OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# hoc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Testeniekaet en henvrezhoneg (hoch).
    Meneget er C'hatolikon (houch).
    Da geñveriañ gant ar gerioù hwch en kembraeg, hogh en kerneveureg, socc en iwerzhoneg, succos en galianeg.

### Anv-kadarn

| | gourel | benel |
| unander | pemoc'h, porc'hell, hoc'h, tourc'h | gwiz, banv |
| liester | moc'h, perc'hell, hoc'hed, tourc'hed | gwizi, banved, binvi |
hoc'h gourel, liester hoc'hed
* (Loenoniezh) : Bronneged hollzebrer (Suidae), doñvaet ha maget evit e gig.
    Hoc'h oc'h. Lavaret gant ar wiz d'an hoc'h, hervez un divinadell.
* Ar par spazhet.
    <skouer>.
* Fest an hoc'h

#### Krennlavaroù

* N'eo ket gant bokedoù e larta an hoc'h en e graou.

#### Deveradoù

* hoc'ha
* hoc'hal
* hoc'hadeg
* hoc'hadenn
* hoc'haj
* hoc'hellat

#### Gerioù kevrennek

* hoc'h-dant
* hoc'h-dreinek
* hoc'h-gouez
* hoc'hkell, hoc'hkellenn
* hoc'hken
* hoc'h-koad
* hoc'h-mor
* hoc'h-ruz
* kig-hoc'h
* morhoc'h
* morzhed-hoc'h

#### Troidigezhioù

* galleg : porc , cochon ; porc male castré
* kembraeg : hwch
* kerneveureg : hogh
* saozneg : pig , swine , hog (amprestet digant ar predeneg )
* spagnoleg : puerco

### Raganv-gour

* Doare ho pa vez dirak ur vogalenn.
** Ya, hoc'h anavezout a ran ... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 19.)
** — Ne fell ket dign oc'h alia re, rak gouzout a ran e vezo poan. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 6.)
** — Me n'hoc'h anavezan ket, eme Ian. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 18.)
* hoc'h eus, eus kaout
* galleg : vous

### Anv-gwan perc'hennañ

hoc'h
* Doare ho dirak ur vogalenn.
** - [...] : met an itron hag hoc'h enebour, daoust dezhe da diskouezañ bezañ joaus ha kontant, a vo kasoni en o c'halonoù. [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 179.)
    ... hoc'h enkrez a nijo pell diouzhoc'h ! BUSE 376
    ... ha c’hoant hor boa da ober eveld’oc’h, evit kreski hoc’h enor ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. ...)
** Bep sourrad avel a glefenn, enn noz, a gaf d’ign a ve hoc’h ene o tont da rebech d’ign va laoskentez ha va nebeut a galoun. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878.)
* Doare ho dirak ar c'hensonennoù [l], [m], [n], [r], gwelout — (GBDT, p. 57.).
    hoc'h nez — (GBDT, p. 57.)

#### Deveradoù

* hoc'h-unan

#### Troidigezhioù

* kembraeg : eich
* saozneg : your
* spagnoleg : vuestro , vuestra
* galleg : votre , vos
# ho-taou
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-gwan perc'hennañ ho hag an anv-gwan pegementiñ daou.

### Adverb

ho-taou /oˈtɔw/
* An daou ac'hanoc'h
** — [...]. Neuze ma galvi, hag e pignfet ho-taou war ma c'hein, hag ec'h afomp kuit kerkent. [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 143.)
** — « En ur stad truezus emaoc'h ho-taou, » a lavaras dezho an ostiz ; « petra a zo degouezhet 'ta ? » — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 22.)
** — [...]. Pa gredo an itron e vefet kousket mat ho-taou, e teuo en ho kambr, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 179.)
** — [...]; a-raok mervel avad, e c'houlennan ouzoc'h ma en em garfoc'h ho taou e-pad ho puhez, [...]. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 3.)

