OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Barzhaz Breizh/1846/Ar goulenn

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar goulenn.
| ◄ Ann amzer dremenet | Ar goulenn | Ar gouriz ► |
Enn han ann Tad holl-galloudek, Ar Mab hag ar Spered-Meulet, Bennoz ha joa barz ann ti-me Muioc’h evit zo gan-i-me.
Na petra ’teuz’ta, ma mignon, Pa n’ed eo joauz da galon ?
Eur goulming em boa em c’houldri, Hag eur gudon em boa gant hi, Ha chetu digouet ar sparfel, Ker prim hag eur barrad avel, Ha ma c’houlmig en deuz spontet. N’ouier doare pelec’h ma oet.
Meurbed da gavann kempennet Evit bea ker glac’haret ; Kribet e t’euz da vleo melen, ’Vel ma iefez d’ann abaden.
Ma mignon, n’em gogeet ket ; Ma c’houlmik wenn p’euz ket gwelet ? N’em bo, a-vad, plijadur ’bed, Ken n’am bo ma c’houlmik kavet.
Da goulmik, n’em euz ket gwelet, Na da gudon wenn ken-neubed.
Den iaouang, eur gaou a lerez, Gwelet e bet gand re oa mez, Hag o nijal trezek da borz, Hag o tisken barz da liorz.
Da goulmik n’em euz ket gwelet, Na da gudon wenn ken-neubed.
Ma c’hudon vo kavet maro, Ma na zeu ked he far endro ; Mervel a rei ma c’hudon baour : Me ia da welet dre ann nour.
Harz, va mignon, na iaffec’h ket, Me ia ma unan da welet.
D’am liorz, ma mignon, onn bet Na koulmik ’bed n’em euz kavet
Nemed eur frapad boukedou, Bleuniou lila ha rozennou, Ha dreist-holl eur rozennik gaer, Savet e kornig ar voger : Me ia d’he c’hlask d’hoc’h mar keret, Da lakat laouen ho spered.
Braoik-fe ! koant hag a feson Da lakat laouen eur galon ! Ma ve ma c’hudon ar c’hlizin, Teufe da gouea war-n-ezhin.
Me ia da bignat d’ar c’hreunial ; Marse ma eet di, o nijal.
Chomet, mignon kaer, gortoet, Me ia ma unan da welet.
D’ar c’hreunial d’al lae onn bet, Na koulm e-bed n’em euz kavet, Nemed ann damoezen-man, Hi chomet warlec’h he eunan : Lak-hi deuz da dok mar kerez, Da gaout frealzidigez.
Kemend a c’hreun zo enn damoen, Kelliez evn gand ma c’houlm wenn, Dindan he eskel, enn he neiz, Hag hi ker goustadik e kreiz.
Mont a rann d’ar park da welet.
Harz, ma mignon, na iaffec’h ket, Sotro refec’h ho potou ler ; Me ia ma unan enn ho lec’h.
Ne gavann koulmik mod e-bed Nemed eunn aval ’meuz kavet, ’Nn aval-ma, krizet a bell-zo, Dindan ar ween, ’touez ann delio. Enn ho jakotik likit hi, Da rei d’ho kudon da zibri, Ha neuze na welo ket mui.
Ma mignon, ho trugarekat ; ’Vit ma krizet, eunn aval mad N’ed eo ket kollet he c’houez-vad ; Met n’em euz c’hoant deuz aval’bed, Deuz bleun na deuz tamoen e-bed, Ma c’houlmik renkann da gahouet, Me ia ma unan d’he c’herc’het.
Trodoue ! he-man zo potr fin ! Deuz ’ta, ma mignon, deuz gan-in ; Da goulmik wenn ne ket kollet, Me ma eun em euz hi miret, Em c’hambr, enn eur gaoud olifant, Ar biri a aour hag arc’hant. Hag hi dreoig enn hi meurbed, Ker probik, ker brao, ker fichet.
# Barzhaz Breizh/1846/Ar gwennilied

