# Moueziou an Abardaë-Noz/a-bezh

* TOUSSAINT AR GARREC
* Moueziou an Abardaë-Noz
* Pa oan yaouank, me a gane ;
* Pa ’z on deut koz, me gan ive.
* (Barzaz Breiz, Diougan Gwenc’hlan).
* ÉDITIONS « ARMORICA » chez l’auteur 2, rue de Poulfanc, MORLAIX — 1935
* TOUSSAINT AR GARREC
* Moueziou an Abardaë-Noz
* Pa oan yaouank, me a gane ;
* Pa ’z on deut koz, me gan ive.
* (Barzaz Breiz, Diougan Gwenc’hlan).
* ÉDITIONS « ARMORICA » chez l’auteur 2, rue de Poulfanc, MORLAIX — 1935
* Sell en dro d’id, Breizad, nag a draou kaer a zo
* Nag a gledour yac’hus, nag a vadelezio
* A ro da Vreiz-Izel stum eur gwir varadoz !
* War da vro ’n eus tolet ar C’hrouer e vennoz :
* Ne vê na rust ar goanv na direiz an domder;
* Beañ vê da hep koulz ar bloa bleuniou seder,
* C’houez môr en diavaez, c’houez mél en dîabarz.
* Te glev kâna gant ar mesaer ha gant ar barz
* Kanaouennou gwechall, divinim ha dinoaz ;
* Te wel an dén gwirion ha dremm ar Bed en noaz.
* Kredennou dôn a zalc’h en dro d’id eürusted ;
* Pep koun ha pep doujans en Breiz a vev bepred,
* Ha da dud koz a drid ’n o gwele douar yén
* Pa welont o giziou miret gant o mibien.
* Met, e-pad ma kanez dinec’h dre da vaeziou,
* Ha te glev o tremen du-hont dreist ar c’hêriou
* Eun avel a drubuilh, a glemm hag a gounnar,
* Vel eur yudadenn forz leusket gant an douar ?
* Ha te glev pep bihan o chali war bep braz,
* Mouez ar youlou fallakr o sevel gwasoc’h-gwaz,
* Hag ar bed o tistrei d’an dizurziou mezus
* Dre ma varv ar goulou digaset gant Jezuz ? —
* Prestik, evel chas klanv, ’teufont da ’n em zebri :
* Gwaz da neb vo trec’het ! E blanedenn vo kri,
* Dindan treid ar c’hréñvañ vo friket didrue.
* Pep dén intento kât e damm eus ar vuhe
* Pa n’evo ken a gred d’e zigoll er bed all,
* Nag, eur wech douaret, seurd ebet da c’hedal
* Nemed distrei, korf paour koueet en breinadur,
* D’eun netraig euzus lonket gant an Natur !
* E-giz eur bugelig gwaskedet ’n e gavel,
* O Breizad, a bep droug hag a bep gwall avel
* Te zo difennet mad en es prôig distro.
* Dizaon rag ar walarn hag an amzer c’haro,
* Te zo vel eur vleuñvenn maget ’n eul lîorz kled,
* Ha dispar he doare gant chom eno bepred.
* Hogen, ma trec’h warnout ar sorc’henn fazius
* Da welout traou neve pe kêriou dudîus,
* Ma ves disc’hriennet vel eun tammig plantenn,
* Te ruilho dic’halloud dindan ar gorventenn.
* Chom, bleuñvenn, el liorz a bep droug diwallet,
* Chom, Breizad kêz, dindan mantel ven an Oaled !
* Ni, barzed a galon, karomp hon Zelenn,
* Gant doujans ha preder stignomp he c’herden,
* Diwallomp ne teufê ganemp da devel,
* Kanomp warni bete mervel.
* Diskan :
* Telenn zantel, telenn Arvor,
* Dreist an drouz hag an avel vôr
* Son atao da zerc’hel éñvor.
* Evel kan ar môr braz douget d’an aochou,
* Mouez Aouen Breiz-Izel dreist ar c’hantvechou
* A deu d’emp hirnerzet gant barzed gwechall ;
* Miromp outi da vont da fall.
* Telenn zantel, etc…
* Dre bark ar sperejou tolomp an hadenn,
* Etre dec’h ha varc’hoaz skoulmomp ar chadenn,
* Eur chadenn ha na vo birviken torret,
* Mailhet gant daouarn Brezoned.
* Telenn zantel, etc…
* Gopr ebet na lore n’hon bo da c’hedal
* Nemed goap ha dispriz a berz an dud all ;
* Savomp eneb an dud galloud hon ene,
* Eneb ar bed ar wirione.
* Telenn zantel, etc…
* Ne vefomp ken war dro pa vo da vedi ;
* Met hon c’horf en douar lammo gant dudi
* Mar teu dreist hon roudou karante da ren,
* Mar vleunia Breiz war hon foultrenn.
* Telenn zantel, telenn Arvor,
* Dreist an drouz hag an avel vôr
* Son atao da zerc’hel éñvor.
* Mamm da Vari, mamm-goz da Vab Doue,
* Prizit war Vreiz tol eur zell a drue :
* Ho pet éñvor, Santez Anna Wened,
* Emoc’h ive mamm an holl Vrezoned.
* Hon stad zo kriz, hon labouriou kalet,
* Ha paourente noz-de ’kogn an oaled ;
* C’houi eo hon mamm, Santez Anna Wened,
* Dalc’hit nerzus kalon ho Prezoned.
* Goapaet a vez ar spi ra d’emp gedal
* Deus hon foaniou digoll en eur bed all ;
* C’houi eo hon mamm, Santez Anna Wened,
* Dalc’hit ’n he za fe goz ar Vrezoned.
* Yezou neve, yezou deus a bep bro
* D’hon brezoneg a glask rei ar maro ;
* C’houi eo hon mamm, Santez Anna Wened,
* Diwallit mad yez kaer ar Vrezoned.
* Diwar benn liv ha diwar benn gériou
* E sav brezel war maez hag er c’hêriou ;
* C’houi eo hon mamm, Santez Anna Wened,
* Grit ma chomo breudeur ar Vrezoned ;
* Ma ’n em gavimp, eun devez da zonet,
* Da virviken eürus hag unanet
* En dro d’hon mamm, Santez Anna Wened,
* Er baradoz, gwir vro ar Vrezoned !
* Sav alese, barzig ; tenn d’in eus va c’halon
* Ar veuleudi gaerañ hag al lirzinañ zon.
* Ar Barz :
* Na perak kana ken ? — Rafemp ket well ehan
* Pegwir den, pa ganomp, na selaou ouz hon c’han ? —
* Koulz eo terri dioustu va fluenn dizec’het
* Ha mouga vid eur wech da vouez ankounac’het.
* Trubard eo ar bed holl e-kever ar varzed :
* Eus a dost o meuler, dreg o c’hein vê c’hoarzet,
* Ha, mar bê zellet piz, war o fenn ne gaver
* ’Med eur gurunenn spern vel hini hon Zalver.
* Kanet awalc’h hon eus hon daou war an douar
* Evid eur bed goapaer ha kalonou klouar ;
* Er bed all, unanet gant lâs-kan an Aelez,
* Ni zavo gwerziou kaer hed ar beurbadelez.
* An Delenn :
* Daoust hag ar barz a gan vit ma vo selaouet ? —
* Gra vel an eostig-noz : e vouezig alaouret
* Na oar ken c’houitellat zoniou e garante
* Nemet pell diouz an dud, diouz an drouz hag an de.
* Gra vel an alc’houeder, a gan ’toull dor an nê
* Pa ne glev tro-war-dro ’med sioulder ar mene.
* Vid ar bed da c’hoapât, vid an dud da c’hoarzin,
* Bale war ar roudou digoret gant Marzin ;
* Kan atao kement tra zo da vean karet,
* Ha sav da benn n’eus forz petra vo lavaret.
* Ar Barz :
* Ha petra ganin d’id, va zelennig feal ? —
* Kement zon kaer a voa zo aet gant ar re-all.
* Dre liorz ar varzed ar c’haera sperejou,
* O kutuilh an holl frouez hag an holl bokedou,
* N’o deus lezet netra gant ar re diveza
* ’Met traou koz hag a lak al lenner da faeza ;
* Kaer ’meus sevel va fenn etrezek ar stered,
* Digomz eo va genou, goullo chom va spered.
* An Delenn :
* N’eo ket er penn, n’eo ket er genou e klasker
* Pa vêr en gwirione c’hoantek da zoniou kaer ;
* Tostoc’h d’ene an dén, donoc’h en diabarz
* ’N hini klever ar vouez a dle dihun ar barz.
* Er galon ’n hini strink mammenn ar gwir vuhe,
* Moueziou ar Vad, an Eün, ar C’haerder, an Drue ;
* Selaou pegen skiltrus e komzont en es kreiz
* Ha kan, nag e vê ken, vit meuli da vamm Breiz.
* Ar Barz :
* Senti renkan ouzid ha, daoust d’ar bed goapaer,
* Eus a deun va c’halon e kanin va bro gaer.
* War zao, va zelennig, ro d’in nerz ha skoazel,
* Ha kanomp unanet meuleudi Breiz-Izel !
* Baleet ’m eus kement bro zo brudet dre ar bed,
* Broiou tomm ha gwaskedet, ha pinvidik meurbed ;
* Met neb lec’h ne ’meus kavet par da vro ma c’havel,
* Kaera bro’z eus er bed-mañ eo va bro Breiz-Izel.
* Gwel’t am eus gwez ken uhel evel tour Landreger
* O sevel sounn ha lorc’hus o divrec’h kreiz an êr ;
* Vel kent e karan muioc’h klevout son an avel,
* En dervennou koz manek dre goajou Breiz-Izel.
* Gwel’t am eus ar merc’hed koant a ren er c’hêriou braz,
* Ar re ’n em lac’h ar wazed vid o daoulagad glaz ;
* Koulskoude, flour o jodig ha ru-gwad o muzel,
* Eo koantoc’h vid ar re-ze pôtrezed Breiz-Izel.
* Tridet he deus va c’halon, c’hoarzet va daoulagad
* Dirak bleuniou burzudus, bleuniou leun a c’houez-vad ;
* Gant muioc’h a blijadur e tolan c’hoaz eur zell
* War ar bleuñ aour a lugern dindan heol Breiz-Izel.
* Gwel’t am eus an traou neve bet zavet er c’hêriou,
* E chomê darn dirazê digor frank o genou ;
* Nebeut éñvor koulskoude a zalc’h an Tour Eiffel
* ’Kever ar vein milvloaiek ’n o zav en Breiz-Izel.
* Klevet am eus kanerien, kanerezed dispar,
* Meulet braz hag anveet e pep korn an douar ;
* Met pegement eo bravoc’h, ’lein ar menez uhel,
* Hollaika ’r maeserien en yez koz Breiz-Izel !
* Klevet am eus bet ive, e-kreiz an noz du-dall,
* Dreist ar blenenn spouronnet al leon o yudal ;
* Spontusoc’h c’hoaz eo klevout ar c’horn-boud a vrezel
* O c’hervel d’an emgannou pôtred stard Breiz-Izel.
* Vit hon goabrenn da veañ koumoulus a-wechou,
* Hon lann da veañ dreinek ha treitour hon ôchou,
* Ar wella bro da vevañ, an dousa da vervel,
* An hini garan dreist holl, eo va bro Breiz-Izel.
* Pegen kaer out, va Breiz, gourizet gant ar môr,
* War da zae bleuñ melen dre bep amzer digor,
* Ha war da gerc’henn noaz dantelez meneou,
* Hag en dro d’es spered eur vougenn hunvreou !
* Pegen kaer out, va Breiz, dindan da goajou don
* Leun a richan eostig hag hirvoudou kudon,
* Lec’h ma klev da skouarn, e-kreiz klemm an avel,
* Mouez an amzeriou bet damantus o sevel !
* Pegen kaer out, va Breiz, war da lanneg garo,
* Lec’h ma wask ar vein braz brezelourien varo,
* Lec’h ma c’hall da spered, diroll ha dibreder,
* Nijal beteg an néñv da heul an alc’houeder !
* Pegen kaer out, va Breiz, e-deun da draouiennou,
* Lec’h ma krén en dour sklêr prajou koant, flourennou,
* Oc’hen braz o peuri, gwez uhel o tridal,
* Ha stennet dindan-ê bolzou glaz ar bed all !
* Pegen kaer out, va Breiz, war gribenn da vene,
* Lec’h ma chom kréñv ar c’horf ha seder an ene,
* Lec’h ma tispak tro-dro, skedusa kurunenn,
* Kêriou gwenn, tourioù moan stlabeet er blenenn !
* Pegen kaer out, va Breiz, en es yez birvidik,
* Gwestl da drei pep menoz en gériou pinvidik,
* Trec’h war gounnar an dud, trec’h war an holl bechou,
* Divarvel o tiston a-dreuz d’ar c’hantvejou !
* Pegen kaer e tiwan, va Breiz, war da zouar
* Ilizou, kloc’hdier ha kalvariou dispar,
* Chapeligou manek, kestel ha feunteuniou,
* Graet gant ijin da dud ha roc’h da vengleuziou !
* Pegen kaer out, va Breiz, gant da vibien kalet,
* Da varvailhou gwechall kontet ’korn an oaled,
* Ha da gredennou koz kizellet en es kreiz
* Ken don ma tihanfes hep-ê da veañ Breiz !
* Pegen kaer out, va Breiz, er berejou kousket,
* Krog en diskuizadenn pad keit amzer klasket,
* Ha dizoan o c’hedal, en disheol eus ar Groaz,
* Eur vuhe peurbadus ’n eur Vreiz all kaeroc’h c’hoaz !
* Da vro Gerne rôin va meuleudi gentañ :
* Rak d’am c’halon e plij dreist ar broiou goantañ ;
* Rak enni ’mon ganet dindan ar gwez dero
* En eun devez c’hoarzus eus a viz Gwengolo,
* E-kreiz ma oa dre holl lapoused o kana,
* Hag an heol o tispak e sklerijenn splanna,
* Hag ar gwez avalou, galloudus ha seder,
* O kinnig frouez melen da bokou an dommder.
* Enni ’karfen ive kousket eun de da zont,
* E-tal ar re zo aet, war eur gredenn dispont,
* Da glask pae deus o foan digant Tad an dud paour…
* Sklaer vel tantad Gouel-Yann, lugernus vel an aour,
* Te zo chomet, Kerne, va broig hollgaret,
* Poltredet penn-da-benn e donder va spered.
* Oh ! nag a wech am eus c’hoantaet kât diou-eskel
* Pa welen evned gouez, douget dreist an avel,
* O tont eus da lennou war o c’hiz d’ar môr braz ;
* Pe koumoul a bep liv o tremen en oabl glaz,
* Bet astennet o skeud war douarou Kerne !
* Nag a wech, pa deuê diganid an arne,
* Am eus douget avi d’ar gurun ha d’ar glo
* O doa bet an eurvad da welet dremm va bro !
* Dremm dudius, tôlenn dispar vid al liver :
* Koajeier o tiston gant soniou diniver ;
* Mil gêrig o c’hoarzin, kled dindan o gwe koz ;
* Tosennou roc’hellek, saoniou gwaskedet kloz,
* Dourigou mouskanus o font d’an traon gantê ;
* Hag eur wech an amzer, brallet war dôl kreiste,
* Eun tour loued bennag o lâret e Bater —
* Te zo bepred e giz gwechall, bro dibreder :
* Te vir an dansou koz, ar c’han hag ar vombard ;
* Te vag ar merc’hed flour, ar botred gwévn ha stard ;
* Te gar kement a zo birvidik ha laouen,
* Te zo leun a c’houez-vad éd-tu, mél ha spern-gwenn !
* Ha kement-se ra d’in, bro garet ma c’havel,
* Gwelout em c’hunvreou meur a wech o sevel
* Skeud flour eur vamm yaouank azeet ’n he c’hoaze,
* Stok he zreid noaz er môr, hag he fenn er mene,
* Dispak en eun tu d’ei eur mannad avalou,
* En tu all eur vriad burzudus a vleuniou,
* Hag en he dorn, zavet etrezek he muzell,
* Eur bannac’h chistr melen o virvi ’n eur skudell !
* O bro goant Landreger, biken ankouât na rin
* Nag an eurvad a teus a bell zo rôet d’in,
* Nag an digemer wesk am oa bet diganid
* Pa deuis, dizanve, va bara da c’honid,
* Dilezet evidout va bro Gerne-Uhel,
* E-touez da dud dilorc’h da stenna va zinell.
* Da héñchou, vel da dud, am eus darempredet ;
* Da jistr am eus tañvaet, ouz da dôl ’m eus predet ;
* Hag o vevañ ganid, n’am eus kavet atao
* ’Med hent plen, tud gwirion ha c’hoantek d’ober brao.
* Neb a wel ac’hanout diwar lein tosenn Vre
* A wel eur berradur eus Breiz en pep doare :
* Mene Gurunuhel, koajeier « Koad-an-Noz »,
* Plenennou pinvidik ledet bete Perros,
* Ha traouienn vraz Gwengamp ha saonennig Benac’h,
* Ha, dantelezet brao gant reier Ploumanac’h,
* Rubanenn c’hlaz ar môr o starda da ôchou.
* Eur c’hastel koz bennag a ziguz a wechou
* Gant e vogeriou teo ha gant e douriou moal,
* O tigas soñj eus tud hag eus amzeriou all.
* Peurvuia, koulskoude, dre da vaeziou laouen
* Ne zav ’met traou yaouank, tier ha kêriou gwenn,
* O verka deus a bell, mesk an tokajou koad,
* Vel bleuniou « Marc’hared » e-kreiz glazur eur prad.
* Rak plijout a ra d’id, Treger, an traou neve :
* Darn eus ar giziou koz ’teus kaset da vale,
* Ha kemeret, e-lec’h ar pez oa mad gwechall,
* Lod dilhad ha dansou héñvel ouz re Bro-C’hall.
* Mirout a rez, avat, gant nerz ha karante
* Ar yez a zigasas Breiziz Tremôr gantê ;
* Ha konta rez atao en dro d’an tan, bep noz,
* Ar marvailhou koueet diwar deod ar re goz.
* Duze ’man ar mistri vid ar fentigellou,
* Tud hag a red ar gér diwar o muzellou
* Vel ruz ar wazig dour dreist he gwele yeot glaz,
* Tud hag a lak ’n o c’homz eur bébrenn hag eur vlaz
* Seurd ma lak en pep meuz dorn skanv ar c’heginer.
* Oh ! ya, konterien flour zo dre vro Landreger,
* Ken flour ma seblantont a wejou d’ar re-all
* C’hoarzin goap goude ne reont ’met kôzeal.
* Hogen Landregeriz, mar plij d’ê farserez,
* N’int ket tud da vêrat dre zroug ar oaperez.
* Eur spered lemm meurbed ’n hini verv en Treger,
* Skignet en êr gant sant Tûal, ar prezeger
* A zigasas d’ar vro kelou an Aviel
* D’ar c’houlz ma voe enni c’houezet tan ar brezel
* Etre ar gristenien hag ar barz-meur Gwenc’hlan,
* Chomet an divezañ hag ar brasañ Pagan.
* E delenn a zonas mallozus ha garo ;
* Ha pa voe he mouez arm mouget gant ar maro,
* En douar Landreger, e-deun ar c’hoajou braz
* E vanas da gousket telenn goz Roc’h-Allaz.
* Setu perak emout, Treger, bro ar varzed,
* Bro ar sperejou kaer hag ar c’homzou aezet,
* Perak, en es tier c’hoarzus ha dereat,
* E vê digoret frank an dorn d’an tremeniad.
* Kenta ’m eus bet gwelet, ’touez ar Vrezoned all,
* Al Leonard o font, savet uhel e dal,
* Dispak gantan kement tamm gwenn vê ’n e roched,
* Stign dindan ar c’houriz e greiz hag e vruched,
* Hag o tigas gant poan beteg e vuzellou
* Eur vouez gorrek sachet diouz deun e vouzellou,
* Deus a varn aneañ war ar stum a zougê
* ’M eus hen bet kemeret vid eun dén a fouge.
* Mad ! difaziet on war gont al Leoniz.
* Evit gwir, e veulont o fanez, o gwiniz,
* O brezoneg dinam, yeot druz o frajeier,
* Hag o c’hezeg buhan ha zaout lard o c’hrêvier,
* Hag o ilizou kaer hag o zouriou uhel ;
* Met pelec’h, va zud kêz, pelec’h vo kavet gwell ?
* Daoust hag i n’o deus ket eul lec’hig fougeal
* P’o deus dre forz labour tremenet ar re-all ?
* Baleit bro Leon koulz hag ar vro Pagan,
* E welfet burzudou krouet e-kreiz ar boan :
* Gwaremmou, koajeier, douarou yén gwechall,
* Trôet en parkou tomm hag a vag da Vro-C’hall,
* Da Vro-Zaoz ha d’ar Spagn, ha tre d’an Amerik
* Primoc’h frouez vit ne zav er broiou pinvidik ;
* Prajou leun a geot-med, hag a voa kos geuniou ;
* Balaneier uhel ha don vel hunvreou ;
* Eur ouenn gezeg dispar deût ganti meur a vaout,
* Hag er peurachennou an dibab eus ar zaout.
