OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# dav
## Brezhoneg
### Anv-gwan

dav (skrivet ivez da, dâ)
* Bezañ dav da ub ober udb:
    Dav eo dezhañ mont d’ar gêr diouzhtu, YBB I72
** Diarc'hen e vezo dav deoc'h mont ivez ... . — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 105.)
** — O, eme eun trede kekenn, n'eo ket dao d'ezi asanti, [...]. — (Tad Medar, Diwar c'hoarzin..., Ar Vuhez Kristen, Rosko, 1945, p. 121.)
** Dao eo d’in chom neuze. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. ...)
* N'eo ket dâ: arabat
** Herve. — N'eo ket dâ d'eoc'h kaout aoun, aotrou Sane ; [...]. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 3.)

#### Gerioù heñvelster

* ret
# vallenato
## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Diwar valle ha nato, ganet en draoñienn, traoñienn Valledupar e Kolombia.

### Anv-kadarn

vallenato
* Ganet e Valledupar.
* Doare sonerezh ha kan eus Valledupar, e Kolombia.

#### Gerioù heñvelster

* valduparense

### Liamm diavaez

* “vallenato”, en Diccionario de la lengua española [Geriadur ar spagnoleg] , embannet gant ar Real Academia Española].
# balc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Da geñveriañ gant an anvioù-gwan balch en kembraeg, balgh en kerneveureg.

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | balc'h |
| Derez-uheloc'h | balc'hoc'h |
| Derez-uhelañ | balc'hañ |
| Derez-estlammiñ | balc'hat |
balc'h /ˈbalx/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
    ... gant un aer balc'h...
** un doare balc'h a zo gant paotred Poulaouen
** sellou balc'h
** Gouhin he chupennig wenn, stardet en dargreiz vistr, a lakae splannoc'h puilhentez ar brennid balc'h, ur bounner a rozenn liv ar gwad bev o flamminañ warnañ. — (Youenn Drezen, Sizhun ar Breur Arturo, Al Liamm, 1971, p. 85.)
Patrom:-tlv-
* chom balc'h e lagad

#### Deveradoù

* balc'haat
* balc'hded
* balc'hder
* balc'hek
* balc'henn

#### Troidigezhioù

* galleg : fier , arrogant
# chom balc'h e lagad
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus chom ha balc'h e lagad.

### Troienn verb

chom balc'h e lagad
** Houarn a chom balc’h e zaoulagad da sellout outi. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 124.)
# chom bamet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus chom ha [[bamet].

### Troienn verb

chom bamet
* Ar re-mañ a zo ker brao ma chom bamet Rozenn da sellout outo. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 128.)
# ker brav
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ker ha brav.

### Furm anv-gwan

ker brav
* Furm derez-kevatal an anv-gwan brav.
** Houmañ a skrabas hag a durias ker buan ha ker brav [ma] ne voe ket pell evit en em gaout en ti [...]. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 79.)
** Ar re-mañ a zo ker brao ma chom bamet Rozenn da sellout outo. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 128.)

#### Gerioù heñvelster

* ken brav
# luduenniñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar luduenn hag -iñ.

### Troienn verb

luduenniñ
* Ober netra.

#### Gerioù heñvelster

* pladorenniñ
* bezañ didalvez

#### Deveradoù

* chom da luduenniñ
# krabanadoù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn krabanad hag an dibenn-ger -où.

### Furm anv-kadarn

krabanadoù /krabãˈnɑːdu/
* Furm lies an anv-kadarn krabanad
** FULUP (E zourn savet war e vab). — Serr da c'henou, pe ' vo stanket d'it gant krabanadou ! — (Jarl Priel, Ar Vatez vihan, Sav niv. 29, Diskar-amzer 1944, p. 27.)
** Me am boa roet krabanadoù d'an hailhon-se ken e yae e benn a-we bep taol. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 279.)

#### Gerioù heñvelster

* dornadoù
* flac'hadoù
* flipadoù
* takadoù

#### Troioù-lavar

* a-grabanadoù
* mont d'unan bennak a-grabanadoù

#### Troidigezhioù

* galleg : baffes , claques , gifles , soufflets
# disorc'hennet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus disorc'hennañ, pe eus di- ha sorc'hennet.

### Anv-kadarn

disorc'hennet /disor'xennet/
* Souezhet gant un dra displijus.
** Disorc'hennet e viot sur. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 170.)

