OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Barzhaz Breizh/1846/Diougan Gwenc’hlan

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Diougan Gwenc’hlan.
| ◄ Ar rannou | Diougan Gwenc’hlan | Aotrou Nann hag ar gorrigan ► |
Pa guz ann heol, pa goenv ar mor. Me oar kana war dreuz ma dor.
Pa oann iaouank me a gane ; Pa’z onn deut koz, me gan ive.
Me gan enn noz, me gan enn de ; Ha keuziet onn koulskoude.
Mar ’d eo gan-in stouet ma bek, Mar ’m euz keun ne ket heb abek.
Evid aoun me n’am euz ket, Meuz ked aoun da vout lazet ;
Evid aoun me n’am euz ket ; Amzer awalc’h ez onn-me bet.
Pa vinn ket klasket, vinn kavet ; Ha pa ’z onn klasket ne’z onn ket.
Na vern petra a c’hoarvezo : Pez a zo dleet, a vezo.
Red eo d’ann holl mervel teir gwes, Kent evid arzao enn-divez.
Me wel ann hoc’h ’tont doc’h ar c’hoad, Hag hen gwall-gamm, gwallet he droad ;
He vek digor ha leun a c’hoad, Hag he reun louet gand ann oad ;
Hag he vorc’higou tro-war-dro, Gand ann naon braz o sorc’ho.
Me wel ar morvarc’h enep tont, Ken a gren ann aot gand ar spont.
Hen ken gwenn evel ann erc’h gann ; Enn he benn kerniou argant.
Ann dour dindan han o firvi, Gand ann tan daran euz he fri ;
Morgezeg enn dro d’han ker stank
Hag ar geot war lez ar stank.
— Dalc’h mat ’ta ! dalc’h mat ’ta ! morvarc’h ; Darc’h gand he benn ; darc’h mat ’ta, darc’h !
Ken a risk er goad ann treid noaz ! Gwas-oc’h-was ! darc’h ’ta! gwas-oc’h-was !
Me wel ar goad evel eur waz ! Darc’h mat ’ta ! darc’h ’ta ! gwas-oc’h-was !
Me wel ar goad hed penn he c’hlin ! Me wel ar goad evel eul linn !
Gwas-oc’h-was ! darc’h ’ta, gwas-oc’h-was ! Arzaoi a ri benn arc’hoaz.
Darc’h mat ’ta ! darc’h mat ’ta morvac’h,
Darc’h gand he benn, darc’h mat ’ta, darc’h. —
Pa oann em bez ien, hunet dous,
’Kleviz ann er ’c’hervel, enn nouz.
He erigou hen a c’halve ; Hag ann holl evned euz ann ne ;
Hen lavare dre he c’hervel :
— Savet prim war ho tiou-askel !
Ne ket kik brein chas pe zenved,
Kik kristen renkomp da gaouet ! —
— Morvran goz, leo ; lavar d’i-me : Petra c’hoari gen-oud aze ?
— Tal ar penn-lu c’hoari gan-in ; He zaoulagad ru a fel d’in ;
He zaoulagad a grapann net, Abek d’az re en deuz tennet.
— Na te, louarn, lavar d’i-me Petra c’hoari gen-oud aze ?
— He galon a c’hoari gan-i Oa ken diwir ha ma hani,
E deuz c’hoantaet da lazo, E deuz da lazet a bell zo.
— Na te lavar d’i-me, tousek, Petra rez aze ’korn he vek ?
— Me a zo ama ’n em laket, ’C’hortoz he ene da zonet.
Gan-i-me vo tra vinn er bed, Enn damant glan oc’h he dorfed
E kever ar Barz na jomm ken Etre Roc’h-allaz ha Porz-gwenn. —
# Barzhaz Breizh/1846/Emzivadez Lannion

