OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Buhez ar Sent/1912/Ignas

| ◄ Berc’hed abadez | Ignas | An Itron-Varia o vont d’an Templ  ► |
En hevelep de, e rêr gouel sant Ignas, diskibl sant Yan hag eskob Antioch, merzeriet en Rom dindan an impalaer Trajan, dre n’houlle ket nac’h relijion Jezuz-Krist.
Taget e oe gant al leoned, war leuren ar C’holize, dirak kant mil pagan diredet, war o flijadur, da welet ar gristenien o vervel.
En eur gouezan, e lavare :
« Me eo gwiniz an Otrou Doue. Red eo e vefen malet gant dent al loened goue evit ma c’hello bezan grêt ganin eur bara gwenn-kann a blijo d’an Otrou Jezuz-Krist. »
Sant Ignas a c’houlenne ouz an impalaer Trajan :
« Da behini eus ho toueou e kinnigin ezanz ? »
Ha n’eo ket souez ! Bezan e oa kement anezo. An denvalijen ledet war ar spered hag an dizurz diwanet er galon gant ar pec’hed, o devoa grêt d’ar baganed koll krenn anaoudegez ar gwir Doue, a oa êt, koulskoude, dre ar bed, gant tud an amzer gentan. An êle, mat ha fall, a oe grêt doueou aneze ; an heol, al loar, ar stered, ar mor, an andon, ar c’hurun, an avel a oe grêt doueou aneze ; skeudennou eus unan pe unan eus an doueou-ze a deuas, d’o zro, da vezan doueou neve : ar baganed, evelse, a oa deut da gaout eun niver divent a zoueou.
Petron a lavar e oa kalz muioc’h a zoueou evit a dud en e vro ; ha Bossuet a lavar : « Gant ar baganed, pep tra a oa doue, nemet Doue e-unan. »
Hag an doueou-ze, elec’h lakat an treo da vont war an tu mat, ne rent nemet o lakat da vont war an tu gin muioc’h-mui ! An dizurz a oa en pep lec’h ; ha, dre ma kreske an dizurz, e kreske ive ar grisder. An impalaer Trajan, evit plijadur ar bobl, a lakas 10.000 den, er memes devez, d’en em gannan ha d’en em lazan, er C’holize, a dôliou kleze.
Setu aze pelec’h e oa ’n em gavet ar baganed, o vale dianket er-mêz eus sklerijen Doue ! Setu aze en pelec’h e klasker hon lakat da gouezan adarre. « Lôsket eur barouz ugent vla hep beleg, a lavare person Ars, hag e vezo adoret enni al loened. »
# Buhez ar Sent/1912/Ignas Loyola

| ◄ Gwilherm | Ignas Loyola | An Eost  ► |
Ignas, ginidik eus a rouantelez Spagn, a yeas en e yaouankiz da floc’h da lez ar roue Ferdinand V, hag ac’hane da vrezelour.
Epad seziz Pampelun (1521), e oe gwall dizet hag e renkas dizrei da di e dud ha chom eur pennad dibreder, abalamour d’e c’houliou.
Evit kaout berroc’h an amzer, e kemeras neuze levriou da lenn. Bue Hon Zalver ha Bue ar Zent a ’n em gavas da gouezan etre e zaouarn ; awalc’h e oe an dra-ze evit rei c’hoant d’ezan da ren eur vue neve.
Kerkent ha ma oe pare, ec’h eas da dremen eun nozvez en harz treid an Itron-Varia, en manati mene Serrat ; ober a reas eur govezion eus e vue dremenet pen-da-ben ; lakat a reas e gleze a-istribilh e-tal an ôter, hag o vezan roët e varc’h d’ar venec’h hag e zilhad d’eur paour, ec’h eas da Vanrez.
Eno e chomas eur bla d’ober pinijen ha da skrivan al levr brudet an « Exersisou, » en deus konvertiset, eme sant Fransez a Zal, ken alïés a bec’her hag a lizeren a zo ennan. Eus Manrez, ec’h eas da bardonan d’an Douar-Santel. D’ar 4 a viz gwengolo 1523, e taouline war be Hon Zalver.
