OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Elet an Env deut d’an Douar

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Aeled an Neñv, deut war an douar.
| ◄ Jezus, ken dous er zonjezon (Jesu, dulcis memoria) | Elet an Env deut d’an Douar | O sonjal en hon fec’hejou (Pasion hon Zalver) ► |
An drede zul goude ar Rouane ema Gouel ar Famill-Zantel, Jesus, Mari, Josep, Kanet ar c’hantik, 70, Kanomp ol meulodi, en enor da Dad-Mager ar Mabik-Jezus.
An eil de a viz C’houevrer, Gouel ar Chandelour, kanet eur c’hantik d’ar Mabik-Jezus ha d’ar Werc’hes o vont gantan da dempl Jeruzalem : laret ive chapelet ar misteriou a joa, 35, goude bezan bet en ofisou ken kaer euz an de-ze, goulou beniget en ho torn.
An 11 a C’houevrer, Gouel an Itron-Varia-Lourdes, hag ar zul warlerc’h, kanet he c’kantik, 57.
Epad amzer al Lard pe Malarje, bezet aketus da bedi ha da ganan, gant glac’har euz pec’hejou ar bed hag ho re hoc’h-unan, eur c’hantik benag bemde war ar maro, ar binijen, Zakramant an Oter, etc.
Miz Meurs eo miz Z. Josep, hag e ouel a zigoue an 19. Kanet dezan bemde eur poz benag euz e gantikou, 68, etc.
Ar 25 a vis Meurs. Gouel an Anonsiasion. Kanet ar misteriou a joa, hag ar c’hantik Eun arc’hel, 28, pe O Pia, 29.
Ar C’horeiz zo eun amzer a binijen. Kantikou ar Pevar Fin divezan ha kalz a re-al, 80, 81, etc, a zikouro ac’hanoc’h da gompren kentel al ludu, ha d’ober eur pask mad. — E fin ar c’horeiz ema amzer ar Basion hag ar Groaz. Chapelet ar misteriou a c’hlac’har, 36, hag ar c’hantikou 117, 118, etc., a dleer da ganan neuze.
1. Elet an Env, deut d’an douar, Diskenet war mene Kalvar, Da ober kanvou d’hon Zalver, Pa na c’houl ar bed hen ober !
2. Pa gonsideran e boaniou, Pa zonjan ene dourmanchou, Pa ’z a ma speret d’ar C’halvar, E rann ma c’halon gant glac’har !
3. Zellet, pec’herien,ouz ho Tad, Zellet e vizaj leun a voad, Eur gurunen spern war e ben, Ha morlivet ol e gerchen !
4. Zellet maro e daoulagad. Zellet e daou dorn, e daou droad. A zo treuzet gant an tachou A blant en-he ho pec’hejou !
5. Zellet e goste gouliet, E gorf gant ar fouetou blonset. Zellet e Vam etal dezan Beuet en anken eveltan !
6. Ar rec’hier hag ar meneiou Zo estlamet euz e boaniou : An heol, al loar hag ar steret, Gant ar spont a zo ’nem guzet !
7. Ha te, o pec’her kaledet, Na rez van na zeblant ebet Vit gwelet maro da Roue, Da Dad, da Zalver, da Doue !
8. Goaz out evit ar Judevien, Ha goaz evit e vourevien ; Rak darn aneze a ouelas, Gant true outan pa varvas.
9. Ar re-ze n’hen anavent ket, Kredi rentec’h oa fals-profet : Ha te, pec’her, te oar piou e. Te oar ec’h eo gwir Vab Doue !
10. Kement pec’het marvel a ret Ouz ar Groaz zul-gwej hen staget, Hag e tigoret adare Ar gouliou ben dispenne !
11. Mar ec’h euz outan nep true, Dilezet buan ho koal vue : Pardonet d’hoc’h enebourien, Evel Jezus d’e vourevien !
12. Euz ho krimou gret pinijen, Iunet, pedet, reit aluzen : Evel-se c’houi a gonsolo Ho Salver ker war e varo
# Em c’hosni

| ◄ Aliou eur vamm d’he bugalez | Em c’hosni | Maro ha kaon grek al leon  ► |
(Telen Remengol, N° 9.)
