OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1240-1940 : 700 vloaz a zo ar yuzevien a voe stlapet er maez eus breiz, kemennadurez Yann ar Rouz

E skridou koz Breiz, n’eus hano ebet eus ar Yuzevien a-raok an XIIIvet kantved. Neuze hepken eo o gweler oc’h en em zila dre ar vro hag o suna evel ma ouezont ker brao hen ober, danvez ar gristenien.
Kement a gounnar a zavas, en o eneb, ma tougas an duk Yann ar Rouz eur gemennadurez evit o stlepel er maez eus Breiz.
Ar gemennadurez-se eo kosa hini douget gand hon Duked ha deuet betek ennomp war ar baperenn end-eeun m’oa bet skrivet warni da genta ; an A. de la Borderie, istorier Breiz en devoe he miret etouez e baperou ; skrivet eo e latin ; setu aman an darn vrasa anezi troet e brezoneg : Yann, Duk Breiz hag Aotrou Richemond a zalud kement hini a lenno al lizer-man. Klevit mat. Ni, war goulenn Eskibien, abaded, tudchentil ha gwizien Breiz, goude beza klasket piz, mad ar vro, a stlap er maez eus Breiz kement Yuzeo a zo enni.
Na ni, nak hon tud war hon lerc’h, ne c'houzanvimp eun unan anezo war hon douarou ha ne fell ket d'eomp ken nebeut gwelet hini eus hor sujidi ouz o gouzanv war o re.
Ar re o deus dle e kenver ar Yuzevien a zo o chom e Breiz, n'eus fors penaos int deuet da dapa an dle-se, ni a ra eur groaz warno.
An douarou bet laket e kred, war goulenn ar Yuzevien, an arrebeuri ha kement mil mad o deus kemeret perz warnan evit en em baea a zistroio holl dar re o deus dle pe d'o heritourien, nemet an douarou pe ar madou all bet gwerzet d'ar gristenien goude ar varnedigez douget en hol lezvarn.
Den ebet ne dle beza tamallet na stlejet dirak ar varnerien evit ar Yuzevien a zo bet lazet betek hen...
Graet e Ploarmel d'ar meurz a raok ar zul Fask. (10 a viz ebrel 1240)
Sant Thomas (1226-1274) hag a veve e amzer an Duk Yann ar Rouz, a lavare e oa henvel ar Yuzevien ouz eun toullad tremenidi a bign war eur vag evit ober hent hag epad m'ema ar gristenien o rouenva a laer diwar o c'houst ar pez a c'hellont hag a doull zoken korf al lestr ; n'eus nemet eun dra da ober d'ezo, eme an Doktor bras hag eo o lakat da resteuler o laeronsiou da zigoll an dreminidi o deus diheiliet o fakadou hag ober d'ezo goudeze rouenva e lec'h ar gristenien.
Setu dres ar pez a glasker ober d'ezo adarre breman, eun tamm, e holl broiou an Europ.
# Kontadennou ar Bobl e Breiz-Izel

       KONTADENNOU :
# Koniri

| ◄ Ar c’hiz | Koniri | Enor ► |
* E pardoun-Fask Koniri
* Pephini dap he hini.
* Pegen seder ve Plougras
* Hag ar zant kalz muioc’h c’hoaz
* N’eur welet war he dachenn
* Ar iaouankiz ker laouen !
* Ar werc’hezet ouz ar vro,
* Diou a ter leo diwar dro,
* Deu kalounek da bedi
* Koniri d’ho zimezi.
* Ar baotred c’houi am c’hredo
* Skanv ho zroad a red eno.
* Med, va lezit da gounta
* Pez a c’hwarvezaz eur bloa.
* Eur flipadenn zo aboue
* Ha pell zo gwintet va loue ;
* Rag se ta va historik
* Ne reio poan d’ar c’hézik.
* Fanch Begek en doa prenet
* Eur vantel. Meurs tremenet
* N’hen doa c’hoaz kavet an tu
* Da reï avel d’hi bleo du,
* P’arruaz ar Zant kenta
* Ouz an armel d’he denna.
* Koniri, ervez he giz,
* En enor d’ar iaouankiz,
* ’Neuz pedet an heol d’he c’hoel
* Hag heman, evit diskwel
* Ra he vad plijout d’ar Zant,
* Strink d’ezhan he zellou koant.
* Pardounerien a glever
* En em glemm ouz an domder
* Lod zoken a gemer drouk.
* He vantel hirr war he chouk,
* Fanch ia digor he c’hinou,
* Neur rodal vel eun aotrou.
* Ann dour a ruil war he vek ;
* Ha ! gant-se ’man va Begek !
* Ar merc’hedou o tremen
* A zistag eur c’hwarzadenn…
* Va loue gred en he galoun
* E ar maout barz ar pardoun !
* En hent : « Penoz m’oud distro…
* Hep mestrez, goullo, goullo ? »
* — Oh ! me Fanch, flour he lagad,
* Ne wien pelec’h lammad…
* Re sammet a vijen bet
* Gant re deuz va c’houlennet…
# Komsiou

