# E Menez Arre ha war hor maeziou/a-bezh

Ivonig PICARD
Ivonig Picard.
* O va menez benniget,
* Va menez muia-karet,
* Test eus va c’henta sellou
* Ha va c’henta kammejou,
* Ouz da droad, em yaouankiz,
* Nerz an Awen a zantis
* O redek en istoriou,
* Rimadellou ha soniou,
* Kontet pe ganet da noz,
* A-raok mare ar repoz,
* ’Pad ma trôe an hinkin
* E skleur ar goulou-rousin.
* Tost d’it e veven eürus,
* Pep tra d’in ’oa talvoudus ;
* E ti kement amezeg
* An darempred a oa c’houek ;
* Holl ’tremenent o buhez
* Pinvidik ’n o faourentez.
* Aboue m’am eus da guitêt,
* Da wel a gavan kaerêt.
* Da noz, pa blegez da chouk,
* Pa ’n em c’hrounnez a liou moug ;
* E tommder an heol bervet
* Pa vez da lann alaouret ;
* Pa zigouez c’hoaz an erc’h gwenn
* Da c’harlantezia da benn,
* Em c’hreiz e tason eur c’han
* Skiltrus ha doun ha ledan,
* Eur vouez na vez nepred mud :
* Komz a ra en avel yud,
* Hag en distera aezenn
* E klemm en huanadenn.
* N’oufe kana telenn aour
* Skleroc’h ton d’am skouarn baour !
* Bez’ eo mouez ar Gelted koz
* A gar boudal o menoz
* En Arre, o minihi,
* Pa rankjont lezel o zi
* Rag ar gwall-ziaveziad
* A vac’has douar o zad.
* Ennoun en em led da vouez
* ’Vel al lano war an traez,
* O va menez benniget,
* Va menez muia-karet !
D’an Aotrou Vallaux
* N’oufed tremen aman hep sonjal en enkrez,
* En dudi bet ’n hon raog aboue ma ’z eus buhez.
* N’em zislavari ket, Roc’h koz, rak da-unan,
* Moarvat, en em blijes o welet oc’h ehan,
* Gourvezet ouz da droad, en o limouzinen,
* Mesaerien ar menez, o denved ’n o c’hichen.
* O hun ne veze ket atao didrouz ha c’houek :
* Dindan skleur ar stered koublou bleizi naonek
* Gant o sell lugernus ’dostae a-wechou
* Oaz al loened tener, bodet er riboulou.
* Ar chas a razailhe ha mouez ar c’herniel-bout
* Diwar veg ar reier a rôe da c’houzout
* E rede, tro-war-dro, spouronus d’ar maeziou,
* Drastus d’an tropellou, preizerien, gwir-diaoulou.
* Ha daoust d’an holl zifenn, pet mintin ’zo bet test
* Eus maro einigou ’doa talvezet da fest
* Da vleizi digouezet gant harp sioulik an noz,
* Pa vez pep krouadur en douar o repoz !
* Gwelet ho peus ivez ar pez na welomp ken,
* Marradegou strivus, ha poelladou an den
* E gwaremmou Flagouz pa gaved en tiez
* Irc’hier leun a zegal ’vit bevans ar bloavez.
* Pebez gouel dirazout, touzet pep lodenn-var,
* Pa veze ar gouren etre gwazed dispar
* Evit gounit ar maout a rôed d’ar gwella,
* D’an hini a varre en eur c’hrog buana
* Pemzek, ugent troatad a-hed, a ledanded,
* Rannet, er mintivez, gant kouerien dibabet !
* Ez kichen, o Roc’h koz, ken ne gaver marrer ;
* E lec’h ’zo kemeret gant an trouc’her gouzer.
* War nebeutât ez a o-unan an denved…
* Ne chom ken en o zav nemet da vein kalet !
* An tremeniad diouzit a zistro hep sellout…
* Leal, me ne fell d’in dont d’az tianzavout,
* Ha, pa na gouezo ken e kleuz da ziskouarn
* Nemet lenvou skrijus sutell an hent-houarn,
* E mordrouz an avel em c’hlevi o kana
* Ez meuleudi, o Roc’h, an toniou ar brava…
* Ar brug, al lanneier a gemmesko o mouez
* Evit lavaret d’it ez out eus hon lignez.
D’an Aotrou Fanch Dagorn
* Liven-gein Breiz-Izel, e-kreiz menez Arrez,
* E-kichen Sant-Mikel ’n eur poull a ziazez ;
* Ha sed aman ar yun, tachen distro, moeltr, yen,
* E-lec’h gant levenez n’en em avantur den.
* O dremwel kudennek, douar fraost ha gwenvet,
* Bro an touarc’hennou, a raden marellet,
* Atao ez out digor da hirvoud an avel
* Ha d’an houidi gouez a zeu a denn-askell !
* D’an amzer vrumennet war da stankou chaget
* E lugern misterius taniou-noz drouk-livet ;
* Eneou ’zo e poan, hervez eul lavar koz,
* O c’hortoz er c’horn-man tremen d’ar Baradoz ;
* ’Pad ma tomm en oaled ’n eur gana kantikou
* Mesaerien denved ’n o dourn chapeledou.
D’an Doktor Coquil.
* Iskisat da welet eo Gwele ar Ramzed
* Gant dent lemm an avel, ar glao, ar skorn kleuzet !
* Krenvoc’h eget ar maen eo, eta, an amzer
* P’eo gwir e teu a-benn da renvia ar reier,
* D’o lakat da ruilha tamm-ha-tamm er ganien,
* Da stanka al lennou, da stouva pep lagenn.
* Koulskoude, ar vuhez n’eo ket hepken garo :
* Krouïdigez dalc’h-mat ’gaver ’tal ar maro ;
* Ma ’z a kalz traou da get ’n em ziskouez re nevez ;
* Bepred e korn pe gorn e sav talvoudelez.
* Pleget dindan an oad, deut gwezen dizeliet,
* Na glemmomp ket eta ; gant re-all ’vimp heuliet.
* Nerzek, gwanik, toc’hor, greomp diouz hon doare,
* Ha lakomp hon fizians e Madelez Doue.
* Setu va menoziou e Gwele ar Ramzed,
* ’N eur adkemer va hent, tost an heol da guzet ;
* War dorgenn Sant-Mikael e tarze ken dispar
* Ma chomis gourzavet, diskabell, dilavar.
D’am nizez J. Grall.
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le
* O lo, breudeur, deut d’am c’hichen ;
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* Selaouit va c’hanaouen.
* O lo lo. O !
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* Va-unan el lann divuzul,
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* ’Renkan chom pemde ha sul,
* O lo lo. O !
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* En eur welet ’c’h en em astenn,
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* Askell ar skoul ’us d’am fenn,
* O lo lo. O !
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* Ha klujet ar vran velkonius,
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* D’am c’halon gwall-ankenius.
* O lo lo. O !
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* Er pellder mouez ar gornigel,
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* A c’hournij ’barz an avel.
* O lo lo. O !
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* E-pad ma seblant va ene
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* ’N em leda war ar mene.
* O lo lo. O !
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* Va-unan el lann divuzul,
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* ’Renkan chom pemde ha sul.
* O lo lo. O !
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* O lo, breudeur, deut d’am c’hichen.
* O lo le, o lo le, o lo le, o lo le,
* Selaouit va c’hanaouen.
* O lo lo. O !
D’an Aotrou Fransez Vallée.
* Setu me, va mignon, e-kreiz menez Arre,
* E parrez Lennedern, kousket en eur gwele
* War ar plouz hag ar pell, ostiziad eun den mat,
* ’Vel gwechall er Fouilhez pa oan e ti va zad.
* War leur-vaen an oaled, e kichenig an tan,
* Ar c’hizier o soroc’h, ’n eur denna o alan,
* Tik-tak ar momeder o skei en horolaj
* A zigas d’in sonjou eus va bugaleaj.
* Dirazoun ’n em ziskouez neuze nozveziou kaer,
* Pa laremp, goude koan, a-gevret ar bater,
* Heuliet gant lennadur burzudou hon Zent koz
* ’Veze kavet ’n eul levr a lezed deiz ha noz
* War eur planken dero a-us d’ar siminal,
* A rumm-da-rumm, hep mar, ’boe an amzer gwechall.
* E peurrest an nozvez ’konted rimadellou,
* Ha ’kemmesked zoken gwerziou ha kantikou…
* Moueziou hon gourdadou, kanaouennou neve
* ’Rae tregerni neuze pep tôenn e Kerne.
D’an Aotrou Ernault.
* Goude eun endervez tremenet er mene,
* E tistroït d’ar gêr, barret a levene ;
* ’N em zastumit ’n ho ti e sklerder ar goulou,
* Hoc’h ene sioulaet, dieub diouz hualou.
* Bez’ ho po marteze deveziou ankeniet,
* Glac’har, tristidigez pe nebeut a yec’hed,
* Ezomm da bellaat diouz pep sort enkreziou…
* O, neuze, kemerit ravent ar meneziou !
* ’N o c’halon e kavoc’h gwell eget e lec’h-all :
* Dudi an daoulagad, paouez evit ho tal,
* Eul louzou d’ho poaniou, krenvder e pep ezel,
* Ha damant d’ho preudeur a c’houlenn ho skoazell.
* Eno, war barr al lann, ’kreiz ar roz digenvez,
* En ec’honder divent ’santit ho tistervez ;
* Diskennet er blênenn e varnit dic’harvoc’h
* Ha gant eun dremm habask ar re ’zo dindanoc’h.
D’an Aotrou Quemener, Kuzulier-meur en Drew-Nevez.
* Plouneour, Kommana, eur bagad parreziou
* E skleur ruz an dremmwel a ziskouez o zouriou ;
* Pep trouz ha pep soroc’h el lanneg ’zo tavet ;
* Derou-noz a dosta ; gortoz ’rêr ar stered.
* Setu an Anjelus o tinsal tro-war-dro,
* Moueziou skiltr ar c’hleier o luskellat ar vro.
* O bouderez hoalus a vrava pep pardaez,
* A beurc’hra an devez er parkou war ar maez !
* Eur mor a venoziou a lakez da c’henel
* E doun kalon an den pa vez ’n heol o vervel :
* Sonj e vugaleaj, envor e yaouankiz,
* Gwir frealzidigez evit an ene skuiz
* Gourzavet eur wech c’hoaz dre ma verz en dremwel,
* Tre, du-hont er C’hornog war-zu Brest, pell, pell, pell,
* Eur wagen goumoulus ’c’hourvez war ar blênenn
* Kent d’ar menez steuzia ’kreiz an denvalijenn.
D’an itron Carrer.
* Pell diouz tourni ar bed, diwar Roc’h Stumenven
* Edon oc’h evezia, e dinaou ar zaven,
* Ouz poelladou an den e lannou Breiz-Izel,
* Evit kreski e vad ha rei d’e Vro skoazell,
* Pa glevis, d’ar pardaez, e parroz Sant-Riwall,
* Eur c’hloc’hig o son glas d’eur vaouez didamall,
* Marvet ’n eur wilioudi daou vugelig gevell,
* An naovet ha dekvet a lakas da c’henel.
* Raktal en em sinas kement a laboure
* E-kreiz o douarou, war gostez ar mene ;
* Hag a-unvan gante e laren eur bater
* ’Vid ar vamm dremenet, merzerez d’he dever.
* Evel ma tostae an arched d’an iliz,
* E stoue d’an daoulin pep maeziad ha bourc’hiz,
* Deuet d’e ziambroug, hag en hent ar baotred
* A daoliou gwialenn a harze o loened.
* Ar c’hleier a dinto eun devez evidomp
* Pa zeuio an Ankou da chervel ac’hanomp.
* Ra zantor en eur-ze eun daskren tro-war-dro,
* Ra bedo unanet holl Gristenien ar Vro !
D’an Aotrou Moré, Person.
* 1.
* Menec’h, beleien,
* Darn bet merzerien,
* Pa deujont ’n hon bro
* Ne weljont tro-dro
* Nemet tud diroll,
* Dare d’en em goll.
* 2.
* Sant Yann Badezour
* ’C’halvjont d’o sikour
* ’Vit lakat da ren
* Al lezenn gristen
* E-lec’h oa gwechall
* Hepken techou fall.
* Diskan :
* Gloar d’hon Aotrou,
* ’Barr an Nenvou !
* Ra vo pedet,
* Ra vo meulet,
* En hon parroz,
* Deiz ha noz !
* 3.
* Skoazellet gantan
* ’Vel m’emomp breman,
* E savjont o mouez,
* Nerzus ’n hon touez,
* Hag eun heol neve
* ’Luc’has er mene.
* 4.
* ’Vel ed en ero
* E pep korn ar vro,
* ’Tiwan Kristenien ;
* Hag ar veleien
* ’Veul hano Doue
* War Venez Arre.
* 5.
* A-us e sanker
* Start Kroaz ar Zalver :
* E-kreiz an oabl splan
* Hi ’voe an tour-tan
* A deuzas an noz
* ’Gelc’hie bon Tud Koz.
* 6.
* Mibien ar Mene
* A garas aboe
* Sant Yann Badezour,
* D’an holl melezour,
* D’ar Gwir difenner
* Hag ouspenn merzer.
* 7.
* Evel hon Patrom,
* Pa vezo ezomm,
* Enep pep gwallour
* Ha pep touellour,
* Harzomp, tud divrall,
* Dispont ouz ar Fall.
* Greomp eur zell, kenvreudeur, ouz ar wezenn sapin
* ’Weljomp o tiouana en amzer hon mintin.
* Dre zigouez e savas hec’h-unan er menez,
* ’Vel eur paour hep goudor, sioc’han en he buhez ;
* Kannet gant an avel e kreskas disterik
* E-pad ma vrasaemp e sioulder hon c’hêrig.
* Digenvez war he c’hleuz he deus-hi gouzanvet
* Morglao ha kaouadou, dindan eun oabl louet.
* Tommder meur a hanvez he lakas da zec’ha,
* Ha garventez ar goanv ken ’lies da skoana.
* Greomp eur zell, Kenvreudeur, ouz ar wezenn sapin
* ’Weljomp o tiouana en amzer hon mintin.
* Diouz he reuziou, deskomp ez eo mat er bed-ma
* An eil war egile gallout en em harpa.
* Unvaniez a zo nerz, eun dra ken talvoudek,
* Dreist-holl en hon maeziou, evit peb amezeg.
* Etrezomp, kenvroïz, penaos rei kaeroc’h skouer
* Eget kengarantez ? Piou ’garfe he diouer ?
* Ra bado keit ha ni ! P’hon diskaro an oad,
* He c’houn a c’halvimp c’hoaz da zont d’hon luskellat.
* Padus e voe hon zell ouz ar wezenn sapin
* ’Weljomp o tiouana en amzer hon mintin.
* Ar rec’hier ’zo kuzet war gein menez Arre,
* Dindan ar c’houmoul teo, ledet war o gorre.
* An noz maro a ren ; ne wel mann al lagad,
* ’Met en denvalijen ’klever lern o c’harmat.
* Me ’n em gav a-unvan gant dremwel du ar roz :
* Karout ’ran ’n em sonjal, aman, ’barz va farroz.
* Azezet em oaled, e sioulder an nozvez,
* C’hortozan ma sono ar c’hloc’h eur ar paouez.
* Warc’hoaz beure, an noz gant an deiz bet trec’het,
* Ha war an douarou, splan an heol benniget,
* E santin en va c’hreiz nerz eur vuhez neve :
* Goude tristidigez e par al levene.
* An diskar-amzer a goueze
* Trist ha kudennek er mene,
* Ha golei a rê war eun dro
* Kouls ar c’halonou hag ar vro.
* Dre gerzet ’hed an henchou-treuz,
* Pa zaven va fenn ’us d’ar c’hleuz,
* E welen kouerien er parkou :
* N’anavezen ken o dremmou.
* Ha dirazoun ’heje eun neiz
* Goullo e-mesk ar skourrou leiz :
* Al lapoused en doa maget
* Diouzimp, ’m eus aon, o doa pellaet !
* An diskar-amzer a goueze
* Trist ha kudennek er mene,
* O son kanv, anken ha dilez
* A laka pep tra en enkrez.
* P’eo gwir, o va menez, c’houi ho peus rôet d’in
* Ar galloud, an Awen da ganan bep mintin
* Ho tremwelou ec’hon, grit m’hellin echui
* Al levr ’m eus digoret a-ratoz ’vidoc’h-c’hui !
* Roït d’in an amzer d’e skriva penn-da-benn
* ’Vit ma kavor ennan e pep gwerz ha linenn,
* ’Keit ma komzor hor yez, ’pad m’he lennor ive,
* Karantez sakr ar Vro a c’hoursao va ene !
* O va leuskit, Menez, eur pennad c’hoaz dihun :
* Me guzul ar fizians, ne c’hlac’haran nikun.
* Eun deiz da zont, moarvat, Spered Breiz war ho lein
* A vo d’am c’henvroïz ar Steredenn a vlein !
* Peurc’hraet va holl labour ha dor va zi prennet,
* Me a yelo hep keuz da c’hourvez er vered,
* Evurus o selaou, dindan ar gwez ivin,
* Evn ar Vro o richan, e splannder ar mintin.
D’am mignon ha kenvreur René Villard.
* Da boent an neizeta, gant va zad, goude Pask,
* Eur zulvez d’abardaez, e rean eün enklask.
* Sonj am eus e touge er mereuriou pep kleuz
* Eur bod pin pe lore, pe c’hoaz eur brankig beuz.
