OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sonic cawel

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Kouskit buan, ma bugelig.
| Sonic cawel (Couskit buhan, ma bugelic) | Sonic cawel (Toutouic la la, va mabic) ► |
* Couskit buhan, ma bugelic,
* Ha me a gano d’eoc’h ;
* Pa deuio d’ar gêr ho mammic,
* E roio bronnic d’eoc’h.
* Ho mamm a zo danserès,
* Ho tad a zo mezvier ;
* Ha me, ar vatès vihan,
* A zo chomet er gêr.
* C’hui zo mignonic d’in-me,
* Me ’zo mignonic d’eoc’h,
* C’hui roio menic d’in-me,
* Me dorro pennic d’eoc’h.
# Sonic cawel (Toutouic la la, va mabic)

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Toutouig la la, va mabig.
| ◄ Sonic cawel (Couskit buhan, ma bugelic) | Sonic cawel (Toutouic la la, va mabic) | Ar Grampoezerès (sonic cawel) ► |
* Toutouic la la, va mabic,
* Euz da luskellad, mignonic !
* Du vamm a zo ama, coantic
* Euz da luskellad, mignonic.
* Da vamm a zo aman, oanic,
* Dide o canan he zonic.
* En deiz all e voèle calzic,
* Hac hirio o c’hoarz da vammic.
* Toutouic la la, va bevic,
* E creiz e creiz da rosennic.
* Da nizal d’ann nef, va êlic,
* Na zispleg ket da askellic.
Dastumet gant ann abbad Ab-Grall.
# Barzhaz Breizh/1883/Son ann daol

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Son an Daol.
| ◄ Ar gouriz | Son ann daol | Kentel ar beorien ► |
— O itron Varia Blevin !
Deuz ann noz ha deuz ar mintin,
Ha deuz ar mintin pa zavann,
Siminal ma dous a welann ;
Moged siminal ma dous koant
A ra d’i-me kalzig a boan.
Red eo d’in mont beteg he zi.
Evit komz eur wech c’hoaz out-hi. —
Loizaig Alan a gane
’Vont gand he saoud, ar mintin-ze ;
’Vont gand he saoud d’ar park neve,
Loizaig Alan gane ge.
Tronset gant-hi he joblinen :
Glaz he lagad, he bleo melen,
He chod ru evel bleun skao-grac’h ;
He galanted a zistol rac’h.
War ar bazen e oa pignet
Da zigor ar gleud d’he loened,
Pa welaz Piarik, he mignon,
Tout gand ann hent trezeg ann traon.
Ma dousik koant, pa eann d’ho ti
Vit ho koulenn da zimizi,
Roet-hu d’in-me eur respont vad,
’Vel reaz gwechall ho mamm d’ho tad.
Respont a rinn d’hoc’h den iaouank,
Pa c’houlet ker soubl ha ker koant ;
Ne fell d’in laret gaou e-bed,
A-benn diriou eo ma eured.
Tro ma c’her-ma, war ann dachen,
A zo gan-in mecherourien
Oc’h ober soliou, skabellou,
Da rei d’am zud a-benn diriou ;
A-benn diriou eo ma eured ;
Re ziveed em oc’h digouet,
Hag unan all en deuz hadet
Em liorz bleun ar garanted.
Gan-in-me hadet e oa bet,
Ha c’hui hoc’h euz hen displantet ;
Ha setu hen breman sec’het,
Hogen ma c’halon ne ma ket ;
Ho karout a rann koulskoude,
Enn hoc’h e sonjann noz ha de,
Ho alan, dre doull ann alc’houe,
A zeu d’am dihun em gwele.
Hanter kant nozvez em onn bet,
Toullig ho tour, ne ouiec’h ket,
Ar glao, ann avel o m’ filat,
Ken vere dour deuz ma dillad.
Tri re voutou em euz uzet
Va dous, oc’h ho tarampredet ;
Setu me gand ar pevare,
C’hoaz n’ouzonn ket ma digare.