| ◄ Rimou bihan | Komsiou |
Arvôr, — Brô é-harz ar môr, pé Breiz-Izel.
Barz, — Kaner, pé ann hini a ra Kanaouennou.
Barzonek, — Kanaouen vrâz.
Breiziad, — Dén ghinidig eûz a Vreiz, pé Bréton.
Karadek, — Karuz, kéz.
Ker, — Kéz.
Korolli, — Dansal.
Krévier, — Ann hini a douz ann denved.
Eined, — Laboused.
Hél pé Héal, — Gaol ann alar.
Meser, Meserik, — Pôtr ar zaoud.
Mesiad, — Dén divar ar mez.
Pinvik pé Pinvidik.
Skoei pé Skei.
Télen, — Benvek gant kerdin var bé-hini é gané ar Vrétoned kôz.
Trémeniad. — Baléer-brô.
# Buhez ar Sent/1912/Pôl, abostol ar baganed

| ◄ Per ha Pôl | Pôl, abostol ar baganed | Pelerinachou ha pardoniou  ► |
Saul, enebour kounnaret ar gristenien, gonezet d’ar gwir fe war hent Damas, a deuas da vezan an hini a c’houzanvas ar muian, marteze, evit brudan dre ar bed relijion Jezuz-Krist. Mont a reas, da gentan, da enezen Chypr ; eno e konvertisas ar gouarner Pôl hag e kemeras e hano.
Adalek neuze, betek e varo, da lavaret eo, epad tri bla warn-ugent, e oe prezeger ar wirione dre ar bed holl ; redek a reas an Azi izelan, ar Masedoan, ar Gres, an Itali, ar Spagn. Lavaret a ra d’imp, en unan eus e liziri, ar reuziou a gavas war e hent : « A-benn pemp gwech, emezan, am eus bet nao dôl skourje ha tregont digant ar Judevien, ter gwech on bet skoet a dôliou gwial, eur wech a dôliou mein, ter gwech am eus grêt pense, eun devez hag eun nozvez on bet kollet war ar mor ; ha nag a zanjeriou a-hendall, danjeriou war ar stêriou, danjeriou a-beurz al laeron, danjeriou a-beurz ar Judevien, danjeriou a-beurz ar baganed, danjeriou er c’hêriou, danjeriou war ar mêziou, danjeriou war ar mor, danjeriou a-beurz ar gristenien fall ; ha nag a labour, nag a skuizder, nag a naon, nag a zec’hed, nag a yuniou, nag a yenien, nag a zienez ; hag en tu-hont d’ar boan gorf-ze, laket ar boan-spered am boa gant an holl ilizou. »
Gwir en devoa da lavaret arôk mervel :
« Stourmet am eus ha stourmet mat, en em gavet on en penn ma hent, miret am eus ma fe. Gedal a ran breman ar gurunen am eus gonezet hag a roio d’in ma barner, en e lealded. »
Douget a oe, eun de, betek barr an nenv, ne ouie ket e-unan pe gant e gorf, pe heb e gorf, hag eno e klevas hag e welas treo ha n’hall ket teod an den komz aneze, kement emaint dreist traou ar bed-man. Koulskoude, Doue, evit miret outan d’en em goll gant al lorc’h, en devoa lôsket gant Satan ar c’halloud da vroudan e gorf evit e zougen d’ar pec’hed. A-benn ter gwech e pedas Hon Zalver da bellàt dioutan an drouk-êl, ha Jezuz a respontas : « Ma gras az pezo, hag awalc’h eo ; ’barz an dentasion eo e par ar vertu. »
Kleze ar verzerenti a lakas ar gurunen aour war e dâl, kurunen ar zantelez, an enor hag an nerz.
Sant Pôl, pebez den ! Estlammus eo ar pez en deus grêt evit kas dre ar bed anaoudegez ha karante Jezuz-Krist. Stourm a reas betek ar maro evit ar wirione ; e dâl a oa kaletoc’h eget an dir ; e galon krenvoc’h eget kasoni ar bed holl ; goude bezan roët da Zoue e zanve, e spered, e galon, e amzer, kement a c’halle rei, eo en em roët e-unan ; pebez karante ! Bevan rê, nan, n’eo ket hen eo a veve, ar C’hrist eo a veve ennan : pebez santelez !
Daoust ha n’eo ket skornet hon c’halon evit an Otrou Doue ?
Hag eun dra bennak a reomp evit astenn e rouantelez dre ar bed ?
Hag anaout a reomp, eun tamm bennak, hon relijion ?
Ha gouzout a reomp perak eo red d’imp he heuilh ?
Petra c’hourc’hemenn da gredi ? Petra c’hourc’hemenn d’ober ?
Eun dra hepken zo red : kredi en Jezuz-Krist ha reizan hon bue herve ar greden-ze.
An hini a anave Jezuz-Krist, goude n’oufe netra-all ebet, a oar trawalc’h ; an hini ne anave ket Jezuz-Krist, nag e oufe pep tra, en gwirione ne oar netra holl.
# Buhez ar Sent/1912/Raymond Nonnat

