OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Loden gentan — IX.

| ◄ Breiziz ive a ro d’Arvoriz o fe gristen | Bretoned Kymri a vir o fe epad ar brezel bras | Kymriz a vir o yez. — Ar varzed hag o marvailho. — Ar roue Arzur ha Marzin ► |
Hag ar Vretoned a oa chomet en Breiz-Veur, dre m’o devoa ’n em waskedet eneb ar Zôzon a-dre da veneio Kymri pe Gornwall, daoust ha miret o doa, int ive, o fe hag o yez ?
O fe da gentan ? Ya zur, ha gant seulvui a galon m’o devoa bet da stourm eviti : o ilizo a oa bet diskaret ha kalz eus o beleien a oa bet lac’het gant ar Zôzon. Eun de, arôk eun emgann, o devoa teulet ple ar re-man d’eun torkad menec’h a oa o pidi Doue war eur mene evit o breudeur a oa dindan an armo : raktal ec’h ejont d’ê hag o lac’hjont betek an diwean.
Da veur a Vreizad e rejont evelse gonit kurunen ar verzerinti. Memes tra, ne golle ket ar Vretoned kalon. Lorc’h zoken a oa deut d’ê o sonjal o doa miret en o fe eun tensor a dalvoudegez dreist-muzul, eun tensor sort n’o devoa ket o enebourien, ha ze a oa evite peadra d’en em gonforti en o gwalleur. En gortoz e oant da vean, da vihanan, evurusoc’h evit ar Zôzon goude o maro.
N’ouzer ket kalz tra eus istor o Iliz epad an amzer a helpenn hag a drubuilh ma oa evite ar c’hwec’hvet kantved.
D’ar mare-ze e veve c’hoaz sant Iltud : hen, ’vel m’hon deus gwelet, a zavas manati Bangor hag hen a skolaas ar venec’h santel ha gouiek a rêr anê sant Pôl Orelian, sant Samson, sant David pe Divi, ha sant Gweltas.
An daou gentan hon deus gwelet o vont da Vreiz-Vihan.
Sant David an neus grêt kement a vad da Gymriz, e vreudeur, mac’h ê enoret gante evel patron o bro : en Menevia e oa abad hag eskob.
Sant Gweltas a zo brudet, n’ê ket hepken en Breiz-Veur, mes ive en Iverzon hag en Breiz-Vihan. Santez Berc’hed a reas d’ean dont da Iverzon er blâ 525 evit peurober labour sant Patrik. Mes adalek ar blâ 530 e tistro da Gymri hag eno e skriv al levr an neus talveet d’ean kement a veulodi : Dismantr ar Vretoned, setu hano al levr-ze. N’eus ket eul levr ken koz hag hen evit disklerian d’imp istor hon zado a Vreiz-Veur. Panevetan, e vijent dizanav evidomp.
Ar blâ 538, e fellas d’ean ive mont da Vro-Arvor. Ober a reas e zisken en enez Houad, da gentan, ha goude e gourenezen Rhuys, elec’h ma savas eur c’haer a vanati : en Bro-Wened ne oa c’hoaz hini ebet. Diweatoc’h ec’h eas donoc’h en douar Arvor hag e treuzas, koulz laret, Bro-Wened ha Bro-Gerneo a-bez, ’n eur brezeg war e hent an Aviel.
Eur mignon d’ean, eun abad santel hag a oa ive prins ha brezelour, en eur gir sant Kadok pe Cado, a zeuas eus Kymri evit hen gwelet. Hen eo a renas, goude sant Divi, manati Menevia. Beaji a rê kalz, ha dre ze, emichans, ne c’hwitas ket da vont d’ober eun dro betek Bro-Arvor evit gwelet e vreudeur divroet hag ispisial e vignon sant Gweltas. War ôd ar c’hreiste, elec’h eman breman Etel, e tivoras. Mes distrei a reas prest goude da vro e gavel ha mervel a reas eno evel eur merzer, treuzet d’ean e galon gant goav eur Zôz.
Miret o deus eta Kymriz ha Kornwaliz o fe, daoust d’ar brezel a boueze warne.
