OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# marc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Deveret eus ar ger henvrezhonek march ha kavet er C'hatolikon ivez.
    Da geñveriañ gant ar gerioù march en kembraeg, margh en kerneveureg ha marcos en galianeg.

### Anv-kadarn

marc'h /ˈmarx/ gourel (liester mirc'hi, merc'h, mirc'hed; marc'hoù)
* (Loenoniezh) Par ar gazeg eo ar marc'h.
** Eur marc'h en devoa Marc'h, roue Poulmarc'h, [...]. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 39.)
** Hemañ, 'vat a zo kafe marc'h. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 340.)
** Ken ho po Marc'h ar Bed en ho marchosi, n'hallfet ket lâret ho po ur marc'h kaer. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 149.)
** Chetu aze eur marc'h spaz hag aze eur marc'h kalloc'h. — (Nouvelles Conversations en breton et en français, 1857, p. 37.)

#### Deveradoù

* divarc'hañ
* marc'ha
* marc'hañ
* marc'heg
* marc'hegañ
* marc'heger
* marc'hegerezh
* marc'hegezh
* marc'hegiezh
* marc'hekaat
* marc'hekadenn
* marc'hekaer
* marc'hken
* marc'hus

#### Gerioù kevrennek

* den-marc'h
* houarn-marc'h
* kaoc'h-marc'h
* kreñv-marc'h
* lost-marc'h
* marc'h-aer
* marc'h-ar-c'hwen
* Marc'h Askellek
* marc'h-avel
* marc'h-bez
* marc'h-blein
* marc'h-dibr
* marc'h-dor
* marc'h-dre-dan
* marc'h-du
* marc'h-Hamon,
* marc'h-houarn
** marc'hhouarner
* marc'h kalloc'h
* marc'h-kañv
* marc'h-kaoc'h,
* marc'h-karr
* marc'h-kleur
* marc'h-koad
* marc'h-laou
* marc'h-leur
* marc'h-levr
* marc'h-livañ
* marc'h-loaioù
* marc'h-menez
* marc'h-mor
* marc'h-nerzh
* marc'h-plouz
* marc'h-raden
* marc'h-red
* marc'h-rous
* marc'h-sailher
* marc'h-samm
* marc'h-servij
* marc'h-soudarded
* marc'h-sterniañ
* marc'h-sugell
* marc'h-tan
** marc'htaner
** marc'htanerezh
* marc'h-tenn
* marc'h-tennañ
* marc'h-tirleur
* marc'h-treut
* marc'hva
* marc'hvran
* marc'h-yod
* morvarc'h

#### Troioù-lavar

* bezañ diwar ur marc'h-red
* bezañ dibret e varc'h da vont
* bezañ dibret e varc'h da redek
* Hennezh en devez c'hoant da gaout ar marc'h hag an arc'hant. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 340.)
* kaout marc'h rous
* mont war varc'h, mont war gein ar marc'h

#### Troiennoù keñveriañ

* bezañ kreñv evel ur 'marc'h
* debriñ evel ur marc'h : debriñ kalz, buan, en un doare lous ; Gwelout : debriñ evel ur porc'hell

#### Krennlavaroù

* A bep liv, marc'h mat.
* E Bolazeg n'anvezer ket ur marc'h diouzh ur gazeg ken en devo staotet pe gac'het.

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Pferd
* esperanteg : ĉevalo
* finneg : hevonen
* galleg : cheval
* italianeg : cavallo gourel
* kembraeg : march
* kerneveureg : margh
* portugaleg : cabalho
* saozneg : horse
* spagnoleg : caballo
* svedeg : häst
* turkeg : at

### Gwelet ivez

* Ar pennad « marc'h » e-barzh Wikipedia
* kazeg, eal, ebeul
# onn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget er C'hatolikon (ounenn).
    Da geñveriañ gant ar gerioù onn(en) en kembraeg, onn(en) en kerneveureg, fuinseog en iwerzhoneg, onno- en galianeg.
    Anavezet evel anv-tiegezh : Onen.

