OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eur Gir a-raog

| ◄ | Eur Gir a-raog | Breiz-Izell  ► |
Holl Vreizaded a c’hrouienn vad,
Klewet eur gir, tud Breiz-Izell :
— Da chòmo peb unan Breizad,
Dre-holl, bepred, beteg merwell ! —   Bròïz, bezet ’vel ho tado,
Eeün ha gwirion en peb tachenn ;
Laket enor ’raog ar mado,
It en peb lec’h huël ho penn. —   Dalc’het-mad d’ho kizio gwech-all,
D’ho kwerzio kòz ha d’ho sòniou,
Hogen na desket ket re C’hall :
Pedet, danset er pardòniou. —
Ha c’hui holl, père doùg pluenn,
Tud a skiant, ha tud gwiziek,
N’ankouaït ket ez oc’h mibienn
D’ar re ’gomze ar brezònek. —
Ha ne glewet-c’hui ket làret
Hon iez, ar c’hòsa, marteze,
A zo er bed, hon iez kàret,
A dle merwell ? — N’glewet ket se ? —   Nebaon ta, holl baotred-vad Breiz.
Goureït-c’hui breman ho penn,
Ha komzet ha skrivet gant feiz
Ar iez-kòz na varwo biken.
Eùz ar vrò-bell ma sav ann heol
Eo deùd gan-imb ’bars ar vrò-man,
Ha mibienn Breiz dle hi c’homz holl,
Keit ma skeùdo ann heol aman ! —
# Breiz-Izell

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Breizh-Izel.
| ◄ Eur Gir a-raog | Breiz-Izell | Klemgan Brizeuk ► |
— Làr d’in, anaout a rez ar vrò Lec’h, war ar garrek, sao derò ; Lec’h ’kàn ar barz war dreuz he zòr, Ha war ann aod e trouz ar mòr ? —
— Ia, ar vrò-ze eo Breiz-Izell ; — War ar bed pa daolann eur zell, En neb lec’h na welan hini, A c’houlenn ken braz meuleudi. —
— Làr d’in, anaout a rez ar vrò Lec’h ma kaver c’hoaz war eun drò Komz Doue hag ar feiz ò rén, Ha reiz hag eeün kalon an dén ? —
— Ia, ar vrò-ze eo Breiz-Izell, Me a garfe ’vel eur sparfel, Kaout diou-askel, evit monet Trezeg ar vamm ’deuz ma ganet. —
— Làr d’in, anaout a rez ar vrò Lec’h na grèn dèn rag ar màrò ; Ma vewer e doùjanz Doue, Ha doùjanz lezen ar roue ? —
— Ia, ar vrò-ze eo Breiz-Izel ; — Evid-oùn beza diout-hi pell, D’al lec’h m’eo choùmet ma c’halon Ma spered nij ’vel eur gudon. —
— Làr d’in, anaout a rez ar vrò Lec’h, evel bleùn barz ar parkò, Ma weler ar merc’hed iaoùank Er pardòniou, zeder ha koant ? —
— Ia, ar vrò-ze eo Breiz-Izell, Kùdon a nij a denn-askel War zu ma brò, lavar, koulmik, Deiz-mad da Vòna, ma dousik. —
— Làr d’in, anaout a rez ar vrò, A gar he giziou kòz atò, Ma peder c’hoaz enn ilizou, Hag er véred, war ar beziou ? —
— Ia, ar vrò-ze eo Breiz-Izell. Kouabren, kasset gant ann awel, Eùn tamm d’ann douar diskennet, Ha bete ma brò ma douget. —
— Lâr d’in anaout a rez ar vrò, Ma kàner gwerziou ha zònio, E tàl ar fornigal, bep-nòz, E koùn oberiou ar re gòz ? —
— Ia, ar vrò-ze eo Breiz-Izell, Lec’h ma fell d’in mont da verwel, Ha bezan eùn deiz doùaret, Gant ma broïz en ho béred. —
— Ann hinin a zavaz ar zòn, ’Zo eur zoudard, trist he galon, Hag a varwo gant keùn d’he vrò, Med prest da Vreiz e ve distro. —
# Klemgan Brizeuk

