# Luc’hed ha Moged/a-bezh

* O va mamm gez, a galon laouen
* Me garfe, dre eur Sônik flour,
* Lakaat Karantez em c’hanaouen,
* Sklèr vel an dour.
* Me a garfe reï d’it da gompren
* Penoz da garan ar muia,
* Touez an tenzoriou a welen,
* Te, ar c’haëra !
* O mamm, va skevent a zo tizet.
* Te na m’out ken vit va frealzi,
* O mamm, ra vezi te binniget.
* Karet e zout, karet a vezi.
* Doue bars trubuillou an douar,
* ’N euz c’hoantet merka memes tra
* Eun tamm levenez kreïz ar glac’har.
* O daëlou, pebeuz peadra !
* O va mamm, pa lintre da lagad,
* A domme va c’halon meurbed
* Ha neuze ’c’h anvezen va eurvad,
* Va evurusted,
* Pell e zout aet, o va mamm garet,
* Mes atao da welan seder.
* Pa zizroï zeui an evurusted
* Ganes d’ar ger.
* Pelec’h gafen muioc’h a zouster,
* Eget en da gichen, va mamm ?
* Pehano neuz kement a c’hlander,
* Ha da hini, hano divlamm ?
* Mari, hano meulet mamm Doue,
* Lavar kement a draou iskis,
* Flamm hag askellek vel eun hunvre
* D’an nenv o nijal sioul ha tis.
* Ia, pell ’m omp an eil ouz egile,
* Mes ma ’c’h erruomp c’hoas, n’euz forz,
* Ra glevin c’hoas ebars va forz,
* Trouz da droad, bemde !
* Krog an tan en hor c’halonou,
* Ha savet uhel ar flamm,
* Deuz ar paour betek an aotrou,
* Na n’euz gret nemed eul lamm.
* War e alar, al labourer,
* En e gastell ar markiz,
* Ar soudard hag ar barz kaner,
* An artizan, ar bourc’hiz,
* ’Deuz santet souden o toned, gant eur gwir fourrad avel,
* Nerz an tan spontuz o redeg, ebarz hentchou Breïz-Izel.
* Santet o deuz o paseal, alan dêvuz an tan gwall,
* Rag ar bobl a zo war vale, klevit aneï o iudal !
* Krog an tan en hor c’halonou,
* Roc’hal a ra en hor c’hreïz,
* Dishual eo hon armeou,
* Oll war zao, vid difenn Breïz !
* Dreist ar menez, gant ar blenen,
* Klevit an drouz o tonet,
* An douar gren, an traïtourien,
* A zo breman strafuillet.
* Rag re Arvor, ha re Arre zo o tisken an hentchou.
* Klevit ’ta ar spont o redeg, gant aon rôk trouz o boutou !
* Henvel euz ar mor braz diroll, ar bobl a Vreiz dinasket,
* Ielo dinec’h ha gloriuz, gant he chadennou torret !
* Krog an tan en hor c’halonou,
* Er palez vel el lochen,
* Dorn ouz dorn, eman an dudou,
* O sevel breman o fenn.
* War an tan, c’houezit hep anken,
* Hor breudeur zo war ziwall,
* Breiz a zo vel eur bern raden,
* Lezit an tan da strinkal !
* Mouez ar gwad a zo o kana, ar gwaziou zo o virvi.
* Silaouet aneï da gelenn, honnez morse na fazi.
* Hor bro goz a zo dihunet, tolet he deuz he mantell,
* Oll war zao evit he difenn deuz an enebour marvel !
* Krog an tan en hor c’halonou,
* War zao paotred ha merc’hed !
* Koz ha iaouank peoc’h d’hor c’hlemmou,
* An naskou a zo dêvet !
* An tan flamm na ve ket lazet,
* Tolet traou kreiz an tantad,
* Pe na vemb morse dieubet,
* Krog an tan ! War zao, Breizad !
* Pa zeu an avel da iudal,
* War lein ar meneziou,
* A gommans an traou da strakal,
* En gweled ar iuniou ;
* Nijal ra al lapoused noz,
* Gant an drouz strafuillet,
* Kement tra a goll ar repoz,
* An holl zo ankeniet.
* Neuze klever o wigourat,
* Karrigel an Ankou,
* Skrij ar maro, an huanad
* Euz an drouk-sperejou ;
* Tan a vez gwelet o strinkal
* War ribl ar foziou don
* Hag e touez an drubuillou fall,
* Ve klemm an Anaon.
* Ar c’hornandon, ar bugel noz,
* Zigor o ebatou,
* Hag an teuziou, hep mui gortoz,
* A lamm ’barz an dansou…
* Krog en o dorn, me meuz klasket,
* Va eurvad er bed ma,
* Va mestrezik koant dianket,
* Bremaïk a vo daou vlâ.
* Kerzet am euz en eur grena
* Gant aon ha paourentez
* Er pevar c’horn euz ar vro-ma
* Da glask va c’harantez ;
* Piou a laro d’in eur wech c’hoaz,
* Laro d’in he c’helo ?
* Arok na ’mo santet, siwaz,
* Ienien ar maro ?
* Plac’h, me gan d’it a greïz va c’halon.
* Gant holl nerzou va ene.
* Plac’h, me gan d’it gant devosion
* Son kaëra ar garante.
* Da vamm gwech all, gredan a oa bet krouet
* Ouz relegen hon tad kenta.
* Ar memes gwad a verv en hon gwazied,
* Memes gwad a zeu d’hon ruia.
* Da galonik a zo breur da va hini,
* Ha breudeur c’hoaz, hor sperejou.
* Hon gwenn ive an euz ar memes kozni.
* Heuilla ’ramp hevelep roudou.
* Va zud eo da dud, da di eo va hini,
* Er memes Doue ’memp kreden.
* Memes trubuill a zeu d’hon glac’hari,
* Ar memes heol a sked war hor penn.
* Da zaoulagad a c’halv bepred va zellou,
* Da vouez ken sklêr zo eun dudi
* Ha blaz ker mad a zo war da vuzellou
* Ma lak va re d’in da deuzi.
* En da c’hened e lakan gwir va buhez,
* En da zornik va eurüsted.
* Da zell dispar eo milizour va ene,
* Plac’hik, plac’hik, kement karet.
* Frealz va glac’har ha plijadur va deïou
* Drid atao ’barz da c’hoarz lirzin ;
* Rag da galon seder evel ar bleûniou
* A c’houez ezen glan ar mintin.
* Plac’h, ia va mouez a zao d’az meuli
* Gant daërou a levenez,
* Ken a gren va holl izili…
* Kantik koz, bepred nevez !…
* Petra sonjaz krouer an douar,
* ’N eur lakaat ac’hanon er bed ?
* Pegwir am bo anken ha glac’har,
* Eürusted, plijadur a-bed !
* Rag va daoulagad a chomm distan,
* Na biken va gwad na vervo.
* Ouz netra va c’halon ne ra van :
* Me a zo eun den beo maro.
* Bugel, na rêen morse musc’hoarz,
* Sell dudiuz ouz mamm na tad.
* Me oa egiz eul lapousig garz,
* En ho touez, va c’hoarezed vad.
* En eur greski, mignon na mestrez
* Na vleuniaz d’in va iaouankiz.
* Me a zo savet war ar menez
* Evel an dreok kreiz ar gwiniz !
* Breman, va zud, deut oun da faëza,
* Kalz a bep tra am euz gwelet.
* Deut eo va zro dond maez ar bed-ma
* Hep am euz c’hoarzet na gouelet.
* Eun divroad oun bet er vuhez ;
* Pa vin maro, lakit varnon,
* Eur roc’h kaled e lec’h eur men-bez,
* Ma voustro stard war va c’halon.
* Peurgas
* Em c’halon n’euz na tomm na ien,
* Bepred e vez evel ar men.
* Doue heb morc’hed a fazi,
* O lakaat er bed tud ken kri.
