OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# bed
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget er C'hatolikon (1499): beth.
    Meneget er Sacré collège de Jésus (1659): bet.
    Da geñveriañ gant ar gerioù byd en kembraeg, bys en kerneveureg, bitu- en galianeg.
| Indezeuropeg | Henamzer uhel Kentkeltiek | Henamzer Predeneg h.a. | Krennamzer uhel Henvrezhoneg h.a. | Krennamzer izel Krennvrezhoneg h.a. | Amzerioù modern Brezhoneg h.a. | Yezhoù all |
| *gʷih₃-tus | *bitus$^{(en)}$ | *bɨd$^{(en)}$ | bit, bet | | bed |
| | | | bit, bys | | bys, bes | Kerneveureg |
| | | | bid | byd | byd | Kembraeg |
| | | bitu- (Bitu-riges) | | | | Galianeg |

### Anv-kadarn

bed /ˈbeːt/ gourel (liester : bedoù - furm vihanaat : bedig)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
** Bed ar varzhoniezh.
* An Douar.
** Brudet eo an Arvor dre ar bed tro-dro. — (Taldir, Bro Goz ma Zadou, in Dihunamb!, 15$^{vet}$ niverenn, miz Gwengolo 1906, p. 248-249.)
** Dindan gouriz ar bed. — (Frañsez Kervella, Dindan Gouriz ar Bed, Mouladurioù Hor Yezh, 1985.)
* pelec'h ar bed?
** Pelec'h ar bed e-neus klenket ma binvïou ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 34.)
** Penaos emañ ar bed ganit ?
** Gwenn ho ped.

#### Deveradoù

* ar bed all
* ar bed-mañ
* Bed Kozh
* Bed Nevez
* bedel
* bediz
* Brezel-bed kentañ
* Eil brezel-bed
* hollved
* hollvedel
* Penn-ar-Bed
* pevare bed
* Trede Bed

#### Troioù-lavar

* dont er bed

#### Krennlavarioù

* Tri zra a lak ar bed da vont : Beg ar soc'h, beg ar vronn ha beg an ibil pa vez sonn. — (?, p. ?.)
* Gwasañ pec'hed a zo er bed eo selled etrezeg toull ar gloued pa vez arru koulz ar pred. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 303.)
* Gwasañ pec'hed a zo er bed eo selled etrezeg an toull-karr pa vez arru koulz ar pred. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 303.)
* Gant ar c'hoant dimeziñ e ri tro ar bed, Gant ar c'hoant kac'hat ne ri ket. — (Hervé Abalain, Dictons, maximes et proverbes bretons, 2003, p. 120.)

#### Troidigezhioù

* galleg : monde (1), univers (2)
* kembraeg : byd
* kerneveureg : bys
* saozneg : world
* spagnoleg : mundo

### Anv-gwan

bed /'beːt/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
** Brezel-bed.

#### Troidigezhioù

* galleg : mondial

## Saozneg
### Anv-kadarn

bed /ˈbɛd/ (liester : beds)
* gwele

#### Deveradoù

* bedcover
* bedpan
* bedspread
* bedroom

### Daveoù

Roll an daveoù :
* ↑ Beth, Le catholicon en troys langaiges scavoir est breton franczoys et latin, lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.
* ↑ Le Sacré collège de Jésus, divisé en cinq classes, où l'on enseigne en langue armorique les leçons chrétiennes..., Julien Maunoir (1606-1683), lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.
* ↑ Ranko Matasović : Etymological Dictionary of Proto-Celtic (2009), p67
# bedoù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « bed » hag an dibenn-ger « -où ».

### Furm anv-kadarn

bedoù /ˈbeːdu/
* Furm lies an anv-kadarn bed.
# bedig
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar « bed » hag an dibenn-ger « -ig ».

### Furm anv-kadarn

bedig /ˈbeːdik/ benel (liester bedoùigoù)
* Furm vihanaat an anv-kadarn bed.
** Er bed a-bezh ez eus bet tud o vont da heul Yannig ha Mona e bedig porzh Douarnenez [...]. — (Martial Menard, War hentoù Breizh gant Per Denez, Al Liamm, niv. 390, 2012, p. 42.)
# brezel-bed
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus brezel ha bed.