| ◄ Breiz-Izell | Klemgan Brizeuk | Mona  ► |
Merwel evit beva. —
Kanvou, kanvou d’id, Breïz-Izell ! Hirvoudet ha skuillet daerò, En lez ar mor dòun, c’hui, rec’hell, En kreiz ar c’hoajou, c’hui, derò ! —
Ann ankou kriz, evel eur bleiz, Pa deù, er goanv, è-maez ar c’hoad, A falc’h hep truez e brò Breiz ; He falc’h zo rù gant ar goad. —
Med gant ar goad-se ’zò c’houez vad, C’houez ar ròz ha c’houez ar spern-gwenn ; Goad eur barz eo, eur gwir vreizad, ’Gàne he vrò en pep tachenn ! —
Marw eo Brizeuk, barz ann Armor, Evit bewan en eur bed gwell ! — Kànit kanvou, koajou ha mòr, Eostik-nòz, klemm a vouez huël. —
Mari ar Vouster, war he vez Pedet Doue hag ar Werc’hez ; Ha laket eur ròzen nevez Uz da galon ar c’hàner kèz. —
Hogen pelec’h vò doùaret Korf ar barz a gàne ken mad Ar vrò gan-eomp-ni holl kàret, Mòr trò-war-drò, hag e kreiz, koad ? —
Lakaët-han e Beg ar Raz, Hag eur peulvan a uz d’hi benn, Dirag Sizun, ma welo c’hoaz Al leanezed o tremen. —
Pe c’hoaz barz ann draonien Karnak, Dindan ar men-hìr ar brassa, Ha drem-dostik, eun tu bennak Eùn derwen ’vò rèt da blanta.
War ar men-hir rust, digempenn, Kizellet levrik alaouret, Hag euz ann derwen eùn delenn Gant eur chàdenn aour ’vò stàget. —
Hag ann awel mòr, o tremenn, A gàno gwerziou ha zònio ; Hag ann eostik war ann derwenn Epàd ann nòz a hirvoùdo. —
Nann ! — emez-han, laket ma c’horf En disheol koajou Kermèlo, En eùn draonien e tàl ar Skorf, Èno dousoc’h me a gousko. —
En ho Kademi, Gallaoued, N’hoc’h eùz ket goulennet Barz Breiz, En deùz bepred ken brao kànet He vrò Breiz-Vihan hag ar feiz. —
Mad oc’h eùz gret, rak er bed all Ema gant Gwenc’hlan, Aneurin, (Eur C’hademi ha n’eo ket fall) Gant Taliesin ha Marzin. —
Hogen en Breïz ’zo barzed c’hoaz ; — Kànet holl he veuleudiou Pere bàdo er vrò mil bloaz ; Kànit holl ha zavet gwerziou. —
Me ’garfe c’hoaz, dreist ar mòr glaz, D’hon breudeur a choùm e pell-brò, Douget war diou-askell plùn braz, Gallout làret : — « Skuillet daero ! —
» Allaz ! marw eo Barz Breiz-Izell ! » Koajou ha mòr-doùn hirvoudet ! — » Marw eo ’med ewit bewa gwell, » — E deùz eur voùez dioùc’h krec’h làret. —
# Mona (bepred Breizad)

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Mona.
| ◄ Klemgan Brizeuk | Mona | Groeg ar Cheminod ► |
War lez ar ster, hi zreid en dour
Azezet war ar c’hlazenn flour,
Eùn abardeiz, Mòna Daoulaz
’Oa er prad, dindan ar guern glaz.
Truezuz, ha stouët hi fenn,
’Oa ar plac’hik, gant ec’h anken ;
An daerou eùz hi daoulagad
’Steredenne war ieod ar prat.
War ar skour eùn envnik bihan
’Lavaraz neùze, dre hi gàn : —
« — N’ stravillet ket an dour, plac’hik,
» Er giz-ze, gant hò taou-droadik ;
» Rag n’hellin mui gwelet ma skeùd,
» Na stered an oabl ken nebeud :
» Selaouet pedenn ann envnik,
» N’ stravillet ket an dour, merc’hik ! »
Mònik a lavaraz neùze
D’ann envn a gomze er stumm-zé :
— « N’as be doan, ann dour stravillet,
» Heb dàle pell, ’ve sklezr ha net ;
» Med, siouaz ! en deiz ma teùiz
» El lec’h-ma gant Iannik Kariz,
» Ann hinin am eùz re gàret,
» Ah ! neùze ez oa did lâret : —
» Oh ! na stravillet ket, Iannik,
» Kàlon hag ene ar plac’hik,
» Na voint ken gloan, na skeùdoint ket
» Ar stered, an heol beniget ! » —
# Groeg ar Cheminod