| ◄ Roza Lima | Raymond Nonnat | Ilizou, touriou, kalvariou  ► |
Raymond, lezhanvet Nonnatus, abalamour ne welas an de nemet goude maro e vamm, a deuas er bed en Portel, eskopti Urgel, er C’hatalogn. E dud, daoust ma oant nobl, o devoa nebeut awalc’h a zanve.
A vihanik e roas merkou anat eus e zantelez da zont, oc’h ober fae war c’hoariou ha war lorc’haj ar bed. En em drei a reas kement war an devosion, ma weled ennan, daoust ne oa c’hoaz nemet eur bugel, vertu eun den bras.
Goude m’en devoa grêt e studi, e dad, o welet en devoa c’hoant da vont da veleg, a gasas anezan war ar mêz da ziwall al loened, evit gwelet hag-en a c’hallje tennan ar zorc’hen-ze eus e benn.
Ar mesaër yaouank a yee alïes da chapel Sant-Nikolas, da welet skeuden ar Werc’hez a enorer eno, hag e c’houlenne digant Mamm Doue e gemer e-touez he bugale ha deski d’ezan hent ar zilvidigez ha skiant ar zent. Ar Werc’hez a selaouas e bedennou hag a roas d’ezan da anaout e vije laouen ouz e welet o vont da c’houlenn digemer en Urz Itron-Varia-Drugare, neve savet.
Raktal ec’h eas da Varselon hag e wiskas saë ar venec’h. Miret a reas e werc’hded epad e vue ; skedi a reas dre an holl vertuziou-all, dreist-oll, dre e garante en kenver ar gristenien kouezet etre daouarn ar vorianed.
Kaset a oe d’o frenan d’an Afrik. Diframman reas eleiz eus ar prizon, ha pa ne chome gwenneg ebet gantan ken, en em roas e-unan evit e vreudeur truezusan o doare.
Mes o vezan m’en devoa gonezet, dre e brezegennou, meur a vuzulman da Jezuz-Krist, ar vorianed a stlapas anezan en eur prizon enk ha lous, a doullas e vuzellou hag a alc’houezas d’ezan e c’henou.
Chom a reas er stad reuzeudik-se, eiz miz dioustu, ken e teuas e genvreudeur da zigas arc’hant d’ar Vuzulmaned evit rei d’ezan e frankiz.
Dont a reas neuze d’ar Spagn ; e zantelez a oe brudet a-gle hag a-zeou, ha Gregor IX a grouas anezan kardinal.
An enor-ze ne reas d’ezan dilezel nag e zilhad-manac’h, nag e zoare-bevan.
Gwell oe gantan chom en e beniti evit mont da vevan er palez kinniget d’ezan. Ar pab a c’hoantaas hen gwelet hag hen galvas da Rom. En em lakat a reas en hent, mes a-vec’h m’oa en em gavet en Kardona ma kouezas gwall-glanv ; goulenn a reas raktal e zakramanchou, ha mervel a reas d’ar zul, de divezan a viz eost 1240, d’an oad a c’houec’h vla ha tregont.
E gorf a oe sebeliet en chapel Sant-Nikolas, elec’h ma veze o pedi ar Werc’hez en e yaouankiz.
Per Nolask a reas sevel eno eur manati eus e Urz, er bla 1255. Ennan e virer bepred relegou Raymond, hag eus ar C’hatalogn a-bez e teuer di d’e bedi.
Alexandr VII a lakas e hano war roll ar zent, er bla 1657.
Goude ma teufe eun den da rei tensoriou diniver d’ar beorien, ne rafe ket tost kenkouls tra hag an hini a ro an dorn d’eun ene da vont d’ar baradoz. An aluzen-ze a dalv ouspen dek mil skoed, a dalv ouspen ar bed holl, daoust pegen bras eo da welet, rak eun den e-unan a zo presiusoc’h eget ar bed en e bez.
Sant Yan Krysostom.
# Religion santel