* En henchou e santemp, e pep lec’h, ’us d’hon penn,
* Ezennou flour ar plant, ha dreist-holl ar spern gwenn.
* Seder ez oa ar c’houer, ken pinvidik ken paour,
* O welet ar girzier, al lanneg melen-aour,
* An ed o tiwana, ar prajou o c’hlaza,
* Ha war ar gwez-frouez an deliou o vrousta.
* En-dro d’an douarou, kerkouls hag er c’hoajou,
* Mil mouez a richane, a veule an Nenvou…
* Pa c’hoantas d’ar goukoug meska he c’hanaouenn,
* ’Vel da gaerât ar vro a gavemp ken laouen…
* Neuze, en e c’hodell va zad a gemeras
* Daou wenneg evidoun, ha fraez e lavaras :
* « ’Traou Doue, grit, mar plij, na renkfe va bugel
* Diouerout e vara, glebia e ziwaskell !… »
* Ze ’zo eun dra zister ; c’houek eo da vihana
* Hen klevet er galon, c’houekoc’h c’hoaz hen kana.
* An oabl ’oa entanet, ken sklêr ha ken skedus,
* Pa zavas, d’an enderv, eun amzer arneüs !
* Prest ’n eur glogorenni eur glao pil a gouezas,
* Hag al labourerien ker buan a dec’has
* Evid en em zastum e kostez ar c’hleuziou,
* ’Vel ma ra an denved pa gurun er maeziou.
* Pa ehanas ar glao, pebez freskadurez,
* Ha d’an holl douarou gwellat magadurez !
* Pebez sioulder ive ! Gant va divrec’h kroazet
* Ouz an Hend-Izella e sellan sebezet.
* An heol splann war ar vro ’lugernas a neve ;
* Pep tra a advevas. Ar golvaned ’heje
* O diwaskell glepiet araok mont da enklask
* O boued war al leuriou. ’N eur wezenn eur vondrask
* A gane ken nerzus en eun ton ken sklintin
* Ma sonjen na voe bet biskoaz kaeroc’h mintin.
* D’an hevelep euriou, an holl draou war ar bed
* ’Dle santout en o c’hreiz buhez hag eurusted.
Da F.-M. Bothorel.
* Pegen laouen e oamp e-barz va ziegez
* O welet war al leur o trei an dornerez !
* E-kichen an oaled, ar merc’hed a dride ;
* ’N eur ober ar bern plouz va zad a vousc’hoarze ;
* An eil hag egile, diredet d’hor zikour,
* ’Gaved atao seder ’pad an euriou labour.
* Da noz, ’vit ar peurzorn, « marc’harit » war an dôl,
* Ar wazed a lare : « Yec’hed, eost mat d’eomp holl ! »
* Da benn eun deiz skuizus, eur banne gwin-ardant
* Ne ra droug da nikun ’met d’an den diskiant.
* Lakaet tan er c’horn, ar re goz a gomze ;
* Neuze an dud yaouank buan en em vode,
* Hag a lamme er-maez, er Porz-Kloz da zansal ;
* Den ne zonje, moarvat, o gourdrouz, o zamall.
* O deveziou eürus, re vuan tremenet,
* Na pell oun-me breman, pell diouzoc’h tec’het !
* Beb bloaz ’karan distrei e miz eost d’am mene,
* ’Vit kaout paouez d’am c’horf hag ehan d’am ene.
* Ac’hane pa glevan mouez ar mekanikou
* ’N eun draonienn, da zerr-noz, e sioulder ar maeziou,
* E welan a spered va gwella mignoned,
* Aet, aman ha du-hont, kalz, siouaz ! d’ar vered…
* Va c’halon velkoniet ’n em garg a enkreziou ;
* Trist ’ve va daoulagad, ’wechou leun a zaerou.
* Mouez va bugaleach a glevan e pep son,
* Hekleo va yaouankiz e pep lec’h a ziston.
* Eur vorenn c’hlac’harus a ziskenn war va fenn ;
* Gounid a ran ar gêr, trec’het gant an anken.
* A-greiz bale war ar maez
* E kavis ’n eun tiegez
* ’Korn al leur, en eul lochenn,
* Eur bern freilhou digempenn.
* Poultrennet ’oa o fustou,
* Kinviet o gwalennou ;
* O c’habou ’oa prenvedet
* Evel binviou dilezet.
* Outo ne daolen evez,
* Ha warno kizellerez,
* Pa welis e staen teuzet
* Eun hano ’n eur fust skrivet.
* Goulenn ’ris ouz ar perc’hen
* Piou e oa Yann ar Seac’hen.
* — « Va mevel bras en ampoent
* « Ma lojemp an ed ’vel kent ;
* « Gwella dourner ’valee
* « ’Tre ar mor hag ar mene. »
* Ha keflusk e vuzellou
* A greskas a-nebeudou.
* Daskren mestr an tiegez
* 'Vidoun n’oa ket eur souez.
* War eul leur eun dournadeg,
* ’N he fenn daou waz kalonek
* A skôe an taol a-raok
* ’Vel m’en em vroud daou gilhog,
* En eur lakat da dremen
* O nerz e kerc’ben pep den,
* ’Oa ebad tud ar maeziou,
* O levenez er poaniou.
* ’Traou Doue ! O freilhou koz,
* Evidoc’h eo deut an noz ;
* En aner e c’hortozoc’h
* Brec’hiou da gregi ennoc’h ;
* Breman ’ren mekanikou
* En hor bro war al leuriou.
* Loued oc’h en em astenn,
* Sed ho tarvoud da viken !
* Kenna vec’h taolet en tan
* En deiz ’vo graet ouzoc’h van.
* Da vihana, ’n ho tilez
* Ho peus va anaoudegez :
* Bevet em eus en amzer
* ’Rec’h tregerni pep penn-kêr,
* Birvi pennou ar baotred
* Ha kalonou ar merc’hed.
D’an Aotrou Jaffrennou (Taldir).
* Kent terri al linen eus an diou gostezen
* O deus, a-hed an deiz, dalc’het d’en em zouten
* Ar freilhou war al leur, gant an taol diweza,
* A lakay an douar, ar c’hranjou da grena.
* En desped d’ar skuizder, da verka ar peurzorn,
* ’Vo graet eur youc’hadeg. Goude, e-barz eur c’horn,
* E sec’hor ar c’houezen ’pad ma tired founnus
* An Itron eus an ti, en he dorn jistr bervus,
* ’Vit treuzi al leuriad da leunia ar weren
* A ro kalon d’an den, ’neta ar c’hourlanchen.
* Ar merc’hed a dosta gant o ferc’hier en aer
* Da gempen ar c’holo ’vel en-dro d’an aoter,
* E Rom, ar Vestaled, p’en dije ar roue
* Renet al lidou sakr en enor da Zoue.
* Neuze, holl a vesko c’hoarz ha kanaouennou
* Ken na baro en oabl skleur ar steredennou.
* Merc’h ha paotrig, dorn-ouz-dorn,
* A yae war-zu an ti-forn
* Da glask ar guchenn vara
* Aozet gant an ed kenta.
* War o hent da zont d’ar gêr
* ’N eur ruza o bouteier
* Ec’h azezjont ’tal eur groaz
* O leuskel o zreid en noaz.
* Ken mat ’oa c’houez ar guchenn,
* Hec’h afedenn ken melen
* Ma c’hoanteas d’ê tanva
* Heb dale ar pez bara.
* Kalonek e voe boulc’het
* Heman gant ar bizïed
* Pa weljont o tont o mamm
* Goustad en eur ober stamm.
* Ar verc’h a bedas he breur
* Da ziskleria war an eur
* Penaos en devoa bet naon,…
* Rak rebechou he doa aon.
* Ar vamm ne laras netra
* Diwar-benn stumm ar bara ;
* Gant ar mall ’doa d’her blazat,
* ’Kemeras eur genaouad.
* D’ar vugale dizoaniet
* Peb a damm a voe rôet.
* M’ho pije gwel’t o sellou
* Pa lakejont o boutou,
* Ec’h anzavfec’h ganin-me
* Ar gomz a lennoc’h fete :
* N’eus ket c’houekoc’h levenez
* ’Get dibri bara nevez !
D’an Aotrou abad Fransès.
* Pep tra, pep brud, eta, a dremen er bed-man :
* Er solier, o arc’h koz, breman eo da gavan,
* E kostez ar c’heuneud pe dindan ar c’holo,
* Golôet a boultren, prenvedet, divalo,
* Ha nann, evel gwechall, e goulou-dor an ti,
* ’Kichen ar pep brava eus an arrebeuri.
* Ne c’houler ken gwelet da botailh gofeliet,
* Torret, debret a vergl, ha da goad kizellet,
* Kollet gantan e goar, ne deo mui lugernus.
* O izelidigez, na pegen damantus !
* Ankounac’haet, siouaz ! egiz kalz a draou koz,
* Warnout, paour kêzik arc’h, ez eo kouezet an noz.
* Pep tra a dle mervel… Uzan ’ra an arem.
* War-lerc’h da oberour ne jom hano. Na glemm !
* Evit gwir, da zoare ha ne deo ket hor stad,
* Pa zarc’hao ar gozni war hor bloaveziou mat ?
E koun va zad-kaer, Per Grall.
* Eun den evurus
* ’Zo eun dra souezus…
* Koulskoude am c’hredit me am eus e gavet,
* ’Vel gwechall hor Zalver en eur c’hraouiad loened.
* Ni a gar ar re-man, hor breudeur izella :
* Met al labourer-hen, o c’har, sur, ar gwella.
* Deut an diskar-amzer, e-pad miziou ar goan,
* A-raok mont da gousket, e weler anezan.
* Aketus, bep nozvez, d’ober en-dro d’e zaout ;
* N’am eus ket d’hon maeziou d’her rei d’anavezout.
* Eur c’houlaouen rousin a zev er waskerez
* ’Keit ma leun o rastell gant kempennadurez.
* Goude-se ’kreiz ar c’hraou, sounn, e zirec’h kroazet
* Amlavar e chomo, e zaoulagad paret
* War e brenadennou a wel o tont da vad :
* Santout a ra outo gwir garantez eun tad.
* Bremaik en e wele e kavo ar repoz.
* Pa vano moredet, pa hunvreo en noz,
* E welo e ounner tostaet d’he zermen,
* Ar c’hole war ar poent d’ober lamm-chouk-e-benn.
* A bep eil e spered dre e gousk a nijo
* D’e wreg, d’e vugale, d’e loened tro-ha-tro !
* Eur zulvez d’abardaez, e maeziou Sant-Kadou,
* E-tal ar mengleuziou, e gorre ar madou,
* Gant eul Leonad koz, e raen eun dro-vale.
* Va faeron, den a bouez, a gare kalz dale :
* Douar, loen, amezeg, ’oa vitan digarez
* Da ober eun ehan it meuli e barrez.
* War dailher e gazeg, lorc’hek ’taole e zorn,
* Hag an oc’hen oazus ’zirede a bep kom ;
* Er parkou ed ha kaol en eur vralla e benn,
* E pare e lagad war drevad an ervenn.
* Kemend a levenez en e gêr a gave
* Ken n’oa den eürusoc’h egetan er mene.
* Kuzet a-dreg eur c’hleuz, he c’houef rouz war he fenn,
* Eur wreg ’zo o c’hedal, gwastet gant an anken,
* He gwaz da zont er-maez eus an ostaliri
* E-lec’h m’eman breman oc’h eva cholori,
* Dibreder diouz e zaout, hep nec’h ouz e dïad,
* O c’hoarzin, o krozal, oc’h ober e govad.
* E-pad an amzer-ze, er ger e vugale,
* Hag ar re goz gant doan a c’hortoz fin an de.
* Da zerr-noz, dizeblant, e kemeront o c’hoan ;
* Sell trist ar gozidi, sioulder ar re vihan
* A zo eur rann-galon evit an neb o c’har,
* Pa zant krizder ar boan o laka dilavar.
* ’N eur chechat war e gorn, e weler ar sakris
* O kuitât e lojeiz, o pignat d’an iliz,
* Nao pe zek eur sonet, hervez mare ar bloaz…
* Bralla a ra ar c’hloc’h ’n eur blega e ziskoaz.
* A-us d’an holl gêriou e klever e vouez don,
* E notennou klemmus ’ziskenn e pep kalon.
* Poent eo mont d’ar gwele, deut eo eur ar bedenn
* War hor maeziou didrouz, e kement ti kristen…
* Re alïes, siouaz ! em eus gwelet neuze
* Ar vezvierien hanvet e Breiz « al lostou loue »,
* Karget a win-ardant, o trei du-man, du-hont,
* Hag o treuzigella evel ma c’hellont mont,
* Eus an tu deou da gleiz, evit gounit ar gêr,
* Pa na zastum anê « Beg-e-dog » en ti-kêr ;
* O sikanat o zud, o gwella mignoned…
* Ma na vez chachadeg, Doue ra vo meulet !
* An tan a vo lazet. Er c’hrevier, war ar plouz,
* Al loened a ehan. Ouz an daol, ’n e glabouz,
* Pe o roc’hal kousket an ozac’h, mezo-dall,
* A ro en-dro d’ezan ar vezusa skouer-fall.
* Keit ma ouel e wreg paour, hep serri he lagad,
* D’he stad ken truezus, a wel o kaletât…
D’am c’henderv F. Cloarec.
* Bemde, deut ar pardaez, renket en-dro d’ar c’homm,
* Ar wazed a bile al lann o doa ezomm
* Ar c’hezeg ’vit askoan, ganto en o daouarn
* Mellou horziou dero, enveziet a houarn.
* Eur wech, war e dreuzou, harpet war eur penn-baz,
* Gant an heol o kuizat sklerijennet e fas,
* Eul labourer uzet a seblante bomma
* Ar muzul d’an taoliou ’barz ar c’homm o koueza,
* P’e weljod o tostât daved ar bilerien
* Ha rei d’ê dai c’houzout kouls ha d’ar zellerien
* N’oa netra er bed-main poaniusoc’h er gozni
* ’Get beza dic’halloud da zikour tad e di…
* Hag al labourer koz, brevet gant ar glac’har,
* Gwanet ha damantus, a chomas dilavar.
D’an Aotrou Moal.
* E miz eost, d’ar beure, e renken diblouza,
* Eur fouet lemm war va brec’h, em dom eun tamm bara,
* ’Vit mont gant va loened da beuri er prajou
* Dre henchou doun ha lous, bevennet a bonchou.
* ’Pa em beze, c’hoantek, va bara echuet,
* Hekleo va mouez skiltrus e oad sur da glevet.
* Eus ar c’hlizenn dener, eus a skignou an heol
* Ne raen muioc’h a van eged eun oan eus teol.
* Ma savfen diwezat, an anevaled kêz
* O deve kalz taodiou abalamour d’ar brez
* Da gommans ar c’hoariou : piked-round, nao-bugel,
* Redadeg, lostig-louam, dreist pep tra bransigell.
* Miz gwengolo deuet, krennet an deveziou,
* Eus ar beure d’an noz e chomed er prajou ;
* Ganeomp, mesaenen, ar c’hiz a oa neuze
* Kas ar merc’hed d’ar gêr, war-dro eur ar c’hreiste,
* Da gerc’hat podou youd, bouedig laez pe zouben
* En desped d’o vender atao debret kempenn.
* ’Vit berrât an amzer, da goulz mern alïes,
* E laeremp, er parkou, patatez, karotez…
* Keusteuren ’veze graet ; amann ne vanke ket,
* Ha, me hen lavar d’eoc’h, an diweuz a liped.
* Penaos tremen heb doan finvez an abardaez ?…
* O lakat da emgann loened dianavez !
* Pebez dispac’h, Jezus ! am eus gwelet ’vel-se
* Gant eul lagad seder, eur galon didrue !
* Koueza ’rae gliz pe c’hlao ; neuze ’barz eul lochen
* Graet gant skourrou haleg, golôet a raden,
* En, em vodemp peurvuia, da zelaou eun den koz
* O konta marvailhou a bade bete noz.
* N’eus stad ebet gwelloc’h,
* N’eus amzer eurusoc’h,
* N’eo ket gwir, bugale ?
* Respontit heb dale.
D’am Breur-Kaer, P.-M. Grall.
* D’an Diskibien a bellae
* Diwar e dro ar vugale
* E laras, eun deiz, hor Zalver :
* « Na zisprizit neb ’zo dister.
* « Hag aotreït d’ar vugale
* « Dont ha nesaat ouzin-me. »
* Ar vugale glan ha gwirion
* A oa an tosta d’e galon !
* Mistri, lakaet ho preder
* D’ober diouz kentel hor Zalver ;
* Mistri, lakaet da dalvout
* Ar gentel-ze dioc’h ho kalloud.
* Grit karantezus d’ar bugel
* ’Zo fiziet einnoc’b da zevel.
* Gwella hent da vont d’o ene
* Karout da vad ar vugale !
* Kement-se a reas em bro
* Eur mestr anavezet tro-dro.
* Neuze, eta, warlene,
* Da wengolo pe here,
* D’ar skol ’teuas paotrigou
* Eus an holl gouinananchou.
* O mestr, p’o gwel goude lein
* Ous ar c’hleuz harpet o c’hein,
* Gwall-dristik evel oaned
* O deus o mammig kollet,
* A ziskouez e gunvelez,
* Kerkouls hag e vadelez,
* Dre gregi en o daouarn
* ’Vit c’hoari Lostig-louarn.
* Kerkent ar vugale ger
* ’Vel pinted a voe seder.