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Groeg ar cheminod.
| ◄ Mona | Groeg ar Cheminod | Kanaouen ar C’hawel  ► |
Da Varz Kernew, Prosper Proux.
Gaodik Keralsi oa eur plac’h Zeder ha koant, n’heller hen nàc’h, Ha neb-lec’h na vije gwelet Merc’h iaouank braoc’h kempennet. —
Ia, hounès ’oa eur farodez, Ha wit-hi da vez-han màtez, Er barroz-holl na weljeac’h ket Eùn-all ’vije kaerroc’h gwisket. —
An holl baotred iaoùank ar vrò Hi c’harrie, a glaske an drò Ewit ober d’ez-hi al lez, Er pardoniou, leùriou-newez.
Med hi na ree med hò goapàd, Distreï gant faé hi daoulagad : — « — Adrèn ! — m’è-z-hi, — paotrik ar zaoùt ! » N’è ket da seurt a fell d’in kaoùt !
» N’ c’hoùlennan ket eùn debrer iod, » Eur mic’hiek, eur bris-diod, » Nag iwe eùn turnier-doùar, » N’oùn ket ’wit ar rùmm-ze, c’hui òar ? » —
Gaodik koant, me anvez hò tad, Iwe ho mamm, kristènien vad, A vew en poan, en paourentez ; Hò klewet a zò eùn druez. —
Setu dimèzet Gaodik koant, D’eùn dèn ’c’hòne kalz a arc’hant, Ha bét d’ez-hi eur Cheminod, ’Sò hi c’hànò Limousinod.
Limousinod ’zò a vrò-bell, N’eò ket gànet en Breiz-Izell ; ’Vel eùn aotrou ez è gwisket, ’Vel eur person ez è disket. —
Na gomz nemed ar Gallek-c’houek, Ha faé rà eùz ar Brezònek, Hag eùz holl baotred an Armor ; Henès ’vad a zò eur pabor ! —
Kàrout ’ra kaer ar chistr, ar gwin, Hag ar voùtail hag ar chòpin Ez eo ar benwiou, me grèd, Peurvuia gant-han ’ve gwelet.
Eiz dé penn-da-benn eo pàdet Dansou ha festou ann eùred, Ma lavaré an holl dùd fùr : — — « Kement-ma ’dremen ar muzur ! » —
Allaz ! brema ’zò eùn dans-all ; — Al Limousinod, an dèn-fall, Na rà nemed fouetan arc’hant, Ha pilad ’wechou Gaodik koant !
Gwassoc’h ’zò c’hoaz, an dén diroll, P’hen eùz debret ha lonket holl, Eur mintinn a zò diskampet, Ha ne òar dèn pe-lec’h eò eet. —
Ha setu n’eùz choumet netra, Arc’hant, na dillad, na bara, Gant Gaodik paour, med eur bùgel, Eur bùgelig, prest da c’henel !
N’en eùz choùmet, ’wit holl vàdou, Med eùn tòk-plouz, eur c’hòz vragou, Boutaillou ha daou gorn bùtun,…… Groeg paour, setu oc’h holl fortun ! —
Merc’hed iaoùank a Vreiz-Izell, Ann dùd deùt eùz ar bròïou-pell, A ve ’vel Aotrounez gwisket, Cheminoëd ha Gallaoued,
Diwallet mad out-hè merc’hed, Ha n’hò c’hredet ket re-abrèd : — Med kemerret d’in eur Breizad, Eul labourer, eur c’hristen-mad ! —
# Kanaouen ar C’hawel