* An holl draou-ze, kredabl, n’int ket deût o-unan :
* Meur a wech ’n eus réñket Léonard ha Pagan
* Drasta korf ha spered, skuiza brec’h ha lagad
* A-zioc’h irvi ar park ha gwazigou ar prad.
* N’eo tamm souez eta mar gint muioc’h pounner
* Eged ar Vreiziz all ; na zoner na kaner
* Na glever peurvuia war dro o labouriou ;
* Ne vent distagellet awalc’h ’med er foariou.
* Eno, ’vat, ’talc’hont penn d’ar re dilikata,
* Ha forz Tregeriz flour gav gantê da gotta.
* Dreist holl o deus dalc’het gant eur fe divarvel
* Kredennou o zud koz, ar re ’man er garnel,
* E-kever an iliz, o eskern binniget.
* Oh ! d’ar zul, pa goueont d’an daoulin, daoubleget,
* En o ilizou leun a zent hag a draou kaer,
* ’Kreiz an drouz kantikou hag ar zoniou kleier,
* Dour leiz o daoulagad zavet ’trezek an nê
* Ha digor dirakê dorojou an ene,
* Daoust piou o c’hemerfê evit kalonou yen ?
* Ar seurt tud rénk beañ ouspenn marc’hadourien.
* O spered n’emañ ket gant ar bed-mañ hepken :
* En tu-hont d’an Ankou, en tu-hont d’an anken,
* Dre sklerijenn o feiz ha dre nerz o hunvre
* E welont broiou splann prientet evitê.
* Ar vuhe boanius-man dremenont o c’hedal,
* Met pep tra, tro-war-dro, gomz d’ê deus ar bed all :
* Ilizou kizellet, alaouret ha pentet,
* Héñvel en bihanik ouz palez an Drinded ;
* Touriou moan uhel spont o tiskleria d’an dén
* Gant o biz prezeger kentel vraz ar bedenn ;
* Kalvariou burzudus, kaera re ’z eus er bed,
* Feunteuniou ar zent koz, chapeliou koant meurbed.
* Kement a gavê mad o zud o deus miret,
* Yez, feiz ha gwiskamant, hag a virfont bepred.
* Sav eta, Leonard, da benn uhel d’an nec’h :
* Rak te d’ar Vreiziz all ’n hini zo skouer ha trec’h ;
* Da zorn-te zalc’h hon Breiz ’n he zav starta ma c’hall ;
* Te vo an diveza vo debret gant Bro-C’hall.
* Bewech ma tigoue d’in gwelet eur Gwenedour,
* E kavan aneañ stumet eus eur c’hadour,
* Reud e zivrec’h, kalet e zorn, taer e lagad,
* Eur c’houriz ler gantañ vel o font d’an argad,
* E dok war grap e benn ken e guz e skouarn,
* Stard e benn-baz etre e vizied houarn.
* Hag e soñjan : « Hennez, bremañ zo daou vil bloa,
* « A lakas da Gezar an daouarn war e skoa ;
* « Hennez, kant vloa zo bet, e-kreiz an noz du-dall,
* « A youc’hê ’n e goajou da gelenn Kadoudal ;
* « Hennez, hirie, zo prest adarre da zevel
* « Kerkent ma vo dre Vreiz c’houezet tan ar brezel. »
* Na oar dén ped kantved a welas o tremen,
* Vel ar gwall amzeriou war choug e beuliou men,
* Nag ennañ nag ennê n’eus bet netra fiñvet :
* Ar vein gant an amzer n’int foeltr tamm dislivet,
* Hag hen ’n em dalc’h héñvel, koulz en mad, koulz en fall,
* « I vrehoneg géton, malahtu ! èl guéral. »
* Kalet ouz al labour ha kalet ouz ar boan,
* Potr Gwened zo diglemm, dibreder ha dizoan ;
* Na ra forz rag madou na forz rag dienez,
* Gant ma c’hallo tanvât eun tammig levenez,
* Ha diwar nebeudig vê laouen e galon :
* Klevout ar biniou pe ar vombard o son,
* Setu trawalc’h evid e lakat da lammet
* Ha da drei skanv en dro, e c’har gantan kammet.
* Eur banne jistr eonus diskennet ’n e skudell,
* Hag e krog da gana zoniou koz Breiz-Izel.
* Met, pez a ra dreist holl d’e galon sederât,
* Eo lagad e vestrez o furchal e lagad,
* Pa vent, he biz bihan skoulmet en dro d’e viz,
* O tañsal troad oc’h troad war leur-gêr an iliz,
* E-pad ma vent douget gant son ar binîou,
* Dreist an holl draou marvel, da vro an hunvreou !
* Netra er bed, nag aour, na perlez nag arc’hant,
* Netra da botr Gwened na dalv e zousig koant :
* Hi zo ken brao, ken flour, he jodigou ken ru,
* Hag he bleo ken melen dindan ar « c’hapo » du !
* Ha, goude m’eo digomz he muzellou eürus,
* He lagadigou glaz a zo ken kôzeüs !
* Beañ ’n eus potr yaouank Gwened eur resped all
* A ra d’e benn plegañ ha d’e galon tridal :
* Doujans an tad, ar vamm brêvet gant ar vuhe,
* Azeet ’korn an tan o c’hortoz galv Doue ;
* O daou en tiegez a kasont c’hoaz ar penn,
* Abalamour m’int koz hag e tougont bleo gwenn.
* O tud a stum gwechall, yaouankiz birvidik,
* Dremmou rust o c’holo kalonou kizidik ;
* Merc’hedigou ken flamm ha bokedigou roz,
* Hag a bak ho kened en dilhad ar c’hiz koz ;
* Mammou krommet dindan planedennou kalet,
* O vonet d’ar bez yén dre dommder an oaled ;
* Ha c’houi, tîeien goz, braz evel rouane,
* Digor ho taoulagad da zellet ouz an nê,
* Ho pleo war ho tiouskoa rannet eus a bep tu,
* Ho penn-baz en ho torn, prest da vale dioustu
* Pa deuy aël an Ankou d’ho klask vid ar vered,
* Dirazoc’h-houi chom mud ha diskrog ar spered.
* C’houi zo goulennou beo dirak pere e spont
* Hon zammou pennou paour da viken direspont :
* Buhanoc’h e kavfemp gér kuzet ar vein braz
* ’N o zav war lann Garnak vel brezelourien noaz,
* Eged ho kwir hano, eged ar gwir alc’houe
* Eus ho segrejou pell, o gouenn-dud dianve !
* O bugaleaj Breiz, bloaveziou alaouret !
* An dudi zo enoc’h n’oufê dén lavaret :
* C’houi eo ar bégad mél a ro Doue d’an dén
* Arôg ma vê kaset dindan ar blanedenn,
* Ar c’hoarzadennig heol a deu ’rôg an arne,
* Ar bara gwenn debret arôg ar baourente.
* Forz pegen fall an dén ha forz pegen berr-wel,
* Eun tu bennag, e-deun e zonjezonou pell,
* Ma ’n eus bevet en Breiz e vloaveziou kenta,
* E tarz eur sklerijenn Sav-heol deus ar c’hoanta,
* Hag e wel o tispak ’dîabarz e spered
* Tôlennou dudius an amzer dremenet.
* An ti oa bihanik ha téval marteze ;
* Met eun dremm vinniget a yê dre an ti-ze
* ’N eun deurel war bep tra sklerder he lagad glaz,
* Dremm eur vamm garantek aet ac’hane, ziouaz !
* Hag e-maez, pegen frank, pegen don an dremmvel !
* Penn-da-benn, a bep tu, keit ha ma tec’h ar zell,
* Parkeier gwer ha ru, edou gwenn ha melen ;
* Koajou pin, lec’h ma kan noz-de, vel eun delenn,
* Mouez klemmus an avel, ma lârfec’h eun ene
* Oc’h ober pinijenn war gribenn ar mene ;
* Reier mil bloaiou zo ’n o zav e lein ar roz,
* Vel soudarded dispont o tiwall o bro goz ;
* Gwaremm ha balaneg zammet a vleuniou aour,
* Lanneier noaz o rei peuri da vioc’h ar paour ;
* Saoniou o tregerni gant blejadeg raouiet
* Ar c’holeou lorc’hus, stok ar yeot ’n o bruched ;
* Ha duhont, lec’h ma kuz an oabl en eur vougenn,
* Burzud ar môr divent o ruilhal e wagenn.
* Eur blijadur hep par vijê, dre bep amzer,
* Klevout an eostig-bailh, an tad-moualc’h, ar mesaer,
* Pep-hini gant e zon pa deuê e vare,
* Hag an holl lapoused, kerkent hag ar beure,
* O kinnig mesk-ha-mesk o bennoz d’ar C’hrouer ;
* Ha dreist ar moueziou all mouez galloudus ar c’houer,
* Gwech ha gwech o c’hourdrouz anevaled gorrek,
* Alîez o kana ’n e yez kaer brezonek.
* Pebez aoun a waskê ar potr ’n e wele-kloz
* O soñjal e klevê skrij ar c’houiteller-noz,
* Pe kloc’hig an Ankou o tiston er zioulder,
* Pe ma teuê a-dôl da grena dre an êr
* Garm ha youc’hadennou mantrus ar gaouenned,
* Eur maro tost bennag gantê digemennet !
* Ha pebez stad ennan, distrôet ar beure,
* Oc’h en em gaout yac’h-pesk ha beo mad ’n e wele !
* Nag a redadegou dindan an heol laouen,
* ’Kreiz ma tolê ’r gwenan c’houez-vad o c’hanaouenn
* Hag ar bleuniou spern-gwenn o dudi dre ar vro,
* Hag e froñvê dre holl zon ar c’houiled-dero !
* Nag a skoliou laeret o chom da glask nejou,
* Ma vijê krenn ankouaet ar gêr hag ar prejou !
* Nag a lammou paket o klask pignat er gwe,
* Pe o klask galoumpat ar c’hezeg ’n hir o moe !
* Ha d’an noz, pebez lorc’h o tont war zu ar gêr
* En eur heul an déñved, ar zaout hag ar mesaer,
* Hag en eun dougen zounn, evel banielou ru,
* Brîajou lugernus a vokedou burlu !
* O bugaleaj Breiz, bloaveziou alaouret,
* Pellder ken c’houek evel eur baradoz kollet !
* N’eus dén tro Breiz gement na oar
* An holl burzudou kaer hadet war an douar
* Gant Erwan Gêrvarzin, paeron bro Landreger.
* Meur hini, ’vat, n’eus klevet gér
* Deus an dro ’c’hoarveas gantañ barz ar bed-all,
* Réñket eur pennadig e toull an nor gedal.
* Pa varvas war dro kreiz an noz,
* E ene nijas prim ’trezek ar Baradoz ;
* Ha bec’h d’an nor arc’hant : « Piou zo aze ? » ’mê Per,
* Poan gantañ o tihun a-greiz eun hunvre kaer.
* — « Va hano ’touez an dud oa Erwan Heloury »,
* Neuze dre doull ar c’haz e tispakas eur fri :
* — « Pe stad ? » — « Pera, zant Pêr, n’anveet ket ’hanon,
* « Ha me oa avokad e lez-varn Lannuon ? » —
* — « Avokad ! d’an dud-se ’zigorer ket amañ ;
* « Kê gantê, pa giri, d’an Ifern da dommân. » —
* Kerkent, eur strak a-dôl, fri ’bet ken en toull kaz.
* Ar zant paour, ankeniet o tiskenn, a stokas
* ’N eun ene leanez, marvet e Landreger :
* — « Sell ’ta, aotro Erwan, c’houi zo ’tistrei d’ar gêr ? » —
* C’houlennas digantañ : — « Fe ’vat, lec’h digeri,
* « Sant Pêr ’n eus prennet krenn an nor d’in war va fri,
* « War digare, meañ, oan avokad du-hont ».
* — « Ha c’houi, ken flour teodet, zo chomet direspont ? »
* — « Fe, pa zerras an nor ! — « Deomp da welet hon daou
* « Mar ’mañ beteg en néñv an tu kréñv gant ar gaou,
* « Pe mar trec’h tro pe dro ar gwir war e c’hourre. » —
* Dao, dao ! an nor arc’hant a ziston adarre :
* — « Piou zo aze ? » ’mê Per — « Me », ’mê eur vouezig voan
* « Leanez en Treger, hag an aotro Erwan,
* « Bêleg er memez bro » — « Hennez oa avokad,
* « Herve ’mañ e-unan o paouez ’n em lakat. »
* — « Ya, vit gwir, avokad da zifenn ar re baour
* « Eneb an droug, eneb ar wask, eneb an aour.
* « Hogen, bêleg a oa ive ha dén zantel ;
* « E vuhe penn-da-benn n’eo bet ’med eur gentel,
* « Ha ’touez e vurzudou kaera hini ‘veuler,
* « E oa dén a lezenn, ha vel kent oa ket laer ».
* — « Ma karjê beañ d’in lavaret se dioustu ! »
* Emê Per. — ’To, zant kêz, gwelloc’h ouzon an tu
* « Da rei harp d’ar re-all eged d’in va unan ;
* « Kenta gwech me oueo komz buhan ha buhan. »
* Digoret a voe d’ê palez kaer an Drinded,
* Hag Erwan, stad ennañ, redet
* Da glask enn azezenn war bankou ’r veleien.
* Allaz ! lec’h ebet ken : personed, kureien,
* Lard, ru, teo, zo startoc’h evit pesked en boest ;
* Da ’n em vouta ’tresê foeltr biken ne vo gwestl.
* Eur bank all ’wel goullo, hini ’n avokaded,
* Ha di war eün : « Amañ — meañ — vin ket pladet » —
* Ar zant, azeet wesk ’n eur gador arc’hant plén,
* Dol eur zell war bep tra, pep gwaz, pep plac’h zoken,
* Hag anve ’n eur c’horn pell du-hont al leanez
* Oa bet sturiet ganti, d’he zro en dîenez,
* Leuniet war bouez strakal pankou ’l leanezed.
* Hen d’ober eur zin biz, ha kerkent, dilezet
* Tu ar merc’hed ganti, setu hon daou Breizad
* Azeet pep-hini ’n eur gador avokad,
* Ha da zrailha kôjou, war boaniou ar bed-mañ.
* Tamm ha tamm e teuas penn Erwan da domman ;
* E vouez, o sevel kréñv beteg ar volz santel,
* Kresket gant an hekleo ha douget pelloc’h-pell,
* A stravilhas ar Zent e-kreiz o fedennou.
* Ken e krizas Doue an Tad e valvennou :
* « Kê », meañ d’an Arc’hael zo archer-braz eno,
* « Da gas e-maez an neb zo ken frank e c’heno. »
* Hag an Arc’hael dioustu war nij beteg Erwan :
* « C’houi réñko mont e-maez » — « Me e-maez ! re a boan »
* « ’Meus bet o tont e-barz vit kuitât evelse ;
* « Ken vin barnet da goll n’in biken alese,
* « Na padfé ar prosez eur c’hantved pe ouspenn ;
* « Rak, an dro-mañ, me vo begek da ’n em difenn. »
* — « Prosez a vo ; met c’houi skampo kuit da genta. »
* — « Pera, va mestr, n’hoc’h eus biskoaz lennet eta
* « E leor al lezennou tôl ar « Bosesion » ?
* « Barz dilezel me réñk kaout eur « Somasion » ;
* « Anez, me chom amañ : da bep-hini e dra. »
* — « Terri rit d’in va fenn gant ho komzou netra ;
* « N’am eus intentet seurd ennê, ha da c’hortoz
* « An drouz hag an drubuilh a gresk er Baradoz.
* « Pe dre gaer pe dre heg, kuit e c’hefet dioustu. »
* — « Foeltr kammed na fiñvan, entent mad a rit-hu ?
* « Na war gomz eun Arc’hael na war urz eun Archer,
* « Nemed « sinifiet » a venn gant eun urcher ».
* — « Beañ vefet ; me c’ha war eün da glask unan. »
* Hag an Arc’hael, dispak e askellou gwenn-kann,
* A nij hag a darnij dre an néñv tro-war-dro.
* An urcherien, héñvel, n’eo ket honnez o bro :
* Kaer ’n eus tol e pep korn e zaoulagad furcher,
* An Arc’hael paour na gav neb lec’h roud eus urcher.
* Echu gant an dro wenn, oe lavaret d’Erwan
* Chom en néñv ken ma teuy santelez da ziwan
* E-touez an urcherien ; dale ray eur gwall damm.
* Met an Arc’hael deuas gant eur bank neve flamm
* Ha voe laket warnañ leanez Breiz-Izel.
* Bremañ, zant Landreger na gomz ken ’med dre zell
* Pa n’eus dén da selaou e c’hériou lezennek ;
* Kemeret eo du-hont evid eur zant pennek,
* Hag e c’hoarzer atao gant an eurvad ’n oa bet
* Da chom er Baradoz dre na oa urcher ’bet.
* Dreist ar gwe galloudus hag ar c’hoajou téval,
* Me gar balaneier en avel o fiñval ;
* Dre greiz o rengennou balîou digoret,
* Ha gwisket penn-da-benn a vleuniou alaouret ;
* Pe, darôet gantê an had en e glaouier,
* O son, pa ’n em stokont, vel tammigou kleier.
* Me gar ar valaneg don, uhel ha ledan,
* Loar splann war he gourre, tévalijenn dindan ;
* Lec’h ma klever, e-pad an nozveziou klouar,
* Treid noaz Kornandoned o skei war an douar.
* Me gar ar valaneg hunvreüs ha distan,
* Lec’h ma tizamm an dén e skuizder hag e boan.
* Eno, pell diouz trubuilh ha nec’hamant ar bed,
* E kan aezennou kuñv ha frealzus meurbed.
* O barz, ma tigoue d’id beañ skuiz o vale,
* Kê tre er valaneg, gra vel ar vugale :
* Astenn d’izili paour war varlenn da vamm Breiz,
* Ha kan ar valaneg a gennerzo da greiz.
* An heol zo tomm, an dud zo kaer,
* Al levenez a verv en êr ;
* Staliou dre holl ha marvailhou,
* C’hoari-gaer ha zon trompilhou ;
* Ar c’hleier lâr gant o mouez don :
* « Hirie ’mañ devez ar Pardon ».
* Kréñv ar gôz, ruz ar c’hlipennou,
* Vê rôet bec’h d’ar chopinou ;
* Forz banneou jistr vê lonket,
* Da forz yec’hedou vê trinket ;
* Meur a gonsort, meur a vignon
* A vê kavet gant ar pardon.
* Dre holl e klever o kana
* Gwerziou d’hon mamm Santez Anna
* Ha da zent karet ar barroz ;
* Dre holl e komzer ar yez koz :
* Ar brezoneg c’houek ha gwirion
* Vê mestr en Breiz de ar pardon.
* En iliz ne vê graet ive
* Man ebet deus ar c’hiz neve :
* Vel gwechall, gant nerz e kaner
* Ha gant fizians e taouliner
* Dirak skeudenn ar zant paeron
* ’Vê hir e vrec’h de ar pardon.
* An dud yaouank, en eur vale,
* A luch an eil ouz egile :
* Meur a botr a glask ar botrez
* A blijfê d’ean da vestrez ;
* Meur a hini ’ro e galon
* ’N eun tôl lagad de ar pardon.
* Ha daou ha daou pa zistrôer,
* Krog ar galant en disglaoier,
* Eur gôz hepken a vê gantê :
* Kôz divarvel ar garante,
* Penn-da-benn gant an héñchou don,
* O tont d’ar gêr diouz ar pardon.
* Lec’h, siouaz ! er c’hêriou téñval
* Ne vê med deiou livet fall
* Gant ar skuizder ha gant ar boan :
* Na zul na gouel, na c’hoarz na kan !
* Eno ’man ifern ar galon
* Lec’h ne vê kammed a bardon.
* Tinterez ar c’hleier a glevan tro-war-dro,
* Hag e sav em spered éñvor va zud varo,
* Aet holl, koz ha yaouank, bugaligou zoken,
* D’ar broiou dizanve diouz lec’h ne zistro dén.
* Hag e soñjan : « Eürus ar re zo diskennet
* « E donder yén ar bez ’kreiz o floura gened,
* « Gant o hunvreou koant, o zonjezonou flamm,
* « Chomet difank o zreid en o bale divlam !
* « Eürus dreist holl ar re zo plijet d’an aotro
* « O adkemer arôg an deveziou c’hoero,
* « Ha n ’o deus ket tañvaet krizderiou ar vuhe !
* « Eürus ar re zo aet d’aeligou gant Doue !
* Da botrig, va mignon, a oa unan anê :
* E goanteri oa graet, siouaz ! evid an nê,
* Hag e lagadigou ken don, ken hunvreüs,
* A wel breman du-hont tôlennou dudîus.
* War e vamm e paro dousder glan e lagad,
* Pa deuy ar rann-galon da skorna d’ei he gwad,
* Pe gant he dioujod gwenn an daelou da redek
* O soñjal ’n he mabig ken koant, ken karadek !
* Ha te, mignon, pa vi en riskl eus da vuhe
* A berz enebourien, kléñvejou, loened goue,
* Pa vo da benn pleget war gaerder da skrido,
* Eun askelligou kuñv en dro d’id a drido.
