OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# matañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan mat hag an dibenn-ger -añ

### Furm adverb

matañ /'matːã/
* Derez-uhelañ ral an anv-gwan mat : peurvuiañ e vez graet gant gwellañ
** Herve. — (d'an A. Kerlaban). — Eun tammig affer am eus da zibuna hag eo red d'in mont diouzoc'h eur pennadig, met setu aze eun aotrou a jomo ganeoc'h em lec'h hag a raio d'eoc'h braoa ha mata ma c'hello. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 18.)

#### Troidigezhioù

* galleg : le mieux
# mateno
## Esperanteg
### Etimologiezh

    Diwar an elfenn romanek a gaver er galleg matin pe en italianeg mattin, hag al lostger -o a dalvez da sevel an anvioù-kadarn.

### Anv-kadarn

| Troad | unander | liester |
| nominativ | mateno | matenoj |
| akuzativ | matenon | matenojn |
mateno /ma.ˈtɛ.nɔ/
* Beure, mintin.
# matenojn
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

matenojn /ma.ˈtɛ.nɔjn/
* Liester an anv-kadarn mateno en akuzativ.
# matezh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget er C'hatolikon matez.
    Da geñveriañ gant ar gerioù maghteth e kerneveureg, machdaith e kembraeg ha macdacht « oadour » e heniwerzhoneg.
    Deuet eus ur ger kevrennek keltiek *mag-wa-takta.

### Anv-kadarn

matezh /ˈmatːes/ benel (liester : matezhed, mitizhien)
* Plac'h pe vaouez implijet en un ti da ober labourioù liesseurt, keginañ, kempenn an ti, ober war-dro ar vugale dreist-holl
** Dimezet da vatezh ur beleg — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 1, Pariz, 1890, 1971, p. 51.)
** Ar wreg, ar vatezh, ar mevel, holl e teredjont eus hen klevet, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 205.)
** Bevañ a rae gant e vatezh, Seza an Tougn. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 128.)
** Honnezh a zo aet da vatezh. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 128.)

#### Gerioù kevrennek

* matezh-karr

#### Divinadelloù

* Jakez, debrer ar patatez Ha reiñ ar peillusk d'e vatez — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 377.)

#### Troidigezhioù

* galleg : servante

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Albert Deshayes, Dictionnaire étymologique du breton, Douarnenez, Le Chasse-Marée, p. 498.
# mataat
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-gwan mat hag al lostger kevrennek -aat (diwar -a hag -at)

### Verb

mataat /maˈtɑːt/ verb gwan ha verb kreñv eeun (anv-gwan-verb : mataet) (displegadur) I. verb gwan
* Mataat eus un dra bennak : tennañ mad eus un dra bennak
II. verb kreñv eeun
* Ober (d'ur c'hampi bennak) bezañ dedennusoc'h dre wellaat ar feur anezhañ

#### Gerioù kevrennek

* emvataat

#### Troidigezhioù

* galleg : (se) bonifier

### Gwelet ivez

* en em vataat
# matematik
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus ar henc'hresianeg μαθηματική (τέχνη) mathēmatikē (technē), a zeu e-unan eus de μάθημα mathēma, (« gouiziegezh, deskadurezh, deskiñ »).

### Anv-kadarn

matematik /mateˈmatːik/ gourel (liester : matematikoù)
* Hollad ar skiantoù a studi an niveroù, ar furmoù mentoniel, hag all, hag al liammoù a zo etrezo.
** Ar matematik pleustrek.

#### Deveradoù

* matematikel
* matematikour

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Mathematik
* esperanteg : matematiko
* galleg : mathématique
* saozneg : mathematics
* spagnoleg : matemática
* turkeg : matematik
# matenon
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

matenon /ma.ˈtɛ.nɔn/
* Unander an anv-kadarn mateno en akuzativ.
# marc'h-levr
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant marc'h ha levr.

### Anv-kadarn

marc'h-levr
* Benveg da zerc'hel ul levr dirak daoulagad an den en e sav a zo ouzh e lenn.

