# Kanaouenno en yez Treger/a-bezh

Y. M. G.
Brioci, die 11a Decembris 1908
Y M. LE PENNEC
Censor ex-offic.
Brioci, die 12a Decembris 1908
✝ JULIUS-LAURENTIUS
Episc. Briocen. et Trécoren.
Ar c’hanaouenno a lenfer el levrig-man a zo bet, an darn vuian anê, moulet en Kroaz ar Vretoned. O dastumet em eus, ha advoulet int bet ewit ober plijadur d’am mignoned o deus goulennet ze diganin, mes dreist-oll ewit gallout lakât etre daouarn ma chenvroïz eur levrig skrivet en yez Treger, herve an doare skrivan divizet a newe zo, ha sikour nep hen lenno da garout muioc’h Doue, da ’n em stagan ouz e vro goant, ha da danva gwelloc’h al levenez a gaver o len pe o kanan sonio ha gwerzio skrivet en hon yez dispar.
Al loden vrasan eus ar c’hanaouenno-man a zo bet ’gret e-pad ma adsaven eus daou var-klenved. Nep n’ an eus ket ankouaet skrido ken koant an Tremener, marvet re abred, siouaz ! a gavo kalz a henveledigez etre hon sonio. Eveltan em eus klasket dalc’hmad frealzi ar c’halono glac’haret, kuzuilhan ar yaouankiz, ha kanan kaerder ma bro Breiz-Izel !
Al-levrig man nê ket gret ewit bean lennet en iliz, daoust ma zo ennan meur a gantik hag a beden, mes en korn an oaled, goude koan, arôk ar pedenno.
Gret eo c’hoaz ewit bean kanet dre ar parkeier, e-pad an hanv, ewit sikour ar re a dremen o bue war ar maez da vean muioc’h laouen, ha da didui o amzer, nan gant kanio dizoue ha fall evel ma klewer re, siouaz, en amzer a ren, mes gant sonio ha nan hallont blonsa kalon ebet.
Kê ’ta, levrig bihan, dre bewar c’horn ar vro lec’h ma chom ar Brezhoneg !
Ra gavi lojeiz ha karante e pep ti, dreist-oll dindan an toenno-plouz, ha ra zeui da hadan en kalon hag en spered ma chenvroïz levenez, furnez, frealzidigez ha karante :
Gwengamp, an 4 a viz Kerdu 1908
Y.-M. G.
* Gant ar mor glas evel gouriz,
* Na kaer ec’h eo hon Mam-Vro Breiz !
* Bro ar gwe derw, ar vein kalet,
* Bro an tourio dantelezet !
* Bro ’lec’h a zo traouienno glas,
* Tosenno koant ha koajo bras,
* Brug, lan-melen el lanneier,
* Ha gwiniz kaer er parkeier !
* Milino koz ’hed ar sterio,
* En o c’hichen dalc’hmad skluzio,
* Dour o trouzal, ’vel kounnaret,
* Da vont’n e hent pa ve harzet !
* Gwenojenno ha hencho don,
* ’Lec’h alïes e red gedon,
* Kleunio uhel ’tre ar parko,
* ’Lech kan an evn war ar branko !
* O kas o zaout war ar maezio,
* Pôtred vihan gant o sonio,
* Sonio ken koant ma ve laret
* Eo gant Ele ’vent richanet !
* Mouez an hekleo ’barz an draouien
* O tisrevel ar ganerien,
* Ha mouez ar c’hi a renk harzal
* An disteran ma klew trouzal !
* Met deut breman da dal ar mor,
* Eus an Argoad deut d’an Arvor,
* Ewit gwelet ar gwagenno
* O’n em zrailhan war hon aocho !
* Neblec’h ar mor na sko ken gwaz,
* Neblec’h muioc’h ne c’hoari vaz ;
* Labour ’nevo c’hoaz da beilhet,
* Roc’h Breiz-Izel a zo kalet !
* Gant ar roc’h ze eo e savet
* Hon zourio koant dantelezet,
* Tourio uhel ’vel bizïed,
* ’Trezek an Env dalc’hmad troet !
* Stank e kaver en Breiz Izel
* Kroaz-venerez, iliz, chapel !
* Labour ar fe, fe hon zado,
* ’Deus gret kement a vurzudo !
* Dre oll, ouz krap an tosenno,
* Pe guzet ’kreiz an traouienno,
* Eun iliz vrao pe eur maner
* ’Didu lagad an tremener !
* Diouz ar beure ha da zerr noz,
* ’Hedan draouien hag ’us d’ar roz,
* ’Klewer o son an anjeluz,
* O hirvoudi ar glaz klemmus !
* Ha d’ar zulio, mouez ar c’hleier,
* Joausoc’h kalz o vont dre ’n er,
* Evel douget gant an awel,
* ’C’halw d’o iliz tud Breiz-Izel.
* ’Met eun dra c’hoaz glewer en Breiz,
* War ribl ar mor koulz ha ’n he c’hreiz ;
* Breiz ’deus eur yez, ar brezoneg,
* « Yez an dud vat ha kalonek ! »
* Eur yez dispar ’halfe bean,
* O ya! mam-gunv da nebeutan,
* Mam-gunv da yez ar C’hallaoued,
* Ha da galz c’hoaz komzet er bed !
* O Bretoned, karet ho pro ;
* Miret erfad, ha wareun dro,
* Ho kizio koz, ho yez, ho fe,
* Bet gwir-Vreiziz, en han’ Doue.
* Pell-zo awalc’h, Broïz karet,
* Gant Gallaoued ec’h omp gwastet !
* Savomp hon gir, savomp hon fen,
* Bezomp Breiziz da virviken !
* E-pad niver a gant-vlaio,
* E oe digabestr Breiz hon bro !
* Evurusted, pinvidigez,
* ’Rene enni gant santelez !
* Rak d’ar choulz-ze, war douar Breiz,
* E tiwanas dre-oll, a leiz,
* Ilizo koant, tourio uhel,
* ’Vel nan eus ’met en Breiz-Izel !
* Ilizo koant, tourio uhel,
* Ha war ar maez eur bern kestel ;
* War ribl ar mor, er c’hroaz-hencho,
* Fe hon zud koz ’zave kroajo !
* Ha gant petra ar Vretoned.
* ’Stlabeas dre o bro garet
* Burzudo a zisfi herie
* Neb a glaskfe ober ’velte ?
* Eun dra hepken ’re d’hon zado
* Ober, evel ma rent, burzudo :
* Karout a rent, ha war eun dro,
* Doue, ar Werc’hez hag o bro !
* Staget ouz Franz, hon bro garet
* He deus bepret d’ezi roet
* Mado a vern, hag, en tu-hont,
* Hep ’n em glem, bugale sof-kont !
* En gwirione, ha n’eo ket Dreiz
* A ra d’ar Franz, bep bla, a-leiz,
* Martoloded ha soudarded,
* ’Vel dre ar bed na gaver ket ?
* En gwazïo he bugale,
* E ve gwad yac’h, ’n o chreiz ’ve fe ;
* Ze ’zo kiriek, pa ve brezel,
* E vent dispont betek mervel !
* Ha Franz, ziouaz ! glask en distro
* Mougan ar fe ’n hon c’halono !
* Biken !… Broïz, bezomp bepret,
* ’Vel hon zud koz, penno kalet !
* Ha difennomp, holl unanet,
* Enep d’ar fall, d’ar C’hallaoued,
* Hon yez, hon Fe, gant Franz mac’het ;
* Diskouezomp ’omp gwir Vretoned !
* Hag a vouez krenv, lavaromp c’hoaz,
* En eur franwal hon fenno-baz :
* Da Vreiz-Izel ’fell Liberte,
* Liberte bugale Doue !
* Perak, eta, a zo kement a groajo
* En Breiz-Izel ?
* Er c’hroaz-hencho koulz evel er berrejo,
* War an uhel,
* En traouienno, e-kreiz ar c’hoajo kuzet,
* Dre-oll ’kaver
* War douar Breiz, evel an derw gwriennet,
* Kroaz hon Zalver ! (Diouvech)
* Ar fe gristen, e pad kalz a gantvejo,
* He deus savet
* En Breiz-Izel, dre-oll, kement a groajo
* Ewit laret :
* Ar Vretoned, gant kalvario, ’deus skrivet,
* Dre o bro gaer,
* Pegement ’deus, hag a rum-da-rum, karet
* Kroaz hon Zalver !
* Ar garante hag an anaoudegez-vat
* O deus laket,
* En amzer-goz, na ouve den ped Breizad,
* Breman ankouêt,
* Da gempenni, tost d’o zi pe d’eur chapel
* Tost deur maner,
* An dra gaeran ’hallent kât dirak o zel :
* Kroaz hon Zalver !
* A-wecho-all, ’krec’h eur c’hra, war an dosen.
* ’Tal eur groaz-vin,
* E ve gwelet perc’herined a vanden,
* War o daoulin ;
* En dro d’ar groaz, Kroaz ar Zalud, pa welont
* An iliz kaer
* ’Lec’h ’ve ’r pardon ; mont-dont, holl e saludont
* Kroaz hon Zalver !
* Nag a groaz c’hoaz a weler war ar c’hleunio,
* En du liwet !
* ’Wit digas sonj peurvuan eus gwaleurio
* Bet c’hoarveet !
* Er lec’hio-ze e ve marvet kristenien
* E lakeer,
* E koun anê, ’wit kât d’o ine peden,
* Kroaz hon Zalver !
* Stank a dra-zur, ha start da-vat, war eun dro
* Ar groaz en Breiz !
* Hen diframan a glasker, e barz hon bro,
* Dimeus hon c’hreiz !
* Na lezomp ketober ze ! Ze ’ve pec’hed !
* Bretoned ker,
* ’Vel hon zud koz, dreist pep tra, karomp bepret
* Kroaz hon Zalver !
* Karomp ar groaz, ha c’houi, Bretoned kristen,
* Pôtred, merc’hed,
* Douget anei war ho kalon, ’n ho kerc’hen,
* Hep mez ebet !
* Karout ar groaz ! Ze a dalveo d’ec’h kât
* Maro evruz !
* O kaerat tra ! gallout mervel ’n eur bokat
* Da groaz Jezuz !
* Ma tispak en hon Breiz
* Bleun dispar, hag a-leiz,
* Ha n’eus ket, ’n o c’hichen,
* Kalono c’hoaz kristen ?
* Deut an newe amzer, var douar hon bro,
* Nag a vleun a ziwan, dre-oll, war eun dro !
* Bleun koant o tispaskan o fen ’kreiz an de,
* Hag o steredenni betek noz goude.
* Bleun dister da welet, kuzet an draouien,
* A ro, d’an tremener, c’houez-vat o helen.
* Bleun gwen a guntuilher, pa ve deut miz mae,
* ’Wit kempen d’ar Werc’hez eun tron en tïe !