* Morse na ve daël em lagad,
* N’ anvezan ket na fall na mad.
* Em c’halon n’euz na tomm na ien,
* Bepred e vez evel ar men.
* Me a zo savet mintin mad,
* Pell euz ti va mamm ha va zad,
* Digoret ’meuz va diou askel,
* Ha me nijo uhel, uhel…
* Me zant va gwad o virvi,
* Tirli, tirli, tirliti,
* Nerz a zo em izili,
* Tirli, tirli-li.
* Me gan va bro ha va zi,
* Tirli, tirliti !
* An oabl zo glaz, an heol zo splan,
* Moned uhelloc’h a renkan.
* Ar c’hliz a zo war an dachen,
* Ha va c’halon zo eun delen.
* ’Barz ar gaërder, pell ouz ar vrud,
* E man ar gwir — ’man ar Burzud,
* Krenvoc’h va mouez ! Falloc’h vit mud
* An neb na gan e dud !
* Turlu, turlu-tud !
* Uhelloc’h c’hoaz er sklerijen
* Ma zeui ar sklerder war va fenn !
* Evel ma ’zoun eun Alc’houeder
* Seul uhel a vin, seul seder.
* Kana ’rin traou tener ha flamm,
* Atao war eon, — morse tro gamm,
* Koantiri ha musc’hoarz va mamm.
* Fall — difall mez divlamm !
* Turlu, turlu-lamm !
* Siouaz ! an heol ’n euz va dallet !
* Gant ar voren ez oun sklaset !
* Ingolenet gant ar gurun !
* Ha va c’halon zo en bruzun !
* An avel noz zeu d’am rêvi.
* Tirli, tirli, tirliti.
* Kanomp hor bro hag hon zi
* Tirli, tirliti !
* Eul lestr o luskellat,
* Tre war ribl an traez.
* Eun den ’ra e gimiad
* D’e zousik mestrez.
* An tonnou mor a skô,
* Ar garrek a gren.
* D’ezan na vo dizro,
* Hi n’e gwelo ken.
* An eon zeu da wenna
* War ar bezin glaz.
* Ar wagen da ganna
* War ar reïer braz.
* Ar barrajou avel
* A zo diredet,
* Al lien vel eskel
* A zo digoret.
* Ar mor don fulôret
* A ziroll bemde,
* Ar plac’hik glac’haret
* A walc’h he ene.
* Bemde zeu da grial,
* He c’halon mantret.
* Morgan en eur grozal
* D’ezi ’n euz c’hoarzet !
* « Kement a gemeran
* Zo d’in da viken.
* Gwele kaër a roan
* D’am oll koantizien !
* Na dal ket d’id lenva,
* Merc’hik, te zo foll,
* Me a zalc’h ar brava
* Barz ar mor diroll !… »
* Ar plac’hik, gant glac’har,
* A zo ’n em dolet
* En dour leun a gounnar,
* A vo he bered.
* Kavet deuz he fried,
* Breman da viken,
* Int o daou unanet,
* Hag o eskern gwen !
* Salud d’an Drouized-Meur euz Gorsedd Breiz-Vihan,
* Salud d’ar Varzed têr, kenvroïz a garan,
* Salud d’an Oveded, d’ar bobl a Vreiz-Izel,
* En hevelep karantez, diredet holl a bell !
* Ma ’zoun-me ar iaouanka e breuriez ar Varzed,
* Ne ’zeo ket an enoriou em sonj am euz klasket,
* Fellvezout e ra d’in beza er renk kenta,
* Pa zeo red en em zifenn, difenn hor peadra.
* Ha ma ve red d’eomp koueza,
* Dindan toliou marvel,
* A mo ar maro kaëra
* ’Barz ar c’hoanta kavel.
* Ma ’zoun-me klanv a gorf, va spered a zo iac’h,
* Ha va c’halon zo krenv dirag kement dispac’h.
* Me c’houzanv pemp bloa zo, gwall boaniou diniver.
* Dre zorn Doue em zav, me zo chommet seder.
* Ha karantez va bro enoun zo o virvi.
* Tra ma vezo e âlan en âlan ar Varzed,
* Me a zanto o redeg ebarz va izili,
* An nerz a ra ouzimp, ar gwir bennou kaled !
* Mad ! Breman ez oun Barz… Trugarez d’eoc’h, Taldir !
* Ganeoc’h, eneb ar bed, e vin feal d’ar gwir.
* Trugarez vraz ive d’am c’henvreudeur dispar,
* Pere, war an dolven, va c’hemero hep mar,
* Pa ’neuz hentchet ac’hanon
* E karantez va Breiz,
* A ziskuillin va c’halon,
* Leal a vo va feiz.
* Miz Gwengolo 1928.
* Furchal ’ramp da dermen ar bloavez,
* Touez ludu hor c’halonou,
* Da glask roudou vén al levenez,
* Goude an tantajou.
* Peb devez ’baoue hor iaouankiz,
* Merket gant eur men gwen pe du
* A vir ennomp ar skeuden iskiz,
* Euz geriou laouen an didu.
* Va leor gant Doue digoret
* Zo er bajen ugent-ha-tri ;
* Va c’hein an euz kridien gri…
* Hag pegen gwen eo va bizied !
* Da zeraou d’id, paour kez levrik
* A zo ebars musc’hoarz va mamm…
* Siwaz ! An holl gerz tamm ha tamm.
* Pelec’h out aet, c’hoarz bugelik ?
* An delliennou ze am oa lennet
* A gemenne eur galon vad.
* Perag an heol zo aet da guzet
* Dindan ar c’houmoul du, timad ?
* Me ho karie bleuniou, rozennou,
* Lapoused, ezansou, dudi…
* Karet am ije koantiri…
* Tri bloa-war-n-ugent, ha daërou !
1929.
* Sellet ’ran en dro d’in, sellet ’ran a bep tu,
* Ha tan a veofe c’hoaz, dindan berniou ludu ?
* Kalon va c’henvroïz a chomfe distagel ?
* Daoust ha Breiz a vag c’hoaz, tud a nerz, a spered,
* Ne deint ket, en avel,
* Skampet holl e moged ?
* Gwechall, pa oan-me iac’h, friand ha dibreder,
* E moa kalz kenvreudeur, eveldon holl seder.
* Dre hent ar blijadur e kerzchomp dorn ouz dorn,
* Hag an eil d’egile e touchomp fealded,
* Dêvet an tan er forn,
* Ha savet e moged !
* Gwechall, ’vel an dour red o vond dindan ar roc’h,
* Va c’halon giz eun nenv karget a soniou kloc’h,
* A dride birvidik en glander ar mintin,
* Ha drant, eur plac’hig koant gomze d’in kaër meurbed :
* Musc’hoarz ha mouez lirzin
* Maint semplet e moged.
* Gwechall ’moa tud ive, ’moa kerent, e ’moa ti.
* Va zud kez dianket, va zi kouezet en pri,
* A rann d’in va c’halon, hag a sklas va envor,
* Pa hirvoud em spered va sonj paour ankeniet,
* Va iaouankiz, horor,
* Sklabezet e moged…
* Gwechall, pa oan kredus, lagad tener ha lemm
* A lake levenez ha sklerder war va dremm.
* An evned ’barz ar c’hoat a gane hep ehan.
* Ha me, d’ar bravente, meur a wech meuz touet
* Karantez dre va c’han ;
* Dirannet e moged…
* Breman, am euz disket kerzout hep lorc’h er bed.
* ’Vit an dud sod ha ven, al lore zo troc’het.
* D’ar c’hablus, va c’hredit, na sklapit ket ar men,
* Ha mar grit d’an nesa hervez al lealded
* N’euz c’hwerventez o ren
* Na saofe e moged !
* Bremaïk sonjen, war lein ar mene,
* Ober evidoc’h gant brug ru,
* Eur boked paket gant karante,
* War c’horre, dindan, a bep tu,
* C’houez vad an Arre.