Mar gout ho tigare fell d’hoc’h,
Silaouet mad, m’hel laro d’hoc’h :
Teir gwenojen a gas d’ho ti ;
Kemert unan hep distroi mui. —
Ha Piarik da zistroi endro
Ker kabluz evel ar maro :
— Bezo am boa sonj da gaouet,
Ha padal kelvez am euz bet. —
# Barzhaz Breizh/1883/Melinerez Pontaro

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Milinerez Pontaro.
| ◄ Ar c’hakous | Melinerez Pontaro | Ann droug-hirnez ► |
E Bannalek zo ’r pardon kaer
Lec’h ia’r merc’hed koant gad al laer.
Ha ! ma meil a drei,
Diga-diga-di,
Ha ! ma meil a ia
Diga-diga-da.
Eno e weler ar botred,
Gat he kezek braz ha sternet,
Hag ho zokou a zo bluniet,
Evit dirollo ar merc’hed.
Gwillaouik kromm zo glac’haret,
Hi Fantik koant en deuz kollet.
— Kemenerik, ’nem gonfortet,
Ho Fantik koant a vo kaet.
Ma du-ze e meil Pontaro,
Ar baron iaouang ar hi zro.
— Tok, tok, tok ! — oh ! — meliner,
Digas ma dous Fantik d’ar ger !
— N’em euz gwelet ho tous Fanchon,
Med eur wech e meil ar baron ;
Eur wech ama e-tal ar pont,
Eur rozennig ar he c’halon,
Gat hi eur c’hoef ker gwenn hag erc’h A n’hi fa ket bet digan-hec’h,
Eur c’horf voulouz du ’nn hi c’herc’hen,
Hag hen bordet gad argant gwenn ;
Gat hi deuz hi brec’h eur paner Frezou ker melen ha ker kaer !
Frezou deuz jardin ar maner,
Bleuniou fin ar ’nn he, kemener ;
En em zell a re barz ar ster ;
Ne oa vil, enn dail, na dister !
Hag a gane ken aliez :
— Me garfe but milinerez.
Me garfe but, a greiz kalon,
Milinerez meil ar baron. —
— Miliner, n’em godiset ket :
Ma Fantik koant d’in daskoret.
— Ha pa rofec’h d’in pemp kant skoed,
Ho tous Fantik n’ho pezo ket,
N’ho pezo ked ho tous Fanchon,
Chom a rei e meil ar baron ;
Ho tous Fantik n’ho pezo ket,
Rag e ma gan-in gwalennet ;
Chom a rei gad ’nn otrou louenn
A zo eur c’hristen mad a zen. —
Milinerien zo potred ge !
Ne reant mui nemed kana ’nhe ;
Hi a lare ’nn eur c’huitellat :
— Krampouez hag aman a zo mad !
Krampouez hag aman a zo mad !
Ha nebeudig euz peb sac’had,
Ha nebeudig euz peb sac’had ;
Hag ar merc’hed kempenn a-vad !
Ha ma mil a drei,
Diga-diga-di,
Ha ma mil a ia,
Diga-diga-da.
# Barzhaz Breizh/1883/Paotred Plouieo

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Paotred Plouieo.
| ◄ Azenorik-c’hlaz | Paotred Plouieo | Seziz Gwengamp ► |
Malloz d’ann heol, malloz d’al loar, Malloz d’ar gliz a gouez d’ann douar !
Malloz d’ann douar, d’ann douar-Plouieou A zo kiriek da wall-strifou,
A zo da wall-strifou kiriek
Tre ann otrou hag ann tiek ;
A lak ar stravil war ar mez,
A lak meur a hini diez,
Meur a zivab, hag intanvez,
Meur a vinour ha minourez,
Meur a gredur war ann henchou
Gad ho mamm, o skuilla daelou.
Malloz ru d’ann dudjentil-ker
A ra bec’h war al labourer ;
Tudjentil neo, rederien gall, Ganet e korn eur park banal ;
Pere na zell ket mui ouz Breiz ’Ged ouz koulm aer deut enn he neiz.
