# En Breiz-Izel/a-bezh

* D’id, va c’henderf ha mignoun,
* Kinigan a greiz kaloun
* Va leorik kenta e iez
* A garaz vel da vuez.
* A da betore den all
* Oufen me paourik sonjal ;
* Ha n’eo ket te da genta
* Deuz va laket d’hen penta ?
* C’hoant ker em boa da c’hwarzin
* Paz gleviz o larad d’in :
* Perag lipad iod gallek
* P’eo gwelloc’h ar Brezounek ?
* Mez… lariz d’in va unan :
* Ze zo gwir, m’en gred hep poan…
* Ken lard vezin marteze
* Ganthan ha gant egile.
* Ha setu me laouen braz
* War varch war eun tam pennbaz
* Ha dio arog a strag foet
* Vel kuré o klask he voed.
* Vel hemâ, tam ha tamik
* Am beuz paket va zamik.
* Hep chipotal gimeromp
* Allaz ! pez ve roët deomp.
* Gwel dister é va leorik,
* M’hen oar, mez eur mestr furik
* A oar ive dle krenvad
* Diskibl ziskouez he ioul vad.
* Eur roue Franz a lare
* N’eur rei kement a c’helle :
* Oh ! M’am bize c’hoaz ouspenn
* Kalounek d’ech hen rofenn.
* Me zaoun, na velin biken
* Kurunenn Franz war va fenn.
* Mez, n’euz fors ; me a gano
* Em iez beteg va maro.
* Ne garien, siouaz d’in nemed c’hoari gwechall,
* Ha brema, pa z’oun griz setu eur c’hoari all :
* Krog enoun an debron da frita pez a rean
* Pa oan bihan.
* Raktal, d’ar zul vintin, pa vijenn kempennet,
* Da di va mammik koz, blije deï bout poket,
* ’Vit tapout liardik, me lamme ’vel eun oan,
* Pa oan bihan.
* E trog eun eil liard, ouz mamm va zadik koz
* Me strinke eur pog all ; setu neuze penoz
* En em gaven zeder ha pinvidik kenan.
* Pa oan bihan.
* Ho, nag a blijadur p’arrue meurlaje !
* O klevoud ar vombard ma c’haloun a dride,
* Hag o welet dansal me zanse va unan.
* Pa oan bihan.
* Mez, paket al ludu, beuzet meurlaje gez,
* Gant tamou vijel flask oe red peuri bemdez,
* Vel eur paourik Lazar me renke bale moan,
* Pa oan bihan.
* Eur wechik me weliz eur sklisenn gar ponsin
* Istribil ouz baro eur pikol kabusin :
* « Oh ! an dra ze ne deo nemet fars emezhan. »
* Pa oan bihan.
* Mes c’hoarvezoud reaz din gwelet lost an askorn ;
* Velkent ne goueaz ket e viz bihan ’nhe zorn :
* « Toc’hor oun hag ouzpen tri skoet d’ar pap dlean.»
* Pa oan bihan.
* Ouc’h he werenn leun raz laouen ’mbize tenet :
* « Ar gwin, e lâre din, na dor ket ar zec’het…
* Ev hini ar pesket, hennez eo ar c’hosan. »
* Pa oan bihan.
* An dud lâre penoz Itron-hanter-koraiz
* A stlape rubannou deuz beg an tour a leiz.
* Nag a wech oun bet skuiz o klask kaout eur ruban !
* Pa oan bihan.
* Etal an tan, er goan, paotr ar c’hontadellou
* Zalc’he digor hon beg o tibun marvaillou.
* Med gwasa oa, paourkez, me ho lounke hep poan
* Pa oan bihan.
* Diwal, kriz an amzer, ve c’huitellet hirio
* D’ar marmouzik guisket egiz eur c’hoz aotro.
* Diskabel, dierc’hen, peuh ! me gerze, han-goan,
* Pa oan bihan.
* Nag a wech o laerez per, kerez, avalou,
* Spezad hanter daro ’meuz bet lem em bragou !
* Mestr velken n’em pake, ken a reden buhan,
* Pa oan bihan.
* Hogen, bep gwech avad renn skolik al louarn,
* Vije din astennet va zammik diou-skouarn,
* Ha bara sec’h ha dour re goudeze va c’hoan,
* Pa oan bihan.
* Mar kleve va zad koz kuzulik an delienn,
* Ma kroze va mamm gez enep eur gelienenn,
* Vid’oun me ne gleven ar c’hillek o kanan,
* Pa oan bihan.
* En amzer-ze zodik c’hoantaen beza koz.
* Setu teuzet an de, deut war va chouk an noz.
* Peger brao oa beva, lavarin hep ehân,
* Pa oan bihan !
* N’it ket da lakad en ho penn
* E teuan, merc’hed, d’ho kelenn
* War goanteri Kasimodo
* Ker brudet gant Victor Hugo.
* Nann ; diwar benn eun draïk all
* A fell d’in hirio kaketal.
* Ha velken, merc’hedigou kez,
* Pa ’zeo ker braz ma vadelez.
* Bete-goud e deufe an dour
* Da zistrempa ho pegik flour,
* Hep dale d’ec’hwi me gounto
* Peger koant oa Kasimodo.
* Kavet en doa, nez eun aoter,
* Eur beg henvel ouz an hanter
* Euz eun o rannet en daou damm ;
* Eur chouk tort iskiz ; diou c’har gamm :
* Eul lagad treuzet, dizamper ;
* Eun tal moal ; eur fri tougn ha berr ;
* Pemp kant bleven ruz ha melan ;
* Peziou treid hir ; plat ha ledan ;
* Petra c’hoaz ! Ato, diou grogenn
* San Jakez, en peb tu d’he benn ;
* Ha, dreist ar marc’had, eur pez dant
* Evel m’hen deuz an olifant.
* Arabad oe klask manegou
* Goest da c’holo he grabanou.
* Gwir eo, n’hen doa ezomm e-bet
* Vit reï ho stal d’ar friponet.
* Robin, Gringoir, an daou Frollo
* Oar ervad pegen divalo
* Oa koueza dindan he skilfou
* Direspet evit ho c’horfou.