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Emzivadez Lannuon.
| ◄ Maronad ann aotrou Nevet | Emzivadez Lannion | Maro Pontkalek ► |
Er bloavez-ma mil c’houec’h kant pevar-ugent-trizek,
Er gerig a Lannion zo eur gwalleur c’houarvet ;
Er gerig a Lannion enn eunn hostaliri,
Da Berinaik Mignon a oe matez enn hi.
— Aozet d’omp-ni, hostizez, peb tra evit koanian : Stlipo fresk, ha kik rostet, ha gwin mad da evan ! —
P’ho doe debret hag evet peb hini leiz he ler :
— Setu arc’hant, hostizez, kontet blank ha diner ;
Setu arc’hant, hostizez, kontet blank ha diner ;
Ho matez gand eul letern, da zont d’hon c’has d’ar ger ! —
Pa oant-hi war ann hent braz eur pennadik mad eet,
Eur gomz kuz warbenn ar plac’h tre-n-he oa bet laret.
— Plac’hik koant, ho tentigo, ho tal hag ho tiou-jod,
A zo gwenn evel ton ar c’hoummo, war ann od.
— Maltoterien, me ho ped, em lezet evel on,
Evel laket gand Doue, laket gand Doue on ;
Ha pa venn kant gwech braoc’h, ia kant gwech braoc’h c’hoaz, Na venn ’vid hoc’h, otronez, na venn na well na was.
— Hervez ho komzo mignon, va merc’hik, me a gred,
Em hoc’h bet gand re Begar, pe gand kloer desket ;
Hervez ho komzo mignon, va merc’hik, me a gret,
D’ar govant o tiski preek gand menec’h em hoc’h bet.
— D’ar govant o tiski preeg e Begar n’em on bet,
Na ken nebeut e leac’h all, avad, gand kloarek ’bed ;
Hogen, ebarz em zi-me ha war oaled va zad,
Em euz gret, va otronez, bep seurt mennozio mad.
— Tolet aze ho letern, ha c’houeet ho koulo ;
Setu’r ialc’h leun a arc’hant, ma hoc’h euz c’hoant, he po.
— Ne ket me eo’r femelen, a ve dre ruio ker,
O kemeret daouzek blank ha c’hoaz triouec’h tiner !
Me meuz da vreur ur beleg er ger a Lannion ; Mar klefe pez a leret, rannafe he galon.
Me ho ped, maltoterien, pezet ar vadelez,
D’am zeurel e-kreiz ar mor kent eit kement c’hloez !
Me ho ped, ma otronez, kent eit kement c’hlac’har,
Kemeret ar vadelez, d’am lakat beo enn douar. —
Perinan doe eur vestrez karget a vadelez
A jomaz war ann oaled da c’hortoz he matez,
A jomaz war ann oaled, heb kemeret paouez,
Ken a zonaz ann diou heur, diou heur kent hag ann dez.
— Savet ta, tra dibreder, savet ta, senesal,
O vont da zikour eur plac’h, enn he goad o neuial. —
E kichen kroaz Sant-Josef oa bet kavet maro ; He letern enn he c’hichen, ha beo he goulo.
# Barzhaz Breizh/1846/Ened Rosporden