| ◄ Er grechénion, ér puar horn ag er bed | Religion santel | O Menéh gredus ► |
* Religion santel e gav eid hou tihuen
* Soudardèd quen nerhus, sàuet ihuel hou pèn ;
* Lies e hoès brézel ; mæs guet er vrassan gloër
* Ar hou ç’anemisèd hui e zoug er victoër.
* A pe allum Satan counar en tyrantèd,
* Hui e huél é sehuel quentéh er Vartirèd ;
* A pe glah tud hemb fé discarrein hou lézen,
* Hui e huél é sehuei Doctorèd d’hi dihuen.
* P’hum streàu èl er vocen er péhèd ar en doar
* Ind e droh er hourien hag imbèr en discar ;
* P’en dé er speredeu é creis en noz dûan,
* Ind e zégass eit hai quentéh en dé splannan.
* Ind e sonna hur fé, e lam en doutanceu,
* D’en n’emb e gouéh ér mor e zisco en audeu,
* Eit ne zraillehemb quet hur bâg doh er rehér,
* Avel ur holeuen ind e ra d’emb sclærdér.
* Scrihuet hui-memb, men Doué, én dôn a hun inean
* Er péh ou dès laret a zivout hent en nean,
* Ha groeit ma vihuehemb èl d’hui ér santeleah,
* Eit ma hehemb guet hai un dé d’hou ranteleah.
* J. G.
# Remerk

| ◄ Jesus den | Remerk | Confians en Doue ► |
Toniou an hymnou varlerc’h a zo diakouezet el levr ma evelhen:
| C.C | a zinifi | "Chants Chrétiens" |
| C.E.D | » » | "Chants des Ecoles du Dimanche" |
| M | » » | Recueil "M 'All" |
| S | » » | Recueil "Sankey" |
| R | » » | Recueil "Réveil." |
# Reiz Breuriez Breiz-Izel