Eur wech dizroet eus e belerinach, ar c’hoant en devoa da labourat evit silvidigez an ineou a reas d’ezan mont d’ar skol da Varselon gant ar vugale, daoust d’ezan da gaout neuze tri bla ha tregont.
Eus Barselon ec’h eas da Alcala, ac’hane da Salamank, hag eus Salamank da Bariz. Eno e reas anaoudegez gant nao den yaouank, hag en em glevjont o dek da groui Kompagnunez Jezuz, a glasko gonid d’an Iliz kement a eneou hag a zo bet diframmet diganti gant Luther, Herri VIII ha Kalvin.
Pôl III a gavas mat dreist an Urz neve-ze, ha da Zul-Fask 1541, Ignas a oe hanvet da vezan e gentan jeneral.
Adalek neuze, e poanias muian m’hallas da greski an devosion e-touez ar gatoliked ; kaerat a reas tier an Otrou Doue ; preder a gemeras gant ar skol-iliz ; kustumi reas an dud da dostat alïes ouz ar zakramanchou ; sevel a reas skolachou evit ar yaouankiz ; digeri reas tier evit digemer ar Judevien o devoa c’hoant da vezan badezet, hag evit ar merc’hed diroll a venne dizrei war hent ar furnez. Ne baoueze ket eun tamm da c’honid ineou da Jezuz-Krist, ha lavaret a rê oa gwell gantan derc’hel da labourat evit gloar Doue ha silvidigez e nesan, hep bezan sur da vezan salvet e-unan, eget mervel dioustu, o vezan sur da vont war eün d’ar baradoz.
Bras oa e c’halloud war an drouk-spered ; sant Philip Neri ha meur a hini-all a welas sklerijen an nenv o paran war e dâl.
Ne veze hano gantan ha ne glaske nemet eun dra ; brasan gloar an Otrou Doue.
Mervel a reas en Rom, d’an 31 a viz gouere 1556, pa oa o ren e bempvet bla ha tri-ugent.
Gregor XV, o welet e oa brudet dre e veritou hag e viraklou. hen lakas war roll ar zent, er bla 1622
Pegen dister ha pegen dizoare e kavan an douar-man, pa zellan ouz an nenv !
Digemeret bepred gant dousder eun ene ankeniet ; evit e frealzi eo e teu Doue d’hen digas d’ec’h.
Sant Ignaz.
# Da ziveza

| ◄ Ar C’hok-Raden hag ar Verienen | Da ziveza | ► |
Da gimiadi, holl lennerien, Kanerezed ha kanerien, El lavarinn, e berr gomziou, Peleac’h e ma ma faziou : Da genta e lavarinn krenn Ez eo braz meurbed ma anken, Pa n’em euz lavared abred Eo ar Fubuen kinniged D’ann Aotrou Kermarker, den mad, D’ar brezounek ken hegarad. D’ann eil e larinn, war boez penn, Em euz taped euz La Fontaine Abek kenta d’ar fablennou Zo em levr e kanouennou. Kouztuz eo d’in hel lavaret, Ha pell braz ez ounn bet nec’het O klasg ann tu da ziskleria Ma faziou ar re vrasa ; Gwall vezeg ounn, pa lavarann, Distaol ouz-hoc’h a c’houlennann… !
# Dallic Leon

| ◄ Noz ar Guidonne | Dallic Leon | Ann neerezed ► |
Eun dallic coz deuz a Leon
’Zo melanconi en he galon,
 Abalamour d’he vennio,
’N eus anleuvet ann aotrô Gô.
 Na neus bêlec ebars ar vro
Evel hennont, bêlec ar Gô
 ’N eus anleuvet ann instrumant
A diverriss ann dud iaouanc ;
 Memes amzer, ar re oajet,
’Zo chalmet hol deuz he glewet.
 — En em gonzol, ma dallic paour ! Ha pa goustfe d’in dec louis aour...
 Ar Pab ha me ’zo mignoned :
Bars tri de me reï dit gweled ;
 Ha, war ma feiz a den-gentil,
Me a reï dit caout da ousti !
