OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# gwelomp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar gwel-, pennrann ar verb gwelet pe gwelout, hag an dibenn-ger -omp.

### Furm verb 1

gwelomp /ˈɡɥeːlɔ̃m(p)/
* Furm ar verb gwelet/gwelout e kentañ gour lies an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ
   * Gant ur c'hemmadur dre vlotaat (war-lerc'h ar rannig-verb nac'h ne da skouer) :
       — Na zigalounekait ket, va c'hoar; ni ne velomp nemed ar pez a zo dirak hon daoulagad; [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 256.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (nous) voyons

### Furm verb 2

gwelomp
* Furm ar verb gwelet/gwelout e kentañ gour lies an doare-gourc'hemenn
** — Gwelomp eta. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 16.)
** Met lezomp an daou briñs hag al lez holl el levenez hag ar festoù, ha gwelomp petra a zeu da vezañ Luduenn. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/5, Al Liamm, 1994, p. 105.)
** — [...]. Tavomp var gement-man. ha guelomp a behini ac'hanomp hon diou e vezo ar brasa dienez er bed-man. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 260.)
** Gwelomp, ha lavar fraezh an dra-se. — (Klaoda ar Prad, An teir c'had ; Ar mevel laer, Ti-moulerezh Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1908, p. 25.)
** Jilig. — Netra ! ho paro ? Merc'hed a zo hag o deus kement ha c'houi ! Alo ! gwelomp eun tamm penaoz e valeit... — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 40.)
** — « Bremañ, Lom, peogwir hon eus divizet diwar-benn priz al labour, gwelomp penaos e raimp al labour-se. [...].» — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 94.)

### Krennlavar

* Gwelomp, eme an dall, pa en devoa kollet e vazh ha kavet un all. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 388.)

#### Troidigezhioù

* galleg : voyons !
# gwellañ pezh a zo
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-gwan gwellañ (derez-uhelañ) dirak an anv-kadarn pezh, heuliet gant a zo.
gwellañ pezh a zo /ˈgwɛlːãpe'so/
* (troienn da ginnig ur c'heloù mat bennak): gwellañ tra a zo
** Gwellañ pezh a zo, emezi, eo n'en deus ket a naon. — (Gab Milin, Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999, p. 123.)
** Gwella pez a zo, me a zo briz ma zah. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 202.)

#### Gerioù enepster

* gwashañ pezh a zo

#### Troidigezhioù

* galleg : ce qu'il y a de mieux est que ;
* saozneg : the best thing is that
# gwellañ tra
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar gwellañ ha tra.

#### Troidigezhioù

gwellañ tra; enebet ouzh gwashañ tra.
* gwellañ pezh a zo :
*   * Gwellañ tra zo da ober eo lazhañ anezhañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 202.)
*   * Gwellañ tra a gavan ez eo ur bannac'h kafe gant laezh. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 202.)
*   * ... - marteze gwellañ tra 'oufen ober eo diskleriañ peseurt gwiskamant a veze, er mare ma komzan dioutañ, ... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 30.)
# gweloc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar gwel-, pennrann ar verb gwelet pe gwelout, hag an dibenn-ger -oc'h

### Furm verb

gweloc'h /ˈgɥeːlɔx/
* Furm ar verb gwelet/gwelout en eil gour lies an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ
** [...] ; n'ho peus nemed sellet ouz an dristidigez-se a zo war e dal, ouz ar ruzder a zo war e zaoulagad, ouz an difisians hag an aoun-ze en deus rak an holl hag e weloc'h anat warnezan ar pevar merk a c'houlenn an doktor Hippokrat evit ar velkoni felc'hek ! — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 20.)

#### Stummoù all

* gwelot

#### Stummoù rannyezhel

* gwelfet

#### Troidigezhioù

* galleg : (vous) verrez
# however
## Saozneg
### Etimologiezh

    Eus how hag ever.

### Adverb

however
* koulskoude
* pegen ... bennak ...
** However rich he may be, he cannot buy it.
# hoz
## Spagnoleg
### Anv-kadarn

hoz benel
* falz

### Krennlavar

* No hay que meter la hoz en mies ajena.
# huanad
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Kavet en henvrezhoneg (huanat).
    Meneget er C'hatolikon (huanat).
    Da geñveriañ gant ar gerioù uchenaid en kembraeg, osnadh en iwerzhoneg.