* Deut oa, war boez son he gleier,
* Ken bouzar hag eur bern gevier.
* Setu stumm va C’hasimodo.
* Marvad, d’ec’hui kalz na blijo.
* Kouskoude, me a lavar d’eoc’h :
* N’euz bet morse soner kaeroc’h.
* Evit netra, e larfenn c’hoaz :
* Klaskit ta, merc’hed, bravoc’h goaz.
* Diou garantez en doa va den :
* Frollo, he vestr koz hag… eben…
* Na c’hoarzit ket… Esmeralda.
* Eur baotrezik euz ar c’hoanta.
* M’en defe lavaret he vestr :
* « Skramp prim d’an huella prenestr
* Ha dizpleg da dort en avel »,
* Hen pize gwelet o nijel.
* Hogen pa wel tud digernez
* Dare da grouga he vestrez,
* Ha Frollo iud o c’hoarzin,
* E trog baz war he daboulin ;
* Kregi ra enhan, didruez,
* Dre lec’h lédanna he vragez,
* Vit deski d’ezhan béa kriz
* Hen stlap diwar lein an iliz.
* Distrujet he Esmeralda,
* Ne fellaz ken d’ezhan beva.
* Den na wie pelec’h oa êt…
* Ho daou kevret int bet kavet!
* Ac’hanta ! Lavarit d’in-me
* Hag-hen eo stanka seurt tud-ze ?
* Hag hen, ouc’h penn, na garfet ket
* Ken meür paotr evit pried ?
* Breman, c’hui wel, rankan redeg,
* Rak pell m’an lan ouz he gazeg.
* Mar kirit dont em berr en dro,
* Ni a dorro ar c’hoz podo ;
* Rag hounnez eo ar c’hoari goant
* Pehini, tudo, em boa c’hoant
* Mijemp grêt kevret eun tammik
* Vel pa vijemp c’hoaz iaouankik.
* « Felix qui potuit rerum cognoscere causas. »
* Apez zo bet a vo, a vezo da viskoaz.
* Eurus an hini zeu a benn
* Da ziluia mad he gudenn.
* Nep zo, dre c’hraz Doue, em bro Treger ganet,
* Hep mar, evel d’oun me, meur wech en euz gwelet
* Da zul lirzin Kasimodo
* C’hoari terri ar c’hoz podo.
* Eur pennadik arog deu ar re vihanna,
* Mesk-e-mesk, dorn-a-dorn, da c’hoari n’eur gana :
* « Va bojik mae a ia en dro,
* Diwal! da piou a zigouezo »
* Ar re vraz, lorc’h enho n’eur lipad tamm baro
* E disheol ouz ho fri dioannet nevez so,
* Zastum daou a daou, tri a tri,
* Ar podo grolliet da derri.
* Pep marmouz n’euz stlapet he voutou koat a goste,
* Lardet he voutou ler, he gof kar marteze,
* Ha plijadur é hen gwelet
* Oc’h ober he baotr diliket.
* Emaint brema renket e rount kreiz ar blasenn.
* Tad ha mamm, tal ho zor, zell stard ouz pep chupenn.
* Ar verc’h, c’hwi gred, ne zalc’h ket pell
* Hi lagad lemm en he c’hodell.
* Deut ar mare : flip, flap, setu ar pod en dro
* Ouz an eil d’egile. Tec’h ! d’an neb hen doro :
* Hennez hell n’em lakad e stad
* Da baka souden eur choukad.
* Evit gwir, kenta tra zonj ar reuzeudik kaer
* Ne ket choum da zellad, mez kerzoud vel eul laer.
* Ker n’euz redeg d’an daou lamm ru,
* Ne hell ket tec’hel a bep tu.
* Tapet ha digaset, barnet ha kondaounet,
* Vel eur glazard etouez eur stroll verien kouezet,
* Ne dal netra d’ezhan gwinka.
* Neb a dor ar gwer rank ho faea.
* Daou grog en he golier, pevar en he zivreac’h,
* Kement all en he dreid. Eman he.. fri d’an neac’h,
* Gwintet war an tom ha stropet
* Nao gwech war an douar kalet.
* Arabad eo lenva, Fantik, na c’hwi, Jannet…
* Pep hini n’euz he dro ; bremaïk e welfet
* Talier Job, Filip hag Alar
* O pokad ive d’an douar.
* Iniennou velken zo ken tano ho fri
* Mar gouzont n’em denna flamm pesk ouz ar c’hoari.
* Eüruz ar re a zeu a benn
* Da ziluia neat ho gudenn.
* Hed ma ia ar re vraz d’ar gear hep kasoni,
* Ar re vunud a zeu da beur grizillonni
* An nemorant hanter draillet.
* Biken skoer vad ne ve kollet.
* II
* Brema pevar c’hant vloaz, e welomp da genta
* Ar c’hoari man etre Gringoir hag ar c’hoanta
* N’euz finvet dindan ar steret.
* Evelhen zigoueaz ar bed :
* Skrivagner Gringoir zo er stad divaloa ;
* Eun tamm c’hoaz hag e vo lipet gant han he loa.
* Esmeralda zell a druez,
* Ha dre eur gir harp he vuez.
* « N’oud ket c’hoaz tre emeaz da afer, emez’hi ;
* Barnet oun bet, te oar, ganez da zimezi ;
* Terri renkaz ar bodez-ma ;
* Anez, ne vezo great netra. »
* Kerkent ar bodez pri zo laket e dek tamm.
* « Eun heur ouspenn oan mik, setu me pried flamm !
* Na brava kegin, emez’han !
* Ma afenn brema da goanian ? »
* Neteet ganthan an daol, rinset meur a werenn,
* Pad m’en deuz bec’h va goaz vit dastum eun neudenn,
* Va merc’hik, vel eur logodenn,
* Hep choum da grignal, en em denn.
* Oh ! n’euz fors, me vac’hez, brao vo d’inme c’hoaz,
* Mar gallan en ti man roc’hal bete warc’hoaz !
* Kement a ra o turiad,
* Ma kav erfin eur gwele koat.
* An diou c’hoari, marvad, zo kenitervezet
* Eun all gav marteze int zoken c’hoarezet.