 Para difenn d’ann dud dansal,
Pa oa permetet gweach-all ?
N’eo ket difennet gant Doue, Na gant escop, na gant roue,
 Dansal d’ar zul ha d’ar goelio, Nemet epad ann offisso.
 David a approuas ann dans ; Dirac ann arc’h allians,
 A dolas he vantel royal, Wit bea lijer da dansal.
 Pa lac’has David Goliat, Permette Doue ann ebat,
 Deuz a bep-sort instrumancho, Tambour, bombard ha bennio.
 Lezomp eta bêlec ar Gô Da gonta faribolenno !…
# Da zoudarded Breiz

* War an douar stravilhet gant ar c’helou poanius,
* Ar zerr-noz a ziskenne gorrek hag ankenius ;
* Galv truezuz ar c’hleier er maez o ’n em respont
* A sklase ar c’halonou hag o c’harge a spont.
* Ar vugale souezet a zelle ouz o zad,
* Mamm ha pried a grene, dour en o daoulagad,
* Ha meur a durzunelig a zonje gant anken
* ’N he hunvreou alaouret bruzunet da viken.
* Deut eo, siouaz, ar walen, ar walen didrue !
* Kouêt eo ar freilh a gasti eus tre daouarn doue !
* Prestik en dremwel karget e strako ar brezel…
* War zav, pôtred Breiz-Izel ! Ar Frans ’c’houl ho skoazell.
* War zav ! Kerz, Breizad yaouank ! Mouez skiltr ar c’hleroniou
* N’hall ket mougan ’n ez kalon son karet ar biniou,
* Met gwad ar vrezelourien a verv dru en ez kreiz
* Ha, ma ruilh evit Bro-C’hall, e kresko enor Breiz.
* Ha c’houi a zo dimezet, kerzet hep trei ho sell
* Ouz an tiig arc’hantet gant an heol o sevel,
* Rak krizder an disparti a dinerzfe ho prec’h
* Ha nerz-kalon a ranker a-benn kavout an trec’h !
* Da vro an Alzasianed, pell ’zo ouz ho kortoz,
* Aet da gutuilh al lore bet laeret d’ho tud koz !
* Gant holl nerz hon c’harante ni ’bedo evidoc’h
* Ha sent koz ar Vretoned a heuilho ac’hanoc’h !
* Koulmig Arvor.
# Dalhamb

| ◄ Koartiz ne jauj | Dalhamb | Taul a zornad ► |
* 1
* A pe oen mé en arméieu
* Pautred Paris d’oh me cheleu,
* E laré d’ein get fall selleu :
* ma talhet de gomz brehoneg !
* Ni ia de hrouiat d’oh hou peg !
* 2
* Bar en hent hoarn me mes guelet
* Tuchentil ne hanaùen ket
* E afleuein hag é laret :
* « Ma talhet de gonz brehoneg
* Ni ia de hrouiet t’oh hou peg » !
* 3
* Bamdé, pen don é labourat
* Er goèd e verù é men goehiad,
* Pe lar ur gal eit men goépat :
* « Ma talhet de gonz brehoneg
* Ni ia de hrouiet t’oh hou peg » !
* 4
* Taùet, tud a vez bro, taùet.
* Più e zou kriù arhoal er bed
* Eit cherrèin beg er Vretoned !
* « Tankerrù ! tré ma tigorou
* Brehoneg mat e zivizou ! »
* 5
* Hiniù, arhoah, el gueharal
* Brehoneg splan fal d’emb konzal
* Bro guenèd ne vou biskoah gal !
* « Tre ma hudo er mor ar dro
* Lavar Arvor ni er goarnou ! »
* 6
* En diaul n’en dès chet biskoah disket
* Konzein er breton a Huénèd
* E ben bras e zou re galet
* Lavar ker spis pautred Padern
* Nen dé ket konzet en ihuern.
* 1
* Pa oan gwechall en armeou,
* Paotred Pariz ouz va selaou,
* A daole warnon gwall zellou :
* — Ma talc’hez da gomz brezoneg,
* Ni ya da c’hwriat d’it da veg !