* C’houez ar bleuniou ’barz em fronellou
* Dudius ’neuz komzet kenan,
* Gwechall zo deut dustu breman,
* Dizroet eo war va muzellou
* Da bok kentan !
* Gant balan a meuz gret eur c’hevre
* Evid delc’her stard va boked,
* Ar skourrou ganin zo skoulmet,
* Evel vid kloza war eun ene
* ’Meuz o serret.
* Hada ran lus e touez an delliou,
* Dastumet anê mad ha piz,
* Tanveet neuze hep dispriz
* Ar frouez kuzet e kreiz ar bleuniou
* Mar ’dint a c’hiz.
* O bleuniou koant, laret ’ta d’ezi
* Penoz roan d’ezi pardon ;
* Ar c’haërra plas zo c’hoaz evit-hi
* Hag a vezo ’barz em c’halon
* Tra vezo gwad ennon o virvi.
Da Daldir Jaffrennou.
* Hunvreou kaër a dremen en ezen askellek
* A lak kridien vraz e touez bleun aour al lann,
* Miret eun tamm, m’ho ped, en âlan ar garrek,
* Sonj an amzer dibab a zeu Arvor d’embann.
* Ra zeuio an avelach a frê Menez Are,
* Da zihuna ’n hor c’halon, eun esper moredet.
* Ra zeuio mibien stouet eur wenn disliou hirie,
* D’em denna vit echui ouz o c’housk kaledet.
* Ar bobl en kuzulik a gont kement a draou,
* Ma nefe d’o delc’hen kalz a c’hoant ar brug ru.
* Neuze en liouiou brao, lak karantez hep gaou,
* Eun emgleo ken laouen ma zoug merk an didu.
* Epad noz ar gouanv, ar Maro spouronnus
* A zeu en hentchou dôn hag er bodou tenvel.
* Da bep envor ive eul lavar dudius,
* Hep mar, gant koantiri, renk broda ’eur vantell.
* Ar skweriou desevet vit klask lazikerez,
* A red hag a zaoulamm barz an devalijen,
* An noz ziskuill anê d’ezennou ar gwarez,
* Hag a lenvont neuze o malloz da viken !
* Rimadellou spontus a zav eur gontadenn,
* D’an drez, d’ar mein a zo dre-oll tal an hentchou.
* Ar mammou koz ebars o spered, a gav tenn
* Bep a vuhez gwirion d’an oll bagad teuziou.
* Peb troatad a zibun em gontadenn dispar
* Ha peb lec’had ive gomz euz amzer gwechall.
* Mes dindan al linsel tano, ’ma an douar,
* Birvidik, galloudus, bepred dihun ha grall.
* Er reier lec’h a zeu an avel da strakal,
* Ar c’henvi vel lôre hep aon a gred steui
* ’N eur ober d’ê, bemde, gant deliou livet fall,
* Eur gurunen c’hwero mad d’ar benaërez kri.
* Unan gant trouz ar mor, ar Vretoned a Vreiz,
* A zant o skoï bepred, nerzuz, o c’halonou.
* En kement ene kelt, kreïz burzudou a leïz,
* Euz Barzaz an Hunvre c’helfer gweld ar goulou !
* Te na peuz ket eur galon gri
* Tener awalc’h ez out, me gred
* Da lagad sklear morse fazi
* Ha noazout d’in, te na ri ket.
* Karantez meuz vidout, dispar
* Mes spered diaes meuz da ren,
* Neubet a dra ra d’in glac’har
* Ha neubetoch c’hoaz kalz anken.
* Kement meuz gret, ma meuz tizet
* Da galonig seder ha flam ;
* Pa sonjen mad ez oun estlam,
* Ha diflam biken na vin ket.
* Na vin diflam ken a mo bet
* Da bardon goude da gounnar
* N’euz forz a rin, n’euz forz lavar
* Ma vin c’hoaz eurus war ar bed.
* Va frealz er bed, va eurvad
* A zo ennout, mestrezik koant,
* Enn dounder euz da zaoulagad
* Dounder a gresk va nec’hamant !
* Va frealz er bed ha va joa
* Eo da c’henet, da yaouankis ;
* Beva hep-te zo eur gwall dra
* Breman e c’houzoun mad o friz.
Da Florian Le Roy.
* An halek a bleg
* He skour ken dicheg
* War ribl ar ster ;
* An avel a wask
* Ha netra na glask
* Euz ker da ger.
* Ebars ar poullou,
* Touez ar brugou
* Ar re zaonet !
* Na dal pedennou
* Euz ar Berejou,
* Tud konjuret.
* Eneou o termel,
* Hetou o vervel.
* Ha vit petra ?
* ’N Anaon a fazi,
* Ha darn all a gri,
* Ifern ! Netra !
* Evel an ifern,
* Ar warem a vern
* Kalz a dud foll.
* Neuze a zispenn
* An drista peden
* Euz pobl ar Goll !
* An dristidigez
* A zeu gwall enkrez
* E kreiz ar iun.
* Morse levenez,
* Biken karantez
* Eno zibun.
* En noz leun a foug
* An ezennou droug
* A lemn ho dent.
* Ho c’han a zivêv,
* A zarac’h ar blêv,
* Lak an dud lent !
* Va c’halon na gar,
* Va spered na oar,
* Velkent bennoz.
* Daousta ’m oun kablus
* ’N em gavan kredus
* Bemde, bemnoz !
D’am c’henderv. Jean Bothorel.
* Da lakaat freuz ha reuz,
* War an tamm douar-man,
* Siwaz zo meur a veuz !…
* Na gavin ket va c’heuz,
* Breman.
* Ar barz vel an evned,
* A gas e ganiri,
* Laouen pe ankeniet,
* Dinec’h pe gwall vec’hiet…
* Kanaouen na fazi,
* Kalon mantret.
* Ar musc’hoarz a zo bleun
* Demeuz ar garantez,
* Hadit, hadit ar greun…
* Medit, pe a po keun,
* War muzel ho mestrez,
* Levenez… leun !
* Milizour ar c’halonou,
* Ar vouez teu da ziroll,
* Na guzo ket an daëlou,
* Koumoul ha kaon an nenvou,
* Gallouduz war an holl,
* Huanadou,
* Hunvre meus ouz an amzer,
* Pa reden dierc’hen,
* Seder vel an alc’houeder
* ’Tridal uz d’an erven.
* Hunvre meuz ouz va iaouankiz,
* Tremenet ken sioul, hag iskiz,
* Pa nijen ouz bod d’ar bleuniou,
* Dre zor digor ar c’halonou !
* Envor am euz eus ar mene,
* Lec’h a glasken neizou neve,
* Lec’h kalz re all a gutuilho,
* Al lus dous ha c’hwëro !
* Envor am euz ouz eur vouez flour
* A westle d’in da virviken,
* Karantez redet gant an dour,
* C’houez ar rozen gant an avel,
* Sonj am euz mad euz he dudi,
* Nijet en moged maez va zi,
* An nor serret, an oabl tenvel,
* Lener, gurun, anken ha pri.
* Mont a ra an traou dishenvel,
* Ar mad d’ar fall, ar fall d’ar gwell !
* Daëlou, daëlou, barrajou kri
* Skeud ar maro uz d’am c’havel !
* Da lakaat freuz ha reuz,
* War an tamm douar-man,
* Siwaz zo meur a veuz !…
* Na gavin ket va c’heuz,
* Breman.
* Falz Vreudeur, echu peuz d’ober lez d’ho mestrou ?
* A berz pe seurt reolen nac’hit hor frankizou ?
* Na ganit ket an heol ma peuz aon’rog ar glô,
* An neb a zo dinerz a skwach rak bac’hado.
* Kement hini a bleg hep heug na poan galon,
* Neuz kalon eun traïtour hag ene eur falc’hon.