# Loden gentan — I.

| Perak en beaj ha gant piou | Eur zell war istor Breiz-Veur. — Ar Gelted hag ar Romaned ► |
Al loden goantan eus Breiz-Veur hag an hini ac’h eo ar muian stag outi ma c’halon a Vreizad, da laret eo, Bro-Gymri, a welis breman ’zo dek vlâ. Kalz a blijadur hag a vad a reas d’in ma beaj. dreist oll dre ma oa bet grêt d’in eun digemer kalonek en Cardiff gant an Tad Haide, hag en Llanover gant an Itron Herbert. Mes, evit mont di, e renkis treuzi eur c’horn douar eus Bro ar Sôzon ha na lavare gir d’am c’halon : yen hen kaven ha ’vel divlaz, ha ken yen-all, an dud a zo o chom ennan. Balamour da ze, n’am oa nemet eur c’hoant ’n eur laret kenavo da Gymriz : distrei eün d’ar gêr dre Southampton (lennet Saous…), elec’h kemer hent ar vugale skol, elec’h ober eun dro dre Londrez, kêr-benn Bro-Zôz.
Ha setu ne gemeran ar bluen hirie nemet evit lakat aman dre skrid eun doareïg bennak eus ar veaj grêt ganin vit an deio en… Londrez.
Ya, en Londrez, elec’h, ma oa fê ganin mont. Me lar d’ac’h n’ê ket mat laret : « Biken ne danvaïn eus ar sort souben. » Grefet, marteze, ma den mat, ha stad vras ennoc’h. Fe, me zo bet en Londrez ha n’am eus ket a geun. A bell ac’hane ! A greiz kalon e trugarekaan an Otro Doue da vean eünet pep tra en hevelep doare ma ’m eus gallet mont di.
Ar pez an neus am laket da hadtreuzi ar Manch eo ar c’hoant da griski an enor a glaske katoliked Bro-Zôz ober da zakramant adorabl an Oter en eur c’hendalc’h pe eur vodadeg vras a dud a fe. Hon Eskob karet ive, eun Eskob ha na oar ket c’hoaz petra eo diskwizan, an nevoa roet e hano evit-se. Penegwir, ouz ar ret, e c’hellen mont d’hen heuilh, daoust perak e vijen chomet er gêr ? Eun tregont all bennak eus e veleien a reas ar memes sonj, hag i en hent ive : ne oa ket marteze tri eskob eus Frans hag o dije bet kement eus o beleien endro d’ê. Al loden vrezonek euz hon eskopti he devoa roet nao anê : an Otro Alan, person-dean Laonon, an Otrone Raoult, person Plougonver ; Milon, person Plual ; Kergus, person Plian ; Ar Gall, person Sant-Servez ; Ar Moël, person Santez-Trifina ; Gonidec, kure en Gwengamp ; Menguy, kure en Kemper, ha me.
Dre Bariz ec’h ejomp oll, hag ac’hane e tapjomp Breiz-Veur, darn dre Diep ha Newhaven (lennet Niouheven), darn dre Voulogn ha Folkestone. Ar rum-man a oa ennan beleien Bro-Dreger ha Goelo, gante c’hoaz an ôtro Emil Neumager, eus Gwengamp.
Ar meurz, an 8$^{et}$ a Wengolo, war dro taer heur eus an abarde, e lakjomp troad war douar an enezen vras, ha kenkent en eun tren hag a gasas ac’hanomp ’trezek Londrez.
* ↑ An Otro Kergus a zo breman person en Panvrit-ar-Beskont.
* ↑ Breman person kouent Ar Groaz, en Paris.
* ↑ Breman kure en Lanhuon.
# Loden gentan — V.

| ◄ Breiziz goneet abret d’ar fe gristen | Sant Jermin en Breiz. — Emgann an Alleluia | Breiz gwasket gant ar Zôzon hag an Angled. — Koll a ra he hano ► |
Er mare-ze e veve en Rom eur manac’h breton, hanvet gant ar Romaned Pelagius : en e vro e touge an hano a Vorgan, gir hag a zinifi, evel Pelagius, ganet eus ar mor. Hag hen da skrivan levrio a oa dislivet enne ar fe gatolik : war e veno, n’an eus ket ezom an den eus gras Doue evit ober ar vad. Raktal e savas eneb ar fals kreden-ze mouez an doktor bras, sant Ogustin, ha raktal ive e oe kondaonet gant ar Pab.