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ened Rosporden.
| ◄ Seziz Gwengamp | Ened Rosporden | Jenovefa Rustefan ► |
D’ar seizved de war-n-ugent demeuz a viz c’houever
Euz ar bloa mil-pevar-c’hant-pevar-ugent-ha-c’houec’h,
Enn deveziou meur-larje, e ker a Rosporden
A zo c’houarvet eur reuz braz. — Chilaouet, kristenien !
Tri den iaouank dirollet oa enn hostaliri ;
Ha gand gwin leiz ar poudou oa ho goad o virvi.
O veza evet awalc’h hag ho c’hofou karget :
— Gwiskomp-ni krec’hen loened ha deomp-ni da redek ! —
Ann trede potr anezho, ar potr ann disteran,
O welet he vignoned o pellat diout-han,
A iez raktal d’ar garnel, he benn en deuz laket
He benn barz eur penn-maro ; heuzuz oa da welet !
E toullou ann daou-lagad e lakaz diou c’houlou ;
Hag e lamme ’vel eunn diaoul, e-kreiz tre ar ruiou.
Ar vugale a dec’he enn eur spont braz ra-z-han,
Hag ann dud reiz ho unan, a rede diraz-han.
Ober a rejont ho zro heb dont da ’n em gaouet,
Enn eur c’horn euz ar ger-ze pa oant ho zri digouet.
Neuze ioual ! ha lampat ! ha godisal ho zri :
— Otrou Doue pelec’h oud ? Deuz gen-omp da c’hoari. —
Doue skuiz oc’h ho gwelet a skoaz eunn toll pouner,
Ken a roaz eur grenaden d’ann holl dier e ker ;
Koventi rez ’nn ho c’halon ann holl vourc’hizien, Ken na gredjont oa erru divez euz ar bed-men.
Distrei rez ann disteran, arog mont da gousket,
Da zigas ar penn-maro endro barz ar vered ;
Hag hen da vont d’he bedi, ’nn eur drei he gein dezha :
— Deuz d’am zi ta, penn-maro, deuz arc’hoaz da goania. —
Neuze d’he di da gemer he baouez ez eaz,
E saillaz barz he wele hed ann noz e kouskaz.
Tronoz vintin pa zavaz, hen mont da labourat,
Heb koun’bet mui d’ann derc’hent ken-nebeud d’ann ebat.
Hen monet da dap he forc’h, monet da labourat,
O kana war boez he benn, o kana dizonj vad.
Hogen, pa oa ’nn dud ouz tol, war dro ann noz-digor,
E klevjont unan-bennag a skoe war ann nor.
Ar mevel a zavaz prim evid digor d’ea,
Kement e oe estlammet, ma teuaz da goea,
Ha daou zen-all a lammaz raktal ’vit he sevel,
Kemend e oent stravillet ha ma oe red mervel.
Kerza re ann Anaon kreiz ann ti ha dale :
— Chetu me deut da goania, da goania gen-oud-de.
Deomp-ni ta, ma mignon kez, ne ket pell ac’hane,
Deomp-ni hon daou d’am zol-me a zo savet am be. —
Ne oa ked he c’her gant-han, siouaz, peurachuet,
Pa iudaz ann den iaouang, enn eur spont garv meurbet ;
Ne oa ket he gomz gant-han, he gomz peurlavaret,
Pa gouezaz krenn war he benn ar paourkez diframmet.
# Cloaregic ar stanc