* Ma man c’hoaz c’houez al lann en didu ho fronell,
* Ho teod a vo flemmus, hag ho torn digetell !
* Pilpouzerien disliou, eur wech leskit ho trouz.
* D’an traon ho sonjou fall hag ho tokou voulouz…
* An neb zo gwir Vreizad out-hê neuz ezom mann.
* Ar pez na lavar ket, ar ouenn deu d’hen embann.
* Perag ober lazik da baotred ar C’hannad ?
* Dirag eur weren leun ez eïnt renerien vad.
* Aez tre eo dont abenn ouz an dud rann ha rann…
* ’Neur frêa ’nhê, me gred, gant eur c’hoz bodig lann !
* Ia, Breiziz douetik, hep poueza war ar skour,
* ’Wechou, an den tizet a skeud an torfedour !
* Mevelien, ma kirit ! Lakizien n’eo ket dao !
* Ker koulz ha « Breiz bepred » e kavan « Breiz atao ! »
* Laouenan,
* Laouen a gan,
* Ro d’in da ganaouen,
* Ma tec’ho buan,
* Va foan,
* Didrouz gant an ezen.
* Me gar an heol, an nenvou,
* Hag ar soniou lirzin,
* Lagad ar merc’hedigou,
* Hag ho dornig mibin.
* Evelse e kanomp-ni,
* Anken hag evurusted,
* Tre daërou ha kaniri
* Ar vuhez zo mesket.
* Na ganès morse war da delen
* Enor d’ar gwad, d’an emgannou ;
* Na verkes morse war da dolen
* Lorc’h an Arme, ar Brezellou ;
* Kan kentoc’h an amzer da zoned
* Eur vuhez kaër meurbed skedus
* Vid ma laro ar bobl estonet :
* Ar Peoc’h zo eun dra burzudus.
* Merk bepred en nerz da ganaouen
* An uhelder sakr euz ar Gwir ;
* Kan kalonek, hag a vouez lawen
* Eur sonik flour gant anal hir.
* Ia, kan ar gened, ar bravente,
* Kan an Douar hag ar Furnez,
* Ar merc’hed koant, ar bleuniou neve
* An Nenv, an Heol, ar Garantez.
* Em lak a-bez da zervich ar Vad,
* An honestiz hag ar re baour ;
* Na stages morse da zaoulagad
* War iêo ar madou nag an aour.
* En peb lec’h, diskuill al loustoni,
* Sao da gounnar ouz ar re fall,
* Ha frê dre-holl an holl sotoni
* Bez atao den eon ha leal.
* Ra vezi enebour d’ar Gevier,
* Gra sell Iorc’hek ouz ar Glorus ;
* Mez na sones morse da gleier ;
* Ro skoazel d’ar re falleürus.
* Barz, te a rei skwer d’an holl skweriou
* Brezel d’ar bec’h, bec’h d’ar brezel,
* D’ar Peoc’h, d’ar Vad kan meuleudiou,
* Da galon grenv, da benn uhel.
* Da lagad war an traou da zoned,
* Sell euz an Araokaat skedus ;
* Evid ma heuillo ar Vretoned,
* Roudou da gammejou kredus.
* Ma tihano ar broiou terra
* An eil d’eben d’ober brezel,
* Vid na zeuio ken gwad da vera,
* Barz, trec’h d’ar ganiri varvel.
* Malloz d’an Droug ha d’an droug-komzou !
* Malloz d’an neb a c’houez an tan,
* D’ar pinvidik a c’hronn e vadou,
* Da biou bennag a zo distan !
* Méz d’an dud ien ha d’ar re glouar,
* A gemenn ar fall, an drubuill,
* Heb em sevel outê gant kounnar,
* Heb kaout ar galon d’o diskuill !
* Peoc’h war ar bed d’al Labourerien,
* Peoc’h d’ê bepred war an douar ;
* Ma vo an dud gwir amezeien,
* Ma tec’ho ac’hann ar glac’har ;
* Kan, ô Barzik kez, war da delen,
* D’an dud paour levenez ar bed,
* Ha merk skler a hed da ganaouen
* Esper an Amzer-da-zoned…
21 a viz Gouere 1929.
* Nann, va mouez na n’ eo ket lirzin,
* Na badfe ket pell.
* Salv-o-kras, an aër zo sklintin,
* En Kerne uhel…
* Evelse me gred e kleofet,
* Hekleo an tamm son,
* En enor deoc’h am euz savet.
* War ar c’haëra ton !
* Dudius meurbed e kavan
* Ho kalon breizad.
* Gras d’eoc’hui muioc’h e karan
* Kavel va c’hentad.
* Ia, breman meuz anaoudegez…
* Kaërder ar mene,
* Douster birvidik va mestrez,
* Iez ar garante !…
* Ho soniou evel ar sklêrder
* A lintr em c’halon.
* Ar c’hlanvour a zo deut seder,
* O barz koz gwirion !
* An neb a gar e vro santel
* Na vo morse paour.
* Peurbadus, eneou Breiz-Izel.
* Raï d’eoc’h ar Gouriz Aour.
* Stard ’n ho sav, c’houi ho peuz dalc’het
* Giz eur gourenner,
* Brud ha lorc’h langach ar Gelted,
* Herr ar ouennou ter.
* D’eoc’h difennour hor peadra,
* Gedour an douar,
* Enor d’eoc’h evel d’ar brasa
* Telenner dispar !
* Iaouankiz, tolomp hon tokou,
* Ha c’hui pennou skan,
* Laket mad en ho sperejou,
* Hano an den-man !
* Meulomp holl, ni poblou a Vreiz,
* Rolland ar barz mad.
* A galon digasomp a leiz,
* Koat iac’h d’an Tantad !
Da Léon Ar Berr (Ab Alor.)
* Eur stereden a sav uhel en Nenvou glaz
* Gedourez a garantez var bihan vel var braz
* He lagadik ken tener a lugern gwasoc’h gwaz
* Eur stereden a sav uhel en Nenvou glaz.
* Epad sioulder an noz e tal ar firmamant,
* A gemenn d’eomp Doue o tiwal hor repoz
* A gemenn esperans d’an hini a c’hortoz…
* Eur stereden a sav splan evel an arc’hant.
* Rouanezik ar peoc’h, vel gwech all en Bethleem,
* Diskennit ho trugarez en peb lec’h a zo klemm,
* Diskarit an drubuilhou, tre an dud a zo kemm
* Rouanezik ar peoc’h, vel gwechall en Bethleem.
* Roït fizians d’an den-ma ha sklerijen d’e vall
* Ha truez d’ar paour-kez, karantez d’an den kri,
* Madelez, levenez, ive da bep-hini
* Roït o goulen d’an holl, ma na vo ken tamall.
* Peb den ebars e galon a zoug eur stereden
* Pe a vez aour pe arc’hant, drouk livet pe melen
* Diwallit mad d’he laza, pe malloz war ho penn.
* Pe a vez aour pe arc’hant, drouklivet pe melen.
* Nann, na vougit ket ennoc’h mouez ar vad hag ar gwir
* Na zeuit morse da vantri ho feiz hag ho fizians,
* N’euz ket a salvidigez e maez ar goustians
* Hep stereden er bed-ma, ar vuhez zo re-hir.
* Gwall deuc’h a vo d’an hini na heuil e stereden,
* Kuzet en oabl e galon gant meur a c’houlaouen,
* Rag war-n-han tevalijen an noz deu da zisken
* Gwall deuc’h a vo d’an hini na heuil e stereden.
* Ha malloz war an hini a ia en hentchou dôn,
* Hep sklerder, hep goulou, hep sikour, hep skoazel,
* Ma na zeu ket a stered en nenvou glaz uhel,
* Rag enkrezou didres a zeuio d’e spouron.
* Eur stereden a sav uhel en Nenvou glaz,
* A vezo da virviken, a zo bet da viskoaz ;
* Tra ma vezo daou zen beo war an douar braz,
* Eur stereden a savo uhel en Nenvou glaz.