* Em c’hosni me garfe gwelet
* Tud Breiz-Izel holl unanet,
* Holl o pedi ’nn Aotrou Doue,
* Gant eur galon hag eun ene.
* Gwelet ma breudeur ar Barzed,
* Ma breudeur ker holl unanet
* O kana war ho zelennou
* Da Vreiz, hor bro, pep seurt toniou ;
* Gwelet ed pell ann teir gwalen
* Ha bennos ann env war hoz penn,
* Gwelet eost mad leiz ar parkou,
* Da rei d’ar paour a zac’hadou.
* Em c’hosni me garfe gwelet
* Bara, dour mad d’ar Vretoned,
* Iec’hed ha joa ha buez vad,
* Ha karantez e pep tiad :
* Gwelet ann holl vugaligou
* Koant evel elez ann envou,
* Iaouankiz fur ha tud a feiz
* Hag ar re goz evel sent Breiz.
* Em c’hosni me garfe gwelet
* Meuli ar Werc’hez venniget,
* Gant braz, gant paour, gant pinvidik,
* E kement ti zo ’nn Armorik.
* Gwelet euruz a-rok mervel,
* Kement den zo e Breiz-Izel ;
* Gwelet e zeo Doue karet
* E kement bro a zo er bed.
* Em c’hosni me garfe gwelet
* E ve tud Breiz anavezet
* Vit tud a feiz, kalonek, leal,
* Evel ar zent ho zud gwechall.
* Me garfe gwelet Breiziz holl
* O vont da bardon Remengol,
* Da Wemgam, Rosdren ha Bulat
* D’ar Ieodet ha da Gelou-Mad.
* Gwelet Breiz, bro ma zadou koz
* War ann douar eur baradoz,
* Eur baradoz roet gant Doue
* Da c’hortoz Baradoz ann Ee.
* Peoc’h, levenez d’ann dudou kez
* Etre ’nn holl e Breiz karantez ;
* Ar paour karet gant pinvidik,
* Ar pinvidik gant reuzeudik.
* Em c’hosni me garfe gwelet
* Baniel ar Feiz, ar Vretoned,
* Savet war ann touriou huel,
* Ha war meneiou Breiz-Izel ;
* Hueloc’h evit ann avel,
* O lugerni war Breiz-Izel
* Gant flammou tan warn-han skrivet :
* « Doue Breiz ra vezo meulet ! »
* Skrifet warn-han e skritur aour,
* Hano an Itron Wir-Zikour
* Hano ar sent hag ann elez
* War Breiz-Izel a dol evez :
* Ar Vretoned war ho daolin
* E-c’harz kroas ma Zalver divin
* Kana : Gloria in excelsis !
* Da Jesus ! Doue ha Roue Breiz.
                                  J.-P.-M. Ar Skour,
                                     Barz ann Itron Varia Remengol.
E Remengol, ar 24 a viz Mae 1869, deiz ar Pardon braz.
# Eleiz a dud a gav kalet (Ar Basiantet)

| ◄ Diwar lein an touriou, ar Groaz | Eleiz a dud a gav kalet (Ar Basiantet) | Klevet, ol vugale Doue (O Filii) ► |
1. E-leiz a dud a gav kalet Klevet Jezus o lavaret : « D’ac’h hoc’h unan bemde marvet, « Douget ho kroaz ha ma heuillet ! »
2. Kaletoc’h c’hoaz a vo klevet Pez a laro d’ar re daonet : « Tud miliget, et pel ouzin « Kreiz an tan na n-euz ket a fin ! »
3. Hogen breman mar chilaouet, Kentel ar Groaz, ha mar zentet, C’houi neuze a vezo dizoan Euz an ifern hag euz e dan.
4. En ho rog Jezus he dougas, Ha zoken out-hi e varvas ; N’helfec’h ket tanvat e joaiou Hep kemer lod en e boaniou.
5. Baleet keit ha ma karfet Netra dre ar bed na welfet A ve d’an den ken talvoudus Evel ar Groaz warlec’h Jezus !
6. Ar poaniou korf hag ar c’hlenvet, Ha mui c’hoaz ar poaniou speret, A zo peb hini aneze Eur groaz roet d’imp gant Doue.
