OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ar Bichic

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar bichig.
| ◄ Bioc’hic Doue | Ar Bichic | Zon ar c’haz ► |
Me ’m oa bet eur bichic bihan, ha n’hen doa nemet tri miz ; Hac hen cassas d’ann davarnic, hac é varvas gant langiz.
Ann nozvez ma oa bet marvet, a difrette tu ha tu ; — « Souchet aze, bichic bihan, pe m’ho tôlo el ludu. »
Bichic bihan a zeplore, a c’houlle soulajamant : — « Ma carjac’h ma béza maget, me ’m boa grêt eul lônic coant !
« Ouspenn ma oun coant ma hunan, me ’mije bet kijer gwenn, « Na da chasseal ar rac’hed, ha da baca logodenn ! »
Canet gant Mari Louis Ar Gô. Locmaria-Kemper.
# Ar Binigen

| ◄ Ar Gonfirmation | Ar Binigen | Ar C’hasio reservet ► |
Ar sacramant a Binigen a so instituet gant on Salver biniguet J. C. evit effaci ar pec’hejo cometet goude ar Vadiziant. Dre an absolven e ve recevet en tribunal ar binigen. Dre-se e consist er Govesion, er Gontrition ; en Satisfaction ar penitant hac absolven ar Belec.
Jesus-Christ a instituas ar sacramant a Binigen goude e Resurrection, pa lavaras d’e Ebestel : « Recevet ar Speret-Santel, ar re a bere o pezo remetet o fec’hejo, e vont remetet deze ; ar re eus a bere o pezo aretet ar pec’hejo, e vont ive aretet. » Ar sacramant a Binigen a so differant eus ar Vadiziant ; bezàn eo un eil planquen evit ar re o deus groet naufraich er pec’het goude ar Vadiziant, ha quen necesser ep d’ar re o deus pec’het goude ar Vadiziant, evel ar Vadiziant memes. Ar Binigen a ell bezàn repetet hac accorder alies : raс en institution ar sacramant hac en tri lec’h en Aviel en pere eo comset eus ar sacra&ant a Binigen, Jesus-Christ n’en deus fixet na pec’het impardonabl, na nombr a adfeil. Exhorti a ra memes e Ebestel da vezàn trugarezus ha da bardoni dec gueich ha tri-uguent seiz gueich bemdeiz, dà laret eo, alies. Quen lies gueich ma teu ar pec’her sinceramant ha gant ut guir glac’har da gavet Doue, e zeo prest d’en receo, rac e visericord a so infinit.
Ar matier pellàn eus ar sacramant a Binigen eö ar pec’het marvel, ar veniel a so suffisant ; ar matier tostàn eo ar Govezion, ar Gontrition, ha Satisfaction ar penitant. Ar form eo an absolven peini a effaç ar pec’hejo er momet memes ma ve prononcet ; rac J. C. en deus roet d’e Ilis ar pouar en defoa e-unan. Articl a fe : Reí eo bezàn Belec evit absolvi ; mæs an oll Veleyen na ellont quet absolví : ret eo bezàn deleguet gant an Ilis. Jesus-Christ a roas separamant ar sacramant a Urz hac ar jurisdiction necesser evit absolvi. An Aviel a so test a guement-se. Ar C’honcil a Latran a beini on deus comset voar ar Govezion hac ar Gommunion da Basq, en lavar en termenio sclær. Ar C’honcil a Drant, a lavar penaus n’en deo quet permetet da ur Belec en em attribui ar pouar da effaci pe da derc’hel ar pec’hejo, ep bezàn casset hac autoriset gant an Ilis ; ha mar en groa, an absolvenno hac ar censurio a brononç a so nul. An Esquibien legitim a ell rei, lemel ha laquat un termen d’ar pouario a accordont d’ar Veleyen ; gallout a reont reservi an absolven eus a certen pec’hejo pere a henver casio reserved. Malheur da ur Belec a dremen e bouar ; malheur da biou benac a govessa da ur sort Be lec ! Avouet eo gant an oll penaus n’en deus quet a vrassoc’h defaut evit an hini a pouar pe a jurisdiction. Gouir eo penaus ar re a govessa da Veleyen aprouvet na recevont quet bepret ar pardon eus o fec’hejo en defaut da vezàn disposet mad. Petra eta a eller. da laret eus ar re a govessa da Veleyen pere ne dint quet aprouvet ?
# Ar Bibl