* Tra ma vo ar stereden e kreiz ar firmamant,
* O skedi ken laouen ha dous vel eur bennoz,
* Vo roët hunvreou kaër da gement a repoz,
* Lugernit ta, stereden, o steredennik koant !
* Daou grommet war e ben-baz derö,
* Ar c’hlasker boued hed an hentchou,
* A zant e zac’h leun a draou c’houerö,
* Naon dû bemdez, aon avechou.
* Ken lent a vez rok an archerien,
* Ma wel o skeud ebarz peb korn.
* Vit an urz vad eo grêt al Lezen.
* Difennet eo astenn an dorn.
* Pa dremen er c’hêriou, a boan
* Ma c’houlen eun tamm kreun bara.
* Eul lonkad dour da ziskenn koan.
* Er c’hoad a gousko peurvuia.
* Ar chas ’n eur stenna krenn o chaden
* A razaill war ar paour kez koz.
* An aotrone, o c’hov diroufen,
* Gant eur sell fall, hen kas er foz !
* Hir eo an de ha braz ar blenen,
* D’an neb an euz naon ha sec’hed.
* Da gov goullo pounner ar chaden,
* Deuz ar zav-hëol tre d’ar stered.
* Truez out-han ? Mes an hospital
* Na n’eo ket savet vit ar chas.
* Gwelloc’h e kav c’hoaz chomm da redal,
* Ar c’hefelek a zant al las…
* Daou grommet war e ben baz dëro,
* Ar c’hlasker boued hed an henchou,
* A zreb ar mouar hag ar c’hraon fô,
* A dremen moan biou d’ar skoliou.
* Anvezout’ra ar zon a gan,
* An avel barz ar c’hoajou dôn.
* Ankounac’had a ra e boan,
* O repren eun tamm war an tôn.
* Eun devez e ene zilammo,
* Ouz e glor bars an êr sklintin,
* Hag a lavaro zur kenavo,
* D’ar bed fallakr hag heb ijin.
* Ebarz an draonien, ar c’hornandon,
* A davo neuze e Sabad,
* Hag a lavaro, giz orêzon :
* « Ar c’hlasker boued oa eur paotr mad. »
* Va zud vad, ma zeo leun o ialc’h,
* D’ar paour kez koz, war an hent braz,
* Digorit anei frank awalc’h,
* Evit ma trebo bara c’hoaz.
* Kemerit truez ouz e vizer.
* Dibrennit d’ezan dor ho ti.
* Grit aluzen a galon seder.
* Trugarekeet veoc’h evit-hi.
D’eur c’henvroadez brudet.
* Desket m’oa d’it, tôniou ha soniou lirzin,
* Deut d’eomp en-eeün gant hon tud koz.
* Ha pa gleven neuze da vouezik sklintin,
* O kana ’nê, vijen er baradoz.
* Kaout a ree d’in e pa touet fealdet
* Da beadra poblou ter ar mene.
* Ha padal dec’h, memes e oant holl nac’het,
* Da wad, da di, da vamm ha da ene !
* Ya, dalc’h breman ar prof ouz da ganiri
* D’ar bobl lorc’huz a gaves deuz da c’hiz.
* Na teues ket glorus gant da goantiri,
* Da rodellad en hor bro ken iskiz.
* Breman te raï lazik d’ar re a giri,
* Ha faê warnomp — da vreudeur — koz Vreiziz.
* Gwir eo an hent a zo frank da bep-hini.
* O plac’hig kez, diwall mad ouz Pariz !
* Rag kalz re all am euz bet gwelt touellet
* Hag eun devez sklapet en kreiz ar pri.
* Pa vanko d’it da vouez sklêr ha da c’hened
* Gra da sonj mad e po ziwar da fri.
* Ma reust da droad a dorri da gammejou,
* Hag eur gwall lamm deuz uhel a dapi.
* Mez divezad e teuan war da dreujou…
* Na ri tamm forz memes deuz va ali.
* Peuz ket envor, Breizadez ven ha penn skanv,
* Deuz da ligne ha deuz hor yaouankiz ?
* Pa ’mout hirio, vel al lapoused goanv,
* Tec’het skouelfeg, hep sellet war da giz…
* Pa pe kanet, daouste kreiz ar strakadeg,
* Na gleves ket, dre holl, er meuleudi,
* Eur c’henvroad kendalc’hus d’e vrezoneg,
* O rebech d’it, plac’hig, da falloni ?
* Ober ra fall neb ra goap gant follente
* Deuz ar c’havel an euz he luskellet.
* Ne ran foëltr forz ouz lorc’h nag ouz bravente,
* Pa na zalc’her d’an ti lec’h oar savet.
* Gout a ran mad, biken te na bardoni
* Ar c’homzou-man, skrivet sterd hep kounnar.
* Ha war-n-on-me, da valloz zur a zalc’hi,
* Keit a vin beo… ha te war an douar.
* Eur gwall doare am euz kemeret breman,
* Ma renkan d’it, displega penn-da-benn,
* Drast va c’halon hag ar pez a bouez war-n-han,
* Kaz ha tan flamm, pa lavarin a grenn.
* Droug c’ha ennon pa welan koz rampenned,
* O reï an urz deomp-ni, holl gwir Vreiziz,
* Ha gant arc’hant ha boulouz a bemp lec’hed
* C’hont da gemer giziou sod da Bariz !…
* Ma teues c’hoaz en bro ar billawërien,
* Gant da zillad paët gant milluriou,
* Daouste na vo ket dao d’an holl gouerien,
* Lipad ar pri vit espern da voutou ?
* Gwir eo te peuz breman eur wetur-dre-dan
* Eur c’hastell kaër savet war ribl ar mor,
* Lakichen braz a bep liou, ha re vihan,
* Eun arme grenv o kana d’it enor.
* Meuz ket avi ouzout, met kals melkoni
* Ouz da welet, kenvroadezik kez,
* O c’hont dallet da lec’h a nij ar brini
* Ma kendalc’hez da ren ar seurt buhez !
* Deus war da giz, hag an holl az kemero.
* Vel eur bugel karet ha dianket.
* O plac’hig koant adarre te a gano
* Ar soniou koz, gwechall e poa desket !
D’am mignon, an doktor Charles Cotonnec, drouiz « Paréour » euz Kemperlé.
* Paréour, eun devez, pa deufoc’h en va bro,
* Lec’h na n’euz nemet mene ha yuniou tro war dro,
* Pa zirollfe an avel da stourm, kri, fall ha iud
* Pa renfe bars ar c’houmoul, sonjou c’hwëro ha pud,
* Daouste, c’houi c’helfe ive lakaat d’ar barr dirud,
* Eun harz tener met krenv, vel reun al loaned mud,
* Gouest da viret da heuzi, kreiz sebeliou an dud ?
* Hag ar bloaveziou sklejet a hed an amzeriou,
* Deuz kantvet da gantvet evel reuzeudiou,
* Aman bars an draonien ken drouklivet ha kleuz
* A zastum ar baourentez, an enkrez hag ar c’heuz.
* Giz eur pec’hed marvel, kuzet dôn en hor c’hreiz,
* Al lorc’h tenvel morgousket a skoach ebars he neiz
* Ha mezuz hor c’houztians hirio a vo direiz
* A voustro war an techou, rollet war naou ar bleiz !
* Paréour, rag da stoui war ar vizer oc’h boaz,
* Aman, holl reuz ar bed a zo dispak, en noaz.
* Gouliou ar paour kez den, pebret gant fallentez,
* A zo sallet ive gant poan, glac’har ha mez.
* Ma ! gwelit, pell, an douar, trist vel dremm eur barner
* En nenvou hep trugarez, oablet treut gant krizder,
* Hirvoudou poblou brein a zisalan gant flêr,
* Lec’h a rigogn ar maro ha teuziou diniver.