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar Gwennilied.
| ◄ Ann drouk-rans | Ar gwennilied | Buhez Sant Ronan ► |
Tre ma c’herig hag ar maner, Eur vinojenig a gaver ;
A gaver eur vinojen wenn A zo enn hi eur ween spern-gwenn ;
Hag hi karget a voukedou Hag a blij da vab ann otrou.
Me garfe but bleun e spern-gwenn, Ha but tapet gand he zorn gwenn,
But tapet gand he zornik gwenn, Gwennoc’h evit bleun e spern-gwenn ;
Me garfe but bleun e spern-gwenn, Ha but laket ar he varlen.
Mont a ra kuit digen omp-ni, Pa za ar goan tre barz ann ti ;
Mont a ra kuit trezek Bro-c’hall ’Vel ar gwennili o nijal.
Pa zistro ann amzer neve, Distroi ra dreman adarre ;
Pa zav ar bleun ial er prajou, Hag ar bleun kerc’h barz ar parkou ;
Ha pa gan ar pinterigou, Kerkouls hag al linerigou ;
Dont a ra da heul ar festou, Dont a ra c’hoaz d’hon pardoniou.
Me garfe gwel’t e peb amzer Bleuniou ha festou barz ar ger,
Ha gwelet ar gwennilied O nijal tro zreman bepred ;
Me garfe ho gwel’t o nijal Bepred e beg hon chiminal.
# Barzhaz Breizh/1846/Ar chouanted

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar Chouanted.
| ◄ Ar re c’hlaz | Ar chouanted | Gwerz Iann Marek ► |
Er re goh hag er merc’hed hag er botred bihan, Ha re pere n’int ket goest de vonet d’en emgann, A laro enn ho zier, abarh mont de gousket, Ur pater hag eunn ave euit er chouanted.
Chouanted a zou tud vad, a zou gwir grechenion, Sauet de zifenn hon bro klouz el hun beleion ; Mar skoont ar tal hou tour, m’hou ped, digouret d’e : Doue else, me zud vad, digoro d’hoc’h, eunn de.
Julian bleu-ru a lare d’he vamm goh ur mitin : — Me ia me ged Tinteniak, pe monet a blij d’ein. — De deu vreur dez me losket, ha te me losk eue ! Mes mar plij d’id de vonet, ra de renai Doue ! —
Pe zeie er chouanted, ez a bob korn a Vreih, A Dreger hag a Gerne, hag a Wenned ileih, Er re c’hlaz digoueh get-he, e maner Koatlogen, Ez a gosteen Bro-c’hall, tri mil enn ur vanden.
— Chetu enn heur e sonein, chetu enn heur sonet, Me emgafemp, eur wech c’hoah, ged er c’hoh soudarded. Bec’h ar-n-hoc’h, potred a Vreih, bec’h ar-n-hoc’h, ha gwelemp ! Mar m’ann Diol enn-tu get-he, ma Doue enn tu gen-emp ! —
Ha pe oant deit de grogein, hen darc’he el un goah : Get he bop a vuzul vad, get hen meit he benn-bah,
He benn-bah, hag he chaplet ez a Zantez-Anna, Ha kemed e dosteie, a oa pilet get ha.
Ha toullet ker oa he dok, ha toullet he jupen, Ha loud hag he vleu troc’het, ged eunn tol a zabren, Hag er goed a zivere demeuz toull he goste ; Ha n’arzaoue e tarc’hout, hag oc’hpenn e kane.
Ken n’hen gwelez ket mui tamm, hag he weliz endro, Hag hen lennet a goste didan ur wenn dero, E wilein leih he galon, chouket get han he benn, Enn eutreu Tinteniak por a-drez ar he varlen.
Ha p’achiue enn emgann ar dro enn nozeoh, Chouanted a zidoste re ieuang ha re goh, Hag a denne hou zoken, hag a lare else : — Chetu ma goneit gen-emp, hag hen, siouah ! marue ! —
# Barzhaz Breizh/1846/Ar c’hloarek paour