### Anv-kadarn

huanad /hyˈãːnat/ gourel (liester huanadoù)
* Analadenn drouzus a vez da-heul ur from pe ur santad poanius bennak.
* Garm, klemm.
** <skouer>.

#### Deveradoù

* huanadenn
* huanader
* huanadiñ
* huanadus

#### Troioù-lavar

* betek an huanad diwezhañ: betek ar marv.
* leuskel e huanad diwezhañ : mervel
* bezañ en huanad : bezañ glac'haret

#### Troidigezhioù

* galleg : soupir ; chagrin , affliction
* kembraeg : uchenaid
* saozneg : sigh (breath)
# hoxe
## Galizeg
### Etimologiezh

    Eus an adverb latin hodie.
    Tostaat ouzh hoje, e portugaleg

### Adverb

hoxe /'ɔʃe/
* hiriv
# hualiñ
## Brezhoneg

    Diwar hual hag -iñ.

### Verb

hualiñ
* hualañ, lakaat un hual d'un den pe d'ul loen.
** Ne darc'haouas ket zoken ur winkadenn pa voe arru e-kichen ar groaz ha pa voe kroget d'e hualiñ. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 85.)
# huanadas
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar huanad-, pennrann ar verb huanadal pe huanadañ pe huanadiñ, hag an dibenn-ger -as

### Furm verb

huanadas /hyãˈnɑːdas/
* Furm ar verb huanadal/huanadañ/huanadiñ e trede gour unan an amzer-dremenet strizh, en doare-divizout
** Leun-kouch e voe an iliz diouzhtu, hag an aotrou Person, pa welas, a huanadas : [...]. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 21.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)/(il) soupira
# hu
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar c'hwi.

### Raganv-gour

hu /hy/
* Raganv eus an eil gour lies, lakaet war-lerc'h stumm personel ur verb pe un araogenn en eil gour lies ivez.
** Eunn dostenn vara ho pezo-hu? — (Nouvelles Conversations en breton et en français, 1857, p. 5.)
*   * Pe win pe sistr a evit-hu? — (Nouvelles Conversations en breton et en français, 1857, p. 7.)
*   * Petra 'rit-hu aze ? Ha piv oc'h-hu ? — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 78.)
*   * Piv oc'h-hu, ha penaos e reer ac'hanoc'h ? — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 141.)
*   * Penaos e c'hellit-hu bevañ neuze? — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 141.)
*   * Perak oc'h-hu bet kriz a-walc'h... — (Gab Milin, Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999, p. 16.)
*   * Piv oc'h-hu ... ? — (PIPI 1908, p. 58.)
    War-lerc'h an doare-gourc'hemenn:
*   * Ha lavaret-hu c'hoazh ez eo ma c'homzoù borod, pa eo peurerruet va diouganoù ! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/4, Al Liamm, 1989, p. 109.)
* Er stumm nac'h : implijet dirak ket.
** Perak ne gredit-hu ket ac'hanoun ? — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 282.)
** Sellit, den kozh, ha na welit-hu ket aze o neuñ war-c'horre an dour ar pezhioù arc'hant am eus laeret ...? — (Lan Inizan, Toull al Lakez, Brest-Kemper, 1878, Kemper, 1930, p. 36.)
    ... ha ne welit-hu ket eo prennet an dorojoù ? — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 58.)
** Me a ouïe ze a-raog biskoaz ne oah-hu bet war an douar. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 49.)

#### Troioù-lavar

-war-lerc'h un araogenn:
* deoc'h-hu
* ganeoc'h-hu
* emit-hu

#### Troidigezhioù

* kembraeg : chwi
* saozneg : you
* galleg : vous

### Anv-kadarn

hu /ˈhyː/ hollek gourel
* Hemolc'h bleiz
** O klevout an hu e huont.
** An hu a vije bet war hor lerc'h ; marteze zoken e vije en em gavet gwazh ganeomp, rak n'eo ket brav kouezhañ etre daouarn kanfarded kêr. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 56.)
** Neuze e c'hellas ar paotr dastum e skasoù hag en em ripañ kuit, gleb-teil, badaouet ha mezhek, dindan an hu a rae warnañ e genseurted o c'hoarzhin goap dezhañ. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 29.)

