# Ar zoudard kristen

| ◄ Karante Doue | Ar zoudard kristen | Mennoziou-eured ► |
D’am zad, zoudard Pi IX.
* En despet d’o galloud, d’o nerz, zoken d’o fe,
* Trec’het gant an niver, ar Re-Wenn a golle !
* An de-se an emgann oe bet kri ha garo ;
* Yudal a re an dir, ouz e heuilh ar Maro !
* Ar Re-Wenn, gant kalon, hep sellet ouz o foan,
* An em zifenne stard eneb d’ar c’helc’h a dân
* En pehini e oant tapet kreiz an argad,
* Eus pehini, siouaz ! en despet d’ar stourmad,
* N’hallchont biken tec’hel… Ar C’hlazed a oa Mestr !
* Ar Chouaned trec’het na oant mui digabestr…
* Lorc’hus eus o gonid, ar C’hlazed a bep tu
* A lake an holl draou en tân hag el ludu ;
* Vel eur blijadur gaer en kreiz o bue fall,
* An tan en eun ti zoul a re d’eze tridal !
* Mes, en kreiz ar joa vraz, gant eur C’houan tizet,
* Aliez d’an douar eur Glaz goueze lazet…
* Neuze an dud fallakr a lare d’ar Re-Wenn ;
* — « Gwad ar C’hlazed maro a bouezo war ho penn ! »
* Hag evel testeni dimeus o lavariou,
* Stankoc’h war ar Re-Wenn e tiruilhe taoliou ;
* Ar re-man a gerze didrouz ha dilavar,
* Karget o c’halonou a anken, a c’hlac’har,
* Ha, dirak o farkou, gwechall labouret mad,
* Dirak an henchou dôn, lec’h ma ruilhas o gwad,
* E choment da sonjal… Rak douar o zud koz
* Dindan troad ar gwasker a deule e valloz !
* Holl o dije karet… Mes, siouaz, o diouvrec’h
* A oa breman dinerz : d’an estren oa an trec’h !
* II
* Kerzet a rent bepred, p’ en em gavchont neuze
* En eul lec’hig koant, koant, hanvet Bas-Briacé ;
* Eul lec’h eus ar bravan, kollet touez ar bleuniou,
* Elec’h na oa gwechall nemed plijaduriou…
* Alaz ! aboue m’eo deut amzer ar gasoni,
* An ti bihan didrouz ’n eus kollet e zudi…
* Dirak al lec’hig koant kalon unan a dom,
* Rak en ti distro-ze eman e dud o chom ;
* Hennez eo ti e dad, ennan ez eo ganet !
* Hag en e ziabarz elec’h ma ’z int kuzet,
* Eman e vam, e c’hoar, e wreg, e vugel…
* Aze ’man e vue hag hen a renk mervel !
* Teneret e galon e tistank da ouelan,
* Hag ar C’hlazed kerkent da wapad anezan :
* — « Sell-hi, ar galon yar… Sell hi ’ta o ouela…
* » Abenn eur pennadig refomp d’ezi kana… ! »
* III
* Bale rent evelse gant eur galon vantret,
* Pa laras ar mestr gall : « Halte ! » pe gentoc’h… Chomet !
* En kichen eur c’hroaz-hent, groet gant diou wenojen,
* E oa eur groazig koat, zavet war eun dosen :
* — « Ripoch, eme ar mestr, m’a teus c’hoant da veva,
* En eur distrei dimeus an den oa o ouela…
* — Ripoch, laras ar mestr, en eur skrignal e zent,
* An tammig koat brein-ze a stouf diouimp an hent,
* C’hoant e teus d’hen diskar ha, vel ’m eus laret d’it
* Az pezo da vue, n’eo ket stard da c’honit ! »
* — « Diskar ar Groaz zantel ! ’me Ripoch, me kristen ! »
* — « Ya te ! eme ar mestr, p’eo me a c’hourc’hemen ! »
* — « Ha goude ? » — « Ha goude ? O chouan, bez dinec’h ! »
* Ripoch a zellas ouz kerden moan e ziouvrec’h…
* E zaouarn a oa stag, ken ma n’halle finval,
* — « Lar ya, eme ar mestr, hag e vi dishual !