* Vit sur, nag an eil nag eben
* Na ziskaro hi c’hoarz da zen.
* Hag an eil hag eben ro kuzul d’ar baotred
* Da lakad evez mad kent ober eun torfed,
* Ha da choum hep c’hoari a grenn,
* Ma nouzont sacha ho spillenn.
* Da b’hini rei ar maout ? Nebaon, ze ne ket eaz.
* Lod gar beza ebarz, lod kaout ho.. fri emeaz.
* Velken, me gav d’in, Tregeriz
* Ro lamm da aotrounez Pariz.
* Djali, va gavrik ker karet,
* Oh, petra oud deut da veza ?
* Skrapet gant daou zen kounaret,
* E pelec’h oud eat da goueza ?
* Piou en divize lavaret
* Vijent kriz avwalc’h d’am laza !
* D’id ouz va c’haloun glac’haret,
* A red va sonjou diveza.
* Te oa va dousik mignounez,
* Va skoazel, va nerz, va buez.
* Djali laouen vel eun êlik,
* E lec’h tridal n’a ri brema
* Nemed da unanik lenva
* War Esmeralda reuzeudik
Chêne, seiz a viz here 1884.
* Disadorn tremenet, epad ma oa al loar
* Sioul braz o disheolia dreg keinik an douar,
* Tud fur pere, hep mar, gant ho lunedou braz,
* A dapo en ifern Satan o c’hoari vaz,
* Da c’hortoz, deuz gwelet potik he vonet gwen
* Oc’h ober he vrabanz gant eur skeut aluzenn.
* Eun drouk gwal reuzeudik, hanvet ar c’holera
* A zistruje Selpan, eur ger euz ar c’haera.
* Peur mantret he galon, ar roue Lokunber,
* Hep damant d’he vuez, a réaz he zever.
* Varlerc’h he gomzou mad, evit sikour ar paour,
* He zorn gwenn a garrie skuilla fors pejou aour.
* Eun all pehini oa eno, « a beurz Doue
* Emez’han, » c’hoanteaz gourenn ouz ar roue.
* Med allaz, hor goazik oa techet hep mui ken
* Da zastum evithan, hep reï netra da zen.
* Koulskoude setu hen o kommans fougeal.
* Sonjal a ra marvad tremen evit leal.
* Allaz ! he c’huizigel abaoue pel amzer
* Zo freuzet a bep tu, vel sac’h eur pilaouer.
* Daoust da ze, tudo kez, selaouit anezhan :
* » Ne n’euz ar c’holera nemed tostad aman !
* » Raktal me a zavo eur foeltren hospital,
* » Ha ni velo hag hen ne dalan ket eun all. »
* Han! larit d’in, paotred, né ket brao ar zon-ze ?
* Mar teuit da gweza klanv fall en ho kwele,
* Va lezit da genta d’ho lakâd em disc’hlo,
* Goude me stlapo d’ec’h aour, arc’hant ha kolo,
* Ha, ma talc’h mikrobet en ho toul faksion
* Trizek evit dousen va benediksion.
* Daoust a c’hui lezfe an tan en ho tier,
* Alanik al louarn d’ober al lez d’ho ier.
* N’eur larad : amzer zo. Pa vezo c’houez arrost,
* N’hor zammik ti a dren, hor c’hégi pen ha lost
* Lipet, ni zivuno hag a redo d’an dour ;
* Mad ; mho ped, pa vin reud da nijel d’am zikour.
Eur publikan.
* Eur paotrik, o welet
* Tour Kreiz-Ker goareet
* Hi fenn tal dor an ee,
* Evelhen c’houlenne :
* » Piou en euz-t’han savet
* Bete bro ar stered
* Ha ker koant ma lavar
* Pephini oud dispar ?
* Kerkent seblant d’ez’han
* Klevoud ar c’homzou man :
* » Savet oun bet, bugel.
* Gant ar Feiz ; ken huel
* Vit beza eur skouer vad
* Da bep kaloun Breizad,
* Vit ma savo ive
* Hi bedenn da Zoue.
* Gwel a ze mar kaver
* Ker braouik tour Kreiz-Ker
* Ma ne veler eun all
* Trec’h d’ez’han e bro gall.
* Me garje esperout,
* Dre va c’hened, plijout
* Awalc’h evit derc’hel
* Da zel war Breiz-Izel.
* Bennoz d’id mar gellez
* Prizoud an dantelez
* Gant pere oun gwisket.
* Nep m’hen deuz kizellet
* Oa leun a garantez.
* Te, ive, lak evez
* Da boagna vit da vro
* Ma vit henvel d’ez’ho. »
* Losk aze da besket, eme ar Mestr da Ber,
* M’hen tisko da veza, barz nebeut blasvejou
* Pesketer ineou. Ha va den mad seder
* Kerkent da zilezal he damou rouejou.
* An holl a oar penoz an diskibl a galon
* A dapaz en eun taol var dro tri mil ene.
* Nag a bet kant, araog mervel e Babilon,
* Ne lekeaz ket Per war gwenodenn an ee !
* C’hui zonj d’ec’h marteze penoz hor c’hureet,
* Kollet gant he an tu da c’hounid ineou,
* Choum ho divrec’h e kroaz da gounta ar steret ?
* N’ouzoun netra tostoc’h d’ar gwalla huvreou.
* N’ho gwelomp mui, vit gwir, dizec’het gant ar c’hoant
* Da vale warlerc’h Per. Velkent hom beleien
* Oar tapout an dud kez, zo koantoc’h, ho arc’hant.
* Mar keret ma zilaou, hen gwelfet, kristénien.
* Ar re vad zo en ee, lavar ar pap Gregor,
* Ar bouc’het o leski e tan gwal an ifern
* E pelec’h ne gavont disterra dor digor,
* Ma renk pep hini choum da fringa var he vern.
* Evel d’oun me, pa oac’h o lounka katekiz,
* Marvad o c’heuz ive, kevret gant ho person,
* Laket da vouzc’hoarzin ar zent koz en iliz,
* N’eur gana kement ma war an hevelep son :
* » Neuze gant a spount e renkfomp aparisa
* Da renta piz hor c’hount d’ar barner rigourusa.