7. En ti, er porz, hag e peb oad, Kroajou vo war ho kein dalc’hmad, An aour na lam ket aneze Euz a balez ar rouane.
8. Mar o douget en espet d’ac’h Goal drist eo an doare genac’h, Kals poneroc’h eo deut ho pec’h, Ha lec’h profitan c’houi a bec’h.
9. Bue Jezus-Krist a zo bet Eur verzerenti hed ha hed, Ha na glasket en hoc’h hini Nemet plijadur ha dudi !
10. Mar ve bet tra war an douar, Gwelloc’h eget poan ha glac’har, Reit en dije d’imp hon Zalver E kement-se kentel ha skouer.
11. Komz Jezus a chomo bepret, Skrivet-hi don en ho speret : « Ret eo mont dre hent ar poaniou « Da rouanteles an Envou. »
12. Er bed-man an eürusan c’hoaz Eo an den a gemer e groaz, O trei war Jezus e zellou, Hag o kerzat en e roudou !
Da zadorn Fask ec’h achu kanvou ar bed kristen. En ilijou e ve beniget an tan, dour ar Vadeiant. Ar cierj braz gant e benap greunen ezans. Kanan rer an Alleluia, ar c’hleier a zon, ar c’halonou a zigor d’al levenez.
# Elet euz ar Barados

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Aelez eus ar Baradoz.
| ◄ O ! na hir eo an noz | Elet euz ar Barados | Adoromp ol en Hosti ► |
* Elet euz ar Baradoz, zellet pebes enor
* A ra d’imp er Zakramant Jezus hon Redemptor :
* Eur wej evit hon prenan ec’h eo bet inkarnet,
* Hag evit dont d’hon magan genimp e chom bepret !
* Mari, gwir Vam da Jezus, Mari ma Mam dener,
* Ma zikouret da resev ho Mab ha ma Zalver :
* Me na n-on ziouas netra, netra nemet pec’het,
* Mes enoc’h ec’h esperan, o ma Mam beniget.
* Krouer an Env, an douar, war an oter bemde,
* Dre goms nerzus ar belek a zisken a neve ;
* Eun Doue kalz hueloc’h evit ar firmamant,
* Enem izela didan spesou ar zakramant.
* Eun Doue na chanj james epad an ol amzer.
* Eun Doue war bal e zorn a doug ar bed antier,
* Enem lez gant ar belek da vezan diblaset
* Evit disken e kalon ar paouran euz ar bed !
* O mirakl ar zouezusan e-touez ar miraklou,
* O burzud na hell kompren ar c’haeran sperejou :
* Evit gonit kalonou ho pugale ingrad,
* O maget, o ma Jezus, gant ho Korf ha ho Koad !
* Nan, evit eur mab unik ar vam an deneran,
* Biskoaz na zantas kement he c’halon o toman !
* Goude ken braz karante piou a helfe refus
* Konsakri e ol galon d’ho karet, ma Jezus ?
* Mar d-eo dister kalonou ar zent hag an ele,
* Evit karet eun Doue ken dign a garante,
* Penos e prizet, Jezus, dre ar gomunion,
* E kalonou ken sklaset dont da ober ho tron !
* Penos kredi azean ouz tol zakr eun Doue,
* Goude bezan offanset kement e vajeste ?
* D’ho taoulagad, ma Zalver, na heliomp prezanti
* Nemet kalonou ziouas ! leun a ingrateri.
* Koulskoude pa hon galvet da vont ol d’ar banket,
* Dre eur gomz a drugare effaset hon fec’het :
* Teuet sklas hon c’halonou gant tan ho karante,
* Leun a joa hag a fians e tostaïmp neuze.