Disulgwenn, goude ’nn ofern-bred,
Ar c’hillok ker barz ar vered ;
War ziri ’r groaz, Arser Kemper,
He zaoulagad o tevi ter,
He zaoulagad ter o tevi,
’Vel eur poudad dour o virvi.
— Silaouet holl, potred Plouieou,
Silaouet mad ann embannou :
Evid ar bloaz hag ann de krenn,
Ra vo prizet tra peb perc’hen ;
Ho tier kerkouls hag ho stu ;
Ar mizou diwar ho koust-hu ;
Hag it lec’h-all, c’hui hag ho tud,
Gand arc’hant flamm, da glask eur c’hlud. —
Oa ked ar ger peurlavaret,
Savet stravil barz ar vered,
Tud koz ha iouank da groza,
Darn da wac’ha, darn da oela ;
Darn all da goueza d’ann douar,
Mantret ar galon gant glac’har.
— Kenavo, tadou ha mammou,
Na stouimp mui war ho peziou !
Red eo mont breman divroet,
Kuit deuz lec’h em omp bet ganet,
Ha war boul ho kalon maget,
Hag e tre ho ti-vrec’h douget.
Kenavo, sent ha sentezet,
Na zeuimp mui d’ho tarempred ;
Kenavo, patron hor parrez,
Ni zo war hend ar baourentez. —
Potred Plouieou ho deuz laret :
— Tevet, merc’hed, na oelet ket,
Ken na welfet goad peb tiek
War dreuzou he di o redek,
Ken na welfet al lomm divean :
Goad ar C’hallaoued da gentan. —
Ann arser, evel pa glevaz,
Diwar zez ar groaz a lammaz,
N’ouie doare pelec’h tec’het ;
’Vel den rag he benn en deuz gret ;
Barz ar garnel e ma lammet,
E touez eskern ar Vretoned.
Hogen, klevet eur seurt burzud :
Ann eskern a zrask, evel tud ;
Hag a zav sonn, em unanet,
Eneb ann arser war ho zreid ;
Ha setu hen peurzispennet,
Ha dindan ho peurzouaret.
Potred Plouieou a lavare :
— Deomp-ni da c’hout hon digare. —
E Kemper dal’ ma erruzont,
Ho otrounez a c’houlenzont :
— Digoret d’ann dud diwar’ mez,
Ma’ gomzint ouz ho otrounez.
— It alese, koz-tieien,
Ma na gerit klevet poultr gwenn.
— Ni a ra fors gant ho poullr gwenn, Kement a reomp gant ho perc’hen. —
Oa ked ar gomz peurachuet, Tregont tieg a zo lazet ;
Tregont lazet, ha tri mil tre ; Hag ann tan er ger, ha ker ge !
Ken a grier : « ai ! aou ! ai ! aou !
True! True! potred Plouieou ! »
Diskarret leizig a dier,  Nemet hini eskop Kemper,
Hini Rosmadek, ’nn otrou kez, A zo mad d’ann dud diwar mez ;
A zo den a wad roueou Breiz,
Hag a zalc’h mad d’hor C’hiziou reiz
Ann otrou eskob a venne, Er ruiou ker pa ’dremene :
— Dale d’ann droug ma bugale ! Enn han Doue ! dale ! dale !
Potred Plouieou, it war ho kiz, Na vo ket mui torret ar C’hiz.
Potred Plouieou ’zentaz out-ha : — Deomp-ni war hor c’hiz, ac’han-ta ! —
Hogen dre wall-chans ’deuz int gret : N’int ked holl d’ar ger erruet.
# Barzhaz Breizh/1883/Seziz Gwengamp

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Seziz Gwengamp.
| ◄ Paotred Plouieo | Seziz Gwengamp | Ened Rosporden ► |
— Porzer, digoret ann nor-man !