* Forz pegeit er bed-mañ e tougfet ho tinell
* Dre holl vo deus ho c’heul mouez frealzus an ael :
* « Eun tamm pennadig c’hoaz, va zud kêz, da c’hedal,
* « Hag en em gavimp holl unanet er bed-all ! »
* Selaouit ar môr braz, gant e vouez don garo,
* O son d’ar Vrezoned zo chomet en o bro.
* Me eo luskeller Breiz-Izel :
* Me rôas d’ei nerz ha skoazel
* Pa deuas a Vreiz-Veur amañ,
* Damdost he c’halon da rannañ ;
* Me zougas ar c’henta kavel
* Ma kouskas ennan Breiz-Izel.
* Me eo luskeller Breiz-Izel :
* Pa deu war ruilh dreist ar rec’hel
* Va lannou gwer peurgounnaret,
* Me bok d’am bro muia karet,
* Hag a gan eur zon divarvel
* D’am merc’hig koanta Breiz-Izel.
* Me eo luskeller Breiz-Izel :
* Pa vent war al listri brezel
* En dro da vaniel Frans bodet,
* Me oar rei d’he martoloded
* Kalon da stourm bete mervel
* Vid enor o bro Breiz-Izel.
* Me eo luskeller Breiz-Izel :
* Pa deu an Ankou d’o gervel
* Pel diouz kement o deus karet,
* Pa n’hellont beañ douaret,
* Me bak an diveza liñsel
* En dro da vibien Breiz-Izel.
* II
* Me eo diwaller Breiz-Izel :
* Me lak dibaouez da zevel
* Temz d’he douar, pesked d’he zud,
* Kant mil téñzor, kant mil burzud ;
* Me zalc’h atao dindan zîell
* Pinvidigeziou Breiz-Izel.
* Me eo diwaller Breiz-Izel :
* Tro-war-dro d’hec’h ôchou zantel
* Stignet ganin va gouriz dour,
* Me vir êr yac’hus ha kledour ;
* Na kléñved, na gwall, na brezel
* Na deu dre vôr war Vreiz-Izel.
* Me eo diwaller Breiz-Izel
* Keit ha m’hell tizout va skoazel ;
* N’on ket, siouaz ! vid he diwall
* Eus tu zav-heol, eus tu Bro-c’hall ;
* Dre eno tec’h meur a vugel
* Kuit digant e vamm Breiz-Izel.
* Me eo diwaller Breiz-Izel ;
* Met, ma tigouefê d’ei mervel,
* Deût he mibien d’he dilezel
* Hag he brezoneg da devel,
* Me c’holofê gant va mantell
* An douar zakr bet Breiz-Izel.
* Hag ar môr braz a zalc’h gant e vouez don garo,
* Da zon d’ar Vrezoned zo chomet en o bro.
* En Kerne ’weler parkadou
* Ed-du zammet a vokedou,
* Bokedigou koant ha gwerc’h,
* Gwenn evel al laez, glan evel an erc’h ;
* En Kerne ’weler parkadou
* Ed-du zammet a vokedou.
* Pa zon ar c’hreiste tro-war-dro,
* Pa gan an Anjelus er vro,
* E sav ’kreiz an heol skedus
* Eur vouez don ha kaer, eur vouez vurzudus,
* Pa zon ar c’hreiste tro-war-dro,
* Pa gan an Anjelus er vro.
* Eur vouez graet gant holl vouezigou
* Kant mil a ganaouennigou ;
* Ha na reont ’med unan
* Tremenet enni kalon ar gwenan ;
* Eur vouez graet gant holl vouezigou
* Kant mil a ganaouennigou.
* Ken c’houek e sav ar ganaouenn
* Ma tol c’houéz-vad en êr laouen,
* C’houez mél ha c’houez plijadur,
* C’houez kement tra vad a zo en natur ;
* Ken c’houek e sav ar ganaouenn
* Ma tol c’houez-vad en êr laouen.
* Ar ganaouenn a zo ken kaer
* Ken oc’h he selaou e rénker
* Chom sebezet d’hunvreal
* Vel pa vê Doue ’font da gôzeal ;
* Ar ganaouenn a zo ken kaer
* Ken chom sebezet e rénker.
* Ken luskellus e talc’h ar c’han
* Ma teu ar wazig dour d’ehan,
* Hag al lapous da devel,
* Hag an aezennig da hun, da vervel ;
* Ken luskellus e talc’h ar c’han
* Ma teu ar wazig dour d’ehan.
* Reo an noz, reo ar prajeier,
* Kouskit ive ’n ho toureier ;
* Ne dolit ket hoc’h alan
* War ar bleuniou gwenn, war ar bleuniou glan ;
* Reo an noz, reo ar prajeier,
* Kouskit ive ’n ho toureier.
* Vit ma pado pell va hunvre
* Ha levenez va bro Gerne,
* Hag ar c’houez-vad dre an êr,
* Hag ar bleuñigou koantik ha tener ;
* Vit ma pado pell va hunvre
* Ha levenez va bro Gerne.
* Da veuleudi, lann aour melen,
* A rénk diston war va zelenn ;
* Da gaerder atao a ganin
* Tra vo mouez ha buhe ganin :
* Te zo, ’gav d’in, penn-kil-ha-troad,
* Héñvel-touet ouz ar Breizad.
* Te n’eo ket brao lammet ganid,
* Kregi ennout zo dic’honid :
* Beañ ’teus ivin hir ha lemm,
* Penn hag a bik, drein hag a flemm ;
* Red eo ive beañ potr mat
* Barz dont a benn eus ar Breizad.
* Hogen, mar geo da stum direiz,
* Te zo kalon vad en es kreiz :
* Diwarnout e teu laez d’ar zaout,
* Troad d’ar c’hezeg ha gloan d’ar maout;
* E galon ha zoken e wad
* A oar rei ive ar Breizad.
* Pe vê divalo pe vê brao,
* Te vê bleuniou warnout atao,
* Bleuniou alaouret ha zeder,
* En o zouez kan an alc’houeder ;
* Bleunia vel-se ’ra da bep oad
* Hunvreou er spered Breizad.
* Te c’houl, benn chom yac’h ha digor,
* Avel mene pe avel vôr ;
* Pell diouz da vro ne rafes ken
* ’Med dizec’ha gant an anken ;
* Veldout ne vê laouen ha mad
* Nemed en e Vreiz ar Breizad.
* Pa gan en es kreiz an avel,
* Moueziou kuñv a deu da zevel,
* A wechou karget a zaero
* Pe héñvel ouz klemm tud varo ;
* Meur a wech ive d’huanât
* En em dol telenn ar Breizad.
* Breudeur omp eta penn-da-benn,
* Gant eun hevelep planedenn
* Staget ouz ar memez douar
* Dindan ar memez heol klouar ;
* Rak-se, da vleuñvenn vo dalc’hmad
* Bleuñvennig karet ar Breizad.
* Ken brao tra vel am eus kavet
* Aboe an de ’mon bet ganet,
* Ken brao tra vel am eus karet,
* Eo, da viz mae, deus ar beure,
* Gwelout, ken koant hag eun hunvre,
* Glizennig mae war he gourre,
* Eur vleuñvennig ken glan, ken gwenn,
* Ken dudîus ha ken laouen,
* Eur vleuñvennig war ar spern-gwenn.
* Gwisket ganti eur gorfennig
* Seurt n’ devê ket plac’h pinvidik,
* Digor ganti he c’halonig ;
* ’N eur dol en avel eur c’houez-vad
* A bik kalon an tremeniad,
* ’N eur dol en êr he « devez mad » ;
* ’N eul lavaret d’ar reuzeudig,
* D’ar c’hlasker-boed, d’ar c’hlanvidig,
* ’N eul lavaret : « C’hoarz ’ta, kêzig !
* « C’hoarz ouz kuñvelez ar vuhe ;
* « Aet eo kuit ar goanv didrue ;
* « C’hoarz ouz madoberou Doue !
* « Va c’houéz-vad a zoug madelez,
* « Ha va yaouañkiz levenez,
* « Ha va zae wenn pinvidigez. »
* Oh ! ma chomfê bepred en êr
* C’houéz-vad ha bleuñigou tener,
* Ma peurbadfê ’neve amzer !
* Met ar bleuñ nij gant an avel,
* Ar c’houez-vad ehan da zevel ;
* Bleuñ ar spern-gwenn a rénk mervel.
* O wel’t bleuñ ken buhan hejet,
* O wel’t c’houéz-vad ken pell nijet,
* Am eus bet aliez soñjet
* Er merc’hedigou yaouank flamm
* Vê dilammet digant o mamm,
* Merc’hedigou koant ha divlam,
* Ne chom war o lerc’h netra ’bet
* Nemed an éñvor, kuñv meurbed,
* Deuz eur c’houézig-vad a oa bet !
* Digoret eo dor an de
* Gant aelig ar garante,
* Ha kemeret e zae gaer
* Gant an oabl glaz ha zeder :
* Hirie ’mañ an eured
* Etre tud hag an em gar ;
* Hirie ’vo eürusted.
* War hon zamm douar.
* Evel pa vefê an nê
* Diskennet war vro Gerne,
* E tiston en êr laouen
* Mil mouez ha mil kanaouenn ;
* Gant an heol e lugern
* Glasoc’h-glaz ar meneiou,
* Ha dre holl e tregern
* Son ar binîou.
* Ar c’hleier o font en dro
* Gas ar c’helou dre ar vro :
* Fant ar Fur ha Per ar Faou
* A zo dastumet o daou,
* Ken lirzin o doare,
* O tistrei diouz an iliz,
* Vel mousc’hoarz ar beure
* O pokat d’ar gliz.
* Meur a lagad a vrunienn
* Deus o gwelet o tremen,
* Unanet vid ar vuhe
* Ha binniget gant Doue,
* Hen terrupl ha pounner,
* E benn gantan sounn d’an nec’h
* Hi koantik ha tener,
* Harpet war e vrec’h.
* Pegen brao int o vale
* Krog an eil ’dorn egile,
* Skrivet en o daoulagad
* An dudi hag an eurvad !
* Pegen kuñv e c’hoarzont
* O zellou gantê stoket,
* Pegen skanv e kasont
* Tro-zans ar boked !
* Daouzek tôl a zo zavet,
* Eiz kant a dud ’n em gavet,
* Gwisket holl en o granna
* Vel o font da bardona :
* Kement a oa pedet,
* Kar, amezeg pe mignon,
* Zo buhan diredet
* Laouen o c’halon.
* Ouz an dôliou e preder
* Kozeüs ha dibreder,
* Ar paour ’tal ar pinvidik,
* Ar c’hoz ’tal ar bihanik ;
* Ha jistr tomm Breiz-Izel,
* Diskennet er c’ haliou,
* A lak war bep muzell
* C’hoarz ha marvailhou.
* Neuze ’sav mouez ar varzed
* D’enori an daou bried,
* Da gana d’ê meuleudi
* Ha kaerder o c’hefridi ;
* Da c’houlenn evitê
* Digant Mestr braz an Néñvou
* Eürusted, karante
* Ha bugaligou.
* Ha da zansal adarre
* Tra ma vo gwelet bale,
* Tra ma c’houéz ar zonerien
* Diwar lein o barrikenn :
* Ebati ra hirie
* Pep-hini deus e wella ;
* Benn varc’hoaz marteze
* Vo lec’h da ouéla.
* Ha pad an noz e réno
* Koroll ha kanaouenno ;
* Ha, war dôl an hanter-noz,
* E vo hervez ar c’hiz koz
* Kanet soubenn al laez
* Da zigas d’an dud eured
* Vid o c’henta nozvez
* Sonjou alaouret.
* Dalc’hit da rén dre Gerne,
* Gwir eureujou rouane :
* C’houi brient d’ar paour-kêz kouer
* Didu eur wech an amzer ;
* C’houi lak en e spered
* Sked eun tammig sklerijenn,
* Vel ma c’hoarz ar stered
* En déñvalijenn.
* Me zo ganin tremenet amzer va yaouankiz,
* Ha rofê va holl danvez, oh gê tra la la, la dira, la dira,
* Ha rofê va holl danvez d’he digas war he c’hiz.
* Me c’hafê gant an héñchou diskabell, dîarc’hen,
* Hag ar bisac’h war va choug, oh gê tra la la, la dira, la dira,
* Hag ar bisac’h war va choug, ’n eur glask an aluzen ;
* Eus an eil ti d’egile war bennou va daoulin,
* Vit gwelout va yaouankiz o tistrei ’n eur c’hoarzin ;
* Evit gwelout o sevel ’us d’am fenn adarre
* Goulou-de va yaouankiz, heol zeder va beure.
* Pa darzê e sklerijenn e-kreiz an oabl glaz-lin,
* Kement tra zo er bed-mañ ’gaven koant ha lirzin.
* Dre holl e welen kened ha dre holl madelez,
* Ha pep mouez d’am diouskouarn a ganê levenez.
* Peb esper oa em c’halon, pep kredenn em spered,
* Kaout rae d’in e valeen ’n eun hunvre alaouret.
* Kaout rae d’in oa va buhe golôet a vleuniou
* Evel, da ziskar Ebrel, eur weenn avalou.
* Met an amzer didrue zo deüt gant he dorn yén :
* Va hunvreou ’deus gwéñvet ha hejet ar weenn.
* Nijet kuit an holl vleuniou gant avel an anken
* Ha, kaer am mo damanti, ne zistrofont biken.
* C’houi ’ta pere zo bremañ krog en hoc’h yaouankiz,
* Eun téñzor zo ’n ho taouarn, eun téñzor uhel briz.
* Diwallit-hañ aketus, grit outañ implij vad
* Arôg an devez c’hoero ma vo re divezat ;
* ’Rôg ma vo gant an amzer kutuilhet ar vleuñvenn,
* Ha ne chomo ’n ho taouarn nemed ar c’heuz hepken.
* Evit eus dour ar feunteun e-pad ma vo war red,
* Azéit ouz an tôliou tra ma vo koulz ar pred.
* Ha, ma tigoue d’ac’h beañ galvet gant an Aotro
* Arôg ma vo peurnijet ar bleuñ diwar ho tro ;
* Oh ! neuze ’vat, digorit gant stad ho tiou-eskell
* Da vont, vel ar gwennili, etrezek broiou gwell !
* Bezit laouen o vervel, trugarekit Doue
* Evit ho peañ kerc’het arôg goanv ar vuhe.
* Ken koant eo ar yaouankiz, tol a ra c’houéz ken mad
* Ma teu Doue e-unan a-wejou d’he c’hoantât ;
* Hag e tap eur bokedig eus liorz ar bed-mañ,
* Hag hen lak er Baradoz da viken da vleuniañ.
* Digasit d’in, m’ho ped, mignoned,
* Va zelenn goz evit mervel ;
* Marteze, ’rôg ma ’mo peurzonet,
* E teuy an Ankou d’am gervel ;
* Digasit atao
* Va zelennig vrao
* ’Meus ganti keit all c’hoariet jabadao,
* Ma veulin c’hoaz, mignoned,
* Jistr ar gwir Vrezoned.
* An devez ma oan bet dizonet,
* E oa blaz fall war va genou ;
* Met eur banne jistr a oa tennet
* Ha laket d’in em c’hrabanou ;
* Ar werenn kerkent
* ’Voutis ’tre va dent,
* Ar jistr a redas e-unan gant e hent ;
* Biskoaz aboe, mignoned,
* N’am eus fallgalonet.
* E-pad va holl buhe dremenet
* Netra n’ deus kanet va zelenn
* Nemed Doue, Breiz hag ar Gened,
* Ar bleuñ aour hag ar Jistr melen ;
* Ha biskoaz n’am eus
* Labeet va c’hleuz
* Gant traou da gas tud korf hag ene d’an treuz,
* Vel hini-kréñv alaouret
* Pe kos gwin Gallaoued.
* Dre ’r sort evachou ne brienter
* Nemed glac’har ha fallente,
* Lec’h ar jistr a brezeg ar c’huñvder,
* Al levenez, ar garante ;
* Rak gantan vê graet
* Eur zav d’ar spered
* Beteg an oabl glaz lec’h ma lugern stered ;
* Diwar jistr e vê kanet
* En yez ar Vrezoned.
* Ar jistr an eus eur galon dener
* Da gemer perz e stad an dén ;
* C’hoarzin a ray pa vefet seder,
* Ho frealzi mar pê anken :
* Nag a zonj c’hoero
* ’N eus kaset en dro,
* Nag a lamm rôet d’ar blanedenn garo,
* Nag a daelou ’n eus sec’het
* En eun derri zec’hed !
* Ar jistr, evel an heol binniget,
* A lak pep tra al liou gantañ ;
* Dre e c’halloud e vê kinniget
* D’ar paour an hunvreou koantañ :
* Rei ’ra da Yann gêz
* Eurusted hag aez,
* Levenez, dudi, nerz ha pinvidigez,
* Pa verv e-deun e volenn
* Splannoc’h vid aour mélen.
* Oh ! ma n’evfê ken ar Vrezoned
* Netra nemed dour avalou,
* Vefent barrek eun de da zonet
* Da drec’hi war an holl boblou ;
* Dalc’hit ’ta, potred,
* Da jacha bepred,
* Forz pe badeziant, pe dimei pe eured,
* ’N eun drinka ’tre mignoned,
* War jistr ar Vrezoned.
* Va mouez a glevan o c’houitellat,
* Tostât a ra d’in an termen ;
* Kerc’hit-hu d’in c’hoaz eur skudellad
* Jistr alaouret arôg tremen ;
* Dispont rak maro,
* Trinkomp tro-war-dro,
* Kenvo d’ac’h, va zud, va zelenn ha va bro,
* Ha kement tra ’m eus kanet
* Aboe m’ emon ganet !
* Setu va fenn karget a dommder
* Ha va c’halon leun a esper ;
* Breman me c’hay dinec’h ha seder
* Da glask digor digant sant Per ;
* Hag hen lavaro
* Kerkent ma welo
* Liv ar jistr melen e korn va muzello :
* « Digoromp frank adarre
* « D’eur Breizad a zoare ! »
* Amzer oa bet hag e renê
* En Breiz duked pe rouane ;
* Bremañ n’anveer ken anê ;
* Hag eur roue zo koulskoude,
* Gê !
* E c’halloud o kreski bemde.
* Amzer oa bet hag e stouê
* Pennou Breiziz dirak Doue
* Bremañ war o farlochou tre,
* War o c’hein pe war o gourve,
* Gê !
* E pedont o Doue neve.
* Amzer oa bet hag e vijê
* Eur wech ar bloa ar meurlarje ;
* Bremañ raer aneañ bemde
* Tra ma pad an tammig danve,
* Gê !
* Tra ma chom gwerzig eur banne.
* Amzer oe Breiziz a larê
* Ne drec’hjê seurt war o gourre ;
* Bremañ, dinerz evel eur préñv,
* Diskaret gant an hini kréñv,
* Gê !
* Koue potr Breiz war e benn a-dréñv.
* Amzer oa bet Breiz a zavê
* Pejou tud, pejou bugale ;
* Bremañ, diwad ha didalve,
* Vê tammou tudigou vel-se, (an dorn raez ar glin)
* Gê !
* Poan an diaoul o welout anê.
* Amzer oa bet Breiz a vagê
* Tiegeziou a garante ;
* Breman vê lac’hadeg gantê,
* Bugale, gwazed ha gwrage,
* Gê !
* Sodet holl gant an hini-krê.
* Amzer oa bet Breiziz a rae
* Korfadou jistr ha chufere ;
* Bremañ ’ brizont ken an traou-ze
* Balamour, o tremen aze, (an dorn raez ar bruched)
* Gê !
* ’Skrabont ket vel an hini-krê.
* Amzer oa bet hag e varvê
* Breiziz evid o librente ;
* Bremañ vent gant an hini bae
* Ha gant an hini vout ennê,
* Gê !
* Ar brasa kofad hini-krê.
* Amzer da zont, lec’h ma kanê
* Ken dudius war he mene,
* Breiz a ouelo kichen eur be
* ’N eul luskellat he bugale,
* Gê !
* Lac’het holl gant an hini-krê !
* Me zo ganin o veva, o veva, o veva,
* Me zo ganin o veva eur vestrezig flamm ;
* Trôet eo war an eva, an eva, an eva,
* Trôet eo war an eva, ne zebr ket eun tamm.
* N’eo ket deus ar re deva,
* Na gwisket deus ar brava,
* N’eo ket deus ar re deva, treut eo vel eur vaz,
* N’eo ket deus ar re deva,
* Na gwisket deus ar brava,
* Na gwisket deus ar brava, bale ra en noaz.
* Tri-ugent vloa tremenet, tremenet, tremenet,
* Tri-ugent vloa tremenet emomp asamblez ;
* Ha n’am eus biskoaz mennet, na mennet, na mennet,
* Ha n’am eus biskoaz mennet kuitât va mestrez ;
* Na tad, na mamm na pried
* N’o deus bet va aliet,
* Na tad, na mamm na pried, na breur na bugel,
* Na tad, na mamm na pried
* N’o deus bet va aliet,
* N’o deus bet va aliet da zont d’he lezel.
* Va mestrezig a labour, a labour, a labour,
* Va mestrezig a labour hep eun tenn alan ;
* Eus tomm pe yén, pe glebour, pe glebour, pe glebour,
* Eus tomm pe yén, pe glebour morse ne ra van.