* Pebes eürustet breman pa zantin em c’halon
* Jezus o vevan genin evel eur gwir vignon :
* E ine gant ma ine pelloc’h enem vesko,
* Gant ma goad em izili e oad pur a redo.
* Prestet d’in ho tiou-askel, ma El-mad zoursius,
* Ma ninjin evel eur goulm etre divrec’h Jezus ;
* Me rei dezan ma c’halon, hen rei d’in e hini,
* Gantan me a repozo e peoc’h ha dizoursi.
# Em Bro e Kerzu 1917

| ◄ Roc’h Trevezel | Em Bro e Kerzu 1917 | Genver 1918 ► |
Da Fanch Coïc.
* Ar sioulder a c’hounit muioc’h-mui hon maeziou,
* War an henchou n’eus den, mud eo ar meneziou.
* Ne glever ken er vourc’h o tason an anvez,
* Tri bloaz ’zo eo goullo ti-labour ar c’halvez ;
* Ar fornier ’zo maro, e baotred er brezel ;
* Er brasa tiegez n’eus ’met eur c’hoz mevel.
* Odeou ha kleuziou a zo distouf, freget,
* Meur a graou, a lojeiz, diraz, disto, kouezet.
* Al loened er parkou a zo leun a gailhar,
* E penn ar bern-kolo ar c’hi ’ziskouez glac’har.
* N’ez eus netra seder, bale ’ran er voren :
* An heol war an dremwel a boan a sklêrijenn.
* O meneziou va bro, ho kwerziou ar c’haera,
* N’eus mui skouarn na mouez d’o c’hlevet, d’o c’hana !
* Tenval eo an deiziou, ar bed a zo e kanv ;
* Va spered enkrezet penaos e vefe skanv ?
* Tristât a reas c’hoaz pa welis eur zoudard
* O tônt ’n eur wrenoden en e zilhad glazard,
* O vriatat e dud ha trei heb laret ger,
* E- pad ma ’z ae e wreg, e re vihan d’ar gêr…
(Kerzu, 1917).
# Eizved pennad — XIV

| ◄ Moskeen El-Aksa : posto an aprouf | Dindan al leuren zakr. — An Nor Alaouret | ’Trezek mene ar Gwe Oliv : an heol veure war Jeruzalem. — Moskeen an Asansion ► |
Hadkemeret ganimp hon boto, e tiskennomp don don dindan moskeen El-Aksa. Setu ni en eur pikol kao, bolzet eus krec’h, hag enni me n’onn ket ped kant pilher. An hano a Grevier Salomon a reer d’ei : larout a rer ec’h eo bet greet gant ar roue Salomon evit lakat e gezek. Mes ze n’eo ket gwir. Ar pilhero-man a zo bet savet (pegouls ? na ouier ket) evit kompezi leuren an Templ, ha hasten ’nei war du traouien ar Sedron. N’oufe den kompren pegen braz eo darn euz ar vein a weler ’barz ar voger-diavæz, na penauz e ver deut a-benn d’o azean an eil war egile ? Bean o deuz betek triouæc’h troatad a hirder, ha pemp a uhelder. (Sellet ouz skeuden ar bajen 190).
Goude bean gwelet en e donder ar voger a ro harp euz tu ar c’hreiste d’al leuren zakr, ec’h eomp d’ober eun dro warni : rak ledan ledan eo euz krec’h. Pa vouter ar penn dre an toullo hir ha moan a zo en kurunen ar voger, e teu an daoulagad da vezevenni : ken izel e welont dindane *goeled an draouien !
’N eur hedan ar voger e kavomp eun nor a rer anei an Nor Alaouret. Drezi e tremene Jezus pac’h æ hag e teue etre Jeruzalem ha Betani. War he zreujo (neuze ’oa hanvet an Nor Gaer), e pareaz sant Per eun den mac’hagnet, eun toullad deio goude an Asansion. Ar paour kæz a c’houlenne digantan ha digant sant Yan an aluzen, eur bakchij : « Sellet ouzimp ervad, » eme Per. Hag ar paour dioustu da stagan warne e zaoulagad, en gortoz ’michans da gaout eun dra bennag digante : « N’am euz ket arc’hant, ’me an abostol ; mes ’pez am euz a roan d’id : en hano ar C’hrist, Jezus a Nazaret, sav ’n’es sav, ha kerz. » Hag an den paour a gav dioustu e ziouhar hag a red ’trezek an Templ da laret trugare d’an Au. Doue.