* Hag evel eur Chouan, kalonek e poani,
* Sell, gant ar vouc’hal-man, kerz, ha hep damanti ! »
* Ar C’hlazed hen boute gant beg o fusuliou :
* — « Kerz ’ta ! Na welez ket ti koant da Gendadou,
* Zo du-hont alaouret gant an heol-ru o kuz,
* Pelloc’h da barkeier, lec’h oas ken evuruz…
* — « Kerz ’ta hag e vevi, petramant ar maro
* A lako eun termen d’ez kreden divalo ! »
* Ar Chouaned, d’o zro, lare d’o c’henvroad :
* — « Biskoaz eur wir gristen n’an eo bet renead…
* Na vez ket eur Judaz, Ripoch, bugel Doue,
* Diwall dre eun torfed da zaoni da ine !
* Betek hirie e teus difennet mad da Vro,
* Bez kristen ha zoudard beteg eûr da varo ! ! »
* … Den na lare netra… Ripoch a oa nec’het…
* Sevel reas e benn vel eun den dihunet :
* — « Lemmet d’in ma c’herden, roet d’in ar vouc’hal,
* Ma ’z an breman zouden didrue da boanial… »
* Ar Re-Wenn o ouela : — « 0 Jezus, ma Doue,
* Kemeret dioutan ha diouimp-ni true !
* Kalz ane d’an daoulin a stoue da bedi :
* — True evit hon breur… True, Gwerc’hez Vari ! »
* Ripoch, hep ober vân, entanet e lagad,
* A zell dimeus ar Groaz hag a zailh ouz he zroad ;
* Ar vouc’hal ’n e zorn deo, e gein harpet er Groaz :
* — « Kroaz santel ! emezan, deut aman, potred c’hlaz ! »
* — « Kroaz santel ! e lavar ar Chouaned kerkent,
* Kalon, kalon, Ripoch, gra d’e skrignal o dent ! »
* Ar C’hlazed ’n em zelle, estlammet braz meurbed,
* — « Deut ’ta, eme Ripoch, deut eta, lamponed ! »
* Hag an daou-c’hant tra louz, dalc’het gant nerz eun den,
* A deu, en eur yudal, da stourm ouz ar c’hristen,
* Dont reont niverus, Ripoch a zo spontus :
* E zaoulagad deul tân, e vrec’h a zo nerzus…
* Skei e ra war an dro taoliou stank, ken pounar,
* Ma laka ar re-all da skrijal gant kounar !
* Unan eneb daou-c’hant, ar fe deu d’hen zouten
* Ha korfou ar C’hlazed a choulou an dachen :
* Pemb, dek, pemzek den lazet, beuzet en o gwad,
* Na glaskont ken na Gwenn, na Chouaned gwapad !
* Ar C’hlazed a dosta ’n eur zerri o banden :
* Bezan ez eo diez dont abenn eus eun den !
* Kaer o deus holl yudal, evel ar chas klanvet,
* Ripoch a sko bepred, mui-ouz-mui kounaret…
* Siouaz ! daoust e d’ar c’hoant, nerz eun den zo dister,
* Ma renk Ripoch plega, e vue a vo ker…
* O krena gant ar vez, ar C’hlazed milliget
* A zailh war ar zoudard : Ripoch a zo trec’het !
* Daou-ugent den fallakr henvel beo ouz diaoulien,
* A lavar da Ripoch : — « ’N em difenn ’ta, kristen ! »
* Hag an taoliou stank, stank a goue evel grisilh
* War an den reuzeudik, chomet c’hoaz a dribilh
* Ouz ar Groaz vinniget an eus bet difennet,
* Ouz ar Groaz a garo ken ma vezo lazet…
* — Lazet eo !… E ziouvrec’h belek eur e varo
* A zifennas ar Fe en eur zifenn ar Vro !
* E gorf paour d’an douar, dinerzet a ruilhas,
* Ha dindan o zeuliou, ar C’hlazed hen flastras…
* IV
* Neuze dre gounar goue, ive dre gasoni,
* Pa na oa den abed da zifenn anezi,
* En tammou ar C’hlazed a lakeas ar Groaz
* En eur douâd Doue gwasoc’h evit biskoaz ;
* Hag araok achui — O tud leun a grizder !
* E skochent an tammou war gorf paour ar merzer…
* Goude e oe laket ’barz an hevelep be,
* Korf ar zoudard kristen, gwir zifennour ar Fe,
* Ha koat ar groaz santel, an evoa ken karet,
* Kerzomp war e roudou… Ripoch, o bez meulet ! !