### Anv-kadarn

onn strollder, unanderenn onnenn
* Gwez bras (Fraxinus excelsior), louet o rusk, du o broñsoù. Kreskiñ a reont en douaroù druz ha gleb.
    <skouer>.
* Prenn gwenn ha kalet ar gwez-se.
    <skouer>.

#### Deveradoù

* onneg
* onnenn
* onnod

#### Gerioù kevrennek

* onn du

### Rimadell

* Yann ar Pologn a rae teir barrikenn chistr en ur wezenn onn.

#### Troidigezhioù

* galleg : frênes
* kembraeg : onn
* kerneveureg : onn
* saozneg : ash
# klask tabut
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar ar verb klask, an anv-kadarn tabut, an araogenn ouzh hag unan bennak.

### Troienn verb

klask tabut /Distagadur ?/
* klask tabut
** Ar brank-mañ a zalc'han em dorn a ziskouez e teuan e peoc'h, ha ne glaskan ket tabut. — (Roparz Hemon, Gaovan hag an Den Gwer, 1949 kentañ emb. Embannadurioù Douar ar Yaouankiz (Al Liamm), eil emb. Levrioù Skol al Louarn (An Here), 1988, p. 13.)
* klask tabut ouzh unan bennak
** Met, allas ! un hinkin a zen e oa Fañch ha, pa veze aet skuizh du-mañ, e klaske tabut ouzh ma maeronez pe ouzh ma mamm evit kaout digarez da vont kuit. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 89.)
** – .... 'Rabat klask tabut ouzh goblin ebet, Harry. ... — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 70.)

#### Gerioù heñvelster

* klask abeg
* klask afer
* klask arvell
* klask chikan ouzh unan bennak
* klask heskin
* klask jeu ouzh unan bennak
* klask kann ouzh unan bennak
* klask kapailh
* klask kastrilhez
* klask katailh
* klask kavailh
* klask laou
* klask rev
* klask trouz
* klask trabas
* klask vil

#### Troidigezhioù

* galleg : chercher des poux dans la tête de quelqu'un, chercher noise , chercher querelle
# difrom
## Brezhoneg
### Anv-gwan

hag

### Adverb

difrom
* hep from
** Lazhañ difrom.

#### Troidigezhioù

* galleg : de sang froid
* saozneg : in cold blood
# alaouriñ
## Brezhoneg
### Verb

alaouriñ /aˈlɔwrĩ/
* aouriñ; lakaat aour war un dra
* alaouriñ an neudenn da un den: e douellañ gant promesaoù pe komzoù kaer

#### Deveradoù

* damalaouriñ

#### Troidigezhioù

* galleg : dorer
# anvañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn anv hag al lostger -añ.

### Verb

anvañ /ˈãnvã/ verb kreñv eeun (anv-gwan-verb : anvet) (displegadur)
* Envel
** Hastet eta hanvan ac'hanon. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto Marvailhou nevez, Saint-Brieuc, 1908, p. 79.)
** ... Neuze 've red hanva eur mestr, 've gret anean ar « vénérable »... — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto Marvailhou nevez, Saint-Brieuc, 1908, p. 93.)
** N'houllomp ket o anvan ... — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto Marvailhou nevez, Saint-Brieuc, 1908, p. 107.)

#### Gerioù heñvelster

* anvout
* envel

#### Troidigezhioù

* galleg : appeler ; donner un nom (à); nommer
* {{en} : name
# within
## Saozneg
### Etimologiezh

    Diwar with hag -in.

### Araogenn

within
* e-barzh
* a-benn
** within a half-hour : a-benn un hantereur

#### Gerioù enepster

* without
# without
## Saozneg
### Etimologiezh

    Eus with hag out.

### Araogenn

without
* hep
** Hep plijadur. Without pleasure.
** Hepdon. Without me.

#### Gerioù enepster

* within

### Krennlavaroù

* There is no fire without smoke. N’eus tan ebet hep moged.
* There is no rose without a thorn. N’eus rozenn ebet hag a vefe dizrein.
* There is no rule without an exception. N’eus reolenn ebet hep nemedenn.
* There is no smoke without fire. N’eus ket a voged hep na vefe tan.
* You can’t make (have) an omelette without breaking eggs (unless you break the egg). N’haller ket ober un alumenn hep terriñ vioù (nemet torriñ a rafes ar vi). Diaes ober un dra bennak hep efedoù displijus.
# unless
## Saozneg
### Etimologiezh

    Eus with hag out.