| ◄ Evit trugarekat ann aotrou Ar Skour | Reiz Breuriez Breiz-Izel | ► |
Savet eo Breuriez Breiz-Izel.
Kent evit beza er Vreuriez e vezo ret beza digemeret ebarz gant ar Rener, ha daou euz ar Genvreudeur.
Ret e vezo rei, evit mad ar Vreuriez ha moulla ar skrijou, ugent real ar bloaz.
Ret e vezo gouzout komz pe skriva ar Brezonek kent dont er Vreuriez. — Trugarekeat e vezo kement hini a raio eul labour bennag dre skrid evit mad hag enor ar iez hag ar Vro.
Koulskoude ann dud gwiziek a beb bro, petra bennag ne c’houfent ket ar Brezonek a c’helfe dont er Vreuriez.
Ar skrijou savet gant unan euz ar Genvreudeur ha roet d’ar Vreuriez gant-han, a vezo moullet diwar he c’houst hag a vezo miret gant-hi.
Beb bloaz e vezo moullet eul leorik great gant labouriou ar Genvreudeur, hag el leorik ze e vezo kavet ann doare euz a gement a vezo tremenet er Vreuriez e pad ar bloaz. — Al levr ze a vezo kaset d’ann holl Genvreudeur.
Eur Rener a vezo hanvet evit eur bloaz hepken war eun dro.
Ar Rener, pe an eil Rener, ha gant-han c’houec’h Kenvreur a roio kuzul, pa vo ezomm war ar pez a zell ouz ar Vreuriez.
Eunn Tenzorer a vezo hanvet, ha da-hen-nez e roio pep Kenvreur he ugent real ar bloaz.
Beb bloaz e vezo kanet eunn oferen evit ar Genvreudeur tremenet, ha great eur pennad skrid el levrik evit derc’hel sonj anez-ho.
Ann Aotrou Godefroy Brossais Saint-Marc, Arc’heskop Roason, a zo bet hanvet gant ann holl Varzed Rener a enor evit bepred, e Breuriez Breiz-Izel.
Ann Aotrou Aogustin DAVID, Eskop Sant-Briek ha Landreger, a zo bet hanvet gant ann holl Varzed, Rener a enor evit bepred, e Breuriez Breiz-Izel.
A zo bet hanvet Iann-Per-Mari Ar Skour, Rener ; — Iann Hingant, eil Rener ; — A. Etienne, Tenzorer ; — Iann-Mari Ar Iann ; — Fanch-Mari Ann Huel ; — Charlez a vro C’hall ; — Gabriel Milin ; — Prosper Proux, Skrivagnierien Breuriez Breiz-Izel.
                         Evit testeni gwirion,
                      Rener Breuriez Breiz-Izel,
                            I.-P.-M. AR SKOUR.
Gret e Montroulez, ann 31 a viz Eost, er bloavez 1869.
# Remed an amourous clanv

| ◄ Ar vestrès clanv | Remed an amourous clanv | Zon cloarec Pempoul ► |
Clewet hoc’h euz gant an dud fur Eo mad corrija an natur ;
 Eo mad corrija an natur, Rei an amitié dre vuzur.
 Biscoaz glao n’eus grêt na dawje, Awel grenv na diminuje ;
 Amitié domm entre daou den Gant an amzer a nem gav ién.
 Gwell eo amitié leiz an dorn, ’Wit na eo madô leiz ar forn ;
 Gant amitié ’zo plijadur, Ha gant madô tammaladur.
 Genet ma mestrès a zo braz ; Eun diou-jod ru, daoulagad glaz,
 Hac eur geno ken direet Ma ra mil vad d’in hi gwelet.
 Eun daoulagad a zo ’n he fenn, Ken sclezr ha dour en eur werenn ;
 He zâl ’zo ’vel eun hanter loar ; En creiz ma c’halon me hi c’har.
 Evel eur graouen muscadès Ez eo calonic ma mestrès ;
 Gant eur graouen a zo c’houez mad, Curante merc’h ’zo direat.
 Pa vin clanv fall war ma guele, Digasset ma dous ma bete,
 Ha mar na ro d’in ar iec’het N’am euz ezom a gen remed ;
Ma mestrès coant, pa arrio, A bewar zra ma zoulajo,
 Ma lemo a boan, a anvoui, A chagrin hac a velconi.
Keranborn. — 1848.
# Quênt qùittat Jesus hur Salvér

