan eus ar pennoù kentañ eus an Dispac’h, — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 131.)
* (ar) penn kentañ
* ar wech kentañ, an taol kentañ, an dro gentañ
* e troiennoù amzeriañ: warc'hoazh kentañ, fenoz kentañ, disul kentañ...
* (bezañ) da gentañ
* e troiennoù kimiadiñ:
*   * kenavo ar c'hentañ tro : kenavezo ar c'hentañ .
*   * D'ar c'hentañ ! : kenavo !
* da verkañ an deiz resis:
** an deiz kentañ:
*   * an deiz kentañ eus ar miz
*   * en deiz kentañ a viz Mae, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 153.)
*   * An deiz kenta a viz Ebrel e vez tapet ar wrah er hevell. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 211.) (krennlavar)
*   * Pa ra glav (d'?) an deiz kentañ a Vae E pil ar C'hallaoued o gwragez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
*   * deiz kentañ ar bloaz, an deiz kentañ a'r bloaz
*   * Abaoe an deiz kenta 'r bloaz eo astennet an deiz da-vad. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 27.)
*   * D’an Nedeleg ec’h astenn an deiz paz ur c’hefeleg, Da de(iz) kentañ’r bloaz, paz ur waz, D’ar Rouane(z) paz ul leue.
* bezañ eus ar c'hentañ : eus an dibab !
* Bezañ eus deiz kentañ ar sizhun, eus deizioù kentañ ar sizhun : bezañ speredek.
** Me n'on ket euz deiziou kenta ar zizun, med ne oan ket ganet d'ar zadorn da noz ivez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 453.)
* ober e bask kentañ
* E penn kentañ ar frazenn, dirak ur verb: kentañ tra .
*   * Kentañ hoc'h eus da ober, eme mevel ar bourev, eo en em astenn aze war an douar. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 211.)
*   * Kenta a riz oue efa eur banne dour. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 26.)
*   * Kenta rejont oue eren stard ha staga ouc'h treid ar gueleou hag an armeliou kement hini a ioa enn ti. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 82.)
*   * kentañ a reas : kentañ a eure
* kentañ a...: kentañ tra a
* e penn kentañ ur frazenn, dirak un anv kadarn, en ul lavarenn-stag:
*   * Eno, en ur glask an traoù da oferennañ, e kavjont un arched graet, me 'gred, evit kentañ hini a varvje e kêr, ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 30.)
*   * Kenta kristen a wel eno a zo eur c'here. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 216.)
*   * Kentañ mad a reas a oa tapout krog er morzhol. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 243.) (e reas, kentoc'h)
*   * Kentañ porzh e taoljomp eor ennañ a voe Las Palmas. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 89.)
*   * kentañ gwech (gwelout: gwech kentañ) : kentañ tro
*   * kentañ tra
* kentañ ma, kentañ gwech ma, kentañ tro ma:
*   * Kentañ ma c’hallin ez in da Lannuon. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 243.)

#### Gerioù enepster

* diwezhatañ

#### Deveradoù

* arc'hoazh kentañ
* kentael
* kentañ ma
* kentanv
* kentañ gwech
* kentañ tra
* kentañ tro
* kentañ gwech

#### Troioù-lavar

* ar c'hentañ ar gwellañ
* na dagañ diwar e gentañ gaou
* na vezañ eus ar c'horadenn gentañ
* kentañ hoc'h eus da ober

#### Krennlavarioù

* Pa vez tomm an heol an deiz kentañ a viz C'hwevrer e teu al louz er-maez eus e doull da c'harmat d'ar goañv da zonet. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)

#### Troidigezhioù

* alamaneg : erst
* esperanteg : unua
* galleg : premier ; prochain
* gujarati : પ્રથમ
* gresianeg : πρώτος gourel, πρώτη benel, πρώτο nepreizh
* henc'hresianeg : πρῶτος gourel, πρώτη benel, πρῶτον nepreizh
* henhebraeg : ראשון gourel
* hindeg : पहला gourel, पहली benel
* italianeg : primo
* kembraeg : cyntaf
* roumaneg : prim
* japaneg : 一番目 (ichibanme), 一番 (ichiban), 第一 (daiichi), 最初 (saisho)
* kurdeg : yekan , yekî , yekem , ewil
* latin : primus
* nederlandeg : eerste
* portugaleg : primeiro
* sañskriteg : प्रथमः
* saozneg : first , prime
* sinaeg : 第一 (dìyī)
* spagnoleg : primero
* tchekeg : první
* turkeg : birinci

### Gwelet ivez

| Niver a-raok : | Niveroù petvediñ e brezhoneg | Niver war-lerc'h : eil |