* Kalon an den zo ledet, dizamant war an dour.
* Er poull, an halegou morz a gren hag a wigour.
* Eur vouez sklaset a c’hrozmol ; diston’vel eur rebech.
* Daëlou a c’hlep ar gouzer, daouste m’eo sec’h ho bech.
* Daouste pare zo aman d’an drubuillou mantruz ?
* Doue, kuzit, me ho ped, eur skeuden ken skrijuz,
* Mac’h astennimp hon daouarn d’an heol karantezuz,
* A roï d’eomp gant e domder, eun esper lugernuz !
D’am mignon Léopold Pascal.
* An noz-man, am euz kousket, dindan trouz ar mor braz…
* Hag an tonnou ken dicheg war ar garrek peur-noaz
* O deuz douget ha bleinet nijadenn va hunvre,
* Dianket dec’h eun tammik deuz hentchou ar mene.
* Diskan : Roll, diroll, o mor disurz,
* Dour spontuz ha garo,
* Leun a zroug hag a gounnar,
* Ruill da gorvou maro.
* An ezen mik kounnaret a c’houez war an aodou,
* Blaz an holen hag alan an douriou hep mestrou.
* Avel gwalarn pa fulor, war vein gwalc’het an traez,
* A frê lann glaz ar c’hleuniou hep damant na truez.
* Dirazout kement anken, ve dustu mantret krenn,
* Ha peb glac’har sebezet a renk stoui he fenn.
* Piou a deufe da blêdi ne n’out ket eun ene
* Birvidik vel hon hini, ha dishenvel bemde ?
* Ma vusc’hoarzes awechou ez eo vit ober goab
* Rag da douelli an dud a peuz doare dibab.
* Dindan an nenvou heuzet hag al loar sarac’het.
* Penoz c’helles, muntrerez, golo mad da dorfet ?
* War da vronn garantezuz e c’halves gant mouez flour
* Ha da vouskan luskelluz zeseo ar pesketour ;
* Egiz eur c’hast e tommder en em roes d’an holl
* Ha pokou da vuzellou bepred a gas da goll !
* Perag ebarz da wele vid ar briedelez
* A ziskenn al linser-gaon war dôl an dud nevez ?
* Perag e lec’h entana, teus da sklasa ar gwad ?
* Perag ive zeo d’ide koantiz kement breizad ?
* Rag ni holl, en hor sellou, hon euz skeudenn ar mor,
* Hunvre skeduz ar sklerder, barzoniez Arvor !
* Ha sethu hi da viken, despet da gement tra,
* Daouste ma droc’h ar vuhez, mestrez euz ar gwella !…
* I
* An deliou a gren gant anken,
* Er gwez da gala-goanv.
* Hag ho liou deomp a c’hourc’hemen
* Ez int rêvidik ha klanv.
* An avalou a zo avet,
* Bars al liorzou.
* An ilin moc’h, prestik gwentet,
* Er c’harz a vreïnou.
* II
* Ar mouar sebeliet breman,
* Er c’henvi louz ha glepiet
* A restol o gwad war-n-hezan,
* D’an douar, ma vo sunet.
* Ar barr a bil gant farserez,
* Druillajou kraon fô.
* Hag an drask bepred war evez,
* Prim o diblusko.
* III
* Pad an noz, an eneou daonet,
* Dinasket vit ober reuz.
* A zeu er fourrad dirudet,
* Hep gellout prena ho c’heuz.
* An hoper a iouc’h er reïer,
* D’an teuziou diroll.
* Hag al loaned en o c’hreïer,
* A chech war o roll.
* IV
* Ha goude koan, ar mammou koz,
* A zibuno gant ho neut
* Kontadennou kaër a-brepoz,
* Evit an holl baôtred reut…
* An tan mouded war an oaled,
* A c’hoarz ken lirzin
* Ma sant an tad-koz dihunet,
* Ar flamm en e c’hlin.
* V
* En despet d’an amzeriou fall,
* Ha da gement kaouad kri,
* Ar re iaouank red da lec’h all,
* Rag o gwad zo o virvi.
* Ar galon n’euz met eur mare,
* Keit a sko kalet.
* Red eo klask d’ezhi dizale,
* Plac’h… ma vo pâret.
* VI
* N’euz ket ken ambludadegou,
* Dindan lagad ar stered.
* D’an dansou nevez gant begou,
* A ziroll an holl verc’hed…
* Sôn ar biniou, ra vo gwelet
* O chom sterd atao.
* En Kerne a zo c’hoaz paotred,
* Vit ar jabadao.
* VII
* Bombard dispak eun ton buan,
* Ma ielo ar c’helc’h en dro.
* Dorn ouz dorn kanomp an diskan,
* Hardi’ ta ! Flemmomp d’ hon tro.
* Stokomp ar seuliou war al leur
* Ha iouc’homp d’ eoc’h holl
* Iec’hed padus ha gwir vadeur !
* Ar furnez zo foll !
Gant va c’hinnig kaloneg d’ar barz Gwaz Eussa
(Pierre Mocaer).
* An hunvre dismantret, ha muntret gant peb den,
* D’abardaez e vuhez, pa sellfe war e giz,
* ’Wechou, dre eun envor, a gas d’ar c’heuz, a blen,
* Eun ene holl karget gant eur gaërder iskiz.
* Le rêve pantelant que tout homme extermine,
* Lorsqu’au soir de sa vie, il revoit le passé,
* Parfois, du souvenir, au regret achemine,
* Une âme tout entière éprise de beauté.
* Hag en oabl an nosvez, lintred gant ar stered,
* A zao, vel eur bennoz, douster ar sklerijen,
* Ma ra an dolen sakr d’hon c’haranteziou bet,
* Lec’h hano ar Gened vo skrivet da viken !
* Et le ciel d’une nuit que l’étoile illumine,
* S’auréolant alors d’une douce clarté,
* À nos amours défunts fait la table divine,
* Où s’inscrit à jamais le nom de la Beauté !
* D’an oad ze, c’heller mad, muzula c’houek an hent,
* Ha lorc’h ar geriou ven slapet d’an aveliou,
* Pa deu ar sotoni da dec’het, d’an ampoent.
* Doue ! nag a garfer ’nem gaout bugaligou,
* En eur c’horf kastizet, lec’h ar galon zo glan,
* Musc’hoarzik an nenv glaz ha tomder an heol splan.
* C’est à cet âge-là, qu’on mesure la route,
* Et l’orgueil des vains mots, semés à tous les vents,
* Quand la bêtise humaine est enfin en déroute.
* Dieu ! que l’on aimerait la gaîté des enfants,
* Dans la vieille carcasse où le cœur reste pur,
* Un rayon de soleil, avec un coin d’azur !…
* A boan war an dolmen, oa laret : « Peoc’h a zo ! »
* Ma welan etresomp, ar reuz o tont en dro.
* Ha perag ’em zrailla ? da betra ze a dal,
* Rag n’euz forz deomp pe hent, ma c’herruomp er pal,
* Breiz atao, Breiz bepred, pe Breiz da virviken,
* Ouz al labour ken sakr ma teuomp holl a benn !
* Pephini zo dleour d’ar Vro, d’ar ouenn, d’ar Gwad.
* Hag vit salvi anê, a boanio gant kalz stad.
* Iaouankiz, va breudeur leun a dan hag a flemm,
* Vit ma drec’ho hirio ar gwir Gan war ar c’hlemm.
* Dirag memes tantad na rit ket ho penn-fall
* Ma dostaïo an deiz a zeportomp gant mall…
* Gwelit, an eost zo âo war leur zorna Kerne !
* Ha pegwir a vervomp er memes karante,
* Ar re a ved an ed a dle kaouet doujans
* Vit ar re all an euz hen hadet da gommans.
* Va zud, koz ha iaouank, ma c’haï bara er forn
* Demp kalon ouz kalon, ha kerzomp dorn ouz dorn.