Memes tra e plijas da veur a vanac’h hag a veleg breton.
Nec’het bras e oa ganti an eskibien, hag int o c’houlen sikour digant Rom. An Tad Santel ar Pab a gasas d’ê daou eskob eus Bro-C’hall : sant Jermin, eskob Auxerre, ha sant Loup, eskob Troyes. ’N eun daou vlâ e teujont a-benn da vougan fals-kreden Pelaj. Neuze e tistrojont d’o bro. Koulskoude sant Jermin, eur wej all c’hoaz, ar blâ 447, a reas eun dro en Breiz evit gwelet e venec’h.
Jermin na oa ket awalc’h d’ean stourm ouz fals-kreden Pelaj. Fellout a reas d’ean ive sevel manatio elec’h ma vije kavet menec’h disket mat, gouest da rei d’o zro d’ar gristenien eur gelennadurez reiz ha gwirion : ne oa, koulz laret, nemete a veleien hag o abad an nevoa ive ar peurvuian ar garg a eskob. Lan-Iltud, Lancarvan ; Ti-gwenn ha Bangor-Is-koed, setu ar manatio ar vrudetan a zo bet savet en Breiz gant sant Jermin pe da vihanan gant e ziskibled.
An hini anê a anaveomp ar gwellan (ni Bretoned Arvor) eo sant Iltud. Ouspenn ma reize ervat e venec’h war hent ar zantelez, o c’hentelie ive war bep sort skiancho : e vanati a oa zoken eun ti-skol evit bugale ar roueïgo ha penno bras ar vro. Eno eo bet skolaet sant David pe Divi, a chomas dalc’hmat e Bro-Gymri ; eno ive sant Gweltas, sant Leonor (en galleg Lunaire), sant Pôl Orelian ha sant Samson, a welfomp, ne vo ket pell, o vont da vevan ha da vervel en hon Bro-Arvor.
Ar pez an neus talveet da sant Jermin dont a benn, e-touez Breiziz, eus kement a labourio, eo a dra-zur, e tu-hont da c’hras Doue, e volante didrec’h, nerzet gant eur fe birvidik. Mes an tôl zikour a roas ar zant d’ê, ar blâ 430, enep da Skosiz, o gwaskerien, an neus, a dra-zur, kresket warne e grog.
E oad o lidan gouel Fask hag eur strollad Bretoned a oa o paouez bean bet badeet gant sant Jermin, pa lampas warne eur vanden Skosed (ar re-man a oa c’hoaz tud divade). An eskob a oa bet gwejall komt ha mestr arme. Setu perak hen gwelomp dioustu o reizan e gristenien neve evit mont d’am emgann.
Ha goude m’an neus intanet o c’halono gant an tan a deve e hini : « Dao d’ei breman ! emean. War rôk d’hoc’h enebourien, ’n eur huchal a bouez ho penn : Alleluia ! »
Prest goude e oa dornet Skosiz ha dornet a-blad. Heman ê an emgann a rêr anean « emgann an Alleluia ».
# Mathurin an Dall

| ◄ Tadik kos ar brabanser | Mathurin an Dall | Ar Jikoloden ► |
Iaouank e kollis ar gueled… An eostik, ma lavarer mad, A gan flourroc’h e’n he gaouet Pa vez dallet e zaou lagad : An dall, a gærik Kemperle, E’n he lochen e ribl an dour, Evel an eostik a zoun flour Etre an Izol ag an Elle.
Iannik-ar-japel, em c’hichen, A c’hoari gant he viniou, Dreist oll pa zun bord e veren Evit souplad e vuzellou Nag hen a sko, Iann va c’homper, Gant he zounerezik lirzin Ha d’he heul pa sko Mathurin Eo mars guelet penaos e fringer.