| ◄ Jesus ar Zalver | Ar Bibl | Traou ar bed ► |
"Diougan Gwenc’hlan"
* 2.
* Ra n’em wellao ma ine
* Ebarz e tiskadurezou,
* Ha ma tremenin ma bue,
* Fidel atao d’az lezennou.
* 3.
* Beza zentus atao fidel
* D’az giriou ha d’az lezen te,
* Eo ar mad euz an Aviel
* Ha? ar gwir virakl euz ar fe.
# Ar Bleiz dare da vervel

| ◄ Ar Bleiz hag an oan | Ar Bleiz dare da vervel | Ar Bleiz hag ar c’hi ► |
AR BLEIZ DARE DA VERVEL
Pa oa ’n e doull Gwilhaou ar bleiz Gourvezet toc’horik, eun deiz, Eur zell pis en deveus taulet War e holl vuez dremenet.
— Ne dalfe ket hen nac’h, siouas, Pec’her oñ bet, ha pec’her bras ! Ha koulskoude, war a gavañ, N’oñ ket c’hoas deus ar re oasañ :
N’eo ket bet bepret ma buez Hini eul lazer didruez ! Eun deiz pa oann ekreis ar c’hoad, N’em oa mennoz nemet da vad ;
Setu eun oanig dianket Goall dieves ouziñ stoket ; Heb ober droug d’ezañ, kerkent ’M eus-hañ laket arre ’n e hent.
Eur pennadig ac’houdeves E ris gwell, c’hoas, d’eun danvades ; Houmañ, warnoñ o foultradiñ, Marv he mab a damalle d’iñ.
Krisoc’h ’widoñ ’vije kavet : Me na ris van ’wit he c’hlevet
Hag e trois ma c’hein outi, Daoust ne oa d’am heul den na ki ! —
Alan al louarn a laras Da Wilhou gos, dal m’her c’hlevas : — Gwir aoalc’h a larez, Gwilhou, Da droiou-se ’welis o diou ;
Me oar e pez amzer, zoken, Tigouezas d’it ober ’velhen : ’Oa pa oas-te hanter-vouget Gant eun askorn es koug staget ;
Ar pez askorn adreus ’n es koug A zo bet d’it tennet dizroug Gant Marc’haridig ar c’hwibon, Hir he beg ha mat he c’halon. —
Ar mad a reomp a zo dister Pa vez red d’eomp-ni hen ober ; Hennes ’dle ket rei d’imp dizoan, Pa vefomp war hon tremenvan.
# Ar Beleg Forbannet

    Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll testennoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ an destenn emaoc'h o klask.
Er Barzhaz Breizh, gant Kervarker :
* Kanaouen ar belek forbannet (1846)
* Ar belek forbannet (1867)
* Ar belek forbannet (1883)
E Gwerziou Barz ar Gouet, gant Emil Ernod :
# Ar Bisac’h