* Antronoz, unan anê
* D’ar skolaer a dostae ;
* Hag hep distro e laras
* Ar geriou-man ken dinoaz :
* « Deus adarre ganimp-ni
* « Deus, eta, paotr, da c’hoari !… »
D’an Aotrou Com, person Lennon.
* O tremeniad, salud, en de evel en noz,
* Ar feunteun ’lec’h e vez unan eus hon zent koz.
* Eno, tost d’an elestr, e sav e zremm varvek ;
* Da dud ar maeziou eo ar gwella amezeg.
* ’Keit ma reno warno, en o c’hreiz, ’n o spered,
* Ar reol heuliet gantan ne vo ket dilezet.
* E-barz en e neiz maen, dindan ar wall-amzer,
* ’Giz eur c’houer e c’houzanv glao, skorn, erc’h ha tommder.
* Henvel outan, eo bet eun den a galon aour
* ’Vevas en izelder, peurvuia ’n eur stad paour.
* Gant-se, dirag Doue, eo krenv da rei sikour
* D’an holl diegeziou ha da bep tamm labour.
* Aotrou Person, c’houi ’oar, e-barz e ti Doue
* Pep kristen a zeraou, a echu e vuhe,
* Hag emoc’h o tastum hon zent koz prenvedet
* E palez an Hini o deveus azeulet.
* Ken galloudus ez int e gloar e Varadoz
* Ma hen digorint d’eoc’h gant o gwella bennoz.
* Da c’hedal, e kouskfet e-kichen ho kavell
* ’Lec’h ez oc’h bet ganet, e-kreiz Kerne-Uhel,
* ’Lech m’eo ganet ho re, ’lec’h m’eo marvet ho tud,
* ’Lec’h ma vevit karet, ’lec’h ma talc’hor ho prud.
D’an Aotrou Mocaer.
* A-ispilh ’harz e voger
* E klever ar mansoner,
* D’ar beure ’kana hep mank
* 'Vel eur pintig war e vrank.
* Penaos na ve ket seder
* O sonjal ’man oc’h ober
* Da zaou zen nevez o neiz
* Pe d’eur rummad o lojeis ?
* Bena a ra ar mein rous
* Gant e vorzol dibikous,
* Hag o bernia ’n eur leda
* Pri pe raz gant kil e loa.
* Da reiza e damm labour
* En deus, evit e zikour,
* E skouer, e blomm, e neudenn,
* Ha, pa vez red, e reolenn.
* Mên, ha mên ’kresk e voger,
* Dizamant d’an darbarer :
* Ar paotrig n’en deus paouez
* Ken na ve fin d’an dervez.
* Sammet gant bec’h e sparfell
* ’Renk kaout kalon ar bugel ;
* Peur eta en devezo
* Eur mevel ivez d’e dro ?
* Distroomp d’hon mansoner :
* Pa vez koulz ar peur-ober
* E stag ’beg ar siminal
* Eur barr fao pe eur skour all.
* Laouen, a-us d’an douar,
* E-giz eur zant en e c’hloar,
* D’e zavadenn ’taol evez,
* Mat ’kav e grouidigez.
* Neuze ’ever eur banne
* En enor d’an ti neve.
* Ra vo bennoz hon Zalver
* War ober ar mansoner !
* Savet ez oun bet e Kerne
* E-tal mengleuziou ar mene.
* Yaouankik ez oan darbarer
* Ha da bevarzek vloaz tôer.
* Biskoaz n’ez oun bet laouenoc’h,
* E renkan hel lavaret d’oc’h,
* ’Get pa lakis va zavancher,
* Eur morzol en va gouriz-ler.
* Aboue ’m eus graet meur a dôenn,
* D’eleiz didoullet o lochenn ;
* Pignet em eus war vaneriou,
* Kempennet d’ezo o zouriou !
* Iliz va farroz hec’h-unan
* He deus bet ezomm eus va foan !
* Tal an tïez hag o fignon,
* Dreist-oll araok sul ar pardon.
* Hag a-wechou ar goueliou bras,
* Am eus gwennaet gant laez-raz.
* Ha, koulskoude, o va breudeur,
* Va leve n’eo kresket nemeur.
* Paour oun ganet, paour e choman.
* Setu va flanedenn aman !
* Eun devez michans, ma ve red
* D’in ganec’h goulenm va zamm boued,
* Ho po sonj mat eus ho tôer
* Ho tiwalle diouz gwall-amzer.
* War lez ar roz, e-mesk ar gwez,
* E-pad ar bloaz ’vevan kompez.
* Va milin a zo er gwasked,
* Enni ’kavan an eürusted,
* Dreist-oll pa ven war ar chaoser,
* Va c’hein harpet er sklotouer,
* O welet e rod penn an ti
* An dour o ruilh ’n eur eonenni ;
* A-bell o tont ar portezer
* O c’houibanat dre peb amzer
* ’N eur zigas d’in greun ar maeziad
* Da vala evit an tïad ;
* O sevel, pa deu an tommder,
* Er prajou gleb ar foenneier ;
* Oc’h en em garga a vleuniou,
* Er gwaremmou, kein ar c’hleuziou ;
* Pa deu mare ar yenïen,
* Ar reo gwenn e strad an draonien ;
* War nij strolladou houïdi
* O tiskenn em lenn da c’hoanvi.
* Lod a gavfe hir an amzer
* Ma rankfent ober va micher.
* An dour a dremen heb ehan
* Dre ar paliou e-barz ar c’han
* A gemenn d’in karout va stad,
* Ober gant kendalc’h va zac’had.
* Evel-se me ’stag d’am labour,
* A-hed an de a ra bleud flour.
* Pa ziskouez an noz hec’h askell,
* Pa zao ar stered en dremwel,
* E kouskan, e peoc’h va ene,
* E goudor reier ar mene.
* Ar fornier a zeu a-zâ
* Evit mont da geuneuta,
* ’N eur zerc’hel eur forc’h houarn
* En e zaouarn.
* Hag e-pad ma c’hor e forn,
* War an taoliou e pep korn,
* Ar merc’hed, hervez ar voaz,
* A vesk o zoaz.
* Kerkent ma vez an oaled
* Ha rozellet ha skubet,
* Wami ’teu d’en em renka
* Torziou bara.
* Laret ’vefe en eur c’hiz
* Menec’h gwenn en o iliz
* Oc’h azeuli o C’hrouer
* ’Harz an aoter.
* Prim ar maen-forn ’vez priet,
* ’Keit ma weler ar merc’hed
* O heja o zavancher
* ’Benn mont d’ar gêr.
* Da c’hortoz ar boazadenn,
* Ar fornier ’ra e gempenn,
* Pa na zeu tommder e di
* D’e voredi.
* E labour a ra er bed
* Hep skuiza e damm spered :
* Red eo d’in, o va mignon,
* Beza gwirion.
* E penn e di ’tal al leur-gêr,
* Dindan e lochen ar c’harrer
* A c’hortoz, dibres ha dizoan,
* Ma sono ar c’hloc’h eur e goan.
* Neuze, pa dan e gorn-butun,
* Evitan ar vourc’h a zihun.
* Klevet a ra war an henchou
* Kirri a storlok o rojou.
* Kilviziet en deus o danvez ;
* D’o stumm, d’o oad e taol evez.
* Eun de, ’n e gichen azezet,
* E voen gantan gwall-zebezet
* — « Selaou o ruilh karr Per Mevel,
* « O krozal hini Fanch Kabel,
* « Me a zo sur ’man en Dour-Bras
* « O pignat kezeg an Ti-Glas,
* « Hag o cherra en Hent-Haleg
* « Ahel merour Yann Lagadeg.
* « Dec’h e strakate bete noz
* « Er Vier kibou ar Porz-Kloz,
* « Ha diwezatoc’h, er Groaz-Hir,
* « Moellou pounner Ivon ar Gwir.
* « Paotrig, evidon pebez joa
* « Gallout bevan a-hed ar bloa,
* « Ha zoken e-pad va amzer,
* « Gant holl oberou va micher !
* « Hep o heulia atao, m’o gwel ;
* « Morse ne zilezan bugel !
* « Skoazella a ran pep-hini
* « Pa zeu toc’hor o izili. »
* « Pell e vevan diouz ar bed,
* Peurliesa hep gwreg ebet,
* Er c’hoajou teun a sioulder ;
* Setu va stad a c’hlaouer.
* N’em eus nemet eur mignon,
* Pa lavarin ez gwirion :
* Va c’hi bihan Fistoulig,
* Diwaller va lochennig.
* Ganen e kousk, e tihun,
* Hep ma c’houitfe eur zizun ;
* Pa renko va dilezel,
* E vo, sur, evit mervel.
* Diouz ar beure pa zavan,
* Va foullad a gempennan
* Gant keuneud ha mouded kign,
* Ken na ve round ’vel eur gouign.
* Souden ’weler ar moged,
* Evel hini eun oaled,
* Er c’hoad o pignat uhel
* O renta an oabl tenvel.
* ’Keit ha ma c’hor va labour
* Em lavarfec’h c’houitellour,
* Kaner soniou dudïus ;
* Alïes melkonïus,
* Rak râl e kouez em diskouarn
* Ouspenn speuniadur al louarn,
* Pe hopadenn ar gaouen
* Klemmus a-us d’am zôenn.
* An evned ’ra o neiziou
* Peurvuia war ar maeziou ;
* Doue n’en deus o c’hrouet
* ’Vit ma vent er c’hoad kuzet.
* Ral eta en nevez-han
* ’Teu an eostig da ganan,
* Da lakat ar c’hêz glaouer
* Da zont laouen ha seder.
* Beva ’ran bepred sioulik,
* Tremen a rin didrouzik
* Ha d’am c’herent ha d’an holl ;
* Den… den ne ouelo d’am c’holl.
* En eur c’hornig, er vered
* E-lec’h e vin douaret,
* Ne glevin nemeur pedenn
* Digant eneou kristen. »
* Met gwez bras ar c’hoajou don
* A oa d’ezan ker mignon,
* Dero, pin ha brugeier,
* A zalc’ho sonj ar glaouer !
* Eur c’hroc’hen maout war choug e gein
* Hag en eur podig pri e lein,
* Eman war e droad
* En e voutou koad
* Gant e falz war goubl e vrec’h,
* O vont war e bouez d’an nec’h,
* Er beure,
* D’ar mene
* ’Lec’h ma renk ober
* E garrad gouzer.
* Dioc’h-tu e krog en e labour
* E giz ar gwella devezour,
* Ken e welit an drammou
* oc’h ’n em astenn a renkadou.
* ’Vel ’n aotrou Doue pa grouas ar bed
* E laka eur c’horniad etre pep pred ;
* Skei a ra war e vên
* Gant e ziren
* O pebez eur dispar !
* E-unan hel lavar :
* Neuze,
* Er mene.
* Hen eo ar roue !
* Evel-se e zevez a dremen
* Hep ma loskfe eur glemmaden.
* Paour kêz trouc’her gouzer !
* ’N em ober d’e vicher
* Eo dlead an den fur....
* Te hen goar, m’hen assur ! ! !
D’an Aotrou Joncour, skeudenner.
* Da viz mae, mintin mad, en e veg eur c’hornig,
* Ha dindan e gazell peurvuia eur balig,
* Alïes diarc’hen, e kerz war-zu ar yun
* E-lec’h ma vez kavet bep devez eus ar zun
* En eun toull kailharek, kuzet beteg e choug :
* A-wechou ne weler nag e benn nag e c’houg.
* Eun dro, en eur zistrei a vale e Forc’hen,
* Anavezet e Breiz en abeg d’e dorgen,
* E c’hoantais klevet gant eun tenner brudet
* E petra e sonje en e boullig moudet :
* « — Me a vefe eurus m’em befe mignoniez.
* « Perag eta ez oun gwelet fall alïes.
* « Kemeret ’vit eun teuz, eur morian, eun touseg,
* « Gwall-gaset gant e-leiz, gant meur a vabouseg,
* « Beteg da eur va fred, pa zebran va zamm kreun,
* « War vord va zoull mouded pe e penn eur feunteun ?
* « En eur vro paour e koad, pet hebdoun, er goan,
* « A varvfe gant ar riou, ne boazfe ket o c’hoan ?
* « Me a garfe beva e-touêz ar-re-all,
* « Vel eun den a zoare ha nann eun aneval…
* « Breman n’em eus, siouaz !
* « Met dispriz, eur wech c’hoaz,
* « Ha ’vit kompagnunez ar sparfilli treitour
* « O plava misterius, pe evel eur barnour
* « Ar gerc’heiz dianket oc’h ehan war eun troad ;
* « O yudal en oabl briz eul lapouz divroad…
* « ’Vel-se, pa gouez an noz war gribenn ar mein glas,
* « ’Tilezan va labour evit mont d’an hent bras ;
* « Ha bep gwech ’n eur bellât gant mall diouz Yun Elez,
* « ’N em gavan dizammet ha leun a levenez ;
* « Drant, va fenn a zavan ; c’huitellat ’ran d’ar bed,
* « Kana a ran d’an nenv, mousc’hoarzin d’ar stered ! »
* Eur wech ar miz, dre Gerne
* Ez a Fanch war vale.
* diskan :
* Hop, hop, hopik, tra la la,
* Tra la la dira la !
* Pep kêr ’glev an hopadenn
* Grêt gantan a-bouez penn :
* « Dastumit d’in ho hern koz,
* « Hag ho po va menoz ! »
* War vrec’h e garr e tistro,
* P’eman echu e dro ;
* En e zorn eur wialen,
* Freo, freo ’ra e azen.
* Toull he dor ’n em gav Janig
* ’Vit reseo he Fanchig ;
* Janig, e wregig tener,
* ’N he lochen ken seder !
* Raktal e lavar he gwaz :
* « Dibri bara ’raimp c’hoaz ! »
* — « Prim ouz taol deuomp eta,
* « Da brenou ’vit konta !
* « Breman selaou, va den ker :
* « Tachou ’c’houler e kêr ! » —
* Antronoz, mintin abred,
* ’Sav Fanch, leun a aked,
* Tammou houarn kempennet
* ’Zo en tan tremenet ;
* Ha gret anezo bizier,
* Renket ouz ar voger.
* Laket e vezint kerkent
* E tachou a bep ment :
* Tachou round hag a zaou daol,
* Evit servij an holl ;
* Da werza d’an ostizien…
* ’Vito ’vo gwenneien !
* D’ar zadorn en o lojeiz
* E kontont ar moneiz.
* Prometi a ra Janig
* Ober souben ar c’hig !
* Tridal ’ra an daou bried
* En eur vont da gousket.
* Ra vo benniget o stad,
* Ma pado o eurvad ;
* Ma savint o bugale
* E gwir doujans Doue !
* Em bourc’h ez eus eur c’hereour
* A grog abred gant e labour
* E-barz solier e di bihan
* ’Lec’h ’vez peurvuia e-unan.
* E zervez ’dremen war e skaon,
* Ral e chom da baouez en traon ;
* Pa renk lezel e vinaoued
* Eo ’vit dont da zibri e voued.
* E lunedou war veg e fri,
* Ha divorzet e izili,
* M’en deus neuze eur chikadenn,
* E kerz an neud en enebenn.
* Eus peb ezomm ’oar an ampoent,
* N’eus troad na anavez e vent ;
* Ken brudet eo ’vid e ijin
* Ma ’z eo leshanvet sant Krepin !…
* E vrasa joa war an douar
* Eo, echuet diou votez par,
* O lakat war dreuzou e di
* E gwel an holl da luc’hedi.
* Kemer a ra, n’eo ket iskis,
* Eur werennad gant e ostiz,
* Ha ma teu ar gwin d’e domma,
* E kav kalz, neuze, da gonta.
* Sonj en deus eus e vignoned,
* Ha, ma ’z int d’ar vered kaset,
* ’Welit e lagad o kwilc’hat
* Hag e galon o tenerât.
* Mar deu da glemm eus e vicher
* ’Balamour ma kera al ler,
* E chal dreist-holl d’ar c’hiz nevez
* A dro penn meur a ostizez.
* C’hoantout ’ra d’ê beza gwisket
* Evel ma ouzoc’h, va faotred !…
* Bale breman war vranellou
* Henvel ouz kerc’heized poullou.
* N’eont da stal ar c’hereour,
* Ne c’houlennont gantan sikour,
* Nemet da aoza talonou,
* Pe nebeutoc’h c’hoaz a-wechou.
* Trist eo d’an hini ’n deus laket,
* ’Pad hir-vloaveziou hed-ha-bed,
* E damm poan da wellât e stad,
* Gwelet e labour ’tisterât.
* ’Vid e eurvad va den poellek
* A lez an deiziou da redek :
* En em ober diouz ar vuhez,
* Setu, m’hen tou, ar wir furnez !
* Karout a rae mont d’ar mene
* D’ober eun tammig tro-vale
* ’N eur vralla, ’n eur dreuzigellat
* Evel pa glaskje roud d’e droad.
* War eur roc’h ’vane azezet,
* E zell ouz mor Leon staget ;
* Ha klevet a rae er pellder
* Trouz koummou o tremen en aer ?…
* En deiz, pa jome ’n e diig,
* E rae mil ha mil micherig :
* ’Vel-se e oa mailh da aoza
* ’Barz eur vereuri meur a dra.
* Digaset e veze d’ezan
* Pennadou korden kouezet klanv,
* Ar funiou hag ar sugellou,
* Ar c’habestrou hag an naskou.
* Enno e rae forz skoulmou krenn
* Ne doamp ’vit lakat en hon penn.
* Eur banne pe gwerz ar butun
* Ne douche ken a-berz nikun.
