OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# kartoù
## Brezhoneg
### Furm anv-kadarn

kartoù /ˈkartu/
* Pezhioù kartoñs da c'hoari.
* c'hoari ar c'hartoù, c'hoari'r c'hartoù:
** Êt int d'he gambr gant ann otro, Da c'hoari 'n dinz hac ar c'harto. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 1, Pariz, 1890, 1971, p. 218.)
** « C'hoari 'r c'hartou a ri adarre ? » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 169.)

### Pennadoù kar

* atou
* pikez
* keur
* karo
* treflez
# fenoz kentañ
## Brezhoneg
### Troienn adverb

fenoz kentañ
* a-benn fenoz
# gouezit
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus ar verb gouzout. Diwar gouez hag -it.

### Furm verb

gouezit
* eil gour lies an doare-gourc'hemenn
** — « [...] ; evit kreskiñ ho mad deoc'h eo, rak, gouezit ervat, an hini a gemerfen he defe danvez keit ha me, ha dre se e vec'h eürusoc'h ha pinvidikoc'h un deiz da zont ; [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 94.)

### Gwelet ivez

Stagadenn:Displegadurioù brezhonek/gouzout
# gouezit
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus ar verb gouzout. Diwar gouez hag -it.

### Furm verb

gouezit
* eil gour lies an doare-gourc'hemenn
** — « [...] ; evit kreskiñ ho mad deoc'h eo, rak, gouezit ervat, an hini a gemerfen he defe danvez keit ha me, ha dre se e vec'h eürusoc'h ha pinvidikoc'h un deiz da zont ; [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 94.)

#### Gerioù heñvelster

* gouvezit

### Gwelet ivez

Stagadenn:Displegadurioù brezhonek/gouzout
# gouvez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar gouvez-, pennrann ar verb gouvezout, hep dibenn-ger.

### Furm verb

gouvez /ˈɡuːve(s)/
* Furm ar verb gouvezout e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ, implijet gant Tregeriz e-lec'h goar .
** Herri n'ouve petra da zonjal, pa glev ar vouez o komz adarre e-barz ar roc'h : [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 9.)
** - [...]. N'ouve den pelec'h e tremen e amzer. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 48.)
** Hini ebet ac'hanomp na ouvez e yezh, hag eñ na ouvez ket hon hini. — (Loeiz ar C'hlerg, Ma beaj Jeruzalem, Prud'Homme, 1903, p. 209.)
* Furm ar verb gouvezout en eil gour unan an doare-gourc'hemenn
** <skouer.>
* pennrann ar verb gouvezout:
** anv-gwan-verb: gouvezet
** displegadur : gouvezan, gouvezez gouvezomp, gouvezit, gouvezont, gouvezer; gouvezen, gouvezes gouveze, gouvezec'h, gouvezent, gouvezed;

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle) sait , (il) sait
# gouvez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar gouvez-, pennrann ar verb gouvezout, hep dibenn-ger.

### Furm verb

gouvez /ˈɡuːve(s)/
* Furm ar verb gouvezout e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ, implijet gant Tregeriz e-lec'h goar .
** Herri n'ouve petra da zonjal, pa glev ar vouez o komz adarre e-barz ar roc'h : [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 9.)
** - [...]. N'ouve den pelec'h e tremen e amzer. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 48.)
** Hini ebet ac'hanomp na ouvez e yezh, hag eñ na ouvez ket hon hini. — (Loeiz ar C'hlerg, Ma beaj Jeruzalem, Prud'Homme, 1903, p. 209.)
* Furm ar verb gouvezout en eil gour unan an doare-gourc'hemenn
** <skouer.>
* pennrann ar verb gouvezout:
** anv-gwan-verb: gouvezet
** displegadur : gouvezan, gouvezez gouvezomp, gouvezit, gouvezont, gouvezer; gouvezen, gouvezes gouveze, gouvezec'h, gouvezent, gouvezed;

#### Troidigezhioù

* galleg : (il, ou elle) sait , sait .
# goar
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    (Anv-kadarn) Eus gwar gant un emdroadur ster : kromm — uvel — kuñv — gorrek.
    (Furm anv-kadarn) : Eus koar gant ur c'hemmadur dre vlotaat.
    (Furm verb) (1530) Goar e krennvrezhoneg, a vefe deuet eus ar ger kentvrezhonek *wọir (da geñveriañ gant ar ger kembraek gŵyr) aet da gouer, goer e gwenedeg.

