OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# mann ebet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar raganv amresis mann hag an adverb ebet.

### Raganv

mann ebet /Distagadur ?/
* Mann, netra
** Te n'out mann ebed amañ : te a zo warlerh Pôlig, ha Pôlig a oa an diweza 'med unan. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 55.)
** Me, n'am-bez mann ebed jamez : me, 'm-eus aon, a oa bet da Ouel Sant Tremen. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 59.), — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 539.)
** Yann Grennard n'e-nevez aon dirag mann ebed. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 140.)
** An hini a vez war ar bern na vank mann ebed dezañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 42.)
** Hennez na c'hoarveze mann ebed dezañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 78.)
** Se ne ra mann ebet. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 337.)
* Mann all ebet
** — [...]. N'am eus man-all ebet nemet ar pez am eus goneet : [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto Marvailhou nevez, Saint-Brieuc, 1908, p. 2.)
* Gant ur verb er stumm kadarnaat
** Drol a-walh e ve din mond da lavared mann ebed diwar-benn an dud pa n'em-eus ket a leh d'ober. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 312.)

#### Troidigezhioù

* galleg : rien du tout
# mann nemet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar mann hag an araogenn nemet.

### Troienn

mann nemet /Distagadur ?/
** Engortoz e oa ac'hanomp, 'met mann nemet da hanternoz ?..." eme Boishardi. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 78.)
# mankojn
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

mankojn /ˈman.kɔjn/
* Liester an anv-kadarn manko en akuzativ.
# mano
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar man-, pennrann ar verb menel, hag an dibenn-ger -o.

### Furm verb

mano /ˈmãːno/
* Furm ar verb menel e trede gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ
   * Gant ur c'hemmadur dre vlotaat (war-lerc'h ar rannig-verb a, ar rannig-verb nac'h na da skouer) :
       Laka ar paotr bihan en e gavell ha luskell anezañ ken na vano kousket. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 243.)
       Na zebri ket ken ? Muioc'h a ze a vano ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 125.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)/(il) restera ; échouera ;

## Italianeg
### Etimologiezh

    Eus manus e latin.

### Anv-kadarn

mano benel (liester: mani).
* dorn
** la mia mano : ma dorn
** la sua mano è più bianca che nieve.
** le dita della mano : bizied an dorn
** lavarsi le mani. Gwalc'hiñ an daouarn.
** Lavare a mano. Gwalc'hiñ gant an dorn/an daouarn.

#### Troioù-lavar

* la mano en la mano : dorn ha dorn

### Krennlavaroù

* Chi ha una mano per combattere, ha anche un cuore per morire.
* Lunga lingua, corta mano. Teod hir, dorn berr.
* Mano dritta e bocca monda possono andare per tutto il mondo.
* Una mano lava l'altra e tutte le due lavano il viso. An eil dorn a walc’h egile, an daou a walc’h an dremm.

## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn latin manus.

### Anv-kadarn

mano /ˈma.no/ benel (liester : manos)
* (Korfadurezh) Dorn.
** La mano en la mano.
    Dorn ha dorn.

#### Krennlavar

* Más vale pajarito en la mano que buitre volando.
# kousket-marv-mik
## Brezhoneg

    Diwar kousket, marv , ha mik.
kousket-marv-mik
* kousket-marv da vat
** Kousket maro mik ar vam, ar Bihan a ia e meaz an ti hag a gerz beteg kleuz ar c'hastell koz. — (Ar Bobl niv. 86, 1906, p. 2d.)
# kousket e maner Lonkavel
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Troienn savet gant kousket, e, maner ha Lonkavel, savet diwar lonk-, pennrann ar verb lonkañ hag avel.

### Troienn verb

kousket e maner Lonkavel /ˈkusked‿e ˌmãnɛr lɔ̃ŋˈk‿ɑːvɛl/
* Kousket er-maez.

#### Troidigezhioù

* galleg : dormir à la belle étoile
# kousket-mik
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar [kousket]] ha mik.

### Furm anv-gwan

kousket-mik
** Alan, ur paotr triwec’h vloaz, ’n em zilas didrouzik ’Barzh en liorzh ar maner, p’ edo ’n holl kousket-mik. — (Emil Ernod, Gwerziou Barz ar Gouet, Sant-Brieg, 1903, p. 29.)
# kouskes
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar kousk-, pennrann ar verb kousket, hag an dibenn-ger -es.