### Araogenn

unless
* nemet
** “There cannot be true democracy unless women's voices are heard.” (Hillary Clinton, 11 a viz Gouhere 1997).

### Krennlavaroù

* You can’t make (have) an omelette unless you break the egg). N’haller ket ober un alumenn nemet torriñ a rafes ar vi. Diaes ober un dra bennak hep efedoù displijus.
# three
## Saozneg

three
* tri, teir

### Krennlavaroù

* One is solitude, two is company, three is a crowd.
* Three women make a market.
* Three may keep a secret if two of them are dead. Tri a c’hall tevel ma vez marv daou anezho.
# two
## Saozneg

two
* daou, div.

#### Krennalavaroù

* One is solitude, two is company, three is a crowd.
* Two heads are better than one. Daou benn zo gwell eget unan.
* Two is a company; three is a crowd. Amourouzien a gar bezañ o-unan an eil gant egile.
* Two of a trade never agree. Daou zen eus ar memes micher n’en em glevont morse.
* Two wrongs don’t make a right. Daou wallober ne reont ket ur madober.
* You can't be in two places at the same time. N’haller ket bezañ e daou lec’h war un dro.
* When two friends have a common purse, one sings and the other weeps. Pa vez daou vignon oc'h ober yalc'h voutin e vez unan o kanañ hag egile o ouelañ.

### Rimadell

    Two wives in one house,
    Two cats and one mouse,
    Two dogs and one bone,
    Will never agree in one.
# klask afer
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb klask, an anv-kadarn afer, an araogenn ouzh hag unan bennak.

### Troienn verb

klask afer (ouzh unan bennak) /Distagadur ?/
* Klask trouz ouzh unan bennak.
** Ar sort-se na vez ket brao mond da glask afer outo. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 13.)
** Me na glaskfen ket afer ouz den ebed ma valefent gand eun neudenn eeun. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 375.)
** Met war al labour ne oa ket rust 'vat ha Tourbin ne baee anezhañ nemet hervez e c'hwezenn, pezh a lakae egile, daonet e vije tout, da fuloriñ ha da glask afer ouzh an eilmestr. — (Ernest ar Barzhig, Minna ha danevelloù all..., Mouladurioù Hor Yezh, 1988, p. 103.)

#### Gerioù heñvelster

* klask abeg
* klask afer
* klask arvell
* klask chikan ouzh unan bennak
* klask heskin
* klask jeu ouzh unan bennak
* klask kann ouzh unan bennak
* klask kapailh
* klask kastrilhez
* klask katailh
* klask kavailh
* klask laou
* klask rev
* klask trouz
* klask tabut
* klask vil

#### Troidigezhioù

* galleg : chercher querelle à quelqu'un
# torrin
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « torr », pennrann ar verb « terriñ », hag an dibenn-ger « -in ».

### Furm verb

torrin /ˈtɔ.rːin/
* Furm ar verb terriñ e kentañ gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
** Gortoz ma torrin dit ur pav ivez. Torfed ar Frer Juniper.
# torri
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « torr- », pennrann ar verb « terriñ », hag an dibenn-ger « -i ».

### Furm verb

torri /ˈtɔrːi/
* Furm ar verb terriñ en eil gour unan an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.

### Krennlavar

* A-raok lammet, gouez e pe leac’h, ’Vit na dorri na penn, na breac’h.

## Kembraeg
### Verb

torri
* troc'hañ
** torri gwair : troc'hañ foenn
** Rhaid torri'r coed na ddygant ffrwyth. Ret eo troc'hañ ar gwez na zougont ket frouezh.
# dianavezout
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar rakger di- hag ar verb anavezout.

### Verb

dianavezout /diãnaˈveːzut/ verb kreñv (anv-gwan-verb : dianavezet) (displegadur)
* Bezañ hep gouzout, hep anavezout.