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar C’hloareg Paour.
| ◄ Ann droug-hirnez | Ar c’hloarek paour | Mellezourou arc’hant ► |
Va boto-koad ’m euz kollet, roget va zreidigo, O vont da heul va douzik d’ar parko d’ar c’hoajo ; Pa ve ar glao, ar grizil, ann erc’h war ann douar, Kement-ze ne ked eunn harz da zaou zen a ’n em gar.
Va dousik a zo eur plac’h iaouank-flamm evel-d-en, Ne deuz ket c’hoaz seiztek vloa, eur plac’h koant ha ru-benn ; He sello zo leun a dan, hag he c’homzo mignon ; ’Meuz kemeret eur prizon da lakat va c’halon.
Ne ouffenn-me da betra he hevelebeket, Mar’d eo d’ar rozennig-gwenn zo roz-Mari hanvet ? Perlezennig ar merc’hed, bleun lili ar bleunio, Hirio ma o tigori ha warc’hoaz e serro.
Me a zo bet, va dousik, oc’h ho tarempredet, Evel ma ve ann estik war ar spern-gwenn kludet ; Pa fell d’ean paouean teu ann drein d’he bikan, Neuze sav war beg ar brank hag e teu da ganan.
Me zo evel ann estik ; pe ’vel ann anaon E kreiz lan ar purkator o c’hortoz he levon ; Achuet eo ann termen hag ann devez deuet Ma ieffenn ’tre barz ho ti, gand ar Vazvalaned.
Va stereden zo kaled, va stad zo dinatur, N’em euz bet war ar bed-ma nemed displijadur, N’em euz na kar na mignon, sioaz, na mamm na tad, Na kristen war ann douar hag a garfe va mad.
Ne deuz den barz ar bed-ma abaou’ ed onn deuet, A zo bet diwar ho penn, kel liez tamallet ; Rak-se war benn va daou lin, hag enn hano Doue, Ho pedann-me da gahout ouz-ho kloarek true !
# Barzhaz Breizh/1846/Ar c’horred

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar C’horred.
| ◄ Ar bugel laec’hiet | Ar c’horred | Livaden Geris ► |
Paskou-Hir, ar c’hemener, Zo eet da ober al laer, Abardae noz digwener.
N’helle mui ober bragou :
Eet ann dud d’ann armeou
Ouz re Vro-C’hall hag ho rou.
Eet e ’tre ti ar C’horred
Gand he ball, ha da doullet
Da glask ann tensaour kuzet.
Ann tensaour mad a gavaz,
Ha d’ar ger o redek braz ;
Ha’nn he wele ’n em lakaz.
— Sarret ann nor sarret klouz ! Setu ann Duzigou nouz.
— « Dilun, dimeurs, dimerc’her,
Ha diriaou ha digwener ! » —
— Sarret ann nor, mignoned ;
Setu, setu ar C’horred !
Ma int o tont ’trebarz ar porz,
Ma int enn han o tansal fors.
— « Dilun, dimeurs, dimerc’her
Ha diriaou ha digwener. » —
— Ma int o pignat war da dei ;
Ma int ’ober eunn toull enn ei.
Krabet oud, mignonik paour,
Toll kuit buhan ann tensaour.
Paskou paotr, te zo lazet !
Toll war-n-oud dour benniget ;
Toll da liser war da benn ;
Paskou, na fich ked a-grenn.
— Sioaz-d’in ! ma int o c’hoarzin ;
Neb a zidec’hfe ve fin.
Otrou doue ! Setu’nan,
He benn dre’nn toull a welann ;
He zaoulagad ru glaou tan !
’Ma enn traon gad ar pelvan.
’Trou Doue ! unan, daou, tri ! Mont enn dro war al leur zi !
Lammout reont ha konari.
Taget onn, gwerc’hez Vari !   — « Dilun, dimeurs, dimerc’her, Ha diriaou ha digwener ! » —
Daou, tri, pevar, pemp ha c’houec’h !
— « Dilun, dimeurs, dimerc’her !
« Kemenerik, kemener,
Roc’ha rez aze, lerer !
« Kemener, kemenerik,
Tenn da fri mez eunn tammik !
« Deuz da ober eunn dro zans,
Ni ziskei d’id ar c’hadans ;
« Kemenerik, kemener !
Dilun, dimeurs, dimerc’her.
« Kemenerik te zo laer.
Dilun, dimeurs, dimerc’her.
« Deuz d’hon laeraz eur wech-all,
Deuz, koz kemenerik fall ;
« Ni ziskeio d’id eur bal
A rei d’az mell-kein strakal. » — Paz argant korr tra na dal. —
# Barzhaz Breizh/1846/Ar falc’hon