#### Gerioù heñvelster

* dipitet
* desevet

#### Troidigezhioù

* galleg : déçu
# sorc'henniñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus sorc'henn hag -iñ.
sorc'henniñ
* reiñ ur c'hoant diroll
** Me ne blij ket din sorc'henniñ an dud; — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 483.)
** Mari he devoa sorc'hennet anezhi da vont ganti d'ar pardon . — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 483.)
# sorc'hennet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus sorc'henn hag -et.

### Anv-gwan

sorc'hennet
** Ar verc'h a oa sorc'hennet da vont da bardon Lomikael. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 396.)
** Mari he devoa sorc'hennet anezhi da vont ganti d'ar pardon . — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 483.)

#### Gerioù enepster

* disorc'hennet
# dilerc'h
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

dilerc'h gourel; liester dilerc'hioù
** Ha gant penn ar bluenn, marellet a dakadou louet, Alanig a grogas da naetaat un dant kleuz ha da denna dioutañ tammouigou kig eus dilerc'h e lein. — (Jakez Riou, Troiou-Kamm Alanig al Louarn II, Gwalarn niv. 97, Kerzu 1936, p. 20.)
* chom e dilerc'h unan bennak:
** Ar plad aour a zo aet gantañ, hag er mintin-mañ, gwener koulskoude, en deus kemeret ar c’hig chomet en e zilerc’h dec'h da noz. »
# chom kousket
## Brezhoneg

chom kousket
* Ha neuze, gant aon da chom kousket en deiz war-lerc’h adarre, e kemeras eun oged, hag e c’hourvezas warni. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 135.)
# alvaonet
## Brezhoneg

    Savet diwar alvaon hag -et

### Furm verb

alvaonet
** ' Mari a chomas alvaonet, souezhet-marv. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 51.)
** edo dilavar hag alvaonet ouzh ar porzh— (Jakez Riou Geotenn ar Werc'hez, p. 14.)
** Alvaonet e chomas...— (Jakez Riou Geotenn ar Werc'hez, p. 68.)
# ofiser
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

ofiser /oˈfisɛr/ gourel (liester : ofiserien) (ofiserez a vez laret eus ur vaouez.)
* Soudard a ren ur strollad soudarded all, bras pe vrasoc'h, hervez e renk.
** Un ofiser a renk uhel a oa en em zistrujet, unan all en doa roet e zilez a-greiz-holl. — (Agatha Christie, lakaet e brezhoneg gant Olivier Biguet, Muntr en Orient-Express, Keit Vimp Bev, 2014, p. 6.)

#### Gerioù heñvelster

* ofisour

#### Gerioù kevrennek

* ofiser-a-lestr
* ofiser-a-vor

#### Troidigezhioù

* galleg : officier gourel
# sabatuet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar sabatu-, pennrann ar verb sabatuiñ, hag an dibenn-ger -et.

### Furm verb

sabatuet
* Anv-gwan-verb ar verb sabatuiñ; souezhet-bras.
** Souezet-maro, sabatuet-net, sebezet-holl, mantret-krenn, e chomas eno eur pennadig, digor bras e c'henou ha difronket e zaoulagad. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 132.)

#### Gerioù heñvelster

* sabaturet
# abasourdi
## Galleg

    Eus ar verb abasourdir.

### Anv-gwan

abasourdi
* abaf, abafet, batet, badet, beudet, boud, mudet, mut.
# sabaturet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar sabaturiñ.

### Furm verb

sabaturet
* Anv-gwan-verb ar verb sabaturiñ; souezhet-bras.
** Sabaturet, Job a dro e benn da sellout. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 22.)
** Pa wel houmañ eun den yaouank ker kaer hag an heol, e chom sabaturet naet. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 128.)
** ... ha goap a zo bet graet ouzin zoken, gant meur a hini a wele ac’hanoun o sellout out an traou gant peziou daoulagad sabaturet, hag a gleve ac’hanoun o savarat e yez va mamm ! — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 73.)

#### Gerioù heñvelster

* sabatuet

#### Troioù-lavar

* chom sabaturet
# chom bev
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb chom hag an anv-gwan bev.

### Troienn verb

chom bev /Distagadur ?/
* Chom e buhez.
** D'am meno e chomo beo e-pad pell, e-touesk Pleibeniz, an eñvor eus Yann ar Floc'h. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 7.)
** « Ne chomin ket beo pell, » eme ar roue d' e vugale goude, « ma ne zeu ket al labous laer avalou d' in. An hini hen digaso amañ eo a vezo roue. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 156.)

#### Gerioù heñvelster

* bevañ]]
# hep aon
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an araogenn hep hag an anv-kadarn aon.