#### Gerioù heñvelster

* dianaout

#### Gerioù enepster

* anavezout

#### Troidigezhioù

* galleg : ignorer , méconnaitre
# dianavezet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar dianavez-, pennrann ar verb dianavezout, hag an dibenn-ger -et.

### Furm verb

dianavezet /diãnaˈveːzet/
* Anv-gwan-verb ar verb dianavezout.
** Pinvidik eo ar vro-se e bed al levrioù met dianavezet gant an dud. — (Manon Deniau, pennad Dizoloit lennegezh Bro-Skos e Gouel al levrioù Karaez, Ya!, niv. 959, 2023, p. 3.)

#### Troidigezhioù

* galleg : ignoré , méconnu
# gouzout
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    (Verb) Savet diwar gouz ha bout.
    Testeniekaet en henvrezhoneg (gudbut) hag en krennvrezhoneg (gouzout).
    Meneget er C'hatolikon (gouzuout).
    Da geñveriañ gant ar verboù gwybod en kembraeg, gothvos en kerneveureg.
    (Furm verb) Savet diwar « gouz- », pennrann ar verb « gouzout », hag an dibenn-ger « -out ».

### Verb

gouzout /'guː.zut/ verb kreñv eeun (displegadur)
* anavezout ur fed
*   * Ya, hoc'h anavezout a ran, ha gouzout a ran ivez da betra ez oc'h deut amañ. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 19.)
*   * Gouzout a ran . — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 88.)
*   * ... na den zoken ne glaskas her gouzout. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 111.)
* gouzout a-walc'h,
* gouzout dare, gouzout doare
* gouzout gant pe goad ober [ibilien/loaioù],
* gouzout hiroc'h,
* gouzout keit, keit-se,
* gouzout e lavar,
* gouzout pelec'h skeiñ e benn,
* gouzout penn d'un dra bennak
* gouzout petra zo en tu all d'ar san,
* gouzout ar pleg war unan bennak,
* gouzout ar rag hag ar perag (eus an traoù),
* gouzout treiñ ar grampouezhenn, treiñ e grampouezhenn,
* gouzout (an tu) diouzh unan bennak,
* gouzout an tu d'ober un dra bennak,
* gouzout un dra bennak [dindan/dre] eñvor,
* gouzout un dra bennak dreist penn e viz,
* gouzout war be droad pouezañ ha war be du kouezhañ,
* ne oar den
* gouzout a ran, gouzout a ouzon, ... gouzout a ouzomp ...

#### Gerioù enepster

* dianavezout

#### Stummoù all

    gouvezout

#### Doareoù-skrivañ all

    En doare-skrivañ etrerannyezhel e vez skrivet gouzoud, gouvezoud.

#### Troioù-lavar

* chom da c'houzout,
* da c'houzout
* gouzout an doare
* gouzout ar stek
* gouzout anezhi
* gouzout diouzh un den pe un dra
* gouzout hag eñ
* klask gouzout
* na c'houzout na bu na ba

#### Troidigezhioù

* galleg : savoir
* kembraeg : gwybod
* kerneveureg : gothvos
* saozneg : to know
* spagnoleg : saber

### Furm verb

gouzout /'gu:zut/
* Furm ar verb gouzout en eil gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ, hep kemmadur
** — N'ouzon ket ? — Gouzout.
** Dont a ray an traoù da vat ganez mar gouzout tapout laboused. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 199.)
* Gant ar c'hemmadur dre vlotaat (war-lerc'h a, e, ne)
** N'ouzout ket ?
** Ne ouzout na sou na dic'ha ! MAVR 99
** C'hoari an diñsoù a ouzout ? — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 187.)
** Bremañ e ouzout.
* En droienn pa c'houzout, pa ouzout:
* En droienn ma c'houzout, ma ouzout:
** [...] : « Klev 'ta, Kourtez, cherompi a zo bet graet ivez d'az fri, met ha pa vefe daouhanteret, moarvat e van awalc'h dioutañ da vountañ el lec'h m'ouzout ! ». — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 30.)