### Anv-kadarn

goar /ˈgwɑːr/ (furm vihanaat lies goarigoù)
* Amzer vak ha dibres.
** Dedennet-bras eo gant al livouriezh, ha livañ a ra en e eurvezhioù goar, pa ne vez ket war-dro an aferioù en e vurev kourater, e Pariz. — (Herve Gouedard, Paul Sérusier, ul livour e Breizh, Al Liamm, miz Du 2013, p. 65.)
* Gorregezh.
** Àr he goar d’ar gêr emañ aet. — (Henri Guillerm, Loeiz Herrieu, Men dous e-barzh Recueil de Mélodies Bretonnes recueillies dans les campagnes, a. Davis, Kemper, 1908 ?, p. 36.)

#### Deveradoù

* àr ar goar
* goaregezh

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Muße
* galleg : loisir
* saozneg : leisure
* galleg : facilité , lenteur
* saozneg : slowness

### Furm verb

| Kemmadur | Furm |
| hep | goar |
| dre vlotaat | oar |
| amreizh | oar |
goar /ˈgwɑːr/
* Furm ar verb gouzout e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ, hep kemmadur :
** − Ne oar ket ? − Goar. — (?, p. ?.)
** Mar goar un dra e lâro dit. — (?, p. ?.)
** « Gouzout a ra darvoudoù n'eus nemet Tristan, c'hwi ha me hag o goar. [...]... » — (Langleiz, Tristan hag Izold, Al Liamm, 1958, eil emb. 1972, p. 187.)
* war-lerc'h hen (gwelout hen goar)
** − [...], Doue hepken hen goar [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 250.)
** − Nikun n'hen goar, eme an ostizez, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 107.)
** Ar sent hen goar ervat. — (Sant Liguori, troet gant Gabriel Milin, Penaos karet Jezus-Krist, Brest, 1900, p. 132.)
* war-lerc'h her (gwelout her goar)
** — [...]. Hini ac'hanomp n'her goar, hag ar re a zigas bevanz d'eomp, ne c'houzont ket ken nebeut, her goulenn em beuz great diganto. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 105.)
* Gant ur c'hemmadur g/o (gwelout ne oar) :
** Ha goulskoude, piou oar? — (Lan ar Bunel, Laouig ar Penker eun danvez beleg, Moulerez straed ar C'hastell, Brest, 1929, p. 8.)
* Gant ur c'hemmadur g/c'h :
** [...] ; ne c'hoar den. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 297.)
** — Doue am zelaou hag a c'hoar ne lavaran ket a c'hevier. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 277.)
** ... ar re a c'hoar' ..., Kenteliou Persoun Ars, 3

### Gwelet ivez

* mar goar
* ne oar

### Furm anv-kadarn

goar /ˈgwɑːr/
* Furm kemmet an anv-kadarn koar.

### Gwelet ivez

* c'hoar
* koar

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne, p. 135.
* : Grand Mystère de Jesus, embannet e 1865 gant Kervarker diwar an embannadur kentañ e 1530, 196b.
* : Kenneth Jackson, A Historical Phonology of Breton, The Dublin Institute For Advanced Studies, 1967, p. 436
* : Kartenn niverenn 238 an ALBB : kartenn 238
# diouzhtu
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant diouzh ha tu.

### Adverb

diouzhtu /Distagadur ?/
* buan-tre.

#### Gerioù heñvelster

* dioc'htu
* kenkent, kerkent
* raktal

#### Gerioù kevrennek

* diouzhtu-dak
* diouzhtu pa
* diouzhtu evel ma

### Anv-gwan

* (tud) amparfal
* un den diouzhtu
** ur paotr dispont ha dioc'htu — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 59.)
** Me zo ur plac'h diouzhtu. TBP
# diouzhtu-dak
## Brezhoneg

diouzhtu-dak
* kenkent, kerkent
* war an tach
# rana
## Italianeg
### Anv-kadarn

rana
* ran, ranig, glesker.

### Krennlavar

* Ogni rana si crede gran dama . – Pep ran a gred bout itron vras.
* Quando canta la rana, la pioggia non è lontana.

## Spagnoleg
### Anv-kadarn

rana
* ran, ranig, glesker.

### Rimadell

* Lavaret d'ur bugel en deus bet ur bubu:
* Sana sana colita de rana, si no sana hoy sanará mañana.
# bubu
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

bubu /ˈbyːby/
* poan, e yezh ar vugale
** Gra fu war ar bubu.
# gouvez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar gouvez-, pennrann ar verb gouvezout, hep dibenn-ger.