### Troienn

hep aon /Distagadur ?/
* Hep kaout aon, enebet ouzh gant aon.
** — Gallout a ret hen lâret din-me, hep aon ; da biv e fell deoc'h hen lârfen-me, pa ne welan den nemedoc'h. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 34.)
** — [...]. Deuit heb aoun enn ti, ne harzimp ket, ne dec'himp ket kennebeut. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 166.)
** Herve. — [...] ; bezit dinec'h, aotrou, ha livirit hep aon ar pez ho peus da lavaret. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 3.)
* En droienn hep aon ebet.
** Nep ne c'hoar antella griped, A ia enn hent hep aoun e-bed. — (Gabriel Milin, Furnez ar geiz, euz a Vreiz, Brest, 1868, p. 105.)
** — [...]. Pa he gweli, kerzh he bete hep aon ebet. [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 142.)
** Hep aon ebet ivez 'ta ez eas en ti. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 39.)
* Hep aon rak un dra bennak.
** [...] ha dreist-holl abalamour m'o deveze aotre da vale diarc'hen ha dre se, lañs da batouilhat er fank hep aon rak ar c'hailhar ; [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 27.)
** Bep noz ez ae da redek ar maeziou, hep aon rak ar gornandoned, na rak an teuzed, na rak ar c’horriganed a oa anezo holl c’hoaz d’an ampoent, na rak seurt. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 161.)
* Hep aon e.
** N'em boa ket skiant da vezañ nec'het gant kuzulioù ar medisin hag, hep aon e washaje d'am gar, e kerzhen dre ar gambr, war lost ma roched, da zigoriñ an tiretennoù ha da furchal enno. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 109.)
* Hep aon da.
** [...] : edon e doare da vont da Lanzeon heb aoun da jom enn hent. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 24.)

#### Troidigezhioù

* galleg : sans crainte
# hepdale
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger savet gant hep ha dale.

### Adverb

hepdale /hebˈdɑːle/
* E berr amzer, a-barzh nemeur, a-raok pell.
*   * Me a skoo hep dale ma zreid ouzh ho peñsoù. Louis Eunius 786
*   * [...] ha hepdale e tegouezh gantañ ur paotr a bemzek pe c'hwezek vloaz, hag eñ pilhoù holl. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 175.)
*   * Serten buanegezh Doue — A gouezho warne hep dale. — (Juluan Godest, Dastumaden gwerziou poblus, Sant-Brieg, 1904, p. 22.)
*   * Eur sonj all a deuas en e spered : tec'het kuit hep dale. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 8.)
** Taolet ha distaolet eo Marc'h gant an tarziou digalon, hag hep dale eo lonket ganto. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 46.)
*   * A-rez an douflez ez ae ha hep dale, goude diskar Janed an Arc'her war he revr, e voe e-mesk ar re gentañ. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 28.)
*   * Tud a deuio hep dale d'am gwelet. — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 28.)
*   * Herri en em gavas hep dale e ti e c'hoar. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 12.)
*   * ..., rak ret e oa kas hep dale ar baperenn-se da Skol-Veur Roazhon. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 67.)
*   * Hep dale emichañs e vi pedet da vezañ paotr -enor... — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 42.)

#### Gerioù heñvelster

* dizale

#### Krennlavarioù

* Forzh da vale E reer roud hep dale — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 22.)

#### Troidigezhioù

* alamaneg : bald
* esperanteg : baldaŭ
* galleg : bientôt
* saozneg : soon
# dale
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    (Anv-kadarn) → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)
    (Furm-verb) Savet diwar « dale- », pennrann ar verb « daleañ », hep dibenn-ger.

### Anv-kadarn

dale /ˈdɑː.le/ gourel (liester daleoù)
* Pennad amzer tremenet etre ar mare ma c'hortozer un dra pe un den da zegouezhout, hag ar mare ma tegouezhont.
** Erruout gant ur miz dale

#### Deveradoù

* daleañ
* daleüs
* dizale
* hepdale

#### Troidigezhioù

* galleg : (1) retard , délai ; (2) préavis

### Verb

* dale: daleañ
** Pa welas n'en doa mui da zale dre ama, e c'halvas e vugale d'e gaout. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 3.)

### Furm verb

dale /ˈdɑː.le/
* Furm ar verb daleañ e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ.
* Furm ar verb daleañ en eil gour unan an doare-gourc'hemenn.
# hep ... na ...
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar hep ha na .