Bet oun e Paris, eun devez, O sini dirak ar Roue Hag hen, kouls ha tud e balez, Gant ar blijadur a c’hoarze, A c’hoarze krenv, a c’hoarze pell, Hep gallout miret da c’hoarzin O klevet an dall Mathurin O tistaga toniou Breis-Izel.
Malo-Korred a gear Ahez, Kenta grenadour a Vro-C’hall, A veritas klevet ivez Sounerez Mathurin an dall. A dost, a bell e tiredet, Da velet patroum ar soudard Ha da glevet mouez va bombard O kana enor ar Vretouned.
Kals all a vije pinvidik Ha gan-hen-me ne jomm netra Nemet izign va bombardik Da c’hounid va zammik bara. Mez a ze pikol fors ne ran ; Mê ’zouno keit ha ma vevin Ha deis va maro na gollin Nemet va boumbard a va diskan.
# Matulin ar barz dall

Paotred, plac’hed iaouank, c’houi lamme o tridall,
Pa glevac’h, dre Gerne, Matulin, ar barz dall,
O trei, gant he vombard, toniou wie atao
Lakat finv er wazied, digeri jabadao,
Ouelit, n’her c’hlevot mui ! Enn he vez ien eo mik ;
Maro eo Matulin, dialan hoc’h eostik.
He ene zo nijet da vro ann telennou,
Bro ar barzed zo bet skiltruz ho c’halounou ;
E kaloun ar barz koz ’vel eunn ograou gane, Hag hen oc’h ehana, evned a ziskane.
Evid-omp-ni, Breiziz, hon diskan, zo daelou : Koueza ra ar gwez braz, seac’h out-ho ann deliou.
E kornik ar vered, kousket enn da c’hourvez,
Selaou e-kreiz ann noz, a-zindan da vean-bez,
Selaou hag e klevi avel Breiz o voudal,
O kana hirvouduz toniou ar paour keaz dall.
Mar tihunez neuze, barz, n’as pe ket anken,
Rak ma klemm ann avel, ouela a ra ann den.
Hano vo ac’hanoud gand da vroiz kalounek,
Endra vezo e Breiz ebad ha Brezounek ;
Kana rai da doniou kerdign meur a delen,
Evel ec’h euz klevet Brizeuk, barz bleo melen,
Brizeuk, ar gwir Breizad, zo e penn he ero O c’hortoz, eur bloaz zo, skeud eur wezen zero.
Matulin ! da vombard ne vezo hep perc’hen :
Da derri nerz ar boan a zo enn ho c’herc’hen,
E Breiz, ar re zalc’h mad baniel ar c’hisiou koz,
Azalek goulou-deiz betek ar pardaez-noz,
A gano gwersiou kaer saver war da doniou,
Da zeisiou ho eured, e-kreiz ho fardoniou.
Ar re-ze, pa vint koz, a-benn hanter-kant vloaz,
Epad ann nosvesiou, goumzo ac’hanoud c’hoaz :
Azezet ’tal ann tan, tro-war-dro d’ann oaled,
Lirint d’ho bugale : « Ni hon euz her gwelet,
» Klevet hon euz ann dall a ie enn eur gana ;
» Da c’hounid he damm boed, dre a-hont, dre ama. »   Mar teufez neuze c’hoaz e-kreiz ann abaden,
’Vel n’euz pell, Matulin, Kerneviz a vanden
A vodfe enn dro d’id, evel eunn hed-gwenan
En dro d’eur bodik glaz, pa zoner d’ezho splann.
Ne dal her lavaret : maro oud da viken,
Ha da vombard a dav, mantret enn da gichen.
G. MILIN.
# Matelina Troadek (Duhamel)

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Matelina Troadeg.
| ◄ Sant Matelin Monkontour | Matelina Troadek | Sant-Juluan ► |
* Matelina Troadek lare,
* D’he zad, d’he mam, eun de a oe,
* D’he zad, d’he mam, eun de a oe.
TRADUCTION. — Mathurine Troadec disait — A son père, à sa mère, un jour... (bis)
Chanté par Maryvonne le Flem. Port-Blanc.
* Kri e vije ar galon
* Na kri mar ne ouelje
* Ebarz en ôd Sant-Yann,
* Ar gwener ar beure
TRADUCTION. — Cruel eut été le cœur, — Bien cruel s’il n’eut pleuré — Dans la côte de Saint-Jean [du Doigt], — Le vendredi matin.
