# Iann ann Arc’hantek

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Yann an Arc’hantek.
| ◄ Ar vroeg he daou bried (kentel all) | Iann ann Arc’hantek | Ar merdedi ► |
Jannedig Helari, merc’h he mamm, E braoa plac’h ’vale dinamm ;
 Ha na gred ket sevel he fenn, Gant ann dud-jentil hi goulenn ;
 Gant ann dud-jentil, ’r baroned, O c’houlenn Jannet da bried.
 O pebeuz fortun hi d-eûs gret ! Un den-a-vor d-eûs komerret ;
 Un den-a-vor d-eûs komerret, He hano Iann ann Arc’hantek.
Iann ann Arc’hantek a lâre D’he bried Jannet, un dez ’oe :
 — Ma fried Jannet, me ho ped, Ul lestr newez a vô savet ;
 Me a savo ul lestr newe, Wit roï en presant d’ar roue ;
 A veo he hano Mari, ’Aïo war-vor da gombatti.
 Me aï’ da gabitenn war-n-hi, Iann ann Arc’hantek ’vô gant-hi.
 Pa vinn euz ’r c’hè, en Lanhuon, Me a leusko tri zenn kanon ;
 Leusko tri zenn kanon er mor, Ken a greno ’r gêr a Roskor ;
 Hag a lakaï ma lestr en gwenn, ’Wit m’hi gwelfet a-ziabell.
Iann ann Arc’hantek a lâre, War ar mor-dôn pa bourmene :
 — Pajig, pajig, ma faj bihan, Te ’zo dilijant ha buhan,
 Kê da veg ar wern uc’hella, Da welet pelec’h omp ama.
 Ar paj, pa ’c’h ee ’n nec’h, a gâne, Pa deue d’ann traon, hen ’oele :
 — Uc’hella ma c’hellan ’on bet, N’am eûs gwelet douar a-bed ;
 N’am eûs gwelet douar a-bed, Met peder lestr d’ar Spagnoled ;
 Ho gitono a-rez ann dour, Ma mestrig paour, ur sinn traïtour ;
 Ho gitono ’zo liou d’ar gwad, Ma mestrig paour, sinn da gombad !
 Iann ’nn Arc’hantek, p’hen eûs klewet, D’he vartoloded ’n eûs lâret :
 — Ma martoloded, me ho ped, Na vet ket traïtour em andret ;
 Na vet ket traïtour em andret, Da lakâd paper, lec’h boulet.
 — Tawet, ma mestr, na nec’het ket, Traïtour n’hoc’h andret n’ vefomp ket ;
 Traïtour n’hoc’h andret n’ vefomp ket, Da lakâd paper, lec’h boulet ;
 Tre ’pado buehez er c’horf-man, Birwikenn trahison na ran !
 Iann ’nn Arc’hantek, p’hen eûs klewet, ’N korf he roched em diwisket ;
 War-c’houre ’r pont hec’h eo savet, Ha tri zenn kanon ’n eûs leusket ;
 War ar bevare ’eo ratet, Laket ’oa paper, lec’h boulet !
Ar spagnol braz a c’houlenne Ouz Iann ’nn Arc’hantek, p’hen komerre :
 — Lavar d’in, Breton arajet, Na a betra out-te karget ?
 Iann ann Arc’hantek a lâre D’ar spagnol braz, pa hen klewe :
 — Karget ’on a figes, a graon, Hag alamandes, bet’ ann traon ;
 Karget ’on ’winn Bourdel ar gwella, Deut ganen ewit hen tanva.
 Ar spagnol braz a lavare Da Iann ann Arc’hantek neuze :
 — Mar roës da verc’h-hena d’in-me, Me ’lezo ganid da vuhe ;
 Me ’lezo ganid da Vari, Da vont war-vor da gombatti.
 Ann Arc’hantek ’n defoa ur verc’h ’Oa gwenn he daou-dorn, ’vel ann erc’h ;
 He daou-dornigo, he diou-jod, Ken kaer hag al laez en ur pod.
 Iann ann Arc’hantek a lâre D’ar spagnol braz, eno, neuze :
 — Bikenn ma merc’h me na roan, Hi c’holl pe gonid a renkan…
 ’Gichenn ma fenn bete ma zroad Te ’labe ma roched a wad !
 M’ vije gant Jannet Helari, Honnes ’denje ’r gwad anezhi.
 Iann ann Arc’hantek a lâre D’he verdedi, eno, neuze :
 — Ma merdedi gêz, me ho ped, Chui ’c’h a d’ar gêr, me na inn ket ;
C’hui c’h a d’ar gêr, me na inn ket, Grêt m’ gourc’hemeno d’am fried.
 Lâret dezhi, mar komer par, Komer ul labourer douar ;
 Komer ul labourer douar, Gant den a vor eo sur war-var ;
 Ha kas he mab hena d’ar skool, Ha diwal na ve den a vor ;
 Ha kas he merc’h d’al leandi, Peadra ’walc’h ’chommo gant-hi.
Jannet Helari a oele, Na gave den hi c’honsolje ;
 Na gave den hi c’honsolje, Met he martoloded a ree :
 — Tawet, Jannet, na oelet ket, Me a wel arru ho pried ;
 Me ’wel arru ul lestr-newe, Iann ’nn Arc’hantek war he c’hourre…
Kanet gant ur vates hostaleri, en bourk Plistinn — 1864.
* ↑ Au lieu de Roskô, pour la rime.
* ↑ Variante : Iann ann Arc’hantek a lâre D’he baj bihan eno neuze :  — Pajig bihan, mar am c’haret, Te ’c’h a d’ar gêr, me na an ket ;  Te ’c’h a d’ar gêr, me na an ket, Gra m’ gourc’hemeno d’am fried.  Kas d’êhi ma roched leun a wad, Ha lâr d’êhi hi c’hanna mad ;  Ha lâr d’êhi hi c’hanna mad, Gant ann daero he daoulagad.  Ha lâr d’êhi, mar komer par, Komer ul labourer douar ;  Komer ul labourer douar, Gant den a vor hi ’ve war-var.  Lâr d’êhi reï he merc’h hena D’ann nep hi gonlenno kenta ;  Na raï ket tensaour a verc’hed, Na int ket mad da em viret ;  Ha kas he mab bihan d’ar skôl, N’hen disko ket da aen a vôr :  Met he mab hena, m’hen goar mad, A vô den a vôr ’vel he dad :  Hag he merc’h iaouank d’al leandi, Mado ’walc’h ’zo da reï gant-hi ;  Mado ’walc’h ’zo da reï gant-hi, Tric’houec’h kant skoed leve ’zo em zi… . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kanet gant Marc’harit Fulup, euz a barous Plunet — 1872.