#### Troioù-lavar

hep ... na ...
* Troienn nac'h.
** ..., rak a-regennadoù e falc'he an Alamaned an engroez kouerien dizesk-se, ken stank ha merien, kaset hep truez na mezh da vezañ distrujet a-vilvern. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 13.)
** hep gwir nag abeg: hep abeg ebet
** hep rag na perag: hep abeg
** hep stroñs na skoilh: hep diaezamant
** hep truez na mezh : divorc'hed

#### Troioù-lavar

* hep begad na banne
* hep goulenn na diskenn: hep aotre
* hep tamm na takenn
* hep mar na marteze
* hep kar na par
* hep abeg na reizh
* hep feiz na reizh
* hep penn na lost
* hep tamm na banne
* hep ti nag aoz
* hep bos nag aoz
* hep gouloù na tan
# hep truez na mezh
## Brezhoneg

    Diwar an droienn hep ... na ..., hag an anvioù-kadarn truez ha mezh.
hep truez na mezh
*   * ..., rak a-regennadoù e falc'he an Alamaned an engroez kouerien dizesk-se, ken stank ha merien, kaset hep truez na mezh da vezañ distrujet a-vilvern. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 13.)

#### Gerioù heñvelster

* didruez
# hep goulenn na diskenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant « hep », « goulenn », « na » ha « diskenn », diwar ar patrom hep ... na ... . Ar ger diskenn a seblant implijet amañ evit ar glotenn kentoc'h eget ar ster.

### Troienn verb

* ober un dra bennak hep goulenn na diskenn: hep chom da c'hortoz
    Ha mont a reas kuit hep goulenn na diskenn.

#### Troidigezhioù

* galleg : sans plus attendre

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Tangi Malmanche, Le memento du bretonnant, 1907, p. 62.
# hep gouzout da unan bennak
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an araogenn hep, ar verb gouzout, an araogenn da hag unan bennak.

### Troienn

hep gouzout da unan bennak /Distagadur ?/
* Hep merzout netra.
** Hogen, gant an diegi hag an nec'h rak o rann-galon, e kavis gwelloc'h tec'hout hep gouzout dezho. — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 8.)
** E-lec'h ar bilhedoù en devoa bet da ingalañ, e lakajont, hep gouzout dezhañ, un druilhad listennoù eus ar gostezenn enep. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 245.)
** Hep gouzout dezhañ, ar c'hloareg a heje e benn, dizehan, evel diskredik. — (Youenn Drezen, Sizhun ar Breur Arturo, Al Liamm, 1971, p. 39.)
** Se a oa graet hep gouzout din. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 187.)
** Ar follenn-se, sur a-walc'h, a oa nijet diwar an daol hep gouzout dezhi, aet da guzhat dindan an armel ; ... — (Roparz Hemon, Ho kervel a rin en noz ha marvailhoù all, Al Liamm, 1970, p. 23.)
** Didrouz ec'h eas e-barzh ar sal-se, hep gouzout dezho. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 215.)
** A-sav-taol e hañvalas da Jeffig e oa diskennet ur ouelanenn hep gouzout dezhañ a-dreñv e gein. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 51.)
** Da gentañ holl, e nac'has groñs an den santel he selaou rak biskoazh n'en doa klevet lavarout e c'hellfe ur verc'h yaouank bezañ diflouret hep gouzout dezhi. — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 20.)
** Ar plac'h yaouank-ma, n'he devoa disfisians ebet, a zentas ouz he magerez, hag a-greiz ma 'z edo gwella oc'h en em zikour, stouet he fenn ganti, ar wreg fall-ma hag he merc'h a grogas en he zreid, a zibradas krenn anezi dioc'h al lestr hag he zaolas er mor hep gouzout da zen ebet. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 15.)
** Ha livet e oa war o fenn a-dreñv unan eus an anvioù ken dudius, ken tener a blij d'ar vartoloded : Maris Stella, La Fine Jeannette, Itron-Varia Keloù mat, Reine des Flots, A la Grâce de Dieu... rak, hep gouzout dezhañ, bez' eus ur barzh e kreiz pep den a vor. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 108.)
** En em laeret en doa diouzh al lid-ambroug o vont dre an nor dal, hep gouzout dare d'an aotrou kure. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 55.)

#### Stummoù all

* hep goût da unan bennak

#### Troidigezhioù

* galleg : à l'insu de quelqu'un
# hep goût da unan bennak
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an araogenn hep, ar verb goût, an araogenn da hag unan bennak.