#### Troidigezhioù

* galleg : pupitre
# marc'h-loaioù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant marc'h ha loaioù.

### Anv-kadarn

marc'h-loaioù
* Pezh arrebeuri ma veze lakaet al loaioù .

#### Troidigezhioù

* galleg : porte-cuillers
# marc'h-soudarded
## Brezhoneg

    Diwar marc'h ha soudarded.
marc'h-soudarded
** Hag o koueza a deuz laret : N'iaje ket da varc'h-zoudarded, [...]. — (Fañch an Uhel, Gwerziou Breiz-Izel 1, An Oriant, 1868, p. 334.)
# marc'h-limon
## Brezhoneg

marc'h-limon
* Marc'h a zoug al limonoù.
# marc'h-livañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus marc'h ha livañ.

### Anv-kadarn

marc'h-livañ /marxˈliːvã/ gourel (liester marc'hoù-livañ)
* Skor a dalvez da staliañ taolenn al livour.
** Ar peurliesañ e plantont o marc'h-livañ e-kreiz an tevinier didud. — (Herve Gouedard, Paul Sérusier, ul livour e Breizh, Al Liamm, miz Du 2013, p. 94.)

#### Troidigezhioù

* galleg : chevalet
# marc'h-tan
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar an daou anv-kadarn marc'h ha tan.

### Anv-kadarn

marc'h-tan /marxˈtãːn/ gourel (liester : kezeg-tan, marc'hoù-tan)
* Karbed divrodek, dezhañ ur c'heflusker zo muioc'h evit hanter-kant kantimetr diñs (50 cm$^3$) d'e vailhoù.
** Kaset e voent gantañ betek ar gael, a voe digoret d'o lezel da dremen gant ar marc'h-tan, hag adprennet raktal war o lerc'h. — (Roparz Hemon, Viktor ha Petronilh, Al Liamm, niv. 387, Gouere - Eost 2011, p. 44.)
** — Amprestet eo, Kelenner Dumbledore, Aotrou, a respontas ar ramz, en ur ziskenn goustadik, gant evezh, diwar ar marc'h-tan. Digant ar skoliad Sirius Black, a zo bet tapet ganin hiriv. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 20.)

#### Gerioù heñvelster

* marc'h-dre-dan

#### Gerioù kar dre o ster

* c'hwil-tan

#### Deveradoù

* marc'htaner
* marc'htanerezh

#### Troidigezhioù

* galleg : motocyclette
# marc'h-yod
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar marc'h ha yod.

### Anv-kadarn

marc'h-yod /marxˈjoːt/ gourel (liester : marc'hoù-yod)
* Benveg a lakaer war an daol dindan ur podhouarnad tomm.
# marc'h-kornek
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar marc'h ha kornek.
    Meneget e Geriadur Hemon, 1993, pajenn 549; e Geriadur Hemon-Huon 2005.

### Anv-kadarn

marc'h-kornek gourel
* Loen mojennel, hag a dennfe d'ur marc'h, brudet da gaout ur c'horn.

#### Gerioù heñvelster

* unikorn
* unkorn
* unkorneg
# marc'h-tenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar an daou anv-kadarn marc'h ha tenn.

### Anv-kadarn

marc'h-tenn /marxˈtɛnː/ gourel (liester : kezeg-tenn)
* Marc'h a sach war an denn.

#### Troidigezhioù

* galleg : cheval de trait
# marc'h-koad
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar an daou anv-kadarn marc'h ha koad.

### Anv-kadarn 1

marc'h-koad /marxˈkwɑːt/ gourel
* (evnoniezh) Kazeg-koad.

#### Gerioù heñvelster

* ebeul-koad
* poker-koad

#### Troidigezhioù

* galleg : pivert , pic-vert
# isprefed
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar is- an anv gallek ha prefed.

### Anv-kadarn

isprefed /is'pref:et/ gourel (liester : isprefeded)
* Den anvet e penn un arondisamant gall gant ar gouarnamant gall.
** Isprefed Kastellin.

