# Ann daou vanac’h hag ar plac’hig iaouank

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout An daou vanac’h hag ar plac’hig yaouank.
| ◄ Ar plac’h hi daou bried (eil gwes) | Ann daou vanac’h hag ar plac’hig iaouank | Lezobre ► |
Bars ar ger euz a Rudon, war ann hent pa her da Rom, ’Zo zavet ur gouant newez, ’ zo en-hi menec’h o chom ;
 ’Zo zavet ur gouant newez ’ zo en-hi menec’h iaouank, Ha noz na de na sessont o tebauch ar merc’hed koant.
 Ma oa ur vinorezik a oa meurbet devodes A ie bemdez da bedi Doue da gouant Sant-Franses.
 O tont unan ar menec’h, hag o lavaret d’ez-hi : — Deut ganin, minorezik, dent ganin-me d’am zi ;
 Deut ganin, minorezik, deut ganin-me d’am c’hambr, Me diskoueso d’ec’h ’nn taolinier, ar misteriou ekselant. —
 Ebars en kambr ar manac’h na pa ’z eo bet antreet, Ann orojou war-n-ezhi kerkent a zo alc’houezet :
 Hag ar spaz euz a seiz miz, ar spaz euz a seiz miz kloz, Eo bet ar vinorezik, hep gwelet na de na noz ;
 Eo bet ar vinorezik, hep gwelet na de na noz, Met ann daou jakob iaouank, ’ ia da ved-hi bep-noz.
 Ha war-benn ann eizvet miz, en em gavas dougerez, Ann daou jakobin iaouank oe neuze meurbet diez.
 ’Tonet unan ar venec’h, ha d’ez-hi o lavaret : — ’Tro Doue ! minorezik, na penaos a vezo gret ?
 ’Tro Doue ! minorezik, na penaos a vezo gret ? Arru ’ zo ’r vikel newez, ma vefomp holl visitet ! —
 — ’N han ’ Doue ! tad Olierr, ma c’hasset da gambr ’r studi, Na euz vikel na eskop a ielo wit ma c’hlask di. —
 O tont unan ar venec’h, hag o lavaret d’ez-hi : — Selaouet, minorezik, ha zentet a ouzomp-ni ;
 Hastet-c’hui, minorezik, da gwiska ho pantouflou, Wit ma teufet d’ann iliz, da laret ho kousperou ;
 Wit ma teufet d’ann iliz, da laret ho kousperou, Mar n’ho laret euz ann dez, ho larfet euz ar goulou. —
 Ma oa ur c’hloarek iaouank a oa arnaouet meurbet, Mont eure da c’houll loja da gouant ar Fransesed.
’Tonet unan ar venec’h hag o lavaret d’ez-han : — En em dennet, ma mignon, na ve lojet den aman. —
 Hag hen neuze o tistreï, hag o vonet war he c’hiz, O vont ’n ur govezion, bars en traonik ann iliz.
 War dro ter-heur rok ann dez hen deveuz bet ur spont braz, ’Welet enaoui goulou war gornik ann aoter-vraz. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
 Hag ar vinorezik paour, pehini doa epouvant, ’C’houlenne a greiz kalon, ann nouenn, ar zakramant ;
 ’C’houlenne a greiz kalon ann nouenn ar zakramant, D’ar c’hrouadur a zouge a c’houlenne badeziant.
 — Tawet-c’hui, minorezik, tawet ha na welet ket, Rag n’eo ket c’hui ar c’henta, ann diwesa n’ larann-ket :
 Aman a zo et nao verc’h, krouadur gant pep-hini, E-leall sur, Fanchonik tric’houec’h ’ eo a reont-hi !
 Ni ’ zo deut hon c’halonou ’ vel ann houarn pe ann derv, Setu aze, Fanchonik, lec’h m’eo et ho kininterv ! —
Ar c’hloaregik iaouank gant spont vraz a lavare, Bars en ti ann hostises, ann de warlerc’h ar beure :
 — Digasset d’in, hostises, gwinn-ruz dimeuz ho kwella, Ma teuïo d’in ma memoar, am euz kollet ann noz-ma ;
 Ma teuïo d’in ma memoar, am euz ann noz-ma kollet, Rag gwelet ’m euz ann noz-ma pez na rafe den a-bed;
 Gwelet laza ’r feumeulenn, ar vraoa plac’h a welis, War ma fe a zen honest, brases a oa d’am avis ! —
 Ann hostiz a c’houlenne euz ar c’hloarek, p’hen klewe : — C’hui anavefe ’r re-ze, m’ho gwelfac’h war ar bale ? —
 — Laket ar c’hleïer da zoon, ’r prosession da vont en dro, Mar marchont war ar pave, sur me ho anaveso…… — . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
 ’Nn hini ’ zo gant ’r zakramant, ez eo paotr ar c’hontellou, ’Nn hini ’ zoug ar sibouar, oa o terc’hel ar goulou !