* Evit ma vo hor Bro, da viken braz ha reiz,
* Breiziz holl en hor sao, iouc’homp buhez da Vreiz !
D’an doktor A. Classe, evit beza roet d’in epad pemp bloa sikour soursiuz eur midisin mad ha dorn eur mignon kaloneg.
* Na varvo ket gouenn ar Vretoned
* A roïo c’hoaz kalz a dud vad
* A viro en emzer da zoned,
* Brud al ligne, enor ar gwad.
* Dalc’homp bepred da iez hon tadou.
* Stagomp d’ar vro neuz hon maget.
* Vel an dêro don en douarou,
* Griennomp ’ta, pennou kalet !
* Adarre an nevez amzer
* A c’hoarz en traoniennou Kerne.
* En oabl ken glas an Alc’houeder
* A gan gened ha bravente.
* An avel deuz Roc’h Trevezel
* Touez al lannou a vouskan
* Ma frij karantez Breiz-Izel
* Dre ar brugou hag ar balan.
* Na varvo ket en hor c’halonou
* Envor an amzer dremenet,
* Iudal a ra c’hoaz an hirvoudou
* Ha sonj ar poblou koz trec’het.
* Lezomp peb den da gerzout e hent
* Heb trubuill, heb aon na souez,
* Mez eun devez diskriniomp hon dent
* Ma teuer da noazout d’hon iez !
* Selaouet ’ta mouez ar c’hleïer
* Hentchet sioul gant ar goumoulen
* Leun a spi, karget a zouster,
* Seder, dudius ha laouen.
* An den paour a hed e vuhez
* Na c’houlen ket kalzik a dra
* Eun tamm iec’hed ha karantez
* Eur galonig, eun tamm bara !
* Na varvo ket war douarou Breiz,
* Ar c’hijou koz hag ar furnez.
* Ha difennomp gant kalon ha meïz
* Hon hêr ouz an doare nevez.
* Hor peadra zo war ar garrek
* Eun ti, eul liorz, hag eur c’hraou…
* Dalc’homp d’hor bro vel Breiziz gwiziek
* Ha miromp aneï dont en gaou.
* Na glevet-hu ket ar biniou
* O son e tal ar perzier kloz ?
* Ha na welet-hu ket ar bleuniou
* O varella girzier ar roz ?
* Ha na welet ket koëffou gwen
* Oc’h ebati war al leur vraz ?
* Na glevet-hu ket an abaden…
* Iouc’h ! tro d’an dro ! Breiziz zo c’hoaz !
* Na varvo ket gouenn ar Vretoned
* Rag ar baotred a denn d’ho mamm
* Bea vo en amzer da zoned
* Kalz mibien fur d’eur vro divlamm.
* Komzomp, Breiziz, gwir iez hon tadou
* An urz zo roët gant an Nenv.
* Dalc’homp d’hon giziou, d’hon dillajou
* Touomp chom holl feal ha krenv.
* Adarre an nevez amzer
* A laka ar gwad da virvi,
* Peb lapous a zeu telenner
* Evel peb trouz eur ganiri ;
* Barzaz a zo ebars peb kalon.
* Ha musc’hoarz war ar muzellou,
* El levenez, ni chommo breton,
* Peoc’h war bed d’an holl boblou !
* Dirag ar Werc’hez sakr ha sant Yann-Badezour
* He doa touet d’ezan gant he mouezik ken flour,
* Karantez peurbadus !
* Hag a boan war al lê, a varve ar geriou
* Pa zavas he c’halon eneb he muzellou,
* Ar gaou heuzus !
* Touet he doa d’ezan, penoz biken eun all,
* Na lakche e ene da zoned da dridal,
* Keit a vije er bed !
* Ha dustu war al lec’h — faë war ar wirionez,
* Dindan he malven hir, a guz, an draïtourez,
* Eur falzente dibred !
* Touet he doa d’ezan, tre da vetek mervel,
* He c’horfik mistr ha meür, prof d’ar giz broadel,
* Dre ar briedelez !
* Ha neuze, tremenet flamm an tantadik ven,
* Torret ar vaz-valan ha dilezet an den.
* Foei d’an drubarderez !
* Dirag ar Werc’hez sakr ha sant Yann Badezour,
* War he daoulin pleget, gant he mouezik ken flour,
* D’he c’halonig mignon,
* Amzavas dre eul lê, ar feiz en he c’homzou,
* Ar c’houeka karantez a c’hellfe an nenvou,
* Binniga hep sermon !
* Na oar ket vit petra ha na oar ket perag,
* He deus grêt kement-se, en eun tol krenn, a dag,
* Rag leal oa arog !
* Ha sonjal e ree hen karout sterd, avad,
* D’an unvaniez red, ’n em roche gant gwir stad,
* Met an drubuill zo rog !
* Touellet he unan, a berz an droug-speret,
* Gwall skwer da bephini ha d’an ifern gwestlet,
* Balamour d’an tech koz !
* Daoust hag ar gaou ganet en kalonig Eva,
* Dre an herez diaoulek a zeu da c’hrienna,
* Dindan reveulz an noz ?
* Met pegwir zo urz vad, dre gemenn ar Salver,
* A vezo pouezet piz, — aotread ar barner —
* Gant eur c’hrog dizamant
* Lod an droug hag ar gwall, da bep den tamallet,
* Eneb talvoudegez ar vad grêt ha rannet,
* Bezomp hep nec’hamant !
* Dirag ar Werc’hez sakr ha Sant Yann-Badezour
* He deus touet a galon ha nac’het a vouez flour
* ’Vel en despet d’ezi !
* Ha da biou gout an droulans — d’ar ginou pe d’ar gwad ?
* D’ar plac’h pe d’al ligne ? — d’ar bugel pe d’an tad ?
* Da biou ar falzoni ?
« Me a fell din vefe va c’han digabestr eveld ar c’hefeleg a darnij war an yun, a nefe va c’han ’vit lezen met plijadur va spered ha va sonj, hag evit ton, nemet trouz va c’halon birvidig. »
* Glac’har zo em c’halon o toned en va bro.
* O weled an deliou e traon ar gwez dero.
* O weled er parkou an holl drez o redal,
* O klevoud dre ar vro avel fall o yudal.
* Goulskoude en va bro a zo memes douar,
* En va bro sarac’het gant poan ha gant kounnar
* Eler, benviachou, ledet dre an erven
* A ra d’hon ezili krena gant an anken.
* N’euz den war ar bale na den o labourat
* Na welan den er park na den ive er prat
* Er warem na glevan ar mesaer o youal
* Danvad o vegelad nag an oan o vreunial.
* Va c’haer gaez, oa gwechall ken iskiz ha laouen
* A zo prestik breman da gweza en poultren
* Ranna ra va c’halon, Doue, planeden gri !
* Va daerou neuz ruillet o tigwezout em zi !
* Penaoz meuz anvezet va zi kement karet,
* Rag ar braz dioutan a zo vel pullufet.
* Ar prenestrou brevet, an nor ken miserab
* Ar presiou louedet ma zeo sklaset va gwad.
* Al lec’h am euz bevet eürus ha didourmant
* Al lec’h ma zoun-me bet ken foll ha ken yaouank
* A zo breman didrouz, ha trist’vel ar maro.
* Red eo din arreti ha mont-krenn en dizro.
* Deus ar speuren e ma, bepred seder ha flam,
* Dindan eur weren dorret poltred karet va mam ;
* Gouelet am euz dourek, klemmet a meuz va gwalc’h,
* Follet eo va spered ha va c’halon awalc’h.
* An iliz zo karget gand yeot ha gant lener
* Eun hoper zo neizet tre war dal an aoter
* Er vered ar beziou a zo el loustoni.
* Ar mein hag ar c’hroaziou goloet a genvi.
* Eun alan bilimus neuz c’houezet war va bro.
* Ma na welan dre holl met traou trist ha garo
* Goulskoude na gredan vefe en Breiz-Izel
* Na brezel na trubuill da veza ken kruel.