| ◄ Groeg ar Cheminod | Kanaouen ar C’hawel | Peden ar Mederrien, euz ar mintin  ► |
Kousk aze, ma mabik bihan. —
Èlik gwenn, gant hi vleo melon,
Kousk aze en kornik ann tàn,
Eet è da dad da Lannuon. —
Kousk aze, ma mabik bihan. —
Kousk aze bùan, ma c’halon. —
Ewit préna did eùn oanik,
Da dad ’zo èet da Lannuon,
Eùn oanik gwenn hag eùn estik. —
Kousk aze bùan, ma c’halon. —
Kousk aze ’n es liennou gwenn. —
Hag a weli, dre da hùnvré,
Oanigou ann ef uz da benn
O peûri bars ar glìz-beuré. —
Kousk aze ’n es liennou gwenn. —
Kousk aze, ma laouenanik. —
Ann oanigou ez ar stered,
En prajou ann ef ken koantik,
O redek, o c’hoari bepred. —
Kousk aze, ma laouenanik. —
Kousk aze, élik bleo melenn. —
Al loar ez è ar messaër
Euz ar bleizi ’wit ho difenn :
Sell, mabik, pebeuz da bràd kaer ! — Kousk aze, élik bleo melenn ! —
Kousk aze, roue he vammik ! _
Me brénò did eùn oan bihan,
’N hi c’houzouk eur brizillonik,
Eur brizillon arc’hant gant-han. —
Kousk aze, roue he vammik ! —
Kousk aze prim, ma zurzunel. — Med mar begia an oanik ’vad,
’Teuio d’hen kerc’hout d’hi gawel
Eur bleiz dù ha drouk eùz ar c’hoad. —
Kousk aze prim, ma zurzunel. —
Kousk aze, kousk, ma rozennik. —
Kerz kuit, bleiz dù, retorn d’ar c’hoad,
Rag n’as bò ket ma c’halonik,
Ma mab bihan, glaz hi lagad. —
Kousk aze, kousk, ma rozennik. —
Kousk aze, ma mabik bihan,
Koantoc’h kalz ’wit mab eur roue,
Kousk, ma oanik gwenn, kousk buhan ;
Evel en baradoz Doue,
Kousk aze, ma mabik bihan ! —
# Soezik

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Soazig.
| ◄ Peden ar Mederrien, euz ar mintin | Soezik | Tina, Merc’h ar Meliner ► |
D’am mignon
Yan’ Dargent. —
En mìz maè, pa vez ann heol sklezr,
Pa gàn ar voualc’h, ann alc’houeder,
E savaz Soezik mintin-mad,
Ha buhan ’wiskaz he dillad.   Koef lienn war he bleo melenn, Bròzik marellet, lourou gwenn : — Ha da redek dre ar parkou,
Da gutuil a beb-tù bleuniou.
Skanv ha laouenn, gloebiet he bròz,
En mesk ar ieod, gant ar glìz-nòz,
Oh ! m’ho pije gwelet Soezik !
Doue, koanta m’oa ar plac’hik !
Ar c’heillenn-aour, ar melvennou,
Kenkoulz hag ann evnidigou,
A darnije a uz d’he fenn,
Peb hini gant he ganaouenn.
Ma lavarent d’ez-hi : — « Deiz-mad !
» Deiz-mad, plac’hik ken skanv a droad !
» ’Wit-out eò ken kaer ar bleuniou,
- ’Wit-out e kànomb hon zòniou ! » —
Hag ann heol-zàv, eùz he gwelet
Ken koant, ken koant, oa souezet,
Ha mezuz, me gred, eùn tammik,
O voùt trec’het gant eur plac’hik ! —
Skanv ha laouenn, gloebiet he bròz,
En mesk ar ieod, gant ar gliz-nòz,
Oh ! m’hò bije gwelet Soezik !
Doue, koanta m’oa ar plac’hik ! —
# Tina, Merc’h ar Meliner

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Tina goant.
| ◄ Soezik | Tina, Merc’h ar Meliner | Distro Ann Newez-Amzer ► |
Anaout a ret Tìna Kerc’hoant,
Merc’h ar meliner, ar plac’h koant,
Ken braò kempennet d’ar zùliou,
A dans ken skanv er pardòniou ?
Setu ar plac’hik dimèzet.
Piou a sonj dec’h a deùz-hi bet ?
Neb he c’harrie ’vel he lagad,
Laouik eùz a vilinn Rozmad ? —   Nann ! bet a deùz eur genaouek,
Pinvidik, a gomz ar gallek, —
Ha setu rannet gant glac’har
Kalon ar meliner he c’hàr !
Laouik a zò karantezuz,
Eur poanier mad, eùn dèn nerzuz ;
Med égilé hen deùz arc’hant :
Setu ’n em werzet Tìna goant ! —   Laouik gomzé a garantez :
Egile gomzé a danvez :
Gant dillad kaër, arc’hant hag aour
E c’hònezaz ar plac’hik paour ! —
Ma malloz rù war ar màdou,
A drò pennou ar merc’hejou !
Gwell eò karantez leiz ann dorn, Wit aour hag arc’hant leiz ar forn !
# Distro Ann Newez-Amzer

