# Alanik al Louarn (Perrot)

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Alanig al Louarn.
J.-M. Perrot
Alanik
                         pe « N’eus den fin
                            n’en deus e goulz. »
Alanik
al Louarn
                         pe « N’eus den fin
                            n’en deus e goulz. »
                      † Fransez-Virjil.
                            Eskob Kemper ha Leon.
J.-M. P.
                Sant-Briek, d’ar 26 a viz Eost 1905.
          Aotrou ha Kenvroad ker.
Va ali a c’houlennit diganen diwar-benn ho pez nevez Alanik al Louarn. O paouez e lenn emaoun. ha biskoaz — ne ket evit rei mel e lavaran kement-se ; ar wirionez n’eo ken — biskoaz gant lennaden vrezonek ebet n’em oa kemeret kement all a blijadur. Rag, mar deo gall danvez ho labour, an doare m’ho peus displeget anezhan a zo breton-rik… breton penn-kil-ha-troad ! Nag a skrivagner, en hon amzer, dreist holl pa gemeront diwar ar gallek danvez o skrijou, a chom ganto, evel pa vije bet peget ouz kroc’hen o spered, stumm ar C’hallaoued, ar stumm-ze skord, disliv, treut ha maro,
          Teusk evel advern eur c’hi,
evel ma leveromp e Treger ! Ho stumm-c’hwi, en enep, a zo founnus, beo ha yac’h, maget ma ’z eo gant spered ar Vro ha gwriziennet e deun ene Breiz-Izel. Dre-ze ho prezonek, hag hen reiz-mad, a chom atao freaz ha poblus : ha, pa wezit e vravaat c’hoaz dre varella ho tivizadegou gant kant ha kant a grenn-lavariou, a doareou hag a skeudennou-lavar, a rimadellou hag a fentigellou plijusoc’h an eil eget eben, e skoït eün war ar galon hag e tiskennit don e spered ho lennerien.
Ha c’hoaz, var va meno, kaëroc’h ho peus great eget sevel eur pez-c’hoari mat en eur brezonek ar c’houeka : Eur gentel ho peus roët, eun hent nevez ho peus digoret da varzed ho Pro.
Gwir eo, ar re-man o deus savet eun eost founnus a beziou-c’hoari, a welomp o tiwana a bep tu, en-dro d’eomp, war hon douar santel a Vreiz-Izel. Pa zellomp, avad, ouz an eost-ze n’omp ket evit miret da chom batet, henvel ma ’z eo ouz eur parkad ed na vije ennan nemet tamoezennou melen, stank-ha-stank, hep an distera rozen-voc’h pe c’hlizinen da rei dudi lia frealz d’al lagad. Rag n’eus ganeomp nemet peziou-c’hoari bras pe « trajediennou », skoueriusoc’h ha pouezusoc’h an eil eget egile… ha man da c’hoarzin ha da farsal !
Ha koulskoude, en amzer gwechall, e veze skrivet peziou c’hoarzus, evel an « Amourouzded ar C’hoziad » ez eus menek anezan war geriadur an Tad Pelletier, pe c’hoaz evel ar peziou-ze savet gant hon tadou koz d’ar Malarje hag a zo deut beteg ennomp ar vrud anezo. Daoust hag-en e vije aet hon spered breizad war dreutât ha war zizec’ha evel koz douarou-zo ? — N’eo ket ! Emoc’h o paouez diskouez e oa beo c’hoaz ennan andon ar c’hoariadellou hag ar farserez ! Hag ho taol-esa a zo deut ganeoc’h da daol-micher, gwella zo !
Na van ken d’ober nemet kloza al lizer-man — re hirr — en eur ho trugarekât eur wech c’hoaz, hag en eur heta d’eoc’h diskibled, eur bern anezo, a zavo, d’hoc’h heul, peziou-c’hoari henvel ouz hoc’h Alanik al Louarn, evit gwella mad ar Brezonek hag ar Vro.
Ho servijer ha kenvroad sentus ha leal.
F. Vallée (Abherve.)
An Aotrou ANATOL AR BRAZ, eur Breizad brudet, o skriva diwar-benn « Alanik al Louarn » nevez-moullet, a lavare d’e oberour :
Trugare d’ec’h, a greiz kalon ; Sklèr ê ar vouez ha braw ar zon.
Patelinn-goz e-mès e ve Zo lammet, gant eur fri neve.
Disket gantan brezoneg mad Du-hont ’n eur ober e droiad.
« Fé d’am doustek ! » ’vel a larer En Gwélô kouls hag en Treger,
Meur a hini dapo an hik Dre forz c’hwarzin gant Alanik,
Pa deuio a gastell Ker-Yann Da redek Breiz, dre vrug ha lann !
N’ê ket digemer a vanko D’ar c’hoz-filouter en pep bro !
Gras d’ezan da vewan ken pell Ha ma pado yez Breiz-Izel.
N’oufenn ober gwelloc’h mennad ’Wit an otro Perrot, e dad.
1. Alanik al Louarn, alvokad dilabour ;
2. Primel, pôtr yaouank, mevel keginer gant Alanik ;
3. Goulc’hen Michans, tiek ha marc’hadour mezer ;
4. Gwenneal, pôtr yaouank, mevel mesaer gant Goulc’hen ;
5.-6. Eur Barner gant e Skrivanier ;
7. Eozennik, bugel, ni da C’houlc’hen Michans.
An Arvest kenta a dremen e kegin Alanik al Louarn, da zeiz Gouel Mikeal.
An eil, en ti Lez-Varn, antronoz Gouel Mikeal.
* ALANIK
* AL LOUARN
PRIMEL. — e-unan, a ra an neus da benselia e lavreg, hag a gan dre ma kas e nadoz en dro.
* Disul vintin aba zaviz,
* O ren dren dren o la la ri tra,
* O ren dren dren la ri de na ;
* Da redek ar c’had ez iz,
* Tio ho !
* Da redek ar c’had ez iz,
* Tio ho ! ho !
* Redek ar c’had, ar c’hevelek,
* A dreuz traonien ha lannek.
Mouskana a ra an ton eun deirved gwech heb ober implij a gomzou en taol-man.
Sevel a ra, ha goude beza lakeat var an daol e venviou da c’hriat, e komz evelhen :
* Ah ! ya gwechall nag a ebat
* P’edon er gear e ti va zad,
* Pa vezemp hen, va breur ha me,
* O taouhantera gant Doue,
* O labourat betek an noz
* Mesiou troët gant ar re goz
* Ha glepiet gant gliz o c’houezen !
* Nag a blijadur dianken
* A gaved da zul pa veze
* Peurc’hreat e zlead ouz Doue,
* Oc’h en em lettri er c’hoariou
* A reas en hor raok hon tadou !
* Breman, siouaz, n’eo mui henvel ;
* Eat an ebat gant an avel :
* Reuzeudik oun evel ar vein.
* Siouaz ! va unan var va c’hein
* Am eus chachet ar c’har.
* Am eus chachet ar c’har. Perak,
* P’edon brao bras er gear distak
* Ha digabestr, am eus klasket
* Fred e kear, ken n’am eus kavet :
* ’Vel pa vefe mel er c’heariou.
* Da lipat ouz ar mogeriou.
* Pell diouz va zud, perag ivez
* Mont da redek war-lerc’h danvez,
* ’Vel pa gouezfe var ar ruiou
* Aour evel gliz var ar mesiou ?
* Perag senti ouz eur stultenn
* Froudennus, a dreuzaz va fenn,
* Ha mont da glask beza e kear
* Mevel kent eget mab er gear ?
* Da welet ar c’heariou zo kaer,
* A bell o lintri p’o gweler,
* Mes pa ’z er enno da veva,
* Trumm e sav keuz gant neb a ya.
* Evidoun-me ’zo dizounet
* Diouz ar c’hoant mont gant aotroned ;
* Tapet oun en eun toull louarn
* Ha va meudou doun em daouarn
* A zo kouezet.
* A zo kouezet. Eur mestr am eus
* Ne dal kel an dillad an deus ;
* Louarn eo, war a leverer
* Dre lez-hano ha dre vicher,
* Hag alvokad eo a lavar,
* Diez kenan kaout d’ezan e bar ;
* Ar pez ’zo gwir ha gwir bater
* Eo eur gaouiad hag eur riblaer,
* Ha mar deo aotrou, me lavar
* Eo kouezet eus a lost ar c’har ;
* E stal e stalik ’zo troet,
* Eat eo e zouc’h da vinaoued.
* Daoust ha pinvidik e chomer
* Pa ne rear man eus an amzer ?