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | kouskes |
| dre vlotaat | gouskes |
| amreizh | digemm |
kouskes /ˈkus.kɛs/
* Furm ar verb kousket en eil gour unan an amzer-dremenet ledan, en doare-disklêriañ.
# kousket-marv
## Brezhoneg

kousket-marv
* kousket-mik
** Arnus ha Yonan a zizroas d'an ti, hag a goueas o-daou war an oaled kousket-maro. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 35.)
# kousket evel ki milin
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Gant ar gerioù kousket, evel, ki ha milin.

### Troienn verb

kousket evel ki milin /ˌkusked‿evɛl kiˈmiːlin/
* Bezañ hanter gousket hepken evit gallout sevel d'an disterañ trouz pe dañjer.

#### Gerioù enepster

* kousket evel ur broc'h
* kousket evel ur roc'h

#### Troidigezhioù

* galleg : ne dormir que d’un œil
* indonezeg : tidur-tidur ayam
# kousket banne
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar kousket ha banne.

### Troienn

kousket banne
* kousket bannac'h, kousket takenn:
** — Ter noz zo n' 'm euz kousket banne, Henoz na rinn ket adarre ; — (Fañch an Uhel, Gwerziou Breiz-Izel 1, An Oriant, 1868, p. 26.)
# kousket e kambr ar stered
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb kousket, an araogenn e, an anv-kadarn kambr, ar ger-mell strizh ar hag an anv-kadarn stered.

### Troienn verb

kousket e kambr ar stered /Distagadur ?/
* Kousket er-maez
** Lod a gavas bod e tier ar c'hêrioù, ar re all a gouskas e kambr ar stered, ... — (Herve ar Gall, Koulz ar c'hastrilhez, Embannadurioù Al Liamm, 2008, p. 117.)

#### Troiennoù heñvelster

* kousket e liñselioù Sant Pêr

#### Troidigezhioù

* galleg : dormir à la belle étoile
* kembraeg : cysgu yn llety'r falwen
# montañas
## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn montaña hag -s, merk al liester.

### Furm anv-kadarn

montañas /mon.ˈta.ɲas/ benel
* Furm lies an anv-kadarn montaña.

#### Gerioù heñvelster

* montes
# monte
## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn latin mons.

### Anv-kadarn

monte /ˈmon̪.te/ gourel (liester : montes)
* Menez.

#### Gerioù heñvelster

* montaña

#### Krennlavar

* La cabra siempre tira al monte.
# month
## Saozneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

month /mʌnθ/ (liester : months)
* Miz.
** Year by year, month by month, day by day Thought by thought. — (Leonard Cohen, Steer Your Way in You Want It Darker, 2016.)
** Once a month : ur wech ar miz.
** Eastermonth : miz Ebrel.

#### Deveradoù

* monthly
# monthly
## Saozneg
### Etimologiezh

    Eus month ha -ly.

### Anv-gwan

monthly /Distagadur ?/
* Miziek.

### Adverb

monthly /Distagadur ?/
* Bep miz.
# montoj
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

montoj /ˈmɔn.tɔj/
* Liester an anv-kadarn monto en nominativ.
# monto
## Esperanteg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

| Troad | unander | liester |
| nominativ | monto | montoj |
| akuzativ | monton | montojn |
monto /ˈmɔn.tɔ/
* Menez.
# montojn
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

montojn /ˈmɔn.tɔjn/
* Liester an anv-kadarn monto en akuzativ.
# monteiro
## Portugaleg

monteiro (monteiros).
* Den a chase er menez.
# montes
## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn monte hag -s, merk al liester.

### Furm anv-kadarn

montes /ˈmon̪.tes/ gourel
* Furm lies an anv-kadarn monte.

#### Gerioù heñvelster

* montañas
# monton
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

monton /ˈmɔn.tɔn/
* Unander an anv-kadarn monto en akuzativ.
# mentir
## Galleg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb latin mentiri.

### Verb

mentir /mɑ̃.tiʁ/ verb gwan 3$^e$ strollad (displegadur)
* Kontañ gevier, livañ gevier, pentañ gevier.

### Krennlavar

* A beau mentir qui vient de loin. - Aes e vez d'an den a deu a bell vro kontañ gevier d'e selaouerien.

## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb latin mentiri.