### Anv-kadarn

brezel-bed /ˌbrezɛlˈbeːt/ gourel (liester : brezelioù-bed)
* Brezel a c'hoarvez er d-holl.

#### Troidigezhioù

* galleg : guerre mondiale
# kenavezo er bed all
## Brezhoneg

    Eus kenavezo hag er bed all.

#### Troioù-lavar

kenavezo er bed all
** — Mari, va fried karantezuz, kenavezo er bed-all a rankan da lavaret d'eoc'h ; [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 177.)
** Kenavezo er bed all ! — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 206.)
# er bed
## Brezhoneg
### Troienn anv-kadarn

er bed
* bezañ er bed
** Gwasañ pec'hed a zo er bed eo selled etrezeg toull ar gloued pa vez arru koulz ar pred. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 303.)
** Gwasañ pec'hed a zo er bed eo selled etrezeg an toull-karr pa vez arru koulz ar pred. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 303.)
** Tristañ daou dra zo er bed: Koll ar gweled hag ar c’herzhed.
    Diaesañ tra zo er bed: c'hoari ur plac'h gant ul lost koue'et. Krennlavar.
* er bed-mañ
** Ho lignez, o Tetah, zo ken kozh êl an douar, Hag atav, er bed-mañ, emañ stank ho tud kar! — (Loeiz Herrieu, Tétah, lenn.)

#### Troioù-lavar

* dont er bed
* er bed all
# bed-holl
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus bed ha holl.

### Troienn anv-kadarn

bed-holl /Distagadur ?/
* Ar bed, gwelet en ur pezh, ar bed en e bezh.
** An hini ne c’hoanta kaout netra er bed a zo mestr d’ar bed holl. - Alfonso Maria de Liguori, Penaos karet Jezus-Krist, troet gant Gab Milin, Moullerez ar "C’hourrier", 1900 (p. 246-247).
** — Met n'eus forzh, emezañ, me he c'hlasko dre ar bed-holl, ken am bo he c'havet ! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 206.)
** Petra dalv d'an den gounit ar bed holl, ma(r) teu da goll (h)e ene. — (SAAQ, p. 127.)

#### Troidigezhioù

* galleg : monde entier ; univers
* saozneg : whole world
# save
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar sav-, pennrann ar verb sevel, hag an dibenn-ger -e.

### Furm verb

save /ˈsɑː.ve/
* Furm ar verb sevel e trede gour unan an amdremened en doare-disklêriañ.
** E wad a skorne en e wazied, rak eur vouez a zave en e greiz : [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 54.)
** Kreñvoc'h e save mouezh ar bugel bremañ ha dre e bedenn e lavare da Zoue : [...]. — (Jakez Konan, NOZ AR PELLGENT, Al Liamm niv. 65, Du-Kerzu 1957, p. 14.)
** Brumenn c'hlas ar mintin a save diouzh al liorzhoù, hag, etre div wrac'hell, e paras an heol. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 33.)
** An tour a save uhel e korn ar porzh, [...]. — (Roparz Hemon, An tri boulomig kalon aour, Al Liamm, 1961, p. 9.)
** Dija, fuloret-dall da vezañ bet dihunet e-kreiz o c'housked, e save an daou aerouant. — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 30.)

#### Troidigezhioù

* galleg : (elle)/(il) montait ; (se) levait

## Saozneg
### Verb

save /ˈseiv/
* saveteiñ

### Krennlavar

* Save a thief from the gallows, and he will cut your throat. Saveteit ul laer diouzh ar groug hag e troc’ho deoc’h ho koug.
# kignat e vamm-gozh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar ar verb kignat, an anv-gwan perc'hennañ e hag an anv-kadarn mamm-gozh.

### Troienn verb

kignat e vamm-gozh /ˈkĩɲad‿e‿vãmˈɡoːs/
* Truchañ en ur c'hoari bennak
** [...] : darn all a blije dezho foetañ o feadra dister o c'hoari kartoù ha ma tichañse d'unan bennak kignat e vamm-gozh e save eveljust beuz ha kann. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 80.)

#### Troidigezhioù

* galleg : tricher (au jeu)
# mamm-gozh-sutig
## Brezhoneg

    Eus mamm-gozh ha sutig.