* Penaoz ivez ne vefe ket
* A bep seurt siou fall karget ?
* Al labour eo hag ar beden
* War hent ar mad a zalc’h an den.
* Nep piou bennak ne ra netra
* A zesk an droug da nebeuta.
* Al labour eo hag ar c’houezen
* A vag hag a yac’ha an den,
* Ha va Lan, e leac’h labourat,
* ’Vez aman hag a-hont dalc’h-mad,
* O vont eus eun ti d’egile
* Da glask e lein pe e vanne.
* Hag e keit-se me rank tremen
* Gant bara zeac’h ha dour hebken.
* Hag ar pez a zo gwasoc’h c’hoaz
* Eo emaoun var nez mont en noaz.
* Eur pillaouer, mar am gwelfe,
* Truez ouzin a gemerfe
* Hag eus e zac’h e roffe d’in
* Gwell eget n’em eus var va c’hein.
* M’am bije bet da vihana
* Da gaout eul lavreg peadra !
* Siouaz, ker berr oun ma rankan
* Lakaat daou da ober unan.
* Meur a gant gwech am eus klevet
* Va zad gwechall o lavaret :
* « Gouzanv an dud hag an amzer
* » A zo daou dra red da ober. »
* Da c’hortoz dizrei c’hoaz d’e gear,
* Dâ eo d’in ober e lavar,
* Ha marteze da vont ganen
* E c’hellin kaout va gwenneien.
* Ah ! ya, panefe ma ’z eus keit
* M’am eus aman lakeat va zreid
* Heb kaout eur gwenneg a zigoll,
* Pell ’zo e vijen bet em roll.
* Mes daouzek miz brao ha kempenn
* Zo ’maoun gant Lan, hag ez eo tenn
* Diskouez ar seuliou d’an aotrou,
* O lezel gantan ar goprou.
* Peoc’h ! klevet a ran eun tamm trouz ;
* M’oar vad e tizro va Lan rouz :
* Pa gomzer eus ar bleiz, e lost
* A veler a bell pe a dost ;
* Evit al louarn, e doare,
* E tigouez ivez evelse.
Primel a gloz dillo e neud, e benseliou hag e nadoz, hag a ra an neuz da gempenn listri ar gegin.
* ALANIK, o tont en ti
* Evelse, Primel, gant a ri,
* Bez kempenn, paotr, var va listri.
* Evelato var zigarez
* Ober anezo traou nevez,
* Ne da ket da re o spura
* En aoun ne deufez d’o uza !
* PRIMEL
* Bezit dinec’h, Aotrou Alan,
* Choari ’ran dresa ma c’hellan,
* Ha ma n’uzfen ket va dillad
* Muioc’h eget ho listri plad,
* Ne vefen ket o vont en noaz
* Evel m’emaoun breman, siouaz !
* LAN
* Mar deo mad beza a zoare,
* Ker mad e kavan e vefe
* Etre mevelien ha mistri
* Eur c’hemm bennak ebarz an ti
* Ha ma vefez gwelloc’h gwisket,
* Da vestr ganed a ve trec’het,
* Rag e zillad, ’vel a welez,
* Ne vezont ket didoull bemdez.
* PRIMEL
* Brao bras e prezegit, aotrou,
* — Dreist-oll evit, ho kodellou ; —
* Mad eo leaz dous, mad eo leaz trenk,
* Mad da bep den chom en e renk ;
* Evelato, ne gredan ket
* E c’hellfen beza abeget
* Hag e lakfen eur pez arc’hant
* Da brena danvez gwiskamant.
* Mes eus a beleac’h e lakin ?…
* LAN
* Te n’out nemet eun avoltin,
* Ha teod kel lampr ha da hini
* Biskoaz n’eus bet ouz va strani.
* N’eo ket echu da vloaz ganed
* Hag e karfez beza gopreet ;
* C’hoant az pefe, var a welan,
* Kaout da bae araok rei da boan.
* Ha koulskoude em eus klevet
* Va zud gwechall o lavaret :
* « Dibaot al labour a vez mat
* » Pa vez paeet araok m’eo great. »
* PRIMEL
* Ganeoc’h ’ta neuze, pa rear kont,
* Trizek da zousen a respont.
* LAN
* Trizek da zousen, ha perag ?
* Piou her gwelas eun tu bennak ?
* PRIMEL
* Piou her gwelas ? c’houi eo her gra
* O komz evel a rit brema.
* Daoust ha neo ket da c’houel Mikeal
* E teuiz davedoc’h e leal,
* Varlene da genver hizio ?
* Emaoun ama ta bloaz a zo ;
* Ha ma fell d’eoc’h e kendalc’hfen
* D’ober ho kegln, e karfen
* Ho kwelet o rei, n’eo ket ’ta,
* Va goprou koz d’in da genta.
* LAN
* Sell, ya vad, gwir a leverez :
* Ne zonjen ket e pe zervez
* Edomp hizio. — Nan, va Doue,
* Dinec’h e oan, ha koulskoude
* Deiz gouel Mikeal hag an Ankou
* A ra kalz a jenchamanchou.
* N’eo ket da laret e c’hellfen
* Rei d’it dioc’htu da wenneien,
* Rag gouzout a rez difazi,
* Abaoue m’emaout e va zi
* Ne ran ket ’aour gant morzoliou.
* PRIMEL
* Oh ! anat eo d’an oll, aotrou,
* Rag ne gouezaz bizkoaz an aour
* E godell eun den dilabour.
* Gwechall, bep prosez a veze,
* An oll aman ho koulenne.
* Ne vezit ken divar an dour
* Hag an oll ho lez dilabour :
* Dibreder e vezit bemdez,
* Petra dal d’eoc’h ho kouiziegez ?
* LAN
* Meur a guden am eus ganti
* Diroestlet da veur a hini ;
* Ha pa c’hellan en em lakât
* Var va micher da labourat,
* Ne gredan ket e c’hellfed kaout
* Eun alvokad eus va galloud.
* PRIMEL, outan e-unan
* Ya ! da droada gevier, heb mar,
* N’eus ket ho par var an douar.
* LAN
* Mes breman an dud a fura,
* Ha dre-ze ni goll hor bara.
* Mes fiziomp en amzer da zont
* Gwellaat a rai an traou da vont.
* PRIMEL
* Oh ! gant esperans ha dour yen
* E c’heller beva meur a zen.
* Siouaz d’eoc’h ; n’oun ket eus ar re
* A vez bevet ken diviz-ze,
* Ha n’eo ket gant komzou goullou
* E vezo stanket an toullou
* A gresk e va dillad bemdez,
* Hag en ho re d’eoc’h c’houi ivez.
* LAN
* Ar wirionez a zo ganed :
* E truillou emaomp o vonet.
* PRIMEL
* O vonet ? mes eat eo ez omp,
* Penn-kil-ha-troad, ma ’z eo mez d’eomp.
* LAN
* Gortoz, me oar ar pez a rin
* Evit lakaat d’an traou-man fin.
* Mont a ran va-unan e feac’h
* Da droial var ar marc’halleac’h :
* Ar foar a zo, ha marc’had mad
* Dillad a gavin er marc’had.
* PRIMEL
* Kaout a reoc’h n’eus forz pegement
* A zillad nevez a bep ment,
* Mezer a bep seurt d’ho tiviz,
* A bep seurt liou, a bep seurt priz ;
* Mes araok gellout kaout ho c’hoant
* E rankoc’h diskouez hoc’h arc’hant.
* Ho yalc’h dilaset a vezo,
* Mes anezi seurt ne gouezo,
* Rag eus eur zac’h diez eo tenna
* Pa ne lakear netra enna.
* LAN
* Daoust ha te ’zo bet o sellet ?
* PRIMEL
* Gouzout a c’heller heb gwelet.
* LAN
* Mad ! n’eo ket pemp bez ’zo aze
* Ma ne zizroan dizale
* Gant va samm a zillad nevez
* Evidomp hon daou, va fôtr kez.
* Mezer penaoz a fell d’id kaout ?
* Lavar dillo, me rank gouzout.
* PRIMEL
* Ar pez a c’helloc’h da gaout, mestr :
* Ne zibab ket an neb a brest.
* LAN
* Saë var gorre ha saë dindan
* Az peus ezom var a welan,
* Gant eul lavreg war ar marc’had
* Evit beza gwisket deread.
* Evidot diou walen hanter
* Hag evidon teir pe beder,
* Rag eus va zu hag em befe
* Dillad nevez hag a zoare,
* Netra, m’oar vad, sur ne gollfen,
* Rag an dillad a ra an den.