* Va zi, va c’haer, va bro, a zo abandonet.
* Tud, kerent, mignoned a zo holl partiet,
* Rannet eo va chalon, ne c’hellan ket kompren,
* Ha mervel a renkan kreiz an devalijen.
* Dirazout, mestr ar bed ha salver an den kez,
* Daoulinet, gant gwir doujanz, en arvar hag enkrez,
* Reuzeudik, en va daëlou karget a c’hwerventez,
* A c’houlennan ganes, kinnig prim d’am mignon
* Glac’har braz va c’halon.
* Daou vreur a oamp ! ha barzed e oamp ive hon daou.
* Unanet dre al lê d’ober brezel d’ar gaou.
* En karantez hor bro, maget gant gwad ar Vamm
* A viremp glan ha kaër, brud eul ligne divlamm.
* Pa vanke d’in re vuan astenn va c’hammejou
* Eur c’helenner feal a boueze va c’homzou.
* E galon a oa frank ha digor braz d’ar mad
* E yalc’h, hep damanti, rinset d’ar paour, gant stad,
* Prestr atao da sikour, da rei skoazel d’an holl
* Hep sonjal ’nije ket alies e zigoll.
* Speredek ha gwiziek, evelse dous ha fur,
* Met enebour kaled d’an dud fall ha hudur.
* Skubet eo va c’henvreur, o tizreï deuz va zi !
* E varo trist kenan a ra din hirvoudi,
* Na gollin ket envor ! biken na zisonjin
* Deuz va mignon karet, ken karantezus d’in,
* Biken deuz va spered na gerzo ar c’homzou,
* An diveza gleven o tont deuz e c’hinou.
* Gant va fedenn kaloneg, kalz kenvroïz a leiz
* A gaso, dre berz Doue, trugarez d’ar barz Breiz.
* Pa vleunio ar brug a neve
* Dapin eur vouden euz ar mene,
* Kichen e vez, a blantin neuze
* Kaëra fleurenik an Arre,
* Hag an avel flour, iskiz
* Da Verrien, en tal an iliz
* A gano da Phil Guyomarc’h
* Sôn burzuduz an douar.
* Hag awechou, an ezen dener
* A zougo d’añ kan an Alc’houeder.
Miz Kerzu 1929.
* ’Neuz forz a-bed. Despet na n’e ket brao,
* Va c’halon a zouj anezan…
* Kamm eo. Mad tre ! pegwir a gao
* Ar c’hiz da blijout din kenan.
* Nann ! n’eo ket brao ha darn all a vousc’hoarz,
* Pa dremen a biou d’in chilgamm.
* Met e zaoulagad prim a c’harz
* Ar sklerder war e zremm ken flamm.
* Va c’hoant a zo kere. An holl dud vad euz ker,
* Ebars he di, a deu bemde da barpillad.
* Delc’hen a ra bepred eur iez splan ha seder.
* Vit gelver an hunvre oar giriou deread.
* Kana’ra soniou ken dudius,
* Lod an’ euz avi deuz he vouez,
* Pa ziroll, tener hag alânus,
* Evid-oun ’n eur grena a bez.
* Ken mad eo. Ne vo morse pinvidik.
* Rag peb paour kez d’ezan a zo kenvreur…
* Met daouste ze, meur a hini birvidik,
* Vit hen chechat, a ra an dro d’e leur !
* Er pardoniou, red eo mont d’ar jabadao.
* Va mignon kez n’e ket evit dansal,
* Rag e c’har gamm a vir outan atao,
* Gwela ’neuz grêt, meur a wech o sonjal…
* Ho taoulagad zo serret da sklerijenn an de
* Mes ar sklêrder’ n ho kalon a drid en bravente,
* Er gened ken dudius bepred a chomo glan
* Yaouankis ha karantez da viken brao ha splan.
* Vos pauvres yeux fermés à la clarté du jour,
* Gardent dans votre cœur l’éternelle lumière,
* Que la Beauté, pourtant, dispensatrice austère,
* Met avec des reflets de jeunesse et d’amour.
* Vel kontaden burzudus, ha siwaz trist kenan,
* Eur gont berr ha spouronnus am euz klevet breman.
* Ha va daëlou difronket gis eur stêr diredet,
* Bars eur rann leun a c’hloar, levenez ’n euz laket.
* Telle une merveilleuse et lamentable histoire,
* J’entendis un récit fort terrible et poignant…
* Mes larmes ont coulé, véritable torrent,
* Bénissant la douceur d’une page de gloire.
* Ha neuze war va daoulin zoun kwezet ’ en eul lam,
* Ho sakrifis komprenet pegen braz, pegen flam.
* Ar prof holl disklabezet euz ardou ar bed-ma
* Skedus zo ’n em zisklèriet bars eun noaz ar brava.
* Et tombant à genoux d’un élan instinctif,
* J’ai compris la grandeur de votre sacrifice.
* L’offrande dépouillée de vulgaire artifice,
* Plus clairement parut dans un nu mis à vif.
* Seder an nevez amzer a gan bars ho kalon
* ’Hentchaz ho torn hep krena war al lien kalet,
* Ha me, paour kez reuzeudik, meur a wech meuz klasket
* Kas d’an Nenv, vit ho meuli, va zalud dre eur zon.
* Le printemps éternel chantant dans votre cœur
* Guida votre pinceau sur une toile ardue.
* Je voudrais moi, rampant, élever à la nue
* Un immortel hommage au glorieux vainqueur.
* Peurgas :
* Eur c’hlenved a ra din beza gwall drouk ha du ;
* Bemde en em gavan mes morse na ven henvel,
* Vit ma welo ’ n e c’hwarez ar bobl a Vreiz Izel,
* Va Doue, da Lemordant roït ar gweled dustu !
* Envoi :
* Un mal qui m’a frappé me rend méchant et sombre,
* Chaque jour je me vois mais sans être pareil…
* À Lemordant, mon Dieu, dévoilez le soleil,
* Montrez-lui les Bretons à genoux dans son ombre !…
* Awechou, pa iud an avel,
* va c’halon a ve trist kenan.
* Tenvel giz ar pec’hed marvel,
* an daérou a veuz anezan.
* Met desket meuz trec’hi va glac’har
* ha kana krenv e lec’h gouëla.
* Koach a ran anken ha kounar
* er bed, na dal ket deomp lenva.
* Nann ! na dal ket en em ziskuill,
* Rag bea zo kalz a dud sod.
* Euz a re fall vez kavet puill,
* Stankoc’h vit bleuniou war ar bod.
* Peb den a zoug e zamm — pephini neuz e lod
* Ar bed a c’ha, a zeu, hag an holl draou a ruill.
* Ha ma glaskit eur wech lakaat an harz d’ar rod,
* A po ziwar ho fri — vel eun diskroug — anduill.
* Awechou, pa ziroll em spered,
* envoriou didruez ha kri.
* A zeblant d’in ez oun bet merket
* vit maga gwall ha kasoni.
* Goulskoude zo tomder em c’halon,
* eun tantad flamm met dalc’het kloz.
* Digare meuz hag a bep feson,
* d’hen kuzet mad : war-n-on, malloz !
* Feuket am euz meur a hini,
* ’n eur larout d’ê ar wirione.
* Darn all neuz roet d’in testeni,
* ha bennoz douz o c’harante…
* Met piou velse neuz va aotréet
* da ziframma tud ven ha fall ?
* Peb den gant lorc’h a zo kabestret,
* Atao en em gav didamall !
* Awechou, neubeudik a dra,
* a ziskenn sklerijenn war-n-on.
* Bennoz Doue oar diskarga,
* levenez vraz en hor c’halon.
* Bennoz Doue eo an heol splann,
* an evned en gwarez ar c’hoat.
* Sell, birvidik o daoulagad,
* hag ar garantez en o c’han !
Pages