### Verb

mentir /men̪.tiɾ/ verb gwan
* Kontañ gevier, livañ gevier, pentañ gevier.

### Krennlavar

* Quien a dos señores ha de servir, Al uno ha de mentir. - Neb a rank servij daou vestr a rank lavarout gaou d’an eil pe d’egile.
# mentira
## Spagnoleg

mentira
* gaou
** Parece mentira, ¿ verdad ? — dijo Rufino. — (Alfonso Martínez Garrido, El miedo y la esperanza, 1964)

## Krennlavar

* De luengas vias, luengas mentiras. Eus beajoù hir, gevier hir.
# mento
## Italianeg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn latin mentum.

### Anv-kadarn

mento /ˈmen.to/ gourel (liester : menti)
* (Korfadurezh) Chik, elgezh, groñj.

### Liamm diavaez

* Dizionario Italiano in linea/Geriadur italianek enlinenn Olivetti
# menteur
## Galleg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn henc'hallek menteor, ar verb gallek mentir hag al lostger -eur.

### Anv-gwan

| | gourel | benel |
| unander | menteur | menteuse |
| liester | menteurs | menteuses |
menteur /mɑ̃.tœʁ/
* Gaouiat.

#### Gerioù heñvelster

* mensonger

### Anv-kadarn

| | gourel | benel |
| unander | menteur | menteuse |
| liester | menteurs | menteuses |
<noinclude>
menteur /mɑ̃.tœʁ/
* Gaouiad, gaouier.

#### Gerioù kar dre o ster

* mensonge

#### Krennlavarioù

* À menteur, menteur et demi.
* Le menteur doit avoir bonne mémoire.
# mentiroso
## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Eus mentira hag -oso.

### Anv-gwan

mentiroso
| | gourel | benel |
| unander | mentiroso | mentirosa |
| liester | mentirosos | mentirosas |
* gaouiat.

#### Gerioù heñvelster

* engañador
* engañoso
# mentet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | mentet |
| Derez-uheloc'h | mentetoc'h |
| Derez-uhelañ | mentetañ |
| Derez-estlammiñ | mentetat |
mentet /ˈmẽntet/
* Zo dezhañ ur vent heverk.
** Melegan, mentet kaer, daoulagad dilufr dezhañ, ur varodenn rouez war gorre e vuzell, ha, war e elgez, ur vlevenn pe ziv, Yun a oa diskiant ha lent. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 31.)

#### Troidigezhioù

* galleg : taillé (corps)
# menthe
## Galleg
### Anv-kadarn

menthe
* bent

#### Deveradoù

* menthol
* mentholé
# menti
## Italianeg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Furm anv-kadarn

menti /ˈmen.ti/ gourel
* Chikoù pe Elgezhioù pe Groñjoù, liester an anv-kadarn mento.
# mentelioù
## Brezhoneg
### Furm anv-kadarn

mentelioù
* Furm lies an anv-kadarn mentel.
    <skouer>.

#### Troidigezhioù

* galleg : balances
# mentire
## Italianeg
### Verb

mentire
* kontañ gevier
* Stagadenn: Displegadurioù italianek reizh
# haezel
## Brezhoneg
### Etimologiezh

→ Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | haezel |
| Derez-uheloc'h | haezeloc'h |
| Derez-uhelañ | haezelañ |
| Derez-estlammiñ | haezelat |
haezel /ˈ(h)aɛzɛl/
* (prederouriezh) A c'heller tizhout pe anavezout dre ar santadur, an haezadoù.
** Tu a zo da enebiñ ar bed haezel ouzh ar bed poelladus, meizadus. — (Fañch Kerrain, Keal Doue War-Lerc'h Auschwitz, Mouladurioù Hor Yezh, 2013, p. 876.)

#### Troidigezhioù

* galleg : sensible
# hag a deu
## Brezhoneg

    Diwar hag a ha deu (eus ar verb dont).

#### Troioù-lavar

hag a deu
** Kerkent e velchont enn neac’h ar park eur zoudard hag a deue d'ar red var ho lerc’h. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 222.)
# hadu
## Kembraeg

    Diwar had hag -u.

### Verb

hadu
* hadañ
# hag a nevez
## Brezhoneg

    Eus hag a ha nevez.
hag a nevez
** Hag a nevez? KAM 16
** Petra zo nevez?
# hag a c'hell
## Brezhoneg

hag a c'hell
** Setu aman eur gador hag a c'heller azeza warni. — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 16.)