* PRIMEL
* Ha piou an dial, da vihana,
* A c’hell presta d’eoc’h er gear-ma ?
* LAN
* N’ema ket c’hoaz en da bater
* Gant piou ez an d’ober affer.
* Ar pez ’ zo sur, bez’ am bezo
* — Ha deiz ar Varn me o faeo —
* Dillad nevez eus ar c’haëra,
* ’Vit bennoz Doue ha ken tra.
* PRIMEL, en eur c’hoarzin goap
* Gwelet e vô !
* LAN
* Gwelet e vô ! Gwelet a ri.
* Da c’hedal, diouall mad an ti !
* TREDE DIVIZ
* PRIMEL, e-unan
* Eur groaz a vezo red ober
* War mantel an oaled ember,
* Ma teu gant Alan peadra
* D’eomp da c’hellout en em wiska.
* D’ar foar ez a, war e veno.
* Heb kaout eur real war e hano ;
* Mes ma c’hell ober eur preniad
* Ne vezo ket dre an hent mad,
* Rak piou an dial, da vihana,
* A garfe c’hoaz gwerza d’eza ?
* Den ebed ken, eo, m’oar vad sur,
* Skiant prena a ra ’n dud fur,
* Ha Lan an deus gwerzet d’an holl
* Eus anezan kement dre holl,
* Ma ne c’heller ket mui, e leal,
* Fisiout ennan eun hanter real.
* Ha koulskoude, o va Doue,
* Kalon an den a gar fouge,
* Ha ne vefen ket souezet
* Hag e klefen e vefe bet
* Eun nouch bennak, var e gomzou.
* Tapet brao c’hoaz en e lasou.
* Rak hen a oar goapât ker flour,
* Ma tennfe diên divar dour.
* Daoust piou a c’hello kaout an dro
* Da ober d’ezan e varo ?
* Sur oun abred pe zivezad
* Varnan ivez e vo reusiad,
* Rak n’eus den fin n’en deus e goulz,
* A veze desket d’eomp er c’houlz
* Ma ’z eamp gwechall, va breur ha me,
* Da skol ar barrez bep beure ;
* Ha da lakât da vont kaled
* An dra-ze d’eomp en hor spered,
* E rankemp deski evel didu
* Histor fentus killog Kerzu,
* Hag e kredan dindan evor
* E ouezan brao c’hoaz an histor.
* Er Gerzu ’z eus eur c’hillog.
* Korzailhen en e c’houzog ;
* Kerkent ha div pe deir her.
* Gantan ’ tregarn ar c’harter.
* Alan al Louarn, eun deiz.
* A glevas e gan direiz,
* Hag a zavas c’hoant gantan
* Miret outan da ganan.
* Er Gerzu ec’h anavez
* Mad, Alan, an ardremez.
* Setu hen, eta, didrouz
* Ha mont e-tal ar bern piouz.
* A-bouez gedal eur pennad
* — Avechou gedal ’zo mad —
* E wel o tont, klok, klok, klok,
* Dienkrez ar c’hribellok.
* En e jerch d’an aneval
* Alan a dap krog raktal.
* Ha kerkent, skanv hag iskwit,
* Gant e zamm setu hen kwit.
* En er vont d’e doull d’ar red,
* Mall d’ezan ober e bred,
* Setu digouezout gantan
* Tremen tost d’eur poull-kannan.
* War e dro, kannerezed
* A wel al laër o kerzet :
* « Sell, a lavaras unan,
* » Killog ar Gerzu gant Lan ! »
* Neuze ’vad var Lan ar Rouz
* E savas harao ha trouz.
* Kement, ker brao ha ker mad,
* Ma flerie gant e reuziad.
* Ker brao, ker mad ha kement
* Ma plade ouz mein an hent ;
* Ker mad, kement ha ker brao
* Ma krene rak ar maro.
* E keit-ze. ar c’hribellok
* Ouz e welet kel lostok :
* « Bah ! Lan zot, sent ouzin-me,
* » Ha lavar d’ar merc’hed-ze :
* « Asa, merc’hed, nag a drouz !
* » Perak kement a c’hlabouz ?
* » N’ema ket en hoc’h afïer
* » Petra lakin ouz va ber. »
* Alan goz, ouz e zelaou,
* A dro krenn e gillorou
* Evit prezeg d’ar merc’hed.
* Siouaz ! genaouek ’ oa bet.
* Rak ar c’hillok, e keit-ze,
* Var hent ar gear a gerze,
* En er ziskouez en doa Lan
* Kavet finnoc’h egetan.
* Asa ! penaoz ne c’hoarvesfe
* Eun dizro louz bennak ’velse
* Gant va mestr, d’e zifeskina
* Eus an drouk a ra d’e nesa ?
* Hag e rankfen mont goudeze
* Da di va zad hep kaout va dle,
* E vefen laouen o sonjal
* En deus kavet e gevatal.
* PEVARE DIVIZ
* LAN, PRIMEL, GOULC’HEN
* LAN, o tizroi gant herr, eur samm traou gantan
* LAN
* Gwelet a rez ?
* PRIMEL
* Gwelet a rez ? Gwerc’hez Vari. !
* LAN
* Pa garan, e c’houzon c’hoari
* Da vad koulz ha den all, Primel !
* PRIMEL
* Gwelet a ran, Gwerc’hez santel,
* Mes red eo bet d’eoc’h evelkent
* Kaout eun den bennak var hoc’h hent
* Da rei d’eoc’h ho mezer e ro.
* LAN
* Ya marteze, sator dero !
* Daoust hag hizio eun alvokad
* A c’houlenn e ro e zillad ?
* PRIMEL
* Pe ma n’eo ket bet d’eoc’h e ro,
* Piou eo an hini her paeo ?
* LAN
* Paeet eo, n’ema ket d’ober !
* PRIMEL
* Penaoz ? n’ho peus ket eun diner.
* LAN
* Eo, va faotr keaz, eur real a ioa
* Chomet em yalc’h da loueda.
* Mall oa e gas, Goulc’hen Michans
* En deus hen bet da real a jans.
* PRIMEL, outan e-unan
* Ober a rin gajou nevez
* (Da Lan)
* Ah ! Goulc’hen a zo…
* LAN, o trouc’ha var Brimel
* Ah ! Goulc’hen a zo… Dres, hennez !
* PRIMEL
* …o chom er penn all tout da gear,
* Demdost da di an Aotrou Mear ?
* LAN
* Mad, eus e di eo e teuan
* Gant an dillad-man digantan.
* Leiz da gof az pije c’hoarzet,
* Ouz va selaou ma vijez bet,
* Rag, nan biskoaz n’eo bet, heb gaou,
* Va zeod kel lampr e va genou.
* Ah ! ya, c’hoarzin ’leiz da groc’hen
* Az pije great, e ti C’houlc’hen
* Ouz va selaou ma vijez bet.
* PRIMEL
* C’hoarzin a rin ouz ho klevet
* Mar kirit c’hoaz en em lakât
* Da gonta d’in ho taluad.
* LAN
* Hen ober mad a rin, Primel ;
* Mes kant kleved n’ dal ket eur gwel.
* En er vont bremaïk ac’halen
* Oun eat var-eün da di C’houlc’hen.
* Pa zigoueziz, var dreuz e zor
* Edo braket ’vel eur pabor.
* « Ha d’eoc’h, Goulc’hen, ’moun-me, kerkent !
* Ne zonjen ket, o vont en hent,
* Kaout ar blijadur d’ho kwelet.
* Penaoz ’ta ganeoc’h ’ma ar bed ? »
* — « Mad, emezan, ha dreist zoken,
* ’Drugarez Doue, ’ma ganen. »
* — « Gwella ze ’ta, ’moun-me raktal.
* Ha penaoz a rit en ho stal,
* Hag hewerz eo an traou breman ? »
* — « Bez’ e c’heller en em dennan.
* Emezan. »
* Emezan. » Ha me kendelc’her
* C’hoaz var e lerc’h gant va fater.
* — « Ho tad, Doue r’hen pardouno !
* Ah ! na pebez den « Comme il faut, »
* Henvel mil hoc’h outan, m’hen tou ! »
* — « Savit ganen var laez, aotrou, »
* Eme baotr ar mezer raktal.
* Ha setu me pignet er stal,
* Ha great d’in, mar plij, azeza ;
* Hag e kendalc’hen da gounta.
* — « Ya, m’hen tou, c’houi eo mab ho tad,
* Fri ha genou ha daoulagad,
* N’eus kemm ebed evit eur gwel,
* Ha da c’houzout c’hoaz hoc’h henvel.