#### Deveradoù

* isprefeti

#### Troidigezhioù

* galleg : sous-préfet
# korreenn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

korreenn /kɔˈreːɛn/ benel (furm vihanaat : korreennig, liester : korreennoù, korreoù)
* Louan
** A ! En dro-mañ, mestr, e welan a zo droug ennoc'h ; n' hoc'h eus nemet reiñ din eta kant skoed hag ur sac'had liarded, evel ma oa lâret, hag a-raok mont kuit, e savin deoc'h c'hoazh ur gorreenn kroc'hen ruz adalek kil ho penn, bete seul ho treid. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 268.)
* (dre skeudenn-lavar) Bronduenn
** <skouer.>

#### Gerioù heñvelster

* lêrenn

#### Gerioù kevrennek

* korreenn-vare

#### Troioù-lavar

* sevel korreenn da unan bennak : troc'hañ ul louan groc'hen diwar gein unan bennak, ha, dre skeudenn-lavar, kastizañ kalet
* sevel korreenn diouzh unan bennak
* sevel korreenn diwar unan bennak
* tennañ korreenn da unan bennak
* tennañ korreenn diouzh unan bennak
* tennañ korreenn diwar unan bennak
* tailhañ korreenn da unan bennak
* tailhañ korreenn diouzh unan bennak
* tailhañ korreenn diwar unan bennak

#### Troidigezhioù

* galleg : courroie
# korrigan
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn korr hag an daou dibenn-ger -ig hag -an.
    Ger meneget e geriadur Gregor.

### Anv-kadarn

korrigan /kɔˈriːɡãn/ ( gourel pe benel, hervez an oberourien, gant w:Yann ar Floc'h da skouer) (liester : korriganed)
* gourel Boud a faltazi a vev dindan an douar, hervez ar mojennoù-pobl (er mougevioù, pe dindan ar meurvein), gwelet evel gwazed vihan.
* benel Maouezed a faltazi, evel e-barzh ar gontadenn Bizou ar gorrigan gant w:Yann ar Floc'h.
** Hag ar gorrigan da balez ar roue. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 53.)
** « N'eo ket va bizou, » eme ar gorrigan, [...]. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 54.)
** « Diwar-goust eur gorrigan hag he devoa hen diskouezet d'in. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 276.)

#### Stummoù all

* korrigant

#### Gerioù heñvelster

* boudig
* kornandon

#### Deveradoù

* korriganez

#### Troidigezhioù

* galleg : lutin ; galleg : fée
* saozneg : dwarf
# korseg
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar kors, hag al lostger -eg.

### Anv-kadarn

korseg /ˈkɔr.sek/
* Yezh Korsika.
** En Korsika e vez komzet korseg.

#### Deveradoù

* korsegañ
* korseger
* Stagadenn:Bro ha tud‎
# korr
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Kavet en henvrezhoneg (cor).
    Meneget er C'hatolikon (corr).
    Da geñveriañ gant ar gerioù cor en kembraeg hag en kerneveureg, coros en galianeg.

### Anv-kadarn

korr gourel, liester korred
* Den zo kalz bihanoc'h e vent eget hini an dud all.
    <skouer>.

#### Gerioù enepster

* kaour
* ramz

#### Deveradoù

* korrandon
* korrig
* korrigan

#### Gerioù kevrennek

* korryar
* ti-korriganed
* rakger : kor-

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Zwerg
* esperanteg : nano
* galleg : nain
* kembraeg : cor
* kerneveureg : cor
* saozneg : dwarf
# korred
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn korr hag an dibenn-ger -ed

### Furm anv-kadarn

korred /ˈkɔrːet/
* Furm lies an anv-kadarn korr
** <skouer.>

#### Troidigezhioù

* galleg : nains
# korrig
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn korr hag an dibenn-ger bihanaat -ig

### Anv-kadarn

korrig /ˈkorːik/ gourel (liester : korriged)
* Den zo kalz bihanoc'h e vent eget hini ar re all (diwar-benn an dud)
* Loen a vent vihan (hervez perzhioù dibar e ouenn)
* Korrigan (el lennegezh pobl)

#### Gerioù heñvelster

* kornandon
* korr

#### Deveradoù

* korrigan

#### Gerioù kevrennek

* bara-korrig : spoue (diwar-benn al loened)

#### Troidigezhioù

* galleg : nain
* galleg : lutin
# korriganed
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn korrigan hag an dibenn-ger -ed.