* Envor dispar, kerkouls teodet,
* War ar marvailhou ’oa tûet :
* ’Vel-se, pa gonte ’tal e di,
* E tostae meur a hini,
* Dreist-holl ar vugale vihan
* ’Zalc’he dirazan o alan…
* Gantan em eus graet tro ar bed
* A-gevret gant va mignoned,
* War ar mor Gwenn hag ar mor Du,
* Ar moriou Bras hag ar mor Ru,
* Pet gwech ejomp da Drafalgar,
* D’an Indez, da Vadagaskar !
* Singapour, striz-mor Majellan
* ’Anavezen kouls ha breman.
* Evitan hon doa holl doujans,
* Diwall a raemp diouz e zroulans.
* Yac’h ha seder evel eur pesk,
* Burzudus e oa en hon mesk.
* Ar pez a genboueze, me ’gred,
* D’e uhelât en hon spered
* ’Oa ’n e ziskouarn diou ruilhenn
* A lugerne ’vel arc’hant gwenn.
* War e veno ’oant eun diwall
* Ouz pep klenved hag ouz pep gwall…
* ’Vit kaout e batrom penn-da-benn
* ’Renkan komz eus e chikadenn.
* Adalek beure betek koan
* E jaoge butun heb ehan ;
* Ha ni ’yae dre-holl ’n eur laret
* E oa eur c’horf krenv ha kalet.
* Gant fouge hen kleve bep gwech :
* Se, va zud, n’eo ket eur gwall-dech.
* En eur zistrei war va c’hiz,
* E welan kalz kenvroïz,
* Hag etrezo ar zakrist
* ’N doa va furmet da gorist,
* A ziske d’in ’pad ar goan,
* Katekiz goude va c’hoan.
* « Tonton Laou » ez oa hanvet
* Gant kement ’oa badezet,
* Dougen ’rê eur bragou-berr,
* Gwech chupen, gwech kroc’hen ler.
* A hend-all, e oa bihan,
* Hag e vouez dinerz ha moan.
* E oad a oa ar penn-kôz
* M’hen c’halved « ar zakrist-koz ».
* Daoust d’e lagad berr-welet.
* Lunedou ne lake ket.
* Souezus ’oa e vemor :
* Alïes, en e gador,
* ’Lare d’eomp kentel ar feiz
* ’N eun doare ken piz ha reiz
* Ma chomemp holl estlammet,
* Dirag kement a spered.
* Neuze ’ta, da di va veont,
* Deut an noz, e tleemp mont.
* Ni a oa bugale dous,
* Morze ne veze gourdrous ;
* Diskouez ’remp d’hon mestr karet
* Sujidigez ha respet.
* Pa deue d’ober e gest,
* E pep tïad a oa gouest
* E oa digemeret mat,
* Hag ive trugarekât.
* Koulskoude an den kaez se.
* Atao e peoc’h ne veve :
* Eur vandennad hailhoned,
* Pa veze an oabl goloet,
* ’Bigne war c’horre e di
* Da ober jilivari
* Dre leuskel diwar al lein
* Da zizac’ha, berniou mein
* Hon lakae da grena,
* Meur a hini da ouela
* Kredi a rae hon mestr kaez
* Ez oa an anaon er maez,
* Hag e lare gant kredans :
* « Goullomp eur o delivrans ! »
* Evid ar vad graet gantan,
* Epad m’eo bet er bed-man,
* Ez eo michans gopraet :
* ’Vit-se ’m eus kement pedet !
* Ne harz na yenïen na glao
* D’ober d’ar memes eur e dro.
* Kerzeta ra en henchou moan,
* Araozan eun tamm ki bihan.
* Meur a wech heman dre jilpat
* A ro d’anaout ’man o tostât.
* Oc’h ober van dont da vale
* Ouspenn eur plac’h yaouank neuze
* A gemer he stamm ’n he daouarn,
* Met he lagad hag he skouarn
* A daol evez ouz al leur-gêr
* Dre belec’h ’teuio al lizer.
* Ar « facteur », eun den avizet,
* A oar petra ’zo gortozet :
* En eur dremen hep tamm paouez
* Her roio sioulik d’ar plac’h kaez.
* Er « facteur » ’laker ar fizians,
* Eeun ’renk beza e goustians,
* Rak, en despet d’an holl skoliou
* D’e-leiz ’tle lenn o lizerou.
* Ezomm anezan alïes
* En devez neb ’vev war ar maez :
* Ar c’heleier, .. beteg an eur,
* Hebdan, sur, ne ouife nemeur ;
* Priz ar viou, kouls hag an amann
* ’C’houlenner e pep lec’h outan.
* N’eus deiz na vez pedet d’ober
* Kommisionou e kêr pe gêr.
* Peurvuia ’vit bennoz-Doue :
* Piou en hon touez ne oar ze ?
* Gwir eo e pep fest e tanva,
* Ha d’ar bloaz nevez ’c’hell eva.
* Gwelet eo ’vel eun den a di,
* Zoken er vrasa mereuri ;
* Eus pep rumm ’anavez ar stad,
* Kemer ’ra lod eus o eurvad ;
* Pa deuont da goueza e poan,
* Atao ganto ’vez a-unvan.
* Gwell, moarvat, eget an noter
* E oar ezomm al labourer ;
* D’hen gouzout pisoc’h, ez gwirion,
* N'eus er barrez ’met ar person.
* Pet gwech em eus kavet em bro
* Ar « facteur », da zibenn e dro,
* ’Harz eur c’hleuz o reiza timbchou,
* Moneiz, paperou ha konchou,
* A-barz ’n em ziskouez en emgleo
* Merket gant reolenn e vureo !
* Bale bemdez, dre beb amzer,
* Eo ar gwasa en e vicher ;
* ’Vel se ’teu abred da ruza,
* Zoken a-wechou da gamma.
* Met, pa renk goulenn chom d’ehan
* Evit lakat termen d’e boan,
* An holl a het d’o « facteur » koz
* Kaout, eun deiz, plas er baradoz.
* Gwechall me a veve em aez
* Gant nebeut a c’hounidegez ;
* Prizet ’oan gant tud va farroz,
* Ne gleven eur ger dibropos.
* D’am amezeien ’rôen dorn
* Evit an eost e korn pe gorn,
* War an hent ne valee den
* Hep kaozeal en eur dremen.
* Breman ’sell ouzin va nesa
* Gant eul lagad yen peurvuia.
* Râl e kavan eur vouez klouar
* An dishegar ’ren en douar…
* Ne baouezer ken da ehan
* ’Boe m’eo deut ar c’hirri dre dan ;
* Evelto kerz pep marc’h-houarn,
* Ha gwech e kouez em diskouarn
* Komzou displijus, sotoni,
* Gwasoc’h eget ’n eur marchosi.
* An dereadegez ’n hon mesk,
* D’an meno, ne da ket war gresk.
* Daoust d’in da veza aketus,
* ’Renkan gouzanv geriou flemmus.
* Va hent ’zo ’giz eur melezour,
* Ken kompez ha strad eur c’han-dour.
* Warnan pep stern a c’hell ruilha
* Hep kaout tamm aon da re-stronsa.
* Ez gwir, va stad n’ eo ket uhel,
* Met atao e vo tud izel…
* Hor Mestr d’eomp holl hel lavaras,
* Jezus, hor Zalver, da Judas.
* Er bed-man, eun dra a zere :
* Labourat hervez hon dere.
* Karr ha karrigell ha ki kêz,
* Va c’hompagnunez er vuhez,
* Greomp fae war gement den sot
* Ha dreist-holl war al lakepot,
* A c’hoapa va c’heiz kenseurted,
* Bep tro p’ o devez re garget !…
* « Dornet, krazet, en arc’h laket (Diou wec’h),
* « Va zamm eost ’zo dastumet ;
* « Bara o do va bugale,
* « Mont a c’hellan war vale.
* Diskan
* « Tra la la, la la la, la la la,
* « Tra la la, la la la, la la la.
* « Me a zammo arc’hoaz vintin
* « War va marc’h diou vaninkin ;
* « Abred, en hent me a yelo
* « Daoust d’an de, avel pe c’hlô. »
* Pa voe savet ar pilhaouer,
* E lakas e voutou-ler ;
* Gant e vaz dindan e gazell,
* ’Laras : « yô ! » d’e gomper « Yell ».
* Ar beure a oa trist ha treut,
* Met ar paotr ’vit ken nebeut
* A gane kerkouls ha nikun
* ’N eur garga e gorn-butun :
* « Ac’han da goulz Kalagoän,
* « Petra ’rafen er vro-man ?
* « Trouc’ha tammou lann er menez,
* « A-wechou mont war zevez.
* « A-hend-all, stanka an tïer ;
* « Ze ’vat, n’eo ket eur vicher,
* « Ha goulskoude, va breudeur kez,
* « M’em bije ’n distera aez,
* « Ne dajen ket da bilhaoua,
* « Gwelloc’h eo kaout peadra !
* « Met perag eta damanti ?
* « Bevomp bepred dizoursi !… »
* Neuze e weler va den mat
* War gein e loen o pignat,
* Oc’h ober sin ar groaz buan :
* E wreg ’bedo evitan.
* E keit-se ’c’hrizinke Yellig.
* ’Lïez e Leon birvidig ;
* Mont a reas d’an inkane :
* Da noz ’oa e Landerne.
D’an Aotrou F.-M. Bléas
* Da c’houlou-deiz, bep beure,
* Ez an e dounder Arre
* Dre eur garr-hent moan ha treuz,
* Toullet e-barz va mengleuz.
* Kentoc’h ’vidoun e vez c’hoaz
* War ribl ar poullou demc’hlas,
* Ar gannerez hegarat
* O prederia he neizad.
* Heman, er bloaz tremenet,
* ’N em gave ’n eur bern atred :
* Difenn ’raen e re vihan
* Ouz pep nec’hamant ha poan.
* Tristik ar vamm da genta
* ’Nije en-dro ’n eur grena,
* Nemet va damant d’he neiz
* ’Greskas em c’henver he feiz.
* Hag heb-dale, bep mintin,
* E veze laouen ouzin.
* ’Boe ’vevomp ’vel mignoned,
* A-hed an de a-gevret.
* A-us d’hon penn ar sparfell
* A blav war he diwaskell ;
* Nemet me ’oar gant evez
* Diwall va c’hompagnunez
* ’Benn bloaz, mar plij da Zoue,
* ’Raimp tiegez adarre,
* Ha ma pella ’pad ar goanv,
* D’ezi me a zougo kanv.
* Tremeniad dibreder, atao gant eun troad skanv,
* Em eus balêt em bro e-pad ar miziou hanv,
* D’an avantur Doue, em dorn eun tammig baz.
* Eun nozvez e kouskis e goueled eur c’hoad bras,
* War eur gwele skolpad, e ti boutaouerien.
* ’Tronoz, da darz an deiz, an holl vicherourien,
* E-pad ma kempennent pe zivouedent ar fao
* A weled a dammou ha renket en o zao,
* A gleven o c’hoarzin, kanan pe c’houibanat.
* « Kenavo, mignoned ! » a rean ’n eur bellât ;
* Ha, ’lïes, en eur vont ’hed an hent e lâren :
* « An eurvad, marteze, a zo en eul lochenn... »
* Gwelet a ran va amezeg
* O c’houezi ’r vegin ’n eur brezeg,
* Peurvuia e vanchou tronset
* War e zivrec’h gwaziennet,
* En-dro d’e gorf eun tavancher
* Penseliet, graet a bell amzer ;
* Na bihan, na bras, stummet start,
* En eur ger eun doare krennard,
* Sed aze an envor am eus
* Eus eun den yac’h evel ar beuz.
* Eus ar boan d’ezan am eus graet
* C’houlennan beza pardonet.
* Bugel, ’laren en eur dremen
* ’Tal e c’hovel pe ’n he c’hichen :
* « Gwigour, gwigour, begin dorret !
* Gwigour, gwigour, begin bourset ! »
* Neuze, ar paour kêz marichal,
* Karget a zroug, leun a wad fall,
* War e dreuzou deut gant rezon,
* A doue, a grie : « Fripon ! »
* D’ar c’hog kerkent ha ma kane,
* E anvez prest a responte ;
* Leshanvet e oa « Kloc’h an deiz » ;
* Diêzet en deus meur a neiz,
* Rak gwaz ’n e wele ’dlee chom
* Pa zeraoue skei war an tomm.
* ’Pad an hanv, e zouben lonket,
* Alïes e tebre e bred
* E kostez e di war eur mên :
* Hep kaozeal ’dremenje den ;
* Ha, da eun eur, pa ’c’h aen d’ar skol,
* ’Oan sur da glevet e vorzol.
* ’Ti ar marichal e kaved.
* Pa veze glao, tud dastumet,
* Renket darn eus e ostizien,
* Niver eus e amezeien,
* E-barz ’n o bruched o daouarn,
* Pe o tana gant eun houarn.
* An teodou, avat, ’yê en dro
* Diwar-benn kelachou ar vro.
* Ma tibun ar merc’hed er stêr,
* Ar c’hovel ivez ’glev traou kaer :
* Bommou demeus ar re vrasa,
* Marvailhou ar re fentusa,
* Rimadellou ha lavariou,
* Prijou ar marc’had, ar foariou,
* Stumm ar c’hezeg, ar zaouteier,
* Stad ar prajou, ar parkeier.
* E wreg a oa e holl sikour
* Met ’lïes er-maez ’doa labour.
* Neuze, ’vit rei dao war an tomm
* Da c’hortoz n’en doa ket ezomm :
* Nebeut pe nebeut er penn-kêr
* Pep-hini diouzomp ’oa skôer.
* Sklerijennet ’weled ar c’hôl
* Pa vezed e lec’h all ouz taol.
* Ar goanv deut, e-barz e di kloz
* An anvez sklintine bemnoz.
* Sonj am eus penôs, d’ar zadorn,
* Yaouank ’roen d’ezan an dorn
* ’Vit lemma e filzier-aoten
* Klasket ’balamour d’o neuden.
* Konter dre natur, d’ar mignon
* E tizolôe e galon.
* Evel-se e klevis gantan
* Ar pez a ziskuilhan aman :
* O tec’het ’oa diouz e vestrez
* P’e gavas e foar ar Fouilhez ;
* Eur chechadig war e chupenn
* A droas tu ’vit tu e benn.
* Kinnig a reas eur banne :
* Hi hag hen mat en em gare.
* Eur miz goude, stag da viken,
* E kouskent dindan he zôen.
* Dre veva en eur aer noazus,
* Pell diouz an heol madelezus,
* En e wella brud e klanvas
* Ha meur a viz en em stlejas,
* Tenval e benn, holl dinerzet,
* Aman hag ahont azezet…
* Eun devez d’in e lavaras :
* « Na glemm morse war an trabas.
* Trist eo chom hep ober netra,
* Hep gallout gounit e vara.
* Er bed ne deus ’met eun tenzour :
* Her c’havout a ri el labour…
* Ma vije va ziad savet,
* Me ’c’houlennfe beza sammet. »
* Ar maro ’skoas war e zor ;
* Abaoe eo chomet digor.
* ’Lec’h, bihanik, war ar skabell,
* ’Sec’hen ’wechou va diwaskell,
* Ez eus breman eun ti bennak ;
* N’oufen ’ve outan den gwall-stag.
* Met ar c’hovel, bet dilezet,
* D’in priz ar vuhez ’deus desket.
* Marteze meur a hini all
* ’Deus miret da drei en hent fall.
D’an Itron Yann ar Born.
* Adreon torgenn Sant-Mikêl,
* ’Welit a-hont en dremwel
* Eun ti-mengleuz dilezet,
* E dôenn hanter-gouezet ;
* E zoriou a zo dister
* Hag e brenestou hep gwer :
* Outo ma taolit evez,
* ’Sellint ouzoc’h divuhez.
* Koulskoude e tostaït,
* Ha roudou treid a gavit :
* Ennan pa vez gwall-amzer
* ’N em c’houdor eur mesaer
* A glever o c’houibanat »
* E-keit ma peur e zanvad.
* Ar paour kaez den n’eman ket
* Hep gouzout ar pez ’zo bet
* El lojeiz e-lec’h ma vez
* ’Pad ar bloaz meur a zervez :
* « Aman, a lavaras d’in,
* « ’Vevas gwechall Kaourintin,
* « Mestr-mengleuzier Sant-Riwall
* « Brudet e meur a gêr-all,
* « A dennas kement tamm mên
* « ’Ra mogeriou pep lochenn.
* « E vugale p’oa marvet
* « Da foeta bro a oa aet.
* « Petra bennak na skrivont
* « Ger na d’heman na d’hen-hont,
* « D’o hano ’chomin leal,
* « M’hen tou, beteg ar bed-all !
* « Penaos o ankounac’hfen ?
* « Ar c’hosa ’zeskas d'in lenn ;
* « Gant an hini yaouanka
* « Ez ean da neizeta ;
* « O c’hoar ’garen a galon :
* « Klask ’rên beza he mignon…
* « Lavaret ’rafec’h ganin
* « Eur bater ’vit Kaourintin !… »
* Gwelit anezi oc’h astenn
* Eur goz torchenn
* E kuz an daol, a-hed eur bank
* E-lec’h hep mank
* Ar vamm, ar verc’h hag ar vatez
* Prim a azez
* En eur zisplega hep termen
* O gourc’hemenn.
* Etrezo ne ren ket atao
* Eur gwir emgleo :
* Alïes e savont o mouez
* A-benn paouez.
* Goude ’walenner ar mezer
* Hag hen trouc’her.