* Sell, pa zonjan — livirit d’in,
* Ha n’eo ket maro ho tintin
* Katell fri kamm ? »
* Katell fri kamm ? » — « Nan Doue r’he miro,
* Eme C’houlc’hen. »
* Eme C’houlc’hen. » — « Rozen ar vro
* ’Moun-me ’darre, oa Katellik
* Hag eur bebren satordallik,
* Eur plac’h vrao. Eveldi, Goulc’hen,
* Ez hoc’h ivez mistr ha laouen.
* Mantrus an henveledigez
* A zo en ho kerentiez !
* Sac’h an dïen, kredi a ran
* Gwelet ho tad pa ho kwelan.
* Ken henvel-poch ez hoc’h ho taou
* Ha ma ’z eo daou lomm dour, m’hen tou.
* — Ar c’heaz a zen hag a roê
* E kred d’an neb a choulenne :
* Sal’ e vije kalz eveldan,
* Doue r’hen pardouno breman ! »
* PRIMEL
* Ker fin ha c’houi n’eus den ebed
* O lakaat e dreid var ar bed.
* LAN
* N’eo ket echu va c’hontadenn :
* Lez ac’hanon ma ’z in da benn.
* P’am boa flouret eus va gwella
* Ha tommet e galon d’eza ;
* Pa weliz penaoz e c’houeze
* Gant e gorvad lorc’h ha fouge,
* Setu me gwella ma c’hellen,
* Ha trei d’ezan va c’hrampoezen
* « Satordallik, a liviris
* A grenn. Pebez mezer fetis
* Ho peus aze, ha krenv ’vel ler !
* Daoust hag e gloan eo ho mezer ? »
* — « E gloan eo sur, eme C’houlc’hen,
* E gloan va denved eo zoken. »
* — « Hen ! gwelet a rafec’h, ’moun-me,
* O lakaat kresk en e fouge ;
* C’houi ’ oar anezi ’vel ho tad.
* Eürus an neb ’zo a ouenn vad !
* Mes tapet oun ganeoc’h, Goulc’hen,
* Braoïk brao a bouez hoc’h higen,
* Rag bremaïk, o tont eus ar gèr,
* Ne zonjen ket prena mezer ;
* Ha breman, pa welan hen-man,
* E sav ganen c’hoant d’her prenan.
* Kant skoed am boa en aour melen,
* Tost ho pezo an drederen,
* Her gwelet mad a ran : Biskoaz
* Netra d’in kement a blijas.
* Red e vô d’eoc’h d’in gwalennan
* Pemp pe c’hweac’h gwalenn anezan. »
* — « Feac’h, aotrou Lan, eme C’houlc’hen,
* Lorc’h ennan a leiz e groc’hen ;
* Hennez a zo ker da zuilla
* Ha buhan e c’heller fuilla
* Eur guchennad vad a arc’hant,
* Eus ar mezer-ze pa vez c’hoant,
* Rak keraouez a zo savet
* Varnan — dre ma ’z eus kalz denved
* Marvol er bloaz-man gant ar put :
* Eur c’hlenved danjerus ha yud. »
* — « Bah ! ’moun-me, daoust ma ’z eo ken ker
* Ne ran ket kalz a foutre kaer.
* Hennez am bezo pe netra.
* Gwalennit anezan d’in ’ta. »
* — « Ha n’ho pefe ket eur spillen,
* A lavaras kerkent Goulc’hen,
* Hervez ho c’hoant, Lan, ho pezo. »
* Ha me respount d’ezan d’am zro :
* — « Anaout a ran ho kaloun vad :
* N’hoc’h nemet henvel ouz ho tad ! »
* PRIMEL
* Sonj a deu d’in, ouz ho klevet,
* Eus an histor-man, ’m eus desket.
* LAN
* Lez ac’hanon, ma ’c’h echuin
* Ha ma weli pebez paotr fin
* Eo da vestr Lan. — Pa oa ganen
* Dindan va breac’h va frenaden :
* « Gortozit, aotrou, ’me ’r gwerzer.
* Lezit aman ho samm mezer
* Ha va mevel, brao ha kempenn,
* A gaso d’eoc’h ho pakadenn ! »
* — « Ta ta. ’moun-me, ze n’eo ket red,
* Me he dougo heb diez ebed
* Dindan va c’hazel evelse.
* N’eus ket ouzin a gamambre ;
* Mes c’houi d’ho tro, aotrou Goulc’hen,
* A rank ember koania ganen.
* Ne vanko na kig na bara,
* Na chistr na gwin d’eoc’h da eva ;
* Hag eus ar c’hrak-houad lard-toaz.
* Prenet er marc’had hag a boaz
* Breman va mevel ouz ar ber,
* E tebroc’h pa deufoc’h ember,
* Hag ho pezo c’hoaz diganen
* Hanter kant lur en aour melen. »
* Mad, dont a raio dizale,
* Al laban m’eo da glask e zle.
* Mes aman nag aour, nag arc’hant,
* Na pred n’en do, hervez e c’hoant.
* PRIMEL
* Mes oc’h ober evel a rit,
* Me gav d’in, aotrou, e laerit ?
* LAN
* Laerez ! Ya, m’oar vad, sur — selaou !
* Daoust ha pec’hed eo ober gaou
* Ouz tud kel laer ma ne laeront
* O nesa nemet pa c’hellont ?
* Goulc’hen Michans, gouzout a rez,
* ’Zo mab da « vizied ar gernez ».
* Evel e dad e laer an holl :
* Mall eo e lakât da restaol
* D’unan bennak — ha marteze
* Ec’h honestaio goudeze.
* Evit-se, setu petra rin :
* Em gwele kloz en em lakin ;
* Ha pa deuio Groulc’hen Michans
* D’am chlask aman a fetepans,
* E liviri d’ezan dillo,
* Evit e gas divar da dro :
* « Komzit goustad, en han’ Doue,
* Rak va aotrou, var e wele,
* En eur stad trist a zo dalc’het
* Tri miz a zo gant ar c’hlenved. »
* Ha, ma lavar (hag e raio)
* Kerkent hag o komz m’az klevo :
* — « Liva gevier a rit aze !
* Ho mestr a zo bet em zi-me
* O prena mezer n’eus ket pell, »
* E liviri d’ezan, Primel :
* — « It pell ac’halen da zutal,
* N’ema ket ar c’houlz da farsal
* Ganen-me ’miko tamm ebed. »
* — Hag eur penn trist a ri meurbed.
* PRIMEL
* Bezit dinec’h, aotrou Alan,
* Gouzout a rin ober va Lan
* Koulz ha nikun. — Gwelet a reoc’h
* E vezin a rampou ganeoc’h.
* Kas a rin da venez Are,
* Da zutal e brulu difre,
* Ar pôtr Goulc’hen heb e vezer ;
* Gouzout mad a rin va micher.
* Mes d’eoc’h e vezo gwaz a ze
* Ma kouez warnon ar beac’h goude.
* LAN
* Awalc’h evelse, randounen,
* Mall eo din tec’het ac’halen.
* Selaou ! ema o tont, Primel,
* En er zutal.
* PRIMEL
* En er zutal. Sutal a c’hell
* Var-lerc’h e arc’hant.
* LAN
* Var-lerc’h e arc’hant. Ya, sutal
* A c’hell ; heh ezomm d’e c’hedal,
* Mont a ran d’am gwele.
* PRIMEL
* Mont a ran d’am gwele. It, ’ta !
* LAN
* Arabad d’id c’hoarzin !
* PRIMEL
* Arabad d’id c’hoarzin ! Tra ! tra !
* Lenva dourek a rin, Aotrou !
* Lan a ya kuit.
* PRIMEL, e-unan
* Ma c’hounid arc’hant va goprou
* D’in gant an dra-ze ?
* GOULC’HEN, er meaz
* D’in gant an dra-ze ? Hop ! n’eus den
* Ebed er gear ? — Me eo Goulc’hen,
* He ! aotrou Lan, ’maoc’h ket aze ?
* PRIMEL, en eur zigeri
* Komzit goustad, en han’ Doue
* GOULC’HEN
* Hen ! roït d’in buhan digor,
* N’eo ket brao beza ’ toull an or.
* PEMPED DIVIZ
* PRIMEL, GOULC’HEN hag ALAN
* PRIMEL, da C’houlc’hen o tont en ti
* Goustatoc’h !
* GOULC’HEN
* Goustatoc’h ! Petra ’zo ’nevez ?
* Peleac’h ema da vestr ganez ?
* PRIMEL
* E pe leac’h, Santez Anna !
* GOULC’HEN
* E pe leac’h, Santez Anna ! Ya !
* Lavar ’ta d’in ’peleac’h ema ?