### Furm anv-kadarn

korriganed /kɔriˈɡãːnet/
* Furm lies an anv-kadarn korrigan.
** Bep noz ez ae da redek ar maeziou, hep aon rak ar gornandoned, na rak an teuzed, na rak ar c’horriganed a oa anezo holl c’hoaz d’an ampoent, na rak seurt. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 161.)
** Paket brao oun bet gant ar Gornandoned vil-se. Met o mammou, ar C’horriganed, a zo da nebeuta ker pinvidik hag int. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 270-271.)

#### Gerioù heñvelster

* boudiged
* kornandoned
* korred
* korriged

#### Troidigezhioù

* galleg : fées , lutins
# korrgon
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Furm anv-kadarn

korrgon /Distagadur ?/ gourel
* Furm lies an anv-kadarn korrgi.
    <skouer>.

#### Troidigezhioù

* galleg : corgis gourel
* italianeg : corgi gourel
# korpuz
## Brezhoneg
### Anv-kadarn

korpuz gourel
* Skoilh all a rankent hepkoriñ, daskended an idiomoù : evit gallout diskoachañ strukturioù dibab ur c’horpuz bevennet strizh (“le parler du Bourg-Blanc” pe yezh un nebeut skrivagnerion a c’halled fiziout war o fealded d’ur parlant lec’hel). — (Guy Étienne, KIS-791, Lavar 16, Preder, 2004, p. 23.)
* Er pennad kentañ e tispleg dre ar munud plas an destenn-se e korpuz testennoù ar c’helc’hiad arzhuriek er bed keltiek. — (Malo Bouëssel du Bourg, Al Liamm niv. 403, Meurzh - Ebrel 2014, p. 92b.)

#### Troidigezhioù

* galleg : corpus
# korrgi
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diouzh ar c'hembraeg corgi, ger savet diwar cor, « korr », ha ci, « ki ».

### Anv-kadarn

korrgi /ˈkɔr.ɡi/ gourel (liester korrgon)
* (Loenoniezh) Gouenn chas bihan dezho pavioù berr hag un neuz louarn.

#### Troidigezhioù

* galleg : corgi
* italianeg : corgi
* japaneg : コーギー (kōgī)
* kembraeg : corgi
* rusianeg : корги (kórgi)
* saozneg : corgi

### Gwelet ivez

* Ar pennad « korrgi » e-barzh Wikipedia
# medicino
## Esperanteg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

| Troad | unander | liester |
| nominativ | medicino | medicinoj |
| akuzativ | medicinon | medicinojn |
medicino /mɛ.di.ˈtsi.nɔ/
* Mezegiezh, medisinerezh.
# medico
## Italianeg
### Etimologiezh

    Eus an anv latin medicus.

### Anv-kadarn

| | gourel | benel |
| unander | medico | medica |
| liester | medici | mediche |
medico gourel
* medisin
** Un buon medico.

#### Gerioù heñvelster

* dottore

### Krennlavar

* Medico, cura te stesso!'

### Anv-gwan

medico

### Etimologiezh

    Eus ar verb medicare.

### Furm verb

medico
* Kentañ gour unan eus amzer-vremañ eus ar verb medicare en doare-disklêriañ.
# medici
## Italianeg
### Etimologiezh

    Diwar an anv-kadarn medico.

### Furm anv-kadarn

medici
* Liester medico.
** Coronavirus, la strage dei medici. Almeno 14 morti dall’inizio dell’epidemia.