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar Falc’hon.
| ◄ Bran | Ar falc’hon | Loiza hag Abalard ► |
Taget ar iar gand ar falc’hon,
Gand ar gouerez lazet ar c’hon ;
Lazet ar c’hon, gwasket ann dud,
Ann dud paour evel loened mud.
Gwasket ann dud, mac’het ar vro
Gand alouberien aral-vro,
Gand alouberien broiou-C’hall,
Ann Dredennerez oc’h hengial.
Mac’het ar vro, ha savet kroz, Savet iaouank, ha savet koz ; War marv eur iar hag eur falc’hon,
Breiz e goad, e tan hag e kaon.
War mene du e gwel Iann mad, Tregont kouer endro d’ann tan-tad. Ha Kado-gann, eno gant-he,
War he forc’h houarn a harpe.
— Petra leret-hu potred-iod, Ha paea ar gwiriou a reot ? Evid-on-me na baeinn ket ! Gwell a ve gan-in bout krouget !
— Evid-on na rinn ken-neubeut ! Noaz va fotred, va chatal treud ; Na rinn ket m’entoue ru-glaou-tan,
Saut Kado kerkouls ha Sant-Iann !
— Me, ma danvez a ia da goll,
Da goll a eann enn holl-d’ann-holl ;
Ken na vo ar bloaz achuet,
Vo red d’in mont da glask ma boed.
Da glask ho poed na eot ket,
Eunn tu gan-in ne laran ket ; Mar ’d eo trouz ha kann a glaskont Ken na vezo de a geffont !
— Kent ann de keffont trouz ha kann !
Nini hen toue mor ha taran ! Nini hen toue stered ha loar ! Nini hen toue nenv ha douar ! —
Hag hen da gemer eur skod-tan Ha peb eunn eur skod evel-t-han :
— Enn hent, potred, enn hent breman ! Ha prim etresek Keraran. —
He c’hreg gant-han er penn a-rok, Gant hi war he skoa zeou eur c’hrog, Hag hi o kana trema’iee : — « Timat ! timat! va bugale !
« Ne ket ’vit mont da glask ho boed
Em euz va zregont mab ganet ;
Ne ked evid dougen keuneut, Oh ! na mein-ben-rez ken-nebeut !
« Ne ked evid dougen ar zamm
E ma int bet ganet gand ho mamm, Ne ked evit pila lann glaz,
Pila lann kri gand ho zreid noaz ;
« Ne ked ’hend-all evit peuri
Ronsed, chas-red hag evned kri :
Nemed da laza ’r vac’herien,
Em euz-me ganet va mipien ! » —
Ha deuz eunn eil tan d’egile
A eent, hed-ha-hed ar mene :
— Timat ! timat ! boud ! boud ! iou ! iou ! Tan-ru war botred-ar-gwiriou ! —
O tont d’ann traon gand ar mene Tri mil ha kant a oa anhe ;
Ha pa oant digouet e Langoad,
E oant nao mill enn eur bagad.
Pa oant digouet e Keraran,
E oant tregont mil ha tri c’hant ;
Ha Kado a vennaz neuze :
— Ai’ta ! ama ’nn hani e ! —
N’oa ked he gomz peurlavaret,
Tri-c’hant karrad lann oa kaset Ha laket tro-war-dro d’ar ger,
Hag ann tan enn hi fol ha ter ;
Eunn tan ken fol, eunn tan ken ter
Ma teuze enn han ar ferc’hier,
Ma strake enn han ann eskern
Evel re zaoned enn ifern.
Ma iudent gant kounnar, enn noz,
Evel bleizi koezet er foz ;
Ha tronoz pa zavaz ann heol,
Oa ’r gwiraerien luduet holl.
# Barzhaz Breizh/1846/Ar gouriz