* N’anve na kaoñ na kléñved,
* Ne vê na drouk na jenet,
* N’anve na kaoñ na kléñved, na poan na skuizder,
* N’anve na kaoñ na kléñved,
* Ne vê na drouk na jenet,
* Ne vê na drouk na jenet, ato vê zeder.
* Redeg a ra ken buhan, ken buhan, ken buhan,
* Redeg a ra ken buhan evel soñj an dén,
* Dre garéñchou ken bihan, ken bihan, ken bihan,
* Dre garéñchou ken bihan ha beg ar spilhenn ;
* Goùt a oar trôidellat,
* Goùt a oar kammigellat,
* Goùt a oar troidellat a-dreuz hag a-hed,
* Goùt a oar trôidellat,
* Goùt a oar kammigellat,
* Goùt a oar kammigellat da heul ar spered.
* Va dousig a oar tevel, ha tevel ha tevel,
* Va dousig a oar tevel pa vê mad ober ;
* Ne lak he mouez da zevel, da zevel, da zevel,
* Ne lak he mouez da zevel ’med reujado berr ;
* Neuze ’vat e oar kana,
* Diskana ha mouskana,
* Neuze ’vat e oar kana pa gomz an Aouen,
* Neuze ’vat e oar kana,
* Diskana ha mouskana,
* Diskana ha mouskana pa zon an Delenn.
* Meur a bennad plijadur, plijadur, plijadur,
* Meur a bennad plijadur am eus bet ganti,
* Hag e kavfen dinatur, dinatur, dinatur,
* Hag e kavfen dinatur ober disparti ;
* Lakit ’ta, va mignoned,
* Pa vin er bez diskennet,
* Lakit ’ta, va mignoned, da hun em c’hichen,
* Lakit ’ta, va mignoned,
* Pa vin er bez diskennet,
* Lakit ganin da gousket va zammig pluenn.
* Digoueet eo ar c’hemener
* En kêr,
* Digoueet eo ar c’hemener
* Diou eur goude pep devejer
* Dre m’eo poanius braz e vicher ;
* Diou eur goude pep devejer
* Eo ’n em gavet ar c’hemener.
* « De mad d’ac’h, Mari, va c’hommer
* « Zeder,
* De mad d’ac’h, Mari, va c’hommer ;
* Penôz emañ ar c’heleier
* « Aboe n’on-me ket bet en kêr,
* « Penôz emañ ar c’heleier ? » —
* Kenta goulenn ar c’hemener,
* « Penôz mañ ’r bed gant va c’homper
* « Yann-Ber,
* Gant ho kezeg, ho parkeier,
* Gant ho saout, ho moc’h hag hoc’h yér,
* Gant ho kezeg, ho parkeier ? » —
* E c’houlenn c’hoaz ar c’hemener.
* « Mad sur, avat, ma mignon ker,
* « Ec’h êr,
* « Mad sur, avat, ma mignon ker ;
* « Azéit war ar bank-toser,
* « Ho tijuni zo da gemer ;
* « Azéit war ar bank-toser. » —
* « Ho trugare ! » ’mê ’r c’hemener. —
* Dirazañ plajou livet kaer
* ’Laker,
* Dirazañ plajou livet kaer,
* Kig hag aman a zigaser,
* Ha jistr ha kafe leiz ar gwer ;
* Kig hag aman a zigaser,
* Ha bara gwenn d’ar c’hemener.
* P’eo torret ar yun, e kroger
* Dre gaer,
* P’eo torret ar yun, e kroger
* Da danañ ar c’horn butuner
* En eun dommañ an divesker,
* Da danañ ar c’horn butuner :
* Gwasa micher eo kemener !
* « Petra vê gwell ganac’h ober,
* « Komper,
* « Petra vê gwell ganac’h ober,
* « Eur roched pe eur bragou-lêr,
* « Eur gorfenn pe eun davanjer,
* « Eur roched pe eur bragou-lêr ? » —
* « Eur roched », emê ’r c’hemener.
* « Ho torchenn, pelec’h he saver,
* « Komper,
* « Ho torchenn, pelec’h he saver,
* « War an dôl, war ar bank-toser,
* « Penn ar foenn pe kreiz al leur-gêr,
* « War an dôl, war ar bank-toser ? » -
* « War an dôl », emê ’r c’hemener.
* Hag evit lein pa ’n em gaver
* Er gêr,
* Hag evit lein pa ’n em gaver,
* ’Mañ war ar bank soubenn Yann-Gouer
* Hag ar bara du en doubier,
* ’Mañ war ar bank soubenn Yann-Gouer
* War an dôl emañ… ’r c’hemener.
* Krog aketus en e vicher
* Piker,
* Krog aketus en e vicher,
* E kas en dro an noadeier
* Ken ma red an dour gant e lêr,
* E kas en dro an noadeier :
* N’eo ket brao beañ kemener.
* Hep ehan griat, d’e gomper
* Yann-Ber ;
* Hep ehan griat, d’e gomper
* E kont marvailhou, keleier
* Gwelloc’h evit kazetinier,
* E kont marvailhou, keleier :
* Teodet flour eo ar c’hemener.
* Pere zimeio er c’harter
* En berr,
* Pere zimeio er c’harter ;
* Ped loe zo ganet en pep kêr,
* Pelec’h e sav trouz en tier,
* Ped loe zo ganet en pep kêr :
* Forz traou a oar ar c’hemener.
* Piou a jach dle ha piou a zerr
* Diner,
* Piou a jach dle ha piou a zerr ;
* Piou a zo eün, piou a zo laer,
* Piou zo fur ha piou zo rikler ;
* Piou a zo eün, piou a zo laer :
* Da bep-hini ro ’r c’hemener.
* Ha, p’eo distro d’e barkeier
* Yann-Gouer,
* P’eo distro Yann d’e barkeier,
* An drezenn-bod a hadkroger
* Hag an tan en dro kaeroc’h-kaer,
* An drezenn-bod a hadkroger
* D’ober e lein d’ar c’hemener.
* Predet gantañ vel ma tleer
* Ober,
* Predet gantañ vel ma tleer,
* E klask eur c’horn didrouz en kêr
* D’ober eun tamm kousk berr ha berr
* E klask eur c’horn didrouz en kêr ;
* Diskuiza blij d’ar c’hemener.
* Merenn a réñk gant e gommer
* Kemer,
* Merenna réñk gant e gommer :
* Krampoez er bêlon a dommer
* Hag eur bannac’h traou a lonker ;
* Krampoez er bêlon a dommer,
* D’ober enor d’ar c’hemener.
* Eur pennad c’hoaz war ar vicher
* ’Sacher,
* Eur pennad c’hoaz war ar vicher ;
* Ha koan abred vit mont d’ar gêr,
* Rak eun hanter-leo zo d’ober ;
* Ha koan abred vit mont d’ar gêr :
* Faez a dle beañ ’r c’hemener.
* Echu eo tre roched Yann-Ber
* D’ober,
* Echu eo tre roched Yann-Ber ;
* Pemzek kwenneg a briz kemer
* D’ober plijadur d’e gommer ;
* Pemzek kwenneg a briz kemer :
* Marc’had mad eo ar c’hemener.
* Sonjit ! eur roched a bez kaer,
* Tud ker,
* Sonjit ! eur roched a bez kaer !
* Ha c’hoaz a-wechou lavarer,
* Dre n’ouveer ket petra raer,
* Ha c’hoaz a-wechou lavarer
* E talv eun dén nao gemener.
* Gwir eo, pa zistrôas Yann-Ber
* D’ar gêr,
* Gwir eo, pa zistrôas Yann-Ber,
* ’Kavas ar roched kloz ha berr,
* Chomet ar pastellou d’ober,
* ’Kavas ar roched kloz ha berr :
* Fazîa c’hall ar c’hemener.
* Gant pez a zo vo red ober,
* « Yann-Ber,
* « Gant pez a zo vo red ober ;
* « D’in-me ne vo foeltr tamm re verr
* « D’ober eun hiñviz gant kolier,
* « D’in-me ne vo foeltr tamm re verr :
* « Bennoz Doue d’ar c’hemener ! »
* D’ar c’houlz ma vevê Nigouden
* Skanv-benn,
* D’ar c’houlz ma vevê Nigouden,
* E c’houzañvas gwall blanedenn,
* Tra la la la la la la la,
* E c’houzañvas gwall blanedenn
* Dre ma fazîas penn-da-benn.
* Fazîa reas o tont gwann,
* Hep mann,
* Fazîa reas o tont gwann
* En eur bed lec’h ma pik al lann,
* Tra la la la la la la la,
* En eur bed lec’h ma pik al lann,
* Lec’h ne vê netra ’med dre gann.
* Fazîa reas o c’hoantât
* Traou mad,
* Fazia reas o c’hoantât
* Traouigou flour ha dilikat,
* Tra la la la la la la la,
* Traouigou flour ha dilikat,
* Hag hen n’evoa ket aez da gât.
* Fazîa reas o soñjal,
* Gwir dall,
* Fazia reas o soñjal
* E c’halljê, paour ha stumet fall,
* Tra la la la la la la la,
* E c’halljê, paour ha stumet fall,
* Ober hent koulz hag an dud all.
* Fall a reas en eur greski
* Deski,
* Fall a reas en eur greski
* Deski d’e spered beaji,
* Tra la la la la la la la,
* Deski d’e spered beaji
* Ha d’e galon baour hirvoudi.
* Met ar falla tôl ma reas,
* Biskoaz,
* Met ar falla tôl ma reas,
* Oe kuitât, eur wech erru gwaz,
* Tra la la la la la la la,
* Oe kuitât, eur wech erru gwaz,
* Ar stad izel lec’h ma c’hanas ;
* Dilezel ar vicher a gouer
* Ken kaer,
* Dilezel ar vicher a gouer,
* O soñjal kât diboan en kêr,
* Tra la la la la la la la,
* O sonjal kât diboan en kêr
* Kalz da douch ha nebeud d’ober.
* N’eo ket da vêrat eur bluenn
* Hepken,
* N’eo ket da vêrat eur bluenn
* Vê gant Doue laket eun dén,
* Tra la la la la la la la,
* Vê gant Doue laket eun dén
* Ken galloudus ha Nigouden.
* N’eo ket evit chom en toullou
* Kampchou,
* N’eo ket evit chom en toullou
* Eo bet zavet ’us d’hon fennou,
* Tra la la la la la la la,
* Eo bet zavet ’us d’hon fennou
* Bolzou don ha glaz an néñvou.
* N’eo ket mad da ren buhe kêr,
* Mab kouer
* N’eo ket mad da ren buhe kêr,
* Na da wiska livitenn gaer,
* Tra la la la la la la la,
* Na da wiska livitenn gaer
* Neb an eus douget chupenn verr.
* Ne deuas morse Nigouden
* A benn,
* Ne deuas morse Nigouden
* Da zaludi, da vale plén,
* Tra la la la la la la la,
* Da zaludi, da vale plén,
* Da gomz brao vel ar vourc’hizien.
* War ar paour-kêz disc’hriennet
* Bepred,
* War ar paour-kêz disc’hriennet
* E chomas ar merk garanet,
* Tra la la la la la la la,
* E chomas ar merk garanet
* Deus ar maeziou lec’h oa ganet.
* Hag en e galon e talc’has,
* Allaz !
* Hag en e galon e talc’has
* Da zon noz ha de vel eur c’hlaz,
* Tra la la la la la la la,
* Da zon noz ha de vel eur c’hlaz
* Keuñ diremed ar parkou glaz !
* Sonit, sonit klemmus, kleier braz ar Maro :
* Unan a zo aet kuit, na deuio ken en dro.
* Sonit d’ar bugelig ken koant ha ken faro
* Aet daved an aelez, na deuio ken en dro.
* Sonit d’ar plac’h yaouank, galvet gant an Aotro
* E-kreiz hanv ar vuhe, na deuio ken en dro.
* Sonit d’ar zoudardig marvet evit e Vro,
* Kousket en douar yén, na deuio ken en dro.
* Sonit d’an tad, d’ar vamm, aet e-kreiz an daero.
* Digant o bugale, na deufont ken en dro.
* Sonit, kleier kañvus, an disparti garo
* Etre an dud a chom hag ar re zo maro.
* Spered, ijin, galloud, yaouankiz ha kened,
* Kouskit bremañ didrouz, bleuniou koant dibennet.
* Kouskit, hunvreou kaer, sonjezonou kollet,
* Kouskit, karanteziou da virviken torret.
* Kouskit, poan ha trubuilh, ankén ha goueladeg :
* Bremañ zo fin, vel kent, d’an daelou da redeg.
* Kouskit, paour ha pinvik, brazder hag izelded :
* Gant muzul an Ankou setu c’houi kompezet.
* Kouskit er gwele don, mesk-ha-mesk astennet ;
* Kleier braz ar Maro warnoc’h o deus sonet.
* E-kreiz da yaouankiz falc’het gant ar Maro,
* Rôet ganid da vuhe vid ar Vro,
* Kousk, kousk, potr Breiz, soudard dispar,
* Gra da ziskuiz en es kwele douar ;
* Kousk, soudardig Breiz-Izel,
* Luskellet gant mouez spontus ar brezel !
* Gouelet a vo dourek duze pa ’n em gavo
* Gant ar re goz kelou kri da varo.
* Kousk, kousk, potr Breiz........
* Goude seiz miz hanter a drubuilh hag a boan,
* Te zo koueet kalonek ha dizoan....
* Koueet fas d’ar Voched, vit diskouez d’ar re-all
* Penôz e varv eur Breizad vit Bro-c’hall....
* Douar zantel ar Frans a ziwall da viken
* Bugelig Breiz lac’het vid e zifenn....
* Kroaz enor ar brezel a luc’h war e c’hourre
* Gant bleuniou fresk hag eur bodig lore....
* Hag an emgann euzus a lac’h bemde tud all,
* Avel ar stourm a dremen ’n eur yudal....
* Kousk, kousk, potr Breiz, soudard dispar,
* Gra da ziskuiz en es kwele douar ;
* Kousk, soudardig Breiz-Izel,
* Luskellet gant mouez spontus ar brezel !
* Met eun devez da zont vo klêvet war da ve
* Lapoused Frans gant sonigou neve :
* Kousk, kousk, potr Breiz, soudard dispar,
* Gra da ziskuiz en es kwele douar ;
* Kousk, soudardig Breiz-Izel,
* Luskellet gant mouez ar Frans divarvel ;
* Mouez an Trec’h vo klevet o sevel ’us d’ar Vro,
* Brall ar c’hleier o kana tro-war-dro....
* Forz soudarded d’ar gêr a zistroio laouen,
* Te ’gousko don ’n eur gwele pri-melen....
* Biken gouzout na ri, hader dizanveet,
* Blaz ar froez aour gant da wad goneet....
* Met eur frealz vo d’id, e-kreiz noz an ankoua,
* Klevout ar Frans o tridal gant ar joa....
* Kousk, kousk.... mouez ar Frans divarvel !
* Ha, ma teu pell duhont daou zén koz reuzeudik
* Da zizec’ha gant ar c’heuz d’o mabig,
* Kousk, kousk, potr Breiz, soudard dispar,
* Gra da ziskuiz en es kwele douar ;
* Kousk, soudardig Breiz-Izel,
* Er Baradoz e kavfont o bugel.
* Pell duhont en dremmwel, dreg meneiou va bro,
* An heol a c’ha da guz, echu gantañ e dro ;
* Prestik ive, ziouaz ! me vo graet va hini ;
* Va spered, pa zoñjan, zo leun a velkoni !
* Pa zoñjan em buhe gwentet dre bep avel,
* En dispriz am eus graet war skoueriou va c’havel,
* Pa zoñjan en amzer na deuy ken war he c’hiz,
* Ha pegen koant e oa deiou va yaouankiz !
* Pell duhont en dremmwel e c’hoarz an ti balan
* Lec’h am eus ugent vloa bevet seder ha glan,
* Tal an dour péoc’hus, dindan ar gwe dero,
* E-kreiz bleûigou aour hag eürusted va bro.
* Va zad paour a welan chouket ’n e gador goad,
* Brêvet gant ar glac’har ha torret gant an oad,
* Hag a ouél noz ha de, diremed e ankenn,
* A ouél d’e verc’h yaouank na zistroio biken.
* Va breur, va c’hoarezed a welan o c’hoarzin,
* Dastumet en dro d’ê bugaligou lirzin ;
* Met an dour aliez a deu ’n o daoulagad :
* Pa zoñjont en o c’hoar o devê kalonad.
* Ar vered a welan lec’h m’emañ douaret,
* O hun ’n he gwele don, ar vamm ’doa va c’haret,
* Hag a lavarê d’in ’rôk kuitât ar bed-mañ :
* « Chom er gêr, va merc’hig, chom atao dre amañ. »
* Gwel’t a ran an iliz lec’h ma voen badeet,
* Lec’h am eus gant Doue ken liez baleet,
* Lec’h am eus, gwenn va zae, gwennoc’h c’hoaz va c’halon,
* Douget skeud ar Werc’hez da zevez ar pardon.
* O dremmou binniget, o ene glan va bro,
* Petra glaskit ouzin war va gwele maro ?
* Me n’on ken eus o tud : va zae wenn plac’h yaouank
* Zo bet stlejet ganin dre ar vez hag ar fank !
* Allaz ! o veva fall ne c’honeer netra :
* Setu me dre Bariz hep labour na bara ;
* N’on ken evit gouzañv lousdoni va buhé,
* Hag e c’ha eun tan glaou d’am c’has dirak Doue.
* Fallât ra va c’halon, sempla ran, mouget on....
* Doue va fask kenta, rôit d’in ho pardon....
* Kenavo ’ta, va zud, kenavo, Breiz-Izel !
* Pegen kablus on bet o tont d’ho tilezel !
* ’N han’ Doue, ne zilammit ket
* Gwaz yaouank digant e bried,
* Na mab karet digant e dad,
* Na digant e Vreiz eur Breizad.
* Eur potr kalonek ha seder
* A oa Kaourig an Heveder ;
* E wreg yaouank, Soaz an Herry,
* Ken zeder all, mar ne oa mui.
* Eun devez, Kaour a lavarê
* D’e vaouezig eus ar beure :
* « Deût eo an de d’in da vonet
* « Pell diouz douar ar Vrezoned.
* « Pep gwaz barrek a rénk d’e dro
* « Zevel vit harpa e vamm-bro ;
* « Pebez dudi, pebez enor
* « Ma vijen zoudard en Arvor !
* « Allaz ! p’eo digemennet d’in
* « Monet pelloc’h, monet a rin :
* « Kenavo ’ta, va c’harante !
* « Benn eur bloa ’teuin adarre. »
* Eur pok war he muzellig ru,
* Hag e benn-baz, ha kuit dioustu ;
* Kuit gant an hent hep trei e benn,
* Aon yudal dre nerz e ankenn.
* Kaset a voe ar zoudardig
* Pell diouz dremm glan e garedig ;
* Kaset a voe mab an Arvor
* D’ar zervich d’an tu all d’ar môr ;
* Tre d’ar broiou lec’h ne zav ket
* Dero galloudus er gwasked,
* Elec’h ne c’houez ken an avel
* Tremenet diwar Vreiz-Izel.
* Kerkent ha ma voe distaget
* Diouz an douar he doa maget,
* E tizec’has plantennig Breiz
* Dindan bannou eun heol direiz.
* E kalon ar potr e krogas
* Eur c’hléñved diremed, ziouaz !
* An droug-hirnez, kléñved ar vro,
* Kléñved a zun gwad ha daëro.
* An dén nerzus a oa bet Kaour
* N’ oa ken vit stlejal e gorf paour,
* Ankouaet gant e galon tridal,
* Marvet ar c’hoarzin war e dal.
* Hag e spered kêz divrôet,
* Bepred etrezek Breiz trôet,
* A glevê duhont ’rôg mervel
* Moueziou karet oc’h hen gervel :
* « Oh ! — lavarê d’e vignoned —
* « Pegen eürus ar Vrezoned,
* « Pa varvont dindan heol o bro,
* « Daoulinet o zud en o zro !
* « Pa na glevont huanadou
* « Nemed en yez koz o zadou ;
* « Hetusoc’h eo mervel en Breiz
* « Eged beva ’n eur vro direiz.
* « Eno pep korf a vê douget
* « Beteg an iliz vinniget,
* « Beteg iliz wenn ar barroz,
* « Zent Breiz-Izel oc’h hen gortoz.
* « Ha pegen brao vê diskuiza
* « E-deun ar gwele diveza
* « Pa vê kelc’hiet ar c’horf maro
* Gant douar zantel ar vamm-bro !
* « Va mignoned, n’am lezit ket
* « En douar zec’h-mañ da gousket :
* « Ac’han n’ oufê biken nijal
* « Va ene da gât ar bed-all ! »
* Prest goude ’teuas eul lizer,
* Eul lizer du d’an aotrou Maer,
* Da lavaret e oa maro
* Soudardig Breiz pell diouz e vro.
* Distrôet eo Kaourig d’ar gêr
* D’ e vro vinniget Landreger,
* Serret, ziouaz ! e zaoulagad
* E-deun archedou c’houec’h troatad.