* 2
* War an hent houarn ’m eus gwelet
* Bourc’hizien n’anavezen ket
* O kounnari hag o laret :
* — Ma talc’hez da gomz brezoneg
* Ni ya da c’hwriat d’it da veg !
* 3
* Bemdez pa ’z an da labourat
* em gwazied e verv ar gwad
* Pa lar ar gall ’vit va goapaat :
* — Ma talc’hez da gomz brezoneg,
* Ni ya da c’hwriat d’it da veg !
* 4
* Tavit, gant ho trouz, Gallaoued,
* Piou a zo krenv a-walc’h er bed
* Da stanka beg ar Vretoned :
* — Tankerru, tre ma tigoro
* Brezoneg mat a zivizo !
* 5
* Hizio, warc’hoaz, evel gwechall,
* Ni zalc’ho start, daoust d’an dud fall,
* Biken Breiz-Izel ne vo gall :
* Tre ma yudo ar mor wardro
* Lavar Arvor ni her miro.
* 6
* An diaoul biskoaz n’en deus gellet
* Deski yez koz ar Vretoned
* Kalz re bounner eo e spered !
* Aesoc’h a-ze ’vo d’eomp herzel
* Ouz e skilfou hag e gerniel.
J. Le Maréchal.
# Da zerr-noz e Huelgoat

| ◄ Dirag mênhir ar C’hloastr | Da zerr-noz e Huelgoat | War o gwalc’h ► |
D’an Aotrou Herry.
* A-raok mont da veuzi er moriou islonkus,
* An heol ruz er pellder a weler lugernus,
* Dindan ar c’houmoul du ; hag an avel c’haro
* A fourgas en henchou strollou deliou maro.
* Setu eman an deiz aet da guz e Huelgoat…
* Difoun ha trist an Noz ’zo diskennet er c’hoad ;
* En eur dremen, gorrek, e klev bod, plantennig,
* Gwezen ha doureier o hiboudi sioulik.
* Eus dounder ar stanken, linseliet a latar,
* E sav an hirnez c’houerv a vez gant pep diskar.
* O mare melkonius, da skleurennou toc’hor
* D’an Noz, en despet d’it, a beurzigor an nor !
* Da varo ’zo henvel ouz kimiad an ene :
* Pa vez sonet e eur, e vennfe dont a dre,
* ’N em staga en hor c’hreiz, derc’hel start d’ar madou
* Na gar ket kuitaat…, hag hen tra an Ankou !
# Danevellou a Vreiz

* Kentskrid
* Mariannig
* Yann Postik
* Peronik
* Maro Tristan
# Levr pevare - Chap. XIII.

| ◄ Santimanchou a fizianç er Verc’hes, hed ar vues. | Santimanchou a fizianç e Mari, pa dosta ar maro. | Eus an devotion da Sant Joseph, pried ar Verc’hes santel. ► |
Mam ar Redemptor, ô Mari ! en em gaout a ran en heuriou diveza eus va bues. Implori a ran ho sicour mui eguet jamæs. En em velet a ran placet evel etre an ifern hac ar barados. Allas ! petra a zeuin-me da veza, ma na rit usaich, em faveur, eus ar pouvoar oc’h eus dirac Jesus.
Laqeat en deus etre ho taonarn ar graçou ar re breciussa, evit o scuilla var an dud. Priget ganeoc’h lacat anezo da guëza varnon : brema, dreist peb tra, e zint necesser din.
An tribunal e pehini e tlean renta compt eus va bues a gommanç digueri : parlantit evidon arauc ma c’happarissin ennan. Mam va Barner a obteno din eur varnedigues favorabl.
Steteden ar mor, sclerrait ac’hanon e creis an tourmant hac ar goal amser pere a c’hourdrous va c’honfonti en ifern ; cunduit ac’hanon, me ho ped, betec ar pors eus ar silvidigues, ar barados.
Sclêrigen celestiel, ô Mari ! dissipit ar c’hoabren denval pehini a glasq speret an denvaligen da lacât em ene.