* Eur setans a rezefomp a vuez pe a varo,
* Rag er stad en’em gefomp da jamez a bado. »
* Kimeret an hent enk, eme Zalver ar bed,
* Hennez eo an hini a gas eeun d’ar vuez.
* Diwalit, lare c’hoaz, warlerc’h ar Brofeded,
* Rag an hent ledan eo hent ar gollidigez.
* Neuze ta va zud mad, mar ge gwirion Gregor,
* Ma lar gwir ho kantik, ma lar gwir Mestr ar bed,
* E pelec’h hell ar pap planta he Burgator,
* Gant pehini e touz kement all a zenved ???
* Ho ! bezit divorc’hed. — Pa ze ar Baradoz
* Ken diez da bignad ; pa n’hellan dispega
* An ifern ouz he skrab, me ra, me ar paotr koz,
* Eul lezenn ; dindan hi vo red d’an holl plega :
* « Piou benag vo ganthan peurlipet he alan,
* En eur garigel doun fell d’in e ve kaset
* D’an tan ar Purgator. Dre gan ha dre ziskan
* Paet mad, ni roio avel d’hor labouset.
* E pevar c’horn ar bed, vo stignet ma reolen,
* Ha dio ! kenti kenta neuze ken a foultro
* Etre ar peziou gwen, dreist holl ar re velen,
* Karigel an Ankou a vezo bar bep tro. »
* Neuze ta me ranko, fluted en dienez,
* Rosta er fornigel hag aman hag êno,
* Beteg ma vo fresket baroun ha barounez !
* Sac’h an dien ! mamm gez, d’ar reolen-ze..keno.
* Ma, n’euz fors, me rofe laouen bras daou wennek
* Vit goud e pe seurt tan ve devet hon ine…
* Ha piou werz he geuneud wit se ? — Azen gornek,
* War c’hwizigellou zo, arabad gwaska re…
* An Aotrou, mez aoun braz, mar zo eur « Purgator »,
* Pa zono an drompil, dez ar varn jeneral,
* N’em gavo gwel nec’het vit digerri an or
* D’ar re a vo éno o c’hoari mouchikdall…
* Darn a veler touzet gant ar fals Purgator,
* War gement-ze m’euz gret eur pennadik histor.
* Rag aoun ouz an ifern darn all zo o vouga ;
* Eur gomzik d’ar re man m’euz mall da zisplega.
* « Petra, ma mabik paour, petra m’oud a ze c’hoaz,
* Hep beza fureet tamm ? Birviken na vi gwaz. »
* Biken ! Kléout a rit hu pez a lare an tad
* Hast ganthan da velet he baotr ober neun vad ?
* Kemennet em boa d’id tregont vi houadez…
* Hen hadet c’heuz war hent Tremel da Voutroulez
* N’eo ket plijet gannez dougen ervad da vec’h…
* Kerz adarre en dro, distro da foar an nec’h. »
* Kouls skeï war ar c’herrek a krial « tadik keaz » ;
* An or zo moraillet, Iann zo e fri er meaz.
* Dispag e viou, ne gav, en distro, nemed nao !
* Me vo ta emez’han, eur zodik-naï atao !
* — Ia mab, n’az po netra vit labour hanter great ;
* Hen gas da benn zo red abred pe zivezat.
* Arabad d’id anez huvreal plijadur…
* Ama pe elec’h all ranker reï ar muzur.
* Setu aze, ma vaotr, petra eo an ifern :
* Atao, atao, atao lammad e kreiz ar spern,
* Gouzanv, leski etre an naoun hag ar zec’het,
* Keit amzer ma vezimp mignounet d’ar pec’het.
* Mez neuze, pephini, pa neuz ifern ebed,
* C’hel c’hoari he dam paotr ? — Hola kamaladed..
* Dalc’hit ho troad er pal ; adren ar arveziou,
* Rag o ped sonj, ar Mestr zalc’h kount piz euz ho viou.
* An ifern zo toet a c’hoantegeziou kleuz.
* Dispignet ho tanvez, ho iec’het, mar ho c’heuz ;
* Vit an Aotrou, c’hui oar ne zeuz na de na noz ;
* Dre ze he vadelez plij gant’hi ho gortoz.
* Dastumit ta, ma plich, holl pabed hoc’h ifern
* E pelec’h hom stlapit vel sac’hadou eskern.
* C’houi me zaoun braz a zo boazet da c’hweza tan
* Ha da c’hoari sach bleo gant ho komper Satan..
* It eta, kanfarded hoc’h unan da genta
* Da ziskouez deomp penoz e fell d’ec’h hom rosta.
* Mar ge brao ar choari, c’hwi hen gemenno deomp
* Goude ni n’em denno en doare ma garfomp.
* Bremapa meuz roget he burgator d’ar pap,
* Mouget tan he ifern e pehini a stlap,
* A boez he zivrec’h foll, niver braz a dud keaz ?
* Me gav d’in a rin mad hen lakad el lec’h eaz.
* Deuz ta d’am Baradoz, kar pell d’an ebestel.
* Oh ! glac’har ma ine ! me wel an Tad Santel
* Stouet vel eun el plastr dirag ar burzudou
* A strink didan he vek war treuzou an envou.
* — Allaz ! ma faotik koz, ne ket er féson-ze,
* Evit an taol kenta, en em dalc’her en ee.
* Te sonj d’id e marvad m’oud c’hoaz var an douar
* O pedi vel eul Labr dirag da werc’hez koar ?
* N’heller ket beza bet ha choum pennek atao ;
* Evel da genseurded ez poa poan vit anzao
* A rede an douar, ha stage ’n’eur prizon
* Pep Galilé gomze ervez ar gwir feson
* Ker hon doa ioual d’id teurel da voutou koat,
* Ha gant re ler skànvoc’h kerzout egiz d’hon oat ;
* Lezel ar poullou rod d’an dud eun amzer all,
* Kouls planta var he fri lunedou d’eur c’hi dall,
* Evel an idolou, ne réez van ebed,
* Evelato, p’hen beuz, dre druez, kemeret,
* Silaou : eur zon a zo aman, n’en euz ket daou ;
* Hen lar : arog, arog, holl sent a hep seurt liou ;
* Deuz sklerded d’eur sklerded e ve pignet en ee.