| ◄ Ar Bleiz hag ar c’hi | Ar Wennili hag al laboused bihan  ► |
Gwelet a reomp eunn drean e lagad hon nesa, Ha ne welomp ann treust hon dall peur-liesa.
 Tad-Iou eunn deiz a lavaraz : — « Kemend zo beo-buez, ker koulz bihan ha braz,  » A c’hell dont dira z-oun,  » Hep krena na kaout aoun ; » Hag enn-han he-unan mar kav den ’bed abek, » E c’hell lavaret d’in, heb beza tamm mezek :  » Da bep hini, dioc’h he c’houlenn, » Evit her parea, me roi eul louzaouenn. » Marmouz, c’houi da genta, gwelit al loened-se, » Lavarit d’in distag, abek am beuz da ze, » Hag ho kened a zo ker kaer ha gened all ? » — « Em gened, ’me ’r Marmouz, ne deuz tra da damall !»  — « Neuze oc’h laouen enn ho stad ? » — « Perak ne venn-me ket ! N’em beuz-me pevar droad.  » A zo koulz ha re pep chatal ?
» Ann Ourz a-vad n’eo kevatal ;  » N’en deuz a-veac’h ann tres kenta, » Ha, mar kred ac’hanoun, ne d-ai d’en em beinta. » Ann Ourz, galvet goude, leac’h klemm, ’vel a gredet, A voa, var he veno, he zoare klok-meurbed.  Tro a glask war ann Olifant ; Ha kaout, diwar he benn, da damall ne voa koant  A-raok, adre, e giz ebed ;  — « Hag, eme z-han, bez’ e ve red,  » Da ober mad, » Trouc’ha diwar bep skouarn d’ezhan eur grennbennad  » Evit staga oc’h bek he lost ; » He bevar droad zo pevar bost ;  » E-berr : e voa re bez-fetiz  » Pounner, piltosek, gourt, iskiz. » Ann Olifant, d’he dro, hag hen fur koulskoude,  ’Vel ar re all gomzaz ive.  — « Kredi a rea, a lavaraz,  » Voa ar Mor-Varc’h eunn tamm re vraz. »  Hag Itrounik ar Verienen A gave, dioc’h he ment, re vistrik ar Fubuen.  Goude m’ho doe al loened  Ann eil egile tamallet,  Tad-Iou ho c’hasaz enn ho zro,  E-c’hiz ma voant, laouen d’ho bro,
Gant pep a visac’h war ho skoaz, A zo, bete vrema, abaoe choumet c’hoaz. Dre ma taole evez oc’h ar re ziskianta, Welaz, enn ho zouez, ann dud er penn-kenta. Abek en doa, m’hen tou ! rak holl, gwitibunan,  Choumomp braz ha bihan, Hevel oc’h kaouenned, enn noz a wel gwella, Da zellet a-vichez, ha da zispourbella Oc’h faziou hon nesa, oc’h techou ar re all. Ne welomp ket hor re ; enn hor c’hever omp dall, Dall-poch evel gozed ; rak siouaz ! mar karfemp, Hep turia doun hor park, grisiou fall a gafemp ; Louzaouen ann Tad-Iou a ve red d’hor parea.
Ar C’hrouer galloudek a c’hwie petra rea War he skoaz da bep den pa daolaz eur bisac’h ; Er c’hodel zo adre, he wall-dechou da veac’h, Hag er c’hodel a-raok, holl faziou he hentez Da zerc’hel anezhan war he ziou-lez kompez.
# Eunn nebeut fisians

| ◄ Oberou spered ann dispac’h | Eunn nebeut fisians | Botrel ► |
* Ann heol a zo kuzet, hag ar meneziou glaz
* A zo ruziet ho lein gant liou ruz ar pardaez,
* Ann holl meziou zo sioul, a-boan, war ann hent braz,
* Ma klever trouz eur c’harr, a-boan ma kren ar gwez.
* Ann ed er parkeier a zo sounn enn ho za,
* Med ho fennou melen a lavar int dare,
* Hag e rankint, warc’hoaz, dindan ar falz koueza,
* Kerkent ha ma vezo goulaouet ar beure.
* A-boan ma vez gwelet enn Env eur steredenn,
* Ma c’hen em zastumer enn dro d’ann daol zero,
* Abretoc’h ema koan, abretoc’h ar bedenn,
* Rag warc’hoaz, mintin-mad, labour denn a vezo.
* Ia, warc’hoaz, hag oc’hpenn pemzek dervez goude,
* Ar c’houezenn a ruillo diouz tal al labourer,
* Euz he bouez e tle koll ugent lur, marteze,
* Med daoust hag hen, d’ann eost, a zell ouz ar skuizder ?
* Nan... rag gant ma vezo klozet-mad er c’hrignol
* Ar greun enn deuz hadet, teilet ha dastumet,
* Gant ma c’hoar e vezo bara vid ar Frans holl,
* Micherour ann dachenn euz he boan ne glemm ket.
* O ! pa zellann ouz-id, labourer va mignoun,
* Pa welann ez euz c’hoaz euz da seurt enn hor Bro,
* E sonjann gant fisians : enn despet d’al laeroun
* Ha d’ann dispac’herien, ar Frans n’eo ket maro !
# Eur Bugel o rei kalanna