### Furm verb

gouvez /ˈɡuːve(s)/
* Furm ar verb gouvezout e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ, implijet gant Tregeriz e-lec'h goar .
** Herri n'ouve petra da zonjal, pa glev ar vouez o komz adarre e-barz ar roc'h : [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 9.)
** - [...]. N'ouve den pelec'h e tremen e amzer. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 48.)
** Hini ebet ac'hanomp na ouvez e yezh, hag eñ na ouvez ket hon hini. — (Loeiz ar C'hlerg, Ma beaj Jeruzalem, Prud'Homme, 1903, p. 209.)
* Furm ar verb gouvezout en eil gour unan an doare-gourc'hemenn.
** <skouer.>
* pennrann ar verb gouvezout:
** anv-gwan-verb: gouvezet
** displegadur : gouvezan, gouvezez gouvezomp, gouvezit, gouvezont, gouvezer; gouvezen, gouvezes gouveze, gouvezec'h, gouvezent, gouvezed;

#### Troidigezhioù

* galleg : (il, ou elle) sait , sait .
# gouvez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar gouvez-, pennrann ar verb gouvezout, hep dibenn-ger.

### Furm verb

gouvez /ˈɡuːve(s)/
* Furm ar verb gouvezout e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ, implijet gant Tregeriz e-lec'h goar .
** Herri n'ouve petra da zonjal, pa glev ar vouez o komz adarre e-barz ar roc'h : [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 9.)
** - [...]. N'ouve den pelec'h e tremen e amzer. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 48.)
** Hini ebet ac'hanomp na ouvez e yezh, hag eñ na ouvez ket hon hini. — (Loeiz ar C'hlerg, Ma beaj Jeruzalem, Prud'Homme, 1903, p. 209.)
* Furm ar verb gouvezout en eil gour unan an doare-gourc'hemenn.
** <skouer.>
* pennrann ar verb gouvezout:
** anv-gwan-verb: gouvezet
** displegadur : gouvezan, gouvezez gouvezomp, gouvezit, gouvezont, gouvezer; gouvezen, gouvezes gouveze, gouvezec'h, gouvezent, gouvezed;

#### Troidigezhioù

* galleg : (il, ou elle) sait , sache .
# daw
## Kembraeg

    Eus ar verb dod.
daw
* deuy, deuio

### Krennlavar

* Ni ddaw doe byth yn ôl.
# doe
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Adstumm d'ar ger devoe.

### Furm verb

doe
* Furm verb e trede gour ar verb kaout, en amzer-dremenet strizh.
** E-barzh en doe, he doe, o doe.

## Kembraeg
### Adverb

doe /Distagadur ?/
* dec'h.

## Adstumm

* ddoe

### Krennlavar

* Ni ddaw doe byth yn ôl.

## Saozneg
### Anv-kadarn

doe
* heizez.
# byth
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Tostaat ouzh bizviken e krennvrezhoneg.

### Adverb

byth
* biken
* atav
* am byth

### Krennlavar

* Ni ddaw doe byth yn ôl.

### Notenn

* http://welsh-dictionary.ac.uk/gpc/gpc.html?byth
# yn ôl
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Diwar yn hag ôl.

### Adverb

yn ôl
* zo abaoe
** Unwaith, amser maith yn ôl, roedd yna dywysoges brydferth. Ur wech, pell zo, e oa aze ur briñsez koant.
* dod yn ôl
# dod yn ôl
## Kembraeg

dod yn ôl
* dont war e giz
# ne d-
## Brezhoneg
### Etimologiezh

→ Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Rannig

rannig-verb, adstumm da ne, dirak verboù unsilabennek a grog gant ur vogalenn (da lavarout eo bezañ ha mont) , implijet e-lec'h n'.
gwelout:
* ne deus
* ne deo
* ne doa
* ne da
** ne dae
** ne day
** ne din ket
# teg
## Kembraeg
### Anv-gwan

teg
* c'hwek

### Krennlavar

* Teg edrych tuag adref.

## Saozneg

teg
* (rannyezhel) dañvadez daouvloaz
* femelenn eus meur a ouenn (antilopenn, demm , gad, gwiñver, kangourou, konifl)
# adref
## Kembraeg
### Adverb

adref
* d'ar gêr
** Rwy'n mynd adref.
    Emaon o vont d'ar gêr.

### Krennlavar

* Teg edrych tuag adref.
# aur
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh an etimologiezh e kevrenn ar brezhoneg.