Calmit an droublien e pehini e maon, pa sonjan e pec’hejou va bues. Obtenit din eur c’hueus vras ha guirion.
Squer a bep vertus, ô Mari ! goulennit ma vezo ennon ar feis en he oll ners, an esperanç en he oll fermder, ar garantes en he oll berfection.
Me ho trugarecâ eus an oll vadelezou oc’h eus bet evidon hed va bues, memes pa oan an indigna anezo. Mæs a revus a rafac’h din ho sourci, hirio pa gresq gant va ezomou va fizianç ennoc’h ?
Nan, mam dener, tenerroc’h eguet an oll mamou, n’en eщ bellaot qet dioc’h ho mab, pehini a ya da vervel. En assista a reot betec e huanad diveza.
Mervel a ran gant soumission, pa zeo guir en deus Jesus ordrenet va maro. Mæs en despet d’an horrol naturel am beus eus ar maro, e varvan gant plijadur, abalamour ma varvan dindan ho protection.
Me a gontemplo dizale, en esperout a ran, ar c’hrandeuriou, ar perfectionou, an triomphou a Jesus.
Me a velo souden sclerroc’h peguement eo dign eus va oll garantes. Souden, ô va mam ! me oc’h admiro var an trôn sqedus eus ho cloar.
Va angoni a dosta ; va musellou ne allint mui goulen oc’h assistanç ; mæs va c’halon a barlanto ouzoc’h atao. Me a brononço mill gueich, a galon, an hanoyou sacr a Jesus hac a Vari.
Me a c’houlen diganeoc’h, ô Jesus ! e pliche ganeoc’h consideri an oll huanadou, an oll mouvamanchou eus va c’halon, epad va angoni, evel qen alies a act a garantes evidoc’h hac evit ho mam santel.
Ah ! Autrou, ho pes trues ouzin : ne gredan qet lavaret, abalamour ma zon ho servicher. Allas ! bet on eur pec’her qer bras, a ne ouzon qet ha me am beus bet ar bonheur da galmi ho justiç ! mæs ho pet trues ouzin, abalamour ma zon ar mab eus ho quëlla servicheres.
Great oc’h eus din caout hed va bues, eur fizianç vras e Mari. Ho trugarecaat a ran о veza ma cresq ha ma crenva va fizianç enni, en heur-ma qen dangerus evit ar silvidigues.
Va Doue, Doue a visericord, eur faveur neves eo a accordit din, abalamour ma falves deoc’h va savetei dre bedennou ar Verc’hes-se pehini a zesq an ilis deomp invoqi e pep amser, mæs ispicial en heur hor maro.
# Levr pevare - Chap. VIII.

| ◄ Eus a bouvoar ar Verc’hes santel dirac Doue, e faveur an dud. | Santimanchou a vadeles a bere calon ar Verc’hes a so leun en hon andret. | Invocation Mari. ► |
Aoualc’h eo, Guerc’hes santel, mam a visericord, aoualc’h eo e c’hexpossemp deoc’h hor miseriou, hon ezomou, evit ma en em interesfac’h e qichen Jesus, evit soulagi hon eneou.
Ah ! penaus n’en em interesfac’h qet evidomp, pa songit eo evidomp en deus qemeret mab Doue en ho corf eur c’horf henvel oc’h hon hini ?
Mam da Jesus, ne ancounac’hait qet ac’hanomp-ni, breudeur Jesus, memprou Jesus, heritourien an êe eveltan ha dreizan.
E pe seurt circonstanç trist benac en em gafemp, e zoc’h evidomp eur refuich immanqab1 ; car ho madeles en em asten var bep ezom.
Histor an iiis a fourniss testeniou eb niver, hac eus ho calloud vras hac eus ho compassion attentif.
C’hui a so evel ar guær a Zoue, evel eur guær a behini Doue a so ar roue. O qær a Zoue, ô Mari ! c’hui a so brudet meurbet dre ar madou a brocurit d’an dud. Publia a rer ac’hanoc’h traou admirabl.
