# Annaig Lukas

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Annaïg Lukaz.
| ◄ Kloarek Ar Glaouiar | Annaig Lukas | Anna Ar Gardien ► |
Annaïg Lukas a lavare D’ann aotro Ar Glazon, un dez oe : — Pa vô linadek er vereri, Aotro ’r Glazon, me ’ielo d’êhi ?
 — Annaïg, c’hui n’eo ket hoc’h affer Mont er bloaz-ma d’al linadeïer ; Mont er bloaz-ma d’al linadeïer, Annaïg Lukas, chommet er gêr.
 Annaïg Lukas a lavare D’ar vereres, un dez a oe : — Pa ’vô al linadek en ho ti, Mereres, me a ielo d’êhi.
 — Annaïg, divezad ’c’h eûs komzet, Rag hirie ema ma linadek. — Pa ’c’h efet da gas d’hê ho merenn, Me a ielo ganec’h da bourmenn.
 Pa ve debret ho merenn gant-hê, Ann dud iaouank ’ve joaüs ha gè ; Hag hec’h int komanset da c’hoari, Annaïg en kreis ar jolori.
 Ma komansas he fri da voada, Ha poull-he-c’halon da zivera. Ma lâre ann holl, bihan ha braz, Manket hec’h eo Annaïg Lukas !
 Hag Annaïg Lukas a oele, Na gave nikun hi c’honsolje ; Na gave nikun hi c’honsolje, Met ar vereres, honnes a ree ;
Honnes a lâre d’êhi bepred : — Tawet, Annaïg, na oelet ket ; Tawet, Annaïg, na oelet ket, Rag kement-ma na vô ket brudet !
’Benn ann dewarlerc’h da greis de, ’Doa Anna Lukas kezlo newe : ’0a deut tric’houec’h archer a Roazon Da gerc’had Annaïg d’ar prizon.
 Ann tric’houec’h archer c’houlenne Euz ann tric’houec’h kadet, en de-se : — Demad ha joa d’ann holl en ti-ma, Annaïg Lukas pelec’h ema?
 — Emèdi er sal hoc’h ampezi, Aotrone, petra faot anezhi ? — Ni ’zo deut tric’houec’h en ur vandenn Da gerc’had Annaïg d’ar gouent.
 Ann tric’houec’h kadet a respontjont D’ann tric’houec’h archer, pa ho c’hlewjont : — Na eo ket gant ar seurt paotjred ’C’h a ar merc’hed da leanezed.
 — Ni ’zo deut tric’houec’h en ur vandenn, Da gerc’had Annaïg d’ar prizon. — Na pe torfed a deveus-hi grêt, Pa deu ann archerienn d’hi c’herc’had ?
 — Treuzplantet a d-eûs en he jardinn Ur blantennig euz a louzou-finn ; N-eûs ket grêt ar blantenn a finn vad, Komans a ra he grizio gwasad.
 Ann tric’houec’h archer a c’houlenne Euz Annaïg Lukas, en de-se : — Annaïg Lukas, pe c’hui ’gerzo, Pe euz lost ar marc’h c’hui a draïno ?
 Ann tric’houec’h kadet a respontjont D’ann tric’houec’h archer na pa glewjont : — Annaïg Lukas na gerzo ket, Na euz lost ar marc’h na draïno ket ;
 Kezek ’walc’h ’n eus hon breur Ar Glazon, Ewit kas Annaïg d’ar prizon.
Ha tud-jentil kêr a lavare Gant ar ru d’ann nec’h na pa save : — Na itron Varia ann Drindet, Sellet ann dimezell dic’hizet !
 — Dimezell dic’hizet na on ket, O serviji noblanz ez on bet ; Bet on o serviji en un ti Lec’h ma oa naontek a dud-jentil ;
 Hag holl ho c’havenn tud-a-feson Nemet ar mab-henan, Ar Glazon ; Gant hennes oa rèd d’inn kousanti, Pe souffr ’r maro, — me gave kri.