### Krennlavar

* I medici vogliono essere vecchi, i farmacisti ricchi ed i barbieri giovani.
# medicina
## Italianeg

medicina
* medisinerezh
* medisin

## Spagnoleg

medicina
# medelwyr
## Kembraeg
### Etimologiezh

    Eus medeli ha -wyr.

### Furm anv-kadarn

medylwyr
* Furm lies medelwr.

### Notenn

* ↑ Dawns y Medelwyr
# medicinoj
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

medicinoj /mɛ.di.ˈtsi.nɔj/
* Liester an anv-kadarn medicino en nominativ.
# medicinojn
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

medicinojn /mɛ.di.ˈtsi.nɔjn/
* Liester an anv-kadarn medicino en akuzativ.
# medicinon
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

medicinon /mɛ.di.ˈtsi.nɔn/
* Unander an anv-kadarn medicino en akuzativ.
# medi
## Kembraeg
### Verb

* eostiñ
** tymor medi: mare an eost
# medicine
## Italianeg
### Furm anv-kadarn

medicine /Distagadur ?/ benel
* Furm lies an anv-kadarn medicina.

#### Krennlavar

* I poveri hanno la salute e i ricchi le medicine. Ar re baour o deus yec’hed, ar re binvidik o deus medisined.

## Saozneg
### Anv-kadarn

medicine /Distagadur ?/
* louzoù.
# konsonantoj
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

konsonantoj /kɔn.sɔ.ˈnan.tɔj/
* Liester an anv-kadarn konsonanto en nominativ.
# konstrui
## Esperanteg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Verb

| Displegadur konstrui | amzer- dremenet | amzer- vremañ | amzer- da-zont |
| Doare-disklêriañ | konstruis | konstruas | konstruos |
| Anv-gwan-verb tu gra | konstruinta | konstruanta | konstruonta |
| Anv-gwan-verb tu gouzañv | konstruita | konstruata | konstruota |
| | Anv-verb | Doare- gourc'hemenn | Doare- divizout |
| | konstrui | konstruu | konstruus |
konstrui /kɔn.'stru.i/ verb kreñv
* Sevel (un ti,...).
# konsoli
## Esperanteg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Verb

| Displegadur konsoli | amzer- dremenet | amzer- vremañ | amzer- da-zont |
| Doare-disklêriañ | konsolis | konsolas | konsolos |
| Anv-gwan-verb tu gra | konsolinta | konsolanta | konsolonta |
| Anv-gwan-verb tu gouzañv | konsolita | konsolata | konsolota |
| | Anv-verb | Doare- gourc'hemenn | Doare- divizout |
| | konsoli | konsolu | konsolus |
konsoli /kɔn.'sɔ.li/ verb kreñv
* Frealziñ.
# konstati
## Esperanteg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Verb

| Displegadur konstati | amzer- dremenet | amzer- vremañ | amzer- da-zont |
| Doare-disklêriañ | konstatis | konstatas | konstatos |
| Anv-gwan-verb tu gra | konstatinta | konstatanta | konstatonta |
| Anv-gwan-verb tu gouzañv | konstatita | konstatata | konstatota |
| | Anv-verb | Doare- gourc'hemenn | Doare- divizout |
| | konstati | konstatu | konstatus |
konstati /kɔn.'sta.ti/ verb kreñv
* Merzout, gwelet, stadañ.
# konsuldi
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar konsul ha -di.
    Meneget e Geriadur Hemon, 1993.

### Anv-kadarn

konsul gourel; liester konsuled.
* Ti ur c'honsul.

#### Deveradoù

* beskonsul
* konsulded
* konsuldi
* konsulel
* konsuliezh
# konsonanton
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

konsonanton /kɔn.sɔ.ˈnan.tɔn/
* Unander an anv-kadarn konsonanto en akuzativ.
# konsul
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar ger latin consul.
    Meneget e Geriadur Hemon-Huon, 2005.