| ◄ Guet joé mêlamb | Quênt qùittat Jesus hur Salvér |
* De Galon sacret Jesus.
* Quênt qùittat Jesus hur Salvér,
* Hum daulamb ol én é Galon :
* En-hou hemb quin, én-hou é cavér
* Peah, bonheur ha consolation.
* Quênt qùittat Jesus hur Salvér,
* Hum daulamb ol én é Galon.
* D’er Huérhiès Vari.
* Ha hui ehué, Gùérhiès fidel,
* Hou pet chonge ag hou pugalé ;
* Pedet eid omb en Drindèd santel
* D’hur receu é ranteleah en né.
* Ha hui ehué, Gùérhiès fidel,
* Hou pet chonge ag hou pugalé ;
* De Sant Jojeb.
* Ha hui ehué, prièd Mari,
* Ni hou supli, hur Secouret ;
* Pad er vuhé-men, conduyet-ni,
* Hag ar er marw n’hun ancoéhet quet.
* Ha hui ehué, prièd Mari,
* Ni hou supli, hur Secouret ;
* Eid er ré Tremeinet.
* Doh en inean ér Purgatoér,
* Men Doué, hou pet ehué truhé ;
* Dré vériteu Jesus, hur Salvér,
* Tennet-ind d’er joyeu ag en né.
* Doh en inean ér Purgatoér,
* Men Doué, hou pet ehué truhé ;
* Le Mouël.
# Raz Kear ha Raz Kouer (Proux)

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Razh Kêr ha Razh Kouer.
| ◄ Ann Den Hanter-Hoad hag e ziou vestrez | Raz Kear ha Raz Kouer | Margod ar Bik  ► |
Eur raz, aotrou pinvidik, Euz a gear Iz, ginidik, A bedaz eur razik kouer Da goania gant-han, er ger.
Ar c’houer, goude kalz neusiou, Soublerez, — skrapadennou, — A ieaz d’he heul timad, E gortoz ouc’h eur pred mad.
Souezed eo, ar paour kez, Pa zigouez barz er palez : He c’henou, frank digoret, He zaoulagad dislounket,
Na wel med aour o lintri, Mellezouriou o skedi, War ann daol eur stal blajou, Leun a beb seurt madigou.
Digor frang he ziou froen, Da rufla ho mogeden, Tramouillad ra he c’henou, Ha lipad he vuzellou.
Divadaoui ra, velkent, Gand ar c’hoez vad ; a nerz dent, A greiz kaloun n’em laka Da grignad ha da zrailla.
— « Ma feiz ! — me Iann ar Mezou, Eunn askel enn he c’henou, — » Beza aotrou zo gwall gaer ! » Me a renko choum e ker.
» Ann diaoul gand ar panez, » Ann irvin, ar patatez ! » Hag ouc’h-penn c’hoaz ma renker » Ho chakad er parkeier !
» Lounka dour vel gleskered, » Houn-nez n’eo c’hoari e-bed ! » Gwella gwin zo e kear Is ! » D’ho iec’hed, aotrou markiz ! »
Hogen, e kreiz ar stok-gwer, Oe kleved eunn drouz pounner, Gant merc’h Grallon o c’hoarzin, Hi ha meur a vastokin.
Ha ma razed da redek Heb galloud torcha ho bek, War ho lerc’h chas kounnaret, Eunn targaz ha lakounet.
Ann daou geaz a red, a red Evel loened difelc’hed, Ha paneved eunn toull go, Oant skubet gand ann Anko.
— « E feiz ! — me gouer, dialan, — » Ar foultr gan-ez ha da goan ! » Gwel eo d’in louzou, heb-nec’h, » Eged kik, e kear, gant rec’h !
Nag a reuz ! bugaligou, P’erru mestr ann avalou ! Nag a veac’h ! Pipi al laer, Ma vez tapet c’hoaz emberr !
Mignoun feal e peb amzer, Pe vo ann hoabl teval pe gaer.
# Radig Saliou