| ◄ Tina, Merc’h ar Meliner | Distro Ann Newez-Amzer | Ann Itron Varia Sant Karé  ► |
Da Varz an Awiel,
I. G. an Herry. —
Ar mintinn-ma, ’vel ma saviz,
Eùn heol ken laouenn a weliz ! —
Ha me tiskenn d’am liorzik,
Skanv ha zeder ma c’halonik.
Oh ! Doue, koanta da vleuniou
’N touez ar ieot-glaz hag an dèliou,
Ré a beb-liou, ha ruz ha gwenn,
Ré c’hlaz, hag iwe ré velenn !
Ma zeblante d’am daoulagad
Ewit lavaret d’in : — « Deiz-mad ! » E savent ken koantik hò fenn
Hag è c’hoarzent pa drémenenn.
Ha war beb skour oa eùn evnik,
O kànan enò he zònik ;
Hag ann awell ez oa kloùar,
Ann oabl ken glaz uz d’ann doùar ! —
Klewet duhont al laouenan,
Hag aman eùn drask ò kànan :
Goude eur goanv ken didruez,
E kavont gwelloc’h ar vùez. —
Duhont enn heol, war ar c’hlazenn,
’Vel ma lamm ann oanigou gwenn !
Ha pelloc’h eùn eubeul bihan
A red, red, beteg koll àlan ! —
Mès ma c’halon, ken trist dec’h c’hoaz,
A gavé ken poùner he groaz,
Perag iwe m’eò ken laouenn,
Prest da gànan eur ganaouenn ! —
’Vel ar prajou, ’vel ar parkou,
Ann oanik, ann evnidigou,
’Vel ann env ha ’vel ana doùar,
Ec’h ankouaz kanvou ha glac’har ;   Ewit kànan : — Alleluia !
Ha meulodi ha Gloria
D’hon Zalwer a zò as-sàvet,
Ha deùt da frealzin ar bed !
Hag è teù leùn a vadèlez,
Gant-han pardoun ha karantez,
War he lerc’h ann newez-amzer,
A laka peb kalon zeder ! —
                         Kerarborn, an ùgent a viz Meurz 1864.
# Merwel ’zo réd

| ◄ Ann Itron Varia Sant Karé | Merwel ’zo réd | Ann Abardaez en eun Tiegez, En hanv.  ► |
Eùn deiz merwell a vezò red,
Tremenn, kimiadin eùz ar bed ;
la, holl e varwfomb, a dra zur,
Paour, pinvidik, ha foll ha fur.
Perag krèna, perag gwela,
O sonjal en deiz diweza,
O kuitàd eur bed ’wit eùn all,
’Wit unan mad unan ’zò fall ? —
Ama ’ra rè dòm pé rè ièn,
Peb seurt drouk ’ra brezel d’ann dèn,
Ar c’horf ’zò brewet gant klénved,
Atao ’c’huanad ar speret.
Hag ann dud a zò peurvian
En em debrin en em waskan,
Gwassoc’h ’wit ar bleizdi er choad :
Nann ! ar bed-ma n’hen dé ket mad !
Nann, nann n’en eùz med ar ré-fall
A dlé krenan ò vont ’n eùn all,
Ha ’wit-hé heb kén ar Màrò
A vezò spontuz ha garò.
Na ouelet ket, na spontet ket,
’Wit ar Falc’her kòz da dònet,
Tud vad, gortoët-han heb doan,
Hennès a iac’haò peb poan ! —
# Ann Abardaez en eun Tiegez, En hanv.