### Anv-kadarn

konsul gourel; liester konsuled.
* Unan eus daou benn Republik Roma.
* Unan eus tri c'honsul ar C'huzul-Ren (Istor Bro-C'hall).
* Diplomat.

#### Deveradoù

* beskonsul
* konsuldi

#### Doareoù-skrivañ all

* koñsul
# konsonanto
## Esperanteg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

| Troad | unander | liester |
| nominativ | konsonanto | konsonantoj |
| akuzativ | konsonanton | konsonantojn |
konsonanto /kɔn.sɔ.ˈnan.tɔ/
* Kensonenn.
# konsonantojn
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

konsonantojn /kɔn.sɔ.ˈnan.tɔjn/
* Liester an anv-kadarn konsonanto en akuzativ.
# konsterni
## Esperanteg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ) .

### Verb

| Displegadur konsterni | amzer- dremenet | amzer- vremañ | amzer- da-zont |
| Doare-disklêriañ | konsternis | konsternas | konsternos |
| Anv-gwan-verb tu gra | konsterninta | konsternanta | konsternonta |
| Anv-gwan-verb tu gouzañv | konsternita | konsternata | konsternota |
| | Anv-verb | Doare- gourc'hemenn | Doare- divizout |
| | konsterni | konsternu | konsternus |
konsterni /kɔn.'stɛr.ni/ verb kreñv
* Abafiñ, saouzaniñ.
# monsters
## Saozneg
### Furm anv-kadarn

monsters
* Furm lies monster; euzhviled.
# mont an tenn er c'hleuz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb mont, ar ger-mell strizh an, an anv-kadarn tenn, an araogenn er hag an anv-kadarn kleuz.

### Troienn verb

mont an tenn er c'hleuz /Distagadur ?/
* C'hwitañ
** [...], pe ez aio an tenn er c'hleuz adarre e-giz m'eo c'hoarvezet gant afer Auriol ? — (Goulc'han Kervella, Lara, Al Liamm, 1989, p. 215.)
* Mont an tenn er c'hleuz gant unan bennak : c'hwitañ war e daol

#### Gerioù heñvelster

* mont a-dreuz

#### Troidigezhioù

* galleg : rater (son coup)
# mont a-enep e c'her
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus mont, a-enep, ha ger.

### Troienn verb

mont a-enep e c'her
** — [...] ; brema e c'houzoun e vizign, varc'hoaz vintin, nerzusoc'h eged biskoaz e ken kaz me defe va c'hoar Mari c'hoant da vont a enep he ger. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 269.)
# mont ac'hann
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant mont hag ac'hann.

### Troienn verb

mont ac'hann
* Mont eus amañ, mont kuit
** - [...]. An div dremedar a degasfet ganeoc'h, rak ar re-se a zo buan evel an avel, hag e pignfomp neuze war bep a hini anezhe, evit mont kuit ac'hann. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 81.)
** — Warc'hoazh ec'h afomp kuit ac'hann, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 144.)
** — « Mat ! mat ! n' eus forzh, feteiz ne din ac'han (ken?) n' am bezo gwelet petra zo kouezhet digant ar re-hont. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 39.)
** — « Deomp ac'han d'ar vilin, » eme baotr Treizh-Logod, « rak gwall dirapar eo ho tilhad en-dro deoc'h ha leun-bri oc'h ivez. [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 72.)
** N'eus forzh, n'in ket ac'hann, na pa rankfen bale noazh ha diarc'hen, ken am bo distaget ur gwenneg bennak diouzh ar c'hozh skraper kozh-mañ ! — (Erwan ar Moal, Bilez hag e vestr, Feiz ha Breiz, Brest, 1926, p. 2.)
** Deomp ac'han. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 21.)
** « Ma ! Hennez, ar Yann-ze, a rank mont kuit ac'han, c'houitell hag all ! » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 186.)
** Pa vo eet homañ ahann e vim amañ 'vel eur penn ki. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 33.)
** Ma tigouez din mond ahann. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 128.)
** Ar re-mañ, ma vez roët bod dezo, n'aint ket ahann jamez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 54.)
** Pa zegouez din mond ahann, hag e ra alïes... — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 91.)
** Mond ahann d'an tour-ruz, setu aze eur hrogad ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 292.)
** Gwell eo deomp mond ahann, da-larsout (da-lavarjout). — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 309.)
** Dibret eo he marh ganti da vond ahann. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 340.)
** Hemañ, 'vat, mar talh d'ober evel-henn a yelo ahann. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 360.)
** Pa zegouez din mond ahann, hag e ra aliêz... — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 381.)
** Ze a oa da rei da houzoud deom e oa o vond ahann. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 438.) .
# mont, gant un anv-gwan
## Brezhoneg