### Anv-kadarn

* Mamm ar vamm-ioù
* mont e sutig

#### Troioù-lavar

* kas unan bennak da welout e vamm-gozh-sutig : e gas da sutal

## Pennad kar

* * http://devri.bzh/recherche/?q=sutig&submit=
# mamm-gozh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Ger kevrennek savet diwar an anv-kadarn mamm hag an anv-gwan kozh.
    Meneget er C'hatolikon (mam coz).

### Anv-kadarn

| | Unander | Liester |
| Gourel | tad-kozh /tat.ˈkoːs/ | tadoù-kozh /ˌta.du.ˈkoːs/ |
| Benel | mamm-gozh /mãm ˈɡoːs/ | mammoù-kozh /ˌmã.mu ˈkoːs/ |
mamm-gozh /mãmˈɡoːs/ benel (liester mammoù-kozh)
* Mamm an tad pe mamm ar vamm evit he bugale-vihan.
** Kontadennoù mamm-gozh. — (Mammenn ?.)
** Yun a veve gant e vamm-gozh en un ti paour, war gorre un dorgenn dizarempred. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 31.)

#### Gerioù heñvelster

* mama-gozh
* mamm-baour
* mammig kozh

#### Troioù-lavar

* kignat e vamm-gozh

#### Krennlavarioù

* Ur c'hwenenn en un noz A vez nav gwech mamm-gozh

#### Troidigezhioù

* afrikaans : grootmoeder
* alamaneg : Großmutter
* albaneg : gjyshe
* armenieg : տատ (tat)
* bambara : mamamuso , mamuso , mɔmuso
* daneg : bedstemoder
* esperanteg : avino
* faeroeg : omma
* frizeg : beppe , oarremem
* galleg : grand-mère
* gresianeg : ι γαγα (i yaya)
* hungareg : nagyanya
* ido : avino
* iwerzhoneg : seanmháthair
* islandeg : amma
* italianeg : nonna
* japaneg : お祖母さん (おばあさん) (obāsan)
* katalaneg : avia
* kembraeg : mam-gu
* kerneveureg : damawyn
* koreaneg : 할머니 (halmeoni)
* latin : avia
* malayseg : nenek
* mayaeg Yucatán : chiich , mamich
* nederlandeg : grootmoeder , oma , bestemoer , bestje
* norvegeg : bestemor , farmor (a-berzh tad), mormor (a-berzh mamm)
* papiamento : madú , madushi , wela
* poloneg : babka
* portugaleg : avó
* rusianeg : бабушка (babuchka)
* sañskriteg : पितामही (pitāmahī) (a-berzh tad) ; मातामही (mātāmahī) (a-berzh mamm)
* saozneg : grandmother
* skoseg : seanmhair
* spagnoleg : abuela
* sranan : granm’ma
* svedeg : farmor (a-berzh tad), mormor (a-berzh mamm)
* tchekeg : babička
* tsolyáni : ajékoi
* turkeg : büyükanne
* zouloueg : ugogo

### Gwelet ivez

* Ar pennad « mamm-gozh » e-barzh Wikipedia
# mammig kozh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant mammig ha kozh (pe mamm-gozh hag -ig.

### Anv-kadarn

mammig kozh
* Anv roet d'ur vamm-gozh, pe d'ur vaouez kozh, d'ur wrac'h:
** -Demat deoc'h, Aotrou koant. -Ha deoc'h ivez, mammig-kozh. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 186.)
** — [...] ; ha me oar vat, mammig-kozh, ne youlfet ket ober din mankout un dimeziñ ker kaer evit teir barvenn. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 39.)
** — « Mammig kozh, en anv Doue, hag aze emaoc'h ? » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 88.)
** Pater ar c'haz : Ma zadig-koz oa logotaer, Ma mammig-koz a oa ive Ha rén-da-rén ma breudeur ha me ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 277.)