’Dalek an abarde-ze ’oa bet laket sant Per er prizon. C’hwi ive, lennerien ger, mar ret ar vad d’ho nesan en hano Jezus, na laran ket na digoueo ket kement all ganac’h. Ken goaz eo hirie en Frans enebourien Jezus ha ma oant er Jude en amzer zant Per : breman c’hoaz eo difennet gante ober ar vad en hano Jezus.
Dre an Nor Alaoured ive, mar geo gwir ’pez a lavar Muzulmiz, e tle ar Franked tremen, eur gwener bennag, evit hadkemer Jeruzalem : setu perak eo bet stoufet gante, ha stoufet euz o gwellan.
’Vit kwitat al leuren zakr e fell d’imp eta mont e læc’h-all da glask digor. Dre gichen an Tour Antonia e tremenomp ha neuze e kemeromp hent ar gær.
Da c’hortoz koan ec’h eomp da chapel klanvdi Sant-Louiz, a zo ’stok d’Itron Varia Frans, evit bean binniget gant ar Zakramant.
Ar Werc’hez ive, an Itron Varia Lourd, a ro d’imp he bennoz deuz ar gleuzen a zo græt d’ei en porz ar c’hlanvdi. Karet eo aman hag enoret gant an holl glanvourien, betek gant ar re n’o deuz ket ar gwir fe. Fenoz dreist-holl e teu kalz anê da zaoulinan diraki : kaer dispar eo e-kreiz ar goloio a daul warni o sklerijen.
Eur c’hantik a ganomp en enor d’ei, ha neuze ec’h eomp da goan.
Ganti hon doa digoret hon devez, en Iliz he mamm santez Anna, ha ganti hen klozomp : eun doare deread da *verzan gouel he Ginidigez.
# Eizved pennad — XIII

| ◄ Perak diou voskeen war al leuren zakr. — Moskeen Omar. — Taulen an tacho | Moskeen El-Aksa : posto an aprouf | Dindan al leuren zakr. — An Nor Alaouret ► |
Moskeen El-Aksa en em gav ’læc’h e savaz gwech-all an impalaer Justinian iliz-veur ar *Ginnigaden. An hano-ze a roaz d’ei evit diskoel e teue an tado hag ar mammo, en amzer ar Judevien, da zigas di ha da *c’hinnig d’an Au. Doue o merc’hed bihan, evit ma vijent savet eno en e zoujans. Eno ’veve, *aketuz da bleal gante, intanvezed santel a stumme ’nê euz o gwellan dindan lagad an Au. Doue : rak o *c’helendi a oa harpet ouz an Templ, kouls laret. Eno eo e teuaz sant Joachim ha santez Anna da zigas o merc’h Mari, noajet hebken a dri bla, hag eno he lezjont ken e timejont anei da Josef ar *c’halve. Iliz-veur ar *Ginnigaden a zigase sonj euz a gement-se. Mes setu tremenet meur a gantvet aboue m’eo deut da vean digristenet ha da gemer an hano a Voskeen El-Aksa.
Ar voskeen-man n’eo ket ken kaer hag eben, mes brasoc’h eo. Bean ’zo enni c’houæc’h regennad pilhero : e-kreiz al leuren eur pelerin muzulmad a lenn ’n e goaze levr ar C’horan ; ha, ’vit sikour e zaoulagad da lenn al lizerenno, e vale warne, dre mac’h a, eur vazik koat du.