Chanté par Maryvonne Nicol, Plouguiel.
# Me a laqa va fizianç

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Invocacion d’ar Verc’hes Santel.
| ◄ Guerc’hes Vari, Rouanez an ênvou | Me a laqa va fizianç | Disqennit ennomp, Speret-Glân ► |
* Me a laqa va fizianç,
* Guerc’hes, en ho sicour,
* Accordit hoc’h asistanç
* Enep an adversour.
* Pa sqoy va heur diveza,
* Me bed ho madelez
* Da obteni dìn beza
* Placet gant an Ælez. Amen.
# Mates ar person

| ◄ Ar pried ’vel n’eus ket | Mates ar person | Trubuillo ann dud dimezet ► |
Kenta micher em boa me grêt,
Oa porteal paper timbret;
Oa porteal al lizero,
En Montroulès, dre ar ruio.
 Hac ann eil micher em boa grêt,
Oa scuba lec’h na oa ket net;
Scuba war ar pave ar fanc,
Ha setu etat eun Normand.
 Cavenn dinered, liarded ;
Eun habit newez em boa bet,
Eun habit newez violant,
Evel ma doug ann dud iaouanc.
 Ha kerc’had dour a ren iwe,
Rèd a oa gonid ar vuhe.
Kichenn ar feunteun p’arruis,
Eur plac’h iaouanc eno welis.
— Plac’hic iaouanc, lavaret d’in
Ha contant vec’h da dimizi ? — Salv-ho-c’hraez, mezhi, na on ket,
Me ’zo matès gant eur bêlec.
 Roët ’m boa d’ezhi da gredi
Oann cabitenn ’n bord al listri ;
Oann cabitenn ’n bord al listri,
N’em boa gwelet biscoas hini.
 Ar c’hovesâd ’zo arruët,
Da gad ar person ez on êt. — Aotro person, d’in-me lâret
Ha mad ez ê carout merc’hed ?
 — Madic awalc’h caroud merc’hed,
Gant na vent ket minorezed ;
Me em eus unanic maget,
Aouenn em eus a ve tapet ;
 Aouenn em eus a ve tapet En pech eun normand benaket,
Pe en chadenn ann amitié,
Faut ma ran d’ezhi liberté,
 — Oh ! pebeus fortun em eus grêt ! Caout eur plac’h a bemp mil scoed ;
Caout eur plac’h a bemp mil scoed,
Ha me n’em boa ket pemp gwennec !
Canet gant Nathalie Goasenzout, Pleudaniel, 20 septembre 1888.
# Me a gred fermamant emâ presant

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Unan-a-tregont Cantic. Var an actou goude ar Gommunion.
| ◄ Jesus, hemâ eo ar guer charmant | Me a gred fermamant emâ presant | Va Jesus, va Doue, c’hui epquen ► |
* Me a gred fermamant emâ presant ennoun-me
* Ho Corf sacr, va Jesus, gant ho coad hac hoc’h Ene,
* Rac-se me oc’h ador gant respet, va Zalver,
* O c’hanaout e zouc’h sur va Doue, va C’hrouer.
* Allas ! va Redemptor, biscoas ne meus meritet
* E vigen gueneoc’h-hu er fæcoun-mâ bisitet ;
* Penaos oc’h eus-hu bet quement a drugarez
* Da zont en ur preon vil leun a vreinadurez ?
* Ne doun nemet pec’het, lousder, hac impurete ;
* Ne doun nemet un neant e presanç ho Majeste ;
* Penaos e c’houffen-me anaout eta nepret
* Ar vadelez estranch oc’h eus-hu em andret ?
* Gouscoude m’en em offr gant ur guir humilite
* D’ho servicha, va Mestr, ato gant fidelite ;
* Me ro deoc’h va c’halon quer coulz ha va speret,
* Evit sonjall ennoc’h hac evit ho caret.
* Ya, va Zad divin, m’ho car a greis va ene,
* Ha moyenant ho craç ho carìn pelloc’h ive ;
* Me choasse quent mervel, eguet ma tilessen
* Ho carantez santel, o terri o lezen.