| ◄ Nedelek e Bethleem | Eur Bugel o rei kalanna | Cantik en henor da hano Jesus ► |
* Daoulinet dirak da graouik
* Mabik Jesus, dit me innik,
* Va feden ar galoneca,
* Ha va mennoz al laouena.
* Me fell din rei dit kalanna,
* Dal ! etouez ar braoigou-ma,
* Kemer an hini a gari,
* A greis calon dit m’en roi.
* Petra blich dit ? va madigou ?
* Va zabren vras ? pe va c’hillou ?
* Va marc’h iell pevar houarnet ?
* Pe va renkennad soudardet ?
* Marteze te a gavo guell
* Va mein-pal pe va c’hornigel ;
* Pe va bagig a voar neun flour
* Vel eunn ouad var ar voas dour ?
* Bez’e p’o va zrompill skiltrus ?
* Va zaboulin, va zok bouch ruz ?
* Pe va c’hontellik troad melen,
* Eur suterezig en he fenn ?
* Sell ! cas ganhez va c'houlmik venn
* En he c’haouet souchet kempen ;
* Neuze, mar kerez, va beufik
* A voar cana ’vel eun eostik.
* N’em c’hlevez ket ? gouela a rez ?
* Riou ac’h eus mab bihan kez
* Ro peoc’h ! ro peoc’h ! ha deus du-ma,
* Va mam a rai tan d’as toma.
* Petra’s pezo d’as kalanna ?
* Oh, mabik bihan, lavar din-ta !
* Da boaniou a ra poan din-me,
* Mar gouelez, sell, me vouel ive.
* Ah ! brema e teu da zonch din,
* Va mam hen lare deac’h vintin :
* Eur galon venn, eur galon c’hlan
* Eo a blich d’ar mabik bihan.
* Neket madigou, braoigou
* Eo a glaskez en da graou,
* Mes eur galon voar da garet
* Ha pidi dirazout stouet.
* Da zaoulagad a bar skedus,
* Var ar bugel mad, truezus
* A voar lacat gant he zornik
* Bara e dorn ar minorik.
* Ro-ta, va mam, ha ro fennoz,
* D’ar beorien geiz va dillad coz.
* D’ar vugale a zo e poan,
* Evel m’ema’r mabik bihan.
* Va mam, lavar din ar beden
* A livirin iviziken :
* Mabik Jesus, me ho caro !
* Mabik Jesus am bennigo !
# Eur Pater

| ◄ Hunve ar Werc’hès | Eur Pater | An ter Vari ► |
Eun de ’zo deut ! Hep laked mar, Na ’neus biscoaz cavet he bar :
 Frailla ’r veïn, dizec’ha ’r gwe, Ha zerri ann noz da greiz-de.....
 Judas a zo prim ha buan, O vale gant ur flammes tan,
 O vale ’n heur anter-noz Gant eur golo ’n eur letern cloz.
 Ar Werc’hes Vari ’c’houlenne : « Piou zo o tremen dre aze ?…
 — « E-man Jezus a Nazaret « Ovoned gant ann tyranted !…
 Eur boud spern, eur boudic spern-gwenn A zo gant Jesus war he benn,
Ha gant Mari eur boud spern glaz Wit difen he mab deuz Judas.
 — « Dalet ma c’hoeff diwar ma fenn « Wit dizec’ha d’ec’h ho croc’hen !.....
 Perjer ann ifern vo zerret, Dor ar Barados digorret,
 Gant gras Doue, n’ vo den collet !
Mac’harit Fulup.
# Eur Zon Kloarek

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ur son kloareg.
| ◄ Gwreg ar c’hivijer | Eur Zon Kloarek | Ar Vestrez Glorus ► |
* Disul beure pa zavis, war vord ar feunteun c’hlaz, war vord ar feunteun c’hlaz,
* Me remerkas ma mestrez, o walc’hi he bizaj,
* Aloyette lon la, tra la la la,
* Tra la la la la la, La la la la !
TRADUCTION. — Dimanche matin, quand je me levai, sur le bord de la fontaine verte, — J’aperçus ma maîtresse qui lavait son visage, — Aloyette lon la, etc.
Eadem.
* Pan a ar vinorezig,
* Trei la la la dibidenno !
* Pan a ar vinorezig d’ar feunteun da wit dour.
TRADUCTION. —— Quand va la petite mineure, (la jeune fille) — Treï la la la dibidaine ! — Quand va la petite mineure à la fontaine chercher de l’eau…
Chanté par Augustine Malo, Ploëzal. Phono F. Vallée.
* Debonjour d’eoc’h Mar’vonig,
* Ma dousig, Mar’vonig !
* Debonjour d’eoc’h Mar’vonig,
* Pa oac’h et da wit dour,
* Pa oac’h et da wit dour.
TRADUCTION. — Bonjour à vous, Maryvonnic, — Ma petite « douce », Maryvonnic ! — Bonjour à vous, Maryvonnic, — Qui allez chercher de l’eau (bis).
Chanté par M$^{me}$ Croq, Douarnenez. Phono Y. Croq.
# Eunn tech hudur