* Vel ar c’houmou a lamm an eil war egile,
* Levenez war ebat a vo e mor Doue.
* Arabad eta d’id stourm aze vel eul loue.
* Petra vo an ebat ? Deut mad oc’h d’her goulenn !
* Ar Mastr hepken zo gwest d’he rel dec’h da gomprenn.
* Evid’oun me na rinn ar bihanna esa
* War pez n’euz difriat alies ma nesa.
* Pebez min louarn besk reaz ma c’hamarad,
* Eur wech savet n’he za, ha digor hi lagad,
* Pa hen gwelaz eno sederik brao meurbet
* Tud hen doa gwel gaset hag eskuminiget !!
* — Brema pa zomp, emeint, krog da genta er skeul,
* Pa bignfomp huelloc’h te c’hello dont d’hon heul ;
* Braz an tam a c’hanoud a ioa er Vatikan…
* Mez brema roomp peoc’h pa zomp e meaz a boan.
* Mall braz ganthan da rel d’an tadou dizemez,
* « Evel just ha rezon », eur merk a garantez,
* …Sebezet krak ar paotr ! Ne gav nikun ebed !
* — Er purgator, michans, maint gant ho mignouned ?..
* — Ia, ia, me eur vanden paotrezed koantoc’h koant..
* Hor fouret doa er forn, siouaz ! kountrol d’hor c’hoant !
* Mar gé deut ho mare da danvad ar soubenn..
* Bezomp dinec’h var ze, hep ho damal ouz penn.
* konkluzion
* Pephini n’euz he vec’h, n’euz ket da larat nann,
* Hag he dougen ranko arog monet a c’hann,
* Pe choumo hep he gopr. Soun, paotred, hon tal,
* Poagnomp evit ma vo abretoc’h net hor stal.
* Eun taol kloc’h c’hoaz, marteze, ne ve ket fall daounet.
* Kement hini zon he gloc’h gar beza enoret,
* Ha lenner ha lennerez pa glevont boleat,
* Pez lavar ho c’hloc’hik kez deuz gwir da intent mad.
* Hogen ma zon a laro pez m’euz c’hoant da larad.
* Eur c’haz, vid’oun, zo eur c’haz, eur pec’het, eur pec’het,
* Hag etre ar pec’hejou ne lakan kemm ebet ;
* Rag veniel ha marvel ne zint nemed komzou
* Komzou gret evit lakâd e pep lec’h divizou
* Gant tud zo ho vlijadur pesketa er poullou.
* Ne ket me a vo tapet, e heul ar zaeou du,
* O skuilla pec’hejou faoz, vel grizill a bep tu.
* Tra ; stard awalc’h e kavan hent an dek gourc’hemen.
* Dre gwarimou treuz, marvad, hi flourik oar tremen…
* Er pinsin dour biniget, distrempet al lezen…
* Ha c’houi ablamour ma rit, d’ar zul, eun obadenn ;
* Krabinset kik, eur gwener ; roït eur c’hwarzadenn
* D’an dousik koant, eur zac’h du ho stlapo kreiz an tan
* Er purgator, en ifern, vel ma plijo gant’han !!
* Hen vo ato war ar c’hlud !ha c’houi ato dindan ?..
* Da betore den furik roio hen da gredi
* N’euz gallout, papo fazi, d’ho netâd, d’ho koualc’hi ?
* Doue hepken a hell ze, mez nikun all ébet ;
* Kement ze zo ken anat eget an dour a red,
* Petra benag c’hwitello kureet ha pabed.
* Setu ta penoz vo kount. An noz zo tremenet.
* Deut é tro ar sklerijenn. Bezit ganthi renet !
* Hirie nep a choum adren red e ve pladennek.
* Vit gounid eun tamm gwastel hen veler o redek,
* Hag e vouzfe ouz ar waz rostet evit he vek ?
* Nan, nan, ze na vezo ket ; na vezo ket laret
* Chomo kristenien Tremel, Lanhuon, Plouaret..
* Sklavet d’ar berniou gevier zo bet savet er vro
* Gant eur vanden romaned, pa ne oé den war dro
* Vit difenn ar wirione ; hogen ne ket maro.
* Nan, skedi ra a nevez. Krogit en Aviel
* Hag he lennit pen da ben. Vit diskar ho baniel
* D’an holl tadou dizemez, d’hema tad absolver,
* Da hennez rustoc’h, hanvet, vel just tad kivijer,
* Gant al leor-ze n’euz netra ezetoc’h da ober.
* Kreiz-Ker, peger brao d’az kwelet,
* Da bennik kuzet er goabren !
* Evel bleuniou tan, ar stered
* Strink a dreuz da dantelezenn
* Ho sked, d’abardaez en han.
* Kreiz-Ker, d’id deiz mad a laran.
* Pa oan gwechall en da gichenn,
* Sempl evel eur perroket bloa,
* O klask distaga penn da benn
* Rosa Rosæ, templum templa,
* Nag a wech e choumen bodet
* D’az gwelet ker mistrik brodet !
* Oh ! eur mintinvez, n’ouzez ket,
* Em beuz te kavet koantoc’h c’hoaz,
* Koantoc’h eget n’oufenn laret.
* Boue zo tremenet trizek vloaz.
* A pa vevfenn pemp gwech pelloc’h
* Vid’oun na vi nemed kaeroc’h.
* War-zu Bro-Zaoz e oamp en hent.
* Eun avel blei a strope
* Ar gwerniou ken a wigourent.
* An noz tenval du hirvoude
* Frouden dansal oe pell d’iouzomp,
* Ar c’houmou valse ma c’houeziomp.
* Ar paour kez lestr, vel eur grogenn,
* Nije war ar mor fuloret,
* Wagenn hen gase war wagenn.
* Ar stur vel pa vije torret
* N’en doa tamm nerz evit senti,
* Nag an ijin-tan ’vit trec’hi.
* En hevelep doaré, e lec’h
* Rodal e mor du ar zaozon,
* Hi n’em gavaz etre divrec’h
* Ot glaz Kastel-Paol-a-Léon.