Allas ! en em glem a reomp a gals a valheuriou hac a boaniou pere a anduromp. Mæs alies ec’h andurremp re gals brassoc’h, ma ne vige arretet goaligner justiç Doue, dre ho pedennou, ô Guerc’hes santel ha madelesus !
Alies ive n’en deomp qen malheürus, nemet abalamour ne sonjomp qet da implori ho sicour dirac Doue.
Ne sonjomp qet en dra-se ! ha gouscoude, an ilis a zesq deomp, a zalec hon oajou qenta, da c’hervel ac’hanoc’h consolation ar re affliget, sicour ar gristenien. Beza e zoc’h en effet.
Piou eo an den ingrat aoualc’h evit lavaret en defe ho pedet eb beza bet chelaouet ?
Pa en em laqit etre Doue ha ni, ma ne obtenit qet atao ar graçou a souhætomp evit ræsoniou pere ne dleomp qet da glasq compren, da viana e c’hobtenit atao deomp graç ar batiantet, ar soumission hac ar resination da volontes Doue.
Doue, ous ho croui, ho testinas da veza hon alvocades, hor refuich, hor c’honsolation, hor mam. Rei a reas deoc’h, par conseqant, ar brassa inclination d’an drues ha d’ar vrassa trues oc’h an dud.
Jesus n’en deo qet bet qeit en ho corf santel, eb communica d’ho calon oll deneridigues e galon e-unan.
Portret ar parfæta eus a Jesus, аr squer divin-se a zouçder hac a vadeles, pehini oc’h eus guëlet tri bloas ha tregont dirac ho taoulagad, var an douar ; c’hui, ô Guerc’hes ! evel Jesus, a gar ive ober vad.
Var an trôn-se a c’hloar var behini en deus Doue ho savet en evou, c’hui a imit e vadeles.
Aliessoc’h cals e laca e c’hraçou da zisqen var an dud memes ar re ingrata, eguet na læs da guëza e voaligner evit ho phunissa.
Ah ! Guerc’hes santel, evit barn eus a vadeles ho calon, n’em, eus nemet consulti va c’halon va-unan, nemet consideri ar santimanchou o deus imprimet ennan ho madoberou continuel.
Beza e zeus, eus ho madeles e calonou an dud fidel, eur breuven a zantimant crevoc’h eguet pep ræson.
* ↑ Ps 85. 7.
* ↑ Act. 10. 38.
# Sketla Segobrani vol2/Rann 07

| ◄ An ebeul e reun aour | Ar maga-loened hag ar gounit-douar gant Vindosêtlos | Kelennerien Vindosêtlos ► |
Labour a oa da Vindosêtlos estr eged ober war-dro an ebeul. Tri bagad loenedigou a oa bet fiziet ennan gand e adtad : eur bagad gwaziigou, unan ein, unan menned-gavr ; ha, pa voe deut brasoc’h ha krenvoc’h, e voe lakaet, ouspenn, en e evezerez eur bagad ebeulien, unan leueou, unan perc’hell. Ouz an holl loened-ze en doa Vindosêtlos da sellout ; hen eo o maese ha kred ez oa evid o stad-vat hag o yec’hed.
Vissurix a rôas ouspenn da Vindosêtlos eun dachennadig douar da zifraosta ha da c’hounit. Diouz an tu heoliek eus an enezenn edo ar park a rôas d’ezan. Lec’hid holl, da lavarout eo douar blot ha divein, ez oa an douar enni, distart d’eur bugel hel labourat. Vindosêtlos e-unan a stuzias an dachenn-ze, hep den da genober gantan. Oberia a reas e-unan ar binviou en doa ezomm, en o zouez eun ogedig hag eun alarig e souc’h arem. Eeunet e voe gant Brigia diwar-benn ober ar souc’h ha Tritios e alias war gilvizia, kunvaat ha framma al laz, ar paler hag ar yeo. Ouz e alar e stagas Vindosêtlos diou eus e zanvadezedigou. E bark a zigoras ha gwiniz a hadas ennan. C’houennat a reas an trevad, medi, dourna ha dastum an ed hep beza skoazellet gant den.