#### Troioù-lavar

* lakaat an hu war unan bennak
* ober an hu

#### Troidigezhioù

* galleg : huée

### Furm verb

hu /ˈhyː/
* Pennrann ar verb « hual ».
** O klevout an hu e huont.
* huadenn
* huadeg

### Gwelet ivez

* setu
# hual
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

hual gourel, liester hualoù
* chadenn lakaet ouzh treid pe pavioù den pe loen
** ur mouch a oa war e zaoulagad hag un hual ouzh e dreid.

#### Deveradoù

* hualañ
* daouhualañ
* dishual

### Verb

hual
# hualañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar hual hag -añ.

### Verb

hualañ /hyˈɑːlã/
* Lakaat un hual d'un den pe d'ul loen.
** — [...]. Hag e vousc'hoarze evel ma tle mousc'hoarzin an diaoul pa vez oc'h huala unan-bennag er pec'hed, hag ouc'h hen horta var hent an ifern. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 149.)

#### Gerioù heñvelster

* hualiñ

#### Gerioù enepster

* dishualañ

#### Gerioù kevrennek

* daouhualañ

#### Troidigezhioù

* galleg : entraver , lier
* galleg : assujettir , soumettre
# hualet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar hualañ hag -et.

### Anv-gwan

hualet
* Staget e dreid, e bavioù, da virout outañ a gerzhet pe a redek.
** Ar maout a veze hualet e dreid a-groaz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 290.)
* na vezañ hualet : gouest da redek buan
** Janig ivez ne oa ket hualet PIPI 1908/150
# en-dro dit
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an adverb en-dro ha dit (diwar an araogenn da)

### Furm araogenn

| Gour | Furm |
| U1 | en-dro din |
| U2 | en-dro dit |
| U3g | en-dro dezhañ |
| U3b | en-dro dezhi |
| L1 | en-dro deomp, en-dro dimp |
| L2 | en-dro deoc'h |
| L3 | en-dro dezho, en-dro dezhe |
| D | en-dro deor |
en-dro dit /Distagadur ?/
* Furm an droienn araogenn en-dro da, displeget en eil gour unan
** — « [...], gant ar pezh a chomo er voutailh e walc'hi ivez da roched, ha pa 'z pezo gwisket mat anezhi en-dro dit, e lavari d' ar roue c'hwezhañ an tan, pa garo, warnout. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 66.)

#### Gerioù heñvelster

* ez tro

#### Troidigezhioù

* galleg : autour de toi
# en-kreiz

en-kreiz
# en-eeun

    Savet gant en hag eeun
en-eeun: just a-walc’h, end-eeun
* Adverb
** — Hag a zo mat, ezhomm am eus en-eeun a unan. Petra a ouzoc'h ober ? — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 16.)
** — Se en-eeun a glaskomp ; lâr dimp un tammig doare ar briñsez-se. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 209.)
** — Hennezh en-eeun a glaskan; lakit ac'hanon da gomz gant ho mab, mamm-gozh. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 39.)
** — Te en-eeun !... Graet evel ma 'z out !... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 84.)
* Troienn araogennel : en-eeun da
** Ma lodenn a zo en-eeun d'ar vur. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 129.)
# en-mesk

    Diwar en ha mesk
en-mesk
# en-istribilh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus en hag istribilh.

### Adverb

en-istribilh
** ... ouzh he c'herc'henn ez eus en istribilh un alc'hwez aour . — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 41.)
** En istribilh ouzh ar wezenn-elo aze. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 199.)
** Ar c’hwitell zo en istribilh ouzh ar voger aze. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 254.)
** War-hed tri c'hant kammed ac'halen e kavi ul leue en-istribilh ouzh ur wezenn, war-bouez e lost hag e zivskouarn. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 258.)

#### Gerioù heñvelster

* a-istribilh
* a-ispilh
* e-pign
# en-kozh
## Brezhoneg

adverb amzeriañ en-kozh
** Nag en yaouank nag en koz n'am-eus bet laeret ur gwenneg. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 54.)
# en-tomm
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant an araogenn en hag an anv-gwan tomm
en-tomm
* adverb
** Hennez a zebre e voued en tomm-ruz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 157.)
** En tomm n'em-eus ket ezomm a grampouez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 523.)