* Bleun hag a ro ive dorn ar garante
* ’Wit laret d’eur mignon : Bez sonj diouzin me !
* Bleun seder ’hed an dour, ’kreiz ar prajeier,
* Diskaret didrue p’aru ar falc’her !
* Bleun hadet niverus gant Doue en Breiz,
* Skeuden an ineo, gwir fe en o c’hreiz !
* Heol ar Relijion ’ra diwan bopret,
* En tiegezo Breiz, bleun dispar meurbet !
* Tado, mammo kristen, aketus bemde,
* Da viret pen-da-ben lezenno Doue !
* Ineo a blij d’ê chom dalc’hmad kuzet,
* A vew evel Ele, pell diouz trouz ar bed !
* Tud yaouank ’n o c’halon ar vertu dispar,
* Kaeroc’h kalz ’wit ar bleun ’dispak an douar !
* Ineo dibabet ’wit ’n em rei, eun de,
* En-kreiz o yaouankiz, a grenn da Zoue !
* En o c’hichen re-all a heuilh ar roujo
* ’Lec’h o deve kerzet, ’n o rôk, o zado !
* En-kreiz o yaouankiz, ineo daro,
* Diskaret didrue gant falc’h ar maro !
* O Breiz, o bro garet, chom c’hoaz an douar
* ’Lech e tiwano kalz, kalz a vleun dispar.
* ’Lec’h e c’hallo an den dibab, ’n eur dremen,
* Bleun koant, c’houez-vat gante ha gant o helen,
* Elec’h ’c’hallo Doue, ewit e Iliz,
* Dibab kalono aour chomet stank en Breiz.
* O ! na kaer e oa an dewez
* Ma oant daou dirak Doue
* Ewit kât, er Briedelez,
* Ar c’hras a skoulm diou Tue !
* An heol a oa lugernus,
* An evned a richane,
* Daero, koulz ha doanio nec’hus,
* A oa pell-pell ac’hane.
* Evurus oa an tiegez,
* Kordan ’re ar c’halono,
* Pa c’halvas ar wreg, eun dewez,
* He fried dre e hano :
* Daou ine, emei, ’zo breman
* Em c’hreiz ewit da garout.
* — Me boanio muioc’h, ’me heman,
* Ewitan hag ewidout !
* Kleier ar barouz, ’n o zour koant,
* ’Oe klewet nebeut goude,
* O vrallan ’wit eur vadeiant,
* Eur zulvez d’an abarde ;
* Kalon ar g’rent a dridas....
* Koulskoude ar paour kez tad
* ’Oa dambrest da lezel, siouaz,
* E vugelig emzivad ! !
* Dre an hent o devoa pleustret,
* O c’halon karget a joa,
* Pa zistroent, de o eured,
* Eus an iliz, eur bla ’oa,
* An intanvez paour, mantellet,
* A heuilhas, en eur ouelan,
* Korf maro he fried karet,
* Douget d’e ve diwezan.
* Brevet he c’halon gant glac’har,
* Mes soutenet gant he fe,
* An intanvez paour dilavar
* ’Zo ’n he za e-tal ar be.
* Skuilh a ra a-us d’an arched
* Dour binniget ha daero....
* Kenavo, emei, ma fried,
* Kenavo, ken an Nenvo !
* Distro d’ar ger, an intanvez
* Ac’h a didrous da welet
* Ar bugel maget gant he laez,
* En e gavelig kousket.
* Ouz e dal ’stok he muzelio ;
* Ar bugel a zihun kren ;
* ’Wit ar wech kentan ’n e zello
* Ar vam wel eur c’hoarzaden !…
* Petra a ra d’an den c’houezan,
* Poanian dalc’hmad, c’hoarzin, gouelan ?
* Eun draïg hepken : klask bepret,
* Hep hen kavout, an evrusted.
* Ya, keit ma pad ar veaj ver,
* ’Ra aman an den tremener,
* E klask eun dra diflip dalc’hmad,
* Ouz eun evn-goue henvel da vad.
* Pa gav d’ean ’ve deut a-ben,
* Gant kalz a boan, d’hen diarben,
* An evnig goue, siouaz, ’ve pell,
* Pell diouz e zorn, pell diouz e zell.
* Gwelet ’ra ’nean o nijal
* Diwar eur boud war enr boud all,
* Eus eur ween e touez ar spern,
* ’Lec’h ’ve kuzet piko a vern.
* ’Lec’h hen tapout, alïes bras,
* Eur pik a doul e zorn, siouaz !
* Nag a dorn, nag a droad blonset,
* O klask tapout an evrusted !
* Tra zouezus eus evrusted
* Kalon pep den he deus sec’hed,
* ’Mes biskoaz c’hoaz kalon n’eus bet
* A levenez gwirion leuniet.
* Ar pec’hed ’zo kiriek da ze,
* Setu perak pep den a dle
* Diwall dioutan. An evrusan
* Eo an hini ’goue ket ennan !
* Al lapoused war ar boudo,
* ’N eur darnijal, a gan sonio,
* Lagad an heol, ’us d’an dosen
* A skuilh a leiz a sklerijen.
* Klevet a rer ar c’hloc’h sklintin
* O son an anjeluz mintin ;
* Deut eo ar c’houlz, ine kristen,
* Da gas da Zoue ho peden !
* War yeot ar prad ’barz an draouien
* Ar gliz beure a stereden ;
* Ar bleun tener a grog ive
* Da digeri, e pen an de.
* Ar verienen, en eur hastan,
* Na chom tam ’bet da varc’hatan,
* A dreuz founnus ar wenojen,
* Ewit furchal ’barz ar c’hlazen.
* Pep tra a zeblant kât bue
* ’Wit gallout senti ouz Doue ;
* Kaerat kentel ewit an den,
* Laket war an holl dreo da ren !
* O den, digor ’ta da galon,
* Ha lar gant karante wirion :
* D’ec’h, ma Doue, e kinnigan
* Levenez ha poan an de-man !
* An evnig a gav, hep muzur,
* Taken dour koulz ha magadur ;
* Roet d’in ive, ma Doue,
* Dreist-oll, magadur an ine.
* Ha c’houi, Gwerc’hez, lilien bur,
* Pellêt diouzin pep kailhadur ;
* Ma miret e-pad an de-man,
* Ha binniget ar re ’garan.
* Laret e ve, ouz hen gwelet,
* E ve an heol skuiz ha yostet ;
* Seblanti ’ra en em luian
* ’Barz ar branko, er c’hoad nesan.
* An evnigo a richan c’hoaz
* A-us d’an dour, a hed ar waz,
* ’Met holl emaint tost-tost d’al lec’h
* Ma kludfont ’pad an noz, dinec’h.
* Gant e loened, ar mesaër
* Ac’h a seder ’trezek ar ger ;
* Strak e skourje, gwech-ha-gwechall,
* ’Ra d’an hekleo war-dro sklokal.
* Al labourer en pen an erv,
* E-harz ar c’hleun, warnan gwe derv,
* A zidouar e vinwio
* Gant raden zec’h ha gant delio.
* E-pad an de en eus c’houezet,
* Hag e gorf paour a zo brewet ;
* Mes eus e di, e-touez ar gwe,
* E sav moged ’trezek an ne !
* Ha bremaïk pa ’n em gavo
* ’Kichen e wreg hag e dudo,
* En do digoll eus e holl boan,
* En eur zibri gante e goan.
* Eun tammig ’zo, mouez ar c’hleier
* A ve klewet o vont dre ’n er,
* Mouez ar c’hleier bihan ha bras,
* Er paroujo, o son ar glaz !
* O mouezig skeltr, gant an awel
* A zo douget ha kaset pell,
* Ewit laret d’ar gristenien
* D’an anaon paour rei eur beden.
* An heol ’man ken ’touez ar branko,
* Kouêt eo du hont ’barz an aocho ;
* Eus lein an tour e koue ive
* Nao dol ar c’hloc’h ’vel da greiz-de.
* Al labourer ’lak e borpen,
* Ha sin ar groaz en e gerc’hen,
* Ha ’n eur gerzet ’trezek ar ger,
* E teu gantan eur beden ver.
* Peden an El, pa zaludas
* Mari, Gwerc’hez, ha leun a c’hras,
* E dog ’ne zorn war droad e bal,
* An Anjeluz a lar rak-tal.
* Ma koue e dreid pounner da-vat
* War an hent bras, e zaoulagad,
* E zaoulagad hag e spered
* A zav ’trezek e Vam garet.
* Mari neuze, ’m eus ar greden,
* A zell ’trezek an den kristen,
* Ha dimeus lein ar Baradoz
* D’he zervijer ’ro he bennoz.
* Bennoz Mari war eur c’hristen,
* Ha war e dud holl, a vanden !
* Kenvroïz ker, ’vel ho tud koz,
* An Anjeluz laret bep noz !
* Losket ho mouez, kleier santel,
* Da vont seder gant an awel,
* Eur bugelig, ’traou ho tour koant,
* ’N eus newe-vet ar Vadeiant !
* Kaset d’ar vro ar c’helo mat,
* En eur derc’hel da vranskellat ;
* Ho mouez a ray tridal sur-mad
* Kalon ar vam kouls kag an tad.
* O levenez eur vam gristen,
* Pa glew kleier o son laouen,
* O son laouen ’n o zour uhel,
* Pa ve badeet he bugel !
* Met brallet c’hoaz, kleier santel,
* Brallet da-vat, rak me a wel,
* Me a wel kazel ouz kazel
* Tud faro, d’ar bourk o sevel.
* O c’halono a zo karget
* A levenez, a evrusted ;
* Sonet kleier, ha gant ho mouez
* Kresket ar joa a ren ’n o zouez !
* Ha bremaïk, pa vo skoulmet
* An diou vue, dre an eured,
* Gret c’hoaz kordan ho mouez sklintin
* Gant son ar biniou lirzin !
* Perak eta, kleier santel,
* Ho klewan-me, a bell-da-bell,
* O son tolio, tolio kiemmus,
* ’Vel o ouelan, ken truezus ?
* Ha ! ma sonet gant levenez,
* ’Wit badeiant, priedelez,
* Ho peus ive, pan e ve kaon,
* Da hirvoudi ’wit an Anaon.
* Beure ha noz, ho mouez lenvus,
* Pa ve sonetan anjeluz,
* A zigas sonj da dud ar vro
* Eus ineo o zud varo.
* Kleier santel, ma ve kât tud
* Hag o deus choant e chomfac’h mut,
* Ar Vretoned n’hallfont jamez
* Chom hep klewet bepret ho mouez.
* Chom hep klewet ho mouez sklintin,
* O son d’an noz ha d’ar mintin,
* O son pa ’ve badeiancho,
* O son ive ’wit eurejo.
* Dalc’het kleier, hon mignoned,
* Da ganan pa vo evrusted,
* Ha da ouelan pa vo kanvo ;
* Kleier santel, chomet ’n hon bro !