| ◄ Merwel ’zo réd | Ann Abardaez en eun Tiegez, En hanv. | Eur Zòn Kloarek  ► |
D’am mignon ann Doktor
André Bijon. -
Setu ann abardaez ! ann heol ’zò vònt da guz,
Diskenn ’ra dreg ar roz, hag hen ken ruz, ken ruz !
Tòm vò aré vvarc’hoaz, krazan a raï ar foenn,
Ha darewi ann ed ; n’eùz ket eur goummoulenn.
Ar ier ’bign war hò c’hlud, ha setu ar vatès
O walc’hin ar gaòter : n’ vò ket a batatès
Da goan, med iot-ed-dù : ar mewell louenn vraz
’Deù duhont, war he gein gant-han eur beac’h ieot-glaz. —
— « Laouik, it-c’hui d’ar park, da vouit ar zaout raktal ! » — Hag ar paotr zaout da vònt kerkent en em strakal
He skourjez dre ann hent, diskabel, diarc’henn,
Hag ò tremenn ar c’hoad, e kàn eur ganaouenn.
Setu eur bagad zaoùt ò tònt d’ann traon d’ar reed,
Ha Laouik war hò lerc’h : — selaouet, me hò peed,
’Vel ma strak he skourjez, ’vel ma c’halv peb-unan
He zaoùt dre he c’hanò : — ann dù, ar vriz, ar voan.
— « Pe-lec’h it-c’hui dùzè ? A-raog, a-raog, penn-gwenn !
» M’hò tigassò duman ! hastet ta, ar velenn !
» Ha te, tarò ar foeltr ! me as tiskò, loen-fall,
» Da dont da enebi evel-sè ar rè-all !
» It holl d’ann dour d’al lenn ! » — hag ar zaout ò vlejall,
Laouik, gant he skourjez hag he vouez ò skrijall,
Hag ar mòc’h ò c’houlenn hò c’hoan eùz ar vàtes,
Setu ’r muzik ’glewer en dro d’eùn tiègez ! —
Setu ò tònt d’ar gèr breman ar mewelienn :
Darn a zò falc’herrienn ha darn-all mederrienn,
Hag holl int skuiz meurbed : a-baoue ’r beuré-mad
E-maint dindan ann heol ò vèdin, ò falc’had. —
Neubeud kaer e laront a gomzou en pàd koan,
Neubeud komz ann hini ’vè brewet gant ar boan :
Ha koulzgoude nikun na ìeïo da gousket
A-raog ar pedennou dirag ann holl làret.   Al loened ’zô ’n hô c’hraou, ann dud ’n hò gweleou,
Ha bremà na glewer neb trouz, med a wechou
D’eûn tréméner bennag ò c’herzall mouez ar c’hi,
Pe zòn ann estik-nòz, en dervenn, uz d’ann ti. —
# Euz holl Vroiou ar Bed

| ◄ Eur Zòn Kloarek | Euz holl Vroiou ar Bed | War ar Maès  ► |
Eùz holl vroìou ar bed, Breiz-Izell da genta !
Na deùz arc’hant nag aour, med zè na rà netra :
Enò ’ma ’r baotred vad, ar merc’hed a enor,
Ar feiz er c’halonou, ha trò-a-drò ar mòr.
Eùz holl iézou ar bed, n’en eùz ket a gàran
’Vel hini Breiz-Izell, henès eò ar c’haeran ;
N’en eùz hinin er bed a ve iwé ken kòz,
A-dalek ar zav-heol, beteg ann anter-nòz.
Eùz holl blac’hed ar bed, da genta hini Breiz !
Hounès ’zò eùn tenzor a furnez hag a feiz ;
Bepred drant ha laouenn, éma en tiègez
’Vel ann heol beniget, ’skuil dré-holl levenez.
Eùz holl gìziou ar bed, ez è ré Breiz-Izell
A gàran dreist ann holl, ’r ré-zé ’vel ann awell
Na droont ket bemdez : ann nerz hag ar iec’het
A roont d’ar c’horfou, hag ar peoc’h d’ar speret.
Eùz holl gwerziou ar bed, ré Breiz ’zò da gentan
Ha ’vel-zé pa venn trist, ’n em lakàn da gànan
Eur werz kòz eùz ar vrò, eur werz pe eur zonik,
Ha kerkent da dridal laouenn ma c’halonik ! —
Eùz holl vroìou ar bed, Breiz-Izell da genta !
Na deùz arc’hant nag aour, med zè na rà netra ; Enò ’ma ’r baotred vad, ar merc’hed a enor,
Ar feiz er c’halonou, ha trò-a-drò ar mòr ! —
# War ar Maès