* Peurvuia ’vit se ’vez ezomm
* Eus eur patrom,
* Chupenn, jiletenn, bragou berr,
* Diouz ’pez a rêr.
* Graet ’vez d’ar verc’h dilhad nevez
* Pebez evez !
* Dek gwech e prederier pep tra
* Da nebeuta ;
* Pe anez e klevfec’h o klemm
* Muzellou lemm.
* Evit kaout d’ar paper espern
* Deomp d’an advern,
* Pred ar c’hafe, gwella kavet
* Gant ar merc’hed.
* Neuze ’vat ar gemenerez,
* War he c’hoazez,
* ’Vel eur rouanez war he zron,
* A ra eur pron :
* He zeod ’n he genou o kerzet
* Ne skuizo ket.
* Buan ’tremeno ar pardaez,
* Ha traou, souez !
* A vezo kontet bete koan,
* Hep tamm ehan.
* Ar vicher a gemenerez
* N’eo ket diaes.
* Gant m’he do bizïed dillo
* Ha ma poanio
* Ne gavo ’ti hec’h ostizien
* Nep yenïen ;
* Hag, evel ma ’z eo eur plac’h flour
* Abalamour
* Ma vev pell diouz pep gwall-amzer
* Ha pep krizder,
* Eviti e tiwan abred
* Eur gwir bried.
* Mar deo gwir lavar levriou koz,
* War ribl an dour d’abardaez-noz,
* Boudiged ha kannerezed
* En o c’hoariou ’vez kavet.
* Diouto n’eo stumm va c’hannerez,
* Bez’ eo kentoc’h eur vamm a bouez.
* Pa ’z a da zevezia d’eun ti,
* Ma n’eo ket prest he dijuni,
* ’Raio tra pe dra ’vit sikour
* Mestr pe vestrez en o labour.
* Gwelit breman he bouteg gwenn
* A zoug kompez war eun dorchenn :
* Sioulik e tremen el leur-gêr
* Ha ken didrouz e vo er stêr ;
* Rak, ma vez ar c’hannerezed
* Peurvuia fistilherezed,
* Va hini ’zalc’h he genou kloz
* Deus ar sav-heol beteg an noz.
* Pe glouar pe yen an amzer,
* Laouen atao e teu d’ar gêr ;
* N’he do ket neuz eur zonerez
* N’ehan da glemm eus he devez,
* Da chala dalc’h-mat war he stad,
* O lakat an holl d’he c’hasât.
* Da zibri e vez gortozet :
* Gant pep-hini ez eo karet ;
* Ki ar vereuri e-unan,
* Ma wel anezi ’tont d’he c’hoan,
* Evel ’vit lida he distro,
* Prim d’he diambroug a yelo.
* Goude ar pred e vez pedet
* D’azeza ’kichen an oaled.
* Eno ’paouez eur pennad mat
* ’Vel holl izili an tïad.
* C’houek e klevit he zrugarez
* Pa vez paeet d’ei he devez ;
* Koulskoude, n’eo ket heb gouzout
* Eo gwall-ziaes breman kavout
* D’hoc’h eila gwir zervicherien,
* Zoken ’vit ’leiz a wenneien.
* Met hi ’vir ar gwella spered
* Demeus an amzer dremenet :
* Leal e chom d’an tiegez
* Hec’h implije pa oa dibrez.
* Ar ouenn-ze ne da ket war gresk.
* He meulomp p’en em gav ’n hon mesk.
* Evidoun-me va c’hannerez
* A zo eur skouer a vadelez.
* Mar he barnit eun tredemarz,
* Gouezit eo hanvet Soaz Roparz.
D’an Aotrou Even, Noter e Landreger.
* ’Us da vouded ha keuneud moan
* ’Tomm ar pilligou war an tan.
* An toaz a zo war al leur-zi,
* ’N eur vasin gouevr pe bodez pri.
* Ne labour ket ar rozell c’hoaz ;
* An hanaf a zamm ar c’hravaz.
* E tu pe du eus an oaled
* Lard ha larderez ’vez gwelet.
* En eur c’hornig war eur skabell
* Eman o c’hortoz ar spanell.
* Met perag da ze taol evez ?
* Sellomp ’ta ouz an aozerez.
* ’Barz an tommder n’eo ket iskis
* E vefe e korf he hiviz ;
* Na zougfe ’met he broz dindan :
* He micher ’zo eur stad a boan.
* Ha, va zud paour, ar rumm nevez
* Ne gar ket kaer aoza krampoez ;
* Aon ’deus da veza mogedet,
* P’ eo gwir her renkan lavaret.
* Ha muioc’h-mui ’mesk an hern koz
* ’Kaver pilligou o repoz.
* E gaou ez afemp d’en em glemm :
* Dalc’homp drant ha lirzin hon dremm.
* Petra ’dalv termal hep termen ?
* Gwell eo tanva eur grampoezen.
* Evel-se ’ra ar mevel bras,
* Ha, war e lerc’h, kalz re-all c’hoaz :
* Ar bugel o tont eus ar skol,
* Kement ’vez bemde ouz an daol ;
* Marteze meur a amezeg ;
* Enno ne gavin ket abeg,
* Rak ’vidoun ’lipen va mourrou
* En deiz ’tomme ar pilligou.
* Mat ’veze dreist-holl ar c’hrampoez
* Servijet e ti va mestrez.
* ’Trezomp hon daou ’vezent rannet,
* Er memes asïet debret.
* Gwel’t e vezan da c’houlou-deiz
* O kuitât didrouzik va neiz
* Evit mont da vordig an hent
* Da derri kailhastr a bep ment.
* Ne ra nikun van d’am morzol,
* Ne ra mouezig hekleo d’e dôl,
* Hiboud va c’hunuc’henn hepken
* Ouz va harpa em flanedenn.
* Dirazoun ma jom eun bennak,
* Eo eur bugel pe eun den vag ;
* A bed hini pa dremenont
* Stlap ouzin sellou divergont !
* Rak va micher, piou n’her goar ket ?
* Gant an holl a zo disprizet,
* Lakaet ’vez er renk diweza :
* Eun denig an hini her gra !
* Padal er bed-man ’vit pep stad
* Eo red kaout tud a gaion vat ;
* Jezus e-unan hen diskouez :
* ’N e yaouankiz e voe kalvez.
* ’Vel ma ’z eus paour ha pinvidik,
* Re eurus ha re reuzeudik
* Atao ’welomp ’heul re uhel
* Tud keiz a zo o stad izel.
* An droug n’eo ket ar baourentez
* Met an dispi bag an dilez ;
* Da c’hortoz ma reno ar Gwir,
* Ho pet dalc’hegez eur menhir.
* Er vuhez ’z oc’h eur pirc’hirin
* ’Dle bale adal ar mintin
* Oc’h en em ouestla d’e labour
* Ha pedi Doue d’e sikour.
D’an Aotrou Pennkêr.
* Ar spern a-hed an hent ’lede o skourrou gwenn,
* Ar parkou ’oa bleuniet dirazoun hep termen ;
* Er pellder e kleved o tihun ar maeziou,
* An deiz o klask sevel ’oa leun a hunvreou.
* Eurus e tremenen war garbont eur stêrig,
* Penn ha dremm distanet gant c’houez an êzennig ;
* Nepred n’em eus merzet kement ’hed va buhez
* Kaerded eur mintinvez ’pad an amzer-nevez.
* Biskdaz bugel laouen n’eo bet muioc’h boemet ;
* Va c’horf ha va spered holl ennoun ’oa lusket,
* Pa zeuas ’n eur vodenn eun evn kaez da gana :
* C’hoant^t a reas d’in youc’hal : Alleluia !
* O mouez digevatal o saludi an de
* Ez een va-unan da c’hortoz er mene,
* Nag ar bleun, nag ar gliz, nag an dour o sourral
* ’Vel da notenn dic’hed n’em lakas da dridal ;
* Enni ’felle d’in gwel’t gwelloc’h ’vit na glasken,
* Ar pez am eus aboue poelladet da gelenn :
* O tiarogi an heol d’an tïeg e teskez
* Na c’houfed re abred staga gant an devez.
* Pa weler ar c’houmoul war duchenn Sant-Mikael
* O redek heb ehan, douget gant an avel,
* Hag oc’h en em leda a-us da Yun-Elez
* Evit gounit buan Botmeur hag ar Fouilhez,
* Sur ar glao a gouezo, eur glao lous ha foetet…
* N’oufen netra tristoc’h em c’horn-douar karet !
* Glep-teil e teu an dud demeus ar parkeier
* Ha prim ar vugale ’zastum ar zaouteier.
* Dour a ruilh er porziou. Ar yer en em vodet
* ’Zo dindan ar c’hirri, o askellou kouezet ;
* Ar c’haz ’kichen an tan ; war an treuzou, ar c’hi,
* Pa c’hoanta mont er-maez ’c’houesa savet e fri…
* Ar wazed, petra ’reont ? kempenn binviachou,
* Drailha legumachou er c’hrevier, er c’hranjou ;
* Ar re aketusa, o chorfou daoubleget,
* Da zoura o frajou ’ya buan, en eur red.
* Tro-war dro d’an oaled, egiz evned eun neiz,
* Pa zeu ar freskadur pe an deveziou leiz,
* Ar wreg, ar vugale a c’hortoz poent ar goan.
* Goude ’vo d’o gwele kaset ar re vihan,
* D’ê o mamm a laro : « Klevet war ar prenestr
* Ar glao o tivera. Ma vefec’h en eul lestr
* Brallet war ar mor doun, kaletoc’h ’ve ho stad.
* ’Vit hon martoloded, pedomp Doue an Tad. »
* Neuze an dudigou d’o mamm en em unan
* Da c’houlenn o zikour gant Jezuz ha sant Yann.
D’an Aotrou J. Philippe.
* Karout ’ran an avel pa c’houez dre ar gwez bras,
* Pa lak war va zôenn da zansal ar mein glas,
* Pa storlok dor va zi ; pa gren gwer va frenestr
* ’Vel, e tremen ar Raz, gwern ha kerdenn eul lestr ;
* Pa welan oc’h heja ar skourrou war ar c’hleuz,
* An ed e-barz ar park ’giz eun aber e reuz ;
* Pa zao, pa ziazez ar wagenn war al lenn ;
* Pa bleg, el lanneier, ar brug hag ar raden ;
* Pa vez ’us d’ar reier ar c’hoabr o c’haoliata
* ’Vel eur stroll marc’heien a-du d’en em ganna ;
* Bran, pig, kement a nij, douget e-barz ar vann ;
* Kerzet ’ra va spered war o lerc’h en aer splann.
* Dreist-holl epad an noz e plij d’in an avel
* Pa ven ’korn an oaled o tomma em skabel ;
* O selaou he c’hlemmou, gourvezet em gwele :
* ’Karfen gwelet evrus neb a zo war vale.
* ’Vid ar vartoloded, evid an divrôad,
* A-wechou dic’houdor, evit ar paour hep koad,
* ’C’houlennan gant Doue skoazell en o buhez ;
* Evit va c’henvroïz e kresk va c’harantez.
* Evel-se an avel a ro d’in da c’houzout
* ’Tlean d’ar pez a vev gouestla va holl c’halloud :
* Ne deus gwir levenez pa c’houzanv mab an den
* E korn pe gorn ar vro dienez pe anken.
D’an Aotrou Monfort.
* Skleur ar mintin a luc’h war liven-gein Arre,
* Golôet gant an erc’h kouezet a-raok au de.
* Den er-maez, er menez ; ar saout ’lezer er c’hraou.
* Ar parkou a chom mud, digeflusk an holl draou.
* An oabl gwer a hinon ; ne c’houez banne avel.
* Er pellder ne glever ’met lenv ar gornigell.
* Hiboud an dour er waz ’ziskouez hepken buhez ;
* War veg ar bodou lann e kaver, o truez !
* Al lapouz enkrezet o krena gant an naon.
* Ar bed ’zo sebeliet ’vel pa vefe e kaon.
* En tu-hont d’ar c’hoajou ar brini a vandenn
* War o eskell pounner a weler o tremen,
* O vont war-zu ar Yun ’vit kavout da zibri
* ’N eur furchal en toullou prenved ha loustoni.
* Difoun war goad Mokun e sav eun heol gorrek
* A ra steredenni kribenn ar Roc’h Vechek.
* Ar c’hloc’h bihan en tour en deus toniou klemmus
* A zins en eur vervel e mouez an Anjelus.
* Er mene, ar c’henta bragez,
* E pep parrez,
* A vez graet d’ar bugel bihan
* ’Tro gouel sant Yann.
* Neuze ’kaver ebad en ti
* Gant pep-hini.
* Gwisket a-nevez ar paotrig,
* E c’hoarezig
* En e zourn buan a grogo
* Hag e gaso
* Da wel’t an holl amezeien,
* Ha gwenneien
* A gouezo stank e godellou
* An dudigou.
* Lorc’hus ha drantik ha seder
* ’Teuont d’ar gêr.
* Morse ne vez ’mesk ar rummad
* Muioc’h a stad.
* Gwechall, en va bourc’hig, e oa war ar leur-gêr
* Pemp dervenn gantvloaziek karget a skourrou kaer:
* D’an hanv, en o disheol, e weled merc’hed koz ;
* D’ar zul, c’hoari boulou eus a lein bete noz.
* Dindane d’ar pardon, da goulz ar foariou bras
* Evel d’an eureujou ha da veur a c’houel c’hoaz,
* Tud yaouank a gaved en o c’huzuligou,
* Skoulmet o biz bihan, hervez boaz hon tadou.
* N’oa ket neuze ar c’hiz mont d’an ostaliri
* Da gemer bannac’hou ’vid en em regali ;
* Dirag ar meneziou, e frankiz an dachen,
* Eur garantez parfet ’n em doued da viken.
* Pa zone kloc’h nav eur en horolach an tour,
* Eur c’henavo tener, eur ger plijus ha flour
* A zistone leal e don ar c’halonou
* Ha d’ar gêr e tec’hed leuniet a hunvreou.
Pep tra a dremen er bed-man, siouaz ! Eur gwall varrad avel c’houezas war ar vro hag a bilas teir eus ar gwezennou koz. Gwerzet voe ar pemp dervenn. Va c’hoar garet, evit kaout eun envor anezo a rank ober tumen siminal he zi nevez gant eun tamm koad trouc’het e dero unan eus ar gwezennou.
* War gribenn ar menez, ar roc’h ’zo morgousket ;
* En eun oabl digoumoul e lugern ar stered,
* Hag aman, ’n eur gêrig, en dro d’eun tantad-tan,
* Kouërien daoulinet ’veul an Aotrou Sant-Yann.
* « Me ho salud, Mari », lavar eur vaouez koz :
* Holl gêriz a respont e sioulder ar peuz-noz.
* O klevit, va Jezus, selaouit gant true
* Ar bedenn a ziwan eus a greiz o ene,
* Ha grit ma kendalc’hint e pep lec’h da zevel
* O c’halon hag o brec'h war-zu ho tron nenvel !
* Lod a glask an eurvat er skïant, en danvez :
* Va c’henvroïz her c’hav en eur c’horn er menez,
* E touëz tud o c’hêr, izellek ’velto paour,
* Met laouen en o stad, daoust d’an diouer a aour ;
* E bolontez Doue e lakont o fizians,
* Didamall a bep droug ha glan o c’houstians.
* O feiz hon Gourdadou ! diouzit perak tec’het ?
* Ar re deus da viret ne vezont ket nec’het.
* ’Vito galv an Ankou n’eo ket eun eur a spont :
* Bevaa reont er peoc’h hag er peoc’h e varvont.
D’am breur-kaer, P.-M. Grall, mestr-skol er Fouilhez, eur planter eus ar re wella, en anaoudegez eus e vad-oberiou d’ar Vro.
* Lavariou hon Tadou a ziskouez Breiz-Izel
* Golôet a lann bras hag a goajou uhel,
* He c’hêriou, he maeziou, kloz ha dizavelet,
* Henvel ouz bokedou en eul lïorz savet.
* Dizamant ouz o mad, perc’hennet lezirek
* O deus pilet o gwez e-giz tud ezommek ; _
* Ha ne gaver breman, e plas ar brouskoajou,
* Nemet kefiou dister en-dro d’an douarou,
* Difalbalennou trist ha sin a baourentez,
* E lec’h ma oa gwechall bras ar binvidigez…
* Eun oan touzet, ’michans, ne gar ket er menez
* Chom, ha pa na ve ken, er-maez hed eun devez ;
* Penaos hon parkeier, hep o c’hleuziou koadet,
* A vefe ouz ar skorn er goanvou gwaskedet ?
* Ar planter her goar sur.... ’Vel-se eo aketus,
* Pa drouc’h eur wezen goz, o tra kriz ha poanius !
* Da lakat en he foull eur blantennig yaonank
* A welit o kreski hag o tigemer brank.
* ’Lec’h m’eo ral ar c’heuneud ’tisplij d’ezan bale :
* E blijadur eo kaout e pep hent eun ale,
* Hag, en dro d’e barkou, gwez dero, pin ha fao,
* War e brajou haleg, gwial, elo ha skao.
* Pe geriou a c’hellfe komz evel an deliou,
* Ha diski ar furnez ’gaver ’n o c’huzuliou ?
* Planta a ra eta, rei a ra ali mat.
* E labour hag e skouer a zo da heuilh moarvat !
* Koulskoude, en eur-man, e klevjed trei da fall
* E ober talvoudek, gounidus, didamall ;
* Ha n’eo ket lavaret ’n defe ’pad e vuhez
* Digant e genvroïz kalz anaoudegez.