* Ar ger ! o gir a laka da dridal
* Ar c’halono c’hoaz kristen ha leal,
* Ar c’halono a gar, en gwirione,
* Ar vro e lec’h ’deve bet ar vue.
* Pell-pell du hont, ar merdead breizad
* A gav dudi pa zonj en ti e dad,
* E bried hag e vignoned karet ;
* Ar sonj-ze ’disten e boanio kalet.
* Ar zoudard kez, divroet, ret d’ean
* Doujan mestro a ve reut peurvuian,
* Na gav kammed eur louzaouen henvel
* Ouz an hini a ra sonj Breiz-Izel.
* An divroad, ac’h a d’ar broio krec’h,
* Red-mad d’ean gant labour e ziouvrec’h
* Gonit bara, alïes a ’n em lar :
* Pell diouz ar ger ’m eus ’met poan ha glac’har !
* Hag an hini a renk, ewit bewan,
* Pellât diouz ti ar re ’gar ar muian,
* Gant levenez ’wel o tonl an devez
* Ma c’hall, evrus, hadwelet e di kez.
* Ar ger ez eo an ti ’lec’h ’ver ganet
* Hag an iliz e-lec’h ’ver badeet,
* Hag ar vered e-lec’h ’ve douaret
* Ar gerent vat gwechal kement karet !
* An hencho don ’ve bet darempredet,
* Ar parko ’lec’h ’n eve an den c’houezet,
* An traouienno hag ar c’hoajo tenval
* ’Lec’h ’n eve an den c’hoariet gwechall.
* Ar ger ’widomp ez eo c’hoaz Breiz-Izel,
* Gant ar mor bras o peilhat he rec’hel,
* ’He zourio koant ; he lanneier bleuniet ;
* Neb n’he c’harfe, ’nefe kalon ebet !
* Setu ar ger ’garomp a greiz kalon
* Da c’hortoz mont d’ar ger veur, ker gwirion,
* E-lec’h ’kavfomp evurusted dispar :
* ’Met dreist d’hon Breiz n’eus ket war an douar !
* Pell pell diouz bro ha kerent,
* Newe-deut er Marok,
* Eur zoudard a renk kerkent
* Senti ha mont arôk,
* Mont da c’hedal, noz ha de,
* Enebourien kilhen,
* Enebourien didrue
* A gaz ar Fransijen.
* Kerzet a ra kalonek, pa glewer er pelder
* Tenno fuzuilh o strakal e keit ha ma weler
* Kezeg ar Varokaned, a ra d’ar poultr franwal,
* O tont d’ar pewar-lamp-ru, warne tud o skrijal.
* Eur pez kanol, hep dihan, drailh ar Varokaned
* A renk trei kein ’despet d’ê, e-kreiz poultr ha moged ;
* Mes eur zoudard a zo kouêt, eur zoudard yaouank c’hoaz,
* An hini am eus hanvet, newe-aru, siouaz !
* Koll a ra aleiz e wad,
* Hep koll anaoudegez....
* « Eur beleg wit kovesât ! »
* A lar ar zoudard kez.
* « Eur beleg, en han’ Doue,
* « Arôk mervel aman !
* « Eur beleg ’wit ma ine
* « Ha dour, dour da evan ! »
* N’eus beleg ebet war dro,
* N’eo ken kont ’vel gwechall !
* Ar zoudard ’pal ar maro
* ’Renko mont d’ar bed-all
* Hep gallout kât absolven,
* Hep gallout lavaret :
* « Ma zad ! d’am mam ’zo kristen,
* « Em hano, c’houi, skrivet ! »
* Dambrest ar zoudard yaouank a zo dinerzet oll ;
* Kaer ’zo stanka ar gouli, e wad a dalc’h da goll,
* « Eur beleg, en han’ Doue !… ma mam !… dour, mar plij… dour ! »
* Dour a zo da rei d’ean ; neus ket a govezour !
* Pa weler o tont, du-hont, war eun aneval gwen,
* Eun den a anaveer,… evurusat tremen !
* Eur beleg dimeus ar Spagn, eur beleg katolik ;
* Eman etal ar c’hlanvour a varvo bremaïk !
* Rei ’ra d’ean absolven ha peden an nouen ;
* Ar zoudard yaouank neuze a losk eur glemmaden,
* Strafuilhet e zaoulagad, e lar arôk mervel :
* « Mam ! Kenavo, kenavo ! Skrivet d’ei, tad santel ! »
* An Dispach a zo o ren, ha Mari Antoanet
* Ac’h a ’trezek ar chafod, ’wit bean dibennet ;
* E-kreiz ar brasan poanio, ouz he fried henvel,
* E vo rouanez bepret, ha krenv betek mervel.
* Dimeuz kreis an dimporel, ’lec’h ec’h e azeet,
* En em wel, hi rouanez, gant an holl gwapeet.
* He diouvrec’h a zo skoulmet, gwisket ec’h e en gwen ;
* Mes da gât true outi nan eus ket eur c’hristen !
* Distankan ’ra he daero, gouelan ’ra ’hed an hent,
* Hent re hir, ’lec’h, evurus, ’tremene diagent ;
* En he c’halon koulskoude, ewit he bourewien,
* He bugale, ’wit ar Franz, ne dihan ar beden.
* Eur vaouez gant he bugel a deuas da dremen ;
* O welet ar rouanez, ’lamp he c’halon kerkent ;
* Sevel a ra he hugel gwellan ma hall d’an nec’h,
* Ha derc’hel a ra nean, diwar hed he diouvrec’h.
* Petra a c’hall eur bugel ? Heman, ha hep sonjal,
* O welet ar rouanez, a c’hoarz outi raktal ;
* Hag o kas e zorn bihan betek e vuzello,
* E ro eur pok dizeblant da rouanez e vro.
* Pok diwean eur bugel da Vari Antoanet,
* Dar rouanez walleurus, ’rôk bean dibennet !
* Pok diskennet eus an Nenv dare da zigeri,
* Ha pok diwean ar Franz d’he rouanez Mari !
* An evn hihanen e nez ’n eus ezom eus e vam,
* Ma teu da homan c’houitan, da zibri ’nevo tam !
* Ezom an eus anezi ewit diski nijal,
* Hag ekeit ma vo yaouank, dalc’hmad ’wit hen diwal.
* En kalon ar vam dreist oll, Doue an eus laket
* Ar garante teneran hallfe an den kavet ;
* Nan eus ket war an douar krenvoc’h ’wit ar chaden
* A stag ouz he bugale kalon eur vam gristen.
* Ha ma tremen gant e falc’h ar maro didrue,
* Ma teu d’ar chaden dir ze bean troc’het eun de,
* O, neuze, bezet true ouz ar vugaligo,
* Ha tostaet ’n han’ Doue, da zec’han o daero !
* Pa weler ’n hent ar vered, bugale ’dro d’ean,
* Eun tad war lerc’h eun arched, o kerzet ’n eur ouelan,
* Nan eus den na ve mantret, ha na larfe, zoken :
* « Bugale gez, pebez koll ! Tad paour, pebez anken ! »
* Ya, pebez koll, bugale, breman emzivaded ;
* Ha pebez anken, tad paour, hoc’h-unan pener bed,
* Hoc’h-unan, ’wit peurzevel ar re a zo chomet
* War-lerc’h an hini ho poa aman kement karet !
* Eur vam, d’ezi bugale, n’halfe ket he fouez aour
* Kât kouls ha hi ’n o c’hichen, pe ’ve pinvik pe baour !
* Eur vam na ve ket hadkât ! Eur wech ma ve maro
* Bet true, n’eus forz piou oc’h, ouz he bugaligo !
* En draouien man a c’hlac’har, e ve dies gervel
* Eur boan hag a ve brasoc’h eget gwelet mervel ;
* Dies ’ve gervel ive eur c’holl a ve henvel
* Ouz an hini a c’hoarve pa varw mam ar bugel !
* Ya, ma teu d’ean klewet douar yen ar vered
* O kouean war an arched, arched e vam garet,
* O neuze, en gwirione, daero a c’hall, sur-mad,
* Kouean puilh ’hed e zioujod, dimeus e zaoulagad.
* Ha ma ve chomet er ger bugalo yaouankoc’h,
* Ewit ar re-ze, dreist-oll, ar c’holl a zo gwasoc’h !
* Nan ! neus ket war an douar stad ebet hag a ve
* Ken gwaz ha stad bugale kollet o mam gante !
* Setu perak en Nenvo Doue a raio gloar
* Da nep kristen an nevo, aman war an douar,
* Karet ar vugale ze, klasket ober d’ê vad
* Netra na dalve sikour ar paour kez emzivad !
* An evn bihan en e nez ’n eus ezom eus e vam,
* Ma teu da homan c’houitan, da zibri ’nevo tam ;
* Ezom an eus anezi ewit diski nijal,
* Hag, e-keit ma vo yaouank, dalc’hmad ’wit hen diwal !
* Pac’h a, a-dreuz d’an amzer dremenet,
* Spered an den ’trezek kerent karet,
* Kerent galvet gant Doue d’ar bed-all,
* Na vad a ra er gerent-se sonjal !
* Ma hall ar marv hon harz da vriatan
* Korfo ar re-ze diskaret gantan,
* N’hall ket troc’han chaden ar garante
* A stag bepret hon c’halon oute !
* Ha pa digoue de-ha-bla ar maro,
* En eur lakat ’n hon daoulagad daero,
* An dewez-ze a ra d’imp c’hoaz gwelet
* Ar gerent vad hon deus, siouaz, kollet.
* Hag hon daouarn war hon c’halon juntet,
* Hon daoulagad ’trezek an Nenv troet,
* E kavomp levenez en eur sonjal
* En ine karet, breman er bed all.
* Ya, hunvreal en ine tremenet,
* Er c’homjo, hag er zello kizellet
* ’N hon c’halon, pa oa en par ar maro,
* Ze ’denn esperanz da heul an daero.
* De meurbet kri, pa welec’h o vervel
* Ho mam dener, ken sod gant he bugel !
* Re vat e oa, ’wit ’ve ket ’kreiz ar gloar
* Ar vam ’garac’h kement war an douar !
* Juntet e zaouarn munut, daoulinet ’tal e vam,
* Pa ve c’hoaz e galonig digailhar ha divlam,
* Na kaer eo, ’n eun tiegez, gwelet ar bugelig
* O pedi, beure ha noz, henvel ouz eun Elig !
* Pa bed ar bugel bihan, e seblant d’in gwelet
* E toul dor ar baradoz selaouerien pleget,
* Ewit sellet talarek, ’trezek an ti kristen,
* Lec’h e klewont eur breurig oc’h ober e beden.
* Peden ar bugel bihan a zo nerzus meurbet,
* Ha dreist-oll ’c’hall tenerât kalon Salver ar bed,
* Rak pa oa war an douar Hen an eus lavaret :
* « Lezet ar vugaligo da dont holl d’am c’havet. »
* Ewit derc’hel stag ha-stag mailho ar chaden dir
* A dle unani ar re ’de ’n em roet o gir,
* Ar re o deve touet ’n em garout da viken,
* N’eus ket evel ar beden ’ra ar bugel kristen.