| ◄ Euz holl Vroiou ar Bed | War ar Maès | Yvona Kerizel  ► |
Da varz ar gér a Is,
Olier Souvestr. —
Em c’hoanzé war ar ieot, dindan eur gistinenn,
Tost d’eur c’hleuz gòloët a vleùn balan mèlenn,
E sellenn a beb-eil ann oabl hag ann douar…
Rag ann heol ez oa sklezr, hag ann awell klouar.
Ma lavarenn ’vel-heun : — « Brava ma ’z è bewan
» War ar maès, en mìz Maë ! — Dré-holl ’weler breman,
» Er c’hoajou, er prajou, dèliou glaz ha bleùniou,
» Ha dré-holl ’zo chouez-vad, er parkou, en hentchou.
» Ar goukou, ar gùdon hag ar voualc’h beg-mélenn
» A gàn a beb-tu d’in ; — beteg a uz d’am fenn
» ’Zò eur pinsinn bihan, ken koantik, ken zéder !…
» Vel ma sav bet’ ann oabl mouez skiltr ann alc’houeder !
» Dù-hont, pell, e klewan, bars ar prad, o vlejall
» Eùn tàrò, ha pelloc’h, eur marc’h ò c’hoùrinall…
» Med a bé-lec’h è teù kement-man a c’houez-vad ?
» N’eò ket ar boùd burlu ’zo azé eùz ma zroad.
» Nann, pa dröan ma fenn, e welan dù-hont, pell,
» Er park, eur boùd spern-gwenn : a-c’hané ann awell
» Dìgass ar c’houez ama. — Setu en Plouaret
» Eur vadèziant ò soon ! — Klèzier ma brô, zônet ;
» Sonet, ha gret d’anaout da beb-hinin er vrò
» Ez zò eùn èlik gwenn war hon douar distrò ! —
» Ar c’hlézier ’zoon laouenn, — med ar bùgel a ouèl.
» Lavar, petra eò did gouela ’vel-zè, bugel ?
» Da dad ’zò ken laouenn, hag ann deiz ’zò ken kaer ! » Penn-da-benn war da hent estik hag alc’houeder
» A gàné ken koantik ! — Er c’harz hag er parkou,
» Ez oa kàn, ha c’houez-vad dré-holl gant ar bleùniou.
» Ha keùn as bé, mabik, da voùd deùt war ar bed ? —
» Ar bugel na làr gèr, nemed gouela bepred :
» Hag ar c’hlézier a zoon, hag ar bèlek a gàn :
» Te Deum laudamus !… d’en abed na rà vàn !
» Petra ta ’zò kiriek ma oueler ò c’henell ?
» Ma oueler er vuhez, ma oueler o verwell ?
» Bugelik, lavar d’in, te hen goar, martezé :
» Oh ! lavar, bugelik, petra eò kement-zé.
» Martezé… » Med pelec’h ia ’r marc’h penn-follet man,
He voué-holl en awell, hag he lost reud gant-han ? —
Redek ’rà, gourinall, savet gant-han hé benn,
He zaoulagad ’lugern, ken ruz ha diou c’hlaouenn !
Setu-han dreist ar c’hleuz làmet ’bars ar park-braz !
Enò ’zò eur gazek iaoùank war ar ieot glaz… —
En traon ar prad, dù-hont, en touez ar guern, klewet
’Vel ’kàn ann durzunel, drem-dostik d’ann dour-reed. —
Med ann heol a diskenn duhont adrég ar ròz,
Klézier ar C’hoz-Varc’had ’glewan ’soon ar glaz-nòz,
Piarrik ar paotr-saout a dastum hé loëned,
’N em strakall he skourjez ; d’ar gèr eò koulz mònet. —
Setu ’vel ’trémenan ma deweziou aman ; —
Eul levr ganìn ’n em dorn, — med heb sellet en-han ;
Ez ian eùz park en park, eùz faouenn da derwenn,
Pé ’n kreiz ar ieot huël, ar bleùniou uz d’am fenn ! —
                                           Kerarborn, Ewenn 1863.
# Yvona Kerizel