* Va joa ! p’arruez goulou deiz
* D’az kwelet, Tour koantik a Vreiz !
* Sellit, mignouned, sellit ta,
* Sellit an touriou ker brudet,
* Oh ! Sellit, sellit da genta,
* Ar gaera heller da velet.
* Kreiz-Ker biniget, an ervad
* Evaz pez felle d’in larad !
* Ar pichon koulm o c’hrougousad
* D’he barezik a lar dalc’h mad :
* Ro d’in eur pok breman,
* Ro d’in eur pok breman.
* Ar vammik koulm, peurliesa,
* Gas velhen hi far da vessa :
* Roet em boa d’id dec’h,
* Roet em boa d’id dec’h.
* Ian an Dalc’huz a zo paeroun.
* He fillor gleo bep tro : « mez aoun
* Ne m’euz gwennek ebet…
* Eur wech all vo gwelet. »
* Paeroun had boullik he jardin.
* — Oh ! me ar marmouz, me gav d’in
* Hadit re stank ho piz,
* N’heuliet fulenn ar c’hiz.
* Nonnikdiek vit gogeal,
* C’hoari poullik, fei bronn d’ar bal,
* A zo dispar er vro.
* Eat he danvez en dro.
* Paotr brao, Daniel mil micher !
* Kement tra ouzoc’h oar ober,
* Hag eun dralk ouspenn:
* Iota treut ’nhe grogenn.
* Fant ar Bizen a vergn madou ;
* Sec’h è evel eur c’hant tachou ;
* Nemed dastum ne ra,
* Da zen ne ro netra.
* Diskrog è eur wech an durkez ;
* Brasa joa en ti Fantik kez !
* Ar mab a frink gant lorc’h.
* Goude rastell ar forc’h.
* Henvel beo da Paol-gornek
* Eo n’emgavet If genaouek.
* Pez a ra, ne ra ket…
* Raktal er vourc’h a red…
* Drol ! he vreg na wel den a gren
* Med ar c’haset koat ! daoust hag gen…
* Eun tadik kovesour
* Ve koumer vel an dour !
* Ouz traou nevez zraill ar person
* Litik na lounk nemed ar zon.
* Infaillibilité !
* Hi lipfe ar gaou-ze !
* Ma velkent, hi vask dap Litik !
* « Koll an trebez, sec’h ar billik…
* Ar c’hoari ze ve fall.
* Piou a choumpfe em stall ? »
* Bek flour Jannet zo er pinsin,
* An dud n’ehan da c’hwarzin…
* — Kasit ho koap pelloc’h.
* M’euz ket affer ouzoc’h. —
* Petra fell d’ec’h ? An drouk ijin
* Doa troet hi fenn e tu gin…
* Oh ! nag a baotrezed
* Er puns vel se kouezet !!
* Paotret ar vro zo dimezet
* Pa grog ar big e fri Jannet…
* Keuz arog ne vez ket…
* Zod ato vo gwasket.
* An ilioenn lec’h ma zè n’em staget
* A gar mervel. Ia, mez, lar d’az mignoun,
* Bodennik koant, perag ne roaz ket
* Da bokejou kevret gant da galoun ?
* — Diwal, na ro, ma faotrik, re vuhan
* Pez alies vo kavet re vihan.
* N’euz, Breiziz, iez war dost par d’hon ini
* Deut, Gallaouet, pere glask bokejou
* Evit harpa ho kallek n’he gozni,
* Deut ha redit eun tam hor marc’hajou,
* Hag a velfot ma c’henbroiz o skuilla,
* Leiz dorn, ar pez a c’hoanteed ar muia.
* An den iaouank reud he gar ha lirzin
* (M’an deuz eur wech skoet eeun va zad koz)
* N’e ket chalet da weloud ar mintin.
* Nag ar c’hez koz da welet dont an noz.
* Kousket pe nann, hennez ra huvre aour ;
* Ato dihun, heman med chasé paour.
* Fanch ar Berr dre hi hano
* (Hirra den zo bet er vro)
* Disul, da stang Guik oa èt
* Da rei ho c’hoan d’ar pesket
* Pe ar buzug a oa fall,
* Pe an aotrounez meo dall,
* Mouzet, dalc’het marteze
* ’Neureud benag en de se ;
* Vit sur, nikun anezho
* Ne re min da zont war dro,
* Ma kouskaz mik Fanch ar Berr.
* Petra ken ’n oa da ober ?
* Na drolla tra oe gwelet
* Divesker Fanch astennet
* Unan ’n eskopti Kemper,
* Hebenn ’n hini Landreger.
* Kostez-Nord ha Finister
* Zo stag-a-stag dre eur ster
* P’hini lies en dour koll
* En em stlabe vel eur fol.
* Eno, kreiz ar mein bili,
* Fanchik vit he izili
* Doa kavet eur gwele flour ;
* A bep tu rede an dour ;
* Hag evel ma laran d’ec’h,
* Mar goa he geinik er zec’h,
* He hellou noaz a dape
* Bro zant Mikel ha zant Bre.
* Ker kren roc’h ar pesketaer
* Ma tizred ar miliner
* Da c’houd piou vlej gousperou
* D’he danchet, d’he ziliou.
* » Mad awalc’h, me hor goazik…
* Berr vo soudenn war Fanchik.
* Hep mar braz, pa zihuno
* Vo gret d’ez’han he varo. »
* Ar miliner lare gwir.
* Divoreded Fanch an hirr,
* He vuzug oe bet prizet,
* He bemp gwialen skubet.
* Gant piou, marvad e c’houlfot ?
* A me oar ! — Gant a refot,
* Mar git war dro ar pesket,
* Diwalit mad da gousket.
* Dec’h c’hoaz, eme Gabik, ma stad oa trist kenan.
* An holl o doa speret, begou lemm ha lirzin.
* Me, ma larienn eur gir, vije gret goap diouzin :
* » Sell ar balbouzer-ze… petra c’hoari ganthan ? »
* Eun taol avel, setu an traou war an tu gin.
* An dud a zer ho bek raktal ma kozean ;
* Kement hini a priz kement tra a laran ;
* Hirie kaffenn ar mear a du da presta d’in ;
* War boez eun neudenn brein me dapfe kalonou ;
* Ma taolfen ma chupenn, me rafe burzudou.