#### Troioù-lavar

* hag a
* hag a zo, hag a oa
* hag a ra, hag a oar,
* hag a ya, hag ac'h a
* hag en deus, hag he deus, hag o deus
* hag a c'hall, hag a c'hell
* tud hag a, unan hag a
* hag e
* hag a nevez
# haf
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh an etimologiezh e kevrenn ar brezhoneg.

### Anv-kadarn

haf /Distagadur ?/ gourel (liester hafau /Distagadur ?/).
* Hañv.
    <skouer>.
# haeriñ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

→ Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Verb

haeriñ /ˈ(h)aɛri/ (anv-gwan-verb : haeret) (displegadur)
* Lavarout un dra bennak, en un doare kadarn.
** Haeriñ a ra ez eo sujet ar bed d'ur c'hemmañ, d'un devoned diehan. — (Fañch Kerrain, Keal Doue War-Lerc'h Auschwitz, Mouladurioù Hor Yezh, 2013.)

#### Gerioù kar dre o ster

* diogeliñ

#### Troidigezhioù

* galleg : affirmer
# necks
## Saozneg
### Furm anv-kadarn

necks
* Furm lies neck; gouzougoù.
# negar
## Spagnoleg
### Verb

negar
* lavarout nann
* nac'h
# necessary
## Saozneg

necessary
* ret
# neck
## Saozneg
### Anv-kadarn

neck /.../ (liester : necks)
* gouzoug.
# negli
## Italianeg
### Etimologiezh

    Diwar in ha gli.

### Araogenn

| | gourel | gourel | benel |
| unander | nel | nell', nello | nella |
| liester | nei | negli | nelle |
negli
* Furm lies nel.
** Cercare libri negli università.
# ned
## Brezhoneg
### Etimologiezh

→ Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Rannig

rannig-verb nac'hañ, e-lec'h ne dirak ur vogalenn, gwelout n' pe ne d- ;
* Mar ne zistroit ket da vezañ heñvel ouzh bugaligoù , ned efot ket e-barzh Rouantelezh an Neñvoù. Ar Pevar Aviel, p. 47
* Ned in ket hirio d'ho kas d'ar gêr. MABR 39
* Ned aemp morse eus ar gambr-se. MABR 45
# negesau
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Savet diwar neges hag -au.

### Furm anv-kadarn

negesau
* Liester ar ger neges.
    Ces i neges oddi wrth fy mrawd.

#### Deveradoù

* negeseuau
# necesejon
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

necesejon /nɛ.tsɛ.ˈsɛ.jɔn/
* Unander an anv-kadarn necesejo en akuzativ.
# need
## Saozneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

to need /niːd/ (liester needs)
* Ezhomm.

## Krennlavar

* A friend in need is a friend indeed. - Ur mignon en ezhomm zo ur mignon da-vat.

### Verb

| Amzer | Furm |
| Anv-verb | to need |
| Amzer-vremañ, 3$^e$ gour unan. | needs |
| Amzer-dremenet strizh | needed |
| Anv-gwan-verb tremenet | needed |
| Anv-gwan-verb bremañ | needing |
| gwelet displegadur ar verboù saoznek ||
to need /niːd/ verb kreñv eeun
* Kaout ezhomm.
# lavarout hiroc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar lavarout ha hiroc'h.

### Troienn verb

lavarout hiroc'h
* Lavarout muioc'h a draoù.
** Ne c'hellan ket lavaret hirroc'h var ar gazeten-ma, rak [...] — (Feiz ha Breiz 339, 1871, p. 208b.)
** Ne lavarin ket hirroc'h : n'ouzoun ha ne ouezin biken penaos, dre greiz son ar c'hloc'h daonet-ze da heul, ez omp digouezet betek Kerfalzou, va c'hazeg hag ar wiadenn araozon. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 210.)
** Ne lavar ket hiroc'h. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 39.)
** N'am-oa ket lavaret hirroh dezi. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 218.)
** « [...]. N'hallan ket lavarout hiroc'h deoc'h bremañ ». — (Jakez Konan, Ur marc'hadour a Vontroulez, Al Liamm, 1981, p. 57.)

### Evezhiadenn

Skrivet hirroc'h , e-lec'h hiroc'h e KLTG, abalamour ma tistager kreñvoc'h (pe kreñfoc'h) ar gensonenn dirak -oc'h.
# lavarout nann
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant lavarout ha nann.