### Troienn

hep goût da unan bennak /Distagadur ?/
* Hep merzout netra.
** A-vec'h ma c'helle tennañ o alan ar re a gav dezho ez int ar re vev, kement edont stardet, hep goût dezho, gant engroez ar re a anvont ar re varv ! — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 22.)
** - [...] ; en hon mesk aman 'zo polis hep goût dimp. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 166.)

#### Stummoù all

* hep gouzout da unan bennak

#### Troidigezhioù

* galleg : à l'insu de quelqu'un
# hep gouzout din
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Troienn adverb

hep gouzout din /Distagadur ?/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ) .
** Ze a oa greet heb gouzoud din. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 187.)

#### Troidigezhioù

* galleg : à mon insu
* saozneg : without my knowing ; without my knowledge
# hep kar na par
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus hep, kar, na, par.

### Troienn

hep kar na par /Distagadur ?/
* E-unan-penn, hep tamm kerent, na mignoned
** — [...] ; komer a rin ur c'hrennard o klask e voued, hep kar na par, eveldon, evit ober un aluzon en e geñver. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 175.)
** Er foz boutin e vez douaret ar baourerion, ar gantreourion hep kar na par, an dud a-seurt getañ. — (Daniel an Doujet, Ur c'hi maget mat ha danevelloù all, Al Lanv, 2000, p. 66.)

#### Troidigezhioù

* galleg :
# hep mar na marteze
## Brezhoneg
### Troienn adverb

hep mar na marteze
* diarvar

### Troienn

* beyond a shadow of a doubt
* heb os nac oni bai
# hep mar
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an araogenn hep hag an anv-kadarn mar.

### Troienn

hep mar /Distagadur ?/
* En un doare sur, diarvar
** Arc'hant hoc'h eus, hep mar, ... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 137.)
** Eur Yann Seitek out, hep mar. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 237.)
** Herri a yeas war e lerc'h, o sonjal penôs korf ar mevel na oa ken, hep mar, en kampr ar Milouriou — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 23.)
** — E baeron, hep mar, ez eo, met ma breur-me ez eo ivez, en devoa reizhet Ta Bennc'hoad. [...]. — (Edouarzh Ollivro, troet gant Jakez Konan, Pikoù Mab e Dad, Mouladurioù Hor Yezh, 1983, p. 306.)

#### Gerioù heñvelster

* hep mar ebet
* hep mar na marteze

#### Troidigezhioù

* galleg : sans doute
* saozneg : doubtless
* spagnoleg : sin duda ; indudablemente
# hep marc'hata
## Brezhoneg

    Eus hep ha marc'hata.

#### Troioù-lavar

hep marc'hata
** Ar sent a ya kuit hep marc’hata, ... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 29 .)
** Paul en deus labouret start, tri bloaz-pad, hep diskrog, hep marc'hata e boan. — (Herve Gouedard, Paul Sérusier, ul livour e Breizh, Al Liamm, miz Du 2013, p. 41.)
# chom sabaturet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar chom ha sabaturet.

### Furm verb

chom sabaturet
* Menel souezhet-bras.
** Pa wel houmañ eun den yaouank ker kaer hag an heol, e chom sabaturet naet. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 128.)

#### Gerioù heñvelster

* chom sabatuet
# chom da ziskuizhañ
## Brezhoneg

chom da ziskuizhañ
** …O tremen dirak chapel ar Werc’hez, e loc’has treid ar c’hloc’her war e lerc’h, hag e voe ret d’ezañ chom eur frapad da ziskuiza.
** Digouezet en aod, e chom Ac’h da ziskuiza en eun ti bihan. KBSA 157
# chom digor

chom digor
* Ker bras ha pal eur forn e chomas digor o genou gant an dud, en e gêr, pa voe gwelet. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 153.)
* Raktal, al labous bras aour a zeu da veza eul laouenanig hag a ya er voest chomet digor. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 158.)

#### Gerioù enepster

* chom serret
# chom serret
## Brezhoneg

chom serret
** Klask unan-all da borzier e-keit ha ma vezi gant da dro, rak ne faot ket d’in e chomfe serret dor va zi ouz ar re a c’houlenn gwarez diganin.
* Ar pod a chom serret. KBSA 165
# Kolombia
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv spagnolek Colombia.

### Anv divoutin

Kolombia
* Bro eus Suamerika.
** Chom e Kolombia. Mont da Golombia.

#### Deveradoù

* Kolombian
# chom hep lavarout grik
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus chom, hep, ha lavarout grik.

### Troienn verb

chom hep lavarout grik
* tevel
** Mar karje beza chomet hep lavarout grik da zen ... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 166.)