 Kroget en-he, archerienn, ia, en-he raktal kroget, ’R re-ze ho deuz gret ur muntr, ha na raje den a-bed ;
 Deuz lazet ur feumeulenn, braoa plac’hik a welis ; War ma fe a zen honest, braz a vije ho malis ! — . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Hi lez-tad a lavare, pa zaouline war hi be : — Ha posupl ve Fanchonik, a ve te a ve aze ?
 Me ’ zo bet seiz miz ’r prison, barnet da veza krouget, Balamour did, Fanchonik, a oa din-me tamalet ! —
Kanet gant Mari-Job Kerival. Kerarborn, 1849.
’Nn hini ’ rok a ansanse, oa ’ terc’hel ar goulou ; ’Nn hini ’ zouge ’r zakramant, oa paotr ar c’hontellou.
 — Tostaët, aotro ’r person, tostaët promtamant Da lemel ’nn aotro Doue a zaou-dorn ’nn den mechant ! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Endann seitek dewez ho froses a oe gret, Barnet gant ar Parlamant da veza dibennet.
 Lennet a oe dira-z-he gant rigor ho setanz, Konduet gant ar bourrew da vont bete ’r potanz ;
 Konduet a oant gant-han bet ’ ar vaz huella, Eno a renkjont merwell bet’ ar varn diwesa !
Etre traon ar Rudonou, hag ann hent ’z ia da Rom, ’Zo zavet ur gouant newez, en-hi menec’h o chomm ;
 ’Zo zavet ur gouant newez, en-hi menec’h iaouank N’ baouezont noz na de o tebauch ’r merc’hed koant.
 Bars en ker ’ zo ’r vinores, ’ zo meurbet devodes ; Mont ’ra bep-sul d’ann ofern, war ar pemdez alies :
 Mont ’ra bep-sul d’ann ofern, war ar pemdez ’ wesiou, Na da iliz Sant-Franses, da laret hi euriou.
 Ha daou jakobin iaouank o vont da gomz out-hi : — Deut ganimb, minorezik, deut ganimb-ni d’hon zi ;
 Deut ganimb, minorezik, deut ganimb-ni d’hon c’hambr, D’esplikan ann taolinier, ’r misteriou ekselant…… —
Pa oa bet nao miz eno, hag hi laret d’ez-hi : — ’Tro Doue ! minorezik, na petra refomp-ni ?
 ’Tro Doue, minorezik, petra a vezo gret, Arru ’r vikel-jeneral d’ar gouant d’hor gwelet ? —
 Hag hi o c’houlenn kuzul. Lusufer ho c’helennas D’hi laza, d’hi interrin en korn ann aoter-vraz……
 Ur paour en iliz lojet, a oe meurbet spontet, Na buhez ar plac’hik ’n noz-se p’hen euz klewet.
 Ar manac’h ar C’hardinal hen euz d’ez-hi laret : — Lar d’ in manus pa gari, out en eur m’ vi lazet ! —
 Ha hi da c’houlenn hi graz, wit n’ vije ket lazet, ’Wit ar frouez a oa gant-hi, ma vije badezet.
 ’Wit hi bugelik bihan ’ c’houlenne badeziant, Hag ewit-hi hi unan, nouenn ha zakramant.
 Met ar manac’h-braz neuze a dies-krog ’n ur bal, Ha ’ skoas ar vinores paour d’an douar raktal.
Seiz taol-pal, hep-c’houitan, hen euz d’ez-hi roët, Ar bugel, ar vinores, ho daou ’n euz ho lazet !
 Neuze ’z iejont d’ar gouant, ha ’ pakjont ho dillad, Gant ann aouenn rag ar c’hlask, balamour ma oa goad.
 Ann deiz-warlerc’h ar beure, pa oa strinket ann de, Unan ann daou vanac’h-man ann or a zigorre.