* Petra ’ra ze d’eun den a zelaou e goustians
* O tisklêria d’ezan : « Kendalc’h ha bez fizians !
* Atao gra da zlead… Eun deiz e vo rentet
* Deus hon mad, deus hon droug eur gont sklêr ha pouezet. »
* E defot d’e nesa, ar vugaligou-noz,
* En o c’hoari ouz troad pe e kleuz ar gwez koz,
* Ar gaouenn dihunet hag an hoper klemmus,
* P’en em c’halvont d’an noz, goude an Anjelus.
* Evnedigou an hanv, o kana kantikou
* War vegou ar gwez bras pe dindan o brankou.
* An holl grouaduriou, seder, laouenaet
* Dre m’o deus adkavet ar c’hoajou teo-wisket,
* En em glevo hep mar, unano o moueziou
* ’Vit goulen gant Doue, tener d’ar pedennou,
* Digeri d’ezan frank dor santel e Balez,
* E reseo kalonek en e Rouantelez.
* En disheol da skourrou ar pin hag an ivin,
* ’Lec’h ma teuv mignoned da blega o daoulin,
* Da c’hortoz, e kousko ’kreiz bered e barroz,
* En e gêr, tost d’e di, e-kichen e dud koz.
* Eno, ha deiz ha noz, a bep tu, war e vez
* E kouezo goustadig alanou flour ar gwez !
Da Fanch-Mari Bothorel.
* Pelec’h ’man an amzer ma vevemp er Porz-Kloz
* Bugale a-gevret ’hed an de, ’hed an noz ?
* Pelec’h ’man an amzer ma tiwallemp ar zaout
* E gwaremou Flagous gant peb a groc’hen maout ?
* Pa c’hoariemp el leur, pa ’z aemp hon-daou d’ar skol,
* Ha, da goulz an neiziou, d’ar parkou, ken diroll ?
* Pelec’h ’man an amzer ma ’z oa leun hon c’halon
* A ganaouennou kaer, a zudi hag a zon,
* Ma redemp pell du-hont, da Vrenniliz, Botmeur,
* Sant-Herbot ha lec’h all, unanet ’vel daou vreur,
* Ma tremenemp ’n hon bourc’h hon miziou hanv ken vag,
* Laouen ha dibreder ha diouz pep nec’h distag ?
* Ouzimp-ni hon c’herent ’oa ken madelezus !…
* Ha diskouez Vaemp atao ez oamp trugarezus ?
* Pelec’h ’man an amzer ma na oa ’n hon buhez
* Nemet joa da veva, heb anken, heb enkrez,
* Ma pellae diouzimp, evel eur vogedenn
* Kement menoz tenval a ziouane ’n hon penn ?
* Met perak hirvoudi ?… Ha n’hon defe abeg
* Da gerzet dizere, dizaon, sart ha nerzek ?
* Ni a dle kentelia neb a deu war hon lerc’h,
* E gelenn, e zevel en eur stad krenv ha gwerc’h ;
* Kaout ’vid ar vignoned, tremenet araozomp
* Ar zell a garantez o deus bet evidomp.
* Dalc’homp ’ta ’n hon c’hozni, beteg eur hon maro,
* D’ar c’halonder a ra enor mibien hon Bro !
* Mignon, bepred war-zao ! ’vel rec’hier hon mene,
* Digeflusk ha fiziek e bolontez Doue !…
D’am c’henvrôad Yann Saliou.
* Kêr Rolland, o kêrig, sonj ho peus eus an deiz,
* Eun abardaez evel na gavin ken e Breiz,
* E teuas d’am ambroug bete hent va farrez
* Eur plac’hig skanv ha flour, flamm ’vel ar Wirionez,
* A luc’he he lagad e-giz eur stereden,
* A ruilhe war he c’hein rodellou bleo melen ?
* Dic’houzvez a zafar ha pell diouz ar gevier,
* Genel ha beva ’rês e c’houez al lanneier,
* Bleunenn menez Arre soun ha soubl, krennardez,
* ’N he stumm, en he giziou, eur wir Gernevadez.
* Bale a rên ganti a-hed ar menez Gwenn,
* Luskellet dre he mouez, goustad, pleget va fenn,
* ’Pad ma koueze warnomp bannou heol Gwengolo
* A roudenne al lann a liou hanter-varo,
* Ma seblante plega d’ober d’ei allazig
* Bodou brug ha raden, kouls bras ha bihanik.
* — « Karantez eun devez ! » — ’zonjen ’n eur gimiadi,
* Hag e wasken he dorn ’barz ma tec’hen diouti.
* Mui n’he gwelis,
* O tra griz !
* A-boan he doa
* Seitek vloa.....
* Paouez, va fluenn,
* En anken !
* Gouelvan a druez,
* Sav da vouez !…
* Tud ha traou a gaver ha na dlefent tremen,
* Met para war ar bed hep diskar na termen.
* Yaouank, me o c’hrede krouet evit padout,
* Beza atao karet, gallout atao karout !
* Alas ! en douar-man, zoken e pep buhez,
* Ne deus hep drouk-kemmesk eun eur a levenez.
* Dre eun hent leun a bri e-lec’h ma peg e droad
* E tistro gant e zamm, goustadik, eus ar c’hoad.
* A-boan e vez gwelet ken hir eo ar brankou
* A bouez a-hed e gein betek kleuz e voutou.
* ’Barz e horden geuneut e kerz evel eur vaot
* Pe eul lestr o tostât gant evez ouz an aod.
* P’eo pignet al leur-gêr, arru tost d’e lochen,
* E tired re vihan a c’hoarie laouen
* Da zikour o zad-koz da zizamma e vec’h
* A gasont dre dammou en o c’hambrig d’an nec’h.
* Eno eman ar vamm o poazat patatez
* ’Vo debret bremaïk gant eur skudellad laez.
* Da c’hortoz ar c’hoziad a dan e gorn-butun :
* Evel-se, ’pad ar bloaz, e tremen ar zizun,
* Evurus o sonjal ’c’hell skoazella e di
* Ha beza ’vid an holl eur skouer vat ’n e gozni.
* ’Keit m’edo yac’h ha gren ’pilhaoue e Treger ;
* Breman, alas ! dinerz, e renk chom ’tro ar gêr.
* Met direbech e kousk ’n e wele dero koz…
* Labouromp eveltan beteg eur ar repoz.
* Sed aze ar vered ’lec’h yaouank e peden…
* Petra am eus kavet enni en eur dremen ?
* Toullou digor euzus hâ beziou digompez,
* Mein a-hed ar voger renket war o c’hostez ;
* Geot evel er prajou ; ar bodadou linad
* Ba kalz a louzou fall bemde o ledanât…
* Obeziou dilezet, ne weloc’h mui biken
* En amzeriou da zont o plega daoulin den,
* Rak dindan eur bloavez ’vezoc’h lod eul leur-gêr
* ’Lec’h eo mestr ar boullou, ’lec’h e ren an danser !…
* Ar groaz-veur hec’h-unan diouzoc’h a bellaor ;
* Netra ne zigaso meneg eus hoc’h envor.
* Met kredi ’ran ho po gant hor Zalver Jezuz,
* A-bell evel a-dost, eur zell karantezus.
* Ha, ma vezit er vro buan ankounac’haet,
* Mab Doue, e-giz kent, ’gendalc’ho d’ho karet.
Da envor Mari-Anna G.
* Petra eo ar vuhez ’met dispartiou garo
* Da c’hortoz ma tinto son lezou ar maro ?
* Lennit, eta, kentoc’h ! En va bourc’h, eur bloavez,
* E laren kenavo, breman ’zo dek hanvez,
* Pa gemeras va dourn eur c’hreg yaouank eurus,
* Gwir vestrez-vereuri, karet, karantezus :
* « Ma varvan araozout, deus d’am c’has d’ar vered ;
* Piou, eta, am heulio ’met ar re ’m eus karet ?
* Me ’yelo d’az ambroug mar fellfe da Zoue
* E teufes da dremen e-keit m’am bo buhe !.... »
* Daou viz diwezatoc’h e rôer d’in d’anaout
* Eur maro glac’harus o paouez c’hoarvezout :
* Va c’henvrôadez kaez, enor, skouer e fennkêr,
* Joa he zud, he farroz, d’ar vered a zouger.
* Ganti, em c’horn-douar, e varve eul lignez
* Anvet a hir-amzer e kreisteiz ar menez…
* ’N eur bedi war he bez, e kleven goustadik
* O son eur vouez krenus, hiboudus, disterik.
* Me ’gred e lavare : « Doun ez oa da c’hlac’har
* Pa deuas d’it kelou ’oan kaset d’an douar.
* O ! kendalc’h da zonet, bep bloaz da vihana,
* Pa zistroï er vro, aman da zaoulina.
* Pell eo aet va c’herent. Pa vêr bet mignoned
* N’ez eus netra tristoc’h ’get beza dilezet.
* D’in ar vuhez ’oa c’houek ! Du-man, e ti va zad,
* Ne gaven ’n e genver ’met amezien vat.
* Gant feiz en deiz-da-zont ha kalon e pep tra
* E klaskis penn-da-benn ober ’vit ar gwella,
* Oc’h esperout eur mab gant va spered c’hoantêt.
* Perak e barr va oad ez oun-me bet falc’het ?
* Va daoulagad serret ’welint mui an deiz sklêr :
* Evidoun da viken ’reno an tenvalder,
* Ar venien, al latar, kement direizamant
* ’Ra d’an den sebeliet kavout nec’h ha damant.
* Evidout pa chomez war va lerc’h er bed-man,
* Bev pell c’hoaz gant da re… Pegement o c’haran !
* Ar vuhez a zo mat… Ra vo miret da dud !
* Klemm ac’hanon ! marvet ! disher ! e-kreiz va brud !… »
D’an Aotrou Leon ar Berr.
* Bemdez, goude e lein, azezet hen gweler
* War ar genta pazenn eus kalvar al leur-gêr,
* Hag ar bedenn a zav eus dounder e ene
* ’Seblant tremen er mein, divorfila Doue.
* Met prim ar paour kaez koz a zerr e zaoulagad,
* A vorgousk ’vel gwechall p’edo fin d’e dachad.
* ’N e boelladou louc’het e douarou bro Vreiz,
* E kendalc’h da zonjal o c’hortoz lost an deiz.
* Ha pa deu ar mare d’ezan da vont d’e goan,
* E tiloc’h goustadik en eur stleja e boan,
* Kroummet war e benn-haz, skuiz o veza bevet
* Eur vuhez a labour he deus e dal krizet.
* Ne zigemm er zizun ar yaou diouz ar gwener,
* N’en deus evit warc’hoaz ’met sellou dibreder.
D’an Aotrou abad Désiré Goaziou.
* E-mesk ar skeudennou a gaera peb iliz,
* Bravoc’h n’em eus kavet ’get person Bresnniliz,
* Den sounn ha galloudus gant eur c’horf kevatal,
* Eur bleo hir ha melen, rouesaet war e dal,
* A goueze en e choug ’n eur ober rodellou ;
* Eun dremm flamm ha livrin, ken tener ’n e zellou
* Ma kreded war an neo lagad Doue paret
* P’e weled en aoter, e zivrec’h astennet.
* Er gador, ’vid ar pron, e vouez veulodïus
* A zigase da zonj eus hon Zalver Jezus
* O kentelia ar bobl war venez ar Jude,
* Hervez ma tispleg d’eomp aviel sant Vaze.
* Harpet war eur penn-baz, peurvuia diskabell,
* Goustadik ez ea, eur breviel ’n e gazel,
* Etrezeg ar maeziou, war henchou ar barroz,
* Ha d’ar gêr e teue, laouen, d’ar pardaez-noz.
* Dreist pep tra e kare paouez er menez Gwenn,
* Evel gwechall sant Loeiz en disheol d’e zervenn ;
* Eno en em rôe da c’houekter ar zelled,
* Kollet en e zonjou war levr digor ar Bed.
* Dirazan ’tirede en eur fichal o lost
* Chas-denved ar grec’hien rak-tal m’e welent tost.
* Ar maout, kouls hag ar c’havr, en o mouez enkrezus,
* ’Wazonie en o c’hiz da zervicher Jezuz,
* Hag a bep tu ha korn an diwallerien zaout
* ’Zileze o farkou evit donet d’e gaout.
* Bepred eur gontadenn ’zic’haoue o resped :
* Hini eur c’hole du o lake da daol pled :
* Al loen kaez a goueze bep eil deiz e droug-zant ;
* Er prajou, eur mesaer, diskiant ha dizamant,
* P’e zantas o klenvel, e gasas d’eur wagren
* ’Lec’h en em zifrete, ledan e vlejaden…
* Ar person ’echue ’n eur boueza war bep ger :
* « Diwar seurt c’hoariou ne zeu netra d’ar gêr…
* Eur wech e tiskouezas, dre skei gant eur spilhen,
* Ar zon o vont a-hed nervennou eur pilpren ;
* Eun dro-all gant e vontr e klaske pep penn-deiz :
* Ar Reter, ar C’huz-heol, Hanternoz ha Kreisteiz.
* Istoriou ar seurt-se a blije, mar kredit.
* Hag atao e kleved, a-barz ma ’z ae kuit :
* « Ar Feiz hag ar Skianchou a zeu a-berz Doue ;
* « O studia a renker an eil hag egile. »
* Parfeted e ene, kunvelez e spered,
* E vrud, e zantelez ’oa ken anavezet
* Ma n’oa kel souezus gwelet mammou kristen.
* ’N o divrec’h bugale, digantan o c’houlen
* Evito e vennoz e pardoniou ar Vro.
* D’an dud koz e rente skanvoc’h eur ar maro.
* Ar paour en e enkrez ’ankounac’hê e boan,
* P’e gave war e hent, habask evel eun oan,
* E zourn bepred dare da furchal en e yalc’h.
* Nec’het p’en dije ket enni arc’hant a-walc’h.
* ’Vit an dud ezommek, ar re ’weladenne,
* E aluzenn a oa eun « akt a Garante » !
* Pet gwech re binvidik ’n o diêzamanchou
* ’Dremenas e dreuzou ’vit kavout alïou !
* E gwirion, ne oa rumm e parroz Brenniliz
* Na geuzias d’e varo evel d’eur c’holl iskiz.
* An Ankou e c’halvas e-pad eun amzer sioul,
* Eun oabl sklerijennet, eun dremwel digoumoul,
* Eun dervez dereat ’vit beach eun ene
* Sur da reseo du-hont gwel an Aotrou Doue.
* Da veure, antronoz, e holl barrozianiz,
* Kement e ambrouge, o kuitât an iliz,
* A glevas en avel a-us da Yun-Elez,
* Da goajou Kergeven, da reier ar Menez,
* Eur voubouenn glemmus o lake a-unvan
* Gant ar gerent galvet evit e dremenvan.
* Ar Bed hag an Nenvou, ’n eun huanaden hir,
* A veske o glac’har ’vit gouela d’eun den gwir.
* En eur pleg er menez e-lec’h hiboud an dour
* Chapel gaer Sant-Herbot a ziskouez d’eomp be zour,
* Kare evel hini kalz a ilizou-meur,
* Gant prenestrou livet o tamouezi ar skleur.
* Pe seurt hunvre a rez, o patrom al loened,
* Pa zeu tud a labour, ’harz da vez kizellet,
* Da zigas d’it o frof ’n eur laret eur bedenn
* Eün evel o c’halon ha glan ’vel eur c’hlizenn ?
* Kousket ’m eus ez kichen, en disheol d’an deliou,
* Dindan ar gwez bodek, meur a wech en hanvou.
* Ganez e c’houlennan, pa vezin tremenet,
* Eun hunig dibreder. Plij, Aotrou, va c'hlevet !
Da Lôeiz Guyomarc’h.
* N’eus e menez Arre gwelloc’h labourerien
* Eget ar re a vev e-barz parroz Berrien.
* Eun dudi eo o gwel’t, e-kreiz ar gwaremmou,
* O trei douarou koz, o lifrsmma bommou !
* Lavaret e vefe Booz gant e dïad,
* Dindan lagad Doue, en e bark oc’h arat.
* Ar wazed lezirek ’zo dibaot en o mesk,
* Dibaot c’hoaz ar beorien, ha n’eont ket war gresk.
* E pep ti e vagont oc’hen ha kezeg mailt,
* N’eo ket int-i a werz an dra a-berz o zad.
* C’houek e kavont o bro ha c’houekoc’h c’hoaz o c’hlud :
* Evito n’eus eurvad ’met e-kichen o zud.
* Eno, evel gwechall, e virer ar giziou,
* Ha dre gant ha dre vil, da niver a c’houeliou,
* En em vod kenvroïz ’vid azeza ouz taol :
* Pedomp n’ez afe ket ar voaz-se war zistaol !
* Pa veves gant da rumm, e brud da yaouankiz,
* E rene e pep kêr, e pep lec’h, ar seurt giz,
* Er Reuniou, Gêr-Nevez, bete Pont-ar-C’houzig.
* A-gevret e tebre ha paour ha pinvidig.
* Evel-se en da vro etre an holl dïez
* Kerkouls hag er maeziou e weler unvaniez.
* Envor an Amzer-goz a zo fur he derc’hel ;
* Bez’ ez eo evidomp eur skouer hag eur gentel,
* Eur gwir leve zoken, herez hon gourdadou ;
* Me hen laka e renk ar prizeta madou.
D’an Itron J. ar Gac.
* ’Kreiz an devalijen he gwelis er pellder,
* Eur wech, en eur zistrei eus Berrien d’ar gêr.