* ↑ Joyce, Social History, I, p. 441.
* ↑ Hounnez eo c’hoaz penn-reolenn kelennadurez an Amerikaned : learning by doing « diski diwar ober », Buyse, Méthodes américaines d’éducatioñ générale et technique, eil mouladur, 1900. Ar gelennadurez dre c’heriou hepken a zo eun herez d’eomp diwar-lerc’h Rom hag ar C’hres, diwar-lerc’h ar Gelted ne zeu ket avat ! War an doare ma tenne war-eeun d’an obererez kelennadurez an tiegez gand Iwerzoniz sellout Joyce, Social History, I, p. 441. Uhel-brizet ez oa al labour-dourn e-touez ar Gelted, ibid. II, pp. 286-330 ; D’Arbois, la Civilisation des Celtes et celle de l’épopée homérique, p. 130-1. Ar c’hoariou-ouesk, gourenerez, rederez, lammerez, c’hoari-mell, c’hoari-kammell, a veze pleustret ganto eus ar c’houeka. Da bep mare o istor e hanval ar Gelted beza bet eur ouenn virvidik, oberiant, tûet-dreist da gas kuriou war-raok. Eun temz-korf gourenerien a oa d’ezo, e gwirionez, evel m’hen diskouez o eskern bras ha start, louc’het doun enno penn ar c’higennou, Loth, Rev. des Et. anc. 1916, p. 285 ; Rev. celt. 1920-1, pp. 272-6 (oadvez ar maen hag an arem) ; Dr Hamy, les Premiers Gaulois, Anthropologie, 1906, pp. 1-18 ; 1907, pp. 127-35 (marevez Hallstatt) ; kenveria Piroutet, ibid. 1918-20. Nag an diskleriaduriou a-berz an Hen-amzer, nag ar gosa lennegez anezo ne ro da gredi ez oant bet, en eur pred pe bred, an hunvreerien habask ha melkoniek faltaziet gant Renan ha Keltomaned an XIX$^{vet}$ kantved, Loth, Rev. celt. 1911, p. 441 ; John Munro, the Story of the British Race (London, 1899), pp. 205-32.
# Sketla Segobrani vol2/Rann 08

| ◄ Ar maga-loened hag ar gounit-douar gant Vindosêtlos | Kelennerien Vindosêtlos | Kelennadur Velia ► |
Setu aman anoiou kelennerien Vindosêtlos en enez Abalos. Brigia, merc’h da Vissurix, a gelennas anezan war labourat ar metalou hag ar pri ; diski a reas d’ezan ober gant rod ar bouderien-bri. Ar c’hanerez, ar sonerez hag ar werzaouerez a zeskas d’ezan ouspenn. Eur varzenn a blac’h ez oa ar Brigia-ze, pa ’z oa-hi ker gouiziek, ken helavar, ker speredek, ker poellek hag he zad. Par ez oa d’ezan e pep tra.
Pevar mab Vissurix a rôas skoazell ivez da gelenn penn-advab o zad. Anezo holl paotred yaouank ker gouiziek ha ma’z oant kaer ha karadek ! Ar c’henta, a raed anezan Kintus, e gelennas war an hemolc’herez, ar pesketerez hag ar predererez ouz ar chatal bras pe vunut. An eil, anvet Alios, e gelennas war gement a sell ouz ar gounit-douar hag ar mirout-greun. An trede, Tritios, a ziskouezas d’ezan penaos labourat prenn pe ler. Ar pevare, Petuarios, a zeskas dezan ar marc’hegerez, embregerez ar goaf, ar c’hleze hag ar skoued, skiant ar brezel ha kement tro nerz pe wevnded a zo dleet d’ar gadourien o gouzout.
* ↑ Ar Gelted ne weler ket o dije anavezet an turgn abarz ar V$^{vet}$ kantved kent H. S., Déchelette, Manuel, II, 3$^{vet}$ kevrenn, p. 1458. E-touez ar C’hresianed an turgn, a greded ez oa bet ijinet gant Talos, a raed anezan tornos hag ez eo bet lakaet ar ger-ze e-kenver gand an ano-den Turnus hag al lituaneg tarnas « mevel », Rev. celt. 1899, p. 111.