Ann otro Rohan zo aman, Ha daouzek mil soudard gant-han,
Da lakat seziz war Wengamp.
— Ann nor-man na vo digoret
Na d’hoc’h na da zen-all e-bed, Ken na laro dukez Anna,
A zo mestrez war ar ger-ma.
— Digoret vo ar persier-ma
D’ar prens diwirion zo ama. Ha daouzek mil soudard gant-han,
Da lakat seziz war Wengamp ?
— Va dorio a zo moraillet,
Va mogerio zo krenvaet, Fe ve gan-in deuz ho c’hlevet :
Gwengamp na vo ket kemeret.
Na pa vent triouec’h miz aze,
Na ve ket kemeret gant-he ; Karget ho kanol ; poan ha hec’h !
Ha gwelomp piou en devo nec’h !
— Tregont bolod a zo aman, Tregont bolod ’vit he gargan ; Poultr na vank, na plomb tamm e-bed,
Na stin da ober ken-neubet. —
Tre m’ed’o tistroi ha pignet,
Gand eunn tenn poultr-gwenn oe tihet. Gand eunn tenn poultr demeuz ar c’hamp,
Gand eunn den hanvet Goazgaram.
Dukez Anna a lavare
Da c’hreg ar c’hanolier neuze ;
— Otro Doue ! petra vo gret ?
Setu ho pried paour tihet !
— Na pa ve ma fried maro,
Me rafe ma-eunn enn he dro !
Hag he ganol me he gargo,
Tan ha kurun ! ha ni welo ! —
Oa ked he ger peurachuet,
Ar mogerio zo bet frezet,
Ann norio a zo bet torret ;
Ha leun ar ger a zoudarded.
— D’hoc’h, soudarded, ar merc’hed koant,
Ha d’in ann aour hag ann argant,
Hag holl tensorio ker Wengamp,
Hag ouspenn ar ger he unan ! —
Dukez Anna en em strinkaz
War he daou-lin, pa he glevaz :
— Itron Varia-Gwir-zikour,
Ma plijfe gen-hoc’h, hor sikour ! —
Dukez Anna dal’ ma glevaz,
Trezeg ann iliz a redaz ;
Ha war he daou-lin ’nem stouaz,
Ha war ann douar ien ha noaz :
— Ha c’hui garfe, gwerc’hez Vari,
Gwelet ho ti da varchosi,
Ho sakristiri da gao gwin,
Hoc’h oter vraz da dol kegin ? —
Ne oa ket peurlaret he c’her,
Ma teuaz eur spont braz e ker ;
Gand eunn tenn kanol oa losket Ha nao c’hant den a oa lazet ;
Ha gand ar strak ann heuzusa,
Ha gand ann tier o krena ;
Ha gand son-vrell ann holl gleier,
sini ho unan e ker.
— Pachik, pachik, pachik bihan,
Te zo prim, ha skanv ha buhan,
Ke timad da veg ann tour-plad,
Da c’hout piou zo o vransellat.
Euz da goste zo eur c’hleze,
Mar kaez den-bennag aze,
Mar kaez den bennag o son,
Plant da gleze enn he galon ! —
O vont d’al lae, hen a gane,
O tont d’ann traou, hen a grene :
— Beg ann tour-plad ed-onn-me bet,
Ha den e-bet n’em euz gwelet ;
Ha den eno n’em euz gwelet,
Nemed ar Werc’hez venniget,
Ar Werc’hez hag he mab, a-vad,
Re ze a zo vransellat. —
Ar prens diwirion lavare
D’he zoudarded, pa he gleve :
— Sternomp hor c’herek, ha d’ann hent !
Ha loskomp ho zier gand ar zent. —
# Barzhaz Breizh/1883/Son al leur-nevez

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Son al Leur Nevez.
| ◄ Son fest miz Even | Son al leur-nevez | Kentel fest ar vugale ► |
Ma zud oa oet d’al leur-neve ;
Ha me d’ho heul d’ar fest ive !