* Goude d’in beza gwaz ha dibreder a-walc’h,
* E chomis sebezet ac’hano da Ginoualc’h.
* Na piou ’ta, o kavout, en eul lanneg da noz,
* Dasprenour ar pec’her war c’horre eul lec’h koz.
* A gredfe mont e-biou ’n eur gana pe c’hoarzin ?
* Gwechall ne oa kristen na blegje e zaoulin.
D’an Aotrou Yann ar Born.
* An oabl a oa izel, al lanneier tenval,
* Da vare ar c’huz-heol, e parroz Sant-Riwall ;
* Hag ar voren ledet a rae d’an douarou
* ’Vel d’eun den sebeliet eul linser a zaerou.
* Koulskoude, e kleven endanoun kanaouenn,
* Toniou frank pe seder ha meur a vouc’haden…
* Petra en em gave e dinaou ar menez ?
* Peurc’hraet ’oa al labour en ervennou panez.
* Heb dale, ’tal ar vourc’h e welen war an hent
* Labourerien o tont gant paliou a bep ment,
* Pevar a drenv pevar, evel hor zoudarded
* Pa valeont dre urz gant o mistri renket.
* Dre o c’han o tason ouz riblou ar reier,
* Hag o redek laouenn e-mesk al lanneier,
* E santis dirazoun o tremen ar Ouenn-dud
* A vevas her em Bro, hag a zalc’ho d’he brud !
D’an Aotrou Baron.
* Sant Kadou a vousc’hoarz a-us d’e velezour
* D’an dud e zarempred, ’c’houlenn gantan sikour,
* Dreist-oll d’ar plac’h yaouank pa stlap eur goz spilhenn
* ’Vit gouzout, moarvat, lod eus he flanedenn.
* Da biou dre e hunvre gant esperans pe spont
* Ne deus ket c’hoarvezet goût an amzer da zont ?
* Eur baourez daoulinet o laret he fedenn
* A ginnig an dour sakr a bare pep terzienn,
* A ro d’ar baotredou nerz en o izili ;
* ’Vit he zrugarekât ha kent kimiadi
* E roïs eur gwenneg. Goullo e oa va yalc’h.
* Kavit, Aotrou Kadou, va aluzenn awalc’h,
* Ha diouz va ziegez harzit ar wall-avel,
* Ar c’hanv, ar c’hlenvejou. Graet ma chomo santel !
D’an Aotrou Henry, maer.
* « Aman, pell diouz an trouz
* « Hag holl safar ar bed,
* « Me a wel ar gwenan
* « Savet da c’houlou-de… »
* A ganed, eur sulvez, e-barz iliz Lennon,
* Da ziwez an ofern laret gant ar Person,
* E-pad m’en em stigne, skeuden hon Esperans,
* Eus an aoter d’ar volz kounabren an ezans
* Ha ma veske o zon evid an anjelus
* Ar c’hleier skiltr en tour da vouez eur bobl doujus.
* Hag ar peoc’h a renas er vourc’h ’hed ar zizun…
* O sioulder diskuizus ! Dudiusoc’h n’eus nikun !
* Azêt e-mesk ar c’hoad, pell diouz pep hent nevez,
* Lennon a zo savet e-kichen ar menez.
* ’N he harz en em gaver a-wechou tremenet,
* Hep sonjal eman tost, na zoken he gwelet.
* En em guzat a ra. Pet n’ouzont he hano !
* Lavaret e vefe eun aod gwerc’h heb lano.
* N’he deus istor ebet. Graet eo he laouender
* Gant tommder eur bann-heol ha kan an alc’houeder.
* Enni c’hoaz merc’hed koz ’welan o kegeliat
* Gloan pe ganab tilhet ’vid ezomm an tïad.
* Bugale a c’hoari ’n eur prad war ziribin :
* Daou anê a zo stag en eur c’hrogad gourin.
* War ar c’hleuziou koadet ar gudon a c’hrougouz ;
* Avalou ’ra al lez da veur a c’hrac’hell blouz.
* Leun a binvidigez eo he douarou tomm ;
* Dirazo, souezet, oun bet gwelet o chom.
* Setu perak ’ve d’in Lennon o vousc’hoarzin ;
* Adveva ’ran eno va deveziou mintin.
* Buan ’teuio an eur n’ez kwelin ken ’lïes,
* Met atao, o Kêrig, ez po va c’harantez !
* Dont a rae da goulz koan, skoazellet gant e vaz,
* E dreid pounner a-stlej, eur bisac’h war e skoaz,
* Da domma ’tal an tan o c’hedal ar zouben
* A zebre gwall-ziaes, kement ’krene e benn.
* Peurvuia e chome dic’her war e skabell
* Beteg eur ar c’housked, pa zave ar mevel
* Evid e gas d’ar c’hraou e-lec’h e rêr e fled
* Gant gwiskadou kolo a deil daou-gemented.
* Antronoz, mintin-mat, hep laret grik, didrouz,
* Da ergerzout ar vro e kuitae e blouz.
* Eun dervez, er menez, azêt war lez an hent,
* E chapeled ’n e zourn, e varvas ’vel ar zent.
* Eno, n’eus ket pell c’hoaz, ’n eur waremm waskedet,
* Eun tammig kroaz sapin, gant e gerent laket,
* A zigase da zonj eus eun ene kristen
* Galvet gant e Varnour pa oa deut e dermen.
* N’her c’havan ken breman...... O envor ar Bleo koz,
* Warnout ’vel war bep tra e kouez linsel an noz !
* Er Menez eman ar c’hiz
* Da derri gwestell gwiniz
* ’Tre mignoned ha kerent
* Da nozvez gouel ar Pellgent.
* N’eo ket en ostaliri
* E vez neuze ar c’hoari,
* Met ouz taoliou an ti-forn,
* ’Tro e dan hag e pep korn.
* War bankou ar gweleou kloz
* ’Vez azezet kalz tud koz :
* Deut int da brena gwestell
* ’Rento laouen pep bugel.
* Ganto ’vo goueliet er gêr
* Ginivelez hor Zalver ;
* Den n’he c’hredfe peurlidet
* Ma n’en defe kouign tanvet.
* ’Toull ar forn ar re yaouank
* A dor gwestell stank ha stank :
* An hini ’deus ar bizenn
* A bê hervez al lezenn.
* Ar paotr ampart ne vank ket
* Da fazïa ar merc’hed :
* ’Vel-se ’vez taoliou digouez
* ’Lak da c’hoarzin alïes.
* Direbech ’kavan an dra ;
* Se eo o joa da veva.
* Hetomp ’chomfe buhezeg
* ’N hor bro gwestell Nedeleg.
D’am Mignoned divroet.
* O tremen er bed-man hon eus plijaduriou
* Er c’horn douar m’emomp mesk ar c’hrouaduriou,
* Met nikun anezo ne dalvez an distro
* A reomp bep hanvez da goulz an eost d’ar vro.
* En hon Arre garo e-kenver ar rec’hier
* ’N em gavomp a unvan gant dremm al lanneier.
* ’Vidomp e van digemm : gwelit er gwaremmou
* Ar gouzer, ’vel gwechall, astennet a zrammou ;
* Aman bidebou friant ; du-hont, bandennou saout,
* ’N o c’hichen o peuri tri pe bevar benn maout.
* Dalc’helez an Amzer ne verzit gwell ’nep lec’h :
* D’o holl enebourien hon lorgennou ’zo trec’h ;
* Evel-se o skeudenn ’jom e deun hor c’halon ;
* Ar boud ’zav diwarno ’n hon c’herc’hen a zason.
* Penn-da-benn d’hon buhez ar mene hon luskell,
* Moarvat muioc’h breman eget pa ’z oamp bugel.
* E wel, a-dost, a-bell, a ra d’eomp lenerât :
* Warnan ne gouez morse dizeblant hon lagad,
* Ha, michans, mignoned, ho peus ’lïes laret :
* « Eurus an den a c’hell beva ’lec’h m’eo ganet !… »
* Beza emout atao, aze e lein ar c’hoad,
* Nemet ne welan mui ez kichen roudou troad,
* Bep bloaz barrou ilio a bign war da vemprou,
* An dero hag an drez da guz ouz ar zellou.
* War da zouar santel hemolc’hidi hepken
* A glask kefeleged dre an amzeriou yen,
* Met hini en o mesk ne venn stoui e c’hlin ;
* Kentoc’h e c’hoantafent tremen en eur c’hoarzin.
* Evidoun e fell d’in klevet mouez ar re goz,
* Beza leal ’n o c’henver, kenderc’hel o menoz.
* Ar pez a ra, Breiziz va breudeur, nerz hon gouenn.
* Eo e kaver bepred e goueled hon c’herc’hen
* Spered hon gourdadou hag ene ar Gelted
* Evel eur pilprenn beuz er garreg diwanet.
D’an mignon ker, G. Fauré.
* War an douar-labour e save an avel
* Pa zellen ouz an heol goustadik o vervel,
* Goude eun hir-vale en eur vro digenvez,
* Goloët a reier, a goad, ’harz ar menez.
* Etre ar bed ha me en em gave kenson :
* Netra e deun va c’hreiz ne gleven o tason,
* Ar mênhir ’zeblante eun teuz-noz o paouez :
* Dindan an nenv nep kan, er parkeier neb mouez.
* Endra m’en em rôen ’velse d’ar zebezenn,
* Serr-noz a dostaas ’vel ’ra eun hunvreenn ;
* An heol a ziskennas ; al loar e-giz eur voul
* A rede morlivet a-dreon eur stign koumoul.
* Pa blavas dre he nij war eur skourr eur gudon
* O heja war he c’hlud ’vel manac’h o sarmon,
* Hag o sellet outi e kaven eun eurvad
* Beva pell diouz an dud en eun hevelep stad.
* A-greiz-holl, er pellder eur vouez dous a gleven :
* He galv doun ha klemmus a oa ’vel eun daskren.
* Ha n’oa ket ar vouez-se mouez eur barez doaniet
* A rôe da veiza ez oa ankounac’hêt ?…
* War e askellou flour e nijas al lapouz
* Da belec’h ez ae ’ta ker prim ha ken didrouz ?…
* War an taol ’n em gavis neuze re unanik ;
* Ha piou ’kreiz eur gouelec’h n’en em varn disterik
* An den n’eo ket krouet ’vit beva e-unan ;
* Lezenn Doue ez eo : er Skritur hel lennan.
* Ha kaer e vez eul lec’h er bed ma tremenomp
* Kaeraat a ra c’hoaz, ennan pa ’n em vodomp ;
D’an Aotrou Herry.
* A-raok mont da veuzi er moriou islonkus,
* An heol ruz er pellder a weler lugernus,
* Dindan ar c’houmoul du ; hag an avel c’haro
* A fourgas en henchou strollou deliou maro.
* Setu eman an deiz aet da guz e Huelgoat…
* Difoun ha trist an Noz ’zo diskennet er c’hoad ;
* En eur dremen, gorrek, e klev bod, plantennig,
* Gwezen ha doureier o hiboudi sioulik.
* Eus dounder ar stanken, linseliet a latar,
* E sav an hirnez c’houerv a vez gant pep diskar.
* O mare melkonius, da skleurennou toc’hor
* D’an Noz, en despet d’it, a beurzigor an nor !
* Da varo ’zo henvel ouz kimiad an ene :
* Pa vez sonet e eur, e vennfe dont a dre,
* ’N em staga en hor c’hreiz, derc’hel start d’ar madou
* Na gar ket kuitaat…, hag hen tra an Ankou !
D’an mignon kalonek E. Thibault.
* An ode digoret, ar biou, an oc’hen bras.
* War eur linen renket, o bruched er yeot glas,
* A beur en eur bignat, sioul, da c’horre ar prad ;
* Hag al loened bihan, pep-hini dioc’h e oad,
* A heuilh ar re gosa, evel ar vugale
* O zadou, o mammou, pa grogont da vale.
* Pa zavont o fennou, glizen war o muzell.
* An aezen o koueza eus toullou o fronell.
* E larfec’h, en o gloar, roue ha rouanez,
* O paouez, eur pennad, e-tal dor o falez.
* Dindan an oabl skedus, pa dosta da greiste,
* Gwrezus eo an tommder : bras ha bihan neuze
* E troad eur c’harz haleg a weler o c’hourvez
* ’Vit daskiriat goustad, e peoc’h gant ar vuhez ;
* O lagad hunvreüs, kollet en o zonjou,
* Al loened dirazo a zell ouz an nenvou.
* E-keit-se, en disheol, eur paotr hanter-wisket,
* Didog ha divotez, ouz ar c’hleuz astennet,
* C’hoantek ha kalonek a zebr e damm bara…
* Pegen eürus e oan pa rên ar pez a ra !
* Eur pennad roït d’in va zelenn adstignet
* Vit kana meuleudi d’am buc’h velen garet:
* Ar c’haera aneval gant he c’herniel uhel,
* He bleo flour, he zroad skanv ’vel hini eur gaerell !
* Ar zaout laosket er-maez, penn-da-benn en henchou
* E vleine ar vandenn betek kled ar parkou,
* Ma c’houeze avel dreut, d’an hini gwasketa
* ’Kerze, pleget he fenn, dizehan da voueta.
* En deiziou brumennet, dreist-oll pa goueze glô,
* E welen anezi, ken trist hag ar maro,
* O vont dre harz ar c’hleuz d’eur wrimenn c’holôet
* Evit kavout an tu da veza disglavet.
* Ped gwech, pa oan paotrig, ’vit senti ouz va zad,
* ’M eus he dizarbennet, o kredi ober mat ?
* Neuze va loen feuket en e zao a chome
* ’Vel da glemm war e stad… E petra e sonje ?
* Piou ive ’laro d’in perak, da boent an êst,
* Em c’hase d’ar ragain ? Eus an dra-ze ’oun test,
* Pell-zo, gant ar maro eo aet va buc’h velen,
* Ha koulskoude he neuz ’zo engravet em penn.
* Heuliet gant eun den koz pevar ejen melen
* A welis er garhent goustadik o tiskenn
* Evit dont da zoura ’goueled penn-kêr al Lab,
* ’Lec’h e vez alïes gant al loened diskrab.
* An amzer a oa yen ; an oc’hen morzennet
* A zoube dïegus o muzell en dour-red ;
* Koulskoude, ’vel kustum, o mestr karantezus
* A c’houibane d’ezo war eun ton aketus.
* Pa zavjont ’n eur c’houeza o genou glaourek,
* Pa ziskouezjont d’ar chleuz o fennou fronellek,
* E klevis an den koz sioulik o laouenât
* Dre ma wele, moarvat, e loened o wellât.
* An eil hag egile, goude meur a ehan,
* A zistrôas d’ar c’hraou… Deuet e oa poent koan.
* Pa weler ar moged
* Astennet
* ’Us da diegeziou
* Ar maeziou,
* Ar zaout a zigaser
* Da bep kêr.
* Oc’hen ha biou teziek
* Ha korniek,
* Kouls ha leueou bihan
* A ehan
* ’Vit doura e poullou
* Ar streajou.
* War-lerc’h ’vez eur plac’hig
* Yaouankik,
* Pe, a-wechou, ar vamm
* Gant he stamm.
* Ha, keit-se, en oaled
* Lugernet
* Gant eun geuneuden-dan,
* E poaz koan.
Da Salomonig Laniel.
* ’Vit pep loen ’vel pep den ez eus ’pad ar vuhez,
* A-berz e zant patrom dishenveledigez :
* Heman a zo karget da zervija ’n aotrou,
* Hennez da labourat ’liesa er parkou :
* ’Vel-se marc’h Salomon, dre geinenn sant Herbot,
* ’Zikoure er maeziou, a rae enno e lod.
* E hano ’oa Moji : livet ez oa e gwenn :
* Beza ez oa tolpez hag ouspenn korbezenn.
* M’am eus eun envor vat, e teue eus Landi
* ’Lec’h m’e werzas e vestr, koueriad e Ploudiri.
* Met petra a ra ze ? Em bro eo e renkit
* Gwelet Moji er stern vit gouzout e zellid :
* E Kerberou-da-Nec’h, ’pad tri bloaz warn-ugent,
* Er memes mereuri e kerzas war bep hent ;
* Zoken n’oa er barrez na bourc’hiz na tieg
* N’en doa e implijet ’vit eur chareadeg.
* Ar parkou, da genta, a jomche sebezet.
* Ma na glevjent : « Moji ! » e tu pe du hopet.
* Kerkouls ne gerc’hed maerl ha ne raed douar koz
* Hep na veze Moji ’n abaden bete noz.
* Moarvat ec’h anave e holl dalvoudegez,
* Rak, pa stanke eur marc’h e Sao-Bras ar menez.
* Moji a zistaged da lakal en e blas,
* Ha ma taolfec’h evez, — n’eo ket me hen kavas, —
* Ez oac’h sur da intent en e c’hrizinkaden :
* « Petra ’z oc’h, kezeg keiz ? Netra en va chichen ! »
* Neuze ar vugale ’rôe d’han tammou kreun ;
* Evitan, ’n o zogou e klaskent dour feunteun.
* Ken habask ’oa outo m’o douge daou-ha-daou.
* Sonj, o Salomonig ! pignemp warnan er c’hraou !
* Sonj c’hoaz penaos, eur wech, bleinet gant da dad-koz,
* ’Tiskenne er roudou ’keit ma oad o c’hortoz,
* « Hast affo, momeder ! » a laras da yontr Yann.
* — « Ro peoc’h, ’ta, glabouser ! » a glevas ker buan.
* Muioc’h-mui an tad-koz e loen mat a gare ;
* Leun pe c’houllo e garr, morse n’hen re-gasje.