* Kaer en devo heol klouar Breiz
* Tol sklerijenn warnañ e-leiz,
* Ne zihuno ken e vugel
* Lac’het gant heol ar broiou pell.
* Lapoused a bep tu d’an hent
* A gan atao vel diagent ;
* Met hirvoudi ra ’r ganaouenn
* A vijê gwechall ken laouen.
* Ha barrou nerzus an dero
* ’Trezeg o mignonig maro
* An em astenn evel gwechall
* Klemmus ha kañvus o krozal.
* E gerent, e vuia karet
* A deu war e lerc’h, diskaret
* Dindan ar pounnera glac’har
* A c’heller gouzañv war zouar.
* Hogen eur vouez a zav en êr,
* Eur vouez frealzus ha tener :
* « Va zud kêz, sec’hit ho taelo,
* « Er Baradoz ni ’n em welo !
* « Eno, abred pe divezad,
* « E vê rentet Breiz d’ar Breizad,
* « Hag ar mab d’an tad glac’haret,
* « Ha d’ar wreg yaouank he fried. »
* Eur plac’hig oa en Arzano,
* Marc’haredig he lez-hano,
* Daoulagad glaz, dioujodig koant,
* Kened, ha furnez ha skiant.
* Marc’haredig n’he devoa ket
* Talvoudegez hanter-kant skoed ;
* Met he zal glan a lugernê
* Koulz ha loar aour e Landerne.
* Dantelez kaer na zougê ket,
* Ken nebeut voulouz arc’hantet ;
* Hogen, da heul he bleo melen
* ’Tougê dudi ha sklerijenn.
* Ne vijê gant Marc’haredig
* Broz na tavanjer pinvidik ;
* Ha ’n he darempred koulskoude
* Meur a zén vaouank hirvoudê.
* Met abred e-touez ar bagad
* ’N evoa dibahet he lagad,
* ’N evoa dibabet da vignon
* Eur potr a nerz hag a galon :
* Per e hano, poanius e stad,
* Na c’hoar na breur, na mamm na tad ;
* E-unan o c’honid bara
* Boe ma renê e zaouzek vloa.
* Kenta tro ma savas gantê
* Kôz birvidik ar garante,
* Oant o tistrei gant eun hent don,
* War dro kuz-heol, diouz eur pardon.
* An de-se gant eur grenadenn
* Per a zisplegas e bedenn :
* « En hano Doue, Marc’hared,
* « Lâret-hu d’in mar am c’haret ? »
* Ha Marc’hared, tost da sempla,
* ’Gemeras he mouez izella
* Evit respont : « Ya, me ho kar
* « Muioc’h vit dén war an douar. »
* « — Mad ! emê Per, — m’ho kar ive
* « Dreist kement tra ’grouas Doue ! »
* Hag o c’halonou grenê c’hoaz
* Pa zigouejont e-tal eur groaz.
* Eno, daoulinet, war o le,
* Dorn an eil e dorn egile,
* E toujont n’o dijê biken
* Nemed eur garante hepken.
* Prest goude, Per a gemeras
* Hent houarn Pariz, ar gêr vraz,
* En zell da zistrei pinvidik
* ’Rôg eureuji d’e garedig.
* Da genta ’skrivas d’ei bep lun ;
* Goude, bep teir pe beder zun ;
* Tamm ha tamm, eur wejig ar bloa,
* Ken ma teuas krenn an ankoua.
* Hogen, divarvel hec’h esper,
* Hi zalc’hê c’hoaz da c’hortoz Per,
* Atao koant, atao fur ha glan,
* A-dreg prenestr he zi balan.
* Hag eun de, Per a dremenas
* ’N eur rei kazel d’eun itron vraz,
* War e viz eur pez gwalenn aour,
* Hep zellet tamm ouz an ti paour.
* Hag ar c’helou kerkent dre gêr :
* « Dimêt hag eureujet eo Per ! »
* Ar plac’hig, adal m’ouveas,
* Semplet d’an douar a goueas.
* Douget a voe war he gwele,
* Ha na zavas ken ac’hane ;
* Na klemm na komz na voe klevet,
* Daou zevez goude voa marvet.
* Nijet oa kuit an ene glan,
* Aet war e giz d’ar vroiou splann
* Lec’h ma ren er beurbadelez
* Karante hep trubarderez.
* Duman, en Breiz, ’z eus eur rozenn
* Na zigor ’med eur wech hepken
* He c’halonig ru kinniget
* Da bokou an heol binniget.
* He deligou a zav en êr
* O fenn livet koant ha zeder,
* Keit ha ma par war o gourre
* Heol burzudus ar garante.
* Met, kuzet an heol, kenavo !
* Ar rozennig paour a varvo ;
* Hag ar vleuñvenn gizidik-se
* Kalon ar Vreizadez eo ’z e.
* Eur vro dispar a lugern e-touez an holl vroiou,
* Luskellet en he hunvre gant mouez don ar moriou,
* Paket he fenn intañvez en eur gouel mougenn c’hlaz,
* Hag o son war eun delenn hirvoudus vel eur c’hlaz.
* Koulskonde hi deus mibien gant Doue dibabet,
* Dre ma oant tud galloudus, da ziwall harz ar bed ;
* Netra barrek d’o sponta na barrek d’o diskar,
* Nag e teufê da gouea an néñv war an douar.
* Koulskoude en peb amzer ’talc’h enni da zevel
* Bleuniou aour leun a dudi, bleuniou gwenn leun a vél,
* Ha da bignat er c’hlazenn, lemm evel noadeier,
* Touriou kaer dantelezet lec’h ma kan ar c’hleier.
* Koulskoude ’n he fardoniou vê gwelet a vagad
* Ar c’hoanta gwiskamanchou zo bet dirak lagad
* Ar merc’hedigou floura ’deus c’hoarzet d’ar vuhe,
* An terrupla tud yaouank krouet dre zorn Doue.
* Koulskoude gant he bombard pa zon he biniou,
* E nij ar c’horollerien war askell o zoniou ;
* Ha war veg he meneiou pa gan he maeserien,
* E toull dor ar Baradoz ’tispak selaouerien.
* Perak eta chom kañvus tal hon mamm Breiz-Izel,
* Perak war an tremenet e tol bepred he zell,
* Perak e talc’h da jali : « Gwechall, gwechall, gwechall » ?
* Netra ’med emañ gwasket he yez gant yez Bro-c’hall.
* Eun devez e tremenis e kichen eur c’houldri
* Bet enni ’pad tri c’hant vloa dousder ha koanteri,
* Bet enni dre vilierou koulmed gwenn o kluda,
* Ha moueziou kuñv damantus noz ha de o vruda.
* Pebez souez pa glevis ’diabarz ar c’houldri
* O sevel en eur goaga moueziou raouiet ha kri,
* Ha pa welis o vale pe o nijal tro-zro
* Brini du, brini loued, lapoused a varo !
* Trec’het a oa bet gantê ar c’hudennigou gwenn,
* Mouget o c’han, o giziou, peb éñvor deus o gouenn ;
* A gantvechou eürusted ne chomê ken, allaz !
* Nemed, touez al lousdoni, pluñigou gwenn ha glaz.
* Ha me kerkent da zoñjal en Breiz, va bro garet,
* Zo ive gant ar galleg he yez koz mastaret,
* Hag e vê klasket bemde, dre bep seurt troiou ka
* Lakat he giziou kaera da gouea tamm ha tamm.
* « Ma vijê bet — emon-me — lec’h tammou kudenned,
* « Tud a boell hag a galon vel m’eo ar Vrezoned,
* « ’Dijê biskoaz aotreet divrôiz d’o debri
* « Na lapoused divalo da ren en o c’houldri. »
* Met dén ebet na gredfê, penn-oc’h penn ganemp-ni,
* Ouz ar Brezoneg santel ’n em lakat d’enebi ;
* Rak biskoaz n’eo bet Breiziz trec’het ’med a guz-kaer ;
* Hogen, an tu d’hen flastra dre zindan a glasker.
* Er skoliou eo bet kavet an noazusa doare
* Da skei gantañ hep ehan tôliou didrugare :
* Skolerien, skolerezed a zo mistri brezel
* Rôet d’ê vit kefridi laza yez Breiz-Izel.
* Hini Bro-C’hall deu warnomp dre lannou dirollet
* En eur c’holo bep kammed douar ganemp kollet :
* Môr braz ar skridou galleg a zired eus Pariz
* Pounneroc’h vid an hini zistrujas ar Gêr-Iz.
* Breiziz zoken a glever war Vreiz oc’h ober fae,
* Gwerzet gantê o fluenn, hag o zeod hag o fe ;
* Kréñvât ’n hon touez ra bemde koagerez ar brini :
* War zao, dubeed Arvor, divrânomp hon c’houldri !
* Dilamm hon yez ganemp-ni vê dilamm hon ene :
* Petra lârfê d’ar Breizad ar môr nag ar mene,
* Nag an aveliou garo nag an noz spouronnek,
* Ma vijê ket d’o fintañ ar geriou brezonek ?
* Kollet e yez vinniget, ’varvfê e holl dudi :
* Na ouefê ken na c’hoarzin, na karout na pedi ;
* E zent koz en ilizou a drofê kein d’eañ,
* Hag e anaon a ouelfê ’n o gwele diveañ.
* Petra lârfê d’e galon bombard na biniou,
* Koroll na c’hoariadeg, kleier na pardoniou ?
* Beteg e wiskamanchou n’o defê penn na troad :
* Breizad en Breiz a chomfê evel eun divrôad.
* Mar hon deus ’ta, kenvroiz, c’hoant mirout war hon zro
* Kement zo bet a viskoaz nerz ha kaerder hon bro,
* Diwallomp hon brezoneg, stourmomp vid hen difenn,
* Vel ma stourmê hon zadou ’n eur c’hopal : « Torr e benn ! »
* Meur a wech zo goulennet digant mistri Bro-C’hall
* Rei d’emp kement a wiriou vel ma rôer lec’h all ;
* Van ebet n’o deus graet c’hoaz dimeus hon fedennou ;
* Met, mar geo yén o c’halon, ni zo tomm hon fennou.
* Pennou tomm, divrec’h kalet, dre hon c’hannaderien
* Ni rénk trouzal ha c’hoari, derc’hel horz gant ar yenn
* Ken e treuzo diouskouarn ar C’hallaoued bouar ;
* Ha gwaz d’ar C’hannaderien a gomzo re glouar !
* Pep-hini ’nê zo galvet da zifenn gwir e vro ;
* Neb na garo ket ober vo digaset en dro ;
* Rak gwiriou zantel hon deus, divizet mad gwechall
* Pa brizas hon Dukezig zevel war drôn Bro-C’hall.
* Neuze ’n evoa ’r Brezoneg hepken urz da ziston
* Dindan ar goabrenn déñval krouet vid ar Brezon :
* Ar Gall a rénkê goulenn aotre ’benn kôzeal ;
* Hag e fell d’eañ hirie minellañ ar re-all ?
* Netra ken na c’houlennomp ’med beañ selaouet ;
* Rak biskoaz fae n’hon deus graet war yez ar C’hallaoued ;
* Evid he c’homz e trec’homp zoken war o gourre,
* Hon skridou vê en galleg peurvuia bec’h d’o re.
* Netra ken na c’houlennomp ’med e vo ’n hon skoliou
* Deus brezoneg en galleg trôet ar c’henteliou :
* Gant ma vont laket o daou war eun hevelep troad,
* Biken ar yez brezonek na varvo ’n hon brôad.
* Nan ! biken ne zizec’ho mammenn veo ar zoniou,
* Biken ganemp ne davo bombard na biniou ;
* Ha dindan hon heol klouar vo dalc’het da youc’hal
* ’N eur gana kanaouennou vel en amzer gwechall.
* Neuze viro Breiz-Izel he stum hag he giziou ;
* Zent ar Vro chomo laouen e-deun an ilizou ;
* Breizad a vano Breizad, ma c’hallo e dud koz
* Hen anzao, hen anveout pa deuy ’n o Faradoz.
* Renerien Bro-c’hall, ouzomp ne vec’h ket re direiz,
* Rak hoc’h harpou nerzusa zo bet atao en Breiz ;
* Oc’h espern ar seurt mibien gonid na refet ken :
* Hon gwad zo d’ac’h pa gerfet, hon yez d’emp da viken !
* Brezoneg, yez santel, d’id e fell d’in kana
* Eus a greiz va c’halon va meuleudi granna :
* Ra nijo da c’hériou sonus war va zelenn
* Vel richan an eostig diwar veg an dervenn !
* Keit ha m’heller toulla noz an amzeriou bell
* E klever da gomzou gant kounnar o sevel,
* Komzou pounner, krozus, garo vel ar Gelted,
* O tiruilhal gantê dreist ar boblou spontet.
* Ar Gelted oa neuze baleerien ar bed,
* Tud lorc’hus ha kadarn, uhel ha kréñv meurbed,
* Dispak o bleo melen war o diouskoa ledan,
* Ha leun o lagad glaz a sklerder hag a dan.
* Yez an Trec’h oas neuze : da vouez-te, pa voudê,
* A rae da bep mouez all izelât he fouge ;
* En argad, pa lintrê klezeier vel luc’hed,
* Te c’hopê didrue : « Gwa d’an neb vo trec’het ! »
* Yez ar Spi, te lakê da splannat en dremmwel
* Dirak ar c’hadour, skuiz o stourm bete mervel,
* O font noz-de dindan yénijenn pe dommder,
* Broiou pinvidigez, eürusted ha kuñvder.
* Te ziskoueê d’eañ en tu-hont d’ar môr glaz,
* En tu-hont d’ar Vuhe, d’an Ankén ha d’ar C’hloaz,
* Ar Wenva dudius, leun a zoniou telenn,
* Lec’h ma rén war an dud varo Konan Velen.
* Ehanet da vale, pa gavas hon zud koz
* Douar o digemer en Breiz-Veur ha Bro-Skoz,
* Te blegas da gana spered taer ar Varzed,
* Te lakas ar gelenn war vuzell an Drouized.
* Pa goueas ar walenn war choug ar Vrezoned,
* Tec’het beteg Arvor o brôad forbanet,
* Te zalc’has gant da vouez gwechall d’o frealzi
* E-giz eur mignon koz chomet feal d’o zi.
* Aboe ’z eus tremenet meur a zarvoud en Breiz,
* Bet warni bep eil tro meur a vac’her direiz ;
* Ha biskoaz n’eus gallet hini bet eus outê
* Dre nerz na dre gildro kaout an trec’h warnout-te.
* Kantvechou zo gwintet an eil dreist egile,
* Aet rouanteleziou da heul o rouane
* En islonk lec’h ma rénk spluñja kement zo bet ;
* Ha te war o dismantr beo-birvidik bepred !
* Met, o veañ treuzet kemend all amzeriou,
* Ez out deût da veañ soñjer vel eun tadiou
* Karget a ouiêgez hag a skiant prenet,
* Don lod eus da gomzou vel puñs an Tremenet !
* Pa gever eun ti koz, eur voger, eur weenn,
* Testou digomz war draou golôet a vougenn,
* Vid o harz da gouea, da frega, da vervel,
* Poan ebet na vê stard na priz ebet uhel.
* Hag e lezfemp hanout, baleer-bro dispar,
* Dén koz leun a furnez, prezeger helavar
* Diwar benn hon gouenn dud test gwir ha lagadek,
* Da veañ minellet gant potred ar galleg ?
* Nan ! daoust da jilpadenn tammou chas kounnaret,
* N’eo ket deut c’hoaz an de ma vi te douaret,
* Mezellour lugernus spered hon c’hendadou,
* Hag a dalv hiroc’h d’emp eged an holl vadou !
* Keit ha ma vo kalon o lampat en hon c’hreiz,
* Da garante vo stag ennomp ouz hini Breiz ;
* Hag hon c’halon, mar bê diganemp dilammet,
* A vo kavet atao evidout entanet.
* Yez santel, dalc’h eta da vleunia war hon bro
* ’N eur dol, vel mél gwenan, da c’houéz-vad tro-war-dro,
* Dalc’h da zon war gerden nerzus an telennou,
* Dalc’h éñvor hon zud koz e-deun hon c’halonou.
* Me c’houll, pa ziskuizin em gwele diveza,
* Avel guñv Breiz-Izel ’us d’am fenn da c’houeza
* Vit digas d’am skouarn, hed an holl amzeriou,
* O va brezoneg kêz, trouz karet da c’heriou !
* An heol tomm pa deu da c’hoarzin
* Hag an hañv da vleunia lirzin
* E pep tachenn, e pep kalon,
* Me glev eur c’hlaz o skei ennon ;
* O skei pa digoue d’in soñjal
* En daou vugel am oa gwejall,
* A vijê bet eürus ive
* O kemer o lod er vuhe.
* Met, e-pad ma kan lapoused,
* E-pad ma rén amourousted,
* E-pad ma tro korollerien,
* Int a gousk don en douar yén.
* I
* Bet e oa bet eur botrez vrao,
* Jentil ha fur, seder atao,
* A gañe ken flour hag eun ael,
* Ken pikus hag eun durzunel.
* Eur fleurenn a Vreiz oa hounnez,
* D’ar yez ha d’ar vro mignonez ;
* Hogen, eur potr eus ar C’hreiste
* A c’hoantaëas he bravente.
* Ouz ar galon rénker selaou :
* Setu oant eureujet o daou,
* Hag en Breiz e vleunias gantê
* Rozenn eürus ar garante.
* Met eun devez an em gavas,
* Gant eur groaz du merket, siouaz !
* Red d’ê mont, planedenn c’hoero,
* Da heul o bara da bell bro.
* Ne jalas ket ar verc’hig vad,
* Soñj espern d’he zud kalonad ;
* Met he c’halon da virviken
* Oe tizet gant broud an ankén.
* Dizec’ha reas tamm ha tamm,
* Pellaet diouti tad ha mamm,
* Hag he bro goant, hag an avel
* Bet c’houézet en dro d’he c’havel ;
* Pellaet keit all an heol klouar,
* Kuñvder an dud hag an douar,
* Aer vad al lanneg hag ar môr
* N’o c’hever nemed en Arvor !
* Adgwelout he Breiz eur pennad
* He lakê c’hoaz da laouenât ;
* Met ar rann-galon yê goude
* War gresk atao, war gresk bemde.
* Kaer o devoa c’hoarzin outi
* Pried tener, mab dizoursi,
* Ar c’hléñved a grignê bemde.
* Hec’h yaouankiz, he bravente.
* Hag, eur mintin a vezeven,
* E tremenas vel eun aezenn,
* E varvas duhont er vro bell,
* He zoñj atao gant Breiz-Izel.
* Eur bloavez hir he deus kousket
* En eun douar n’ anveê ket,
* Ha set ’ hi bremañ deût en dro
* Da hun e bered koant he bro.
* Bet eo douget biou ti he zud,
* Hag he c’halon zo chomet mud,
* He lagad dizell ouz an ti
* ’ Zigorê ken frank eviti.
* O mamm-vro garet Breiz-Izel,
* Ro digemer mad d’as pugel,
* Hun didrouz d’al lapousig kêz,
* Diskuiz d’an askelligou faez !
* Ar vouez flour na vo ken klevet
* O richanat leiz ar gawed ;
* Er Baradoz e kan bremañ
* Zon gaer he bloaveziou kentañ.
* II
* Bet e oa bet eur potrig koant
* Ken fiñvus hag ar beo-arc’hant,
* Leun e lagad a sklerijenn,
* A-ruilh war e choug bleo melen.
* Deus a vihan savet da vraz,
* Hent ar skol-veur a gemeras,
* Hag a teskas en eur greski
* Kement ha ma c’heller deski.
* Pa voe laket en e spered
* An holl skiant anavezet,
* En e zorn an holl vokedou
* A ziwan evid an dudou ;
* Pa ’n em gavas da veañ dén,
* Gwestl da vale diboan ha plen,
* Vid ar vuhe pa voe daro,
* Oe kutuilhet gant ar Maro.
* Ar « Guiraserien » n’o deus bet
* Teir nozvez so diskuiz ebet,
* O c’hortoz ar gériou pounner
* A nij bremañ spontus en êr :
* « War varc’h, potred ! setu brezel ;
* « Bec’h d’ar Boch ha dir en avel ! »
* Hag int kuit en eur c’hrén-douar :
* Ped a zistroio ? — Dén na oar.
* War harzou Frans int ’n em verniet,
* Gwazed terrupl, kezeg sternet,
* Er parkou hag er c’hoajeier,
* Na ti na kraou d’o digemer.
* Kousket a reont tal-ha-tal,
* Tud ha loéned, vel eur chatal ;
* Aliez e rénkont debri
* Dre naon awalc’h lugumach kri.
* Hag a-wejou ne zebront ket ;
* Hag evit terri o zec’hed
* N’ o devê nemed dour c’hoero
* Tremenet war gorfou maro.
* Klevout a reont en dro d’ê
* An Ankou, war nij noz ha de
* Kreiz an tan hag ar strakadeg,
* O tarbari d’al lac’hadeg.
* Hogen, d’an noz pa vent paket
* En o mantellou da gousket,
* E sav ’us d’o gweleou pri
* Hunvreou kaer d’o frealzi :
* Kaout a ra da zoudardig Breiz
* Eo dizoc’h ar brezel direiz,
* Hag hen distro dic’hloaz d’ar gêr,
* E dud en e dro ken zeder !