* PRIMEL
* El leac’h ma rank chom pennasket
* Pell ’zo, siouaz, gant ar c’hlenved.
* GOULC’HEN
* Piou an dial ?
* PRIMEL
* Piou an dial ? Oh ! en han ’ Doue,
* Ne garnachit ket evelse.
* Rak moredet eo, a gredan.
* GOULC’HEN
* Piou ?
* PRIMEL
* Piou ? Va mestr, an Aotrou Alan.
* GOULC’HEN
* Da vestr ! mes ema o paouez
* Mont eus va zi-me, va faotr kez,
* C’hweac’h gwalennad vezer gantan.
* PRIMEL
* Va mestr ?
* GOULC’HEN
* Va mestr ? Ya, ha me deu breman
* Da gerc’hat arc’hant evito :
* Klevet a rez ?
* PRIMEL
* Klevet a rez ? Evelato,
* Sur n’hoc’h ket fur awalc’h o tont
* Da gomz aman ken divergont,
* Ha da c’houlenn digant eun den
* Hag a zo dare da dremen
* Arc’hant dillad n’en devezo
* Birviken ezomm anezo.
* Eul linser wenn ha pemp planken
* An deus ezomm ha netra ken.
* Aman n’eo ket an holl o deus
* C’hoant alvaônat evel m’ho peus,
* P’ema karrigel an ankou
* O c’hortoz samma an Aotrou.
* GOULC’HEN
* Nevez klanvet eo da vestr ’ta ?
* PRIMEL
* Nevez klanvet, Santez Anna,
* Trizek sizun hag eun dervez
* Ema aze var e c’hourvez.
* GOULC’HEN
* Ya, m’oar vad sur, beza ’z pezo
* Va zok diganen da c’holo
* Ar mell gaou-ze.
* PRIMEL
* Ar mell gaou-ze. Me ?
* GOULC’HEN
* Ar mell gaou-ze. Me ? Ya, te dres !
* Ha ma semplfez bep gaou a rez,
* Ne ve ket kavet dre ama
* A zour awalc’h d’az tizempla.
* PRIMEL
* Mantruz ar poaniou a ziouask
* Va aotrou Lan. Kaer ’zo bet klask
* Medesined ha louzeier,
* Ne wella tamm. Oh ! eur merzer
* Eo.
* GOULC’HEN
* Eo. Mad ! bez’ e vezo eur zant
* Ma kar rei d’in-me va arc’hant.
* PRIMEL
* Komzit goustad !
* GOULC’HEN
* Komzit goustad ! Ro peoc’h d’am penn,
* Ha ro d’in dek lagad ejenn !
* Te gav d’it e c’heller beva
* O rei an traou evit netra ?
* PRIMEL
* Da biou ho peus roët ho traou ?
* GOULC’HEN
* Da biou, amboubal ? d’az aotrou
* A ioa er foar breman zouden
* Ker gwir ha ma ’z oun-me Goulc’hen.
* PRIMEL
* Meur a henvel a vez er foar
* Ha ne vezont na breur na c’hoar ;
* Hag a hent all, pe seurt ezomm…
* GOULC’HEN
* Ta ! ta ! Ki skaotet gant dour zomm
* En deus aoun zoken rag dour yen :
* Me oar petra eo dleourien.
* PRIMEL
* M’eus aoun ho peus kollet ho penn
* O re zuna bord ho kwerenn.
* It ac’halen — ha trumm er mêz !
* Asa, daonet, n’ho peus ket vez,
* O tont aman da ober freuz
* El leac’h ma ’z eus kement a reuz.
* It pell diouzin da alvaônat !
* GOULC’HEN
* Te lare d’in-me komz goustad,
* Hag e karnachez da unan
* Dek kwech krefoc’h eget ne ran.
* PRIMEL
* Diloja ’rit hirio e leal :
* Anat eo ema Gouel Mikeal
* Ganeoc’h.
* GOULC’HEN
* Ganeoc’h. Ah, morjin, mil gurun,
* Biskoaz !
* PRIMEL
* Biskoaz ! Diouallit d’e zihun !
* Hag ab’lamour d’ar boan her goask,
* En han’ Doue, chomit habask.
* LAN, eus e wele
* Primel, eur beradik dour roz,
* Diesaat a ran pa deu an noz ;
* Deus ’ta da rei d’in da eva.
* GOULC’HEN
* Ah ! Ah ! m’her c’hlev. aze ’ma !
* LAN
* Deus ’ta Primel, deus ’ta paotr kez ;
* Ar pallenn diwarnoun a gouez,
* Avel a deu dre doull an nor
* Hag ar prenest a zo digor.
* Oh ! ar venec’h zu. Marmara,
* Karimari, karimara.
* Sell, diouall ’ta raozo, diouall !
* GOULC’HEN
* Biskoaz ne weliz kement all.
* PRIMEL
* Kollet ho peus ho skiant vad.
* LAN
* Sell anezo ’ta o pignat !
* PRIMEL
* Petra c’hoarvez ganeoc’h, aotrou ?
* N’ema ket mad ganeoc’h an traou.
* LAN
* Ar vedisined, a zo bet
* En deisiou-man ouz va gwelet,
* O deus va lakeat da lounka
* Ar falla lorgnez o devoa,
* Ma ’z oun ampoezonet ganto.
* PRIMEL, da C’houlc’hen
* Ah ! ta ! ne gredit ket atô ?
* GOULC’HEN
* Oh ! oh ! n’eo ket gant marvaillou
* E vez paeet d’in va dleou !
* Da Lan, en eur heja anezan
* He ! aotrou Lan : setu Goulc’hen
* O klask arc’hant ho prenaden ?
* Ah ! aotrou Yan — ho teltennou
* A zank el ler evel broudou.
* Va c’hroc’hen a zo ganto poaz ;
* Daoust hag eun all a lakin c’hoaz ?
* GOULC’HEN
* Grit a geroc’h var an dra-ze
* Nemet e paeoc’h d’in va dle.
* LAN
* Ar c’hoalenn am eus kemeret
* Hervez m’ho poa gourc’hemenet.
* Oh ! aotrou Yan, pebez moc’haj !
* N’evin ket ken eur seurt evaj.
* Eur seurt louzou da zistanka ;
* Rak ranket am eus dislonka
* Gantan kement am boa : d’am giz,
* Netra ker c’houero ne danviz.
* GOULC’HEN
* N’ho peus ket dislonket awalc’h
* C’hoaz, rak re reud e chom ho yalc’h.
* LAN
* Oh ! en han’ Doue, labourit
* Mad warnon, aotrou Yan, ha grit
* Ma ne vezin ket c’hoaz kaset
* Da rouantelez ar gozed.
* GOULC’HEN
* Hanter kant lur evit mezer
* A glaskan diganed, straner.
* PRIMEL
* Che ! terri reot e benn d’ezan
* Araok ma ’c’h ehanoc’h outan.
* GOULC’HEN
* Ha me n’em eus ket a ziouer,
* Pôtr, d’am c’hweac’h gwalennad vezer
* Marteze ?
* PRIMEL
* Marteze ? Pebez randounen !
* Gwelet a rit, paourkez Goulc’hen,
* E kemer ’hanoc’h, diouz ho min,
* Evit beza e vedesin
* Ar paourkeaz merzer, nak a boan
* Am eus-me kemeret gantan.
* Trizek sizun hag eun dervez
* Ema aze var e c’hourvez,
* Ha c’hoaz ma c’hellfet kaout fisianz
* D’e welet o kaout pareanz.
* Mes, aotrou Lan, en han’ Doue.
* Dizroït buhan d’ho kwele !
* Gouzout a rit ho peus difenn
* Da zevel c’hoaz, rak ho tersienn…
* Primel ha Lan a ya kwit.
* GOULC’HEN, e-unan
* Petra, an holl hiviziken
* A rai’ an amboubal ganen,
* Hag a jacho eus va zi-me
* Kement a vo diouz o doare ?
* An holl a deuio d’am goapât,
* Betek ar mesaer emzivad
* Am eus em zi digemeret,
* Ha great pep vad d’ezan hepred ?
* Mil gurun ! biskoaz kement-all !
* Ha n’emaoun ket oc’h hunvreal ?
* Koulskoude, bet eo bet bremaïk
* Em zi-me n’eus ket c’hoaz netraïk.
* Marc’hatet hon deus a gav d’in.
* Hag em eus tapet ar pôtr fin,
* Rak ar mezer en deus prenet,
* Teir gwech e briz a zo gwerzet.