Kuriusan tra a welan aman eo posto an aprouf, En tu mad d’ar c’heur e zo daou bost marbr, an eil a-dal d’egile : n’euz ket etreze ouspenn eur palevaz hanter. « Neb a c’hell tremen etreze, ’me ar vuzulmaded, ac’h ei eün d’ar baradoz, rag an dud fur hepken a
c’hell hen ober. » Eun de bennak, eun den devot, a oa ze en e greden, ac’h esaaz tremen ’tre an daou bost : siouaz ! re ledan a oa a gof, Menel ’reaz ebarz an toull, ha kement en em drailhaz ’vit en em dennan, ken e teuaz da vervel eno.
’Vit mirout na arruje kement all gant hini all ebed, e zo bet laket eur varren houarn a-dreuz etre ar posto : evel-se na glasker ken aprouf ha mad e ver da vont d’ar baradoz.
# Kent ho kuitat, Jezus hon Otrou

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Kent ho kuitaat, Jezuz hon Aotrou.
| ◄ Gwir vignon ar vugaligou | Kent ho kuitat, Jezus hon Otrou | An Oferen zantel ► |
1. Kent ho kuitat, Jezus hon Otrou, E c’houlenomp ol ho penoz : Aman e lezomp hon c’halonou, Hon dioualet a-hed an noz. Kent ho kuitat, etc.
2. O Mari, hon Mam muian karet, Roet d’imp ho penoz ive : Vit hon miret deuz an drouk-speret, Chomet e kichen hon gwele.
3. Ha c’houi, Jozep, tad leun a drue, Bezet bepret hon Fatron mad ; Deut bemnoz hag e fin hon bue Da zerri d’imp hon daoulagad.
4. O El-mad, mignon karantezus, Hon difenet ha de ha noz ; Pa dei hon maro, pedet Jezus D’hon digemer er Baradoz.
(Levr Bugale Mari)
# Kent lenn ann Eklésiastik, gréat gan̄t Jézuz, mâp Sirach

| ◄ Notice sur l’Orthographe bretonne et sa prononciation | Kent lenn ann Eklésiastik, gréat gan̄t Jézuz, mâp Sirach | Ar C’hanédigez  ► |
Ar furnez zô é kalz a draou brâz a zô diskouézet d’é-omp dré al lézen, dré ar Broféded hag ar ré all hô deûz heûliet anézhô. Enn-hô ez eo red meuli Israel évit hé gélennadurez hag hé furnez, rak né d-eo ket red hep-ken é ven̄t gwisiek enn hô frézek, hôgen ec’h hallfé ivé ar ré né d-in̄t két eûz ar vrô don̄t da veza gwisiék oc’h enn eur gomza hag enn eur skriva. Va zâd-kôz Jézuz goudé béza en em lékéat, gwella mac’h hellé, da lenn al lézen, ar broféded hag al lévriou all hon eûz bét digan̄t hon tadou, a zô bét ivé falvézet d’ézhan̄ skriva meûr a dra diwar-benn ar gélennadurez hag ar furnez ; ha kémen̄t-sé évit ma vézô, ar ré hô deùz c’hoan̄t da zeski hag a zô deuet gwisiek enn traou-zé, evesiekoc’h a zé a galoun, ha ma vézin̄t krévéet da réna eur vuez vâd. Dré-zé éc’h aliann ac’hanoc’h gan̄t madélez da zon̄t da lenn gan̄t ar brasa évez hag ivé da zidamall ac’hanomp enn traou ma’z omp faziet enn-hô, a gâv d’é-omp, dré hor c’homzou, ô klask heûlia ar péz a zô hével oc’h ar furnez. Râk ar gériou hébrach a goll hô goulou-kaer pa vézon̄t troet enn eur iez all. Ha né d-eo két hi hép-kén, al lézen, ar broféded ha skrituriou al lévriou all a véz enn-hô kalz a gemm pa vézon̄t lavaret dré-z-hô hô-unan. Er bloaz eiz ha trégon̄t, enn amzer ar roué Ptolémé Everjet, goudé ma oann deûet ann Éjipt ha ma oenn choumet énô pell amzer, é kaviz énô dilézet lévriou a gélennadurez vrâz-meûrbéd, ha na oan̄t két da véza disprizet. Râk-se éta em eùz kavet éz oa mad ha réd lakaat va foan ha labourat da sklérijenna al levr-zé, hag em eûz taolet évez mâd oc’h hé gélennadurez é-pâd kalz a amzer, évit peûr-gâs anézhan̄ da benn hag hé rei da anaout d’ar ré a fell d’ézhô trei hô c’haloun oc’h ar mâd, ha deski pénaoz é tléon̄t réna hô buez ar ré anézhô en em laka da véva hervez lézen ann Aotrou Doué.