— Son, kloc’h Nizon,
Son, son,
Son kloc’h Nizon
Son, son !
D’al leur-ne oant oet d’ar maner,
Fe vie bet gan-in chom er ger !
— Son, kloc’h Nizon, etc.
Potred eno na vanke ket, Na merc’hed koant, — ho ! — kenneubed.
Dridal a ree ma c’halon
O kleout ar zonerien son.
Pa weliz eur plac’h o tansal,
Ken drant evel eunn durzunal ;
He daoulagad evel glizin
War ar bleun spern-gwenn, da vintin,
Hag he ker glaz evel bleun-lin ;
He dent ker kaer evel mein-fin ;
He neuz ken drant ha ker laouen :
Hag hi mont da zellet ouz-en,
Ha me mont da zellet out-hi.
Ha me mont goude d’hi fedi,
D’hi fedi’vid eur jabadaou,
Ha ni war ann dachen hon daou !
Trema oamp gand ann abaden,
Me waske war hi dornik gwenn ;
Hag hi c’hoarzin, c’hoarzin ken dous, Hag eunn el euz ar baradouz ;
Ha me mont da c’hoarzin out-hi ;
Ha ne garann mui nemet-hi.
Me ielo d’hi gwelet henoaz,
Eur voulouz gan-in, hag eur groaz ;
Eur voulouzen du hag he c’hroaz,
Prenet e foar Sant-Nikolaz,
Sant-Nicolaz, hor patron braz,
A vo brao war hi gougik noaz
Hag ouspen, eur walen argant
Da lakat war he bezik koant,
Da lakat war-n-han da vezou,
Ma zonjo enn on wechigou.
O tont endro a di ma dous, Digouet gan-e ’r c’hemener kouz ;
Ar c’hemener em euz kavet,
Hag ar zon-man en deuz savet.
— Son, kloc’h Nizon,
Son, son !
# Barzhaz Breizh/1883/Son fest ann arvel

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Son Fest an Armel.
| ◄ Kentel ar beorien | Son fest ann arvel | Son fest miz Even ► |
Selaouit, va dous intanvez, Deut-ounn d’ho ti d’ober al lez ; Breman digouezet ann amzer Da zilezel pe da ober.
Er bloavez-ma na zimezinn,
Na biken va c’hanv na dorrinn ;
D’ar govant eo red d’in monet
Leac’h ounn gand Doue gortozet.
D’ar govant c’houi na ielo ket,
D’am c’hear-ma ne lavarann ket ;
Ar rozen hag al louzou fin
Zo mad da lakat er jardin.
Ar rozen zo mad d’ar jardin,
D’ar vered ar wezan ivin ;
Kemeret am euz da bried
Ann hini neuz krouet ar bed.
Dalit, dalit, va dousik koant ;
Dalit va gwalennig arc’hant ;
Likit-hi war ho tourn breman,
Pe m’he lakai d’e-hoc’h va unan.
Biken gwalen na gemerinn,
Na biken d’am biz na likinn,
Nemed gwalen diouz dorn Doue
Pehini en deuz bet va fe.
C’hoant hoc’h euz eta d’am lakat,
D’am lakat da vervel timad ?
Den iaouank, me ho tigolo
Diouz ar pred kollet war va zro ; Diouz ar pred hoc’h euz-hu kollet, O c’hedal gwalen ann eured ;
Me bedo Doue deiz ha noz.
Ma em givimp er baradoz.
# Buhez ar Sent/1912/Jorand

| ◄ Augustin a Gantorbery | Jorand | Hon Zalver Jezuz-Krist o pignal en Nenv  ► |
An 28 a viz mae, e rêr ive gouel sant Jorand, an eus en parouz Plouek eur pelerinaj brudet hag eun iliz hanvet an Iliz-Kaer.