* Hag a c’hoarz a-greiz e galon
* Ouz e gerent, ouz pep mignon,
* Hag ouz ar Frans, e vro garet,
* Ar Boch dindani diskaret.
* Allaz ! an dihun a gas kuit
* An hunvre kaer hag ar gonid ;
* N’eus forz, konfortusoc’h e vo
* Adkemeret an hent garo.
* Mervel ra tud evel kelien,
* Dreist holl ’touez an offiserien ;
* Piou an evo c’hoaz ar galon
* Da ginnig e vrec’h d’ar « galon » ?
* Be dizoan, Frans, bro vinniget :
* N’eus forz ped a vo pistiget,
* Ped offiser gant ar Maro,
* Re-all en o lec’h a zavo.
* Ar « marchi » yaouank a lârê
* D’e vignoned deus ar beure :
* « Kenavo, potred, ha gras d’ac’h
* « Da chom penn-da-benn beo ha yac’h !
* « P’emon galvet d’is-lutanant,
* « Me heulio hep aoun pa damant
* « Hent an dever gant kadarnded ;
* « Kenavo ’ ta, kamaraded ! »
* Ha kuit gant eur mousc’hoarz laouen
* Da ziambroug e blanedenn,
* Hep soñjal, ziouaz ! n’en devoa
* Nemed c’houec’h sizun da veva.
* E « Beausejour » e zo gwall grog,
* Hon fotred o font war ’n arôk,
* O sevel a dammou war grec’h
* ’Klask dont a benn eus ar c’hréñvlec’h.
* Eus lein an oabl e koue warnê
* Ar spontusa barrad arne ;
* Tan ha strak, mindrailh hag houarn,
* Ha trouz da derri diouskouarn.
* Galvet eo ar gompagnunez
* Da zevel ive d’ar banvez,
* Da gemer perz en abadenn
* Vit rei skoazel d’an argadenn.
* Hag, o veañ nebeud a vall
* Gant o zoudarded da fiñval,
* An daou lutanant maez ar fôz
* A lamm kreiz an tan hag ar groz :
* « War zao, potred, deut d’emp an eur
* « Da zougen zikour d’hon breudeur ;
* « Savomp prim ha kerzomp dizoan !
* « Ar glaoig-mañ ’ra ket a boan. »
* N’eo ket ar gomz peurlavaret,
* Eur pez obus zo ’n em gavet,
* Ha skôet gantañ d’ar maro
* An daou offiser war eun dro.
* Unan anê zo maro mik ;
* Egile, beo c’hoaz eun tammig,
* Gloazet ’n e gein, mouget ’n e greiz,
* Hennez eo is-lutanant Breiz.
* Hennez, hag a varv diwadet
* Etre daouarn e zoudarded,
* Pell diouz e dud, pell diouz e vro,
* Lac’het gant ar Boch divalo ;
* Hennez eo an hini voa bet
* Eur potrig koant, laouen meurbed,
* Bleo melen, en e bevar bloa,
* O rodellat war e ziouskoa ;
* E lagad tener ha lirzin
* Diwar ar varlenn o c’hoarzin
* Ouz eur vam yaouank a ganê
* D’he mab kanaouennou Kerne.
* Serret bremañ da virviken,
* E zaoulagad na welfont ken
* Na mamm na tad, na c’hoarezed,
* Nag e Vreiz gant môr gourizet.
* Met e donder kuñv he douar
* Eo deût da gousket tal e c’hoar ;
* Hag o daou er memez gwele
* E tiskuizont eus o bale.
* A-wejou seblant an avel,
* Pa deu war o be da zevel,
* Damanti da vleuniou ken kaer
* Bet kutuilhet ’rôg an amzer.
* Penn-da-benn gant harzou Bro-C’hall
* Soudarded ar Gwir zo ’n o za,
* Unanet en o nerz galloudus hag éñgal,
* Tri bloa hanter zo, hep skuiza ;
* Dastumet a bep gouenn, a bep stad, a bep bro,
* Daoust d’ar gloaz ha daoust d’ar Maro,
* Vit kas d’e doull al Loén garo.
* Penn-da-benn gant harzou Bro-C’hall
* Merzerien ar Gwir zo koueet,
* Unanet en o gwad skuilhet vid ar re-all,
* En o yaouankiz loreet ;
* Marvet, paour ha pinvik, gwenn ha ru, nobl ha kouer,
* Mesk-ha-mesk, kalonek ha taer,
* Vit silvidigez o bro gaer.
* Penn-da-benn gant harzou Bro-C’hall
* Tud an a-dréñv, stard en o flomm,
* Unanet en o c’haoñ, en o lorc’h, en o mall
* Da welout gwintadeg Gwilhom,
* A gas o malloz ru d’an torfetour gaouiad
* En deus laket gant e vennad
* An Europ en tan hag en gwad.
* Hag holl, ’n eur vouez hepken, tud veo ha tud varo,
* Koulz mammou daoulinet vel stourmerien faro,
* A lâront ’n eur stardañ o daouarn hag o dent ;
* « Prestik, Boch milliget, ’réñki mont gant da hent ! »
* Genver 1918.
* Braz eo ar penn-sturier a rén fur bag ar Vro,
* Daoust d’ar glabouserien a skrign dent war e dro,
* Difiñv, stignet holl nerz e spered hag e vrec’h
* Da heul war eün an hent hepken a gas d’an Trec’h.
* Braz eo ar jeneral ken karet, ken brudet,
* A zalc’h dindan doujans e zorn hon zoudarded,
* Daoust d’ar skuizder, daoust d’ar c’houezerien fallente,
* War zao beteg an de ma teuy an tamm gantê.
* Braz eo an offiser, alaouret e zilhad,
* Digor frank dirazañ dorojou an eurvad,
* Hag a varv, ken kadarn ha marc’heien gwechall,
* Vid enor e vaniel, vit karante Bro-C’hall.
* Braz eo an dén desket a varv evit ma vo
* En eur bed dishual lavaret kenavo
* D’ar boazamanchou koz, evit ma vo miret
* Ne vê bihan gant braz hiviziken debret.
* Braz eo an den pinvik a varv, hep keuz d’e dra,
* Vit ma paro varc’hoaz heoliou deus ar c’haera
* War e Vro vinniget ha war e vugale,
* Plénaet dindan o zreid an héñchou da vale.
* Met ar zoudard bihan, ha diouiziek ha paour,
* Ha n’en doa da zifenn na dén, na tra nag aour,
* Graet e zever gantañ hep gouzout vit petra,
* Ha krog bremañ didrouz en e gousk diveza,
* Goude beañ rôet vid ar Frans e vuhe,
* Hennez eo ar brasa dirak lagad Doue.
* 12 C’houevrer 1918.
* O veañ tremenet dindan nij ar Maro
* Dek devez penn-da-benn en « trancheou » kenta,
* Dek devez bet kavet ken padus ha dek vloa,
* Ha deût a-dréñv bremañ d’ober eun tammig tro ;
* O soñjal emañ Breiz pell, ken pell er vougenn
* Gant ar garante domm a zav eus he douar,
* Gant he levenez kuñv hag he heoliou klouar,
* Hag int eur zamm warnê ken pounner da zougen !
* Emant daou zoudardig, daou Vreizad, goude koan,
* Sioul ha dilavar, aet o spered da vale,
* O sellet hunvreüs an eil ouz egile,
* Ha gant o daoulagad e tisplegont o foan.
* Boazet int bet o daou da gana bep eil tro
* D’an amzer ma vevent seder ; hag a greiz holl
* Unan anê lavar gant eur youc’hadenn foll ;
* « Ha ma kanfemp, Perig, eur zon e-giz hon bro ? »
* Setu gant an daou botr dispak eur barzoneg
* Sord a ziwan du-hont e skeud ar Mene-Du,
* Ha berniou zoudarded o tostât a bep tu
* ’N eur oapât leiz genou kanerien brezoneg.
* An diou vouez koulskoude nerzus ha flour a zao,
* Ha kanaouennig Breiz a zao dispar gantê,
* Mesket enni ken c’houek kuñvder ha c’hoervente
* Ma teu lod goaperien da lavaret eo brao.
* Ar c’han a zalc’h da vont war gaerât, war gréñvat ;
* Ha pep-hini, dindan ar gériou dizanve,
* A glev bep sort komzou burzudus ha neve
* O tigas eus a bell eun aezenn a c’houéz-vad.
* Pep kalon a selaou ’n he diabarz moueziou
* Dihun gant an diou-mañ, moueziou pell zo klevet,
* Evel pa zistrofê deiou pell zo bevet ;
* Pep spered a zibun didrouz e venoziou.
* Kana, kana bepred a ra mibien Arvor,
* Ken m’eo leun an dachenn, tro-dro d’ar zoudarded,
* A weladennou koant eus a bep bro galvet
* Gant taboulin ar zon ha korn-boud an éñvor.
* Ha, pa dav an diou vouez, pa varv ar c’han goustad,
* Pa zav eur strakadeg daouarn gant ar re-all,
* Meur a zoudard a chom dilavar d’hunvreal
* En eur zec’ha daelou deût en e zaoulagad.
* 30 a Vae 1915.
* Savet he deus parrez Taole
* Eur mén éñvor d’ he bugale,
* Da zerc’hel koun da virviken
* Ez int koueet vel merzerien,
* Vel gwir vibien da Vreiz-Izel
* Chomet feal bete mervel.
* Ar mén a strink, vel eur bennoz,
* Diwar ludu zakr o zud koz,
* D’o meuli, d’o zrugarekât ;
* Hag a ginnig en oabl Breizad
* D’o eneou glan divarvel
* Gopr burzudus ar groaz vrezel.
* Oh ! gant ped ha ped poan kuzet
* Eo bet ar groaz-mañ gonezet !
* Gouzañv ’deus graet hon fotred kêz
* Naon, riou, skuizder ha dienez,
* Ankeniet diwar benn o zud,
* Lojet e-giz al loened mud !
* O gwad dre holl en deus redet ;
* O c’horfou paour zo beredet
* Dumañ, duhont, pell diouz o bro ;
* Met, kréñvoc’h eged ar Maro
* Karantez ar re veo a chom
* Evito birvidik ha tomm.
* Biken n’hellimp ankounac’hât
* O deus serret o daoulagad,
* Rôet digeuz o yaouankiz
* Evit préna d’eomp-ni frankiz,
* D’ar re war hon lerc’h eürusted,
* D’ar bed holl péoc’h ha sioulded.
* Ha, pa vefomp-ni diskaret,
* Ar mén zalc’ho da lavaret :
* « Soñjit en dud vad zo maro
* « Evit silvidigez o bro ;
* « Soñjit e stourmerien Taole
* « Bet penn-da-benn feal d’o le ! »
* Eun dra bennag ez eus er bed
* Trec’h d’ar galloud ha d’ar spered
* Gwelloc’h eged aour nag arc’hant,
* Brasoc’h eged réñk na skiant :
* Kalon an hini ’oar mervel
* Evit difenn gwiriou zantel.
* Ar galon-ze ho peus c’houi bet,
* Taoleziz : tra m’ ho peus bevet,
* Soudarded dispont ha pennek,
* C’houi ziskennas en brezoneg
* Lorc’h ar Prusian milliget ;
* « Aman, Boch, ne dremeni ket. »
* Hag ar Boch n’eo ket tremenet,
* O veañ ma oa astennet
* A-dreuz d’an hent Brezoned vad,
* Ruziet an douar gant o gwad ;
* Ha birviken ne dremeno :
* Brezoned all hen difenno.
* Kouskit, harozed Breiz-Izel,
* Sioul en ho kweleou brezel :
* Ho puhe, vit m’eo bet re verr,
* A zoug eur gentel hag eur skouer
* A verko don a oad da oad,
* Skrivet e lizerennou gwad.
* 23 a Vae 1920.
* Karout a ran klevet en noz kan ar c’hegi.
* Aketus, diankoua, hep aon na diegi,
* Sounn a greiz holl, diwar an eil klud d’egile,
* Pep-hini losk e damm galvadenn da vale.
* Barn a gan dic’halloud, darn all skeltr pe raouiet,
* Lod a zistag soniou burzudus da glevet ;
* Met holl, braz ha bihan, talvoudek ha dister,
* War ged atao, daoust d’ar c’housked pe d’ar skuizder,
* Daoust d’an erc’h pe d’ar skorn, d’ar glao pe d’an avel,
* Holl en koulz a lakont o moueziou da zevel,
* Hag holl en eur gana reont o c’hefridi :
* Dougen uhel enor ha brud-vad ar yérdi.
* A bep oad, a bep gouenn, a bep liv, e veskont
* O zoniou da c’hopal, da c’hervel, da respont ;
* Hag an holl zoniou-ze, dastumet ’us d’ar Vro
* ’N eur ganaouenn hepken galloudus ha faro,
* Bete meur a skouarn, bete meur a galon
* A gas e-kreiz an noz an éñvor hag ar zon.
* Velse, pa vê goabrenn deval war Vreiz-Izel,
* Morgousket pep kalon, dilavar pep muzel,
* Deus duman, deus duhont e sav moueziou sklentin,
* Moueziou gwazed dihun pell a-rôg ar mintin.
* Ar re-ze gant netra n’oufent beañ harzet
* Da zenti penn-da-benn ouz o dever barzed.
* Daoust ma rén tro-war-dro da Vreiz noz an Ankoua,
* Daoust ma wask, evel eur vantel blom war o skoa
* Goapadeg, yénijenn, digalonder an dud,
* Evel ma sav eur c’han kilhog diwar bep klud,
* Kan ar varzed a strink eus a bep korn ar vro.
* Selaouit ! mesk-ha-mesk, kréñv, gwan, kuñv pe garo,
* Dizéñgal, dishéñvel e tispak o moueziou ;
* Stok ha distok atao dre bark ar menoziou,
* E-giz ar Gelted koz war dachenn an argad,
* Etresê kemm ar réñk, ar gredenn hag ar gwad,
* N’eus nemet war eur zon gement en em glevont :
* Hini karante Breiz Eno, ’vat, ne reont
* Nemed eur vouez, eur c’han hag eur galon hepken ;
* Eno, ’n eur ganaouenn ha na davo biken,
* Unanet holl en dro d’an Delenn divarvel,
* N’int ken netra nemet mibien da Vreiz-Izel.
* Bloavez yaouank, bloavezig gwerc’h,
* Daoust petra guz ar vantell erc’h
* A stlej hirvoudus war da lerc’h ?
* Daoust ha te zigas al liñsel
* Da baka hon mamm Breiz-Izel,
* Pa zigoueo ganti mervel ?
* Divleuñ, digan, peurgeuzîet,
* Skornet ar gwad ’n he gwazîed,
* E tav, e hun vel bezîet.
* Ne glever ken mouez dre ar bed
* ’Med an avel, kañvus meurbed
* Vel klemmgan an amzeriou bet.
* Stummet ken mantrus an dero
* Ma c’houlenn potr Breiz gant daero
* Ha mervel hallfê e vamm-bro ?
* Miz Genver, miz an dizanve,
* Lavar d’emp gant peseurt danve
* E vo steuñet ar bloa neve ?
* c’houevrer
* Setu eur miz all dispaket,
* Hag ar bed a zalc’h da gousket,
* Ha Breiz-Izel na zihun ket.
* Bepred, vel izili maro
* Zuilhet gant eur goañvez garo,
* E chom noaz ar barrou dero.
* War Vreiz, en he bez astennet,
* ’Talc’h da yudal avel skornet
* Héñvel ouz klemm an Tremenet.
* An touriou, ar c’halvariou koz
* A zav o fennou dreist ar groz
* Vel kroaziou mein war lez eur foz.
* Hag ar c’hleier zantel, allaz !
* A zon damantus vel eur c’hlaz ;
* O Breiz, daoust ha te vevo c’hoaz ?
* Miz c’houevrer, kê buhan en dro !
* N’eo ket gwir awalc’h da hano
* Pa ne raer ouzid « miz c’hoero ».
* meurz
* Sav eus da wele don, mamm Breiz :
* Gleves ket o son en es kreiz
* Hag en dro d’id moueziou a-leiz ?
* Ne gleves ket, tro an arvor,
* Da vibien lonket gant ar môr
* O c’hervel da c’houlenn digor ?
* Ne weles ket, lein an Arre,
* Marc’heien Arzur adarre,
* Brezel gantê kreiz an arne ?
* Bep sord moueziou spont a glever,
* Moueziou Korred, moueziou reier,
* O sevel eus al lanneier.
* Noz-de vê klevet hon tadou
* Dindan mein braz ar beredou
* Truezus o huanadou.
* Sav eta, Breiz, sav alese,
* Hunet awalc’h ’teus evelse ;
* Selaou ouz garm da vugale.
* ebrel
* Breiz na varv ket, n’hall ket mervel :
* Klevet he deus oc’h he gervel,
* Ha setu hi krog da zevel.
* He dilhad zul he deus gwisket
* Ha, war doull he dor ’n em laket,
* A c’hoarz ouz ar bed dispaket.
* Gant an eostig ’trid an draonienn,
* Ar mene gant ar maeserien,
* Gant kleier Pask ar gristenien.
* Ha Duzed, evel gwechall-goz,
* Pa bar al Loar azioc’h ar roz,
* A rén koroll da hanter-noz.
* Dre holl buhe, kan ha sklerder,
* War an dervenn deliou tener,
* Er brug Breizad bleuñigou kaer.
* O Breiz, pa zaves war da giz,
* Pa zistrôes d’ar yaouankiz,
* Koantoc’h evidout na welis.
* mae
* Sell ’ta, Breiz, ouz da vezelour ;
* Pôtrezig koant a oas neizour,
* Ha setu te plac’h yaouank flour ;
* Tavanjeret gant aour melen,
* Bleuñ avalou leiz da varlenn,
* War da vuzel c’houéz-vad spern-gwenn ;
* En dro d’id, vel eur c’houriz glaz,
* Ar môr islonkus, ar môr braz
* Dantelezet a c’herreg noaz.
* Breman ’kerzi d’ar pardoniou,
* Leun da galonig a zoniou ;
* Ha pa glevi ar binîou,
* Ar vouez a blij da bep Breizad,
* Seder da dremm, beo da lagad,
* Te gorollo gant da zaou droad.
* Breiz yaouank, dindan heol Doue.
* P’eo glan an oabl ha kaer an de,
* Kemer da berz er garante.
* mezeven
* Seulvui ma teu Breiz war an oad,
* Seulvui tommoc’h e verv he gwad,
* Ha n’ ehan kammed da vravât.
* Pegen koant eo deus ar beure
* O tispak a-greiz he hunvre,
* Eur vougenn c’hlaz war he gourre !
* Pegen nerzus, pegen laouen
* E sav en êr he c’hanaouenn,
* Pa darz ar C’hreiste war he fenn !
* Ha pegen splann vê da zerr-noz,
* Pa bign war zu ar baradoz
* Teodou ru he zantajou koz !
* Oh ! pa zañser, braz ha bihan,
* Breiz-Izel, tro-war-dro d’an tan,
* ’N eur bedi an aotro Sant Yann ;
* Pa ganer Son ar Gouel Even,
* Daoust ha te zonj en Drouizien
* Kousket dindan da zouar yén ?
* gouere
* Miz ar gwad ru, miz an heol tomm,
* O skei war ar pennou a-blomm,
* A ra gant an oabl eur forn blom.
* Koulskoude Breiz a c’ha diglemm,
* Noaz he divrec’h, rouzet he dremm,
* D’ar foenn daro gant filc’hier lemm.
* Ha, pa vo dastumet ganti,
* Savet ar wrac’hell ’tal an ti,
* Breiz an em dolo da bedi.
* Gwisket he dilhad ar granna,
* Breiz a ziredo ’n eur gana
* Beteg he mamm Santez Anna ;
* Beteg an iliz-veur neve
* Lec’h ma tigoro hec’h ene
* Askellou gwenn war zu an nê.
* Kenavo ’darre, mamm dener,
* Skeudenn aour a luc’h kreiz an êr !
* Breiz a zistro kréñvaet d’ar gêr.
* eost
* Ne vê klevet sord ebet all
* ’Tre zav-heol hag an noz du-dall
* ’Med dornerezed o yudal.
* Pelec’h emoc’h, lazou-dorna,
* ’Lakê gwechall hep ehana
* Leur da zon, douar da grena ?
* Er be, ziouaz ! ’moc’h diskennet,
* Lec’h ma vo prestik astennet
* Holl giziou koz ar Vrezoned !
* Ha koulskoude pa selaouan
* Pegen flour hiboud ar gwénan
* Dre ’r parkadou ed-du gwenn-kann ;
* Pegen laouen e sav en êr
* Soniou luskellus ar mesaer
* Ha gwerz galloudus ar c’hleier ;
* E teu d’in eur gredenn dispont
* Penôz, hed an amzer da zont,
* Moueziou Breiz biken na davfont.
* gwengolo
* Ar c’holo gwenn, ar c’holo kraz,
* Zo ’korn al leur en berniou braz,
* Hag an ed-du da zorna c’hoaz.
* Eus ar berjeou tro-war-dro
* E sav frealzus dreist ar vro
* C’houéz-vad an avalou daro.
* Er pardoniou, erru pare,
* Lod an em glev war an doare
* Da zevel tiegez neve.