#### Deveradoù

* ma ouzout
* m'ouzout
* n'ouzout
* pa ouzout

#### Divinadelloù

* N'ouzout ket pelec'h ema toull ar c'hi e-ti ar person ? — Dindan e lost. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 334.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (tu) sais
* saozneg : (you) know
* spagnoleg : sabes
# anavezout
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eilstumm diwar anavout dindan levezon bezout.

### Verb

anavezout /ã.na.ˈveː.zut/, /ãn.ˈveː.ut/ ; a-wechoù anaout (anv-gwan-verb : anavezet) (displegadur)
* Bezañ graet anaoudegezh gant un den:
** Herve. — N'eus ket eur C'herlaban e Kemper ha ne anavezfen ket, adalek ar c'hosha beteg ar yaouanka. [...]. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 10.)
* Anavezout un den pe un dra a-douez tud pe traoù all:
** Hag hi : « D' it e vezin, mar dout gouest da anavezout ac'hanoun e-touez ar re-all ». — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 199.)
** N' anavezez ket ac'hanon ken. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 19.)
** Me a anavez trouz treid e gezeg. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 550.)
** Oc'h anavezout e dad, e tilammas Gwener eus ar vag hag e redas war-zu ennañ. ABRO. p.157
* anavezout den pe dra diouzh un dra bennak anezhañ :
** Anavezout ul labous diouzh e bluñv, diouzh e gan.
** Ma mamm he doa anavezet anezhañ diouzh e vouezh. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 19.)
** Diouz stumm e gerzed em-oa anavezet anezañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 253.)

#### Adstummoù

    anavout, anaout.

#### Gerioù enepster

* dianavezout

#### Deveradoù

* damanavezout

#### Troioù-lavar

* reiñ da anavezout

#### Krennlavaroù

* Pep hini a anavez doare e loen pa rank hen bevañ. TBP 3/ 125.
* Tud Bolazeg n'anavezont ket ur marc'h diouzh ur gazeg.

#### Troidigezhioù

* galleg : 1) connaître ; 2) reconnaître
* saozneg : know ; recognize
# glebamzer
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant gleb hag amzer.

### Anv-kadarn

glebamzer /ɡleˈbãmzɛr/ benel
* Amzer c'hleb
* koulz-amzer gleb
# pryd
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Tostaat ouzh an anv bred e brezhoneg.

### Anv-kadarn

pryd /ˈpri:d/
* pred, koulz
* poent
** Mae hi'n bryd imi : poent eo din
* pryd o fwyd : pred

#### Deveradoù

* pryd bwyd
* pryd o f
* hen bryd

#### Troioù-lavar

* ar y pryd
* ar hyn o bryd

### Adverb

pryd
* pegoulz
# adain
## Kembraeg
### Anv-kadarn

adain
* askell

#### Gerioù heñvelster

* asgell
# torrimp
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « torr- », pennrann ar verb « terriñ », hag an dibenn-ger « -imp ».

### Furm verb

torrimp /ˈtorːĩm(p)/
* Furm ar verb terriñ e kentañ gour lies an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
# torront
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « torr- », pennrann ar verb « terriñ », hag an dibenn-ger « -ont ».

### Furm verb

torront /ˈtɔrːɔ̃ɲ(t)/
* Furm ar verb terriñ e trede gour lies an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ.
# torrfet
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « torr- », pennrann ar verb « terriñ » pe torriñ, hag an dibenn-ger « -fet ».

### Furm verb

torrfet /ˈtɔrːfet/
* Furm ar verb terriñ en eil gour lies an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.

#### Gerioù heñvelster

* torrot
* torroc'h
# torrot
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « torr- », pennrann ar verb « terriñ », hag an dibenn-ger « -ot ».

### Furm verb

torrot /ˈtɔrːɔt/
* Furm ar verb terriñ en eil gour lies an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ.
** Bremaik e torrot ho naon. Yann Seitek
** ... ha na dorrot nikun euz he eskern. [Herri. Skrituriou Sakr. Levr ann Exod ha meur a bennad euz al levriou all, bete maro Josue. Th. Clairet, 1861.]