### Troienn verb

lavarout nann
** [...] ; goulennit diganta ac en zo eun den honest ; ia, a lavaro deoc'h ; ha piou bennac a lavaro nann, me velo. — (Ar fals doctoret hag ho lavariou, Feiz ha Breiz niv. 4, 1865, p. 29a.)
** — Me zo sur e peus lavaret ia pa ranket lavaret nan. — (Y. P., Feiz ha Breiz niv. 152, 1867, p. 380a.)
** Ne voa ket da lavaret nan. — (Y. P., Feiz ha Breiz niv. 247, 1869, p. 303a.)
** Perak neuze lavaret nan elec'h ma fell lavaret ya ? — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 54.)
** Ar jeant ne grede ket lavarout nann dirak Yann. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 88.)
** [...], ne din ket da lavarout nann, [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 104.)
** Lavared ya pe nann krak 'n hini a vez d'ober. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 54.)
** -Douget din ma bazh!
** Ne gredent ket laret nann... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 48.)
# lavarout trugarez da un den da vezañ graet tra pe dra
## Brezhoneg
### Etimologiezh
#### Troioù-lavar

lavarout trugarez da un den da vezañ graet tra pe dra
* trugarekaat ub eus un ober bennak.
** Hag, a-greiz kalon, pa dalc’han Anean etre ma daouarn, e laran trugared’ean da vean roet d’an disteran euz e zervijerien eur galloud ken enoruz. — (Ma Beaj Jeruzalem‎, gant Loeiz ar C'hlerg, 1903, p. 136.)
** Stoui ’reomp dirag ar be santel, ha, goude bean laret trugare da Zoue da vean miret euz ar breinadur korf dinam an Itron Varia, e c’houlennomp digantan, evidomp ha ’vit a re a garomp, ar c’hraz d’en em gavout da fin ar bed wardro ganti, korf hag ine, en gloar ar baradoz. — (Ma Beaj Jeruzalem‎, gant Loeiz ar C'hlerg, 1903, p. 136.)
* trugarez deoc'h da vezañ graet tra pe dra
# lavarout gwir
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb lavarout hag an anv-kadarn gwir.

### Troienn verb

lavarout gwir /Distagadur ?/
* Lavarout ar wirionez.
** — Gwir a lârez, ma mab, eme an aotrou kozh [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 150.)
** — Gwir a livirit, Aotrou Person, deomp d'hen tennañ er-maez... [...]. » — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 224.)
** — Ia, ia, mad ha guir a livirit, Autrou de Kerbalanek, eme an oll. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 4.)
** — Ia, ia, eme ar zoudarded a-unan, guir a lavar hor c'hamarad; ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 183.)
** — Guir a lavar ar serjant, eme ar c'habiten. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 285.)
** — Ha guir a lavarfac'h, eme an oll ? — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 304.)
** Gwir a-walc'h a livirit ! — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 8.)
** — Ya, eme ar paotr yaouank, gwir a leverez, Henori; evelato petra a dalv d'it ? [...]. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 5.)
** Gwirat komz an nevoa lâret. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 183.)
** — « Gwir a lavarez, » eme an daou all, « [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 7.)
** — Gwir a larez, Jampi, ha me eo a zo kiriek da se. [...]. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 22.)
** — Ha gwir a lavarit, Itron, hep ober goap ? — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 158.)

#### Gerioù heñvelster

* lavaret gwir

#### Troidigezhioù

* galleg :
# lavarout ober un dra bennak
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar lavarout hag ober.