| ◄ Ann diwaller loened | Eunn tech hudur | Maro Fanch ► |
* Malloz, malloz war-n-oud, ia, malloz da-viken,
* Euz a berz kement den en deuz ar feiz kristen,
* Mezventi, mezventi, mezventi milliget,
* Binim gwasoc’h eget binim ar chas taget,
* Poezoun deuet, a zaillad, euz a buns ann ifern,
* A zev ar boull-galoun, a vrein mel ann eskern !
* Ar grevusa vosenn, ar gwasa brezeliou,
* A zo pell-braz da gaout niver da c’hwall-euriou ;
* Te laz goaz ha maouez araok hanter ann oad,
* Hag ar pez zo skrijuz, da vinim, eat er goad.
* Euz eur rumm d’egile grisiennet er gwazied,
* Euz ar vugale geiz a ra kornandouned.
* N’eo ket ebken d’ar c’horf ann tech hudur, siouaz !
* A ra drouk, heuz ha spount, d’ann ene gwasoc’h c’hoaz,
* D’ar re zo war ho tro, kerent ha mignouned,
* Pere gand ho skouer fall enn enkrez zo bepred.
* Nag a diegeziou kaer, n’euz ket pell c’hoaz brudet,
* Gant tech ar vezverien a zo buan diskaret !
* Nag a vugale fall, enn eur en em vezvi,
* A ra mez ho c’herent enn amzer ho c’hozni !
* Rag tan ar gwin-ardant, a-boan ma sao d’ar penn,
* Ma c’houez ar ioulou louz e kov ann den oc’hpenn.
* Malloz, malloz war-n-oud, ia, malloz da-viken,
* Euz a berz kement den en deuz ar feiz kristen,
* Mezventi, mezventi, mezventi milliget,
* Binim gwasoc’h eget binim ar chas taget,
* Poezoun deuet, a zaillad, euz a buns ann ifern,
* A zev ar boull-galoun, a vrein mel ann eskern !
# Buez ann Duk a Vourdel Herri V/1872/Ann Dukez a Verri er Vendea.

| ◄ Herri V a ra he bask kenta. | Ann Dukez a Verri er Vendea. | Ar Vourboned er gear a Brag.  ► |
Epad ann daou vloaz ma eo bet ar Vourboned e Bro-Zaoz, a veac’h hon euz klevet eur weach bennak komz euz ann Dukez a Verri. E peleac’h edo eta mamn ann Duk a Vourdel epad ann amzer-ze ? E Londres, enn Itali, e Marsailla, enn Naoned. Mamm Herri a ioa mamm ha rouanez adaleg ar penn beteg ann troad, ha ne gave ket gant-hi e oa dleet d’ezhi lezel kurunen he mab var ann douar, hep esaat he assevel dre gaer dre hek. Histor burzuduz he foaniou ne vezo ket lekeat ama ; re vraz e ve al leor.
# Furnez Kristen