#### Gerioù heñvelster

* torrfet
* torroc'h
# torrje
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar torr-, pennrann ar verb terriñ, hag an dibenn-ger -je.

### Furm verb

torrje /ˈtɔrʒe/
* Furm ar verb terriñ e trede gour unan an amzer dic'hallus, en doare-divizout
   * Gant ur c'hemmadur dre vlotaat (war-lerc'h ar rannig-verb nac'h na da skouer) :
       [...], he dorn war ar pakadoù da ziwall na gouezhje tra pe dra pe na dorrje ar c'herdin, [...]. — (Roparz Hemon, Ho kervel a rin en noz ha marvailhoù all, Al Liamm, 1970, p. 15.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)(il) (se) casserait
* saozneg : would break
# torrfes
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar torr-, pennrann ar verb terriñ, hag an dibenn-ger -fes.

### Furm verb

torrfes /ˈtɔrfes/
* Furm ar verb terriñ en eil gour unan an amzer c'hallus, en doare-divizout
   * Gant ur c'hemmadur dre vlotaat (war-lerc'h ar rannig-verb nac'h na) :
       Diwall na dorrfes ar voutailh-se. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 517.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (tu) casserais
# en hon enep
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus enep, an araogenn en hag an anv-gwan perc'hennañ hon.

### Furm araogenn

| Gour | Furm |
| U1 | em enep |
| U2 | ez enep |
| U3g | en e enep |
| U3b | en he enep |
| L1 | en hon enep |
| L2 | en hoc'h enep |
| L3 | en o enep |
| D | en enep |
en hon enep /ɛnɔ̃ˈnɵ̃ːnep/
* Furm an araogenn a-enep, displeget er c'hentañ gour lies.
** Un divinour maleürus, emezañ, a alumas ur fulor estrañch e kalon ar baianed en hon enep. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 123, 171.)
** ... ha mar savfe brezel enn hon enep, ... — (w:Yann-Wilhou Herri LEVR ANN EXOD, p. 2.)
# em enep
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus a-enep hag em.

### Furm araogenn

| Gour | Furm |
| U1 | em enep |
| U2 | ez enep |
| U3g | en e enep |
| U3b | en he enep |
| L1 | en hon enep |
| L2 | en hoc'h enep |
| L3 | en o enep |
| D | en enep |
em enep /ɛˈmẽːnep/
* Furm an araogenn a-enep, displeget er c'hentañ gour unan.
** Sevel a ra em enep. — (Klaoda ar Prad, Marvailhou ar Vretoned e-tal an tan, Sant-Brieg, 1907, p. 95.)
** Neb a bec’h em enep zo milliget gant Doue. — (Levr pedennoù, war-dro 1850, p. 234.)

#### Gerioù heñvelster

* a-enep din
* Amable-Emmanuel Troude ha Gab Milin, Jezuz-Krist skouer ar gristenien
# a veces
## Spagnoleg

a veces
* a-wechoù
* Del hombre necio, A veces buen consejo.
# necio
## Spagnoleg
### Etimologiezh

    Eus nescius e latin.

### Anv-gwan

necio
| | gourel | benel |
| unander | necio | necia |
| liester | necios | necias |
* dizesk.

#### Deveradoù
### Anv-kadarn

necio
* den dizesk

### Krennlavaroù

* El látigo es para los caballos, el freno para los asnos, y el garrote para la espalda del necio.
* El sabio muda consejo ; el necio, no. Ar fur a gemm e soñj, ar genaoueg ne ra nepred.
* Del hombre necio, a veces buen consejo.
# Naoned
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget er C'hatholicon (1499): Naffnet.
    Meneget e 1659 e geriadur ar Sacré collège de Jésus (p. 82b & 161a): Naounet.
    Meneget e 1732 en Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton gant Grégoire de Rostrenen (p. 649a) : Nauned, Naouned (gwezhall: Naffnet).
    Diwar anv an Namneted, pobl c'halian en Arvorig.$^{(Daveoùavank)}$

