# Sketla Segobrani vol3/Rann 27

| ◄ Donedigez Esus ha Kernunnos | Klask an avalou-aour hag ober al lez da Alaba | Treiza eus an Iberi da enezennou ar Staen ► |
Re-hir e ve spisa aman labouriou, emgannou ha kuriou Esus ha Kernunnos a-hed ar bloavez a dremenjont e gwazoniez Medua. Dont a ray ganen, avat, an drôad a rejont, war c’houlenn ar rouanez, da enezenn an avalenned hag ar mein aour a zo e mor ar mervent. Neuttika a ra eus an enezenn-ze Kelted Iberia.
E kerz Morkos, roue Libustosa, eo ez oa. Enni eun eienenn, seiz avalenn en-dro d’ezi. Bepred glas ha karget a frouez ar seiz avalenn. Brud a oa ne ouije ken na klenvel na mervel neb a danvaje an avalou diouto. Den avat n’en doa tizet hen ober. Rak kement-hini a oa bet en enezenn o doa ranket lezel eno o buhez hag o relegou. Diwallet ez oa ar seiz gwezenn gand eun naer vras, d’ezi da neiz an andon end-eeun. Ouspenn, peb-unan eus pevar-ugent mab ar roue a zeue d’e dro d’ober ged war an enezenn a-hed bloaz, hag int brezelourien ar gwella. Bez’ oa anezo paotred krenv, gwevn ha her, mailh war embreger armou, en em ganna, stigna gwidreou-brezel.
Nep krouadur en enezenn estr eged an daou-ze, ar gedour ha naer an andon. Diwar gig ar gevr gouez o redek war rec’hier ha meneziou e kreiz an enezenn eo e vevent. Er meneziou-ze edo ar mein aour. Leun anezo an holl ganiennou ha traoniennou, golôet ganto an tarroziou beteg al lein.
Esus ha Kernunnos a dreuzas ar mor e bagig aour ar rouanez hag a ziskennas en enezenn. Ha skei Esus eeun war-du an eienenn ha dont kerkent an naer er-maez eus he zoull. Laouen-holl edo houman pa gave d’ezi ez aje ganti bremaïk ar brezelour yaouank divarv a wele o nesaat, hag ivez e geneil, d’eur meuz kig drailhet ha gwad ma raje eur c’horfad diwarnan. En em zila a rae dre greiz geot, dre douez mein hag uloc’h evel eur bir divent, eur spont e welout. Ha hi sailha gand ar paotr yaouank d’e vouga ha d’e vrevi, kig hag eskern, e gweadou e gorf euzik. Esus avat, gand e gleze mat, a lazas an naer. Kernunnos, a rae ged, a welas o tont d’ezan ez noaz-pilh hag armet-mat mab roue Libustosa. Mont war arbenn d’ezan a eure, e laza ha trouc’ha outan e benn.
En deiz-se, e tebras Esus ha Kernunnos o gwalc’h a avalou. Kent kimiadi e kuntuilhjont peb a aval a voe lakaet ganto en o gouriz. Hag i kemerout douar-pri ha stumma tri aval henvel ouz ar re a oa a-ispilh er gwez. Dre nerz o drouiziez hag o doueegez e rojont d’ezo neuz, kaleter ha saour an avalou gwirion. Ar fals-avalou-ze eo a rojont da Vedua. Evid an aval en doa kuntuilhet ha laket en e c’houriz Esus her rôas dre guz da Alaba. Ha piou ’oa Alaba ? Eur plac’h yaouank, kaer evel eur c’haer a alarc’h gwenn, ha hi ar verc’h he doa bet Medua eus hec’h unanidigez gand an hini a ra ar Gelted Kantamos anezan hag an Ibered Kandamos. En em glevout mat a raent, ar plac’h yaouank hag an daou vrezeliad eus douar an doueed. Ma rene etrezo o zri kenfizians ha kengarantez. Hag e rae an daou gadour stad vras eus ar plac’h yaouank, dre n’oa tamm drougiez enni ; glan ez oa evel ar beure ; kunv ha karadek he c’halon evel kalon ar gudon, eeun ha kadarn hec’h ene evel eur c’hleze. D’ezi, eta, e kinnigas Esus an aval ha hen degemerout eus dourn Esus a eure Alaba. Hogen, o klevout he mamm o tont, e kuzas an aval en hec’h askre etre he diouvronn.
War-ze, e teuas Morkos e Medubriga da glemm war an dismegans a oa bet graet d’ezan ha goulenn taer pe varo ar vuntrerien pe eur bounner a zic’haouenn evit muntr e vab hag e vatez, naer an andon. En ti-meur e welas Alaba hag e voe entanet e galon ouz ar gened anezi. Ehan ebet diwar se n’he doe ken ar plac'h yaouank, p'edo dalc’hmat evel eun heizez taget gand an hemolc’her ; ne vern pe lec’h bennak ez ae e veze ar roue war he lerc’h evel eun taro warlerc’h eun ounner. Ha n’oa evid Alaba na minihi na gwarez da c’hortoz digant he mamm. Rak houman a gare an daou vrezelour eus ar mor-Bras, c’hoant d’ezi, pa zeuje ar mare, d’en em unani ganto da gaout diwarno mibien. Gant-se e kouezas war-dreuz d’ezi an emgleo hag ar gengarantez a wele o ren etrezo hag he merc’h, hag e vennas pellaat Alaba diouz he lez. Lavarout a eure da roue Libustosa rei d’ezan he merc’h. Ha ne voe harz ebet ken da zivergontiz ar roue.