* Ha ’wit ma chomo ganec’h ar bugel bihan-ze,
* C’hoaz ken gwak ha ken tener, roet d’ec’h gant Doue,
* N’ankoueet ket, o mammo, pez a lar e-unan :
* « Me eo an Hini ’ziwal ar vugale vihan ! »
* Ewit ma c’hallo eun de stourm ouz ar fall, chom mat,
* Pa ne vo ken ho pugel dirak ho taoulagad,
* Gant ar laez ’roet dean, bihan, war ho parlen,
* Gret d’ean, abred, abred, sunan ar fe gristen !
* Na truezus eo doare ar bugel n’an eus ket
* Ewit stuman e galon ha sturian e spered,
* Eur vam hag eun tad kristen, ’n o c’hreiz doujanz Doue !
* Eus ar bugelig paour-ze, o ! me am eus true
* Ya, ma ve, siouaz, dizec’h geno an tad, ar vam,
* Gant ine o bugale, ma na ve pleet tam,
* Eus a belec’h e redo an dour a dle nerzan
* Gwrio ar plant yaouank-ze : piou a deuy d’o magan ?
* O kerent kristen a Vreiz, selaouet ma feden,
* Ha gret bepred ho tever, ho tever pen-da ben ;
* Ma ’peus bet, digant Doue, bugale da zevel,
* Disket d’e abred pedi, bean fur ha santel !
* Kentel ar beden ’zo kaer, re gaer ’wit ’ve roet
* Nemet stouet d’an daoulin, hag an daouarn juntet ;
* An evn bihan na disk ket darnijal e-unan,
* ’Wit ma pedo ho pugel, gantan kemeret poan.
* Selaouet pez a lavar furnez koz Breiz-Izel :
* « Liou an dour, liou ar skudel, liou an dud, liou bugel ! »
* Ma fell d’ec’h, en ho kozni, kât eur vaz d’ho harpan,
* Ra vo bepred, en ho ti, Doue er pen kantan.
(D’ar yaouankiz.)
* Bewan direbech er bed
* Ken fall an de herie,
* Miret bepred o c’hened
* D’ar galon, d’an ine,
* A zo tra dies meurbet
* Anez bean gwell-grenv,
* Ha kât nerz, nan eus ar bed,
* Met kât nerz eus an Nenv !
* Ar blijadur zo stignet
* Dirak an den yaouank,
* N’an eve ket c’hoaz gwelet
* Na lousoni na fank,
* Evel yeot flour eur c’hlazen,
* Glas ha koant war c’horre,
* Ha dindani, a vanden,
* Prenved lous koulskoude.
* Kinnigan a rer d’ean,
* ’Wit terri e zec’hed,
* Evajo eus ar gwellan
* Ha dudius meurbet !
* ’Met dioute ar vammen
* ’Zo bunumus bepret,
* Ha kaer o deve tremen,
* ’Dorront ket ar zec’hed.
* Dudius eo d’al lagad
* Gwelet bleun dispaket ;
* Met dindan ar bleun, dalc’hmad,
* E ve piko kuzet.
* Nag a daouarn bet blonset
* O klask kuntuilh ar bleun,
* Blonset gant piko kalet
* Na hadont nemet keun !
* Laret a rer ez eo ret
* D’ar yaouankiz tremen
* Pell-pell diouz ar boan-spered,
* Dizoursi ha laouen.
* Girio !… ’deu da herlinkat
* Kalz re a galono,
* Hag a laka da c’harmat
* Mammo kouls ha tado.
* Neuze ’ve kouls d’ec’h laret
* Ez eo ret-mad ive
* E vefe an den brewet
* ’Rok bean krenv goude ;
* E tle, d’an newe-amzer,
* An holl bleunio breinan
* ’Wit ’vo, d’an diskar-amzer,
* Er gwe, freuz ar c’haeran.
* Ze, ma c’hredet, n’eo ket gwir !…
* Ma fell d’ec’h bean fur,
* Dalc’het sonj mat eus ma gir,
* A vo ’widoc’h eur stur,
* A ray d’ec’h, ’lec’h c’houervente,
* Kât eun tam levenez :
* Tud yaouank, en han’ Doue,
* Bet dalc’hmad war ewez !
* Ya, bet dalc’hmad war ewez,
* Ha maget ho kalon
* Gant peden, hag alïes
* Gret ar gomunion ;
* Neuze, ’n hano hon Zalver,
* Me ’lar ’po levenez,
* Gwir levenez na gaver
* Nemet ’barz ar Furnez !
* Alïes ’m eus bet klasket
* Levenez em bue ; hen goullet em eus bet
* Digant ar bleun, ar gwe, an dour, an evned ;
* Ne larent gir ebet !
* Ar bleun d’in a roe
* Oc’houez-vat ; diskwel ’rent o liou koant ha brao-tre ;
* ’Met ar bleun, a hent-all, na reont netra ’bet.
* Chom ’reont mut bepret !
* Disheol ’m eus bet klasket
* Dindan gwe ar c’hoajo, ’lec’h ’kane an evned ;
* Kaer em mije selaou, gortoz hag hunvreal,
* Netra ’re d’in tridal !
* ’Kichen ar wazig dour,
* Sklaer ’vel lagad an aer, ’us d’ei yeot ha bleun flour
* On bet ’n em astennet : andour a dremene
* Hep laret man d’in-me !
* Petra ’fell ’ta d’an den
* Krouet ewit karout, ’keit ma ra e dremen
* War an tam douar-man ?… Bean karet ive,
* Ha gallout klewet ze !
* Karout, bean karet,
* Lodenni levenez, ha pa ver glac’haret,
* Kât eur mignon a oar sec’han prim an daero,
* Alïes ken c’houero.
* Kât eur galon divlam,
* Ewidoc’h tom ha mat evel kalon eur vam,
* Eur galon hag a glask ’n em rei, ’n em rei bepret,
* Hep skuizan tam ebet.
* Eur galon nan hall ket
* Chom hep rei testeni eo gwirion meurbet
* Lavar hon zudo koz : kleuz e ve ar girio
* Na heuilh ket obero ;
* A ra pep tra neuze,
* Ewit klask frealzi, pa ’deve digare,
* An ine hag a gar evelti hec’h-unan,
* Pe ’ve joa, pe ’ve poan !
* An tenzor dispar-ze
* ’Eo kaeran tra ’zo, ha krenvan tra ive,
* Aman war an douar : chaden na dorer ket,
* Pa ve gant dir mat gret !
* Girio spontus, kristenien :
* Bugale dizoue !
* Daou c’hir a yud, daou c’hir yen
* Evel leou-doue !
* D’ar vugale distroet
* Diouz o Mestr, o C’hrouer,
* Breman e welomp roet
* An diaoul evel rener !
* Evel ma lar hon Zalver,
* Den n’hall senti ouz daou ;
* Serviji daou vestr n’haller,
* Ar gwir n’eo ket ar gaou ;
* Neb n’eman ket gant Doue
* A zo enep d’ean,
* A gemer ewit roue
* E enebour gwasan !
* Hag en hon bro ar bugel,
* Badeet koulskoude,
* Hag henvel c’hoaz ouz eun El,
* Na glewo, ’hed an de,
* Nemet kentelio difont,
* Evrus ma ne glew ket
* Gewier, sotoni sof-kont,
* ’Wit hen koll dispaket.
* Penôs eta, ma Doue,
* E c’hallo ar bugel
* Miret dinam e ine,
* Chom fur ha chom santel ?
* Ret-mad ec’h eo d’ar vleuen
* Kavout tomder an heol ;
* Ewit ma chomo kristen,
* Reit Doue d’ar bugel !
* Gwelet ho peus ’us d’an dour
* Bleun koant, bleun bihan gwen ;
* Chom a reont serz ha flour,
* ’Keit ’ve krenv ar vammen ;
* Pa deu tom an amzerio,
* Ne chomont ket flour pell.
* Evel an dour d’ar bleunio,
* ’Fel Doue d’ar bugel !
* Siouaz, ma ve mastaret
* Kalon ar bugel-ze,
* C’houi, e dud, bet glac’haret,
* Ha lavaret neuze :
* Ar mor a-bez n’ hallfe ket
* Guialc’hi mat e galon ;
* Re abred eo bet blonset,
* Re don ’man ar poezon !
* En han’ Doue, kristenien,
* Miret ho pugale,
* Mar deo ar skol digristen,
* Bet kristen ’n ho tïe ;
* En yez ho pro, yez dispar,
* Gret d’ê karout Doue ;
* Anez e vefont digar
* Ouz o c’herent ive !
* Bretoned vat, me am eus c’hoant
* Da ganan d’ec’h eur zonig koant
* War gizio koz hon c’hendado,
* Re dilezet herie ’n o bro.
* Gwechall, en Breiz, e oa ar c’hiz
* Da diski mad ar c’hatekiz ;
* Kordan a re, ha pen-da-ben,
* An obero hag ar greden.
* Herie an de eo deut ar c’hiz
* Da gazout prim hent an iliz,
* Lezen Doue, a-vec’h disket,
* Abred, gant kalz a ve ankouêt.
* Gwechall en Breiz ne vije ket,
* Eur wech an heol et da gousket,
* Merched yaouank dre en hencho
* O tistrei eus an ebato.
* Ar vam herie ’oar ken krozal,
* Pa zeu he merc’h en noz tenval ;
* Ha koulskoude, tolet pled-mat,
* E ve kailhar ouz he dilhad.
* Gwechall en Breiz, ar yaouankiz
* A ’n em wiske herve ar c’hiz ;
* Mestr ha mevel, war ar steuden,
* Gave danve o zoleten.
* Ha herie ’n de nag a dudo
* A weler difetet ’n hon bro !
* Dispign a rer hep damanti
* ’Wit klask an tu da ’n em benti.
* Gwechall en Breiz, an dud yaouank
* ’Chome ’n o bro ! Ne oa ket stank
* Ar re ac’h e d’ar broio-pel ;
* Holl e vewent en Breiz-Izel.
* Breman, siouaz ! e tilezont
* Tad, mam ha bro, ha divergont
* ’Trezek Paris, hanv ha gouanv,
* E tiredont evel chas-klanv.
* Gwechall en Breiz, n’ouvean ket
* ’Zo bet unan bennak marvet
* Na gant an naon, na dilezet ;
* He holl dud Breiz he deus maget.
* Ha koulskoude er c’herio bras
* Kalz a Vreiziz a varw, siouaz !
* Dizorc’hennet eus a bep tu,
* Paour ha debret gant an astu.
* Gwechall en Breiz pep tiegez
* A ’n em blije, ha bep nozvez,
* O klewet len bue ar zent ;
* Perak ’rer ken ’vel diagent ?