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Kloaregig ar Stank.
| ◄ Mab ar bourew | Cloaregic ar stanc | Pennherès ti Jak ► |
Me ’zo eur c’hloaregic iaouanc, A zo ma zi war vord ar stanc.  Drin, drin, ma mère,  De l’argent pour bouère !
 A zo ma zi war vord ar ster, Evel hinin eur c’hevijer.
 Biscoaz n’ am eus laket ma foan Da garet plac’h, nemert unan ;
 Da garet eur plac’h triouac’h la ; Nemet p’hi gwelan na ran joa.
 N’allan na lenn na studia, Gant kiri ’r merc’hed o nea ;
 Ispisial Jannet ar Rouz, Gant he daoulagad amourous ;
 Na p’ ec’h on-me d’an offern-bred, Me na lâran pater a-bed,
Nemet sellet dreïst bec ma scoa, Da gât ar vestrès coant am oa...
 Ma mamm, ma zad p’ho deus goufet, D’ar studi da Baris ’c’h on casset...
 Na pa oan en Paris o studi, Digassas ma mestrès lizer d’in,
 Na da donet d’ar gêr ac’hane, Mar ma c’hoant d’hi gwelet en buhe ;
 Da donet d’ar gêr prontamant, Ma weljen beo ma mestrès coant.
 Ha me o paca ma levrio, Hac o vont en trezec ma bro.
 Pa oan o vont gant an hent braz, Clewis ar c’hleïer o sôn glas ;
 Clewis ar c’hleïer o zôn glas, Tôliou bihan ha tôliou braz;
 Clewis ar c’hleïer ’zôn canvo, D’am mestrès coant a oa maro.
 Pa antreis ebars ann ti, Oa ar belec ouz hi noui.
 War ma daoulinn ec’h on stouet, Gwalc’h ma c’halon em eus goelet.
 P’oa êt ann dud e-mès ar gambr, Me da vuele ma dousic coant ;
 Ha ma mestrès o lâret d’in : « Na oelet ket ’balamour d’in !
 « Cloarec iaouanc, mar am c’haret « ’Balamour d’in na oelet ket.
 « Goelet ’blamour d’ar Messias, « Zo marwet ’wit-omp war ar groas. »
 N’ da ket ho gir peurachuët, Ma mestrès coant a zo marwet.
 Ar veleien, en gwenn gwisket, A gass ma dousic d’ar verred ;
 Ar veleïen, gwisket en gwenn, A ia ’n eur ganan, dre ann hent ;
 A ia biou ann hent ’n eur ganan Me ’ia dre ’r parcô, ’n eur oélan ;
Ar veleien gane gant joa, Me a oele, sujet am oa.
 ’Bars ann ilis p’on antreet, ’Dreg eur pilier ’c’h on daoulinet.
 P’oa êt tout ann dud ac’hane, Me ac’h es ive war ar be.
 Na d’ar gêr pa oan o tonet, Eur plac’h iaouanc ’m eus rancontret ;
 Eur plac’h iaouanc, gwisket en gwenn, Coeff lien Kintin war he fenn.
 O Doue, brawa feumeulen, Penamert a oa dierc’hen !
 — « Cloarec iaouanc, d’in-me lâret, « Pe-lec’h ec’h et pe ec’h oc’h bet ?
 — « Deuz ma eured eo a teuan, « ha d’ar gêr brema eo ec’h an.
 — « Cloarec iaouanc, gaou a leret, « Deuz m’interramant eo a tet ;
 « Hac ec’h on deut, a-beurs Doue, « da lêret dit chanch a vuhe ;
 « Dilezel ar gwinn, ar merc’hed, « Studia da vont da vêlec ;
 « Ha pa vi te et da velec, « Peder offern ’s-pô da lâret :
 « Unan d’hes tad, un all d’hes mamm, « Unann ewit-out da unann;
 « Eun all dirac ar Speret-Glan « Wit m’em delivro deuz ma foan !
 « Hac er baradoz, pe war dro, « Mar grez er fad, ni em welo.
(Greg Mao.)
# Cloérec en Dorz

| ◄ Katel-Gollet | Cloérec en Dorz | Turzunel inkonsolab ► |
* Chelawet Chelawet oll oh ! chelawet
* Or gannen newé zo zawet
* Or gannen newe zo zawet,
* De Cloèrec en Dorz man zawet.
# Coat an Noz ha Coat an De

| ◄ An hini a garan | Coat an Noz ha Coat an De | Marc’had an amourousted ► |
Duze, costé Coat-an-noz, Eno eman ma hini goz.
Eno ’man Perrino, An hini garan muia !
Duze, costé Coat-an-Dé, Eno ’man ma c’haranté,
Eno ’man ma dous Mari ; Me garje beza gant-hi !
’Lec’h eun nozwes ec’h on bet, Me a garje beza dec !
Mari Meuro. — Bégard.
# Cog Louis Padel