 Ar paour e-meaz ann iliz kerkent a zo bet et, Ebars un hostaliri ez eo bet antreet :
 — Roët d’in tamm da zibri, ha banne da eva, Nag ewit kaout ma memoar, ’m euz kollet en noz-ma ;
 Me am euz gwelet laza ’n noz-man ur vinores, Am euz aoun-braz, ma Doue, rag ma oa dougeres,
 Rag ar vouez euz hi bugel, me gred, am euz klewet, Met kaer hen euz bet krial, bepred eo bet lazet ! —
 Tud oa en hostaliri a zo bet sortiet D’ober ann diskuil kerkent ha m’ho deuz bet klewet.
 Ar vikel a lavare d’ar paour, p’hen interroje : — Na taolet-ewes mad paour, petra ho pe laret !
 Na taolet-ewes mad paour, petra ho pe laret, Da zamma ma ministred brema, hep kaout sujet ! —
 — Leall, aotro ar vikel, mar n’am c’hredet-c’hui ket, Gret-c’hui ur prosession, neuze ’vezo gwelet ;
 Gret-c’hui ur prosession, gret d’he monet en dro, Dishenvel int ar re-all, ar goad euz ho bouto…… — . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Toullet a oe ann douar ’l lec’h ma oa bet laket, M’eo kavet ar c’horf ’l lec’h hen doa ar paour laret.
 M’int bet neuze kommerret ha kasset d’ar prison ; En Paris a resevjont ho c’hondaonation.
 Ha ter zro d’ann iliz ho deuz renket ober, Ewit ho finijenn, ann dut indign ha kruel.
 Gwisket a oe d’ez-he peb a rochet rousinet, Ha goude-ze ho c’horfo ’n un tanted braz dewet ;
 Ha goude-ze ho c’horfo ’n un tanted braz dewet, Ewit reï skouer d’ar re-all ’n ho flaz ’ vije laket.
 Ar manac’h braz a lare na pa ieas bars ann tan : — Roït d’in nerz ha kalon ’ wit gallout resistan,
 Ewit ma rinn pinijenn euz ma fallagries ! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Allas ! penaos, ma memoar, biskoas n’am boa sonjet A vijenn me d’ar maro blamour d’ur plac’h laket !
 Kalz euz a verc’hed iaouank ’hallo brema laret Am euz me kousket gant-he ha tapet ho gwerc’hted…… —
Brema ’ hallo ann ezec’h, p’eo ar manac’h dewet, Dougenn ar c’hanvo d’ez-han, dre ma voint delivret.
 Ha koulsgoude ar groage lareur ’zo dezolet D’ar manac’h ha d’ar paillard, en heur ma oe dewet.
 Finisa ’ na he vuhe gant kalz euz a ankenn, Ha lezel bars ar bed-ma kalz bars ar binijenn.
 Hag a-baoue m’eo maro, biskoas na euz klewet, ’Vell ’lare, p’oa en buhez, a teuje da brezek :
 Met ’ baoue ma ’z eo maro, hag et bars ann douar, N’euz ket bet brasoc’h galloud wit ’ roeur d’ar re-all !
 Hogenn lezomp ar manac’h, dre ma oa ur gwall-baotr, En keït ma oa er bed-man, hen deveuz gret he baotr.
 C’hoas lavare ann indign, dre ma oa un den-fall, N’hen defoa ket a skrupul o vont er c’hostez-all !
Kanet gant ur vates hostaliri, en bourk Pleubihan. Ebrel, 1864.
Une autre version présente les variantes qui suivent :
— Hennont ’ zo war ’r marchepi, a zouge ar golou, He gamarad ’nn tad Olier, oa paotr ar c’hontellou. —
Kriz a vije ar galon, kriz-kaer, mar na oelje, Bars en iliz Sant-Franses, ur zulwez da greiz-de ;
 Bars en iliz Sant-Franses, ur zulwez da greiz-de, O welet tad ar plac’hik, ’welet penaoz ’ krie :
 — Me a oa gret ma froses da veza dispennet, Blamour did, minorezik, a oa d’in tamallet ;
 Blamour did, minorezik, a oa d’in tamallet, En beo pe hen maro a renkjes beza rentet ! —
* ↑ Voir la variante, page 276.
* ↑ Toutes les versions que j’ai recueillies de ce chant portent Rudon ou Ruduno, ou Rudonou. Faut-il y voir une altération de Redon ?