En Gouanac’h e oe ganet. Goude maro e dad, e teuas gant e vamm da chom da Gergrist, en Plouek, hag e kavas eno eur mestr mat d’hen kelen. Pa gollas e vamm, e savas eur peniti en kichen chapel an Drinded. E amezeien, tud fallakr, a reas d’ezano kuitât al lec’h-ze ha mont da glask digemer gant menec’h Sant-Juhec, en Pedernek. Eno ar zant a oe beleget hag a renas eur vue leun a skouer vat. Koulskoude, Plouegiz n’o devoa ken nemet gwall-chans abaoue m’o devoa e argaset ; dont a rejont en prosesion da gerc’hat anezan :
Ar zant a dizroas gante hag a zavas eur manati en Drinded. Goulenn a reas, ’rôk mervel, ma vije beziet en lu deou da ôter e iliz ; ac’hane e skuilh bepred var e genvroïz madelezou a bep seurt.
Sant Jorand a zo pedet evit al loened korn, en zonj eus ar burzud a lavarer e reas, pa oa c’hoaz krennard, o renti ar vue da vioc’h e vamm bet laeret ha lazet gant eur vanden zoudarded.
Daou bardon ar bla a ve grêt en e enor : unan, de zul kentan an Azvent, egile, de zul an Drinded. Ar pelerinaj-man a bad eiz de hag a zo darempredet gant pelerined a bell-bro.
# Buhez ar Sent/1912/Jozef Calasanz

| ◄ Zephyrin | Jozef Calasanz | Augustin  ► |
Jozef Galasanz a oa ganet en Petralta, er Spagn, d’an 11 a viz gwengolo 1556. Diskenn a rê eus unan eus familhou uhelan an Aragon.
Diskouez a reas en e vugaleach petra vije en amzer da zont.
Ne oa c’hoaz nemet eur pôtrig, hag e vode ar vugale endro d’ezan da zeski d’eze o c’hredennou hag o fedennou.
Da bemp bla warn-ugent, en eur c’hlenved a gasas anezan war dreujou ar bed-all, e lavaras da Zoue ec’h aje da veleg, ma raje d’ezan parean ; o vezan ma oe selaouet e beden, e talc’has d’e le, ha d’ar 17 a viz kerzu 1583, e oe beleget.
Epad eiz vla, e labouras er C’hastilh, en Aragon hag er C’hatalogn, hag er bla 1592, ec’h eas da Rom. Eno en em droas dreist-oll war gelennadurez ar vugale ; ar rest eus e amzer a implie o pedi, o welet ar glanvourien hag ar beorien dilezet.
Kroui a reas Urz Kloareged ar skoliou a drugare, evit sevel ar vugale baour ha deski d’eze lenn ha skrivan.
Souezus eo ar streuveul a gemeras hag ar boan a c’houzanvas o kas ar skoliou-ze endro. Netra n’halle e ziskar, hag an dud a lavare, o welet e nerz-kalon : « Heman a zo henvel ouz an den santel Job. »
Petra bennak m’oa nobl, beleg ha jeneral, ne baouezas ket eur pennad da gelenn ar vugale-ze, dreist-oll ar re baouran ; kestal rê evite ; skubat rê an ti-skol war o lerc’h, ha heuilh a rê aneze betek ar gêr.
Ôber a reas ar vicher-ze epad daou vla ha hanter-kant, ha gwell oa gantan he ober evit mont da arc’heskob da Vrindisi, ha kinniget d’ezan ar gador-ze.
Eun devez, a greiz ma oa o pedi gant e vugale, ar Werc’hez Vari a ’n em ziskouezas dirake, hag ar Mabig Jezuz a zalc’he war he brec’h a roas d’eze e vennoz.
Mervel a reas en e zaouzek vla ha pevar-ugent, d’ar 25 a viz eost 1648. Kant vla goude, e galon hag e deod a oa c’hoaz en o fez. Klemant XIII a lakas e hano war roll ar zent, d’an 12 a viz here 1766.
En gwirione, m’hen lavar d’ec’h, eme Hon Zalver Jezuz-Krist, ma ne chanchet ket, ha ma ne deuet ket da vezan henvel ouz ar vugale, ne deufet ket en rouantelez an nenvou.