# Kent ho kuitaat, Jezuz hon Aotrou

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Kent ho kuitat, Jezus hon Otrou.
| ◄ Eus an Arvor, ar Menez (an Oferenn-nevez) | Kent ho kuitaat, Jezuz hon Aotrou | An oferenn ► |
* Diskan.
* Kent ho kuitaat, Jezuz hon Aotrou
* E c’houlennomp holl ho pennoz :
* Amañ e lezomp hon c’halonou,
* Hon diwallit a-hed an noz.
* Mari, hon Mamm muia karet,
* Roit d’imp ho pennoz ive(z) :
* ’vit hon mirout ouz an droukspered,
* Chomit e-kichen hon gwele.
* Ha c’houi, Jozeb, tad leun a druez,
* Bezit bepred hon Patron mat ;
* Deut bemdez hag e fin hon buhez,
* Da serri d’imp hon daoulagad.
* O, Ael-mat, mignon karantezus,
* Hon difennit ha deiz ha noz ;
* Pa zeuy hon maro, pedit Jezuz
* D’hon degemer er Baradoz.
# Eil loden — XIII.

| ◄ Al loden gentan eus ar vodaden ; eskob Namur hag arc’heskob Cambrai o prezeg. — Eskob Montreal o veuli bleuio Frans | Eil loden : tro al liked da gomz. — Bevet ar Pab ! — Ar c’hannadour o trugarekaat | Ar vodaden veure en Kaxton : « Floc’higed an Otro Doue ». Ar jeneral de Charette ► |
Gant e brezegen ec’h achu al loden gentan eus hon bodaden. « Breman, eme ar rener, e fell d’imp kanan an O salutaris. » Hag an oll ’n o zav, hag o kanan, ’n eur gas o mouez da heuilh hini an ogro. « Ha breman, eme ar memes hini, eur c’hantik en enor d’ar Werc’hez ». Kenkent e krogomp gant « Hail, Queen of Heaven » da laret ê « Salud, Rouanez an nenvo. »
Ha setu ni krog gant an eil loden. Ne oa êt nemet eun danve d’ober prezegenno al loden gentan, da laret ê, ar greden a ra d’imp adori an Doue-Den dindan speso an Hosti zakr. An eil loden ive ne vo komzet enni, koulz laret, nemet eus eun dra : eus ar greden a ra d’imp sellet an Tad santel ar Pab evel vikel Hon Zalver Jezuz-Krist, kreden hag a zo nac’het, evel eben, gant ar brotestanted.
Diwar vreman ive eo liked (laïcs) hon devo da selaou, D’an duk a Norfolk e roer ar gomz da gentan. Diouz ar strakadeg daouarn a lak da zevel, eo êzet gout e plij d’an dud ar pez a lavar. En eur achui, e c’houl diganimp mac’h asantfomp gant ar menoz man : « Unani a reomp oll hon c’halono hag hon mouezio evit toui ec’h omp servijerien leal ha gwir vugale da Bi X, rener an Iliz, pastor hon ineo ha Vikel an Otro Doue. » Strakadeier krenv ha hir a zav neuze, c’hoant gant pep-hini anê da laret « ya » d’an otro ’n Duk.