* Diouz an noz koulz ha d’ar mintin,
* Ar pedenno war an daoulin !
* Doue dalc’hmad er pen kentan !
* Perak ne zonjer ken Ennan ?
* Gwechall en Breiz, a rum da rum,
* Ar Vretoned ’devoa kustum
* Da vont laouen d’an ofiso,
* D’an oferen, d’ar gouspero.
* ’Kichen herie ar yaouankiz,
* Kazet ganti hent an iliz,
* Na glask, siouaz, ’met ebato,
* Danso diroll, ha nozwejo,
* Perak kement a drubuilho,
* A dizurzo hag a daero ?
* Troet zo kein, e lec’h derc’hel,
* D’ar gizio mat en Breiz-Izel.
* Gwechall en Breiz, an anjeluz,
* Sonet pac’h e an heol da guz,
* E oa ar c’houlz d’ar yaouankiz
* Da vont d’ar ger… Ne oa ken giz !
* Distennet eo ar c’hiz vat-ze ;
* Ar vam, siouaz, d’an abarde,
* Ma ve er c’hraou an holl loened,
* A ve dinec’h gant he merc’hed.
* Eur plac’h yaouank, glas he lagad,
* Melen he bleo, ha skanv he zroad,
* A blije d’ei, eun tam a oa,
* Mont alïes da nozweja.
* En ti he zud ’oa he mam goz,
* ’Blije ket d’ei redadeg-noz ;
* Ar vaouez fur, alïes-mat
* ’Devoa krozet, krozet da-vat.
* « Kred ac’hanon, ma flac’h vihan,
* « Yaouank ec’h out, me am eus doan
* « E lakafes daero dourek
* « ’N hon daoulagad puilh da redek.
* « E lakafes eun de da vam
* « Ha da dud holl, ’zo c’hoaz divlam,
* « Da gavout mez ;… ma merc’h, diwall !
* « Ma merc’h, distro diouz an hent fall !
* — « O, ma mam goz, bezet dijen,
* « War ma hent c’hoaz n’em eus kât den,
* « Den ewit klask poanian ’vel-se
* « Ma zad, ma mam, na me ive.
* « Ha neuze, mam, me nan on ken
* « Er c’hatekiz ;… d’am oad pep den
* « A lar : ret eo d’ar yaouankiz
* « Redek, c’hoari, ha heuilh ar c’hiz. »
* O tont d’ar bourk, eur bla goude,
* E oe gwelet, d’an abarde,
* Eur vaouez koz, hi daoubleget,
* Gant eur vantel, pen-dispaket.
* Ha da zer-noz, ’traon an iliz,
* (En Breiz ’vel se eman ar c’hiz),
* ’Oe badeet eur bugelig,
* ’Met ar c’hleier a dawas mik !
* D’ar garante ec’h omp douget,
* Ewit karout ec’h omp krouet ;
* Karout aman war an douar,
* Karout eun de e barz ar gloar !
* Ha kaerat tra ’c’haller da gât
* Ez eo eur galon reizet mat,
* Pe ’ve en eur c’hastel ganet,
* Pe dindan toen-blouz kuzet.
* Karout a lar ’n em rei dalc’hmad,
* Hag en pep lec’h klask ober vad,
* Gôut an tu da bellât poanio,
* Pa ruilhont, gôut sec’han daero.
* Hevelep karante a bad,
* Ne velg na gant klenved na oad !…
* Honnez ’fat n’eo tam karante
* A baouez da garout eun de.
* Met nag a dud a ve faziet,
* Nag a galon en em roet
* A ’n em wel ankouêt, dilezet,
* Goude bean da-vat karet !
* Laret ’oa d’ei : o, me ho kar
* A-dreist pep tra war an douar !
* Komzo flour hag a herlinke
* Ar galonig paour a gare.
* Ya, gwirion ’oa he c’harante,
* Ar galon-ze ’oa digor tre
* D’an hini, gant e gomzo flour,
* Harze da welet eun treitour.
* Henvel-mat ouz eur vleuen splan,
* E kuze ’r piko ’oa dindan,
* Hag an treitour-ze, den fall tre
* ’Metan e-unan na gare.
* Evel ar prenv lous e vunum
* O labeï a rum-da-rum
* Ar bleun koantan, an treitour-man
* A glask koll c’hoaz re all breman.
* N’eo ket ’wit bean mastaret
* ’Doa koulskoude he mam garet
* Laket er bed ar bugel-ze !
* Diouti pell ar sonj-ze neuze !
* Nan, n’eo ket ’wit bean kollet
* ’Devoa ar c’hatekiz heuilhet,
* Hag eun de, hi, lorc’h mam ha tad,
* Lakat daero ’n o daoulagad !
* Gwelet breman ’n he daoulagad
* Daero, hi ken yaouank a oad !
* Dirak he zi an evn a gan,
* Hag he c’hreiz ’zo eur mor a boan.
* Hunvreet ’devoa evrusted,
* Karante, ha kât ’vel pried
* Eun den an ije he c’haret....
* An holl dreo-ze ’zo diskaret !
* Kenavo, yaouankiz evrus,
* Kenavo lec’hio dudius
* Elec’h ’choarie didamall !
* Kenavo levenez gwechall !
* Ha breman, c’hoarig an Ele,
* Nan eus forz pelec’h e vale,
* E kav d’ei, poan meurket kalet !
* Gant ar biz bean diskwelet.
* Evuruz eo c’hoaz ma teu d’ei
* Etrezek he C’hrouer distrei,
* Ha gant pedenno, gant daero
* Gwalc’hi he fec’hed ken c’houero !
* Bretonezed ha Bretoned,
* Laket start-mat en ho spered
* Kement man : Gouelan ’lec’h c’hoarzin
* ’Ra karante war an tu-gin !
* Ar gouanv kri ’zo tremenet,
* Ac’han da vla ’vo ken gwelet
* Ar rew gwen-kan, war an douar,
* O lintri ken brao gant al loar.
* Deut eo miz mae, miz a weler
* O tispakan bleunio te ner,
* Miz dudius, ma hadklewer
* Kan ha richan ’leiz ar girjer.
* Dindan lagad an heol lintrus,
* Pep tra hadkav, o tra zouezus !
* Bue, kened, liou ha c’houez-vat,
* E keit ma kan an evn dalc’hmad.
* Ya, kanan ’ra, a-hed an de,
* Ha fred gantan, e poagn ive ;
* En beg ar gwe, hag er c’hleuio
* Yan-gren ’darre ’glasko nezio.
* E-touez ar yeot, er prajeier,
* Bleun o sevel o fen seder,
* Du-man, du-hont, boudenno-spern
* Gant o c’houez-vat, ha bleun a-vern.
* Na kaer ive, er parkeier,
* Gwelet an ed, ’vel yeot tener,
* Gant an awel dalc’hmat hijet,
* Rodellet ha dirodellet !
* Diouz ar beure, eur c’hlizen wen
* Kouet eus an nenv, a stereden
* War ar yeot ha war an delio,
* ’Keit ’pign an heol ’kreiz an oablo.
* Ha ’kreiz an de e skuilh tomder
* Gant kement a nerz ma weler
* An trevado holl o kaerât
* Hag o kreski ’bep tol-lagad.
* An hencho-don, fall er gouan,
* ’Zo, tam-ha-tam, deut da zec’han ;
* Gant o sioulder e vo breman
* Disheol ’darre, epad an hanv.
* ’Hed an hencho e vo gwelet
* Denved bihan newe-c’hanet,
* Tost d’an tïe e vo klewet
* Sklok ar yar goz gant he evned.
* Hag eus tourio ar paroujo
* Mouez ar c’hleier breman ’grogo
* Da c’hervel tud d’ar pardonio,
* Klozet ’boe eun nebeut mizio.
* C’hoaz e sonont, bep abarde,
* Ewit bodan, e-pad miz mae,
* Ar gristenien ’dro da ôter
* Ar Werc’hez Vari, o Mam ger.
* Miz mae, miz an dudiusan,
* Eus an holl vizio ar c’haeran,
* ’Zo dibabet ’n askont da ze
* Ewit enori Mam Doue.
* Me anve eun iliz, eun iliz koant meurbet,
* Gant hon zud koz gwechall, ’kreiz eur zaon don savet.
* En dro dei eur vered, enni eur wazig-dour
* A ra dan diouskouarn muzik ken sioul, ken flour !
* Kaer eo ar vro ’dro d’ei, kaeroc’h n’eus ket en Breiz,
* Prajo glas er zaonio, koad tro zro d’e a-leiz !
* Meneier a bep tu, ha hencho gant graio ;
* Kân an evn ’us d’an dour, kân an evn er c’hoajo !
* Kaer eo pep tra ’dro d’ei, kaeroc’h n’oufed kavet,
* Nemet he zae dispar, sae-vein dantelezet !
* Ya koant ha brao ez eo, iliz koz Sant-Servez,
* Koant ha brao diabarz, koant ha brao diavez !
* 2° AR PARDON
* Gwechall-goz Sant-Servez en Breiz a oa brudet,
* Pardon ar bac’hado n’eo ket choaz ankouaet !
* D’ean teue bep bla, an daouzek a viz mae,
* Kristenien a bep oad, eus Gwened ha Kerne.
* ’Wit goull dre o feden, est mat hag ed-du kaer,
* Bennoz ar zant warne, ha war o farkeier.
* E pad ar gouspero, de ’rôk ar pardon bras,
* Ewit hijan ar rew strake ar penno-baz.
* Ha goude ’vije bec’h, ’tre Kerne ha Gwened,
* 'Wit gôut piou a dougje ar Zant ’maez ar vered.
* E-pad kantvlawejo, bep bla, da Zant Servez
* Hon zud koz, tud a fe, ’deue gant levenez.
* Evelte, Bretoned, karomp sent koz hon bro,
* Ha ’n em blijomp o vont bep bla d’o fardonio.
* Me ’blij d’in, ’kreiz sioulder an noz,
* Selaou mouez ar wazig-dour
* A dremen dre ar vered koz,
* ’N eur drouzal ken sioul, ken flour !
* Sioul ha flour, gwazig, ’ve da vouez,
* ’N eur dremen dre ar vered,
* Ha gôut a rez e tremenez
* ’Kichen korfo douaret ?
* Dcus, ma c’hori, betek ar vered.
* Deus da welet ar beio !
* Marteze, da zour binniget
* E servijo da zaero.
* Dirak ar be-ze, traez warnan,
* En-harz eur groaz-venerez,
* Greomp, mar karez, eun dihan ;
* Marteze ’klewfomp eur vouez.
* A bep tu d’imp man na glewan
* Nemet mouez ar wazig-dour,
* Gant trouz an awel o c’houezan
* Gwech-ha-gwech en beg an tour.
* Koulskoude, eus ma daoulagad
* E koue takenno daero ;
* N’on ket ewit harz da c’harmat,
* Daoust da zioulder ar beio.