### Pennad kar

* tadig-kozh
# evn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Kavet en henvrezhoneg etn.
    Meneget er C'hatolikon : ezn.
    Da geñveriañ gant ar gerioù edn e kembraeg, heth-en aet da edhen e kerneveureg, én en heniwerzhoneg, hag éan en iwerzhoneg, dezho-holl ar memes ster. Deuet eus ur ger keltiek *etno- evit pet-no- « loen-nij », deveret eus ar wrizienn PET « nijal » hag heñvel ouzh ar gerioù *pet-nā aet da penna « askell » e latin, पतति (pat-a-ti) e sañskriteg ha πέτ-ε-ται (pet-e-tai) en henc'hresianeg « nijal a ra », πτε-ρό-ν (pte-ro-n) « askell », feather e saozneg ha feder en alamaneg « pluenn », pet-ere e latin « mont war-zu », h.a.

### Anv-kadarn

evn /ˈẽwn/ gourel (liester : evned)
* (Loenoniezh) Un evn a vez graet eus n'eus forzh petore loen pluek hag askellek. Kanañ pe richanañ a ra an evned.
** Arzhur, hep kaout aon, a dennas war an evn bras, ha kerkent e leuskas ur c'harmadenn spontus, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 16.)
** Ha kerkent setu-hi troet en un evn bihan glas, ha da darnijal en-dro d'an daol, oc'h ober : "Driik !... Driik !..." — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 105.)
** [...], Kado a azezas war c'horre hag an evn bras a savas neuze dreist ar c'hoad gant e garg, flip, flip, flip !... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 142.)
** Tennañ a ra ar spilhenn, ha kerkent an evn a deu da vezañ ur briñsez ar gaerañ, [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 71.)
* evn bihan: poñsin.
* Pok, pa gomzer ouzh bugale.
** Ro eun evn bihan da data ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 153.)
* Paotr, drouk a-wechoù, fentus a-wechoù all.
** Ma vije mezo, neuze, 'vat, e loenje: hennez a zo eun evn ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 153.)
** Hennez a zo eun evn ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 153.)

#### Gerioù heñvelster

* labous

#### Deveradoù

* evnerezh
* evneta
* evnetaer
* evnetaerezh
* evnoniezh
* evnoniour
* evnzivinouriezh
En anvioù divoutin :
* Kêr-an-Evned, anv-lec'h.
* Le Nezn, anv-tiegezh, eus kornad Plouganou.

#### Gerioù kevrennek

* Evnig ar Marv
* evn-Doue
* evn du
* evn galver
* evn garmer
* evn-glas
* evn gwenn
* evn-gwern
* evn-kazh
* evn-mor
* evn-Pêr
* evn-porzh
* evn-preizh
* evn Sant-Nikolaz

### Gwelet ivez

* Ar pennad « evn » e-barzh Wikipedia

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Dictionnaire du vieux breton, p. 168.
* : Ar c'hCatholicon
* : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne, p. 119.

##### Notenn

Kavout a reer ar ger "evn" el lennegezh :
* Div gontadenn dastumet gant Fañch an Uhel.
** Evnig ar Wirionez, an dour a dañs, hag an aval a gan.
** Evnig e û aour.
* Teir son dastumet gant Fañch an Uhel.
** Evnig Krec'h-Simon.
** An Evnig rous.
** Evnig Sant Nikolaz .
# where the hell
## Saozneg

where the hell
* where the heck
* where the fuck
* what the hell
# fiend
## Saozneg
### Anv-kadarn

fiend /fiːnd/
* euzhden, euzhvil
* enebour

#### Deveradoù

* archfiend
* dope fiend
* drug fiend
* fienddom
* fiendess
* fiendette
* fiendhood
* fiendish
* fiendism
* fiendkin
* fiendlike
* fiendling
* fiendly
* fiendness
* fiendom
* fiendship
* fiendy
* lubber fiend
* spice fiend
# commissario
## Italianeg

commissario
* komiser
# aerouant
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Anv-kadarn

aerouant /ɛˈruːãn(t)/ gourel (liester : aerouanted , erevent)
* Loen faltazius a vez taolennet peurvuiañ e stumm ur glazard ramzel, dezhañ skilfoù, divaskell un askell-groc'hen ha lost un naer
** « [...]. Dindan pep hini eus ar mein bras-se, e kousk un aerouant dall. [...]. — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 29.)
* (dre skeudenn-lavar) Tra divalav ha garv ; euzhvil
** <skouer.>
* (Relijion) An Droukspered, an Diaoul
** <skouer.>
* Enebour
** <skouer.>

#### Deveradoù

* aerouantelezh
* aerouantus

#### Troidigezhioù

* galleg : dragon ; monstre ; Diable , Malin ; adversaire , ennemi
* saozneg : dragon ; monster ; Devil , enemy

### Gwelet ivez

* Ar pennad « aerouant » e-barzh Wikipedia
# archdemon
## Saozneg

    Eus arch- ha demon.