#### Gerioù enepster

* en-yen

#### Troidigezhioù

* kembraeg : yn boeth
* galleg : (étant) chaud
# kaout un dra bennak en e anv
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb kaout, un dra bennak, an araogenn en, an anv-gwan perc'hennañ e hag an anv-kadarn anv

### Troienn verb

* Bezañ perc'henn war un dra bennak
** <skouer.>

#### Troiennoù heñvelster

* bezañ perc'henn da un dra bennak
* bezañ perc'henn diouzh un dra bennak
* kaout un dra bennak war e anv

#### Troidigezhioù

* galleg : posséder quelque chose
# kaoze
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

kaoze /ˈkɔːze/ /ˈkɔːʒe/ gourel
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
** Aze, 'vat, a zo (ez eus) kaoze ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 237.)

#### Deveradoù

* kaozeadeg
* kaozeadenn
* kaozeal
* kaozeer
* kaozeerezh
* kaozeet
* kaozeüs

#### Troidigezhioù

* galleg : bavardage , causerie
* galleg : conversation
# kaozeadennig
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn kaozeadenn hag an dibenn-ger bihanaat -ig

### Furm anv-kadarn

kaozeadennig /kozeaˈdɛnːik/ benel (liester : kaozeadennoùigoù)
* Furm vihanaat an anv-kadarn kaozeadenn
** — [...]. Ur gaozeadennig all a vo etrezomp, pa'z po bet amzer d'en em soñjal ervat ha da zibab e tu piv emaoc'h. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 234.)

#### Troidigezhioù

* galleg : petite conversation
# kaout un dra bennak war e anv
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb kaout, un dra bennak, an araogenn war, an anv-gwan perc'hennañ e hag an anv-kadarn anv

### Troienn verb

kaout un dra bennak war e anv /Distagadur ?/
* Bezañ perc'henn war un dra bennak
** « [...]. Ha n'eo ket gant ar c'hwec'h kwenneg a zo c'hoazh war va anv ez in da brenañ rochedoù nevez da Din Askoet... » — (Youenn Drezen, Itron Varia Garmez, Skrid ha Skeudenn, 1941, Al Liamm, 1977, p. 38.)

#### Troiennoù heñvelster

* bezañ perc'henn da un dra bennak
* bezañ perc'henn diouzh un dra bennak
* kaout un dra bennak en e anv

#### Troidigezhioù

* galleg : posséder quelque chose
# kaout ur gwenneg toull
## Brezhoneg
### Troienn verb

kaout ur gwenneg toull
* kaout ur gwenneg bennak (implijet er stumm nac'h, da gomz eus tud diarc'hant):

#### Gerioù heñvelster

* kaout ul liard toull
# kaozeadenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar kaoze-, pennrann ar verb kaozeal, hag al lostger kevrennek -adenn (diwar -ad hag -enn)

### Anv-kadarn

kaozeadenn /kozeˈɑːdɛn/ benel (furm vihanaat : kaozeadennig, liester : kaozeadennoù)
* Eskemm komzoù, kaozioù (diwar-benn an dud etreze)
** Goude o c'haozeadenn war ar pont, ez eas Fallières gant ar roue da verennañ e kastell Ajuda, ha beaj vat dezho o daou ! — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 134.)
** Dont a reas Hagrid war e giz d'azezañ evel pa en dije graet un dra ken ordinal hag ur gaozeadenn er bellgomz. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 59.)
** — O, me 'grede din ne felle ket deoc'h reiñ hon c'haozeadenn da anaout d'an holl, eme Snape, yen-skorn e vouezh. [...]. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 234.)
* Ober ur gaozeadenn : ur pennad kaoze
** Oh ober eur gaozeadenn e oah ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 237.)
** Un tamm kaozeadenn a veze graet gant paotr an alambig diwar-benn an amzer, ar yec'hed, ar gizioù kozh o vont da goll ha kement 'zo. — (Fañch Peru, Kañfarded Milin ar Wern, Skol Vreizh, 2008, p. 28.)
* Prezegenn verr, pennadoù-kaoz

#### Troidigezhioù

* galleg : causerie , conférence
* galleg : conversation
# kaout ur pred
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus kaout, ha pred.