| ◄ Peden ar bugel | Furnez Kristen | Karante ► |
(D’ar yaouankiz.)
* Bewan direbech er bed
* Ken fall an de herie,
* Miret bepred o c’hened
* D’ar galon, d’an ine,
* A zo tra dies meurbet
* Anez bean gwell-grenv,
* Ha kât nerz, nan eus ar bed,
* Met kât nerz eus an Nenv !
* Ar blijadur zo stignet
* Dirak an den yaouank,
* N’an eve ket c’hoaz gwelet
* Na lousoni na fank,
* Evel yeot flour eur c’hlazen,
* Glas ha koant war c’horre,
* Ha dindani, a vanden,
* Prenved lous koulskoude.
* Kinnigan a rer d’ean,
* ’Wit terri e zec’hed,
* Evajo eus ar gwellan
* Ha dudius meurbet !
* ’Met dioute ar vammen
* ’Zo bunumus bepret,
* Ha kaer o deve tremen,
* ’Dorront ket ar zec’hed.
* Dudius eo d’al lagad
* Gwelet bleun dispaket ;
* Met dindan ar bleun, dalc’hmad,
* E ve piko kuzet.
* Nag a daouarn bet blonset
* O klask kuntuilh ar bleun,
* Blonset gant piko kalet
* Na hadont nemet keun !
* Laret a rer ez eo ret
* D’ar yaouankiz tremen
* Pell-pell diouz ar boan-spered,
* Dizoursi ha laouen.
* Girio !… ’deu da herlinkat
* Kalz re a galono,
* Hag a laka da c’harmat
* Mammo kouls ha tado.
* Neuze ’ve kouls d’ec’h laret
* Ez eo ret-mad ive
* E vefe an den brewet
* ’Rok bean krenv goude ;
* E tle, d’an newe-amzer,
* An holl bleunio breinan
* ’Wit ’vo, d’an diskar-amzer,
* Er gwe, freuz ar c’haeran.
* Ze, ma c’hredet, n’eo ket gwir !…
* Ma fell d’ec’h bean fur,
* Dalc’het sonj mat eus ma gir,
* A vo ’widoc’h eur stur,
* A ray d’ec’h, ’lec’h c’houervente,
* Kât eun tam levenez :
* Tud yaouank, en han’ Doue,
* Bet dalc’hmad war ewez !
* Ya, bet dalc’hmad war ewez,
* Ha maget ho kalon
* Gant peden, hag alïes
* Gret ar gomunion ;
* Neuze, ’n hano hon Zalver,
* Me ’lar ’po levenez,
* Gwir levenez na gaver
* Nemet ’barz ar Furnez !
# Furnez Breiz/Euz ar Merc’hed hag ann dimiziou

| ◄ Lavarou war meur a dra | Euz ar Merc’hed hag ann dimiziou | Euz ar gwin ► |
Gwell éo karantez leiz ann dorn Évid madou leiz ar forn.
Pa vec’h ken dû hag ar mouar Gwenn ken oc’h d’ann hini hô kar.
Ann délien gouez var ann douar Ar c’héned ivé a ziskar.
Ar bleunig a drô wéchigô, Karantez ar plac’h drô atô.
Évid reiza ar bleiz ez éo red hen dimézi.
Dimez ta vâb pa ghiri Ha ta verc’h pa helli Gwelloc’h éo dimizi merc’h Éghet kaout anken var lerc’h.
A zivar moueng ar gazeg É vé paked ann eubeulez.
C’hoand dimizi ha béva pell En deûz péb Iann ha péb Katell.
Dimézed int, pell é vévont, Holl var hô c’hiz é kéront dont.
Dimézed int, pell é vévont, Holl var hô c’hiz é kéront dont.
Ann dimiziou a bell Ne d-int némed touriou ha kestel.
Ne deûz kôz voutez Na gav hé farez.
Dimézed éo Iann-Billen Da Janned-Truillen.
Frita laouen ar baourentez War ar billig ar garantez.
Eunn draen-fuil é vé é ti Mar deuz kighel é komandi.
Iann-Iann ! Iannik-Iann ! Iann diou-vech Iann !
Goaz mesier ha greg a c’hoari A skarz ter mâdou eûz ann ti.
Pép stôden ha pép loudouren, A gav mâd hé c’heûsteûren.
’Vit ma krîsed ann aval mâd Ne d-éo ket kolled hé c’houez vâd.
Ar bank en tan na laker két Dré ma vé ann alc’hwé kollet.
Lamfet ket ’r c’hok digand ar iar, Na Iann ar bôc’hik digand par.
Ann durzunel a ra truez Pa en deuz kolled hé farez.
* ↑ Evid eur groac’h gôz
* ↑ Evid ann intanvézed.
# Furnez Breiz/Euz ar gwin

| ◄ Euz ar Merc’hed hag ann dimiziou | Euz ar gwin | Euz ar brézel ► |
Pa vêz ann dén en hé c’hrouez, Na zent kéd é vé paour kéz.
Gwell éo gwin névez Éghét mez ; Gwell éo gwin bar Eghét mouar.
Gwellâ tôm d’ann dreid dré ar boutou, Ha d’ar c’hof dré ar c’hénou.
Dén kôz, gwin kôz en hô kwéren ; En hô tâs, dén iaouank, dour ienn.
Ann hini a ziwall sec’hed A ziwall iec’hed.
Greg a ev gwîn, Merc’h a gomps latin, Héol a sav ré veûré, Pé divez a oar Doué.
Lakaad dour é gwîn eunn all.
Muî a win é zispigner er Pardoniou Éghed a goar.
# Furnez Breiz/Euz ann danvez