* Kemeret en deus anezan
* Dindan e gazel… al laban,
* Hag anter kant lur am bezo
* Araok ma ’z in ac’han hizio.
* PRIMEL
* Asa, pebez kasaüs a zen
* A rit evelato Goulc’hen !
* It !
* GOULC’HEN
* It ! Hag ez in, p’am bezo bet
* Ar pez a zo d’in ama dleet.
* PRIMEL
* N’ema ket mad an traou ganeoc’h.
* Mar am c’hredit, sioul hag e peoc’h
* D’ar gear ez eoc’h da ziskuiza
* Eun tammik, ha da gompeza
* Ho spered. — It affo, Goulc’hen,
* Ar foar he deus skwizet ho penn ;
* It d’ho kwele, rag glabouset
* E c’hellfec’h beza. Mes n’eo ket
* War va lerc’h-me…
* GOULC’HEN
* War va lerc’h-me… Ah ! satordallik,
* Te zo re lemm da deod, pôtrik.
* Te rofe d’in-me da gredi
* E tebrfe fouenn an houidi.
* PRIMEL
* Pe zebront, pe ne zebronl ket,
* Dour a evont, ne laoskont ket.
* GOULC’HEN
* Te dle gouzout gwella, m’oarvad,
* Eo poaz ganed da grak-houad ?
* PRIMEL
* Ha setu aze adarre
* Eur goulenn mad hag a zoare !
* Daoust ha kig houad a roer
* Da dud ker klanv ha va mestr ker ?
* Debrit er gear hoc’h houidi,
* Heb dont d’hor goapaat en hon ti.
* Mar plij, Goulc’hen !
* LAN, a glever o tistaga eur youc’haden
* spountuz eus e wele
* Mar plij, Goulc’hen ! O va Doue.
* Petra ’r gounnar a welan-me ?
* PRIMEL
* Sellit, n’hoc’h nemet eun torr-penn !
* Kiriek oc’h ma kresk e dersienn.
Alan a zilamm var an teatr, e voned noz war e benn, e linsel-wele hag e ballenn en dro d’ezan.
* ALAN
* Petra c’hoarvez gant an tl-man,
* Ha piou ar re a deu ennan,
* Safar ganto ha trouz-bale
* Ken na gren postou va gwele ?
* PRIMEL, da C’houlc’hen
* Han ! gwelloc’h oc’h ?
* LAN, da Brimel
* Han ! gwelloc’h oc’h ? Sell ’ta, du-hont
* Eur strollad viltansou o tont
* A diz da gelc’ha va zi d’in !
* PRIMEL
* An neb a dec’hfe a ve fin.
* LAN
* Dek ha dek all ha dek ouspenn,
* Eur mellad kanfart en o fenn,
* Emaint o tont ebarz er porz !
* Emaint ennan o tansal forz !
* PRIMEL, e kuz ouz Goulc’hen, a gân
* kanaouenn « Potred ar Sabad » var dôn :
* Me eo Mathurin an Dall.
* Dilun, dimeurz, dimerc’her.
* Chachomp warni, pôtred !
* Diriaou ha dirgwener.
* Kerzomp ganti d’ar red !
* An noz ’ zo, ha tenval;
* Brao eo c’hoari ha dansal.
* Piou a deu er Sabat
* Da glask e ebat ? — Ge !
* ALANIK
* Ne virimp ket outo, Primel,
* ’Meus aoun, da zont en hor c’hastell.
* Aotrou Doue, setu unan
* E benn dre an nor a welan !
* Aotrou Doue, unan, daou, tri,
* O vont en dro war al leur-zi !
* PRIMEL, a gân adarre, atao e kuz
* ouz Goulc’hen
* Dilun, dimeurz, dimerc’her.
* Chachomp varni pôtred !
* Diriaou ha dirgwener.
* Kerzomp ganti d’ar red !
* Eun dro all, eun dro c’hoaz,
* Hag ema tapet ar goaz !
* Eun dro all d’e gelc’ha
* An nouch z’ anezan. — Ge !
* ALANIK
* Lammet a reont ha kounnari.
* Emaomp taget, Gwerc’hez Vari !
* ’Meus aoun e rankimp mont en dans
* Da zeski ganto ar c’hadans…
* Gortozit, pôtred ar sabat,
* Hag e kemerimp hon ebat.
* Da Brimel
* Kerc’h d’in saill an dour benniget
* Hag ar sparf ennan, da welet
* Ha kas kwit a raimp mall e gas
* Ken diez all m’eo da ziblas.
* Hag e lavar eur ger e kuzulik da
* Brimel, en eur en em drei ouz
* Goulc’hen.
* Ha kas kwit a raïmp ar c’horred
* Hag ar viltansou milliget.
* Ober a ra an neuz da veza bervet.
* GOULC’HEN
* Mad ! n’eo ket posubl e vefe
* E skiant vad gant an den-ze !
* An diaoul d’am laerez ’dle beza
* Kemeret ar stumm aneza.
Primel a deu var leur an teatr, eur bailhad dour hag eur skubellen gantan.
Lan a gemer ar skubellen, ha goude beza great an neuz d’he souba er bailh, e sko ganti a gleiz hag a zeou, en eur lavaret :
* Mil gutez, eat hoc’h en henchou
* Ah ! ta, ah ! ta. spountaillounou !
* GOULC’HEN
* Mall eo tec’het kwit ac’haleun.
* Kenavo d’eoc’h, pesiou melen !
* LAN, en eur en em drei ouz Goulc’hen
* Ha te, tra fall, mestr an diaoulou,
* Klasket az peus da riboulou ?
* Chach da garniou ha kerz en hent.
* Da derri mein-zraill gant da zent !
Lan ha Primel, kerkent ha m’eo eat Goulc’hen er-meaz, a ro o dourn an eil d’egile, hag a gan en eur ober eun dro-zans.
* Dilun, dimeurz, dimerc’her.
* Chachomp varni, pôtred !
* Diriaou ha dirgwener,
* Kerzomp ganti d’ar red !
* Great ar stal ha great mad !
* Fringomp pôtred ar sabat.
* D’an ifern, d’eomp raktal,
* Da echui ar bal. — Gê !
* LAN, hag a c’hoarz ken a venn
* koueza d’an douar
* Ah ! ah ! pôtrik kez, mall e gas,
* N’eo ket bet gwall eaz da ziblas
* N’eo ket ’ta ? mes eur wech loc’het,
* Eo eur blijadur e welet
* O fustal, evel pa vefe
* Krog an tân-gwall en e leve.
* Hennez, ember, en devezo
* Hunvreou aour pa c’hourvezo.
* Tapet eo bet pôtr ar mezer.
* PRIMEL
* Han ! gouzout a ran va micher ?
* LAN
* Brao bras ! n’em bije ket kredet
* Az pije kement a spered.
* Breman, da vihana, hon deus
* Tapet hon daou, heb kalz a reuz,
* Danvez peb a zillad nevez :
* N’hon’ deus ket kollel hon dervez !
* PRIMEL
* Sonj a deu d’in, ouz ho klevet,
* Eus an histor-man ’m eus desket :
* Eun dervez var skour eur vezenn,
* Eur vran a zebre he merenn
* Gant, en he beg, eur bastell gig
* Kavet a zilerc’h eur babig.
* Eul louarn koz o tont a dost,
* Digor e skrin, a glev c’houez-rost,
* Hag a remerk ar vran loued,
* O pipal he fastell boued.
* — « Na c’houi ’zo kaer, bran, eme Lan,
* Gant ho plunv ker koant ha ker splann !
* Mar ho peus mouez en o ser,
* C’houi dle beza mestrez an ær. »
* Ar vran, o klevet kement all,
* A zijonj he fastell gig sall,
* Hag a laosk da goueza kevred
* Gant he c’hanaouenn he zamm pred.
* — « Ne c’heden ken, ’me Lan timad.
* Eur wech all. dalc’h gwell d’az pegad
* Ma ne fell d’id, soden a vran,
* E welet o tont gant Alan. »
* Evelse, c’houi bemdez a flemm
* Unan bennak gant ho teod lemm.
* Ker brao e troït ho komzou
* Ma tennfec’h ’n tamm eus ar c’henou.
* LAN
* Mes n’eo ket awalc’h kement-se,
* Koulz ar pred a deu adarre,
* PRIMEL
* Hag em eus aoun em bezo poan
* Oc’h aoza yod silet da goan.
* GWENNEAL, o skei var an nor
* N’eus den er gear !
* LAN
* N’eus den er gear ! Ah ! mil gutez,
* Daoust hag e tizrofe hennez ?
* PRIMEL
* Oh ! n’eo ket ker sot-ze, ’michans ;
* Awalc’h ’n deus bet gant eun dro zans.