### Anv divoutin

Naoned /ˈnɑ̃w.nət/, /ˈnãːnɛt/
* Kumun vreizhat hag a zo pennlec'h departamant al Liger-Atlantel ha rannvro velestradurel Broioù al Liger. Bet kêr-benn kontelezh Naoned, graet e vez kêr-benn istorel Breizh anezhi.
** Danvez sklerijenn ha danvez tan a vefe ezomm cʼhoaz epad ar goanv, hag an traou-ze a zo ker eston en Naoned. — (Gweltas, Naoned, in Feiz ha Breiz, n° 5 Gouere 1907, p. 155.)
** N'en doa den aon outo peogwir e oa bet lavaret hag adlavaret, nouspet gwech, e vefe espernet kêr Naoned dre ma veve enni eun trubard anavezet mat er skingomz. — (Alan an Diuzet, Envorennou eur Prizoniad, Imp. H. Riou-Reuzé, Rennes, 1946, p. 7.)
** Pe guéhyd a ſo eveus a Enès ar guer-veur da Naffnet ? — (Grégoire de Rostrenen, Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton, e ti Julien Vatar, mouler ha levrdier, 1732, p. 295a.)

#### Gerioù heñvelster

* An Naoned

#### Deveradoù

* Naonedad (liester: Naonediz)
* Naonedadez (liester: Naonedadezed)
* naonedat
* Rivier-Naoned

#### Troidigezhioù

* arabeg : نانت
* bulgareg : Нант
* esperanteg : Nanto
* gallaoueg : Nantt , Naunnt , Nâunnt
* galleg : Nantes
* gresianeg : Νάντη
* japaneg : ナント (Nanto)
* okitaneg : Nantas
* rusianeg : Нант
* saozneg : Nantes
* sinaeg : 南特 (Nántè)
* spagnoleg : Nantes

### Gwelet ivez

* Ar pennad « Naoned » e-barzh Wikipedia

### Daveoù

Roll an daveoù :
* ↑ Jehan Lagadeuc, Naffnet, Le catholicon en troys langaiges scavoir est breton franczoys et latin, 1499 (war lec'hienn Levraoueg Vroadel Bro-C'hall)
* ↑ Le Sacré collège de Jésus, divisé en cinq classes, où l'on enseigne en langue armorique les leçons chrétiennes..., Julien Maunoir (1606-1683), lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.
* ↑ Grégoire de Rostrenen, "NANTES, Nauned.", Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton, Roazhon, e ti Julien Vatar, mouler ha levrdier, 1732, p. 649a (war lec'hienn Levraoueg Vroadel Bro-C'hall)
* ↑ E Kervignag, "Naoned" pe "Nañned" distaget [ˈnãːnɛt], Banque Sonore des Dialectes Bretons
* ↑ Grégoire de Rostrenen, "DISTANCE, Qehyd.", Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton, Roazhon, e ti Julien Vatar, mouler ha levrdier, 1732, p. 295a (war lec'hienn Levraoueg Vroadel Bro-C'hall)
# drouziwezh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget e 1732 en Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton gant Grégoire de Rostrenen (p. 595a) : Drou-zivez.
    Eus drouk- ha diwezh.

### Anv-kadarn

drouziwezh /druˈziɥːe(s)/
* faezhadenn
** Siwazh ! pa vo bet muntret ar Balp e maner an Timeur, e kouezho an drouziwezh war ar Bonedoù Ruz. — (Pol Rolland Gwalcʼh, Hon dispacʼh hag hon istor, Al Liamm, niv. 40, miz Gwengolo-Here 1953, p. 19.)
** Neuze e troas an emgann da zrouziwezh, hag argaset e voe ar Fomôire betek ar mor. — (Kad Mag Tured, troet diwar an heniwerzhoneg gant Gwilherm Berthou Kerverziou hag Arzel Even, Al Liamm, ,niv. 26, miz Mae-Mezheven 1951, p. 52.)

#### Troidigezhioù

* galleg : défaite , malemort (kozh)

### Daveoù

Roll an daveoù :
* ↑ Grégoire de Rostrenen, "Drou-zivez.", Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton, Roazhon, e ti Julien Vatar, mouler ha levrdier, 1732, p. 649a (war lec'hienn Levraoueg Vroadel Bro-C'hall)