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar gouriz.
| ◄ Ar goulenn | Ar gouriz | Son ann daol ► |
Gwelet em euz enn eur flouren Eur gazek vihan, hi laouen.
Ne oa sonj d’ei nemed da vad, Nemed da vragal barz ar prad,
Nemed da buri ar ieod glaz. Ha da eva dour deuz ar waz.
Ken a zeuaz benn gand ann hent Eur marc’hek iaouank, hag hen ken !
Hag hen ken ampart ha ken drant ! He zillad a aour hag arc’hant.
Hag ar gazek dal’ m’he welaz, Enn he sao souet a jomaz ;
Ha goustadig a dostaaz, Hag he fenn d’ar gleud astennaz ;
Hag ar marc’heg he likaouaz, Hag he vek d’he bek a lakaz ;
Ha goudeze he briataz, Hag hi ’n em gavaz enn he eaz,
Ha goude ’n deuz he c’habestret, Ha goude en deuz he senklet.
# Fizians atao !

| ◄ Genver 1918 | Fizians atao ! | Pedenn eun tad maro er Brezel ► |
* Gwelet a reomp c’hoaz o tiskenn en dachen
* Gourenerien Kerne en o dorn eur zeizen ;
* E pardoniou Leon, paotred ar bannielou
* Ouz o c’has skanv war bleg er-maez ar chapellou ;
* E Treger, Bro-Wened hag e meur a lec’h all
* Ar c’han, an dans o ren gant laouender gwechall.
(Tennet eus eul lizer skrivet e mae 1918 d’eur zoudard ankeniet).
# Floc’h Loeiz Trizek

    Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll testennoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ an destenn emaoc'h o klask.
Er Barzhaz Breizh, gant Kervarker :
* Floc’h roue Loeiz XI (1846)
* Floc’h Loeiz Trizek (1867)
* Floc’h Loeiz Trizek (1883)
# Fizians !

| ◄ Kenavo eur zoudard « territorial » d’e varc’h « Laou » | Fizians ! | Gouenn ar Vretoned ► |
* Pa oa ’n heol o kuzat ’vel eur voul alaouret
* A-dreon torgen Kador glazard ha morgousket,
* Me ’oa e garridou tour parroz ar Fouilhez
* A belec’h e welen betek lein ar menez.
* Denved ha pennou-saoud ’c’holoë an henchou
* O tistrei deus peuri ’vit gounit o c’hraoiou.
* Trouz ebet ne gleven, foet ebet ne strake ;
* Ar vugale ’oa mud, nep kristen ne gane…
* ’Vel-se, d’an abardaez, gand eur spered mored
* Va-unan ’n em gaven dirak Doue ar Bed,
* Pa zutas eur voualc’h dre he holl vouez nerzus :
* « Fizians ! Ho pet fizians !! Ar Spi ’zo eur vertuz ! »
(Ebrel, 1915).
# Fleuren ar yaouankiz

* I
* Me ’meus eul lïorz penn ma zi,
* Hag eur gaer a fleuren enni.
* Eur rozen en bleun, eur boked,
* Dudi d’am lagad hen gwelet.
* Eur boked koant, eur boked ru,
* Hag a deul c’houez vad en pep tu.
* An avel yud n’hen zuilho ket :
* Ma lïorz a zo kloz ha kled.
* Na zizec’ho gant ar zec’hour :
* Me lako d’han banac’hou dour.
* Da vroudan an amprevaned,
* Drein hen deus, drein lemm ha kaled.
* II
* Anaout ran eur fleuren-all,
* Kizidik, dies da ziwall.
* Eur boked kaer, eur boked flam :
* Ar yaouankiz fur ha dinam.
* Ar furnez evel bleun digor,
* A ra he lufr hag hec’h enor.
* C’houez vad a deul endro d’ezi,
* Skouer vad e ro da bep-hini.
* Avel yud, avel ar pec’hed,
* N’he zuilho, mar be diwallet.
* Evit derc’hel beo ar rozen,
* Ar gwellan dour eo ar beden.
* Ouz ar gwall-dud d’en em ziwall,
* Eun tammig spern nan e ket fall.
* An Eun.
# Filhorez an Aotrou Gwesklen

    Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll testennoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ an destenn emaoc'h o klask.
Er Barzhaz Breizh, gant Kervarker :
* Fillorez ann Aotrou Gwesklen (1846)
* Fillorez ann Aotrou Gwesklen (1867)
* Fillorez ann Aotrou Gwesklen (1883)
# Buhez ar Sent/1912/Katel Fieschi

| ◄ Gien | Katel Fieschi | Gouel ar Groaz gonezet  ► |
Katel Fieschi a oa ganet en Jen, er bla 1447, hag a ziskouezas abred merkou anat eus he zantelez da zont. Kerkent hag an oad a eiz vla, he brasan plijadur oa deski gwirioneziou ar fe.
D’an oad a drizek vla e c’hoantaas mont da leanez, mes he c’herent a viras outi, ha tri bla goude e timeze d’eun dijentil eus Jen, e hano Julian Adorno.
Heman a oa ken troet war ar c’hoari, ma teuas a benn, ne oe ket pell, da goll e zanve ha hini e wreg ; mes n’eo ket an dra-ze c’hoaz eo a c’hlac’hare ar muian Katel ; ar pez a ranne he c’halon oa gwelet ar vue fall a rene ive ; ne baoueze da c’houlenn evitan ouz Doue ar c’hras d’en em gonvertisan. En miziou divezan ar bla 1497, e chomas klanv war e wele : louzeier ar vedesined, elec’h ober vad d’ezan, a wasaas e glenved, ha dont a reas da vezan ken drouk ma oa eur binijen chom en e gichen. Katel, ouz e welet o pec’hi evel ma rê, a grogas aon enni na vije daonet ; en em denn a reas er gambr tostan da hini ar c’hlanvour, hag o vezan en em dôlet d’an daoulin, e skuilhas eur mor a zaerou hag e lavaras da Zoue : « O Otrou, goulenn a ran an ene-ze diganec’h ! Ho pedi hag hoc’h aspedi a ran d’he rei d’in, rak goest oc’h d’hen ober, koulskoude ! »
Eun hanter-heur goude e kavas d’ezi e oa selaouet he feden ; sevel a reas da vont da gaout Julian, hag e kavas anezan chenchet evel eun all en e blas ; deut oa da vezan hegarat en kenver an holl, ha gouzanv a rê e boaniou a galon vat. Bezan en devoe eur maro kaer.
Katel, pa ne oa mui netra ouz he derc’hel er bed, a yeas da hospital Jen, hag eno, epad meur a vla, e servijas ar re glanv, gant evezded ha teneredigez eur vamm ; n’he deveze rukun ouz netra ; ne oa ket awalc’h d’ezi, zoken, ober vad da dud an hospital : kerkent ha ma kleve hano eus klanvourien paour kêr, ec’h ee war o zro, hag e kase d’eze kement o deveze ezom. He c’harante evit he c’hlanvourien a ’n em diskouezas, dreist-oll, epad ar vosen a gastizas Jen, er bla 1497 hag er bla 1501.
Souezus eo klevet hano eus he finijennou. Tremen a reas tri warn-ugent koaraïz ha tri warn-ugent azvent hep tamm ; epad ar yuniou-ze, e tostae bemde ouz an dôl zantel, ha goude-ze, war an de, e kemere, beb an amzer, eur werennad dour bennak gant beradou gwinegr hag eur meutadig holen en e douez.
Mervel a reas d’an 13 a viz gwengolo 1510, en eur lavaret ar geriou-man : « Ma Zad, etre ho taouarn e c’hourc’hemennan ma ene. »
He medesin hag a oa kousket pa oa war he zremenvan, a zihunas a greiz e gousk hag a glevas anezi o lavaret d’ezan : « Kenavo, mont a ran d’ar baradoz ! »
Daoust d’ar pevar-c’hant vla a zo tremenet abaoue he maro, he c’horf a chom bepred en e bez.
An neb zo didrue en kenver ar re-all, arabad d’ezan bezan en gortoz e vefe Doue trugarezuz en e genver.
An neb a fell d’ezan miret ha kreski karante Doue en e galon, a dle poanial da vougan enni karante ar bed.
Sant Augustin.
# Buhez ar Sent/1912/Kentin