* Eur vouez na glew ket ma skouarn
* ’Deu da gât hekleo ’n em c’hreiz,
* D’ober d’in junta ma daouarn,
* Ha laret : De Profundis.
* Deut eo an hanv, an amzer ma weler,
* En Breiz-Izel, a-leiz a vleun tener,
* Ha ma klewer richan war ar maezio ;
* Deut eo ar c’houlz ma krog ar pardonio
* Ha bean ’zo eul levenez henvel
* Ouz an hini a gav, en Breiz Izel,
* An den yaouank a gar start, war eun dro,
* Doue dreist-oll, e yez koant hag e vro ?
* Ma kar Doue e ziwall ouz ar fall,
* Bepret e vo en peuc’h ha didamall,
* E lec’h tremen dre ar vouilhen, ar fank ;
* Pegen evrus neuze an den yaouank !
* Karout a ray ar ger ’lec’h e ganet,
* ’Lec’h e vewas e gerent tremenet,
* Hag an hencho darempredet gante ;
* Goude Doue, d’e vro e garante !
* En Brezoneg e tiskas sin ar groaz,
* Ha komz ive, pa oa bihanik c’hoaz ;
* Gant Brezoneg, yez karet e dado,
* Gwech-ha gwech-all, e galon a drido.
* Rak nan eus ket eur yez war an douar,
* Hag a hallfe, koulz hag hon yez dispar,
* Trei ha distrei kalon eur gwir-Vreizad,
* Lakat c’hoarzin ha gouelan, bep pennad.
* Levenez c’hoaz ’nevo an den yaouank,
* D’ar garante e galon digor frank,
* O vont, o tont, e koulz ar pardonio,
* Gant mignoned, en eur ganan sonio,
* Sonio ar vro, gant tonio meurbet kaer,
* A ray sklokal traouienno, meneier,
* A lako skanv troad ar valeerien,
* En eur lakat o c’halono laouen.
* Ken brao ez eo, war douar Breiz-Izel,
* Bale d’an hanv, ha gallout tôl eur zel,
* ’Kreiz an douar, war an traouienno glas,
* Ha ’tal an aod, war gerreg ar mor bras !
* Gwelet ar bleun hadet ken niverus
* Dre ar prajo, ’us d’ar sterio trouzus,
* Klewet an evn a gân erdan ma c’hall,
* Ha kât disheol ’n hencho don ha tenval !
* Gallout ober e-pad an abarde,
* Goude ’r labour, tost d’ar ger, eur bale,
* C’hoari ’c’hilhou, en disheol ar gwe glas,
* C’hoari boulou, kant ha kant tra-all c’hoaz !
* Gallout d’ar zul lezel ar labourio
* ’Wit mont d’ar bourk da ’heuilh an ofiso,
* Gallout ive, rôk, goude an ofiz,
* War ar beio laret : De Profundis !
* Bewan evrus, lodenni gant re-all
* Eur levenez gwirion ha didamall ;
* Santout eo gwell karante ’leiz an dorn
* Ewit nan eo arc’hant a-leiz eur forn !
* O evurus tud yaouank Breiz-Izel
* A vev ’vel-se en bro gaer o c’havel !
* Breiz ewite a zo ’vel eur porched,
* Porched an nenv, bro ar gwir evrusted !
* Kaerat da zûn, sûn ar zalud !
* Sûn dudius ma weler tud,
* Goude o labour pemdeiek,
* Bep noz, a-leiz, o tiredek
* ’Trezek o iliz vinniget,
* Ewit kât bennoz an Hini
* Er Zakramant ’n eus teurveet
* Chom war an douar ganimp-ni.
* Sûn ar zalud, kaeran hini
* A zo er bla, ewidomp-ni,
* Dreist oll, a gred ’man Mab Doue
* Er Zakramant, korf hag ine !
* En gwirione, ha bean ’zo,
* Eur c’houlz all ken kaer ’pad ar bla,
* Ma c’hall an den gwelet tro-zro
* Bue ha kened en pep tra ?
* Flouroc’h ne vo ket an delio
* Na stankoc’h ive ar bleunio !
* Ar boudenno spern-gwen bleuniet
* Muioc’h a c’houez-vat ’strinkfont ket ;
* Ne vo gant an evned bihan,
* O tarnijal en-dro d’o nez,
* Na muioc’h a fred nag a gân !
* Sûn ebet kaeroc’h ’wit honnez !
* Ha setu perak ar c’hleier,
* E-pad ar zûn a gân seder ;
* Kanan ’reont, hag o mouez
* Eus lein an tourio, war ar maez,
* A nij ’wit rei da c’hout d’an dud
* E tosta ar c’houlz da lezel
* Al labourio ’wit ar zalud
* Ken karet c’hoaz en Breiz-Izel.
* Koaniet gante, yaouank ha koz
* Ac’h a d’ar bourk da glask bennoz
* Ar Zakramant. A vandenno
* E weler tud dre an hencho,
* O dilhad sul gwisket gante ;
* Darn, skanv o zroad, ac’h a fonnus,
* Ar re goz gorek a vale,
* Mes holl seder hag evurus !
* Hag en o iliz dastumet,
* Dirak an oter kempennet
* Ha goulouet a vleun, joaus,
* An holl a gân, a bed Jezuz.
* Jezuz a ’n em blij, a gredan,
* O vinnigan ar Gristenien
* A deu da c’houlen digantan
* ’Vel-se bennoz ha sklerijen.
* Bet ar zalud, ha deut serr-noz,
* An holl ’darre, yaouank ha koz,
* A distro d’ar ger evurus.
* Daoust e ve et an heol da gus,
* E chom c’hoaz eun ezen glouar :
* C’houez-vat a zo ’hed an hencho,
* Sioul eo pep tra war an douar,
* Brao eo hunvreal en Nenvo !
* Ken zod on bet gant an dud ma on chomet gante,
* Mes nebeut ane, siouaz, ’anve ma c’harante !
* Ebarz an Arbel zantel, ’wit an dud koulskoude,
* Dindan ar spes a vara, e choman noz ha de.
* Nag a Gristen a hallje rei d’in ’r pez a c’houllan,
* Eur galon dinam ha tom elec’h en em blijan !
* N’eo ket ewit chom dalc’hmat ’tre bewar blanken yen
* Ec’h on ’barz ar Zakramant roet d’ar Gristenien.
* Ine prenet gant ma gwad, ine ken talvoudus,
* Ine krouet ’wit an Nenv, ’wit bean evurus,
* Penôs aruout eno, ma ’deuet ket da gât
* An Hini a zo Bue, Gwirione ha Hent mat ?
* An Hini ho pezo c’hoant, ’rôk kwitât an douar,
* Da gât, pa welfet o tont ar maro ken digar,
* An Hini vo ho parner hag a zo er bed-man :
* Ho Tad, ho Preur, hag ive ho Mignon ar gwellan !
* C’houi dreist-oll, ho peus kollet kerent oac’h sod gante,
* A zo ganin evurus en o eternite,
* N’ankoueet ket e c’hallan, widoc’h burzud dispar !
* Bean ganec’h ha gante en Nenv hag en douar.
* — O Jezuz, trugare d’ec’h, selaou a rin ho mouez ;
* Alïesoc’h me deuio d’ho kât, a c’houdevez,
* Rak c’houi, hepken, o ma Mestr, c’hall magan ma c’halon,
* Derc’hel enni karante peurbadus ha gwirion.
* Ganec’h me a vo krenvoc’h ewit stourm ouz ar bed,
* Ganec’h ’kavin levenez, ganec’h ’m o doan ebet,
* Ha pa vo gant ar maro sklaset ma muzello,
* ’N eur vervel e larin c’hoaz, ma Jezuz, hoc’h hano !
* Kalon leun a drue, eus torfejo an douar
* O, bezet ankoueus ! (Diou vech)
* Eus ar glemmaden hir losket war vene Kalvar,
* O, bezet sonj ! o bezet sonj, Jezuz !
* Eus hon bro gwaleurus a wapa breman Doue
* O, bezet ankoueus !
* Eus ar Franz a difen holl gwirio santel ar Fe
* O, bezet sonj ! o bezet sonj, Jezuz !
* Eus ar re o deus c’hoant da vougan ar Fe gristen
* O, bezet ankoueus !
* Eus an tiegezio ’lec’h ma virer ho lezen
* O, bezet sonj ! o bezet sonj, Jezuz !
* Eus an dud a labour da goll ine ar bugel
* O, bezet ankoueus !
* Eus an ineo mat a ra bepret skol zantel
* O, bezet sonj ! o bezet sonj, Jezuz !
* Eus an diskadurez a ra brezel da Zoue
* O, bezet ankoueus !
* Eus an dud skiantek a glask o nerz ’barz ’n o Fe,
* O, bezet sonj ! o bezet sonj, Jezuz !
* Eus ar mallozio bras ’deu eus kement a c’heno,
* O, bezet ankoueus !
* Eus peden ar paour kez a ve gleb-dour ’n e barko,
* O, bezet sonj ! o bezet sonj, Jezuz !
* Eus an dud a labour d’ar zul evel d’ar pemde
* O, bezet ankoueus !
* Eus an niver a dud a ro d’ec’h o c’harante
* O, bezet sonj ! o bezet sonj, Jezuz !
* War eun dosennig a-us d’an Treo,
* A dremen sioulik dindan an delio,
* Iliz koz Gwengamp ’zo diazeet,
* Evel eur c’hastel, war ar roc’h kalet.
* A-us d’an draouien ha da dïe ker,
* Diwar-dro ’weler o sevel en er
* He zourio uhel, dispar-tre o-zri,
* En-dro d’ê evned, ’vel ’n dro d’eur c’houldri.
* Unan aneze, hanvet an Tour-kreiz,
* Lod ’nean savet ’rôk Charlez a Vleiz,
* War beder wareg ’zo diazeet,
* Gwareier teo-teo, a c’hiz-koz bolzet.
* An daou-all, tost-tost an eil d’egile,
* Etreze war-dro pemp kammad bale,
* Gwechall ’oa henvel ; breman e weler
* Tour ledan ha moan, kenver-ouz-kenver.
* ’Krec’h an Tour ledan eman ar c’hleier,
* Er c’hreiz, ar c’hloc’h bras, ar c’haeran ’glewer
* War-dro, ha tri-all. An hini bihan,
* Koz-koz, da dintal a-vec’h a dihan.
* Tour an horolaj ’hanver an tour all,
* E vein ’zo debret gant an amzer fall :
* En disheol heman eman ar Porched
* ’Lec’h ’ma teu kement a berc’herined.
* Porched binniget, Ti santel ar Vam
* ’Deuer da bedi, a-bell, da Wengam,
* Ennan ’ve dalc’hmad evel eun ezen
* A zav eus golo hag eus ar beden !
* En daou du d’ean, a-hed ar voger,
* ’N daouzek Abostol, kenver-ouz-kenver,
* Hag ’us d’an ôter, uhelik e-krec’h,
* Itron Wir-Zikour, he Mab war he brec’h !