* C’hui eo va oll desir, c’hui eo va oll esperanç ;
* D’ho c’heul ha d’ho caret roït dìn ar berseveranç ;
* Na bermetit biquen, va Zalver truezus,
* E teuen da goumeti nep seurt pec’het grevus.
* Evit na vezìn mui diouzoc’h dispartiet,
* Grit ma fæzìn ar c’hic, ar bed hac an drouc-speret ;
* Abalamour deoc’h-hu me renonç a vremâ
* D’ar plijadurou all a gaveur er bed-mâ.
* Laquit en ancounac’h va fec’hejou tremenet,
* Ha roït dìn anezo em c’halon ur guir regret ;
* Grit ma resistìn ferm ouz an dentation,
* Ha ma tioüallìn guell ouz an occasion.
* Rac-se pliget gueneoc’h sellet ouzìn a druez,
* O reï dìn asistanç ha nerz em sempladures ;
* Ma ellìn gant couraich trec’hi an oll viçou
* Dre voyen ar pratic eus an oll vertuziou.
* Etre ho taouarn sacr en em lacàn, va Jesus,
* Pa zoun prenet gueneoc’h dre hoc’h oll goad precius ;
* Cunduit va c’hamejou bete va zremenvan,
* Ha deut en articl-se d’am difen ous Satan.
* Hoguen grit a-vremâ dìn va-unan ma varvìn,
* Evit d’oc’h-hu epquen hivisiquen ma vevìn ;
* Chomit guenén, Autrou, ha n’am dilesit quet
* Quen a vezìn guaneoc’h eürus en eê rentet.
* O va Redemtor quer, p’eur en ho Rouantelez
* E canìn-me dêc’h-u meuleudi gant oc’h Ælez,
* Evit an drugarez hac evit ar faver
* Oc’h eus er Sacramant exercet em c’hever ?
# Me a laka ma fians

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Me a laka ma fizians.
| ◄ Eur c’hoant braz am euz da veuli | Me a laka ma fians | Pegen kaer ez eo Mam Jezus ! ► |
1. Me a laka ma fians, Gwerc’hes, en ho sikour : Akordet d’in asistans Eneb hon adversour : Pa vo ma heur divezan, Me bed ho karante Da obteni d’in bezan Plaset gant en ele.
2. O Mam ieun a drugare, O Gwenc’hes beniget, E pep tachen ha bemde, Gant prez hon zikouret : Prezantet d’ho Mab Jezus Peden ho pugale ; Morse na hell ho revus, Zur omp a gement-se.
3. C’hoantus da greski ar gloar Zo dleet d’ac’h, Gwerc’hes, M’ho karo war an douar, Vel Mam ha Rouanes ; Ouspen e fel d’in, Itron, Dougen d’hoc’h enori Kement den zo didan-on, Ha gante ho meuli.
4. Gwelet eta ma daerou, O Mam a vadeles : Ma frealzet em foaniou Hag em zristidigez ; Toret ma ol chadennou, Kemeret ma c’halon, Kouls ha war zent an Envou Renet ive warnon.
# Me a laka ma fizians

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Me a laka ma fians.
| ◄ Eur c’hoant bras am eus da veuli | Me a laka ma fizians | Na pegen kaer eo Mamm Jezuz ► |
Me a laka ma fizians Gwerc’hez en ho sikour Deut ’ta m’ho ped gant doujans D’argas ma enebour Pa vo ma eur diweza Ra zeuy ho karantez D’ober d’in mont d’azeza E-kichen an Aelez.
O Mamm leun a drugarez, O Gwerc’hez vinniget, Ra bemnoz ha bemdez Gant ho prec’h skoazellet : Kinnigit d’ho Mab santel Pedenn ho pugale, Ha selaouet ’vint kent pell, Sur omp a gement-se.
Gant c’hoant da greski ar gloar ’Zo dleet d’eoc’h, Gwerc’hez, M’ho karo war an douar, 'Vel Mamm ha Rouanez ; Ouspenn e fell d’in, Itron, Dougen d’hoc’h enori Kement den ’zo dindano(u)n Ha ganto ho meuli.