An neb en devo digemeret eur c’hrouadur bihan, em hano, en devo digemeret ac’hanon.
Mes an hini en devo roët skouer fall da unan eus ar re vihan-ze a gred ennon, gwelloc’h e vije d’ezan e vefe staget ouz e c’houg unan eus ar vein milin-ze a dro an azen, hag e vefe tôlet en goueled ar mor.
Aviel Sant Vaze XVIII. 2, 6.
# Buhez ar Sent/1912/Jezuz

| ◄ Titl | Jezuz, Kurunen an holl Zent | Titl 2  ► |
Ôtrou, va Doue, adalek vreman, gant doujanz hag habaskded a galon, e tigemeran, eus a dre ho taouarn, ar maro a zibaboc’h d’in, n’euz forz penôs e tigouezo, gant e holl ankeniou, poaniou ha glaziou.
An nep piou bennak, goude bezan koveseet e bec’hejou ha resevet ar gommuniou zantel, a lavaro ar beden-man, ha pa vefe c’hoaz zoken en barr e yec’hed ha pell arôk e varo, a c’honezo eun induljans plenier a veza roët d’ezan da heur e dremenvan, herve glanded e ene.
9 viz Meurz 1904
An Tad Santel Pi X
# Eizved pennad — IX

| ◄ Pisin an Deñved. — Brezonek da lenn | Pisin an Deñved ha Pisin Lourd. — Gouspero ar Vretoned | Dilost ar pardon ; eur bale war leuren zakr Mahometiz. — Pegoulz e pedont ► |
N’ouzoc’h ket, ma lennerien ger, e petra e sonjen ous pisin an Deñved ? Er burzudo a ræ æl an Au. Doue gant an dour-man ? Ya ’michans, mes ive er burzudo a ra breman an Itron Varia gant dour he fisin Lourd.
En gwirione, konsepsion didach ar Wrerc’hez zakr a zeblant bean a-viskoaz talveed d’an dud graso euz an dibab, e kement læc’h a zo bet binniget ganti.
Ma paree an Au. Doue kement a dud klanv e Pisin an Deñved, piou ’laro n’eo ket ’balamour ma tlee ar Werc’hez Vari bean konsevet hep pec’het en e gichen, en ti Santez Anna ? Ma pare breman kement a glenvejo e pisin Lourd, daoust ha na n’eo ket ’balamour d’ar Werc’hez Vari, he deuz bet ’n em ziskoueet eno, kemeret ganti an hano a Gonsepsion Dinam ?
Pisin an Deñved a zo en douar Frans aboue miz c’hwevrer 1856. En douar Frans ive, tost da Lourd, e teurveaz ar Werc’hez Dinam en em ziskoel daou vla goude, da viz c’hwevrer. Laket ’oa eta Frans da rei d’an holl dud an desteni euz santelez dispar o Mamm, ar Werc’hez vinniget ! Pebez enor eviti !
D’ei d’he zro da ziskoel ec’h eo, e-keñver he Mamm, muioc’h karantezus ’vit ar broio all. D’ei ive, dre he skouer vad, da dougen anê d’he c’harout ha da garout war eun dro an Au. Doue, perc’hen an holl c’hraso.
Goude bean savet deus pisin an Deñved, ec’h eomp d’ober eun dro da *virdi Santez-Anna, a weler ennan eur bern treigo koz a ro da c’hout pe doare a oa gwech-all hini tud ar vro-man ; digaset int bet eno gant an Tado Gwenn, a digoue d’ê bale duman ha duont ’vit o misiono.
O vean m’eo breman krog an heol da boac’hat, e tistroomp d’hon zi-disken, da c’hortoz eno kouls meren. Kouls « ar friko » am ije bet c’hoant da laret, rak ni, Breiziz, n’ankouaomp ket e reomp hirie pardon Santez Anna. Mes ken berr eo hirie hon fred kreiste hag an deio all.