 Ar jeolieres a lavare D’ann dud ar justis nag en de-se : — Holl dud ar justis, mar am c’hredet, Annaïg d’ar prizon na ielo ket ;
 Annaïg d’ar prizon na ielo ket, M’hi lakaïo en kambr ma merc’hed. Annaïg Lukas a lavare Na d’ar jeolieres, en de-se :
 — Itron Varia euz a Greis-Kêr, Na gavfenn-me ket ur mesajer, A gasfe ewit-on ul lizer D’ann aotro ’r Glazon da dont en kêr ?
 Ar jeolieres a lavaras D’Annaïg Lukas, pa hi c’hlewas : — Skrivet ho lizero pa garfet, M’ho c’haso ma hunan, mar be rèd.
Pa arruas al lizer gant-han, Ez oa-han euz he daol o konian ; Ez oa-han euz he daol o koanian, Ha kompagnones a oa gant-han ;
 Ha na c’helle ket lenn al lizer, Gant ann daero ’c’hlebia ’r paper ; Ha na c’helle ket hen lenn da vad, Gant ann daero en he daoulagad.
Ann aotro Ar Glazon a lavare Da he baotr marchosi, en noz-se : — Lak’ d’in ma c’harrons war veg he goch, Ewit mont d’ar Glazon fed-a-noz.
 Ann aotro Ar Glazon c’houlenne, En maner Ar Glaz pa arrue : — Demad ha joa d’ac’h holl en ti-ma, Petra a zo a-newez aman ?
 Perrag na zeu den d’am saludi ? Annaïg Lukas pelec’h eman-hi ? Hag he dric’houec’h breur a lavarjont D’ann aotro Ar Glazon, p’hen klewjont :
 — Et eo Anna Lukas d’ar prizon, It-c’hui primm d’hi c’herchad, da Roazon. — Ma hunan da vouit-hi na inn ket, Ma zric’houec'h breur, ganen a teufet.
Annaïg Lukas a c’houlenne Digant ar jeolieres, un dez ’oe : — Daoust petra a-newe ’zo en kêr, Krena ’ra ar prizon en antier ?
 Ar jeolieres a lavaras Da Annaïg Lukas, p’hi c’hlewas : — Annaïg Lukas, em gonsolet, Arru eo Ar Glazon d’ho kerc’het ;
 Arru eo Ar Glazon d’ho kerc’het, Gant-han naontek karrons akoutret. Ann aotro Ar Glazon c’houlenne, Bars en kêr Roazon pa arrue :
 — Demad ha joa d’ac’h holl er gêr-ma, Pelec’h eman ar prizon ama ? Pelec’h eman ar prizon aman Eman Annaïg Lukas en-han ?
 Ar jeolieres a lavaras D’ann aotro ’r Glazon, ’vel m’hen klewas : — Annaïg n’eman ket er prizon, Dleet a oa enor d’ar Glazon ;
 Annaïg er prizon n’eman ket, Rag eman er gambr gant ma merc’hed ; Rag eman er gambr gant ma merc’hed, Enor d’ar Glazon a oa dleet.
Ann aotro ’r Glazon, p’hen eus klewet, Pemp kant skoed d’êhi hen eus roët : — Dalet, jeolieres, kontet arc’hant, C’hoas ho pô, mar na hoc’h ket kontant.
 Ma ’vije Annaïg Lukas lac’het, Ann tan bars en kêr am boa laket; Me ’m bije laket ann tan en kêr, Rag pouar am eûs ’wit hen ober !
 Ann aotro ’r Glazon a lavare D’Annaïg Lukas nag en de-se : — Mar ho pije ouzinn ansavet, Ur vageres d’ac’h am boa klasket ;
 Ur vageres ken kaer hag ann de, Ha pa goustje ur pistol bemde. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Annaïg Lukas a lavare En maner Ar Glaz pa arrue : — Na digorret frank ar prennestro, Ma teui’ ar baourienn a vandenno ;
 Ma teui’ ar baourienn d’am c’havet, Ho deveus ma buhe rekouret; Mar on-me o vont da varones, Me a zo bet iwe klaskeres.
 N-eûs netra ’tourmanti ma speret, Met ma bugel am eus lac’het ; Nemet ma bugel am eûs lac’het, Er jardinn am boa-han plantet;
 Plantet am boa ’n ehan er jardinn, Indann ur voujennad louzou-finn : N-eûs ket grêt ar blantenn a finn-vad, Dont a ra he griziou da wasâd !