### Gwelet ivez

* hoc'h-unan, ho-tiv, ho-teir, ho-tri, ho-peder, ho-pevar, ho-pemp, hag all...

#### Troidigezhioù

* galleg : vous deux
# Maine
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv latin Meduana, a c'hallfe bezañ un anv keltiek latinekaet.

### Anv divoutin

Maine /mɛ:n/
* Anv ur broviñs istorel c'hall, er reter da Vreizh.
** Ar Mañs e oa kêr-benn Maine.
* Anv ur stêr c'hall, adstêr d'al Liger e kêr Añje.
* Anv unan eus stadoù reter SUA.
** Augusta eo kêr-benn Maine.

## Galleg
### Etimologiezh

    Diwar an anv latin Meduana.
    Gerioù kar, pe henvel zoken (distaget disheñvelik) e vefe Maine ha Mayenne.

### Anv divoutin

Maine /mɛ:n/
* Anv ur broviñs istorel c'hall, er reter da Vreizh.
* Anv ur stêr c'hall, adstêr d'al Liger e kêr Angers.
* Anv unan eus stadoù reter SUA.

#### Deveradoù

* Mainiot
* Mainois
* Bouchemaine
* Maine-et-Loire
* Montreuil-sur-Maine
* Val-du-Maine
# bagon-gousket
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus bagon ha kousket.

### Anv-kadarn

bagon-gousket /ˈbɑːgɔ̃nˈgusket/ benel (liester : bagonioù-kousket)
* Bagon a c'heller kousket enni.
** A-us o fennoù e oa bet bountet rideoz en unan eus kombodoù ar vagon-gousket hag ur plac'h yaouank a selle er-maez dre ar werenn. — (Agatha Christie, lakaet e brezhoneg gant Olivier Biguet, Muntr en Orient-Express, Keit Vimp Bev, 2014, p. 8.)

#### Troidigezhioù

* galleg : wagon-lit gourel
# treuzdougen
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar rakger treuz- hag ar verb dougen

### Verb

treuzdougen /trøzˈduːɡɛn/ verb kreñv eeun (displegadur)
* Kas tud, marc'hadourezhioù, hag all eus ul lec'h d'unan all o tougen anezhe

#### Deveradoù

* treuzdouger
* treuzdougerezh
* treuzdouget

#### Troidigezhioù

* galleg : transporter
# gouvezas
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar gouvez-, pennrann ar verb gouvezout, hag an dibenn-ger -as.

### Furm verb

gouvezas /ɡuˈveː(z)as/
* Furm ar verb gouvezout e trede gour unan an amzer-dremenet strizh, en doare-disklêriañ.
   * Hep kemmadur :
       <skouer.>
   * Gant ur c'hemmadur g/o :
       [...], hag hep ma ouvezas netra he zad. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 79.)
       [...], e kavas an hini gozh kousket, hag e tiwadas anezhi, hep ma ouvezas den netra. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 215.)
   * Gant ur c'hemmadur g/c'h :
       Den ne c'houvezas morse. — (Jozef ar Moal, lakaet e brezhoneg gant Loeiz Konk ha Paotr Jeg, Ar bara loued, Embann an Hirwaz, p. 32.)
       Den nemedon ne c'houvezas kement-se, er gompagnunez. — (Jozef ar Moal, lakaet e brezhoneg gant Loeiz Konk ha Paotr Jeg, Ar bara loued, Embann an Hirwaz, p. 163.)
       Ne voe ket pell e c'houvezas, [...]. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 36.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)/(il) sut
# nemedon
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an araogenn nemet hag an dibenn-ger -on.