* LAN
* Gwel mad piou eo, da vihana,
* Araok digeri ’n nor d’eza.
* PRIMEL, goude beza gwelet
* Mevel ar marc’hadour mezer.
* A deu d’ho kaout evit affer.
* LAN
* Pe seurt affer eo e hini ?
* Gra d’ezan atao dont en ti
* Hag aoz eun dra hennak affo.
* PRIMEL, en eur vont kwit
* Ne vezo ket druz ar friko,
* GWENNEAL, o tont en ti
* Doue r’ho pennigo.
* LAN
* Doue r’ho pennigo. Bennoz
* Doue d’id !
* GWENNEAL
* Doue d’id ! Dont a ran fenoz
* D’ho kaout, aotrou ; savet ez euz
* Etre va mestr ha me eur freuz
* Difreuz, m’am eus ranket tec’het
* En e raok ar pez ma c’hallet.
* Va mestr a zo e kounar rus,
* Egari’ ra ouzin mantruz ;
* Ha varc’hoaz dirak ar barner
* E c’halv ac’hanon en affer.
* Komz a ra eus mezer laeret
* Hag eus ein am befe lazet ;
* Ha sur e rankin, emezan,
* Rei digoll eus peb tra d’ezan.
* LAN
* Ah ! da vestr ha zo penn follet.
* GWENNEAL
* E skiant-vad an deus kollet.
* LAN, souezet var e veno
* Kea da welet.
* GWENNEAL
* Kea da welet. C’houi, aotrou Lan,
* Alvokad mad, war a glevan,
* Ma karfec’h kaout ar vadelez
* Da rei sikour d’in em frosez ?
* Eus ho labour ho tigollfen,
* M’hen tou d’eoc’h gwella ma c’hellfen,
* Daoust d’in da veza e truillou.
* LAN
* Gwelet em eus kalz prosezou,
* Hag e nikun n’eo bet tapet
* An neb am beze difennet ;
* Hag e kredan eus henman c’hoaz
* Az tiluïn abenn varc’hoaz.
* — Tamallet out, pe damaller ?
* GWENNEAL
* Tamallet oun da veza laêr
* Gant va mestr — Eun toullad denved
* An deus, hag e vezen kaset
* D’o mesaat aman hag ahont,
* El leac’hiou m’am laoskel da vont.
* Hag e kaven e oa dister
* Ar gopr am boa diouz va micher…
* Mez, ha red eo e tibunfenn
* Dioc’htu dirazoc’h penn da benn
* Va c’hudenn ?
* LAN
* Va c’hudenn ? Ya, na petra ’ta ?
* Hag arabad kuzet netra !
* GWENNEAL
* O veza ’ ta ma oar dister
* Ar gopr am boa diouz va micher,
* E klaskiz, gwella ma c’helliz,
* En em zigoll hervez va giz.
* Eul loan bennak, bep an amzer
* A gouste tomm ha ker d’e ler :
* Lorgnet ha kannet e veze
* Ken war e dreid ma tizec’he ;
* Hag evit miret na vije
* Taolet ar beac’h varnoun goude,
* E lakean va mestr da gredi
* Edo an dichans en e di,
* Ha krog ar pud en e zenved,
* Eur c’hlenved danjerus meurbed.
* « Red e vezo, ’mezan neuze
* Teuler evez ouz an dra-ze
* Ha miret na vefe mesket
* Ar re yac’h gant ar re daget. »
* — « Oh ! ’moun-me, bezit dienkrez.
* Teuler a rin pled hag evez. »
* Mes n’eo ket evel ma zonje
* Pled hag evez a daolen-me ;
* Rak anaoudek eus ar c’hlenved
* Ma varve gantan an denved,
* Me o debre pe o gwerze
* Hag arc’hant bras a c’houneze,
* Kement ha ker brao, ma lakiz
* Va mestr varnon da zellet piz :
* Hag eun deiz, e varmous a ni,
* Digaset varnon da gourzi,
* An deus va gwelet er brouskoat
* ’C’h ober e daol ouz eun danvad…
* Tapet oun — ne dalv ket d’in nac’h. —
* Va dourn ganen ebarz ar zac’h.
* Mes daoust da ze, gant ho teod flour
* Ez oc’h goest da lakât an dour
* Diwar milin va mestr da zont
* Var va hini.
* LAN
* Var va hini. Da gloza kont,
* Petra ’gav d’id a c’hounezfen ?
* Petra rofez ma lakafen
* Da vestr da goll e brosez ?
* Lavar pegement a rofez ?
* GWENNEAL
* N’ho paein ket gant arc’hant gwen,
* Mes avad gant daou bez melen,
* Daou bezik aour hag a viran
* Hag ho pezo ma c’hounezan.
* LAN
* Mad eo neuze, va faotrik kez !
* Sur out da c’hounid da brosez.
* Hag e vefez du ’vel mouar,
* Gwen e vezi var va lavar.
* Ro d’in da anaout an hano
* A roer d’id ebarz ar vro ?
* GWENNEAL
* Gwenneal oun hanvet, aotrou Lan ;
* Mes, daoust d’an hano a zougan,
* Na gwenn nak eal n’oun tamm ebed,
* Rag kredi ’ran em eus lazet
* Eun dek danvad bennak bep bloaz,
* Heb kaout gwir d’hen ober, siouaz !
* LAN
* Daoust hag eun test bennak a zo
* Hag en ez eneb a zavo ?
* Aze ’man dalc’h gant da gudenn !
* GWENNEAL
* Eun test bennak ? Oh ! ya, Goulc’hen
* E leac’h unan a gavo dek,
* Ha kredit n’eo ket heb abek
* En-deün e komzint eneb d’in.
* LAN
* Ober a ranki da baotr fin ;
* Eun tamm ijin ’zo mad da gaout
* Pa ve affer ouz eur penn maout.
* Dirak al lez-varn, ma komzez,
* Sur oun e kolli da brosez ;
* Dalch eta dirak ar barner
* Da c’henou prennet ha dic’her,
* Ha bep goulenn a vezo grêt
* Ouzid arabad lavaret
* Nemet « bê ». Ha ma sav kounnar
* Eneb d’id, daoust d’an oll safar
* Ha d’an egar, e kendalc’hi
* Ha nemet « bê » ne liviri ;
* Hag o sevel pa vezo ’r pred.
* E rin an neuz d’az kemeret
* Evit eun dizanav a grenn,
* Hag e komzin dem evelhen :
* « Tudchentil vat hag aotronez,
* » Perak klask trabas ouz hennez ?
* « Gwelet a rit e kav d’ezan
* » Eman gant e zenved aman. »
* Mes, hag e toullfent, d’id da benn,
* Dalc’h atô da devel a grenn.
* GWENNEAL
* N’eo ket eur pez kaer da ober,
* Hag ober a rin va dever.
* Evelhen n’eo ket : « bê » ?
* LAN
* Evelhen n’eo ket : « bê » ? Ia !
* GWENNEAL
* {{Kuzhiad|Evelhen n’eo ket : « bê » ? Ia ! Bê !
* LAN
* Evelse, dres, mad-tre, mad-tre !
* Varc’hoaz ema an taol prosez ?
* GWENNEAL
* Varc’hoaz, aotrou !
* LAN
* Varc’hoaz, aotrou ! Mat. va faotr kez,
* Bez dienkrez gant an dra-ze.
* Sur out da c’hounid ganen-me.
* GWENNEAL
* Kenavezo varc’hoaz, aotrou !
* LAN
* Kea ha digas d’in va goprou,
* GWENNEAL, o vont er meaz
* Bezit dinec’h !
* LAN
* Bezit dinec’h ! Ah ! ta, Primel ?
* An traou ganeomp a ya var well.
* Hirio e teu danvez dillad.
* Varc’hoaz e raïmp fest an houad.
E traon ar zal, ouz ar voger, eur C’hrist — gant ma kerer, da ober an dro d’ezan, an daou c’her-man : Ar gwir a eneb ar bed. — Al lealded dreist peta tra.
Lan a ro e c’hourc’hemennou diveza da Wenneal, da genta dre gomz ha goudeze dre neuz.
* LAN
* Red e vo d’id teuler evez
* Pa vezi enklasket, ha gouez
* Kaout ludu da c’holo da dan.
* GWENNEAL
* Bezit dinec’h, aotrou Alan.
Lan, pa deu ar barner, a zav en e zav, hag a ya etrezek ennan :
* LAN
* Bennoz Doue d’eoc’h en ho ti ;
* Penaoz emaoc’h hirio ganti ?