* Distrei reont gant an héñchou,
* Dre zioulder an abardêziou,
* Kollet en o zonjezonou ;
* Vel pa welfent, pebez ankén !
* O nijal kuit da virviken
* Deiou kaer ha na deufont ken.
* Ha Breiz a c’hoarz deus he dousa,
* Vel eur vamm-goz o tiskuiza
* Dindan an heoliou diveza.
* here
* Tostât a ra d’emp ar c’hañvo :
* Ar c’houmoul a gresk en néñvo,
* Ar velkoni er c’halono.
* Dre holl e weler o charra
* Tud paour, gant o zamm peadra,
* O redek war lerc’h o bara.
* Traou zakr bet digant ar re goz,
* Irc’hier, presou, gweleou-kloz,
* ’Rénk kuitât ti, kêr ha parroz.
* « Kenavo, kleier binniget,
* « Korn douar en deus hon maget,
* « Ti a gontadennou karget ! »
* Eürus, kouerijen forbanet,
* Pa ’z int da vihana manet
* En Breiz, er vro ma voent ganet.
* Avel a yud ha gwez a strak,
* Deliou deus ar bod a zistag :
* Gouélet vo c’hoaz eun dro bennag.
* du
* Ha setu miz ar re varo :
* O eneou kêz a zistro
* Da heul klemm an avel garo.
* A glei, a zeou, d’an traon, d’an nec’h,
* Nijal a reont en pep lec’h,
* Stankoc’h eged an deliou zec’h.
* War an nor pa skofont tri dôl,
* Digor d’ê, lez koan war an dôl
* Ha da bedi Doue ’n em dol.
* Rak ar re-ze o deus renet
* Gwechall buhe, nerz ha kened,
* Komzet yez kaer ar Vrezoned.
* Lâret a reont d’id : « Dalc’h mad
* « Giziou da vamm, giziou da dad,
* « Chom eveltê bepred Breizad !
* « Mir ar fe gristen, ar yez koz,
* « Ha ni roio d’id hon bennoz
* « Pa ’n em gavimp er Baradoz. »
* kerzu
* Evel an had, arôk sevel,
* A réñk gortoz, breina, tevel,
* Breiz adarre zeblant mervel.
* An noz a wask war he gourre,
* Hag e kousk bete ’r goulou-de,
* Dihun he c’halon koulskoude.
* Bremañ ’n hini klever bep noz
* En dro d’an tan, tennañ ar gôz
* Eus marvailhou an amzer goz.
* Ar pez a zo bet a vo c’hoaz :
* Pep Breizad an em dalc’ho gwaz
* Vid ar stourmou ’vag d’emp varc’hoaz.
* Mac’het omp bet, ne vefomp ken :
* Hon banniel zav uhel e benn
* Mibien kadarn oc’h hen difenn.
* War douar Breiz tra ma savo
* Tud kalet ha reier garo,
* Hun a c’hall, biken na varvo.
* Bet on o vale bro pad eur miz hep ehan.
* Gwelet am eus ar môr divent en e gaerder,
* Ha dreist an noz du-dall o sevel er pellder
* Al lagad burzudus stag ouz an touriou-tan.
* Klevet am eus tud vraz ha bugale vihan
* O vont en eur gana dindan an heol zeder,
* O trouzal noz ha de fentus ha dibreder,
* O konta speredek er giz « Parizîan ».
* Bremañ, tavet an drouz, hag ar c’hoarz hag ar c’han,
* Yénet an heol, pellaet diouzin ar môr ledan,
* Ha me distrôet sioul ha didrabas d’ar gêr,
* E tañvean, eürus dirak va zôlig voan,
* Krog da dol, vel ma teu, va menoz war baper,
* Ar blijadur c’houero da ’n em gaout va-unan.
* Breiz a garan gwelet, mamm-goz atao ’n he za,
* Pa bar warni sklerder an heoliou diveza,
* Pa deu mouez vraz an traou da zioulât dre ar bed,
* Ha pa varv en oabl yén c’houéz-vad ar bleuniou bet.
* Neuze, koant ha seder eviti da goza,
* Hi lez he mantell vriz d’an douar da ruza,
* Ha bep kammed ma ra mil delien alaouret
* A beg ouz ar vantell vel bagadou stered.
* Kement ha ken bihan ma teu, dre forz bale,
* He gwiskamant da drei en eur zae aour melen,
* Ken e chom sebezet ha mud he bugale :
* Deus a welet o mamm ken kaer hag an aele,
* E stouont dirazi vel d’ober o fedenn
* Hag a greiz o c’halon e strink mouez an delenn.
* Malloz d’id, kêr Bariz, lonkerez Brezoned !
* Te jach anê ganid, hag o rent bruzunet.
* Eur mab speredet kaer he devoa Breiz-Izel,
* Hag an evoa c’hoantaet, siouaz ! he dilezel.
* Perak ? — Doue dle gout : me gred e vê pep dén
* Boutet gant eun ael du war zu e blanedenn.
* Darn a lavar ive ne vê ’med en Pariz
* Al labouriou spered paëet hervez o friz,
* Hag ez eo hon mamm Breiz kalz re dano hec’h yalc’h
* Vit gallout er sort traou lakat arc’hant awalc’h.
* Gwir eo, Breiz paour na baë nemet gant he c’halon :
* Ma ne teus ken micher nemet kana pe zon,
* Forz pegen brao da vouez, pegen kaer da spered,
* En Breiz out zur a vél, zur a vara n’out ket.
* Heman ’ta, pa glaskas beva gant e bluenn,
* Réñkas mont da Bariz, bro ar skrivagnerien,
* Hag elec’h chom didrouz da ruza ’nei er gêr,
* Kuitât vit kêr an aour e vro dous Landreger.
* Met, kaer en doe mont pell, Breiz a begas outañ,
* Chomet en e galon dremmet deus ar c’hoantañ ;
* E zoñj na noz na de na drôas diwarni,
* Kresket e garante dre nerz e velkoni.
* E delenn a zonas neuze kaera ma c’hall
* Komz eur galon Breizad forbanet en Bro-C’hall ;
* Biskoaz dén divrôet n’oe muioc’h vid hennez
* Eus douar e gavel éñvor ha dienez.
* Kement e kendalc’has gantan menoziou Breiz,
* Kement e hirvoudas he mil mouez en e greiz,
* Ma sonjas, en dilez garo lec’h ma vevê,
* D’Arvoriz divrôet sevel eur vro neve ;
* Hag eun nozvez e voe tud batet en Pariz
* Pa weljont eur goan vraz savet etre Breiziz
* O komz hag o kana yez karet o zadou,
* Brezoneg Sant Erwan hag hini Sant Kadou.
* Chomet eo bet aboe ar c’hiz kaer en he za :
* Eno gant kôz o mamm e teu da ziskuiza
* Bugale Vreiz, ankouaet gantê eur pennadig
* An holl boan gouzañvet o klask dont pinvidik.
* Eno, eur wech ar bloa, Kellien a gavê
* Didu vid e spered, frankiz vid e hunvre,
* Hag e soñjê gantañ, e-pad eun nozvez c’hoaz,
* E stardê e vamm Breiz etre e ziouvrec’h noaz.
* Allaz ! ne welo ken nemed eus lein an nê
* Ar vro guñv a garê, an traou kaer a ganê ;
* Ne welo ken Ar Roc’h na maeziou Landreger,
* Ar barz-meur Kellien na deuio ken d’ar gêr :
* Kreiz ma c’hê gant ar straed, pleget moarvad e benn
* Ha nijet e spered ’trezek e ôchou gwenn,
* E tigoueas eur c’harr, eur c’harr-houarn diloén
* Hag a rôas d’eañ ’n eun tôl e groaz-nouenn.
* Lâret mad an evoa Marzin an diouganer
* ’Teujê eun aerouant kri, teval ha pounner,
* Da frika hon gouenn-dud, da c’hlac’hari hon hro,
* Da lakat hon mamm Breiz, ziouaz ! da skuilh daero.
* Malloz d’id, kêr Bariz, lonkerez Brezoned !
* Te jach anê ganid, hag o rent bruzunet.
* En Breiz, meur a gornig distro
* A guz dindan e we dero
* Eur feunteun vurzudus, eun hano zant warni :
* An dour zakr a-wejou gendalc’h da lugerni
* O tigas sonj d’ar Vrezoned
* Eus kredennou nerzus an amzer dremenet ;
* Met a-wejou mammenn ar fe
* Golôet a zouar a gousk vel en eur be.
* Amañ, e sioulder ar vered,
* Dindan eun dervenn douaret,
* E kousk ive kalon Brizeuk, barz bleo melen,
* Eur galon hag e voe stag outi eun delenn,
* Eur galon c’hlan hag a garas
* Pep tra mad hag uhel, pep tra gwirion ha braz,
* Eur galon hag e voe ’n he c’hreiz
* Ken kaer mammenn zoniou vel ma zo bet en Breiz.
* Aman ar barz, faez en e za,
* ’N em astennas da ziskuiza,
* Bet gantañ baleet broiou lorc’hus ha kaer,
* Tañvaet pinvidigez ha plijaduriou kêr,
* Ha bet atao gwelloc’h gantañ
* Dreist ar brasañ kêriou, dreist ar vroiou goantañ,
* E dammig Breiz keid all kollet
* ’Tre koabrennou teval ha moriou dirollet.
* Forz pegen pell en em gavê
* Aezennou distan a glevê
* O c’houeza ’n e skouarn telennadur Arvor ;
* Derc’hel rae war e dro moueziou kuñv an éñvor
* O tisplega d’eañ dousder
* E vloaveziou kentañ c’hoarzus ha dibreder,
* Hag o tisklêria d’e spered
* Tôlennou dudius ar vro muiañ karet.
* E donderiou kuz e ene
* Dremm al lanneier, ar mene,
* Ar c’hoajou braz, an dud kalet, ar mor garo,
* Kement nerz dizanvez a jach war an distro
* Kalon pep Breizad forbanet,
* Vel lizerennou tan da viken garanet
* A chomê beo ha divarvel
* Evit digas potr Breiz war e giz d’e gavel.
* Dreist holl, e-deun an deiou bet,
* Eun dremmig flour ha brao meurbed,
* Vel hini eun aelig war nij kreiz eun hunvre,
* A vousc’hoarzê ken dous ha dispak ar beure
* Vid e c’hervel ’trezek ar vro
* Lec’h ma red douriou sklaer dindan peziou dero,
* Lec’h ma sav dreist al lann zeder
* Mouez skeltr ar maeserien ha kan an alc’houeder.
* Hag eun drôad war an avel
* Oe klevet eur zon o sevel
* Hag a lakas parkou Breiz-Izel da dridal,
* Telenn ar varzed koz da ziston er bed all,
* Hag a dolas war lez-hano
* Eur vleuñvennig étu ganet en Arzano
* Eur sked na vo biken trec’het
* Gant ar pinvidikañ nag ar c’hoantañ merc’hed.
* Diwar neuze, peurentanet,
* Brizeuk na voe ken ehanet
* Da gana meuleudi da dud ha da draou Breiz :
* Koulz en galleg dispar, koulz en brezoneg reiz,
* E teskas d’ar bed e vevê
* Eur ouenn tud dizeblant ouz ar giziou neve,
* Feal d’o yez, d’o c’hredennou,
* Dîankoua o spered ha kalet o fennou.
* Kana reas ar jabadao,
* Ar botred kréñv, ar merc’hed vrao,
* O trei, kammet o gar, ouz merk ar biniou,
* Peuc’h ar maeziou laouen, kaerder ar pardoniou,
* Ar gourenner hag an dervenn,
* Aour splann ar valaneg ha kozni ar peulven,
* Ha c’houez-vad ar bokedou goue
* Krap ouz ar c’hleuniou glaz en disheol eus ar gwe.
* Dilamm a reas an dispriz
* Tolet war choug an Arvoriz
* Ha war o yez santel gant tud dîanaoudek :
* D’an holl e tiskouezas na mad na talvoudek
* Eo vid eur bobl chom stag a bell
* Ouz ar gériou kentañ luskellas he c’havel,
* Ha bete deun an Tremenet
* Astenn eur gwriou yac’h vel re ar Vrezoned.
* N’oa ken aon nemed e tec’hfê
* Digant Breiz hec’h yez hag he fe,
* He gwiskamañchou koant hag he stumou gwechall ;
* Nemed e peurdrec’hfe warni spered Bro-C’hall,
* Hag e teufê he mibien baour,
* Chachet war du sav-heol gant sorc’henn glañv an aour.
* Da ’n em goll, korf, ene, madou,
* Unanigou beuzet ’kreiz môr ar brôadou !
* Gwel’t en doa, siouaz ! o tonet
* A-dreuz d’ar maeziou spouronnet,
* E c’henou leun a dan, eul loen houarn garo,
* Hag a c’hê ’n eur vlejal war eün vel ar Maro :
* Krena ’n evoa graet an de-se
* Gant aoun e pladfê Breiz tro-pe-dro, marteze,
* Dindan neventiou estren,
* Nijet e hunvre gaer digantañ en poultrenn.
* Eur sort zoñj, nec’hus ha pounner,
* A gontammas, vel flemm eun naer,
* Gwad tener e galon gant ar studi brêvet :
* War e damm korf dister e trec’has ar c’hléñved,
* Hag eun devez diou wech c’houero,
* Gant an Ankou trubard skôet pell diouz e vro,
* War e dro eur mignon hepken,
* Ar barz, vid er bed-mañ, davas da virviken.
* Met, galvet gant ar Vrezoned,
* E gorf kêz a c’hallas donet
* War e giz, ha setu penôz e tistrôas
* D’ober e gousk amañ, dindan gwarez ar Groaz
* ’N oa bet en e veo difennet,
* Eun dervenn ’us d’e benn vel en doa goulennet,
* Ha tro-dro d’eañ douar Breiz,
* Ar vrôig bet ken stard he c’harante ’n e greiz.
* Ha dreist an oabl e ene glan
* Oa pignet tre d’ar vroiou splann
* Lec’h m’emañ digemer an dud vad gant Doue ;
* Hag evid e baëa deus holl boan e vuhe
* An Aotro da varz an Arvor
* ’Rôas eur garg uhel, eur gefridi enor :
* Derc’hel d’e vro harp ha skoazel
* ’N eur chom da virviken Ael-Mad war Vreiz-Izel.
* Gouere 1903.
* Gwesklen, an Tour-Alvern, Arzur tri ha Gradlon,
* Bet gantê vid o bro stourmet a greiz kalon,
* E lintr o skeudennou dirak an heol melen ;
* Ha te, Fanch an Uhel, soudard braz an delenn,
* Setu te adsavet eveltê divarvel,
* Azganet etal da gavel.
* Distrôet out en beo war dachenn Plouared,
* E-kreiz an dud, an traou, an tôlennou karet,
* Da vro dous Landreger o tibun en dro d’id,
* Evel neud a gant liou war eur pikol gwerzid,
* He maeziou glaz, he gwe kânus, he goabrenn vriz,
* Gwenojennou da yaouankiz.
* Dreg da gein an iliz lec’h m’out bet badeet,
* Dirazout ar gamprig lec’h ma teus studiet,
* Dindan-out douar zakr bet en bered gwechall ;
* Duhont, keit ha ma c’hall an daoulagad furchal,
* Maner koz Kerarborn, kuzet kreiz ar glazur
* Vel er môr enezenn Arzur.
* Bremañ ’ teuio bemde da galon da dridal
* Hag eur c’hoarzin eürus da dremen war da dal
* Pa glevi diwar da zichenn tud kalonek
* O komz hag o kana distag en brezoneg,
* Ha da varzaz ô rén, desket d’ar vugale
* Eus an eil rumm-dud d’egile.
* Keit ha ma vo miret enorus en hon bro
* Yez, giziou, kredennou, menoz hon zud varo,
* Keit ha ma vo dre Vreiz kendalc’het da gerzat
* War da roudou, gant da ziviz : « Bepred Breizad ! »
* Te vo zeder aze war da vén prezeger,
* Te gomzo kréñv hep lâret ger.
* Kréñvoc’h vit mouez ebet ganet ’tre diou-vuzell,
* Da skeud hepken ha da skoueriou, Fanch an Uhel,
* Da bevar c’horn hon Breiz a gaso eur gelenn
* Hag a zeblanto d’emp he c’hlevet evelhen :
* « Dalc’hit atao, Breiziz, dalc’hit kement a ro
* « Nerz d’ho spered, kaerder d’ho pro.
* « Baléit sounn war zu an heol hag ar sklerder ;
* « Grit evel ho tud koz, stourmerien dibreder
* « Hag a dreuzê ar bed o klask tizout an Nê ;
* « Kerzit gant hoc’h amzer da heul ar wirione
* « Ha bezit holl, Breiziz, Republikaned vad
* « Prest vid ar Frans da skuilh ho kwâd.
* « Met arabad gwintañ ar weenn vilvloaiek
* « A zoug ouz he bodou ar frouez aour keltiek :
* « Vel mibien Iverzon, Bro-Gymru ha Bro-Skoz,
* « En dro d’an tan neve mirit al ludu koz ;
* « Lezit bleuñ el liors, hunvre war an ene,
* « Mougennou glaz ’us d’ar mene.
* « Mirit va Breiz vel ma kanas en peb amzer
* « Dre ganaouenn ar bobl ha dre zon ar mesaer,
* « Vel am eus bet klevet he c’halon o poulza,
* « Horolaj beo re gaer da zerc’hel en e za ;
* « Neuze da virviken a chomo pez eo bet :
* « Ar vro goanta zo dre ar bed. »
* Ya, zenti refomp holl ouz da vouez, barz karet :
* Neb en deus eveltout poaniet ha labouret
* Vid e vro, hep espern an arc’hant nag an aour,
* Ken preder ouz ar gwir ha ken mignon d’ar paour ;
* Neb a zo bet veltout Brezon penn-kil-ha-troad,
* Hennez zo dén a guzul mad.
* Setu te zavet war zichenn,
* Deût adarre d’ar sklerijenn,
* Prosper ; sell amañ war da dro
* Berniou tud a bep korn ar vro,
* O lida gouel braz en éñvor
* Da wella kaner an Arvor.
* Distrôet out da Werliskin,
* Lec’h ma sonas da vouez lirzin ;
* Lec’h m’eo garanet peurbadus
* Koun ar spered ken galloudus,
* Ken zeder, ken prim, ken goapaer,
* A vervê dindan tok Prosper ;
* Koun an teod flour ha dilikat,
* Ken lemm a-wejou da bikat
* Ma lârê, bep tôl minaoued,
* Meur a Dregeriad badaouet :
* « Daonet ! ewid eur C’hemewad,
* « Hemañ zo distagellet mad ! »
* Hogen, te vroudê hep gwada,
* Te roê lamm hep dibrada,
* Te loskê da nijal en noaz
* Gériou dibikous ha dinoaz ;
* Biskoaz na da gomz na da gan
* Da zén ebet n’o deus graet poan.
* Da werziou, ’vat, o deus kavet
* Hent meur a galon glac’haret :
* Eus a glevet son da vombard,
* Eus a glevet kan da zoudard,
* Nag a vammou, nag a dadou
* Ruilhas an dour gant o jodou !
* Ped a zo bet, ped a vo c’hoaz
* Didûet o lenn da varzas,
* Livet ennê ken speredek
* Tôlennou tapet ’ n eur redek,
* Kildroiou, techou fall an dud,
* Mil fentigell ha mil burzud !
* Ah ! perak n’out ket amañ ken
* Da verka krizder an ankén
* A stardas holl galonou Breiz
* War dôl strak eur brezel direiz,
* Pa gerzas hon zud kalonek
* En eur gana d’al lac’hadeg ?
* Te ’tijê rôet a zoare
* Da bep soudard e vod lore :
* D’ar re ’stourmas taer ha dispont,
* Ha d’ar re zo marvet duhont,
* Yaouankizou flamm kinniget
* D’ar Frans gant hon Breiz vinniget.
* Rôet a tijê peb a damm
* Da ziwallerien « mab o mamm »
* D’ar re ’deus bet graet er gwasked
* Brezel didrouz an « ambusket »
* Hag a zo deut bravik d’ar gêr,
* Kréñv o c’hôz ha dizrast o lêr.
* Te ’tijê meulet a vouez kréñv
* Tud koz ha merc’hed an a-dréñv,
* O terc’hel pennek da hada
* Evid ar Vro danve bara ;
* Rak da vombard ’vijê warni
* Eur zon prest evit pep-hini.
* Evel ma tenn mengleunier Gwik
* Eus douar paour mein pinvidik
* Da zevel tier kaer meurbed,
* Evelse te ’teus dibabet
* E-touez ar bobl, war bep muzell,
* Pep gwella deus yez Breiz-Izel.
* Gant ar bleuniou kavet eno
* E teus fichet kanaouenno,
* Soniou, gwerziou, mojennou drant,
* Eur bagad dimezelled koant
* A ra d’o zad ha d’an Arvor
* Evel eur gurunenn enor.
* Gant eur falz aour e teus medet,
* ’N eur vragal dre bark ar spered,
* Eun orzenn wesk gwiniz daro,
* Yac’h ha kras, hag an em viro
* E grignol ar c’han hag ar zon,
* Tra ma vo Breiziz a galon.