Kanet gant Mari Daniel, a barouz DUAULT.
— Mar be linadek er verèri, Aotro ’r Glazon, me ielo d’êhi ; Me a ielo d’êhi, ’wit pourmenn, Gwelet ann dud hag ar sonerrienn.
 Ann aotro ar markis a lâre, Da Annaïg Lukas, p’hi c’hlewe : — Annaïg, ouzinn-me mar sentet, D’al linadek c’hui na efet ket.
Mont a ra ar markis da Baris, Hag e lês Annaïg ’n he divis. ’Vel ma oa geign gant-han troët, Annaïg Lukas a ’d-eûs lâret :
 — Beet drouk gant ann nep a garo, ’Wit d’al linadek me a ielo. P’efet, mereres, da gas merenn, Me a ielo iwe ’wit pourmenn;
 Me a ielo iwe ’wit pourmenn, Da welet ann dud, ar sonerrienn, — Annaïg Lukas, mar am c’hredet, D’al linadek c’hui na efet ket ;
 D’al linadek c’hui na efet ket, P’arruo ann aotro ’vô fachet. Annaïg na d-eûs ket bet sentet. Ha d’al linadek hec’h eo bet êt.
 Na pa ve debret gant-hê ho fred, Iaouankis a ve joaüs bepred ; Iaouankis a ve joaüs bepred, Ar sôner da sôn ’zo komanset.
 Na pa gomans ar sôner da son, Annaïg a dripe he c’halon. Ha komans a eure ar c’hoari, Hag Annaïg ’n kreis ar jolori.
’Man Annaïg ’n kreis ar jolori, Hag ar goad da lampad dious he fri ; Ar goad da lampad dious he fri, Ha kerkent al les euz he feutrinn ;
 Ha kerkent al lês euz he feutrinn, Setu ann dud iaouank da c’hoarzinn, Ma lâre ar groage d’ar merc’hed : — Annaïg Lukas a zo manket ;
Abenn ann dewarlerc’h ar beure, ’Oa en Keraglaz kezlo newe : — Demad ha Joa holl bars ann ti-ma, Annaïg Lukas pelec’h ema ?
 Baron Keraglaz a lavaras
D’ann archer bihan pa hen klewas : — Petra d’Annaïg hoc’h eus affer, Ma ez hoc’h deut ken mitinn d’am c’hêr?
 Ann archer bihan a lavaras D’ann aotro ar baron, p’hen klewas : — Ni a zo tric’houec’h al leandi, Da glask Annaïg da gouantji.
 Ar baron bihan a lavaras D’ann archer bihan, pa hen klewas : — Na eo ket gant ann nep seurt paotred A ve kouantjet ar merc’hed.
 Ann archer bihan a lavare Da varon Keraglaz p’hen klewe : — Annaïg ouzomp na nac’het ket, Rag ni a meump urz d’hi c’homerret.
 Ann aotro ar baron a lavare D’ann archer bihan, eno, neuze : — Mar hoc’h eus c’hui urz d’hi c’homerret, Ar sujet d’in-me a lavarfet.
 — Diwarbenn ur boked louzou-finn A d-eûs treuzplantet en ho jardinn ; Na eo ket treuzplantet er c’houlz-vad. Dont a ra he wrizio da wasâd.
 — Eman duze bars ar gambr a-dreg, Mar t-eûs-te urz da hi c’homerret. Ma vije ma breur henan er gér, N’ vije ket c’hoarveet ar seurt affer.
Ann archer bihan a lavare Da Annaïg Lukas en de-se : — Daoust Annaïg, pe c’hui a gerzon, Pe euz lost ar marc’h c’hui a draino?
 Ar baron neuze a lavaras D’ann archer bihan, pa hen klewas : — Annaïg Lukas na gerzo ket, Hag euz lost ho marc’h n’hi zraïnfet ket.
 Baron Ar Glazon a lavare Da he baotr marchosi, en de-se : — Dibr d’in-me ma marc’h, dibr-han êset, Na vô ket kalon Annaïg diblaset.