### Furm araogenn

nemedon /neˈmeːdɔ̃n/
* Furm an araogenn nemet, displeget er c'hentañ gour unan
** « [...]. Eus a gement manac'h a yoa e kouent Sant-Albin, n'eus chomet nemedon-me e buhez. [...] ! » — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 49.)
** — [...]; evit lavaret d'eoc'h eo, n'euz den aman hag a ve e penn an tiegez nemed oun-me. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 275.)
** An dud all a oa chomet war hon lerc'h ha ne oa ken nemedoun.— (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 226.)
** [...] ? Deus 'ta pa lavaran d'it; n'eus nemedoun aman. — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 16.)
** « [...]. Mat, selaouit mat, va eontr, daoust ha n'eus nemedoun a zo de veza tamallet ? [...] ». — (Jakez Riou, Troiou-Kamm Alanig al Louarn II, Gwalarn niv. 97, Kerzu 1936, p. 33.)
** Ma n'eus nemedon me d'he zennañ alese e chomo e-barzh, rak ne fell ket din mont da vevel ganti. — (Yann-Vari Perrot, E-tal ar poull, C'HOARIVA BREZHONEK, Pemp pezh-c'hoari berr, Skridoù Breizh, 1944, p. 54.)
** N'eus ken nemedon er gêr. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 206.)
* War lerc'h an holl, den, ebet (den ebet, hini ebet):
** Den nemedon ne houvezas kement-se, er gompagnunez. — (Jozef ar Moal, lakaet e brezhoneg gant Loeiz Konk ha Paotr Jeg, Ar Bara loued, Embann an Hirwaz, p. 163.)
** Spontet e voe an holl nemedon . — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 225.)
** Hini all nemedon ne rankas moarvat chom er gêr, hep gouzout petra ober gant an nebeut deskamant en devoa tapet, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 72.)
** Deiz va fask kentañ, soñj am eus, kanfard ebet nemedon ne zeuas d'an iliz gant ur jiletenn wenn ha gant ur vrec'henn seiz ouzh e vrec'h dehou. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 27.)

#### Troioù-lavar

* den nemedon

#### Troidigezhioù

* galleg : excepté moi , que moi , sauf moi
# den nemedon
## Brezhoneg

    Eus den ha nemedon.

### Troienn araogenn

den nemedon
** ..., hogen den all ebet nemedon, m'hen toufen, n'en devoa ankounac'haet deskiñ bale war ur marc'h-houarn. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 21.)
** Den nemedon ne c'houvezas kement-se, er gompagnunez. — (Jozef ar Moal, lakaet e brezhoneg gant Loeiz Konk ha Paotr Jeg, Ar bara loued, Embann an Hirwaz, p. 163.)
** — An dra-ze, eme heman, ne oar den nemedon-me. [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 65.)
** Den ne oa diskennet nemedon. — (Roparz Hemon, War ribl an hent (pemzek kontadenn), Al Liamm, 1971, p. 12.)
# hoc'h-unan
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar ger-perc'hennañ ho (hoc'h dirak ur vogalenn) hag unan.

### Adverb

hoc'h-unan /oˈhỹːnãn/
* C'hwi hepken, hep den all ganeoc'h.
** - Klevit, bugale, a-barz nemeur e vezoc'h hoc'h-unan war an douar, rak mont a ran diganeoc'h ; ... — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 3.)
** "Deus 'ta, Yann Seitek !" eme ar re-mañ. "Seitek hoc'h-unan !" eme ar vamm, droug en he c'horf o klevout reiñ an anv-se d'he mab. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 237.)
** « Ar plac'h-se », emezon, « e lavarit hoc'h-unan n'hec'h anavezit ket. ... » — (Roparz Hemon, Mari Vorgan, Al Liamm, eil emb. 1975, p. 18.)
** "... Ha neuze, ne vet ket hoc'h-unan. ... " — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 63.)
* Da greñvaat un araogenn en eil gour lies:
** Ac'hanta, morjin, dont a rit ennoc'h hoc'h-unan pelloc'h ? — (Yann-Vari Perrot, E-tal ar poull, C'HOARIVA BREZHONEK, Pemp pezh-c'hoari berr, Skridoù Breizh, 1944, p. 42.)
** « Muioc'h a garantez a vagit eta evit an den ho lorbas eget evidoc'h-c'hwi hoc'h-unan... » — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 20.)
** ..., met deuit ennoc'h hoc'h-unan rak anez da se e vimp kavet, ... — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 21.)
** Na rit ket d'ar re all gwasoc'h evid deoc'h hoc'h-unan, peogwir omp oll kig-ha-gwad. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 314.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (vous) en personne , vous-même(s) , (vous) seul(e)(s)
Gwelout ivez :
* ma-unan, da-unan, e-unan, hec'h-unan, hon-unan, o-unan, an-unan
* ho-taou, ho-tiv
# crétin
## Galleg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