### Anv-kadarn

aur
* aour

## Krennlavar

** Nid aur yw popeth melyn. Kement tra velen zo n'eo ket aour.
# popeth
## Kembraeg

    Eus pop ha peth.

### Raganv

popeth
* Pep tra, kement tra.
** Popeth yn dda. Pep tra zo mat. Pep tra a ya mat.
** Nid aur yw popeth melyn. Kement tra velen n'eo ket aour.
** Popeth newydd dedwydd da.

## Krennlavar

** Nid aur yw popeth melyn. Kement tra velen zo n'eo ket aour.
# melyn
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh an etimologiezh e kevrenn ar brezhoneg.

### Anv-gwan

melyn /me'lin:/ gourel
* Melen.

### Krennlavar

* Nid aur yw popeth melyn. Kement tra velen n'eo ket aour.

#### Gerioù heñvelster

* melen (benel)
# dŵr
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh an etimologiezh e kevrenn ar brezhoneg.

### Anv-kadarn

dŵr /Distagadur ?/ gourel (liester dyfroedd /dœ'vrojðː/), dwroedd.
* Dour.
* Troazh.

### Krennlavar

* I'r pant y rhed y dŵr. - D'an izelenn e red an dwr.
# dŵr
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Sellet ouzh an etimologiezh e kevrenn ar brezhoneg.

### Anv-kadarn

dŵr /Distagadur ?/ gourel (liester dyfroedd /dœ'vrojðː/), dwroedd.
* Dour.
* Troazh.

### Krennlavar

* I'r pant y rhed y dŵr. - D'an izelenn e red an [[dŵr].
# dwylo
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Eus dwy ha llaw.

### Furm anv-kadarn

dwylo.
* Furm llaw el liester; daouarn.
** Fy nwylo. Va daouarn.
** Dwylo blewog : daouarn diskuizh un den ha ne ra netra.
# blewog
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Eus blew hag -og.

### Anv-gwan

blewog /ˈblɛu̯.ɔɡ/
* blevek.
** Dwylo blewog : daouarn diskuizh un den ha ne ra netra.
# cŵn
## Kembraeg
### Furm anv-kadarn

cŵn /ˈkuːn/ gourel
* Kon, chas, liester an anv-kadarn ci.
** Ble mae'r cŵn? - Pelec'h emañ ar chas?

### Krennlavar

* Cŵn tawel sy'n cnoi.
# tawel
## Kembraeg
### Anv-gwan

tawel /Distagadur ?/
* sioul.
* difrouz

#### Gerioù enepster

* swnllyd

#### Deveradoù

* tawelu
* tawelwch

### Krennlavar

* Cŵn tawel sy'n cnoi.
# sy
## Kembraeg

* Eus sydd.

### Furm verb

sy
* zo
** Pwy sy'n deall? Piv a gompren?
** (gant ar c'hemmadur d'e heul:):
*   * Dyfod sy raid i ti. Dont a zo ret dit.
*   * Nesàu at Dduw sy dda i mi. Tostaat da Zoue zo mat din.

### Krennlavar

* Cŵn tawel sy'n cnoi.
# cnoi
## Kembraeg

* Eus

### Verb

cnoi
* kregiñ (en un den peurvuiañ).

### Krennlavar

* Cŵn tawel sy'n cnoi.
# athro
## Kembraeg
### Anv-kadarn

athro, gourel (liester athrawon);
* kelenner.
** Rwy'n cael athro gwael.
    Ur c'helenner fall am eus.
** Mae'n gweithio fel athro.
    Labourat a ra evel kelenner.

#### Deveradoù

* athrawes
* athronydd
* athronyddu

### Troienn

* galleg: professeur
* saozneg: teacher
* spagnoleg: profesor

### Krennlavar

* Athro da yw amser.
# yw
## Kembraeg

yw
* eo

#### Gerioù heñvelster

* ydy

### Krennlavar

* Athro da 'yw amser.
# amser
## Kembraeg

amser
* amzer (an amzer a dremen)

### Krennlavar

* Athro da yw amser.
# amser
## Kembraeg
### Anv-kadarn

amser liester : amserau, amseroedd.
* amzer (an amzer a dremen)

#### Deveradoù

* amseru
* amserol

#### Troioù-lavar

* amser a ddengys
* amser adweithio
* amser ar fy nwylo
* amser da
* yn fy amser da fy hun

### Krennlavar

* Athro da yw amser.