### Anv-kadarn

archdemon
* diaoul meur.
# arch-
## Kembraeg
### Rakger

arch-

## Saozneg
### Rakger

arch-
# kaout naon
## Brezhoneg

    Eus kaout ha naon.

### Troienn verb

kaout naon
** Naon bras m eus ! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 39.)
** — [...]. Da c'hortoz, mar teus naon, evel ma tleez kaout, krign an tamm kreun-bara-mañ a zo ma holl voued abaoe ugent vloaz ma 'z on amañ. [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 140.)
** Ken nebeut e tebre m'en deveze naoun ato pa zave dioc'h taol, [...]. — (Gabriel Morvan, J.-M. Le Gall, Buez ar Zent, 1913, p. 396.)
** Hogen, pesk ebet ne dostae ; 'm eus aon n'o doa ket naon ar sulvezh-se, ... — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 12.)
** IVONA. — [...] (ar c'hazh a viaoul). Miaou, emezañ !... Grit miaou pezh a garot, ha m'hoc'h eus naon, kit da logota !... [...] — (Jarl Priel, Ar Vatez vihan, Sav niv. 29, Diskar-amzer 1944, p. 8.)
** N'am-eus ket a naon d'am hoan. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 126.)
** Damen ! me n'am-eus ket a naon d'am lein. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 119.)
** Kement a naon az-pez ken a zebrez 'vel eur vouzellenn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 46.)
** Me, pa vez leun ma c'hof, n'am-bez tamm naon ebed ken. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 192.)

#### Gerioù heñvelster

* bezañ naonek
* bezañ ruz e vouzelloù
* dont naon
* sevel naon
# bezañ ruz e vouzelloù
## Brezhoneg

bezañ ruz e vouzelloù
* kaout naon, naon du, naon ruz
# ruz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Deveret eus an henvrezhoneg (rud).
    Meneget er C'hatolikon.
    Kar d'ar gerioù rhudd en kembraeg, ruth en kerneveureg, ruadh en iwerzhoneg ha roudos en galianeg.

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | ruz |
| Derez-uheloc'h | rusoc'h |
| Derez-uhelañ | rusañ |
| Derez-estlammiñ | rusat |
ruz /ˈryː(s)/
* A-liv gant ar gwad, ar sivi, hag all. A liv gant un hirder-gwagenn etre 625 ha 740 nm.
    Gwin ruz.
    Amzer ruz (amzer fall, gant avel).
    Arru eo ruz, TBP
* ger kreñvaat e troioù-lavar:
** kaout kasoni ruz :
*** sec'hed ruz
** mallozh ruz

#### Troioù-lavar

* mont d'an daoulamm ruz
* m'hen tou ruz

#### Deveradoù

* ruzard
* ruzded
* ruzder
* ruzell
* ruzellat
* ruziadenn
* ruziadur
* ruziañ
* ruzienn
* ruzierez
* ruzigañ
* ruzigenn
* ruzon
* ruzoni
* rusaat

#### Gerioù kevrennek

* damruz
* boc'h-ruzig
* irvin-ruz
* ker-ruz
* ruz-bev
* ruzc'hlas
* ruzdu
* ruz-flamm
* ruz-gell
* ruz-glaou
* ruz-gwad
* ruz-lugern
* ruz-mouk
* ruz-muzelloù
* ruz-pok
* ruz-sklaer
* ruz-tan
* ruzvolc'hiñ
* ruzvouk
* terzhienn-ruz
* tomm-ruz

#### Troioù-lavar

* bezañ kof-ruz
* bezañ ruz e vouzelloù
* bezañ ruz war un dra bennak
* lakaat e voned ruz
* ruz evel ur sivienn

#### Krennlavarioù

* Manac'h ruz an Enez C'hlas Ya da logodenn ha da razh — (Erwan Berthou, En bro Dreger a-dreuz parkoù, Mouladurioù Hor Yezh, 1985, p. 49.)