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Kog Louiz Padel.
| ◄ Soubenn ar iar | Cog Louis Padel | Zon ar c’huenn ► |
En ti Louis Padel eo e-man
Brawa cogic ’zo er vro-man.
 Canan a ra dimeuz ann noz ;
Ma cousc he dud, na eo ket caus.
 Canan ra d’hê, deuz ar beure,
Da zevel e-mès ho guele.
 He lezrou a zo melenn glaz,
He vrago a zo taffetas ;
 He bluanigo ’zo ken dous
Evel ar zeï pe ar voulous ;
 Tuntan ma int picareef :
Biscoaz he bar n’am eus gwelet.
 Hol dud ann ti ’zo ’nem glevet :
Ouz ar c’hog hol ez int fachet,
 Ispisial Izabellic, Honnès garfe ve maro mic.
 — Caer ’c’h eus, ’mezhan, beza plac’h coant,
’N em didromplet, merc’hic iaouanc,
 Me a zo coant, kercoulz ha c’hui,
Hac a gano ’n heur ma carin ;
 Hac a gano ’n heur anter-noz,
Hep mont na pelloc’h na tostoc’h.
P’on ’nem laket da orlojer,
A rencan ober ma dever.
 — Insolant, eme Iann Domas.
E cafan comzes deuz eur plac’h.
 — Zerr da c’heno, eme ar c’hog,
Iann ’Domas, ha na ves ket zod...
# Commemoræson er Fidelèt treménét

| ◄ Calan-Gouyan | Commemoræson er Fidelèt treménét | Conception er Uiriès  ► |
EN Ilis en dès déstinét un dé particuliér aveit pedein eit soulagemant en ineanneu e andur poén ér Purgatoër, hac en dès choægét eit quemènt-ce en trenoz Gouïl en ol Sænt, eit discoein demb er Gommunion e zou itré en ol mambreu ag en Ilis. Rac er Fidelèt e zou én Nean, ér Purgatoër hac ar en doar, e zou ol mambreu d’en Ilis. Galhuét int ol d’en heurustæd éternel. En tair-Ilis-ce ne rant meid unan idan er memb pèn (Jesus-Chrouist). En Ilis e zou ar en doar e hum zoug de véritein er memb bonheur, doh hum rejouissein dé Calan-Gouyan rac ma jouiss deja er Sænt ag en heurustæt-ce : hac en trenoz hi e adrèss hé Fedènneu de Zoué eid en Ilis ag er Purgatoër, eit ma pligeou guet-t’ou bèrrad hé foénieu hac hé zènnein de gompagnoneah er Sænt.
En Ilis n’antand quet ma pedehait eid en ineanneu e ouyét sur e zou ér Baraouis, nac eid er-ré e ouyét sur e zou én ihuern, èl en Héritiquèt, er Bayannèt, er Sysmatiquèt, er-ré Éscommuniét, hac en Apostadèt. Mæs hi e antand ma pedehait eid en ol ineanneu treménét é Communion er Sænt, ha memb eid er béherion en dès reit quênt merhuel ur merche-benac a bénigèn, pé e zou bet somprenét guet er marhue. En trenoz Gouïl en ol Sænt e zou enta déstinét eit pedein aveid en ineanneu ag er Purgatoër é general, ha non pas aveit hou quærent hac hou ç’amièt é particuliér. Er Sacrifice ag en Overèn e zou sur en excellantan Pedèn e feheoh gobér aveit-t’ai : mæs eèllein e rér opèn ou soulagein dré er yun, dré en alézon hac en ævreu mat groeit én ou intantion. Nitra ne vir dohoh a reservein déieu-aral durand er blæ eit pedein aveit hou quærent hac hou ç’amièt. Er Chapistr VII ag er Reflexioneu ar er pedair fin dehuehan, e zésquou deoh peguemènd é ma agréabl de Zoué ha profittabl aveid-oh en devotion é quevir en ineanneu ag er Purgatoër.
# An Esperanç