* Salud, o Gwerc’hez ! nan hallomp tremen
* Hep lavaret d’ec’h eun tammig peden,
* Eus ho tron uhel, war ar beajour,
* Skuilhet ho pennoz, Itron Wir Zikour !
* Ha breman deomp diabarz ’n iliz,
* Toullet he leur-ven gant treid ar Vreiziz.
* Gwasat m’eo ledan, ha ma kav an den
* Levenez pa lar enni eur beden !
* En-kreiz an iliz bep seurt gwareier,
* Savet pell a zo, e pep koulz amzer !
* E tu hanter-noz, pilhero moan-moan,
* A-dal d’ê re-all pounner ha ledan !
* A-us e c’haller, ’tre ar vein tremen
* Ha kât labouriou ’vel na ve gret ken,
* Mein-rouz kizellet ken brao ha ken mat
* Ma reont d’ec’h chom batet ’bep kammad !
* Pen an iliz ’fad a zo eur burzud ;
* Ar re ’doa savet anean ’oa tud !
* Gant e volz ledan, e vein-benerez
* War ar gwareier na petore pouez !
* Harpet ’int ’bep tu, ha c’hoaz e plegont,
* Met pempkant vla ’so, ma n’eus ket ’n tu-hont,
* Ar vein-ze ’zo bet priennet ken mat
* Ma chomont peget ha kompouez dalc’hmat.
* Dindan ar c’heur-bras e zo relego,
* Relego prinsed pell a zo maro.
* E wareier kaer gwechall a zo bet
* Gant Charlez a Vleiz krec’h-traou alaouret.
* Tro-zro an iliz ’weler war gwer kaer
* Bue ar Werc’hez, bue hon Zalver,
* Sent ha santezed, ha darvoudou-all
* E kerig Gwengamp c’hoarveet gwechall.
* Dindan ar gwer-ze en em gav bolzo
* Elec’h ez eo bet, goude o maro
* Douaret kalz tud a ligne uhel,
* Lod ane brudet en hon Breiz-Izel.
* Ma ’peus lagad mat, gret tro an iliz ;
* Hag e kavfet c’hoaz meur a dra iskiz ;
* ’Met arôk kwitat, mar plij, daoulinet,
* Ha gret eur beden d’ho Mam vinniget.
* Kant vlavejo-zo, ar Vretoned koz
* O deus goulennet diganti bennoz ;
* Evelte, Breiziz, ’n em blijet ive
* O tarempredi Ti Mam ho Toue !
* Salud d’Ec’h, o Gwerc’hez vinniget
* Pa deu warnomp ar goulou-de,
* E teuomp d’Ho pedi, Mam garet,
* Da ginnig d’Ec’h hon c’harante !
* Diskan :
* Silaouet hon feden-a-galon.
* Mam, c’houi eo bepred hon rikour ;
* Bezet ewit biken hon Itron
* Itron Varia Wir-Zikour (Diou wech).
* Mam ar graso a deu eus Doue,
* Diouz ar pec’hed hon diwallet ;
* Goullet na vo kammed hon ine
* Gant e roud mezus mastaret !
* ’Wit ho pugale bet an difen,
* O Mam dener, ’kreiz ar brezel ;
* Bet o Frovidanz en pep tachen,
* Breman ha pa vo red mervel !
* Ha neuze evel gras diwean,
* ’Wit ’momp peuc’h an eternite,
* Gret er bed-man, ’lec’h ’tremen pep tra,
* ’Vo peurbadus hon c’harante !
* Ar zadorn arôk ar sul kentan
* A viz goueren, e ve gwelet
* Pobl en Gwengam deut da bardonan,
* Ha da bedi o Mam garet.
* Diskan :
* D’he forched koz deut c’hoaz er bla-man,
* Evel ma teue ho tud koz ;
* Deut c’hoaz, Bretoned, da bardonan,
* Ewit kât graso ha bennoz ! (Diou wech).
* Rak en oabl e welomp keumoul du
* Pounner ha dare da strakal,
* Hag en hon bro, siouaz, a bep tu,
* Ar fall, an dizurz dishual.
* Deut da c’houlen bean skoazellet,
* Ewit gallout miret ’n ho kreiz,
* Ar fe gristen keit-zo gwriennet
* E-barz kalon bugale Breiz.
* C’houi, gantan oad, ar boan, daoubleget,
* Deut d’hunvreal er baradoz ;
* Ar Werc’hez, agred d’in, na ro ket
* Gwelloc’h bennoz ’wit d’an den koz.
* Tado ha mammo ho peus ive
* Reuz da vat, ha trubuilh meurbet,
* Deut da c’houlen digant Mam Doue
* Chom divlam ha kristen bepret.
* Deut c’houi dreist-oll, yaouankizo Breiz,
* Da bedi Itron Wir-Zikour ;
* Rak er bed a zo kuzet a leiz,
* ’Wit ho tapout, stigno treitour.
* Deut, ma mignoned, Barzed kristen,
* Da c’houlen digant ar Werc’hez
* Ma vezo bepret skeltr ho telen
* ’Wit hadan vad ha levenez.
* Deut niverus dimeus Breiz Izel ;
* Brao eo bale, krog eo an hanv !
* Daoust d’ec’h diouz Gwengam da vean pell,
* Karante ’dle rei d’ec’h troad skanv.
* Eun dudi e vezo d’ec’h klewet
* Mouez ar c’hloc’h bras o son bepret,
* O kas pell e voubou ’wit laret :
* Da Wir-Zikour deut Bretoned !
* Ha pa vefet aru en Gwengam,
* Deut da zaoulinan er Porched,
* Dirak skeuden burzudus ar Vam
* A gar kement ar Vretoned.
* Itron Wir-Zikour ’zo galloudus,
* En he Forched ’c’haller gwelet
* Pegement a dudo gwaleurus
* Ganti a zo bet rikouret.
* A vein-gwen e welfet goulouet
* Mogerio ar Porched koz-ze,
* Ha war bep men e welfet skrivet :
* Itron Wir-Zikour, trugare !
* Goude, gret tro Iliz Gwir-Zikour
* Savet ken kaer gant ho tud koz,
* Klasket, mar karet, eur c’hovezour,
* Ha gret ar prosision-noz.
* Bet an tantajo war ar blasen,
* Ma c’hallet, deut ’barz ar c’heur-bras,
* E tal en ôter vras kaer ha gwen ;
* D’ei, gwechall, ho mam a bokas !
* Muioc’h drant ’wit mouez an evnigo
* A gân bemde war lein ar roz
* ’Vo d’ho skouarn kân ar c’hantiko
* Kanet en Iliz d’hanter-noz !
* Kantiko Breiz, en yez hon zado,
* Lezet ganimp gant hon zent koz,
* Ha da heul ’nê mouez flour en ogro,
* O kaerat kân, ha kaerat noz !
* Plijout ’râ d’ar bugel diskwizan
* War varlen e vam pa ve skwiz ;
* Ken dous, Gwerc’hez, ken dous e kavan
* Tremen an noz en hoc’h Iliz !
* E pad ho pardon, Gwerc’hez Vari,
* Digoret ho kalon frank-frank
* Ewit binnigan kement-hini
* Ho pedo, koz kouls ha yaouank !
* Arôk kwitât Iliz Gwir-Zikour
* Savet a-us d’eun draouien don,
* E-lec’h e ruilh an Treo e zour,
* E kanfomp holl a greiz-kalon :
* diskan diwean
* Klewet ho Pretoned, Mam garet,
* Itron Varia Wir-Zikour ;
* Gweloc’h eo d’imp mervel ma ve ret,
* Ewit bean eun de treitour ! (Diou wech).
* Itron Vari Wir-Zikour,
* Mam vat, Mam a drue,
* Lezet da gouean an dour
* A freska an ine,
* Dour ar c’hras, dour ar pardon
* A c’houlennomp herie
* Ewit ma vo hon c’halon
* Divlam dirak Doue.
* Gras-Doue en hon c’halon,
* ’Vefomp, o tra souezus !
* Gwir vugale d’Ec’h, Itron,
* Ha breudeur da Jezuz,
* Neuze, gwir bercherined,
* Petra c’hallfemp goulen,
* Petra ha ne rofac’h ket,
* En distro, d’hon feden ?
* Goulen a reomp, Gwerc’hez,
* Ma chomo start bepret,
* Evel an derv war ar maez,
* Ar Fe er Vretoned ;
* Miret d’hon bro he gizio,
* He yez ’vel n’eus hini,
* Gret ma vo ’n hon gwazio
* Gwad kristen o virwi !
* Hon zikouret da vean
* Kristeién pen-da-ben,
* Kristeién hep marc’hatan.
* Dre-oll, en pep tachen ;
* Divlam ar gerent bepret,
* Kristen ar vugale ;
* Neuze peuc’h hag evrusted
* A deuio hep dale.
* Gret ma vo Doue karet
* En holl diegezo,
* Ha ma vo darempredet
* Ganimp an ilizo,
* Gret ma vo miret ar c’hiz
* Da vont war ar beio
* ’Wit laret : De profundis,
* En koun an dud varo,
* N’ankoueet ket, o Gwerc’hez
* Penôs aboe pell pell,
* Ec’h oc’h da Vreiz Rouanez
* C’houi hag ho Mam zantel,
* Ho-tiou bezot he skoazel,
* Miret ar Vretoned
* Eneb ar re ’ra brezel
* D’ar gwir, d’ar lealded.
* De ho pardon bras, Gwerc’hez,
* Dastumet ’n hoc’h Iliz,
* N’hon deus holl nemet eur vouez,
* Mouez gwir vugale Breiz,
* Nemet eur vouez ’wit laret :
* Gwerc’hez, Mam da Zoue,
* Breiz-Izel kristen miret,
* Gant hec’h holl vugale !
* Patronez parouz Plouaret,
* Ni ho ped a greiz-kalon ;
* C’houi ’zo Mam da Zalver ar bed,
* Main d’imp ive, hag Itron !
* Diskan :
* Itron Varia-Blouaret,
* Patronez vat ha santel,
* Roet sklerijen d’hon spered,
* Nerz d’hon c’halon, ha skoazel,
* Ewit chorn gwir-gristenien ,
* Hag ho karout da viken ! (Diou wech).
* An drouk-spered na baoues ket
* Da c’hedal ’n dro d’imp noz-de ;
* Hon zikouret da stourm bepret,
* Ha diwallet ho ine !
* Ar bed, gant e stigno kuzet,
* A glask distrei hon zello
* Diouz hent ar gwir-evurusted,
* Diouz hent an Nenv, hon gwir vro.
* En hon c’hreiz e ve kann ive,
* Etre ar vad hag ar fall ;
* Aliës, siouaz, hon ine
* Ouz hon c’horf a renk diwall.
* Pa deuio anken ha glac’har
* Da rannan hon c’halono,
* Mam vat, na vezet ket digar,
* Deut da stankan hon daero !