crétin /fff/ gourel (liester : crétins)
* genaoueg
# gwalleur
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

gwalleur; liester gwalleurioù
* gwall, dichañs
** Kouezhañ ar gwalleur war un den.
** Met ken diwezhat ha diskiant ez out, ken n'out mat nemet da ober taolioù fall ha gwalleurioù, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 272.)
** ... ; mez allaz ! ar gwall-eur ne lavar ket e pe boent ec’h erru, ha d’an ampoënt ma sonje d’in e oan o vont da veza euruz gant va bugaligou, ez oun kouezet er brasa dizesper. Loeiz ar Floc’h, Ar C’habiten Bimbao, Ar Bobl, 1909.
# ampoent
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

ampoent
* koulz, mare
* d'an ampoent
** Seven a zigoueze d'an ampoent e penn an hent striz. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 37.)
** Eeun d'an ampoent ... — (Kontadennoù Kerne, p. 23.)
** Kristen ebet ne oa en iliz d'an ampoent-se, ha stagañ a ris da bediñ evel ma ouien, gant va holl nerzh, gant va holl fiziañs, ken ma teue an dour war va daoulagad. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 43.)
* d'an ampoent ma
** ... ; mez allaz ! ar gwall-eur ne lavar ket e pe boent ec’h erru, ha d’an ampoënt ma sonje d’in e oan o vont da veza euruz gant va bugaligou, ez oun kouezet er brasa dizesper. Loeiz ar Floc’h, Ar C’habiten Bimbao, Ar Bobl, 1909.
* en ampoent
** Katellig, en ampoent-ze, a skoas klanv gant ar rudell, Yannig gant an dreo. — (Fañch al Lae, Bilzig, Kemper, 1925, p. 56.)
* d'an ampoent
# reketiñ
## Brezhoneg
### Verb

reketiñ
* ober ur reked
* reketiñ deiz mat da ub : hetiñ
** Mes perak chom keit all amañ da ranellat ?
    Pa 'z eo ken bras mall mont da reketiñ deiz mat
    Da Gatarina, ha da gaout diganti ur pok. — (Ar Geben Donvaet, troet gant J. L. Emily, Al Liamm niv. 96, 1963, p. 26.)
    N'eur reketi d'ezi : de-mad ! — (Y. Bloch, Hunvre, L'Écho du Finistère, 4e bloavezh, niv. 174, 1909, p. 2c.)
    ... evomp bep a vanne Champagn, en eur reketi d’ezan iec’hed ha buez hirr.
# genaoueg
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn genoù hag al lostger -eg.

### Anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | genaoueg /ɡẽˈnɔwːek/ | genaoueien /ɡẽnɔˈwɛjːɛn/ |
| Benel | genaouegez /ɡẽnɔˈweɡes/ | genaouegezed /ɡẽnɔweˈɡeːzet/ |
genaoueg /ɡẽˈnɔwːek/ gourel (liester : genaoueien)
* (Rouez) Den hag en deus ur genoù bras, hag a chom digor
** <skouer.>
* Den genaouek, sot
** — Ginaouec, eme Eujen, ne c'houzout ket ar stek, var a velan. — (Yann-Vari Nedeleg, Histor Coll-Bara, Feiz ha Breiz niv. 29, 1876, p. 221b.)
** — Penaos, genaoueg kozh, da betra lâret din diskar ho koad mar n'ho poa ket c'hoant e vije diskaret ? [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 74.)
** — Mad, efidandomen, hon Aoutrou persoun-ni ne ket eur ginaouek eo, ken nebeut. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 315.)
** FULUP. — Ne deo ket evit tevel ar genaoueg-mañ ! — (Jarl Priel, Ar Vatez vihan, Sav niv. 29, Diskar-amzer 1944, p. 17.)
** Pebez ginaouek ! pebez diod ! ne onzoun ket penaoz va mignon Pendolog a c'hell derc'hel en e di eur banezen evel hennez. — (Klaoda ar Prad, Marvailhou ar Vretoned e-tal an tan, Sant-Brieg, 1907, p. 100.)