 Annaïg Lukas a lavare D’ann archer bihan nag en de-se : — Tric’houec’h mab a di a zo aman, Ha diout-hê holl e tremenan ;
 Ha diout-hê holl e tremenan, Ha gant ar mab-henan e kouskan..... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Ar jeolieres a lavaras D’ann archer bihan, vel m’hen klewas : — Annaïg Lukas n’ vô ket prisoniet, Enor d’ar Glazon a zo dleet ;
 M’hi lakaï’ en kambr ma dimezelled, Ur gwele-plun ’defo da gousket. Annaïg Lukas a lavare, Euz prennestr he c’hambr, en he c’hoanze :
 — Itron Varia euz a Greis-Kêr, Ha na gavfenn ket ur mesajer, A gasfe ewit-on ul lizer Da lâret d’ar baron dont en kêr ?
 Ar jeolieres a lavaras D’Annaïg Lukas, pa hi c’hlewas : — Na skrivet ho lizer pa garfet, Mesajer d’hen kas na vanko ket.
Ar jeolieres a lavare En Keraglaz na pa arrue : — Demad ha joa holl bars ann ti-ma, Mab-henan Ar Glazon pelec’h ema ?
 Mab-henan Ar Glazon a oa er gambr, Ha gant-han oa dimezellet koant. Ar vates vihan a lavaras D’ar jeolieres, p’hi c’hlewas :
 — Mab-henan ’r Glaz n’eman ket er gêr, Et hec’h eo en un tammig affer ; Tri de ’zo a-boe ma hec’h eo êt, A-c’hann da dri-all n’arruo ket.
 — Aotro Doue, pelec’h hec’h eo et ? En Roazon hen deveus affer preset ! Mab-henan Ar Glazon, pa glewas, D’ann traon gant ar vinz a ziskennas ;
 D’ann traon gant ar vinz eo diskennet, Ar jeolieres hen eus saludet. Ar jeolieres a lavaras, Da varon Keraglaz, pa hen gwelas :
 — Komerret c’hui kador hag azeet, Dalet, baron Keraglaz, ha lennet. Ha n’hen defoa ket digorret mad, Ma oa ann dour war he daoulagad.
 Baron Keraglaz a lavare D’he vates vihan nag en de-se : ! — Nag ewit petra ma nac’hes-te Euz tud a deu d’am gwelet a geït-se ?
 Baron Keraglaz a lavare Na d’he baotr marchosi en de-se : — Laket-c’hui ar marc’h a-rok ar c’hoch. Me a renk mont da Roazon fenoz.
Annaïg Lukas a lavare A brennestr he c’hambr, en he c’hoanze — Nag itron Varia ann Drindet, Sellet-c’hui ma buhe savetet !
Me ’glew ar baron arra en kêr, Krena ’ra ar pave en antier. Baron Keraglaz a lavare Er gêr a Roazon pa arrue :
 — Demad ha joa d’ac’h holl er gêr-ma, Pelec’h ’mèdi ar prizon ama ? Ar jeolieres a lavaras Da varon Keraglaz, p’hen klewas :
 — Annaïg na eo ket prisoniet, ’Man en kambr gant ma dimezelled. Baron Keraglas a lavaras D’ar jeolieres, p’hi c’hlewas :
 — Ma vije êt Annaïg er prizon, Me am boa glac’haret ho kalon ; Lakêt ann tan en pewar c’horn kêr, Bea ’m eus ar pouer d’hen ober.
 Markis Keraglaz a lavare Da Annaïg Lukas, en de-se : — Na deut-c’hli ama war ma barlenn, Deut-c’hui bars ma c’harrons diarc’henn ;
 Deut-c’hui bars ma c’harrons diarc’henn, Ha bet charitabl wit ar baourienn; Roët d’hê ann aluzenn bemde,
Ha ter gwez ar sonn ar galite ;
 Jün da verc’her ha da wener, ’Wit enori maro hon Zalwer. Muia tra ma ez hoc’h bet manket, Eo ho krouadur hoc’h eûs lac’het.
 — Na eo ket lac’het ma c’hrouadur, Kag emèdi en Leon o vezur. — En Keraglaz pa arrufet, Dirag Doue ni a vô unanet !
Kanet gant Mari-Job Kerival, Plouaret. — 1848.