Sellit ’ta ouz ma daerou, O Mamm a vadelez : Ma frealzit em poaniou Hag em zristidigez ; Torrit ma holl chadennou, Kemerit ma c’halon, Koulz ha war sent an Nenvou Renit ivez warno(u)n !
# Notennou diwar-benn ar Gelted Koz/Rann 20

| ◄ Kevrenn VI : Bodadou-tud | Skridou talvoudus da lenn | Kevrenn I : Ar vrezelidi hag ar servij soudard 53-54 ► |
1° Al levriou savet gant D’Arbois de Jubainville, G. Dottin ha C. Jullian a zo ano anezo e levrlennadur ar pennad kenta, hag ouspenn D’Arbois de Jubainville, Recherches sur l’origine de la Propriété foncière et des noms de lieux habités en France, période celtique et période romaine, 1890 ; Etudes sur le Droit celtique, 2 levrenn 1895 ; La Civilisatron des Celtes et celle de l’Epopée homérique, 1899 ; P. W. Joyce, A Social History of Ancient Ireland, 2 levrenn, London, 1903 ; F. Walter, Das alte Wales.
2° Diwar-benn ar c’hêriou keltiek : H. Kiepert, Lehrbuch der alten Geographie, Berlin, 1878 ; Manuel de Géographie ancienne, Paris, 1887. E-leiz a anoiou keltiek a gêriou, a vourc’hiou hag a gêriadennou a vo kavet war Premiers Habitants D’Arbois de Jubainville, Anciens Peuples Dottin, Peuples primitifs Philipon, a zo meneget an anoiou anezo war o hed e levrlennadur ar pennad kenta, ha war levr Tomas Wright, The Celt, the Roman and the Saxon, pempvet mouladur, London, 1892.
3° E-touez al levriou moulet abaoe savidigez hag embannidigez (1912) an eil pennad-man : Ward, Romano-British Buildings and Earth-works, London, 1911 ; De Pachtère, Paris à l’épogue gallo-romaine, 1912 ; Grenier, Bologne villanovienne et étrusque, 1912 ; Schulten, Numantia, 1914 (fall e meur a genver : lenn ar renta-kont gant Lhéritier war Rev. des Et. anc. 1923, pp. 294-8) ; Bevan, The Towns of Roman Britain, 1917 ; Haverfield, Roman Leicester, 1918 ; Roman Cirencester, 1920 ; Secretan, Aventicum, son passé et ses ruines, Lausanne, 1919 ; Durand, Les fouilles de Vésone, Périgueux, 1920 ; Constans, Arles antique, 1921 ; Sautel, Vaison et ses monuments, Avignon, 1921 ; Karl Schumacher, Siedelungs und Kulturgeschichte der Rheinland : die vorromische Zeit, Mainz, 1921 ; R. Montandon, Genève, des origines aux invasions barbares, 1922 ; Chaillan, Notes archéologiques sur Psalmodi, Aï, 1922 ; Gimon, Les origines de Nîmes, époques pré-historique et protohistorique, 1922 ; Feuvrier, Dôle, les origines, 1922 ; Lesmaries, Dunkerque et la plaine maritime aux temps anciens, 1922 ; Hollwerda, Arentsburg, een Romeinsch Militair Vlootstation bei Voorburg, Leiden, 1923 ; Wheeler, Segontium and the Roman Occupation of Wales, London, 1923 ; Lethaby, Londinium (Roman London), 1924 ; Kamilh Jullian, Le Paris des Romains, 1924 ; Grenier, Quatre villes romaines de la Rhénanie : Trèves, Mayence, Bonn, Cologne, 1925 ; Gordon Home, Roman London, 1926 ; Collinge, Roman York, 1927 ; Philippe, Cinq ans de fouilles au Fort Harrouard, Roan-vor, 1927. H. a., h, a.
Diwar-benn an anoiou keltiek a gêriou : Longnon, Les noms de lieu de la France, origine, signification, transformations, 1920 ; Dauzat, Les noms de lieux, origine et évolution, 1926, H. a.