* Sonet kaer he deus an delenn
* E toa disfi rak he c’herden ;
* Klevet hellez war an avel
* Moueziou barzed all o sevel,
* Ha kalz anê na ganfent ket
* Ma n’o dijê ganid desket.
* Diskuiz bremañ war da zichenn,
* Prosper, e-giz ar gouerijen
* P’o devê graet eul labour vrao ;
* Dibreder ha c’hoarzer atao,
* Tol da lagad war gerz an traou,
* Digor da skouarn da selaou.
* Pa glêvi, benn forz bloaveziou,
* Tud o kana c’hoaz da werziou,
* Te zavo da benn, o sonjal
* E vi bet eun harp mad gwejall
* Da genderc’hel stard en he za
* Breiz yaouankaet en eur goza.
(Lâret gant an aozer dirak skeudenn Prosper Proux an 22 Gouere 1919)
Arlerh koén er vuhé ér bè é tiskuihein. (Guerzen er Maru, Bleimor).
* Diskennet out er be, Bleimor, arôg an oad,
* Evit difenn ar Vro skuilhet ganid da wad ;
* Ha da gousk a zo don, mab meur an dud a vôr,
* Dindan douar Arvor,
* Eur groaz ven keltîek o terc’hel d’id éñvor.
* Trouz ebet en dro d’id nemed klemm ar môr braz,
* Pe richan eun evnig o kluda war da groaz,
* Pe mouez aveliou Breiz o vont dreist ar vered
* Kañvus ha glac’haret,
* O hirvoudi noz-de d’o barz muia karet.
* Debret koan, deût an noz, mab dén an em astenn
* Da gemer e ziskuiz ; ha seulvui m’eo bet tenn
* Ha kalet e zevez, seulvui, pa vê dizoc’h,
* E tiskenn pounneroc’h
* War e zaoulagad faez ar zioulder hag ar peoc’h.
* Te, Bleimor, zo bet kriz da zevez penn-da-benn :
* Merket a vihanik vid eur gwall blanedenn
* Ha deut e-touez an dud dre dor ar baourante,
* Ne c’heus tanvaet gantê
* Nemed tristidigez, ankén ha c’hoervente.
* Med, o tarempredi hent striz an dienez
* Ha gwenojennou paour ha noaz da vamm-enez,
* Te glevas o kana gant he mouez dreistdénel
* Gwir Aouen Breiz-Izel,
* Hag e teuas ennout eur barz-meur da c’hénel.
* Ma ne ginnigas d’id dorn yén an Tonkadur
* Na madou nag eurvad, na c’hoarz na plijadur,
* Eun delenn a teus bet a sord na voe klevet
* Aboe meur a gantved
* Hini bet all o son ken c’houek d’ar Vrezoned.
* Ma ne vuzulas d’id ar Blanedenn c’houero
* Med eur pennad devez echu kreiz an ero,
* An enor a teus bet da vervel vit Bro-C’hall
* Dispont ha didamal,
* ’N eur bréna gant da wad eürusted d’ar re-all.
* Ar gwall dôl a skôas hanoùt-te d’ar maro
* A lakas da devel war an hevelep tro
* An delenn vurzudus oa stag ouz da galon
* Hag ar mil mouez gwirion
* A strinkê deus ta greiz evel eus eur puñs don.
* Met, pa dav an delenn, ’talc’h da voudal en êr
* Eur vouez manet enni spered an telenner ;
* Dreist an holl moueziou-ze vê miret gant enor
* Da hini-te, Bleimor,
* A vevo da viken e kalon tud Arvor.
* War da ve ’taoulino tud yaouank ha tud koz :
* Gallaoued ar reter, Kelted an hanter-noz,
* Breiziz a bep rann-bed, soudarded a bell-bro,
* Ha kalz a gemero
* Kentel war da vuhe koulz ha war da varo.
* Tud pinvik a deuio, stouet o fenn gantê,
* Da c’houlenn diganid, Pried ar Baourante,
* An doare da denna dousder eus an daelou,
* Kaerder eus ar gwallou,
* Ha soniou divarvel eus tan ar brezellou.
* Diou vamm o deus gouelet hag a ouelo warnout,
* Brevet o c’halonou dre grizder an darvoud
* A ziframmas he mab digant unan anê
* Hag, e-kreiz ma kanê,
* A laeras d’e Vamm Breiz barz-meur enezenn Groe.
* Diskuiz eta, Bleimor, harpet war da dellid,
* Heb keuz d’an delouenn bet ankouaet sevel d’id :
* N’eus forz pegen didrouz vo da gousk diveza,
* Te vo trec’h d’an Ankoua,
* Ken braz en es kourve vel neb all en e za.
* Pez a lak va c’halon da ranna
* Aboe ’m eus dilezet va bro,
* Eo dre ne glevan mui o kana
* Aveliou Breiz er gwe dero ;
* Amañ son hepken
* Eun avel ankén,
* Vel o ouéla traou kollet da virviken,
* Eun avel kriz ha garo
* Evel klemm ar Maro.
* Er gêrig koant elec’h ’mon ganet
* Vijê klevet eur ganaouenn
* A-greiz ar bleuñ neve diwanet
* O sevel seder ha laouen ;
* Dindan heol an hañv
* O sklerijennañ,
* Eun avelig flour a zigasê gantañ
* Mouez galloudus ar maeziou
* Ha c’houéz-vad ar bleuniou.
* Pa zic’houinet ar mén-higolenn
* War dro Gouel-Yann er prajeier,
* Aezennou kanus vel eun delenn
* A nijê noz-de dre an êr ;
* Ha pa dremenê
* C’houéz ar foenn neve,
* Pep kalon er vro gant dudi a vervê,
* Dre holl ne vijê klevet
* ’Med soniou eürusted.
* Pa grogê ar mesaer da gana
* D’an abardae war ar mene,
* Ha deût an devez da distana,
* An avel noz a zihunê,
* Hag a yê en dro
* Skanvik dre ar vro
* ’N eur gonta kôjou d’an deligou dero
* ’N eun digeri d’an ene
* Dorojou an hunvre.
* Pa deuê krozmol ar gorventenn
* E-kreiz an noz du da zevel,
* Mouez va zud varo a intenten
* En avel yud oc’h va gervel,
* Hag o lavaret :
* « Dalc’h feal bepred
* « D’ar yez ha d’ar giziou hon deus-ni karet,
* « Chom atao en Breiz-Izel
* « Da veva, da vervel ! »
* Ouz va zud koz n’am eus ket zentet,
* Graet am eus fae war o lavar,
* Ha setu me, dervenn displantet,
* Kollet ganin va gwir douar !
* Pegoulz e klevin
* O son en dro d’in
* Aveliou gwechall ken fresk ha ken lirzin,
* Peur e savo adarre
* Heol Breiz war va gourre ?
* Lavar d’in-me, kenvrôad kêz,
* Eus an douar petra dennez
* Nemed c’houezenn ha dîenez ?
* Ar Maeziad :
* N’eman ket va foan vit netra :
* An douar a ro d’in bara
* Hag eur vuhe deus ar c’haera.
* Ar C’hêriad :
* Da labouriou vê divalo,
* E-kreiz ar pri, dindan ar glo,
* E riskl da baka da varo.
* Ar Maeziad :
* Divalooc’h c’hoaz da re-te,
* Kreiz poultreun ha moged bemde,
* Hep kan, nag êr na librente.
* Ar C’hêriad :
* Hogen, eus va diaezamant
* Me vê digollet gant arc’hant :
* Deus unan d’id me a douch kant.
* Ar Maeziad :
* Goude ma touchez goprou kaer,
* Te gav buhan o flas en kêr
* Hag a zistro paour-du d’ar gêr.
* Ar C’hêriad :
* Nag a blijadur hon deus-ni
* Gant an « theatr » hag ar c’hoari !
* Te vê poaz gant ar velkoni.
* Ar Maeziad :
* Ya da ! eur wech bep pemzek-te
* E vê klevet da c’hoarzin-te ;
* Me vê zeder noz ha beure.
* Ar C’hêriad :
* Em labouriou me wel bepred
* Ijin an dén hag e Spered
* O tispak gant nerz ha kened.
* Ar Maeziad :
* Pa boanian war va labour kouer,
* Me wel lugernus en oabl sklaer
* Brasder ha galloud va C’hrouer.
* Ar C’hêriad :
* Me gav da ziskuiza bemnoz
* Eun ti dalc’het kempenn ha kloz,
* Kement ha maner « Koad-an-Noz ».
* Ar Maeziad :
* Vit ma zi da veañ dister,
* Pa ’n em gavan me vê er gêr,
* Frank warnon, dizaon rag al laer.
* Ar C’hêriad :
* Pa zigoue va deiou dihan,
* Gant va moneiz e kemeran
* Pe hent-houarn pe kirri gran.
* Ar Maeziad :
* Me c’ha bep sul d’an oferenn
* Etre diou regennad spern-gwenn ;
* Ne baëan sord evit tremen.
* Ar C’hêriad :
* Me zebr kig mad hag a ev gwin,
* Evit chom nerzus ha lirzin
* Da labourat ha da c’hoarzin.
* Ar Maeziad :
* Daoust ne zebran ket a voed flour,
* Daoust n’evan nemed jistr pe dour,
* Me zo bec’h d’id en pep labour.
* Ar C’hêriad :
* Me ruilh da heul va flanedenn,
* Distag va muzell a bedenn,
* Dizamm va spered a gredenn.
* Ar Maeziad :
* Me vale gant hent an dever,
* Ha pa varvin, ’m eus an esper
* Da veañ deut mad d’am Zalver.
* Eur Breizad bihan zo ganet,
* Hag ar c’hleier o deus kanet
* Evit digemer er vuhe
* Ar bugel deût a berz Doue.
* Distro d’ar gêr braz ha bihan,
* E vê graet eun tennig alan,
* Eun ehan kreiz al labouriou,
* Eun tammig gouél kreiz ar boaniou.
* Digaset eo tomm war an dôl
* Ar zoubenn fresk kig-sall ha kôl,
* Ar gwella zoubenn vê debret
* Gant levenez pa vê pébret.
* Ar jistr a red er gwerennou,
* Hag heol Breiz a dol e vannou
* War dremm ar bugel o c’hoarzin
* En e gavel gwenn ha lirzin.
* Hag an tad kerkent o sevel
* E werenn ’trezek ar c’havel :
* « Joa ra ganin o saludi
* « An dekvet bugel deùt em zi.
* « Setu d’emp^eur mevel neve
* « Hag ouz e heul kant skoed leve,
* Gant ma savo grén ha difall
* Vel m’eo diwanet ar re-all.
* « Forz pegement a vugale
* « Pa vent divac’hagn da vale ;
* « Ni oa pemzek e ti va zad,
* « Holl hon deus graet fortuniou mad.
* « Ni koulskoude n’ hon deus netra
* « Med hon foan da c’honid bara ;
* « Poan divrec’h a gavimp bepred,
* « Ha Doue d’an nec’h pa vo red.
* « Ra kresko hon fôtrig bihan
* « D’ober ive fae war ar boan,
* « D’ober eur gwir Vreizad, eun dén
* « Reud e zivrec’h, stard e gredenn !
* « Ra vo, gant Doue d’e zikour,
* « Distagellet ha teodet flour
* « Da gomz ar yez koz brezonek,
* « Yez an dud eün ha kalonek ! »
* Neuze, kreiz ar stokadeg gwér,
* Pep-hini zistag e damm gér :
* « Yec’hed d’ar vamm, yec’hed d’an tad,
* « D’ar vugale avantur vad ! »
* Met duhont, er broiou uhel,
* Pa zigoue d’eur paour-kêz bugel
* Dont war eun tiad Brezoned
* Pell diouz o bro goz forbanet ;
* De ar vadeziant, alies,
* Vê devez a dristidigez
* Lec’h ne zonjer nemed eun dra :
* Eur genou muioc’h da vaga.
* Er c’hêriou vê red sellet piz
* Ouz ar gonidou ’dap ar miz ;
* Rak er c’hêriou ar vugale
* Ankoua digas leve gantê.
* Eun nozvez a viz Mae steredennus ha splann,
* En e di plouz, e-kreiz eur chapelig gwenn-kann,
* Job « kréñv » zo astennet, dinerz da virviken,
* E dud en dro d’eañ, divuzul o anken,
* Frealzet koulskoude o soñjal ez eo bet
* Penn-da-benn e amzer dén mad hag eün meurbed,
* O soñjal eo aet kuit gant bennoz e Zoue
* Hag eo bet e varo ken kaer hag e vuhe.
* Duhont, e lein an ti, tro-war-dro d’an oaled,
* Dirag ar c’hlaouiasenn gaera m’heller gwelet,
* E vignoned a varn ’ tresê a vouez izel
* Ar c’houer dispar, koueet vel eun dén a vrezel,
* Koueet kreiz e labour, kreiz e nerz hag e vrud,
* En eur stourm vit bara ha vid eurvad e dud :
* « Biken, e lavaront, biken ne vo kavet
* « Eur galon ken tener en eur c’horf ken kalet,
* « Eur mestr ken mad d’ar paour, ken reiz ouz ar mevel,
* « Eun teod ken flour da gomz ha ken fur da devel.
* « E frailh a zistonê spontus war al leuriou ;
* « Anveout a raemp holl e voudenn er c’hleuniou,
* « E vomm havreg er park hag e dôl falc’h er prad.
* « Dén a nerz, a furnez, a zorn hag a lagad,
* « Skouer vad ar gristenien hag ar gwir Vrezoned,
* « Job « kréñv » a chomo beo dre goun e vignoned.
* « Alies e savo e gôz en nozvejou
* « ’N eur vutunat etal an tan, hag a wejou,
* « Tro an abardae-noz, vo gwelet marteze
* « E skeud braz ha didrouz o rodal dre aze. »
* Setu dispak an de lugernus ha lirzin,
* Hag an heol eur wech c’hoaz a deu da vousc’hoarzin.
* Ouz ar c’houer ’n eus keit all c’houezet ha labouret
* Dindan mignoniez e vannou alaouret.
* Berniou tud, diredet a bevar c’horn ar vro,
* A gimiad gant eur pok diouz an hini maro
* En eur ouéla dourek, ken ma teu an arched,
* Ha setu dremm Job « kréñv » da virviken koachet.
* Evit dougen e vestr e stager ouz ar c’harr
* Ar marc’h vijê gantañ o trei tu d’an douar,
* Hag a zeblant ive, téval ha koz e benn,
* Gout a belec’h so deùt ken kañvus gouéladenn.
* ’N em gavet ar bêleg, e tibrader kerkent :
* Rak ar vourc’h a zo pell, ha digompez an hent.
* Ha kuit ar paour-kêz Job digant ar gêrig koant
* Lec’h ma vevê pell zo dibreder ha dic’hoant ;
* Digant e dud, digant e draou, digant e di,
* Digant an édou kaer oa en zell d’o medi,
* Digant ar prajou glaz leun a c’houéz-vad bleuniou,
* Hag an evned a gan hed-ha-hed ar c’hleuniou.
* Biken ne zistroio dre eno da vale :
* Noz ha de vo breman kousket en eur gwele,
* En eur be toullet don e goueled an douar,
* Lec’h ma vo e-unan, dall ha mud, ha bouzar.
* Hogen, dreist e gorf paour, pa vo aet en poultrenn,
* Karantez ar re veo n’ehano ket da rén :
* Bokedou an éñvor a zavo ’us d’e benn,
* Kaeraet gant an daelou, ar gliz hag ar bedenn ;
* Ha mouez kuñv ar c’hleier, gwech ha gwech o kana,
* A luskello ar c’houer en e gousk diveza.
* Met pa varv, unanig kollet er milierou,
* Eur Breizad dianvez dre vrasder ar c’hêriou,
* Vê kaset gant e dud ha daou, tri amezeg,
* A-hed ar ruiou hir, dizeblant ha trouzek,
* Pella ma vê gallet, lec’h ne deuio biken
* D’e gaout na zon kleier, na pedenn nag anken.
* Tost d’ar môr don, e-kreiz peuc’h santel ar vered,
* E goueled Breiz-Izel, e vro muia karet,
* Ar barz zo douaret ;
* Bizied e zaou zorn skoulmet war e varlenn,
* O starda nerzus c’hoaz kerden aour e delenn
* Tavet da virviken.
* E zaoulagad gantañ digor frank divalvenn,
* E skouarn o selaou petra gan ar wagenn
* D’an avel a dremen ;
* O selaou ma tigoue d’an aezennig klouar
* Digas beteg e ve trouzou pell an douar,
* Levenez pe glac’har.
* Hag e trid e galon o klevet e sav c’hoaz
* Dreist holl moueziou e vro, dreist holl groz ar
* Brezoneg sord biskoaz.
* Eus Kerne da Leon, eus Gwened da Dregor,
* Soniou telenn a nij war gein an avel vôr
* Bete broiou Tremôr.
* Hag, o welet erru pez an oa diouganet :
* Unvaniez, emgleo ’ tre an holl Vrezoned
* Bet keit all daou-rannet ;
* Ar barz, skuizet e benn gant hunvreou ar be,
* E galon sederaet, e spered distlabe,
* A vorgousk adarre.
* Ar baleer, o vont dindan heol ar mintin,
* A wel eur vougenn c’hlaz, koantoc’h vid ar bleuñ lin,
* O tispak vel eur pal burzudus er pellder,
* Hag a vale skañvoc’h e droad, muioc’h seder.
* Hep dale, ’kav d’eañ, vo tizet ar pal koant :
* Douget gant e gredenn, kennerzet gant e c’hoant,
* War gaerder ar mene staget e zaoulagad,
* E talc’h da vont arôk, atao ’n eur vuhanât.
* Met, dre ma sav an heol ’n eur greski nerz e dan,
* E tigor an dremmwel, ha ledanoc’h-ledan
* Ar blenenn a zigus duhont, en e goantañ,
* Ar pal ha n’en deus graet ’met tec’hel digantañ.
* Kaer an eus bet bale, bale, bale bepred,
* E wel keit ha biskoaz, er c’huz-heol alaouret,
* Kaeraet o tont warnañ an noz du da ziskenn,
* Ar pal en doa c’hoantaet ha n’e dizo biken.
* II
* Evelse, dindan heol laouen ar yaouankiz,
* Hent kalet ar vuhe gwechall a gemeris ;
* Ha tremen tri-ugent bloavez am eus kerzet,
* Gant pal koant an Eurvad chachet ha kennerzet.
* Ken splann hag eun tantad Gouel-Yann war ar mene,
* Dirak va daoulagad ar pal a lugernê,
* Ma kavê d’in n’am oa nemed va dorn d’astenn
* Vit digoueout ganin eurvad leiz an dachenn.
* Met, kaer am eus bet mont gant an hent, mont atao,
* Astennet va divrec’h etrezek ar pal brao,
* Ar pal a zeblantê ken tost ha ken lirzin
* N’en deus bet graet biskoaz ’med pellât dîouzin.
* Ha bremañ, an Noz-Veur o tont war va gourre,
* Ar pal bet dirazon atao vel eun hunvre
* A zo tec’het pelloc’h evit biskoaz, gwisket
* Gant koantiri dispar an traou n’o dizer ket.
* III
* Hogen, pa deuio lenn an Noz-Veur da zevel,
* Me gréd e klevin mouez an Arc’hael o c’hervel
* Ar re ’devo kerzet trôet o daoulagad
* Ouz ar meneou glan lec’h ma rén an Eurvad.
* Benn eur pennadig amzer e tiskennimp, barzed,
* Lec’h ne vo ken na kanet, na gouelet na c’hoarzet :
* Tolet hon bec’h a goste, levenez pe anken,
* Ni vo aet da ziskuiza, na vimp ket aman kén.
* Lapoused a richano bravoc’h evit biskoaz,
* Kleier ar vadeiañchou seder a zono c’hoaz ;
* Gliz war vleuñ a zivéro takennig ha takenn,
* Ni, barzed, en hon gwele na glevimp netra kén.
* ’Us d’hon fenn ar vugale c’hoario dibreder,
* Tud yaouank a dremeno karantek ha tener,
* En hon be tud glac’haret a c’hoantaeo diskenn ;
* ’N hon c’halon-ni, kenvreudeur, netra na fiñvo kén.
* E pep gouel, e pep pardon vo kendalc’het atao
* Sonadeg ha kaniri, koroll ha jabadao,
* Marteze deus hon gwerziou vo kanet c’hoaz zoken ;
* Dén n’evo zoñj ouzomp-ni, ne vimp ket eno kén.
* Met, ma tigouefê, ziouaz ! da Vreiz beañ mouget,
* Trôet en Gall hon mibien hag hon lorc’h en moged,
* Koueet hon yez, hon brôad en ankoua da viken,
* Ni n’hon do ket da ouela… ne vimp ket eno kén.
* ↑ Danse dlte « du bouquet », danse d’honneur conduite par les mariés.
* ↑ Zur a vel, sûr de recevoir « du miel », c’est-à-dire des éloges.
* ↑ En bered ar Garnel, en Oriant.
* ↑ Le manoir de Kerarborn, berceau de la famille Luzel.
* ↑ Gwik, carrière voisine de Guerlesquin.
* ↑ Un dicton populaire considère le nouveau-né comme apportant 300 francs de rente
* ↑ Lenn, voile.