* mont fall
* mont kalet
* mont klañv
* mont mat
* mont trist
# mont a-guzh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar mont hag a-guzh.

### Troienn verb

mont a-guzh /Distagadur ?/
* Mont diwar wel.
** [...], mes chom a reas da zellet outhan keit ha ma chelle he velet. Pa voa eat a guz e tistroas d'he zi en eur vouela doureg, [...] — (G. M., An daou zorn bras, Feiz ha Breiz, 20 Here 1866, p. 302b.)
** Ar vissionerien a jomas da zellet outho o vont keit ha ma c'hellet ho gwelet, ha pa voant eat a guz e clevet c'hoaz ho moueziou o cana canticou d'ar Verc'hez. — (Le Meur, Scrifa a rer deomp euz a Argentan, Feiz ha Breiz, 8 Here 1870, p. 283a.)
** [...], edo var beg he garrek, hag ac'hano e velaz ar vag a zouge ar brinsez Stella hag an derouizezed a iea d'he c'has d'he frizon. Pa voa eat ar vag a guz, ez eas d'he gao. — (G. M., Ar Prins Breiz - VII, Feiz ha Breiz, 12 Kerzu 1874, p. 358b.)
** Mont a-guzh da unan bennak :
*** Var dro 8 heur e z'eaz ar Prusianed en ho hent. Pa veliz an hini diveza o vont a guz deomp e kavaz dign oa lammet tour ar c'hernik divar va diou skoaz kenn dizammet e kaven va c'haloun. — (D. L., Etouez ar Prussianed - IV, 11 C'hwevrer 1871, p. 14b.)
** Mont a-guzh d'ul lec'h bennak :
*** Ha breman, merc'hig, penaos eman da vuhez e ti da baeron ? a c'houlennas Izidor, dal ma oa aet ar wetur a-guz da Gerheol. — (Loeiz ar Floc'h, Kenderv ha Keniderv, Le Courrier du Finistère, 13 Du 1926, p. 2f.)
*** Pa voe eat a-guz d'an ti, chom a eure ar c'hez den a-zav da sellout a-ban ouz an ti lec'h m'en devoa bet frapadou plijadur gwechall gant e Vonig, lec'h ma teue hi gwech ha gwech all d'e glask da vont troad ha troad gantan d'ar skol d'ar vourc'h. — (Loeiz ar Floc'h, Galloud eun Teod fall, Le Courrier du Finistère, 18 Even 1936, p. 2e.)
* Mont en ur guzhat
** Soudarded var varc'h, soudarded var droad en em zistag diouz ar vandenn, hag en em daol varzu an huel, 'n eur vont a guz dre gichenn ar c'hoajou pe dre zindanho zoken ! — (Hyacinthe Kerniliz, Kalon Rannet, Le Courrier du Finistère, 15 C'hwevrer 1908, p. 3c.)
** Hervez kelenn ar paotr, map ar roue a ia a guz hag ar plac'h iouank adarre a ia ivez er chapel hag a ra d'he breur, evel e devoa great enn noz a-raok. — (Map Roue an Hiberni - treden nosvez, L'Écho du Finistère, 9 Ebrel 1910, p. 2b.)

#### Liamm diavaez

* Martial Ménard, Devri - Dictionnaire diachronique du breton, (3) Mont a-guzh : disparaître.