### Anv-kadarn

kaout ur pred /kawdœrˈpreːt/
* debriñ ur pred :
** Eur pred mad ho-poa bet ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 429.)
* kaout bazhadoù, ur pred bazhadoù
** Ma he-dije tapet honnez ahanout az-poa bet eur pred diganti. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 429.)

#### Deveradoù

* kaout ur predad

#### Troidigezhioù

* galleg : volée de coups gourel
# kaoz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Amprestet digant an henc'halleg cause.
    Da geñveriañ gant kows « komz » e kerneveureg.

### Anv-kadarn

kaoz /Distagadur ?/ benel (liester : kaozioù)
* pezh a lavar an dud o kaozeal
** [...], hag an dewarlerc'h e komzas arre d'e verc'h a zimeziñ dezhañ, met da vat, hag e-pad eizh deiz ne roas peoc'h ebet dezhi gant ar gaoz-se. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 25.)
** Neuze e oa miget ar gaoz pa on-oa gwelet egile o tremen. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 354.)
** Kaoz a dri, koulz netra evelti. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 241.)
* ober ur pennad-kaoz
* bezañ gant ur gaoz, gant e gaoz
* bezañ kaozioù gant un den

#### Gerioù kevrennek

* morgaoz
* pennkaoz

#### Troioù-lavar

* bezañ miget ar gaoz
* dont war gaoz unan bennak
* kontañ kaoz
* mont war gaoz unan bennak
* rannañ kaoz
* toullañ kaoz
* troc'hañ e gaoz da unan bennak

#### Krennlavarioù

* Kaoz an arabaduz A zo hir ha paduz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 23.)

#### Troidigezhioù

* galleg : conversation ; causette , causerie ; cause
* saozneg : talk , chat

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Albert Deshayes, Dictionnaire étymologique du breton, Le Chasse-Marée, Douarnenez, 2003, p. 369.

### Anv-kadarn

kaoz benel
* abeg
** bezañ kaoz da un dra
** bezañ kaoz da un den da ober un dra
*   * War e veno, Baskig eo a oa kaoz d'ezañ da rankout senti e palez ar roue, e-lec'h beza digabestr er gêr o redek ar gedon. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 50.)
* se zo kaoz
* petra zo kaoz
# gwrac'heta
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « gwrac'h » hag an dibenn-ger « -eta ».

### Verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | gwrac'heta |
| dre vlotaat | wrac'heta |
| amreizh | wrac'heta |
gwrac'heta /gwra'ɣetːa/
* Tapout gwrac'hed.

#### Deveradoù

* gwrac'hetaer

#### Troidigezhioù

* galleg : pêcher des vieilles
# gwraidd
## Kembraeg

gwraidd
* gwriz, gwrizioù

#### Deveradoù

* gwreiddiadur
* gwreiddio
* gwreiddiol
* gwreiddyn

#### Gerioù kevrennek

* canwraidd (“smartweed”)
* gwaedwraidd (“bloodroot”)
* gwraidd-beniog
* gwraidd-epil
* gwraidd-gnwd
* gwraidd-iriog
* gwreiddio (“to root”)
* gwreiddiol (“root”)
* gwreiddyn (“root, foundation”)
# gwragedd
## Kembraeg
### Furm anv-kadarn

gwragedd
* Furm lies gwraig.
# gwraig
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh an etimologiezh e kevrenn ar brezhoneg.

### Anv-kadarn

gwraig /gwrajk/ benel (liester gwragedd /gwragεð/).
* Gwreg.
** Aeth fy ngwraig i'r marchnad. Aet eo ma gwreg d'ar marc'had.
* Plac'h.
* Maouez.
| | gourel | benel |
| unander | gŵr | gwŷr |
| liester | gwraig | gwragedd |

#### Gerioù heñvelster

* dynes
* menyw
* gwreica
# gwrac'hell
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

gwrac'hell /ˈɡwrɑːɣɛl/ benel (furm vihanaat : gwrac'hellig, liester : gwrac'helloù)
* Bern bras bet savet evit gorren, mirout
** An tan a oa en eur wrac'hell lann. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 159.)
** Brumenn c'hlas ar mintin a save diouzh al liorzhoù, hag, etre div wrac'hell, e paras an heol. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 33.)
** Paotred ar skol a youc'h war lein ar wrac'hell ha drammoù a ruilh d'an traoñ ; [...]. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 34.)
** Pa vihanaas ar flammoù, hag ar wrac'hell o tisac'hañ en ur bern glaou bev, [...] » — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 91.)
** [...], darn all a zo gourvezet a-c'hwen o c'hein pe war o c'hof, e disheol ar gwrac'helloù. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 37.)