* ’N eur goza a-gevret e voe eur gwir zudi
* O c’havout o kerc’hat e parkou tost d’an ti
* Legumaj pe velchon, en hanv, evit ar zaout.
* Tro-ha-tro e kleved : « Chom ’ta, va breur, va maout !…
* Hag, en e garantez, hen loske d’ober droug,
* Da zivega ar c’haol a zamme war e choug,
* Ar pez a lakae atao, ar baotredou,
* Pa zistrôent d’ar gêr, da gonta kalz bourdou.
* An tad-koz da respont, en eur vont d’e wele :
* « Pa wennao ho pleo ’furaot marteze.... »
* Er maeziou, hen gouter, pa ve oajet an den,
* ’Vit al labouriou bras n’hen goulenner mui ken.
* Er c’hiz-se an tad-koz hag e vignon Moji
* Ne raent, eun tamm ’zo, ’met traou en-dro d’an ti.
* Dinerzet ha treutêt, kollet gantan e vrud,
* Moji a dremene, melkonius, difounn, mud…
* Evel eur penedour… Kamma a rae gwasoc’h,
* Diesoc’h e vouete, hag ivez nebeutoc’h.
* N’ouzon perak eur wech e komzed, goude koan,
* D’e gas d’ar c’hivijer da echui e boan.
* Kerkent ha ma klevas an tad-koz ’zalc’has penn :
* « O la, va zud, goustad ! ’Vit kaout, priz eur c’hroc’hen
* « Me a rofe ma marc’h da gontell eur c’higer !…
* « An dra-ze, kredit mat, ne vo graet em amzer.
* « Bevet en deus aman : aman ’vo douaret,
* « Pe me ne vin doujet !… Klevet ho peus, paotred ? »
* Diwar an devez-se, en eur park, ’tal an ti,
* ’C’helled en eur dremen gwel’t Moji o peuri,
* Gwall-gastiz, hir-vlevek, nemet war e fesken :
* Enni ’doa ar zugell merket doun he rouden.
* ’N e gichen ma savjed hep sonj divrec’h eur c’har,
* Raktal en em lake ’lec’h n’en doa bet e bar…
* En eur gerzet d’ar skol hen galve pep paotrig,
* Hag outo al loen paour a zelle klanvidig.
* Eur mintin her c’havjod en ode o peukat…
* Dirag e vestr mantret e serras e lagad.
* Antronoz, er c’hovel, ne gomzed ’met a ze :
* Holl o doa ’vit Moji eur ger a garante.
* An dremwel a oa glas, an amzer a oa yen
* Pa welis o nijal, ’us d’an hent o tremen
* War e eskell pounner, eur wech, da ziskar-deiz,
* Eur malvran koz louet a vê da glask e neiz.
* Pa ’n em gavas ’n o zouez, laouen e genseurted
* ’Zaludas e zistro ’n eur goagal unanet.
* Kousket a rênt goude evel an evnigou
* E goudor an avel a zec’he ar skourrou,
* Hejet ha kemmesket… O kuzat eun heol gwenn
* A vougas eun oabl trist ’barz an denvalijenn.
* Eno ’plij d’in gwelet stroll eun tiegez mad
* ’Ziskouez e levenez, deuet d’ar gêr an tad,
* Pa vez peurc’hrêt gantan, e labour talvoudus,
* Hadet an ervennou ’n eun douar frouezus
* Hag a gemer war-lerc’h en o gweleou kloz.
* Er peoc’h hag er gwasked, eun nozvez a repoz.
Da Yvon Joncour.
* Kerc’heiz, war ribl an dour, difinv hag enkrezet,
* Ha da vuhez ’vefe beza atao e ged,
* Heb esperans da gaout eur c’horn douar dister
* E-lec’h ma tiskuizi da eskell, dibreder ?
* A-boan ’vez diskennet war c’horre eur palud
* M’hen dilezez affo en abeg m’az kwel tud,
* Evit nijal a-bell ha zoken hep paouez ;
* Koulskoude n’ez out ket, ’gredan, divrôadez.
* Gwir eo, an hemolc’her a zo d’az re trubard,
* Hag outan alïes ec’h eus da ziwall start.
* Peur, eta, loen aonik, e welimp er bed-man
* Espern an dinoazder ’vuntrer kement breman ?
* Da lod a zo beva er yuniou digenvez,
* Ha c’hoaz ’renkez eno bepred teurel evez ;
* Evidout tost d’an den n’eus ’met deiziou garo
* Ken ’deuio d’az samma Perc’hen treut ar Maro.
D’an Itron Mocaer.
* E skol merc’hed Mousteruz,
* ’Weler eun dra souezus :
* Eur boc’hig-ruz, noz ha deiz,
* A ra enni e lojeiz.
* D’ar beure, pa gav digor
* Ar prenestrou pe an nor,
* E nijo e-barz ar porz
* Pe war douar al lïorz.
* Echu gantan klask e voued,
* E klujo war ar gloued,
* Hag e kano, peurvuia.
* O bravat alleluia !
* Meur a wech e-pad ar skol
* ’N em lako war benn eur zol ;
* Mud e jomo da selaou
* Ar vestrez o konta traou.
* O pigosat eur werenn
* ’Vit ’vo lezet da dremen,
* E vez er-maez ar mignon
* Pa glever gervel : « Itron ! »
* Da vare ar yenïen,
* Pep bugel a dap kelien,
* Prenved, buzug munudik
* Evit maga al loenig.
* E kalon ar skolaerez
* E sav ive levenez,
* O c’houzout ’man al lapouz
* E-pad an noz kousket dous.
* Neuze ’lïes e lavar
* Ar geriou-man ken hegar
* A ziskouez d’ar vugale
* Eur skouer vat, e gwirione :
* « Gwechall e voe ken tener
* « Ouz korf Jezus, hor Zalver,
* « Ma tlefe beza meulet
* « E kement korn ’zo er bed ».
* Ha bez’ e oa va c’hi eus eur ouenn vat pe fall ?
* N’oufen hen diskulia, pe ra vezin-me dall !
* Kentoc’h e oa bihan, etre melen ha gwenn,
* Gant diskouarn bechek hag eul lost bigornen.
* Ar pez a ouzon sur, e oa eur gwall-skraper,
* Doujabl d’e genseurted, enebour d’ar c’hicher,
* Boued ar gorden, fallakr, danjerus d’an estren.
* Hep beza lamm deut-mat gant an amezeien.
* Ouspenn-zé, dic’hailher, dantet er c’hoariou ;
* Pel bragou ne fregas en hor plijaduriou ?
* Evit se e tapas kalz a daoliou botez ;
* Ha ganen-me, goude, ’voe fest ar skuberez…
* Ar mammou a glemme, alïes hep rezon !
* Gant an holl dorfejou e samment va mignon :
* Mar kaved, e penn-ker Fistoulig ar Porz Kloz,
* Eur chupen dibastel, Fistoulig ’vije kaoz.
* Bloaz dek ha tri-ugent, o bloavez a anken,
* A erc’h, a frim, a skorn, n’az ankouaïn bihen !
* Ar Brusïaned fall a zismantre va bro ;
* Hepken e kleved komz eus gwastadur tro-dro,
* D’ar beure ’hed an deiz, e-pad an nozveziou,
* En tïez, er c’hêriou, kouls ha war ar maeziou.
* Dioueret a beuri, hep foenn, kolo, en noz,
* Al loened o-unan n’o doa ket a repos :
* Evit o distruja er parkou, er prajou,
* Ar bleizi treut naonek ’zileze ar c’hoajou,
* A viz du da c’houevrer, va c’hi tamm ne gouskas ;
* Er porz, er prad, el leur, a bep tu e harzas.
* Eun nozvez, goude koan, e c’hromellas meurbed.
* ’Lïes e voe klevet o tont d’e graou ’n eur red.
* Antronoz n’her gwelis.... En deveziou war-lerc’h,
* E kavjod e groc’hen er c’hoad e-mesk an erc’h.
* Mervel ’vit difenn
* Madou e berc’hen
* A zo eur skouer-vat
* Da heuilh e pep stad !
D’an dimezell Coroller.
* « Kanomp nouel, nouel, nouel !
* « Kanomp nouel, nouel, nouel !
* « Ganet eo Jezuz, hor Zalver,
* « Ganet eo Jezuz, hor Zalver ! »
* A gane Loranza seder,
* Pa ’n em gavas he gwaz er gêr ;
* « Laou Vras », devechour eus e stad,
* Met pell, siouaz ! eus eun den mad !
* Dreist pep tra d’ar zadorn da noz,
* Pe derc’hent eur Gouel a repoz ;
* Touchet gantan e damm moneiz,
* En davarn hen laoske e-leiz.
* Er gêr e veze ’vel eur c’hi,
* Pa na gouske war al leur-zi.
* … « Kanomp nouel, nouel, nouel !
* « Kanomp nouel, nouel, nouel !
* « Ganet eo Jezuz, hor Zalver,
* « Ganet eo Jezuz, hor Zalver !
* A gane Loranza seder,
* Pa ’n em gavas he gwaz er gêr.
* O welet ken bras levene,
* E wad a drôas beh dale,
* Ha d’e vaouez kez Loranza
* E rês eur zabad ar gwasa :
* … « ’Pad ma tigorez da c’henou,
* « Me a dorr ma c’horf er parkou !
* « Goulou ha tan a fell d’in-me
* « Kent evit ma ’z in d’am gwele ;
* « Ma n’em eus dioustu eul lipad,
* « Bremaik, truilhen, ez po bac’had !… »
* Kerkent hag en devoe komzet,
* Ar wregig paour a zo lopet,
* Ha stlapet war ar pondale,
* Kerkouls hag he holl vugale.
* Kalz, en he lec’h, ’dije klemmet ;
* Met e toull he dor e kleved :
* … « Kanomp nouel, nouel, nouel !
* « Kanomp nouel, nouel, nouel !
* « Ganet eo Jezuz, hor Zalver !
* « Ganet eo Jezuz, hor Zalver ! »
* En eur zellet war-zu ar Groaz,
* Ar re vihan a ziskanas :
* « O gwir Doue, Mabig Jezuz,
* « Ouzimp bezit karantezuz !… »
* A-boan m’oa echu o feden,
* E peur-dremenas o anken ;
* Skôet betek fonz e galon,
* « Laou Vras » a c’houlennas pardon !
* War dreuzou e di, diskabell,
* Tenerêt evel eur bugel,
* E zaoulagad leun a zaerou,
* E laras dirag an Nenvou :
* « Va Doue, me am eus pec’het…
* « Da viken ra vezoc’h meulet !
* « M’hen tou da Noz an Nedeleg :
* « ’N do ken « Laou vras » droug ouz e wreg.
Da L. Lalouet.
* Pa gousk ar c’han en neiz, pa zon ar c’hloc’h en tour,
* An heol ’welan a-bell war-nes kuzat en dour,
* Ar blênen vorennet, ar roc’h gwisket e moug,
* Ar c’houmoul o redek ’vel oc’h en em ambroug ;
* Er menez e klevan ar baotred o youc’hal,
* E-giz ar Gelted koz, en amzeriou gwechall ;
* En-dro d’an torgennou, mouez al lern o c’hannat
* O kas ar c’honifed pe war roudou eur c’had.
* Me a zant an avel c’houez an douarou koz
* A ra pep tra gwelloc’h, a lavar d’in en noz :
* « Er-maez eus Breiz-Izel ’vi atao eun estren
* Dilezet, divrôad, hirnezus da viken ! »
D’an abad Nicolas Mevel.
* Eun ti koant, er gwasked, e strad eun draoniennig,
* E-lec’h o hiboudi e klever eur wazig,
* Hag o kana lirzin an evned er glazur,
* Eo hunvre meur a varz. Va hini n’eo kel sur !…
* D’in eun dachenn izel, golôet gant ar gwez.
* Diwallet gant kleuziou, plantet a zrein, a zrez,
* A zo pouezus meurbet… eun ere d’am spered ;
* Enni en em zantan evel en eur gaoued.
* Me a garfe beva e gorre ar Fouilhez
* Evit gwelet bemde, da beb eur, va menez,
* Va bourc’h, he zour, he c’hoad, koumoul o kuruni
* Kribell an torgennou ; an heol o lugerni
* War vrug ar gwaremmou ; ar moged o pignat
* ’Us d’an tiegeziou ; an den o labourat ;
* Sao mintinoc’h an, deiz ; eun gridienn doun da noz ;
* Dindan an oabl hedro kenvroïz o repos.
* Eno e ve brao d’in beza ’korn an oaled
* O selaou ’vel gwechall rimadellou oadet,
* Kontet gant ar re goz ’n eur jestraoui goustad
* ’Pad ma kouezo warno tro-dro sell pep lagad.
* Daoust d’ar glao, d’ar yender hag ivez d’an avel,
* Da e vo d’in kavout, azêt en eur skabell,
* D’abardaez va buhez, eurvad war an douar,
* Gant gwir beoc’h an ene, sonjezonou dispar.
D’am Mignoned.
* Eurus ’z oun er bed-man, c’houek ’kavan ar vuhez,
* Kalz levenez am eus o veva ’n ho touez ;
* Koulskoude pa varvin, p’ho kuitaïn, tud ker,
* E tec’hin hep nep klemm, fiziek ha seder ;
* Rag ’vidoun ar maro n’eo met eun disparti
* Ken na zeuio an deiz d’eomp d’en em unani.
* Da eur va zremenvan, ’vezin eta dispont.
* E Doue e kredan hag er vuhez da zont.
* Va lakit da ec’hoaz e bered va farroz :
* Em menez ken karet mat e vo ar gortoz…
* Pa gouezo va fried ken tener evidon,
* He ledet em c’hichen, m’ho ped a greiz kalon…
* Savit hepken warnomp eur groazig keltiek,
* Benet e mein ar vro en eur roc’h kantvloaziek.
D’an Aotrou Guillerm, Pontivy.
* Alïes e sonjan en Amzer dremenet,
* Ha n’eo ket ’vit keina ha beza enkrezet,
* Hogen ’vit klask enni danvez eun nerz nevez
* Da ober gwelloc’h-gwell, e-keit em bo buhez,
* Da heuilh ar gourc’hemen rôet d’eomp gant Doue,
* Pa lavaras d’ Adam n’hallche dibri bemde
* Nemet dre c’houez e dal betek pred ar maro…
* Eul lezenn dalvoudus, dispar war va meno !
* Rak, e pep karg hag oad er glac’har hag en doan,
* El labour ’m eus kavet eul louzou trec’h d’am poan
* Paouez da boelladi ’pad ma c’hellomp ober
* ’Zo tec’hout ’raog an eur, bout dleour d’an amzer.
* Tenzor sakr ha prizius da viret gant aked,
* Ma c’hoantaer beva atao en eürusted.
* Seul startoc’h eo an deiz, seul vui ’renkomp harza :
* Koueza el laoskentez eo ar skouer ar falla !
* Gwir herez eur penn-ti hag e wella kentel
* Eo deski d’e holl dud, servijer ha bugel,
* N’eus trevad dre zilez. A hend-all, e pep stad,
* Pegen c’houek eo klevet o lavaret eun tad :
* « ’N eur dremen er bed-man em eus graet va dever :
* « En tu-hont d’ar maro r’am bo peoc’h ar Zalver !
* ↑ Inspiration poétique
* ↑ Da lavaret eo ar Zaozon a reas da Vreiziz tec’hout diouz Breiz-Veur, o bro genta.
* ↑ Traon ar menez
* ↑ Digoret e 1913
* ↑ E menez Braspartz.
* ↑ E menez Braspartz.
* ↑ Er Fouilhez.
* ↑ Filiped.
* ↑ Glac’harig eo ar ger reiz.
* ↑ A-raok
* ↑ Eul loen a ra lamm-chouk-e-benn pa wella buan ha pa zeu da dalvout diou wech ar priz ma ’z eo bet paeet.
* ↑ Em bro, an holl douarou.
* ↑ Leshano an archer
* ↑ Bomma ar muzul, battre la mesure
* ↑ Eur payzant
* ↑ A gommans
* ↑ Adoret
* ↑ E Brenniliz.
* ↑ Hano e varc’h
* ↑ Bro ar c’hezekenned
* ↑ Pa gomanse
* ↑ Moarvat
* ↑ Er Fouilhez
* ↑ Tortue
* ↑ Empreint
* ↑ An Aot C.
* ↑ Ral
* ↑ Maeziou eus Berrien
* ↑ E Berrien
* ↑ Maen soun m’edo ar c’hiz gant Breiziz koz sevel anezan war ar beziou. Da genta e verked warno eur groaz. Diwezatoc’h e voe savet ar groaz war benn al « lec’h », hag e teuas ac’hane ar « Groaz keltiek ».
* ↑ E Lennon, ar gwez-avalou a zo stank en-dro d’al leuriou, heg a led o brankou a-us d’ar berniou plouz.
* ↑ Les-hano eur paour eus Kommana.
* ↑ Gwele rez, « grabat » e galleg.
* ↑ E koad ar Fouilhez.
* ↑ En Uhelgoad.
* ↑ Solitude
* ↑ Er Fouilhez.
* ↑ Merour e Kerberou-da-Nec’h er Fouilhez, marvet er bloavez 1890.
* ↑ Diouz m’ eman brud, en dije gwechall eur boc’hig-ruz sec’het e vruched gwad hor Zalver astennet war ar groaz.
* ↑ Begek.
* ↑ Va ziegez.
* ↑ Ar repoz diweza.
* ↑ « Kreiz ar vuhez » a lavare ar Gelted.