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Margodic ar C’helennec.
| ◄ Margodig ar C’helennek | Radig Saliou | Penherez Salio ► |
* Radig Saliou ’zo plac’h koant,
* zo eur plac’h koant,
* Radig Saliou ’zo plac’h koant,
* ’Zo brodet he zae en arc’hant.
TRADUCTION. — Radic Saliou est une jolie fille, — Est une jolie fille, — Radic Saliou est une jolie fille ; — Sa robe est brodée en argent.
Chanté par Maryvonne le Flem, Port-Blanc.
N. B. — Quand j’ai lu à Maryvonne le texte de cette chanson, elle me l’a immédiatement chantée telle qu’on vient de la lire. La lui ayant fait répéter, le lendemain, pour rectifier un détail de notation, elle me la chanta en mineur. Au lecteur de choisir et de mettre, s’il lui convient, deux bémols à la clef.
# Ragskrid

| Ragskrid | Displegadurez giriou ar muzik ► |
Goude ma eo bet komanset an Aviel da veza prezeget en 1834 d’ar Vretouned, gant misionerien deuet en Breiz-Izel, euz bro Kymri; n’euz ket bet moulet, bete vrema en hon iez levr ebet gant kantikou brezounek a zivar an Aviel. Hag evel an holl boblou ho deuz komanset kana araog skriva, ha ma eo, evit laret, pep Breton ganet bard, e zo en hon bro kalz a doniou koz pere a dal ar boan da veza dastumet ha moulet.
En 1839, an Aotrou De la Villemarqué, a voulaz he "Barzaz-Breiz" hag a roaz ennhan melodi unan benag an toniou-ze.
En 1881, an Aot. Bourgault Du Coudray, kelenner Histoar ar Musik er C’honservatoar en Paris, a valeaz Breiz-Izel hag a zastumaz tregont euz toniou hon bro pere a voulaz en doare kanaouennou gant musik evit ar piano.
En 1883, An Doctor Bullinger, theolojian ha musisian Saoz a oa deuet d’hon gwelet hag o veza diwiziek euz a reou all hag a oa en em okupet euz ze araog, a zastumaz hag a lakeaz en kevredigez naontek euz an toniou ze, pere aboe an amzer ze, a zo bet implijet ganeomp en hor C’hult mes hep beza moulet.
En 1888, Unvaniez an Treteier Relijiuz a Londrez, o veza votet mil livr evit moula eul levr nevez a gantikou brezounek, an D$^r$ Bullinger a c’hoanteaz hen achui hag he renta dîn da veza lakeet entouez al levriou musik. Kalz a dud, a bere unan oajet a 79 vloaz, a zeuaz hag a ganaz dirazhan ; ha goude eul labour stard a veur a zevez, he tastumaz euz ho muzellou awalc’h evit kreski al labour dija groet, hag hen achui. Doctor Bullinger hen deuz dastumet 66 euz an toniou ze, pere hen deuz lakeet en kevredigez aboe, evit beza kanet gant mouez, pe c’hoarieet var an ogro, an harmonium, pe ar piano, pe kanet a unvan gant ar musikou-ze.
Eur re benag euz ar melodiou-ze a zo groet var ar mod dorian, hypodorian, frijian ha modou koz all, ar pez a brouv int koz meurbed. Diskwezet hon deuz se dre displegadurezou en traoun ar pajennou; ar pez a ziskwez raktal ho doare ho-unan.
Kement-ma groet, e rejomp 66 kanaouen a bere ar c’homzou a oe lakeet da vont var an toniou-ze, hag evit kaout an niver a gant hon deuz unanet dezhei reou all pere hon deuz kanet bete vrema ; mes var toniou nevez. Ar re-ze holl a ra al levr a ginnigomp hirie d’hon lennerien.
Abaoe ma hon deuz skrivet a pez a zo araog, hon deuz bet en hon daouarn. "Chansons et Danses des Bretons". Levr nevez skrivet en Paris, gant an Aotr. N. Quellien. Al levr ma, evel "Barzaz Breiz" an Aotr. de la Villemarqué, a zo ennhan eun niver a zoniou hag a doniou brezounek, mes roet en eur velodi hepken, ha nan harmonized evit beza kanet en kor, pe c’hoariet var eun benvi.
En hon levr hon deuz lekeat meur o hini euz ar re man gant eur c’hem benag, pehini a zeu hep douet euz al lec’hiou ma int bet dastumet.
Bete vrema n’euz ket bet groet netra er giz-se en hon iez.
Trugarez hon deuz kalz d’hon skoler iaouank, an Aot. Cunuder, euz ar sikour hen deuz roet deomp, el labour-ze. Ha brema e c’houlennomp digant Doue skul he vennoz var al levr bihan-ma evit ma hello servichi en kement ma eo posubl, d’he c’hloar, ha da zonedigez he ren.
G. Ar C’hoat.
# Rakprenerien