#### Deveradoù

* gwrac'hellat

#### Troidigezhioù

* galleg : meule , monceau , tas
# gwrac'helloù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn gwrac'hell hag an dibenn-ger -où.

### Furm anv-kadarn

gwrac'helloù /ɡwrɑˈɣɛlːu/
* Furm lies an anv-kadarn gwrac'hell.
** [...], darn all a zo gourvezet a-c'hwen o c'hein pe war o c'hof, e disheol ar gwrac'helloù. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 37.)

#### Troidigezhioù

* galleg : meules , monceaux , tas
# gwrac'hig
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus gwrac'h hag -ig .

### Anv-kadarn

gwrac'hig benel
* gwrac'h vihan
** Pa oa eno evel-se e welas o tont war e du ur wrac'hig kozh hag ur banerad prun ganti war goubl he brec'h. KAB 2/187
# gwragez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar gwreg hag -ez.

### Furm anv-kadarn

gwragez /ˈɡ(w)rɑːɡe(s)/
* Furm lies an anv-kadarn gwreg
** Ar gragez, er gear, a glemme o velet ho zud oc'h en em gaout er stad-se euz ho marc'had, ha dreist-oll, o velet pegement a zispign a veze great. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 309.)
** Ma en divije gallet mestr ar c'hastell lazhañ Levenez, evel e wragez all, e vije bet e dekvet, hag en devije lazhet ugent o lazhañ dek, hag e vije aet neuze da sorser. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 279.)
** « Gwragez, eme Vatriona en ur dremen e-mesk ar re diwar ar maez a oa aze o pediñ, [...] ? » — (Aleksandr Soljenitsyn, lakaet e brezhoneg gant Ernest ar Barzhig, Ti Vatriona, Al Liamm, 1976, p. 38.)
** Bilzig a zelaoue, hag a gleve prezegenn ar gwrage, en-dro da Izabel. — (Fañch al Lae, Bilzig, Kemper, 1925, p. 18.)
** Da noz, eun toullad gwrage ha merc'hed a arruas da gerc'hat o zud; mes an darnvuian eus ar re-man ne oant ket gouest da deurel eun troad a-rôg egile. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 40.)
** N'eo ket degouezhet ganin gwelout nemeur a wragez diwar ar maez ken mistr, ken kempenn ha hi ; [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 15.)
** — Hag ar gwragez, pare dalc'hmat d'e harpañ... Ar gwragez a zo da zisfiziout, dreist-holl diouzh o mousc'hoarzh ha diouzh o doareoù seven... Seul-guñvoc'h seul-zañjerusoc'h ! Diwallit ! Emañ an Naer skoachet dindan ar Vleunienn !... — (Youenn Drezen, Sizhun ar Breur Arturo, Al Liamm, 1971, p. 18.)
** Ne oa ket gwall zereat kement-se marteze, hogen gwelloc'h e kave un darn vras eus ar baotred sevel tiegezh, ha bevañ gant gwragez kozh a-walc'h da vamm dezho eget bezañ lakaet war var da goll o c'hroc'hen, war dachennoù-brezel an Alamagn pe ar broioù estren all. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 8.)
** Ur feunteun a zo e kêr ha di ez a ar wragez da gerc'hat dour. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 217.)

#### Krennlavarioù

* Pa vez brum an deiz kentañ a Vae Paotred Kernew a bil o gwragez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
* Pa ra glaw an deiz kentañ a Vae e pil ar C'hallaoued o gwragez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
* Paotred Skaer ...A staot o gwragez ouzh ar voger.

#### Gerioù kevrennek

* gwragez-mor
* gwragez-nevez

#### Troidigezhioù

* galleg : épouses , femmes mariées
# gwrac'hiñ
## Brezhoneg

    Eus gwrac'h hag -iñ.
gwrac'hiñ
* kontañ istorioù
* gwallgomz diwar-benn tud
* lavarout n'eus forzh petra
* kozhwrac’hiñ