| ◄ Ar Fe | An Esperanç | Ar Garantez ► |
An esperanç a so un donæson digant Doue, hac ur vertu theologal, dre beini e c’hesperomp gant confianç, moyenant graço Doue hac on œuvro mad, meritout ar vuez eternel hac ar voyen da aruout er gloar. Evel ar fe, an esperanç a so habituel hac actuel, general ha particulier. En Doue epquen emàn on esperanç, ar grouadurien ne dint nemet gaou, fragilite, tromplæson. An esperanç evel ar fe a so fontet voar gomzo Doue ; accompagnet a œuvro mad, eo beo ; ep ar garantez a Doue, eo maro, imparfæt, insufisant. Leveromp eta, evel ar Roue David : ha pa falveze da Doue ma lazàn, defaut a vezàn contant eus ar pez a soufràn, am bezo bepret esperanç en àn. Birviquen na vezo tennet eus ma c’halon ar gonfianç am eus penaus eo ma Salver. Bezàn e zomp bugale Doue ha heriterien J. C. Ma Doue, eme David, 1equeet ащ eus ma c’honfianç ennoc’h, na vezin quet abandonet. Groet eta alies acto a esperanç ; ar Speret Santel on assur na vezomp quet abandonet. Spes non confundit.
Pec’hi a rer a enep an esperanç dre re ha dre defaut, pe dre bresomption ha disesper.
1°. Dre re pe dre bresomption, pa sonch dimp ober, ep sicour Doue, œuvro mad, ha meritout ar vuez eternel ; pa c’houlennomp pe pa zomp en sell da receo a beurs Doue ar pez n’en deus quet prometet, evel ma ve esperi e pardono Doue on pec’hejo, ep reparation na pinigen eus on peurs.
2°. Pec’hi a rer a enep an esperanç dre defaut pe dre disesper, pa disesperer, evel Judas, da vezàn pardonet gant Doue abalamour d’an nombr ha d’an enormite eus on pec’hejo ; pa disesperer d’en em gorrigea eus on techo fall, ar pez a discoe on diegui ha calidiguez ar galon er c’hrim, eme sant Paul ; pa vancomp a gonfianç hac a soumission d’ar brovidanç, hac e zomp bepret en doan da vanca eus on necesser. Anfin pec’hi a rer a enep an esperanç pa lequeomp on c’honfianç pe ennomp pe er grouadurien.
# An Evurusted

| ◄ Minorez Penn-ar-Roz | An Evurusted | Yannig ar mil micher ► |
* Ma nerz ha ma amzer en aner ’m eus kollet, (diou wech)
* ’Klask tizout eun tensor ha n’am eus ket kavet, ô. (diou wech)
* An tensor-ze hep priz, hanvet evurusted,
* A lak hirnez ha spi en pevar c’horn ar bed, ô.
* D’hen klask am eus furchet en kêr ha war ar mêz ;
* Dre-oll am eus kavet hirvoudou hag enkrez, ô.
* Da zastum madou bras e poagnis da gentan,
* Dastum a ris gante an trubuilhou gwasan, ô.
* Gant ar plijaduriou am eus hen goulennet :
* C’houervente ha daerou ganin o deus lezet, ô.
* Troet am eus ma zell warzu an enoriou,
* Mez o douster lorc’hus a wask ar c’halonou, ô.
* Furchet am eus ive kalon meur a vignon,
* Biskoaz n’am eus kavet eur garante wirion, ô
* Danve, plijaduriou, enor, falz-karante,
* Ho levenez gwalc’hus ’n eus trenket ma buhe, ô.
* Madou ha joa ar bed, ’vel beiou ar vered,
* Dindan bleuniou a guz breinadur ha prenved, ô.
* Levenez an douar, ken skedus en dremwel,
* Pa dostaer d’ezi, a deûz dirak ho sell, ô.
* Ar gwir evurusted n’eo ket eus ar bed-man ;
* Poaniomp dont d’an Nenvou ’vit kavet anezan  ! ô.
# An Eostig

    Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll testennoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ an destenn emaoc'h o klask.
Er Barzhaz Breizh, gant Kervarker :
* Ann eostik (1846)
* Ann eostik (1867)
* Ann eostik (1883)
# An Erminig

    Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll testennoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ an destenn emaoc'h o klask.
Er Barzhaz Breizh, gant Kervarker :
* Ann Erminik (1846)
* Ann Erminik (1867)
* Ann Erminik (1883)
# An Esklavach

| ◄ Donedigez Jesus | An Esklavach | Sellet euz ar C’hrist ► |
"Seziz Gwengamp"
* 2.
* Leun a eun esperans joaus
* E valeomp var zu an env.
* El leac’h vefomp atao euruz,
* En gloar, en peoc’h, en karante.
* 3.
* Eno paouezo hon daerou,
* Hon glac’har hag hon holl anken.
* Eno pell euz an danjeriou,
* E vefomp euruz da viken.
* 4.
* Unanet d’ar Zalver fidel,
* Dre ar garante ar bura,
* E kanfomp ar gloar eternel,
* D’an hini varvas d’hon prena.
# An Examen a gonscianç

| ◄ Ar Govezion | An Examen a gonscianç | Ar Satisfaction ► |
Bemdeiz e comser eus ar gonscianç eр songeal na gout petra eo ar gonscianç. Bezàn eo an action eus ar jugeamant peini a lavar dimp penaus eo mad pe penaus eo fall un dra en particulier, ar pez a henver Synderes, a lavar dimp en general petra so mad ha petra so drouc. Ar gonscianç a so certen, guir, faus, scrupulus, re franq, probabl pe improbabl. Ar gonscianç guir pe certen, eo ar reglen eus on buez ; raс n’en deus nemet-hi a ve reglen evit gout pe èn so mad pe èn so drouc un dra en particulier. Heuliet ar gonscianç-se, ha n’en em drompfet quet ; mæs diouallet na guemerfac’h evit conscianç o passiono, o panchant, o ignoranç, o corruption. Mil ha mil en em drompl bemdeiz o laret : ma c’honscianç a lavar din an dra màn, an dra-ont. C’hoas ur veich, quemeret lezen Doue evit regli o conscianç, heuliet-hi neuse. Chanchet on deus un neubet a vatier, mæs retornomp.
Dre an examen a gonscianç evitar govezion, e c’hententer eo red labourat gant sourci bac application da gavet memoar eus on oll bec’hejo, evit ober d’on C’hovesour anaveet erfad ar stad eus on ine. An examen-se, hervez ar C’hatechis eus ar C’honcil a Drant, a so quen necesser quen na ve nul ha sacrilech ar Govezion mar ancoueomp ur pec’het marvel epquen defaut da vezàn en em examinet. An examen-se couscoude na dle quet mont bete ar scrupul peini a so un defaut a gonscianç ; mæs quement a boan a dleomp da guemeret evit en ober evel evit un affer a gonsequanç. Neuse e tleomp bezàn contant ; rac mar achap ur pec’het benac d’on memoar, e zomp absolvet, gant an obligation couscoude d’en discleriàn er c’hentân Covezion. Evit an examen eo ret goulen sclærigen ar Speret Santel, examinàn bemnos on c’honscianç ; neuse an examen evit ar Govezion a ve facil ; en em arreti ha songeal en gourc’hemeno Doue ha re an Ilis, ar pec’hejo capital, on vertuyo memes, on viço particulier, en obligationo eus on stad, er plago, en dud on deus frequantet, en affero o deus on occupet, on inclinationo, on habitujo ; cheju a-se ar fæçon da anaveout ar stad eus on ine. Clesquet eta en fonç o calon ar pez n’en deo quet agreabl da Doue, evit o lemel dre ur Govezion vad. Mar oc’h eus manquet a gontrition, a examen, a satisfaction ; mæs surtout ma ve deut an diaoul mud da ober dac’h coach, nac’h na dissimuli netra en o Coveziono tremenet, n’en deus evidoc’h quen remed nemet ur Govezion general, evit peini an examen a so facil, mæs muy hir. Tremen a rin, o ma Doue, eme David, an oll bloavezio eus ma buez en o presanç hac er c’huervder eus ma c’halon.
# An Estig-Noz