| ◄ Ar vam goz Mizer | Rakprenerien | Madoberourien ► |
             M$^{me}$
             M$^{lles}$
             MM.
# Rah koed

| ◄ Boteu koed | Rah koed | Er Bugul ► |
| 1 Désul é valé dré er hoed, iri dei tou laridèn, o chetu tapet d’ein ur rah koed, itou, itou, itra la la la, iri deitou lariden, o. 2 Chetu er rah koed tapet t’ein Lakeit ér chuler de lardein. 3 Lakeit de lardein get keneu Ha peb guener krampoéh iùeu. 4 Pe oé lardet, ha lardet mat Deit er boser de labourat. 5 Més er rah koed d’oh er guélet, Betag en doen en dès saillet. 6 Saillet en des betag en doen Ha doh en trest feutet é ben. | 1 Disul o vale dre ar c’hoad, iri dei tou laridèn, o setu ma tapis eur c’haz koad, itou, itou, itra la la la, iri deitou lariden, o. 2 Pa voe tapet, tapet e oa, Laket er zolier da larda. 3 Laket da larda gant mesper, Ha krampouez viou bep gwener. 4 Pa voe lardet ha lardet mat, Deut ar c’higer da labourat. 5 Met ar c’haz-koad ouz e welet, Beteg an doenn ’n deus sailhet. 6 Sailhet en deus bete ’n doenn, Ha ouz an treust faoutet e benn. |
| 7 Ha chetu ean koéhet marv-mig, lakeit de zarui er belig, laritouri tei, gé, laritou la la hop, hop, hop ! lakeit de zarui er belig. | 7 Ha setu hen kouézet marv-mik, laket da boazat er billig, laritouri tei, gé, laritou la la hop, hop, hop ! laket da boazat er billig. |
| 8 A pen dé sauet er golo Pé ken huek e vlaz er friko 9 E pad ur miz, miren ha koen Friko rah koed get chistr melen 10 En tad, er vam, er vugalé E lip ou beg getou bamdé 11 Ha de grol hiniù p’um gavant El rahed koed saillard e hrant. | 8 Ha pa voe savet ar golo, Pegen c’houek eo blaz ar friko 9 Epad eur miz, lein ha merenn Friko kaz koad gant chistr melen. 10 An tad, ar vamm, ar vugale A lip o beg gantan bemde. 11 Ha da goroll p’en em lakeont, Vel kizier koad saillhat a reont. |
| 11 bis Ha de grol hinui p’um gavant el rahed koet saillard e hrant, itou laluron, luron lalurig, itou laluron, luron lalurig. 12 Mar det jamès d’ino un dé, Hui ou guélou er Guémené 13 A pe vou digoret er bal Hui ou guélou rah é tansal 14 Pautred ha merhed Guéméné Friko rah koed hra vat dehé. | 11 bis Ha da goroll p’en em lakeont ’vel kizier koad sailhat a reont, itou laluron, luron lalurig, itou laluron, luron lalurig. 12 Ma teuit dre eno, eun de, C’houi o gwelo e Gemene 13 Ha pa vo digoret ar bal, C’houi o gwelo holl o tansal 14 Friko kaz-koad zo diouz doare, Paotred ha merc’hed Gemene ! |