#### Troidigezhioù

* afrikaans : rooi
* akwitaneg : corri
* alamaneg : rot
* albaneg : kuq
* arabeg : أحمر
* cherokee : ᎩᎦᎨᎢ (gigagei)
* cheyenne : émáˀo
* daneg : rød
* esperanteg : ruĝa
* faeroeg : reyður
* finneg : punainen
* frizeg : read
* galleg : rouge
* gresianeg : κόκκινο (kókkino)
* gujarati : લાલ (lāl)
* haousaeg : jáá
* hindeg : लाल
* hungareg : vörös , piros
* indonezeg : merah
* ido : reda
* italianeg : rosso
* kinyarwanda : tuku
* japaneg : 赤 (あか) (aka), レッド (reddo)
* katalaneg : roig , vermell
* kembraeg : coch , rhudd (lennegel)
* kerneveureg : ruth
* klallam : ʔənəcə́qʷ
* kurdeg : sor
* lakota : ša
* latin : ruber , russus
* lenapeg : mach; machke
* malteg : aħmar
* mingo : tkwẽtææˀêˀ
* mayaeg Yucatán : chak
* nederlandeg : rood , blozend
* norvegeg : rød
* okitaneg : roge
* papiamento : kòrá
* poloneg : czerwony
* portugaleg : vermelho , rubro
* roumaneg : roşu
* rusianeg : красный (krasnyĭ)
* sañskriteg : रोहित (rohita)
* saozneg : red
* sinaeg : 红色
* skoseg : dearg
* somali : cas ; guduud
* sranan : redi
* spagnoleg : rojo
* svedeg : röd
* swahili : -ekundu
* tagalog : pulá
* tchekeg : červený
* tlingit : x̣ʼɑn
* turkeg : kırmızı , al , kızıl
* zouloueg : -bomvu
# Danubon
## Esperanteg
### Furm anv-kadarn

Danubon /da.ˈnu.bɔn/
* Furm unan an anv-kadarn Danubo en akuzativ.
** Tamen la bulgaroj tiam ankoraŭ ne asimiliĝis inter la slavoj, ili eĉ ankoraŭ ne transiris Danubon. — (Sergio Pokrovskij, Slavonaj skriboj, in La Ondo de esperanto, 1999, niv. 1 (51)..)
    Met d'ar c'houlz-se, ne oa ket heñvelaet ar Vulgared ouzh ar Slaved c'hoazh, n'o doa ket treizhet an Danav c'hoazh.
# sigaretinier
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    → Etimologiezh da glokaat (Ouzhpennañ)

### Furm anv-kadarn

sigaretinier /ˌsiɡareˈtĩnjɛr/
* Furm lies an anv-kadarn sigaretenn
** Ar pezh a rae diouer ivez a oa ar butun, sigaretinier kure Kerloa n'o doa ket padet. — (Ernest ar Barzhig, Minna ha danevelloù all..., Mouladurioù Hor Yezh, 1988, p. 124.)

#### Stummoù all

* sigaretennoù

#### Troidigezhioù

* galleg : cigarettes
# gouzoc'h
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Diwar gouz-, unan eus pennrannoù ar verb gouzout, hag an dibenn-ger -oc'h.

### Furm verb

gouzoc'h /'gu:zɔx/
* Furm ar verb gouzout en eil gour lies an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ
** − [...] ; c'hwi na ouzoc'h ket petra a c'hoarvez bep noz er maner-mañ. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/2, Al Liamm, 1985, p. 108.)
** Ne ouzoc'h ket petra am boa soñjet ? — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 98.)
* a ouzoc'h
** Petra a ouzoc'h da ober? — (w:Nouvelles Conversations en breton et en français, 1857, p. 83.)
** evel a ouzoc'h
** evel a c'houzoc'h, pe evel a ouzoc'h ,
** [...], nemet ur vandenn baotred yaouank a yoa aet da ambroug Canclaux, evel a ouzoc'h, ha n'o doa ket a c'hoant da vont d'ar gêr. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 221.)
** evel ma ouzoc'h
** Herve. — Me, evel a ouzoc'h, ne c'houlennan ket gwelloc'h, met an Aotrou, ho tad, a lavar na zeskit netra ; [...]. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 4.)
** Gout ' ouzoc'h moarvat peseurt kanaouennoù a blij d'an holl soudarded, forzh eus pe vro e vefent, [...]. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 26.)
** « [...]. Hogen c'hwi hoc'h-unan, hag a aters ker rust ar paour kaezh emzivadez-mañ, daoust ha gouzout a ouzoc'h, en un doare asur, anv ho tad gwirion ? » — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 23.)
* mar gouzoc'h

#### Gerioù heñvelster

* gouezit
* goarit, goaret

#### Troidigezhioù

* galleg : (vous) savez
# bouzelloù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Eus bouzell hag -où.