| ◄ Gwenidel ar Glanvourez | An Estig-Noz | Itron-Varia Gaoudin ► |
* Warlerc’h sklerder an de, pa deu an noz peuc’hus
* Da ledan war ar bed he mantel moredus,
* Pa dav pep trouz war an douar,
* Mouez drant an estik-noz, en donder ar mêziou,
* El lec’hiou gwaskedet, ebarz an traouiennou,
* A deul, en noz, he zon dispar.
* Kaerât eo he c’hlevet ’kreiz ar sioulder o ren !
* Gwech e seblant sevel, dous evel eur bedenn,
* ’Trezek ar volz steredennet,
* Gwechou-all, sklintinoc’h, e tisken er mêziou
* Douget war an ezen ; en saonenn ha koajou
* E klask an hekleo morgousket.
* Gant eur muzik ken dous, Breiz-Izel luskellet
* A zonj ’n he c’haerderiou dispar ha ken meulet
* Hag a drid laouen ’n he hunvre ;
* Neuze, dre vouez dinam ha glan an Telenner,
* E kas gant doujans vras, etrezek he C’hrouer,
* Eur bedennig a drugare…
* War dreujou e di plouz, beb noz, al labourer
* A deu, drant, da glevet an diskan-ze ken kaer
* O tregerni en e barkou…
* Ar vouezig dudius en e ine a had
* An dousder frealzus, an heveleb c’hwez-vad
* ’Deus bet tanveet e dadou !
* Hag ar barz evurus, en noz o hunvreal,
* Gant douster ar vouezig hag he c’han dishual,
* E galon a zo goneet !
* An Awen a gerz skanv en noz sioul ha distan
* Ha war e delen aour ar barzig a vouskan,
* Dindan sell al loar arc’hantet…
* Kân eta, estig-noz, kân, telenner dispar !
* En koajou Breiz-Izel, pell diouz trouz ha safar,
* Kân, hep paouez, da zon tener !…
* Evrus nep zo ganet war an douar peuc’hus,
* ’Lec’h m’hall klevet bep noz da zôn karantezus,
* Ha ganit bevan er sioulder !
# An Evnig Rouz

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout An envnic rouz.
| ◄ Me n’vin Belek, na Manac’h | An Evnig Rouz | Evnig Saint-Nikolaz ► |
* ’Barz ar c’hoajou, Melanig, a zo eun evnig rouz,
* ’Barz ar c’hoajou, Melanig, a zo eun evnig rouz ;
* Ha na ses da fredoni Nag en de, nag en noz
* Ha na ses da fredoni Nag en de nag en noz.
TRADUCTION. — Dedans le bois, Mélanie, est un oiseau roux (une fauvette) (bis) — Qui ne cesse de chanter ni le jour, ni la nuit (bis).
Chanté par Augustine Malo, Ploëzal. Phono F. Vallée.
N. B. — Cette chanson (en assez méchant breton, du reste) diffère notablement de la version des Soniou. On peut toutefois chanter cette dernière sur l'air ci-dessus, qui est charmant.
# Nedelek

| ◄ Pardon Sant-Milion | Nedelek ou Nouël | Gouspero ar Raned ► |
* Ar Mabik-Jezuz zo ganet,
* ’Mesk ar beorien e diskennet ;
* Neb a zo paour zo he vreurien ;
* Reid d’imp, mar plij, ann aluzen !
* Noz vad ha joa ’barz ann ti-man,
* Deut on da glask ma c’houignaouan ;
* D’ar wech diwean e marteze :
* Benn bla va kalz et gand Doue.
* Gras d’hec’h da gaout digand Doue
* Tri a botred ’wit bugale :
* Ann hini henan ’vel he dad,
* Ann eil roue, egile pab.
* Na c’houlennin ket meur a dra :
* Eunn tammik kig, eunn tamm bara,
* Bara gwiniz pe bara c’hei,
* Ma ve ho madelez da rai.
* Ma roched a zo fall ha breign,
* Me lakfe koz hini war ma c’heign ;
* M’ac’h euz koz vrago pe borpant,
* Me’m be eur c’her a wiskamant.
* Kalz arc’hant na gemerfenn ket ;
* Nemed ho madelez rafed :
* Nao pe dek gwennek, pe ouspen,
* Zo tra ’walc’h d’in da vond en hent.
* Ma red d’ar paour he gwignaouan,
* Doue a deuio d’ho pean.
* N’am dalc’hed ket pell gant ma zro :
* Red e d’in mond d’am oviso.