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Marivonig Keryell.
| ◄ War ar Maès | Yvona Kerizel | Ar Prat falc’het ► |
D’am mignon kèr,
Amédée Jourdain. —
En Kerizell ’zò eur plac’hik,
He c’hanò Mòna, pe Mònik :
Er vrò na gavfet ket he far ;
A greiz ma c’halon me he c’hàr.   N’en eûz ket er bed a gomziou,
Bars en neb iez, nag a zòniou,
Ewit làret, herve ma c’hoant, Pègement ez é fur ha koant.
Kaeroc’h é ’wit ann heol, pa bàr,
Euz ar mintinn war ann doùar,
Ha freskoc’h iwé ’wit ar ròz,
Pa ve gloebiet gant ar gliz-nòz.
He c’horf zò ken mistr ha ken moan !
Ha ’vel al lili ez é glan ;
Ken bihan, ken skanv eo he zroad,
Ken lemm ha ken glaz he lagad !
Henvel ez é eùz eùn oanik,
A lamm en kichenn he vamik,
Da viz maë, en touez ar bleùniou
Hag ar radenn, ’bars ar prajou.   He bleò a zo hìr ha melenn,
Hag he c’halonik ken laouenn !
He zàl a zò eùn hanter loar ;
D’ann Èlez, me gred, ez é c’hoar.
He zell ’zò tòm ha birvidik,
He mouez ’vel hinin ann estik,
Pa gàn, en nòz, kichenn he neiz,
Er gwez huël, en koajou Breiz.
He diou-jòd a zò ruz ha gwenn,
He muzellou, diou gérézenn,
Ken fresk, ken koantik ha ken flour,
Ma teù en hon génò ann dour !
He dennt a zó ’vel eur bagad Oanigou gwenn ébars ar prad,
Ha gant ec’h halan ’zò c’houez-vad,
’Vel ar gwezvoud, pe ’r spern, er choad.
Oh ! brawa ma ’z é da welet,
D’ar zùliou, pa ve kempennet,
Eur choef dantelez war he fenn,
Eur groazik arc’hant ’n he c’herc’henn !
Bròz mezer, botou rubanet,
Hag eùn davanjer marellet,
Ha hi ken zard, ken skanv a droad,
Ken sklezr ha ken lemm he lagad !
Nann, en holl barrojou en drò,
N’hen eùz ket eùn all bars ar vrò,
Ken koant ha ken fur ha Mònik,
Mònik Kerizell, ma dousik.
Setu me ugent vloaz hoalet ;
Da vloaz e tennin d’ar billet ;
Oh ! ra blijò gant ma Doue
Na vin ket zoudart d’ar Roue !
Ar Person kòz hon badezas,
Neuzé ’vad hon eureujo c’hoas,
Dirag Doué hag ar Werc’hez,
Ha Zennt hon brò hag ann Èlez. ! —
# Ar Prat falc’het

| ◄ Yvona Kerizel | Ar Prat falc’het | Kérez Sant Pezr  ► |
Da Varz Brò-C’hall,
Charlès a Vrò-C’hall. —
Setu falc’het ar prad ! — Deac’h, pa ’z oùn tremenet,
Oa plijadur ’gwelet, ’n touez ar ieot, ar bleuniou,
Ken zard hò daoulagad, ken pinvidik liwet ;
Ha zelaou ar skrilled ’kana d’é hò zòniou !
A beb ment, oa ’enò, hag iwé a beb-liou,
Ré c’hlaz ha ré vélenn, ha ré ruz ha ré wenn,
Hag holl ez oant laouenn, goudé ar gwal-deiziou,
Ha ken koantik ’savent, pa dremenenn, hò fenn !   Melwennou kaer Doue, ha c’houiled alaouret,
Ha kelienn ruz ka glaz a rée d’ez-hé al lez ;
Ann heol c’hoarzè out-hè, ann heol kaer beniget,
Hag ann evned ’gàné trò-drò ebars ar gwez.
Allas ! er mintinn-man eur farc’her diremed
A deùaz gant he falc’h, ha heb keùn na truez,
Ann dén fall digalon holl hen deùz hò falc’het !
Ah ! ma c’halon ’zò leùn euz a dristidigez !
Me oar eur falc’her-all, hè c’hanò ar Marò,
Hag a falc’h ’n touez ann dud, a hàd dré-holl glac’har ;
Koz ha iaouank, eùn deiz, holl, holl hon diskarò !
N’am eùz neb aoùn out-han, gallout ’rà dont, ma kàr !