* An abek ouc’h a ze a n’hen velit hu ket…
* Va faeroun — furraden ! — n’oa goret eun tenzor ;
* Gant he pok diveza hen ledaz d’he fillor.
* Hogen, war an danvez zioan ato speret.
* A sonj o c’heuz, Mac’haridik,
* Gwechall, e pardoun Poullaouen,
* Moamp prenet daou wennegadik
* Sivi, ma oe leun da barlenn ?
* Bouè, aotrou sant Per, me z’aounik,
* N’euz gret meur a dro war hom fenn.
* Med hor c’haloun, Mac’haridik,
* A nè ket choumet ker laouen ?
* A c’halenn me wel ar wezenn
* E disheol pehini mistrik
* Moamp dibabet hor prenadenn ;
* Oh ! mar kerez eul labousik
* Eno gano deomp evelhenn :
* » Kaloun glann na gosa biken !
* Peder voger mein benerez ;
* Tregont troatet a bep kostez ;
* Eun or moan tu an hanter-noz
* Enk vel hini ar baradoz ;
* D’an traon, nemed eur skalier men,
* Eur c’hao, marteze dek plouzen ;
* Hag en nec’h, eun tammik prenest
* Dre p’hini seller war zu Brest ;
* En pevar c’horn, pevar dourik
* Tuergnet e rount gwall flourik,
* Gant bonedou en ho daou bek
* Vel zouge gwechall ar belek ;
* Vit kurunenn peder doenn
* A sao reud ha gloruz ho fenn ;
* Er fin, eur chiminal huel
* Vel ma ze dleet d’eur c’hastel.
* Nemed e vé beuzet he skiant,
* Nep’n euz galoupet hor bro koant,
* Wio michans anaout an Ti,
* Ha na lakfenn hi dok d’an i.
* Rag sur, etre Brest ha Pariz,
* Ne n’euz Ti-Kear, Gwerliskiniz,
* Par d’hoc’hini. Lakit evez
* Da pez a gelenn ho palez.
* Darn gav d’he penoz ar « Prizoun »
* Zo feret vit an dud a fesoun
* Pere divar benn lost eur c’had
* Ve red kas e toull da gouskad.
* Pe c’hoaz evit eun denik keaz,
* Evet ganthan Foeltr-korf, plas leaz,
* ’Neuz lezet he veud da gweza,
* Lec’h eur pok, war fri Franseza.
* Ar gampr mad vit an aotrou mear
* Pa vez er vro eun eureud kear,
* Pa deu eur marmouz er barroz,
* Pa lip he loa eur c’hèzik koz.
* Mad evit ar c’huzulierien,
* Pa dap krog en he an dersien
* Da gagetal war eui lezen,
* Pe da fluta eur votadenn.
* War an traou ze ger da larad,
* Ho dever eo, ze zo anat ;
* Ha den leal na wigouro
* Pa vezo klasket mad ar vro.
* Hogen, re deuz savet an Ti
* Wie kaerik — c’houi c’hell kredi —
* Peseurt de kemmwerz ho doa c’hoant
* D’ober éno gant ho arc’hant.
* Me z’aoun, ni oar ive penoz
* Rede ar bed en amzer goz.
* An danvad kez oa en eun tu,
* En egile ar bleizi du.
* Marvad ar re man frite koan
* Pa groge naoun en kouk an oan !
* Ha ma stourme eur blei bennag,
* An oan eo re iudal ar strag !
* En toul du grene ar bleizik !
* Hag er zal gane an evnik !
* Ha pa vize tan en oalet
* Ez oa vit eurvad an oanet !
* Ma welit kleuzet eur c’hranel
* E kreiz mogerik pep tourel,
* Ar bleizi tener n’hen doa gret
* Sur, med vit difenn an oanet !
* Ouz da vez, lar deomp, oanik kez,
* Hag eur vuez ez oa hounnez !
* Ato, ato beza touzet !
* Ha c’hoaz goude kaout ar foet !
* Ha c’hui brema, p’oc’heuz, paotret,
* Paeet kement a wer torret ;
* Gant daelou, gant ho c’hoad gwalc’het
* Folleziou pennou kurunet,
* Ma n’ho c’heuz ket c’hoant adarre
* Da gaout mistri war ho c’horre,
* Lakit evez d’ar votadenn,
* Pe gwezfont gwassoc’h war ho penn !!!
* Nep en euz evet a evo.
* Nep en euz laeret a lero.
* Ar re ho deuz dalc’het ar brid
* Verv gant ar froudenn da c’hounid.
* Nag abet a glever bemdez oc’h hirvoudi
* War billik ar mizer zo kouezet en ho zi
* Hag a choum vel peuliou, pa n’ho deuz med plega
* Evit rastellad aour leiz ar waz o ruilla !
* Eun den mad euz Stirlin, Bro-Skos, lavar deomp ni
* An aotrou A. Cadot, zo pastor e Chauni,
* O veza skuiz marvad gant he sac’hadou aour,
* ’Neuz laket en he benn rel eun toullad dar paour.
* Pemp mil livr warnugent a ginig d’an hini
* Ziskouez dre ar Skritur dléomp pedi Mari :
* Gavo en Aviel eul lec’h bennag anat
* O lavaroud a c’hell Mari hom sovetad.
* Pemp mil livr warnugent e ro d’an den gwirion
* Ziskouel er bibl penoz gwin ar gomunion
* A dle beza liped gant ar belek hepken
* Hag e ve eun dra fall he reï da bep kristen.
* Pemp mil livr warnugen d’ar mestr pe d’ar vestrez
* Ziskwel en Aviel a oa Per dizemez ;
* Pe gavo er Skritur eur verset pehini
* Lar eo krak difennet d’ar belek dimezi.
* Ann holl a oar hon euz dirag tron an envou
* Eun alvocad santel evit hor pec’hejou ;
* Pemp mil livr warnugent ginig da nep a c’hall
* Diskouez, dre ar Skritur, zo unan benag all.
* Ar romaned a dou é bet Per escop Rom.
* Arog ma kredo ze eur gir ra braz ezom.