Ha gwell a ze, ’n eun doare, penegwir da 1 heur 1/2 e fell d’in mont d’ar vodadek ac’h a da vean græt en sal-digemer Itron Varia Frans gant kenvreuder Sant Visant a Baul ; enni o deus c’hoant re Jeruzalem da welet ar re en em gav ebarz ar pelerinaj. Talveout a ræ ar boan, sur mad, bean en o zouez : mes gwell eo ganin, ’vit komz deuz o bodadek, gortoz ken am o læc’h da zisplegan ’pez a rer en Jeruzalem ’vit sikour an dud ezomek.
Distroomp dioustu da Zantez-Anna ’vit klozan ar pardon. Da div heur hanter eman ar gouspero. D’ar Vretoned, ’vel just, eo bet roet an enor d’o c’hanan. An Au. Lamour, o dean, a doug ar chap kaeran ha daou velek all ’zo azeet en e gichen : unan, euz a Vreiz-Izel, an Au. Huerou-Kerizel, person Plounerin, hag egile, n’ouzonn ket e hano, euz a Vreiz-Uhel. Muzik ar c’hloerdi a eil a-wejo gant ar ganerien, ’vel en hon fardonio Breiz. Ar psalmo a ve savet war an tonio kaeran, hag ar Magnificat a zaver ’nean war hini ar c’hrampouz gwiniz.
Bennoz ar Zakramant a roer d’imp ive ha goude e laromp kenavo da Zantez-Anna, eur galonad en hon c’hreiz, da vihanan en kreiz ar Vretoned.
# Eizved pennad — VII

| ◄ Eil pardon Santez-Anna. — Ælik Frans. — Pardon Frans | Hec’h lod pardon da Vreiz. — Santez Anna, dleourez da zaou Vreizad | Pisin an Deñved. — Brezonek da lenn ► |
Ec’h omp adalek breman gant Breiz, goude koulskoude e rofomp dorn gwech ha gwech all d’he diou c’hoar, ar Relijion ha Frans, pa gafomp ’nê war hon hent.
Mar he deuz Frans hirie eul logel douar en Jeruzalem, e tle laret trugare d’eur Breizad. Ya, an hini a *brederie ouz treo Frans en Jeruzalem, epad ar brezel Krime, hag a zibabaz iliz Santez-Anna etouez al læc’hio a *ginnige ar sultan da Napoleon e-giz ro-digoll, a oa an Au. de Barrère, eur bugel da Vreiz. Hag eur gwir vugel, e c’hellfomp laret, goude m’hon do pouezet ’pez a dougas ’nean d’ober eur sort dibab. Daoust petra ’ta a felle d’ean ober ? Netra nemet enori e Vamm-Goz. Rak goud a ouie ec’h eo santez Anna Mamm-Goz an holl Vretoned. Hec’h enori a reont dreist-holl en iliz he deuz ’kichen Gwened.
* Neb na ’ch ei di ’pad ma vevo
* Di ’c’hei, sur mad, goude ’r maro.
Trugare ’ta e-beurz an holl Vreizis d’o c’henvroad an Au. de Barrère, an euz adneveaet en Douar Santel ar garante ’vit o Mamm-Goz, ha dre-ze kresket hec’h enor hag o hini.
Trugare ive euz o feurz d’an Au. Buléon person-dean Bignan, an euz græt, breman ’zo dek vla, eur skrid gouiziek, evit disklerian d’ê kement-se. Me bepred, red eo d’in hen anzav, e oa disanav evidon Santez-Anna Jeruzalem, pa digoueaz d’in lenn ar skrid-se. Na ouien ket reiz neuze ’pez a dalvee : breman, ’vad, hen gwelan sklær : n’euz ket ennan eur gir ha na vefe herve ar wirione. Larout a rin d’ac’h, war ar marc’had, ec’h eo an dudi hen lenn : skrivet eo bet gant eur spered euz al lemman, ha gant eur galon troet a-bez a du gant santez Anna.