| ◄ Euz ar brézel | Euz ann danvez | Euz al labour ► |
Gwell éo diski mâb bihan Éghéd dastum mâdou d’ézhan.
Gwell éo brut mâd da péb-hini Évid kaout mâdou leiz ann ti.
Doué ouz ar stad na zell ket.
Béza paour né kéd péc’hed, Gwell éo kouskoudé téc’het.
Ann hini en deûz a lip hé c’heûz Ann hini n’en deûz a zell a dreûz.
Gwelloc’h moghed évid réo, Gwelloc’h arc’hand évid bléô.
Gwell éo mérer pinvidik Éghéd dijentil paourik.
Eunn alc’houé arc’hand a zigor Gwelloc’h eunn alc’houé houarn ann ôr, Gwelloc’h arc’hand eunn alc’houé aour.
Ataô é gaver éost ann amézek Gwelloc’h évid hon hini.
Ker brâz laer éo néb a zalc’h ar zac’h Evel néb a lak ébarz
Dibaod dén né pinvidika Oc’h ober gaou eûz hé nésa.
Paourik pa pinvidika Gwâz évid ann diaol éz ia.
Hag a vec’h euz ar wenn ar c’hi, Mar hoc’h eûz mâdou deûd enn ti ; Hag a vec’h euz ar wenn ar roué, Mar d’hoc’h paour id é hanô Doué.
Madou zeu ha madoù ia, Ével moghéd, ével pép tra.
Ann danvez dastumet gand ar ratel A iélô buhan gand ann avel.
’N hini a viraz a gavaz Antrônoz beûré pa zavaz.
Ann arc’hand a zeû a-berz ann diaol A zistrô, vâd, da houarna Pôl.
Esoc’h d’ar mâb goulen oc’h tâd Évid d’ann tâd goulend oc’h mâb.
Pa zeû ar paour da doull hô tor, Ma na roit kêd d’ézhan, respontit gand énor.
Sant Iouen, sant Iann, Leiz ma ribod a aman ; Hag eur bannik bihan a léz Évid ober d’ar paour kéz.
# Furnez Breiz/Euz ar brézel

| ◄ Euz ar gwin | Euz ar brézel | Euz ann danvez ► |
Skrigna ra bleizi Breiz-Izel O kléved embann ar brézel.
Tec’hed a ra Saôz penn-da-benn Pa lévéromp-ni : « Torr hé benn ! »
Evel eur bar grizil er môr Ar Zaôzon a steûz enn Arvôr.
N’am eûz kéd aoun rog ar C’hallaoued Kriz éo va c’halon, va dir lemmet.
Bez a C’hallaoued pée a garô, Mé na derc’hann kéd rog ar marô.
Mar vervomb ével ma dléed D’ar gristénien, d’ar Vrétoned, Morsé na varvimp ré abred.
Ni zô bépred Brétoned, Brétoned tûd kaled.
# Furnez Breiz/Euz ar vroiou