| ◄ Alphons Rodriguez | Kentin | Ar Vered hag an Iliz  ► |
Kentin a oa ginidik eus a Rom hag a ziskenne eus brasan familhou ar gêr-ze. Dont a reas gant sant Lusian da brezek ar fe da Vro-C’hall. Goude bezan labouret o-daou asamblez eur pennad, en em zispartijont ; sant Lusian a chomas en Beauvais, ha goude bezan gonezet eno eleiz a baganed da Jezuz-Krist, e tastumas kurunen ar verzerenti.
Sant Kentin a yeas da Amiens. E c’hoant oa distrujan rouantelez an drouk-spered er vro-ze, ha pedi rê hep paouez an Otrou Doue da lakat had e gomzou da ziwan er c’halonou. Galloudek e oa dre e oberou kouls ha dre e brezegennou.
O vezan bet diskuilhet da Riktiovar, gouarner Bro-C’hall en amzer-ze, en hano ar Romaned, heman a roas urz da chadennan an abostol santel. An de war-lerc’h e reas e zigas d’e lezvarn, ha dre gaer ha dre heg e klaskas e c’honid. Ar merzer ne blege ket. Ar gouarner a reas e skourjezan didrue hag e gas d’ar prizon ; difenn a reas lezel den ebet da vont d’e gaout.
Epad an daou enklask a oe grêt c’hoaz warnezan, e oe dijuntet kement ezel en devoa, dispennet d’ezan e gorf gant neud orjal ; war e gein e oe skuilhet peg hag eoul bero.
Ar merzer, kennerzet gant an Hini a c’houzanve evitan, a oe trec’h d’e vourrevien, ha ken sioul oa en kreiz e dourmanchou ma chome mantret kement hini a dostae outan.
Riktiovar a renkas mont d’eur gêr-all ; kas a reas Kentin d’e heul, hag eno, mezek o welet ne oa ket evit dont a benn anezan, kaer en devoa c’hoari, e reas e doullan a dôliou bir, adalek e c’houg betek pennou e zaoulin ; lakat a reas skei tachou etre e ivinou hag ar c’hig, en meur a lec’h-all c’hoaz eus e gorf, ha betek en e empenn. Erfin e c’hourc’hemennas e zibennan.
Ar verzerenti-ze a c’hoarvezas d’an 31 a viz here 287.
Eur wreg diwar ar mêz, eme an Tad Monsabre, klanv eur pennad a oa, a vode he unnek bugel, bemde goude koan, endro d’he gwele, evit ar pedennou diouz an noz.
Arôk ar Bater, e veze lennet Bue ar Zent. Eun devez, da vihanan, oa bet lennet pasion eur merzer yaouank, a oa marvet, al laouenedigez war e dâl, en kreiz ar brasan tourmanchou, en eur anzav Jezuz-Krist ; hag ar vamm, pa oe serret al levr, a c’houlennas, an daerou en he daoulagad :
— O ma bugale, piou a rafe kemend-all, en de a hirie ?
An unnek krouadur a zavas en o zav, holl a-unan, hag a lavaras :
— Ni, mamm, ni, gant gras Hon Zalver Jezuz-Krist.
Setu aze, tadou ha mammou, peseurt kristenien a refet eus ho pugale, ma kemeret ar gustumans da lakat lenn Bue ar Zent bemde, en ho ti, goude koan.
Hag evit gwelet ha teurel a ra plê mat ho pugale eus ar pez a lenner, grêt goulennou berr hag ês oute war ar pez emaent o paouez klevet : evelse e teufet d’ober gante bugale kristen.
# Buhez ar Sent/1912/Klara Montefalko