#### Gerioù heñvelster

* begeg
* beulke
* loukez
* pampez
* sod

#### Deveradoù

* dic'henaouegiñ
* genaouegal
* genaouegiñ

#### Troioù-lavar

* c'hoari e c'henaoueg
* ober e c'henaoueg

#### Troidigezhioù

    den sot
* alamaneg : Dumpkopf , Idiot
* galleg : benêt , niais , nigaud
* saozneg : stupid person , jerk
* spagnoleg : cretino , tonto , estúpido
* italianeg : cretino
# cretino
## Italianeg

cretino
* genaoueg

## Spagnoleg

cretino
* genaoueg
# pizhoni
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-gwan pizh hag al lostger -oni.

### Anv-kadarn

pizhoni /piˈzɔ̃ːni/ hollek benel
* Perzh an hini zo pizh, tost d'e vadoù.
** ... n’euz netra kaoz d’ezan nemed ar bizoni. — (Skrabelaou, Loeiz ar Floc'h, p. 1910.)
** Ma oa dre bizhoni e oa un dra vezhus ; [...]. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 89.)
* Perzh an hini a ra un dra bennak gant youl fall, an nebeutañ ar gwellañ.
** <skouer.>

#### Gerioù heñvelster

* pizhded
* tostoni

#### Troioù-lavar

* bevañ gant pizhoni : o tispign nebeutañ ma c'heller

#### Troidigezhioù

* galleg : avarice , ladrerie , lésinerie , parcimonie , pingrerie , radinerie
# leverer
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb lavarout hag -er.

### Troienn verb

leverer /Distagadur ?/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ) .
** Dimerc'her, ann ugent a vis Here, autrou Prefed Ile-et-Vilaine, - resped deoc'h ! - he viscamant gaëra tout ganthan, ar groas a henor var he beultrin, mar plij, (en he ordrenanz-vras, pe en he bot-houarn bras e oa, evel ma leverer em bro-me), a gerze, tiz varnhan, varzu couent ann Tadou Carmes — (X., Keleier, Feiz ha Breiz, 6 Du 1880, p. 364a.)
* Armel avad a jomaz da ober eur potr iaouank koz, eur iontr, evel a leverer.
# kombod
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

kombod /ˈkɔ̃mbot/ gourel (liester : kombodoù)
* Ti zo ur pezh hepken ouzh e ober
* (Dre astenn-ster) Rann eus un draezenn, ur savadur zo disrann diouzh ar rannoù all
* (Ent strizh) Rann eus ur vagon
** Dre ma 'z aen gant va hent e kleven en-dro din, en tiez hent-houarn hag e pep kombod an trenioù, va c'henveajourien o trailhañ rusianeg : [...]. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 11.)
** O tisplegañ dezhañ ar pep bravañ eus an taolioù-c'hoari e oa pa voe digoret dor ar c'hombod adarre. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 115.)
* Kef, koufr
* Estaj, solieradur

#### Deveradoù

* kombodad
* kombodadur
* kombodeg
* kombodek
* kombodiñ

#### Gerioù kevrennek

* kombod-gwele

#### Troidigezhioù

* galleg : compartiment
# en e bod-houarn bras
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an araogenn mesket en, an anv-gwan perc'hennañ e, an anv-kadarn pod-houarn hag an anv-gwan bras.