# Pardon Sant-Milion

| ◄ Son | Pardon Sant-Milion | Nedelek ou Nouël ► |
De pardon Sant-Milion
E oa kontristet ma c’halon.
Diskan
$\left\{{\begin{matrix}\\\\\\\\\\\end{matrix}}\right.$
Begegek : Na gambrioled ket ; Merc’hed ; Begegek, begegegek Na gambrioled ket.
Nag ar sul vintin pa saviz,
Biskoaz kement all na weliz :
Tri-c’houec’h a ier, ma na oa mu,
Oa o tibi ma zamm ed du.
Ha me ’rei d’he pob a vac’had,
Hag hi ’komans da vegelat ;
Hi vond a-rok d’in penn-da-benn
Da glask sikour d’ar vilajen.
O tond unan gand eur vaz iot,
Hag eunn all gand eur vaz ribot ;
O tond unan gand eur pez baz
En aviz terri d’in ma fas : :
Chanté par Antoine Le Morvan, de La Roche-Derrien.
# Pardon Sant-Treveur

| ◄ Stereden ar C’hoz-Geodet | Pardon Sant-Treveur | D’ar barzed euz ar c’heiz-de ► |
* Ran-tan-plan, ran-tan-plan. — Tud vad
* Adalek ar Roc’h bete Prat,
* Euz a beurz ann otrone veur,
* Disul’man pardon Sant-Treveur ;
* C’hoari e pep doare ’vo gret
* Nemet gourenno n’a vo ket,
* Er bla-man n’a vo gourenno,
* Ze lak lac’hadek ’barz ar vro. —
* Evelse ann tabouliner
* ’Embanne e Roc’h d’ar gwener ;
* Hag o vousc’hoarzin er marc’had
* Ar meziad a re sarr-lagad.
* Ar zul warlerc’h heol splann velkent
* Ha tud hag heol eleiz ann hent ;
* Dre ar prajo oar ar c’hlazen
* Merc’hed, potred hag arserien ;
* Ha c’hoari-vaz dre ar prajo,
* M’hen lavar, nemet gourenno ;
* Ha d’ar jabadao gand ar foultr
* Deuent endro evel ar poultr :
* Ken ’oa mezo al lamperien,
* Ar biniou pe he berc’hen.
* Euz a Sant-Treveur daou a daou
* Distroent gand bleunio ar gaou :
* Bleunio han ouz ho zavancher
* Hag eun ho c’halon ar gevier ;
* Berroc’h ’vid ar bleunio, potred,
* ’Bado karante ar merc’hed.
* II
* Potr ar gward goulenne eberr
* Tost d’ann Ti-Poaz digand eur c’houer :
* — Ar maout-se pelec’h fell d’id kas
* Ouz he gernio ru-gwenn-ha-glaz. —
* Evid eunn eured vo ret kaout
* Da bred warc’hoaz eur gaer a vaout. —
* — Da loenik n’a ket d’ann eured,
* Da leur ’r pardon na larann ket. —
* Da leur ’r pardon au marteze
* Ha mar herez dont oeli ze. —
* O tifourka da Sant-Treveur
* Eunn dinel oa endro d’al leur.
* Ha pevar dantad tan ouspen
* ’Pevar du d’ar gourennerien.
* Hou-hou, eme ar c’houer oar ged
* Hou-hou evel ar Chouanted :
* Ha pa digorjont ann dinel
* Oar benn potr ar gward eunn ninsel ;
* Epad ar c’hanno ann den kez
* Uz d’ar gistr oar he goaze rez
* Na klevet a re na gwelet,
* Stoub enn he skouarn ha mouchet.
* Klevet na gwelet na finval,
* Hualet ’vel eunn aneval ;
* Ann de warlerc’h emez pa eaz
* Toull he dor he wreg hen kavaz.
* Difenn gourenno d’ar Vreiziz,
* Difenn d’ar person he iliz.
* Pa oe c’hoarvezet ann dra-man.
* Oann e Treger o studian.
* O studian oann er golach
* ’Vid ober ma belegiach ;
* Eunn den santel vijenn me bet,
* Hag eur plac’hik ’n deuz ma dalc’het.