#### Troioù-lavar

lavarout ober udb :
* prometiñ ober udb
** met dre druez ouzhit hen leuskin ganit e-pad ur bloaz c'hoazh mar lârez hen degas din a-benn un deiz hag ur bloaz, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 66.)
** ... Aorel a laras dezhañ penaos e oa ret dezha mont a-raok bete kastell priñsez he blev aour, pa en devoa lâret mont ; ... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 51.)
** Met he amourouz, goude bezañ laret he eurediñ, a zo aet en Gall hag en deus lezet ganti un aelig Doue darev da c'henel, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 260.)
* aliañ pe gourdrouz ober un dra:
** Petra, emezañ, c'hwi, ma den mat, hoc'h eus laret gallout trec'hiñ ma armeoù gant ho pevar mevel ha lemel diganin ma c'hurunenn, ha tennañ un dant eus ma fenn?— (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 116.)
** Ya sur, laret em eus hen ober', ha bepred hen laran. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 116.)
** E-kerzh Gouel Mikael e vez lavaret hejañ an avaloù. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 116.)
** Lavarouta rae lazañ' ac'hanoun. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 50.)
* gourc'hemenn ober un dra/
** ma laras dezhi an diod kozh ober dezhañ evel ma karje. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 59.)
** Laret hoc'h eus ober holl kement a vije laret deoc'h hag a c'hoantaje ar vugale ... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 263.)
** An aotrou, a lare dezhe, en deus laret din ober. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 270.)
** — [...] ; pa vo krog mat an tan, e taolfet ar walenn en e greiz, hag a lârfet d'ar sonerien mont d'he c'hlask e-barzh. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/4, Al Liamm, 1989, p. 98.)
** Kaloneg a lavaras derc'hel anezho el lez gant o mamm ha mirout n' o divije diouer ebet ken na vije distro. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 15.)
** Laret d'ho ten dont d'am c'havout disul gentañ, ha degas gantañ an evnig. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 137.)
* lavarout bezañ gouest d'ober tra pe dra:
** N'am eus ket laret ober kement-se, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 48.)
* lavarout bezañ graet un dra.

#### Gerioù kar dre o ster

* lavarout bezañ
* goulenn ober un dra bennak
# lavarout gevier
## Brezhoneg
### Troienn verb

lavarout gevier
* Met, kerkent er maez, e ro Lell da c’houzout e lavare gevier e c’henou d’e galon adarre. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 51.)
* Gwelout a reot n’eo ket mat lavarout gevier hag ez eo ret pedi. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 257.)
* « Ac’hanta ! va breur Yann, » eme an Tad Goulc’hen, « ha kompren a rit bremañ perak eo arabat lavarout gevier hag eo ret pedi a-raok kregi d’ober ne vern petra. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 263.)
# lavarout kenavo
## Brezhoneg

lavarout kenavo
* « Met Ankou mat, koulskoude, a-barz mervel ha lavarout kenavezo d’ar bed ankenius-mañ, e karfen kaout eun aval eus ar re a zo aze em gwezenn e-tal va lochennig.
# lavarout netra
## Brezhoneg

lavarout netra
* Gouzout a reas ivez e oa difennet groñs lavarout netra d’an ermit diwar-benn kement-se, hag, evel just, ne lavaras netra ebet morse d’ezañ KBSA
# lavarout ouzh un den
## Brezhoneg
### Troienn verb

lavarout ouzh un den
* Un devezh d'abardaez, 'n ur vont d'ar park, goude e verenn, Itien an Taleg a lavare outañ e-unan ... . — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto Marvailhou nevez, Saint-Brieuc, 1908, p. 1.)
# ordonojn
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

ordonojn /ɔr.ˈdɔ.nɔjn/
* Liester an anv-kadarn ordono en akuzativ.
# ordonon
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

ordonon /ɔr.ˈdɔ.nɔn/
* Unander an anv-kadarn ordono en akuzativ.
# orecchie
## Italianeg
### Furm anv-kadarn

orecchie
* Furm lies orecchia; divskouarn.

### Krennlavar

* Guardati dai fanciulli che ascoltano: anche i piccoli vasi hanno orecchie. Diwall diouzh ar vugale a selaou : ar podoù bihan zoken o deus skouarnioù (divskouarn).
# oreja
## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar ger latin auricula.

### Anv-kadarn

oreja /o.ˈɾe.xa/ benel (liester : orejas)
* (Korfadurezh) Skouarn.

#### Krennlavar

* El dolor de cabeza, hace olvidar el de la oreja.
# orelo
## Esperanteg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

| Troad | unander | liester |
| nominativ | orelo | oreloj |
| akuzativ | orelon | orelojn |
orelo /ɔ.ˈrɛ.lɔ/
* Skouarn.
# orecchia
## Italianeg
### Anv-kadarn

orecchia benel, (liester : orecchie)
* skouarn

### Krennlavaroù

* Guardati dai fanciulli che ascoltano: anche i piccoli vasi hanno orecchie. Diwall diouzh ar vugale a selaou : ar podoù bihan zoken o deus skouarnioù (divskouarn).