* Pemp mil lûr warnugent ganthan zo kiniget
* Da neb he ziskwello er Skritur biniget.
* Te p’hini a gemer ar pap evit vikel
* Jesus-Krist er bed man, diskwell, ma faotr, diskwel
* E Testamant Nevez eur gir a lavar ze
* Pemp mil lûr warnugent a pezo hep dale.
* Birviken ne z’oun bet gwal dechet d’ar fortun,
* Rag anez n’em bije lezet tro da nikun
* Da redeg an hini zo kinniget ama
* Ha da eun tam begek gousto nebeud a dra.
* Hag a dud, va Doue, zirollo da c’hoarzin
* P’arruo deiz ar pae e palez paotr Stirlin !
* Eno vo jabadao entre an azenet
* O c’houlen ar butun gavfont bout gouneet.
* Mez heman sioulik ker, hep mar a lavaro :
* « Mantret oun d’ho lezel da vont gwennik en dro
* Va dinerou zo mad, med ho c’hoari zo fall
* Pa po c’hoant da c’hounid, klaskit kentoc’h eun dall. »
* Eur goumer n’en deo hi farez
* Eo ar C’hiz. D’an holl é mestrez.
* Pe hi vo koant, pe divalo,
* Ar bed a lak da vont en dro.
* Ker en deuz beza iskiz, skei
* Evel eun dall a biou, a glei,
* Mar gra van da c’houeza he fri
* Flip, zodik kez ra evelthi.
* E pep seurt renk tut va c’houmer ;
* Pesketa ra er seminer ;
* Ouzpenn eur Vari-Madalenn
* Grog sioul e bek he gwialenn.
* Prezeger goude hen beza
* Daounet, n’euz mall d’hen briata ;
* Itrounezet, dimezellet
* War hi lerc’h dreist holl ve gwelet.
* Setu aman, evit diskouez,
* Giziou deuz renet en hon touez.
* Ervez doare ar Vretounet,
* D’ec’h ar primot, itrounezet.
* Gwechall, bleo Margot kribet flour
* Dalveze brao da vellezour.
* Nemed pakadou stoup brema
* Na welomp war penn ar goanta.
* Eun tok a dri skoet, en he bez,
* Pente gwechall eur farodez.
* Gant tri c’hant lur plun, eun tamm sei,
* En em goef hirie, — Ia, gav d’ehi !
* War hi dammik tok, Margodik
* A stag eur c’huil, eur penglaouik,
* Eur c’haouenn… Oh ! bezit didrous…
* Warc’hoaz e welfot eur marmous !
* Eun amzer, ar c’hrinolinou
* Roe bec’h d’an taboulinou ;
* Gant ho c’helc’hiou, gant ho c’hroc’henn
* Vije pentet ar verc’hodenn.
* Gret he reuz gand ar c’hrinolin,
* Ar C’hiz dro ar c’har en tu gin :
* Margot blij d’ehi beza gwasket,
* He lostenn outhi zo peget.
* Hirie, va zud, piou oar petra
* Zoug Margot war hi… feadra ?
* Darn a lavar eur zac’h biniou,
* Darn all eur bern c’huizigellou.
* Pa n’ouzomp netra zur war ze,
* Gwelloc’h ve tewel marteze
* Ha reï ar foet d’an aotrounez
* Vit distaga ar wirionez.
* E pardoun-Fask Koniri
* Pephini dap he hini.
* Pegen seder ve Plougras
* Hag ar zant kalz muioc’h c’hoaz
* N’eur welet war he dachenn
* Ar iaouankiz ker laouen !
* Ar werc’hezet ouz ar vro,
* Diou a ter leo diwar dro,
* Deu kalounek da bedi
* Koniri d’ho zimezi.
* Ar baotred c’houi am c’hredo
* Skanv ho zroad a red eno.
* Med, va lezit da gounta
* Pez a c’hwarvezaz eur bloa.
* Eur flipadenn zo aboue
* Ha pell zo gwintet va loue ;
* Rag se ta va historik
* Ne reio poan d’ar c’hézik.
* Fanch Begek en doa prenet
* Eur vantel. Meurs tremenet
* N’hen doa c’hoaz kavet an tu
* Da reï avel d’hi bleo du,
* P’arruaz ar Zant kenta
* Ouz an armel d’he denna.
* Koniri, ervez he giz,
* En enor d’ar iaouankiz,
* ’Neuz pedet an heol d’he c’hoel
* Hag heman, evit diskwel
* Ra he vad plijout d’ar Zant,
* Strink d’ezhan he zellou koant.
* Pardounerien a glever
* En em glemm ouz an domder
* Lod zoken a gemer drouk.
* He vantel hirr war he chouk,
* Fanch ia digor he c’hinou,
* Neur rodal vel eun aotrou.
* Ann dour a ruil war he vek ;
* Ha ! gant-se ’man va Begek !
* Ar merc’hedou o tremen
* A zistag eur c’hwarzadenn…
* Va loue gred en he galoun
* E ar maout barz ar pardoun !
* En hent : « Penoz m’oud distro…
* Hep mestrez, goullo, goullo ? »
* — Oh ! me Fanch, flour he lagad,
* Ne wien pelec’h lammad…
* Re sammet a vijen bet
* Gant re deuz va c’houlennet…
* Enor d’hor zoudardet da d’hon martolodet
* A ia ker kalounek beteg ar broiou pell
* Da ziskouez d’ar bed holl e ouzont c’hoaz mervel
* Evit ar Franz. D’hi c’hlem ? « Va hano ker brudet
* Zo bet saotret e Chin ; hen netaad a zo ret »,
* Hi bugale raktal deuz kroget ’nhe baniel
* Hag en hen dougen soun laront a vouez huel :
* » Ra vezo da viken doujet hor Mam karet ! »
* Va Breiz-Izel, te c’heuz kaset da lodenn vad
* Enep an torfetour vit hen pigosad stard.
* Oh ! diouzit en deo sonj ar rouanez trubard,
* Ha dre holl adarre vo meulet ar Breizad.
* Gounezet an Tonkin, gant lorc’h ni a gano :
* Enor dec’houi breudeur, hon deuz venjet eno !
pages