| ◄ Almanac’h al labourérien | Euz ar vroiou | Ghiriou ► |
Kant brô, kant kiz, Kant parrez, kant iliz.
O Breiz-Izel, o kaéra brô ! Koad enn hé c’hreiz, môr enn hé zrô.
Môr Kerné a zô peskéduz, Douar Léoun a zô éduz.
Va Doué, va diwallid da drémen Beg-ar-Raz, Rag va lestr a zô bihan hag ar môr a zô brâz.
Né dréménaz dén ar Raz, N’en divizé aoun pé glaz.
Abaoué beûzet Ker-Is, N’eûz ket kavet par da Paris.
Paris Par-Is.
Pa ziveûzô Is É veûzô Paris.
Kastel, Santel. — Kemper ar gaër. — Oriant ar c’hoant.
Ménéz Arré kein Breiz.
Kompéza Brâz-Parz, Divéina Berrien, Diradena Plouié, Tri zrâ dic’halluz da Zoué.
O Sent ma brô, me diwallet ! Sent ar vrô-man né m’anévézont ket.
Er barrez a Daolé, entré ann daou dreiz, Éma ar bravâ brézouneg a zô é Breiz.
Brézouneg Léoun ha gallek Gwenned.
Non ha oui Sétu galleg ann ti.
Komps brézonek ével eunn Normand.
Eunn Normand en deûz hé lavar, Hag en deûz hé zislavar.
Sétu eur ghir eûz a wéchall
Skanv a fougher ével eur Gall, Droug-obéruz ével eur Zaôz, Rog ha morgant ével eur Skoz.
Sôd ével eur Gwennévad, Brusk ével eur C’hernévad, Laer ével eul Léonard, Trétour ével eunn Tréghériad.
Keraniz ! Keraniz ! Laéroun holl ! laéroun holl !
Ar pez ma zoump, é zoump ! Ar pez ma zoump, é zoump !
Panez ! Panézen ! Eul Léonard na zébr tra kén.
Bara kerc’h fresk amanenned A blij da Ghintiniz meûrbed.
Iôtaérien, debrerien kaol, Ar Zant-Briéghiz a zô holl.
Faô rû ha faô briz Sétu briskez a Lan-Bâliz.
Eur mailh éô eul Lan-Bâlad Evid ober kleûziou mâd.
Gall brein ! Gall brein ! Sac’h ann diaol war hé c’hein.
Penn-sardinen ar C’honkiz, Penn-éog ar C’hastell-Liniz, Ha Penn-Merluz ar C’hon-Bridiz.
Beg meill, bek sall ! Ré Ghemperlé na zébr trâ all.
Person Kemper a zô skolaer, Ann hini Erc’hié-Vrâz marrer, Ann hini Elliant falc’her.
Person Kong a zô peskéter, Ann hini Beûzek louzouer, Ann hini Melven mestr-préegher.
Person Pond-En a zô kérer, Ann hini Rosporden tôker, Ann hini Trévou boutouer.
Person Korré a zô gwiader, Ann hini Leuc’han kéméner, Ann hini Fouesnant foughéer.
Person Tourc’h a zô barazer, Ann hini Ker-nével karrer, Hag ann hini Skaer gourenner.
Nao c’héméner évid ober eunn dén.
Néb a lavar eur c’héméner A lavar ivé eur gaouier.
Krampoez hag aman a zô mâd, Ha nébeudig eûz pép sac’had, Hag ar merc’hed kempenn a-vâd.
A béb liou marc’h mâd, A béb vrô tûd vâd.
Al laouénan a gar atô He toen ha kornig hé vrô.
* ↑ Plusieurs des proverbes qui précèdent ont leurs analogues dans les proverbes français ; cependant on n’a pas voulu les omettre, ignorant si la sagesse française n’était pas héritière de l’antique sagesse des Gaulois. — Dans cette section sur les Pays tout est local : ce sont des épigrammes rustiques et familières, telles qu’en pouvaient échanger les cantons et les petites bourgades de la Grèce, et qu’il serait si curieux de connaître. Les antiquaires et les artistes en sentiront la valeur. C’est surtout dans les choses simples que les mœurs d’un peuple sont vivantes.
* ↑ Surnom des Gallos ou Hauts-Bretons, lesquels ne parlent plus que le français ; on leur fait dire proverbialement : Je suis un sot Breton, je ne sais pas ma langue.
# Furnez Breiz/Euz al labour

| ◄ Euz ann danvez | Euz al labour | Almanac’h al labourérien ► |
Beg ar zoc’h, beg ar vronn, Gand hô daou hé vévomp.
Laerez hé amzer, hé voéd, Brazâ pec’hed a zô er béd.
Da louarn kousked Na zeû tamm boéd.
Ki besk ha kaz diskouarned N’int mâd néméd da zibri boéd.
Da sadorn éo bet ganet, A ébat gand al labour gret.
Kamm ki pa gar.
Fallâ gibil a zô er c’harr a wigour da ghentâ.
Eur spréc’hen a zebr aliez kémend hag eur marc’h mâd.
Va mâb, ré gôz ann douar évit ober goab anézi.
Deûz kléved ann alc’houédez Kana hé zon d’ann goulou deiz !
Brâz al labour, bihan ann dibri.
Doc’h hé dant vé gorred ar vuoc’h.
Enn douar fall ma fall ann éd.
Abarz ma vézô fin ar béd, Fallâ douar ar gwellâ éd.