Heman en neus komzet en zôzneg. Mes an otro Brifaut, eun avokad eus Bruxelles, a ro e dro d’ar galleg. Gallout a rêr zoken laret e ro tro d’ean. Evidon, ne gav ket d’in em me klevet gwej ebet displegan treo ken dereat, gant eur vouez ha jestro ken intanus. Ar pez an neuz talveet d’an otro Brifaut ar muian a veulodi, ec’h ê eun toullad girienno zôz a zo digoueet d’ean laret diwarbenn an deverio hon deus d’ober e-kenver Doue hag ar Vro : « Eman en gortoz Bro-Zôz, emean, ma raio pep-hini e zever » Ar c’homzo-ze n’int ket disanav evidomp, rak o lennet hon deus dec’h dindan skeuden arem an Amiral Nelson, war leuveen Drafalgar.
Ar galleg adarre a gemer an Otro Vannutelli evit trugarekât ar selaouerien ha dreist-oll ar Zôzon ’vit an desteni ken karantezus emaint o paouez rei eus o doujans e-kenver an Tad Santel ar Pab. Neuze e ro d’ê e vennoz.
Hag endro breman an ogro hag ar mouezio evit kanan kantik ar Pab. Pan ê achu gantan, ec’h a pep-hini war e du, rak fin ê d’an nozvez.
Uneg heur eo, ha gant se n’eus ket ezom da c’houlen diganin war besort tu ec’h an.
Goude bean laret kenavo d’am amezeg, an otro Buleon, e kemeran eur weturig hag a gas anon da Dudor-Hotel.
# Eil loden — XIX.

| ◄ War rôk ! — Kalonad eur zellerez | Ar vugale o kanan hag o tremen dirag ar c’hannadour | Ar vugale er gatedral o chilaou ar c’hardinal Logne ► |
Mes n’ê ket an daoulagad hepken ac’h ê brao d’ê er mare-man. An diskouarn ive o deus o lod eus ar gouel : kanan a ra ar boblig bep sort kantiko, ha re gaer evel « Ra vo binniget ar Pab » pe « Fe goz hon zado » ha kanan reiz, rak bean o deus evit harpan o mouez eur muzik mat mat, daoust ha m’eo krennarded he c’hoarierien. O vean ma kanent en sôzneg ha ma oa êzet ton an diskan da dapout, en em lake kalz eus ar zellerien d’unani o mouez gant o hini. Betek eus ar prenecho e klev an nen kan o tisken : n’eus ket ezom da laret, onn vat, e zo ouz pep-hini anê eur c'hropad tud.
E keit-se ec'h a bepret war e nanv ar prozision, diou regen e pep tu d'ar ruio, gant mestro ha mestrezed en diabarz, tans ha tans ; gant poliserien en diavêz, ar re-man tost an eil d'egile.
Tremenet gant ar prozision palez ar Parlamant ha chapel an abati, elec'h ma tle tridal relego sant Edouard ar C'hovezour, e hed breman eur ru ledan ha hir a rêr anei Viktoria-Sreet (laret strit), ken m'eo arru gant eur ru-all (Francis Street), a gav an nen war an dorn-kle. Kemer a ra homan ha setu anean, grêt gantan goude eun hanter kart lê, oc'h ober eun distro krenn war an dorn deo, hag oc'h arruout ouz dor an Arc'heskopti.
Aman ê e vo ar c'haeran an treo. Sonjet eta eman ar c'hannadour, hen e-unan, war ar pondale-diavêz hag en dro d'ean leiz ar gardinaled hag a eskikien, o c'hortoz ar vugale da dremen. Adalek ma koue warne lagad ar re zo e penn arôk, e leusk ar re-man hopadenno a bouez penn, hag ar re-all, dre ma tostaont, a ra evelte. Pa dremenont a-dal d'an Otro ar c'hardinal Vannutelli, e c'hellont ober eun tammig poz. Ha neuze e wel an nen an toko hag ar mouchouero o finval, pe ar bannielo o sevel war veg ar brec'hio.
Ar gardinaled hag an eskibien a diskoe o levenez eus o gwellan. Hag o levenez a zo ken têr, ma krog e kement kalon a zo en tu-all d'ar ru, ouz ar prenecho, hag en traou war ar pave ; ne wel an nen, epad eun heur, nemet daouarn o finval pe gant toko, pe gant mouchouero, pe gant netra, ha, 'pad eun heur, ne glever nemet hopadenno a enor.