* Gwerc’hez dinam a bep pec’hed,
* Miret ine ar bugel ;
* Gret ma vezo bepred sturiet
* Gant eur vam fur ha santel.
* En tad, evel er vam gristen,
* Gwriennet ervat ar fe,
* Gret ma vo miret pen-da-ben
* En o zi lezen Doue.
* Gret ma kerzo ar yaouankiz
* Dalc’hmat, en hent ar furnez ;
* Ma tarempredo an iliz,
* M’ho karo, dreist oll, Gwerc’hez !
* Harpet an den en e gozni,
* Gant ho prech vadelezus,
* Ha sikouret kement hini
* A zo aman gwaleurus.
* Gwerc’hez, daoulinet ’n hoc’h iliz
* E c’houlennomp ho pennoz,
* Binniget ho parousianiz,
* Kaset ’nê d’ar Baradoz.
* Ma kavomp ken kaer ho skeuden
* War hon gweren-vras liwet,
* Pegen kaer ’vo ’ta, da viken,
* En hon gwir-vro ho kwelet.
* Da ugent vla bean klanv war eur gwele
* A zo garo !
* Poanius meurbet gwelet o tont hep dale
* Spez ar maro !
* Daugent vla anden ’n eve c’hoant bewa
* Ha chom er bed
* Ewit gallout eus e yaouankiz tanva
* An evrusted. (Diou vech)
* Eur plac’h yaouank, aboe eun nebeut mizio
* ’Devoa renket
* En he gwele, arôk ma koue an delio
* Chom astennet ;
* Ha koulskoude, an evnigo a gane
* Dirak he zi ;
* Ar glanvourez na re, o klewet ane,
* ’Met hirvoudi.
* Da hanter-eost e keit ’vralle ar c’hleier
* En o zour koant,
* Ewit gervel an dud dirak an ôter
* Gant o mouez drant,
* Ar plac’h yaouank a zistankas da ouelan
* Hag a laras :
* « Gwerc’hez Vari, C’houi eo ma Mam ar gwellan !
* Gret ’vewin c’hoaz ! »
* Chom a reas goude-ze ’vel morgousket,
* ’Keit ma pede
* He mammig paour trubuilhet ha glac’haret,
* ’Pen he gwele.
* Kloc’h ar zantus a zihunas ar plac’hig
* Dinerz meurbet :
* « O kaerat tra am eus gwelet bremaïk,
* Ma mam garet ! »
* Ar vam dustu a stokas he muzello
* Ous tal he merc’h
* A ’n em gavas ken gwen dirak he zello
* Evel an erc’h :
* « Ma merc’hig vat, lavar d’in pez ’teus gwelet
* ’Pad da hunvre ? »
* — « Gwelet em eus, endro d’ei kalz Gwerc’hezed,
* Mam ma Doue! »
* Eur c’hlizen yen a c’hlebias he zal kerkent,
* ’Keit ma klaske
* Stardan ar groaz war he muzello melen,
* Ha ma lare :
* « Gwerc’hez Vari, o na brao ez eo mervel,
* Pa deuet C’houi
* Da zigemer, en eur choarzin, ho pugel !
* Mari ! Mari ! »
* — « Kenavo d’Ec’h, o Itron Wir-Zikour,
* « Ouz Ho karout skanv ’m eus kât ma labour,
* « Aman ’dare, diwallet ho pugel,
* « D’ean, bepret, reit sikour ha skoazel ! »
* Eur gir c’hoaz ’rôk klozan ma zon !
* Bew evrus aman, ma mignon.
* Evrus kichen da iliz koant,
* Pell diouzit poan ha nec’hamant,
* Evrus ’n eur vro a zo ken brao,
* Gant he zaonio hag he c’hoajo !
* ’Lec’h ma klewi trouz ar sklujo
* Ha kân flour an evnedigo ;
* ’Lec’h dreist-oll ’kavi karante
* A zo gwell c’hoaz ’wit kement se !
* Ha breman, pôtred Coatascorn,
* Fin ’zo d’am zon, tanet ho korn !
* N’hallan dihan hep kas eur beden
* D’an Hini ’n eus karet kement,
* D’an Itron Varia Wir-Zikour,
* ’Wit ma vinnigo e labour :
* O Patronez oat kerig Gwengamp,
* Chomet bepret e wellan Mam,
* Ha tolet eur zell a drugare
* ’Warnan hag e barouz newe ! (Diou wech).
* O santez Barba evurus,
* Diou wech kurunet gant Jezuz,
* Kurunet evel merzerez
* Ha kurunet evel gwerc’hez !
* Plijet ganec’h a bep gwalen,
* En pep lec’h, dalc’hmad hon difen ;
* Miret hon zud hag hon mado
* Ouz an tan hag ar c’huruno !
* Reit d’imp ar c’hras ’rôk hon maro
* D’hallout kât hon zakramancho,
* Ar c’hras da gât eur maro mat,
* Deut da zerri hon daoulagad.
* Kaon adarre en hon bro !
* Kaon ha tristidigez !
* Ne glewer komz tro-war-dro
* ’Met eus bugale gez,
* Bugale hon bro lac’het,
* En kof eur lestr brerel !
* Ar vro ar muian gwasket
* Dalc’hmad eo Breiz-Izel !
* Nag a Vreiziz adarre, e-kreiz o oad skubet !
* Tud yaouank, krenv ha yac’h-tre en eun tol bruzunet !
* Penôs eta, ma Doue, e lezet ar maro
* Da ziskar ken didrue martoloded hon bro ?
* Breiz aboe eur pennad ’zo, a bae eur gwall-skoden,
* Dalc’hmad, p’aru gwaleurio, enne ’deve loden !
* Bugale he deus eta, bugale niverus,
* Na grenont dirak netra, betek mervel sentus !
* E-touez ar vartoloded
* Drailhet war ar Iena,
* Hanoio ar Vretoned
* Eo a gals ar stanka !
* Enor d’ar re ’zo koueet,
* Henvel ouz merzerien,
* Enor d’ar re ’zo chomet,
* Breiz, enor d’az mibien !…
* Pell a zo bugale Breiz,
* War vor ha war douar,
* A goue ’wit ar Franz a-leiz,
* Hag ar Franz ’zo digar.
* Ya, digar eo ’n o c’henver,
* Ret-mad eo hen laret,
* Ar Franz n’ ra ket he dever
* ’Kenver ar Vretoned !
* Ma ro Breiz-Izel d’ar Franz kement a vugale,
* Ar Franz n’ gleje ket, michanz, kas ken prim da vale
* Ar beleg a c’houlenne gwelet ar glanvourien,
* Rak ar loden-vras ane, sur-walc’h, oa kristenien.
* Prezidant ar Republik, pelec’h eta eman,
* Pa ra ’n Eskob katolik ar beden diwean ?
* Ne gred ket en em ziskoe, ’wit laret, dre eno,
* Penôs ec’h eo c’hoaz Doue mestr bras an armeo.
* Mes n’eo ket ar Franz gwirion a zo oc’h ober-ze,
* Kentoc’h kals ar Franmason, gwir enebour hon Fe !
* ’Ni, Breiziz, da vihana, pedomp ewit ar re
* ’Zo marwet war ar Iena !… Doue gant o ine !
* Bokejo kuzet en draouien,
* Ouz ho kwelet me ’ve laouen,
* ’Vel ma c’halon, c’houi ’pe ive
* Daero e kreiz ho pleun newe.
* Pa ve tomder e-kreiz an de
* ’Vel ma c’halon sec’hed ho pe ;
* Piou a rey d’imp freskadurez ?
* Piou a rey d’hon sec’hed paouez ?
* ’N disteran awel gri a ra
* A lak ac’hanoc’h da blega ;
* Eun ezen glouar da dremen,
* Ha kerkent e savet ho pen !
* War gât an nenv ’savet ho pen,
* ’Us d’ar yeot hag ’us d’ar c’hlazen,
* ’Vel ma c’halon ’fell d’ec’h tostât,
* ’Wit kât nerz, ouz an nenv dalc’hmad !
* Berr e vezo an dewejo
* A dremenfomp aman, bleunio !
* Roomp, ’keit ’vefomp en draouien,
* Da Zoue c’houez-vât hon helen !
* E-touez holl bleunio an douar,
* Ar lilïen a zo dispar ;
* Gant he c’houez-vat hag he c’hlanded
* ’Eo rouanez ar bleun bepred.
* Ne blij ket d’ei an awel yen,
* Pa c’houez e pak kerkent he fen ;
* Ne ziwan ket en douar fall ;
* Ouz ar glao eo ret hen diwall.
* Peurvuan e ve kuntuilhet
* Ewit kaerât lec’hio karet ;
* Gant lili gwen e kempenner,
* Eus ar c’haeran, be pe ôter !
* Henvel-tre ouz ar lili gwen
* ’Kavan ar yaouankiz kristen ;
* Ar yaouankiz a ’n em ziwall
* Ouz ar bed ’zo breman ken fall !
* Ar burete eo ar vleuen,
* Ar vodesti an delio glas
* Anez pere ar lilien
* ’Deu buan da wenvi, siouaz !
* — « War ar c’hlazen deus ganimp ; bugel, deus da c’hoari !
* » Ni a ray, hep gôut d’az mam, jabadao, kaniri ! »
* — « Nan, ’me ar bugelig fur, ma mam he deus laret
* » Penôs ’lies, er c’hlazen, aered a ve kuzet, »
* — « Plac’hig yaouank deut ganimp, dre ar gwenojenno,
* » Goude koan ec’h eo ken brao ober kontadenno ! »
* — « Nan, emei, rak gôud a ran penôs, ’n hon zraouienno,
* » Pa ve noz, wit hon tapout, Satan ’stign higenno. »
* — « Ho pried ’zo pell du-hont, ’chomet ket hoc’h unan,
* » Ni ho ped, kwitât ho ti, ha deut ganimp hep doan ! »
* — » Me ’blij d’in pa deu zerr-noz, azeet ’tal an tan,
* » Sonjal em fried karet ; neuze me ’bed, me ’gan. »
* Eun de ar paour kez pried, gant amzer fall tapet,
* E-kreiz ar mor don, siouaz, eur be an eus kavet.
* — « Daero dourek ’deus redet ’hed ma dioujod koac’het,
* » ’Met esperi ’ran eun de, en Nenv, kât ma fried. »
* E kichen eur groaz dister, en bered ar barouz,
* Am intanvez paour a deu, alïes ha didrous :
* « En harz ar groaz, emezi, me ’gav konfort ha joa,
* « Ma c’hroaz nan eo ket eur bec’h re bounner ’wit ma skoa. »
* Pa zo bet deut d’hen kavout mignoned he c’hare,
* Ewit rei d’ezi o dorn, ’wit dimi a newe :
* « Re e karan, emezi, an hini ’m eus kollet,
* « Dean ’vin bepred fidel, ne addimein ket. »