Eur beurevez m’edo Esus o tanva heol hag aer vat ouz toull unan eus dorojou an ti-meur, e welas ar roue gand Alaba. Edo ar roue o paouez enka ar plac’h yaouank en eur c’hognad etre moger an ti-meur hag eur c’hrignol c’hreun harp outan. Esus e welas o steki e zourn ouz divronn Alaba, kaer he doa ar plac’h yaouank enebi ha stourm. Mont a eure daveto. E zourn a lakeas war skoaz ar roue. Ker pounner oa an dourn-ze ha bolz an nenv. Ma na voe ket ar roue evit herzel ouz e bouez ha ma kouezas war e zaoulin.
« Va den, eme Esus, lez da vont ar plac’h-se ».
Aet e gouez dre m’oa bet skôet d’an douar ken aes-se dirag ar plac’h a gare, ar roue a zic’houinas e c’hougleze hag a skôas eun taol gand Esus. Heman e lezas neuze da sevel en e sav. Tenna o c’hlezeier a rejont ha setu, dirag Alaba hag e sell eus he gounit, eun taer a emgann etre an daou vrezelour. Trec'het e voe ar roue. Gloazet d’ar maro, e kouezas, ha kent na voe e skoaz stok d’an douar e trouc’has Esus e benn outan. Neuze o c’horren ar penn her c’hinnigas da Alaba en eur lavarout :
« Plac'h, ha diouz da c’hoant eman-hen breman ?
— Gwell evel-se eged ergentaouïk ! » emezi en eur vousc’hoarzin.
Medua a welas penn Morkos skourret e-tal penn e vab ha hini an naer ouz ar c’hlastenenn e toull-dor ar c’hrenvlec’h. Hag he mevelien o tiskuilha d’ezi an emgann taer a oa bet etre Esus ha Morkos dirag he merc’h hag e sell anezi. Ne zeuas gand ar rouanez nep kroz ouz Esus, hogen a-ziwar an deiz-se n’he devoe Alaba komz ebet, sell ebet digant he mamm. Houman a glaske an tu d’en em zizober diouti.
Ha setu petra a ijinas. Kelig-an-hanv ez oa hag e nesae ar pred ma tremenje strollad-listri bras Gadira o c’houelia etrezeg enezennou ar Gwalarn. Ar rouanez a gasas Esus ha Kernunnos da benn reterel an Iberi. Da gevridi e rôas d’ezo paka Argantokoxa, an heizez wenn he c’harnou arc’hant a laka nep he fak da berc’henn war an tenzoriou diniver e kuz e keviou menez Purena. Eun dra aes n’oa ket tizout ha paka an heizez-se, gant buanoc’h e rede eged avel skanv an nevez-amzer, ha d’ezi nerz ha meiz eun doueez. Hag, ez gwir, eun doueez ez oa hi, merc’h Segomo ha Litavis hag evid evezia tenzoriou he mamm eo, diouz m’eman ar brud, ez oa aet da heizez. Kernunnos, dre vont e karo, a dizas he faka. Nemet n’eman ket d’in aman dezrevell an danevell-se. Setu, eta, Esus ha Kernunnos aet en o hent. N’oant ket evit mirout d’hen ober, liammet ma ’z oant dre o le. Damc’houde, sed o tegouezout strollad-listri Gadira. Ha penn ar verdeïdi o tont da saludi ar rouanez. Ha Medua o rei d’ezan he merc’h, war ar gourc’hemenn m’he c’hasje ar pella m’hallje en tu-hont d’ar mor. Eur wech degouezet e penn e hent, en em zizober diouti, pe dre he laza, pe dre he gwerza. Ar penverdead a yeas en e raog, Alaba gantan.
* ↑ An hen-iwerzoneg noitech « brudet » a zalc’h lec’h eur furm hen-geltiek *neuttiko-, Tourneur, Musée belge, 1902, p. 12, n. 6.
* ↑ Morkos a hanval beza eun ano illiriek ha neket eun ano iberiek, Philippon, les Ibères, p. 190.
* ↑ Philippon, les Ibères, pp. 8, 9, 93, 191. Kenveria an hen-alamaneg elbiz « alarc’h ». War ar merc’hed-elerc’h gand an hen-boblou ariek, Gresianed, Kelted, Germaned, sellout Rev. arch. 1901, II, pp. 45-50.
* ↑ Philippon, op. citato, pp. 191, 206-7, 212. Kenveria an doue Candidus a gerz a-gevret gant Borvo-Apollo war daolenn arem Entrains, anezan moarvat, netra ken nemed an alarc’h, candidus ales. Déchelette, Manuel, II, kenta kevrenn (âge du bronze), p. 450-1.
* ↑ Déchelette, Manuel, II, kenta kevrenn, p. 350.
* ↑ Déchelette, Manuel, II, kenta kevrenn, p. 27.
* ↑ Argantokoxa a dalv « an hini a zo ganti divesker pe treid arc’hant », hen-iwerzoneg coss « troad », kembraeg coes « garr ». Argantokoxos a zo ano eur c’haledoniad brudet (Dion Kassios, 76, 16).
* ↑ Litavis a hanval beza bet e Galia unan eus anoiou doueez-veur an Douar, Rev. des ét. anc. 1915, pp. 60-2.
* ↑ An taol graet aman gant Medua a zo diouz reiz an hen-boblou arian. E-touez an holl boblou-ze ez oa e gwir ar gerent en em zizober diouz o bugale, pe dre o laza pe dre o gwerza, D’Arbois, Etudes sur le Droit celtique, I, pp. 242-53.