### Troienn verb

en e bod-houarn bras /Distagadur ?/
* war an ton bras
** Dimerc'her, ann ugent a vis Here, autrou Prefed Ile-et-Vilaine, - resped deoc'h ! - he viscamant gaëra tout ganthan, ar groas a henor var he beultrin, mar plij, (en he ordrenanz-vras, pe en he bot-houarn bras e oa, evel ma leverer em bro-me), a gerze, tiz varnhan, varzu couent ann Tadou Carmes — (X., Keleier, Feiz ha Breiz, 6 Du 1880, p. 364a.)
# tousmac'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

tousmac'h /ˈtusmax/ hollek gourel
* Trouzioù mesket, graet gant meur a hini o komz, hag all
** E-barzh ar gambr e oa un trouz hag ur cholori, un tousmac'h hag un todilhon, un dourni hag un talabao da skornañ kalon un den kalonek gant ar spont — (Roparz Hemon, An tri boulomig kalon aour, Al Liamm, 1961, p. 12.)
** Nemet ur c'hae difin, sklêrijennet fall, hag a save dioutañ tousmac'h trouzus an arabeg. — (Agatha Christie, lakaet e brezhoneg gant Olivier Biguet, Muntr en Orient-Express, Keit Vimp Bev, 2014, p. 9.)

#### Deveradoù

* tousmac'hus

### Krennlavar

* An avel en e gounnar A ra tousmac'h ha safar.

#### Troidigezhioù

* galleg : fracas , tumulte
# pothouarn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar an daou anv-kadarn pod hag houarn.

### Anv-kadarn

pod-houarn, pothouarn /poˈtuːarn/ /puˈtuːarn/ gourel (furm vihanaat : pothouarnig, liester : pothouarnioù).
* Lestr keginañ metal a dalvez da boazhañ boued ; chaodouron, kaoter
** An deiz war-lerc'h e vije poazhet leizh ar pod-houarn ; [...]. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 46.)
** Bepred ne zigemere netra digante nemet da goulz pred, evit ober dezhe plijadur, un aval-douar pe zaou, diouzh ar pothouarn. — (Erwan Berthou, En bro Dreger a-dreuz parkoù, Mouladurioù Hor Yezh, 1985, p. 85.)
** Hemañ a zo ken du e zaouarn hag eur pouthouarn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 42.)
** Hemañ, 'vat, goude ma vo ar c'hentañ er skol, ne lakaio ket brasoc'h pothouarn a se war an tan. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 428.)
* Den sot
** <skouer.>

#### Gerioù heñvelster

* kaoter

#### Troioù-lavar

* koll e bothouarn bihan : koll pasianted, mont e fulor

#### Troiennoù keñveriañ

* du evel pothouarn Mari-Job : du-tre
* bezañ en e bod-houarn bras

#### Divinadelloù

* Korf heb ene, diouskouarn hep penn, treid heb ivinou ? — Ur pout-houarn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 331.)

#### Troidigezhioù

* galleg : marmite
# kaoter
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

kaoter /ˈkɔtːɛr/ benel (furm vihanaat : kaoterig, liester : kaoterioù)
* Lestr keginañ a dalvez a boazhañ boued.
** Tap din ar gaoter vihan da boazad patatez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 233.)
** E Plouléh e oa ar pout-houarn oh ober goap euz ar gaoter an deiz all pa oam o tremen. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 233.)
** Evid ar gaoter e veze miret eun tamm pesk. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 233.)
** Re vihan eo ma c'haoter, ret e vo din ober div boazhadenn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 423.)
** Neville, e-keit-se, a oa strinket an evaj-se warnañ pa oa teuzet ar gaoter, [...]. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 145.)
* Endalc'her ma treuzfurmer dour e burezh evit pourchas gremm pe wrez.
** Er vatimant-se e oa c'hweh kaoter a deir pe a beder forn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 233.)
** Ar gaoter a vo ret puriñ anezhi ervat. TBP

#### Deveradoù

* kaoteriad

#### Gerioù kevrennek

* kaoter-gloz

#### Krennlavarioù

* N'eo ket gant kened na koantiri E vez lakaet ar gaoter da virviñ — (?, p. ?.)
* Kleo ar gaoter o sarmon d'ar pout-houarn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 233.)
* Klev ar gaoter o sarmon d'ar pout-hoarn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 317.)