### Furm anv-kadarn

bouzelloù /bu.ˈzɛ.lu/ liester
* Furm lies bouzellenn.
** bountañ, lakaat traoù en e vouzelloù : debriñ
*   * Emañ o vountañ traoù en e vouzelloù adarre — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 60.)

#### Troioù-lavar

* bezañ brasoc'h e selloù evit e vouzelloù
* bezañ moan e vouzelloù : kaout nebeud a dra da zebriñ
* bezañ ruz e vouzelloù : kaout naon bras
* kaout droug bouzelloù : kaout poan-gof
* kargañ bouzelloù : debriñ kalz
* ober bouzelloù moan : chom hep debriñ.
* roc'hal leizh e vouzelloù : roc'hal kalz

#### Gerioù heñvelster

* kof

#### Troidigezhioù

* kembraeg : bolau
* galleg : intestins , boyaux
* saozneg : bowels
# muzellek
## Brezhoneg
### Anv-gwan

muzellek
* Muzelloù dezhañ pe dezhi.
# muzelloù
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet diwar an anv-kadarn muzell hag an dibenn-ger -où.

### Anv-kadarn

muzelloù /myˈzɛlu/
* Furm lies an anv-kadarn muzell.
** An den-mañ a azezas, mes ne reas nemet stokañ ouzh e vuzelloù ar pezh a oa degaset dezhañ. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 50.)
** Netra ne finve enne nemet o muzellou. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 10.)
** Kaset he devoa beg he bizied mistr divaneget d'he muzelloù, hag o astennet davetañ, goude-se, prim. — (Youenn Drezen, Sizhun ar Breur Arturo, Al Liamm, 1971, p. 32.)
** Seblantout a rae aet, pell diouzhoc'h, d'ur bed all ha komz a vouezh izel, rak fiñval a rae e vuzelloù, evel evitañ e-unan, ouzh tud a wele-eñ, met na welec'h ket c'hwi. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 12.)
** Kemer a reas hec'h amzer eta, oc'h ober ar gerioù gant he muzelloù pa c'halle, ... — (Roparz Hemon, Ho kervel a rin en noz ha marvailhoù all, Al Liamm, 1970, p. 20.)
** An itron Dursley a eve he banne goustad etre he muzelloù. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 11.)
** « Ha te, Lan, penaos 'mañ kont ganit e Kergoneg ? » eme lfig Gloagen, ur mousc'hoarzh gantañ war e vuzelloù. — (Youenn Kervalan, Dremmoù Arrasate, Embannadurioù Al Lanv, 2009, p. 26.)
** Pennoù teñval, muzelloù serr, dremmoù kloz... — (Goulc'han Kervella, Brezel ar Rigadell, Al Liamm, 1994, p. 15.)
** Evel-se int deuet da genlabourat gant tud « Dastum » a vez o redek ar maezioù evit kutuilh diwar muzelloù ar vrezhonegerien kaerañ bleunioù hol lennegezh dre gomz. — (Fañch Peru, Kañfarded Milin ar Wern, Skol Vreizh, 2008, p. 50.)
** ..., ha santout a ran c'hoazh war va muzelloù blaz c'hwerv an delienn lore ... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 66.)
** Divougenn ha muzelloù Lotea a oa savet warno bleunioù, livrin e-giz ar brulu ; ... — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 14.)

#### Gerioù heñvelster

* gweuzoù

#### Gerioù kevrennek

* ruz-muzelloù

#### Troioù-lavar

* korn ar muzelloù
* ober muzell gamm
* astenn ar muzelloù
* muzelloù bihan
* muzelloù bras

#### Troidigezhioù

* galleg : lèvres