* ↑ Hini ebet eus skridou an Hen-amzer deut beteg ennomp ne ro diskleriadur diwar-benn kelennadurez-vrezel ar Gelted. Lakaet ez eus diwar eur frazennad gand Aristokrates n’oa ket a-walc’h gand an drouized kelenn war brederouriez ha doueoni, — eur c’helenn na veze kaset da bell nemed evid an danveziou-drouized ; — hogen e stumment ouspenn an holl uhelidi yaouank d’emellout er vuhez ha d’ober brezel, o sanka, war eun dro, en o speredou eur gredenn doueüs o zrôe d’ober fae war ar risklou hag ar maro (Rev. arch. ebrel-mezeven 1921, p. 145-6). E Galia, an drouized n’oa ket anezo hepken beleien, gouizieien ha kelennerien, hogen, ouspenn, brezelourien o tougen armou, Jullian, Hist. de la Gaule, II, p. 92-3. En Iwerzon, e derou an amzervez kristen, Cathba a zo war eun dro drouiz gouiziek ha kadour doujet-tre, D’Arbois, Epopée celt., pp. 5, 14. Pendrouiz Bro-Ulad ez eo-hen, ha den, hag ar roue e ve, ne gred komz en e raog, Rev. celt. 1910, p. 275. Taolennet eo bet Cathba en eur skrid iwerzonek, kant diskibl en-dro d’ezan o tiski digantan an drouiziez (druidechta), D’Arbois, Introduction, p. 176. Ne lavar ket ar skrid-ze ez oa skiant ar brezel darn er gelennadurez a rôe d’ezo ; nemet e c’hallfe beza.
# Mari ar C’habiten

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Mari ar C’habitenn.
| ◄ Bugel al laourek | Mari ar C’habiten | Ar Plac’h he daou bried ► |
* Selaouet holl, hag e klevfet
* Eur werz a zo nevez savet,
* Eur werz a zo nevez savet,
* Da Vari ’r C’habiten eo gret.
TRADUCTION. — Ecoutez tous, et vous entendrez — Une gwerz qui est nouvellement composée, — Une gwerz qui est nouvellement composée, — A Marie le Capitaine elle est faite.
Chanté par Menguy et Léon, Carhaix
# Mari mamm an esperans

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Mari, Mam an esperans.
| ◄ Mari, pa ’z oc’h Mamm Breiz-Izel | Mari mamm an esperans | Salud d’eoc’h, O Gwerc’hez vinniget ► |
* Mari Mamm an Esperans ho pet truez ouz Breiz,
* Ni hoc’h asped gant doujañs : dalc’hit enni ar Feiz
* Mari Mamm an Esperans ho pet truez ouz Breiz,
* Ni hoc’h asped gant doujañs : dalc’hit enni ar Feiz.
Mari n’ankounait ket, O deus bet a-bell ’zo, Hon eskibien d’eoc’h gouestlet, Hag o fobl hag o bro.
Ar gouestl ’zo graet a-nevez Gant hon Bro, Mamm dener, Mamm oc’h d’imp e gwirionez, D’eoc’h omp bugale ger.
A spont, a dristidigez, Hon c’halon ’zo karget, C’houi ’zegaso en hon touez Fizians ha joausted.
Pa gomzit, mor hag avel A sioula holl a-grenn ; Eus an oabl e skarzit pell Ar glao hag ar goabrenn.
Grit ma tavo. an avel A c’houez er c’halonou, Ha ma welimp o sevel Sklaerder d’ar sperejou.
’Tre ho taouarn bepred sur E lakaomp hon bag, Dalc’hit hoc’h unan ar stur, En Nenv ken na vo stag.
Pell-pell diouzimp Satan Gant e holl vevelien, A glask lakaat an tan ’Touez ho servijerien.
Dousoc’h get n’eo d’ar bleunioa Ar c’hlizenn e miz Mae ’Vo d’imp ho madoberou, O Mamm a garantez.