| ◄ Hyasent | Klara Montefalko | Loeiz  ► |
Klara a oe ganet en Montefalko, en Itali ; da bevar bla, e ouie dindan envor he Fater hag he Ave Maria, ha meur a beden-all, a lavare war he daoulin, he daouarn en kroaz hag he daoulagad en nenv, gant kement a zevosion ma tenerae kement hini he gwele.
Da c’houec’h vla, e kavas dor digor en eur manati a rene he c’hoar Jann ; ken laouen e oe da vezan bet digemeret eno, ma yunas seiz devez dioustu evit trugarekât an Otrou Doue eus ar c’hras kaer he devoa bet digantan.
Kement e kare ar sioulder, ma ’n em lakas da lavaret kant pater, diarc’hen war an erc’h, abalamour m’he devoa torret al lezen war ar poënt-se, o komz ouz he mamm.
Da varo he c’hoar, e oe hanvet, en despet d’ezi, da zuperiorez, hag e oe skouer an holl vertuziou evit kement hini a vevas dindanni.
Ne veve nemet diwar bara ha dour, a gemere eur wech bemde ; kastizan a rê he c’horf gant eur gouriz-reun, ha bep noz en em skourjeze betek ar gwad. Bep bla, e veze gwasket gant klenvejou bras ; alïes e veze skoet gant an diaoulou. Ken bras oa he c’harante evit ar beorien, ma wiskas eun niver bras aneze, ha ne deuas ket unan da skei war dor he manati hep kaout an aluzen.
Doue en devoa roët d’ezi kement a anaoudegez war ar gelennadurez kristen, ma tispennas lavariou gaouiad an heretiked, hep bezan nec’het, ha ma respontas gant furnez ouz goulennou dïesan an doktored.
Eleiz a gasoniou a lakas da derri, ha digas a reas ar peuc’h etre ar boblou.
An devosion a oa gwriziennet dônan en he c’halon oa he devosion da Basion hon Otrou. Eun devez, Hon Zalver, kemeret gantan stumm eun tremeniad, gwisket en gwenn, eur groaz war e skoa, a voullas en he c’halon benviachou ar Basion.
Lenn a rê an treo kuzetan en ene he nesan, hag hen diskouez a reas estrevit eur wech ; o welet unan eus he c’hoarezed trubuilhet gant an drouk-spered, e lavaras d’ezi en em zizober eus eur pec’hed he devoa kuzet en lez-varn ar binijen.
Erfin, brudet dre he vertuziou hag he miraklou, e oe galvet gant an Otrou Doue en e varadoz, de war-lerc’h gouel Maria Hanter-Eost, er bla 1308.
Goude he maro, pa oe digoret he c’halon, e oe kavet ennan holl benviachou ar Basion stummet mat ; o gwelet a c’heller c’hoaz ennan, en de a hirie.
En he festl, e oe kavet ter voul, henvel a vent, a liou hag a-bouez, ha tra sebezuz, pa vezont laket en eur valans, diou, en eur bladen, a zo ken ponner hag unan en eur bladen-all ; ter zoken, en eun tu, a zo ken ponner ha pouez unan en eun tu-all.
Kement-se a zo eur skeuden eus an Dreinded, hep mar ebet.
En amzer Pi IX, e oe digoret arched Klara, ha kavet he c’horf en e bez, gwenn evel an erc’h. He hano a zo bet laket war roll ar zent, gant ar pab Leon XIK, da ouel ar Werc’hez dinam, en miz kerzu 1881.
Doue hag a zo ken dîn da vezan karet hag en deus gourc’hemenet kement d’imp e garet, perak n’en deus roët d’imp nemet eur galon evit e garet, ha c’hoaz eur galon ken bihan !
Sant Philip Neri.