#### Troidigezhioù

* galleg : chaudron , cocotte , marmite ; galleg : chaudière
* saozneg : cauldron
* spagnoleg : caldero
# ouzhpenn ma
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an araogenn ouzhpenn hag ar stagell isurzhiañ ma.

### Stagell isurzhiañ

ouzhpenn ma /Distagadur ?/
* Troienn a dalvez d' ober anv eus ur vevenn a yeer pe a zleer mont en tu all dezhi (e deroù un islavarenn-geñveriañ).
* Dirak ar verb bezañ:
** Ouspenn ma ouie kalz kontadennou, e oa unan deuz ar re vrudeta er vro da vazvalanat. — (AR C’HABITEN BIMBAO mestr al Laëron-Vor, Loeiz AR FLOC’H.)
** [...], rak ouzhpenn ma 'z oa toull e zilhad e meur a lec'h, e vije bet nec'het [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 142.)
** Ouzhpenn m'oa deuet ur vaouez bennak d'hon heul, oa deuet c'hoazh ganeomp meur a veleg. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 216.)
** [...], rak, ouc'hpenn m'oamp ive-ta eun tamm kerent, [...], em boa great eur vad vraz da Herve [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 35.)
** — [...] : ar re-ze n'int ket gouiziek a-walc'h dioc'h ar mor, ouc'hpenn ma 'z int alies pennou skanv hag hedro. [...]. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 45.)
** » Ouspenn ma oant breudeur, ganet er memes bro, kristenien e oant. [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 163.)
** Ouzhpenn ma oa souezhet-bras an aotrou-mañ o welout penaos e c'helle Ivon dont da leon, da digr, da loupard, da hoc'h-gouez, da vleiz, da louarn, da vran, e voe souezhetoc'h c'hoazh o welout e teue a-benn eus al loened all, [...]. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 148.)
** An neb a lem, hep digarez, e vrud vat digant an nesañ, ouzhpenn ma tle kofes e bec’hed, a dle dic’haouañ…, — (BUAS, p. 235.)
** … he fried, ouzhpenn ma oa pagan, a oa ur gwall den, — (BUAS, p. 331.)
** « Ouspenn ma oun coant ma hunan, me 'mije bet kijer gwenn, « Na da chasseal ar rac'hed, ha da baca logodenn ! » — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 1, Pariz, 1890, 1971, p. 18.)
** Kemeret madoù an Iliz, evitañ da vezañ un torfed eus ar re vrasañ, rak ouzhpenn ma 'z oa ul laeroñsi, a yoa c'hoazh ur sakrilach ; [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 12.)
* Dirak ar verb kaout:
** [...] ; hag ouzhpenn m'en doa aon rakomp-ni, ha ma kave gwelloc'h en em gannañ ganeomp war ar maez eget e kêr, [..]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 209.)

#### Troidigezhioù

* galleg : outre que
# bazhvalanat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar. an anv-kadarn bazhvalan hag al lostger -at.

### Verb

bazhvalanat /bazvaˈlãːnat/ verb gwan (anv-gwan-verb : bazhvalanet) (displegadur)
* Klask un danvez pried da unan bennak ; jubenniñ
** — [...] pegwir n'em eus bet nemet merc'hed, mall eo d'in bazvalanat evito hag a-raok pell c'hoaz, [...]. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 10.)
** Ouspenn ma ouie kalz kontadennou, e oa unan deuz ar re vrudeta er vro da vazvalanat. — (AR C’HABITEN BIMBAO mestr al Laëron-Vor, Loeiz AR FLOC’H.)

#### Stummoù all

* bazhvalaniñ

#### Troidigezhioù

* galleg : faire l'entremetteur