* AR BARNER
* Mat dreist emaoun, aotrou Alan.
* C’houi zo ivez war a welan ;
* Mes kemerit hoc’h azezen,
* Ha deuit tostoc’h em c’hichen.
* LAN
* Arabad d’eoc’h, aotrou barner,
* ’N han’ Doue, kemeret preder
* Ganen-me. — Me zo mat kenan
* Va-unan penn er c’horn tro-man.
* AR BARNER, a zell en dro d’ezan
* Koulz eo redek da vale bro
* Ma n’eus prosez ebed hizio !
Goulc’hen a deu gant herr, o tigas gantan a-bouez an dourn e ni bihan, Eozennik.
* GOULC’HEN
* Eo, eo, aotrou, eur prosez ’zo !
* Hag, heb mar, me her gounezo.
* Mar ho pefe ar vadelez,
* En han’ Doue hag ar Werc’hez,
* Da zeport eun tam da zonet
* Va alvokad, a zo chomet
* Da beuraoza ar brezegenn
* A raio hirio d’am difenn.
* AR BARNER
* C’houi gav d’eoc’h me c’hell chom bemdez
* Da c’hedal Per ha Paol em lez ?
* GOULC’HEN
* Gwir eo an traou a zo ker sklêr
* Ma tremenfenn heb difenner.
* AR BARNER
* Ha n’eo ket c’houi an tamaller ?
* GOULC’HEN
* Me eo en-deün, aotrou barner.
* AR BARNER
* Hag an tamallet, p’ leac’h ema ?
* N’ema ket e-unan ama ?
* GOULC’HEN
* Aze ’ma kluchet, al labous
* Donv ; sellit, sioul ha didrous,
* Mes ne zonj ket kalz nebeutoc’h
* Evit an dra-ze.
* AR BARNER
* Evit an dra-ze. Mar d’emaoc’h
* Eta ho taou, grit ho koulenn.
* GOULC’HEN
* Set’ ama va zamalladen.
* Aotrou barner : ar c’hoz pôtr-ze
* Zo bet savet en han’ Doue
* Ganen-me, — Rag war an douar
* N’en doa na tad, na mamm, na kar ;
* Hag em eus e zigemeret,
* An emzivad, hag e vaget ;
* Ha. pa weliz e oa e tro
* Da zigoll ac’hanon d’e dro.
* E riz anezan va mesaer,
* Hag her c’hasiz d’al lanneier
* Da ziouall va denvedigou,
* Mes ker gwir ha m’emaoc’h, aotrou,
* Var ho kador-varn azezet,
* En deus gwall-lakeat va denved
* Ha great d’ezo kement a zroug,
* Ma rankoc’h rei d’ezan ar groug.
* N’eo ket gwir. Eozennik, lavar ?
* EOZENNIK
* Eo, va zonton !
* AR BARNER
* Eo, va zonton ! War an douar.
* Buhanik mat ez it ganti !
* Daoust ha gopreet ’ oa en ho ti ?
* Livirit d’eomp.
* LAN
* Livirit d’eomp. Ya, marteze !
* Goulc’hen n’eo ket ker brokus-ze.
* GOULC’HEN
* Biskoaz ne weliz kement all !
* LAN
* Nao loan bihan gant eur marc’h dall ?
* GOULC’HEN
* Lakât a rafen e klaoustre,
* N’eus forz pegement e vefe,
* Eo c’houi…
* LAN
* Eo c’houi… Eo me, petra !
* GOULC’HEN
* Eo c’houi… Eo me, petra ! Va Lan !
* ALAN
* Ha deac’h e oan ivez Alan.
* AR BARNER
* Aotrou Alan, droug dent ho peus
* Pa gasit ho tourn d’ho tiweuz.
* LAN
* Droug dent am eus, chê, choui lavar,
* Ken ne dan gantan en egar,
* Ken ne c’hellan sevel va fenn :
* Dibunit atao ar gudenn.
* AR BARNER
* Displegit eun nebeut ama
* Ar pez a damallit d’eza.
* GOULC’HEN
* N’eo ket trellet va daoulagad
* Ha bez’ em eus va skiant vad.
* D’eoc’h, aotrou Lan, eo e werziz
* C’hweac’h gwalennad vezer fetiz.
* AR BARNER
* M’eus aoun eo roestlet ho kudenn.
* Ha kollet ganeoc’h an neudenn ?
* LAN
* Gevier a glaske dizac’ha
* P’eo debret e c’heriou ganta.
* GOULC’HEN
* Me c’houlenn krenn beza krouget,
* Ma n’eo ket c’houi ho peus kerc’het
* Va mezer.
* LAN
* Va mezer. Klev ! pemp troad d’ar maout
* War a welan an deus c’hoant kaout.
* Rag c’hoant en deus da lavaret
* E vefe bet e kuz-gwerzet
* D’in, gant e vevel ’zo aze,
* Ar gloan m’eo great ganti va sae.
* GOULC’HEN
* Ganeoc’h ema.
* AR BARNER
* Ganeoc’h ema. Peoc’h n’eo ket ’ta !
* Ha ma fell d’eoc’h en em jacha
* Eus al Lez-Varn araok an noz,
* Livirit perag ha penoz
* Etrezoc’h e savas ar freuz ?
* ALAN
* Daoust d’an droug-dent dijauj am eus.
* N’hellan ket miret da c’hoarzin
* O welet en deus ar pôtr fin,
* O prezeg gant kement a brez,
* Kollet e neudenn hag e dres.
* Gwelomp eun tamm hag e lakât
* A c’hellfemp c’hoaz var an hent mad.
* AR BARNER
* Hop ! distroomp d’an denved-ze.
* Petra zigouezas ?
* GOULC’HEN
* Petra zigouezas ? Va Doue,
* C’hweac’h gwalennad a gemeras
* Ha gwenneg ebed ne roas !
* AR BARNER
* Asa ? na pebez amboubal
* A deu ama da hunvreal !
* E p’ leac’h an dial’ gav d’eoc’h emaoc’h ?
* LAN
* Goap a oar ober ac’hanoc’h,
* ’M eus aoun, an nouch fall z’ anezan ;
* Mes mat e vefe, a gredan,
* Klask kaout diskleriadennou all
* Digant an hini a damall.
* AR BARNER
* Ya, gwir awalc’h a livirit.
* AR BARNER, da Wenneal
* Tostaït eun tamm ha komzit !
* GWENNEAL
* Bê !
* AR BARNER
* Bê ! S’ t’ aman ’vad eun abadenn !
* Biskoaz henvelep lenvadenn
* Ne gleviz gant den.
* Ne gleviz gant den. Komz ouzin !
* GWENNEAL
* Bê !
* AR BARNER
* Bê ! Daoust ha dre be seurt ijin,
* Pe dre be seurt tersienn out-te
* Bet lakeat da vont evelse ?
* LAN
* Kredi ’ra ma gant e zenved ;
* Nouch permil eo, heb mar ebed.
* GOULC’HEN, da Lan
* Dr’ han’ Doue, c’houi eo an hini
* A deuas deac’h da noz d’am zi,
* Da brena mezer diganen.
* D’ar Barner
* Ah ! aotrou, n’oufec’h ket kompren
* Dre be seurt troiou karnm en deuz…
* AR BARNER
* Peoc’h ! me ne garan ket ar freuz.
* Lezit an traou-ze a gostez
* Ma welimp abek ar prosez.
* GOULC’HEN
* O lavaret edon eta
* Em boa gwerzet, deac’h diveza,
* C’hweac’h gwalennad…
* C’hweac’h gwalennad… Mes petra ’rin ?
* Hag eus a zenved e komzin ?
* En han’ Doue, aotrou barner,
* Pardounit d’in. Va fôtr mesaer,
* War ar meaz ganto pa veze…..
* A lavaras d’in em bije
* Hanter kant lur en aour melen,
* Kerkent ha d’o c’hlask ma yachen…
* En em glevet e oamp hon daou,
* Hen a dlie, heb ober gaou,
* Mesaat d’in bemdez va denved
* Gant honestiz ha lealded…
* Ha breman ’welan en deus c’hoant
* Nac’h ouzin mezer hag arc’hant.
* E gwirionez, aotrou Alan,
* Hennez a laere d’in ar gloan
* Eus va denved, hag o lorgne
* Gant e benn-baz, hag o c’hanne,
* Ken na varvent gant an taoliou
* A dapent diwar o fennou…..
* Pa oue klozet va gwerzaden
* Dindan e vreac’h brao ha kempenn,
* E pedas ac’hanon da vont
* D’e gastell da gerc’hat va c’hont.
* AR BARNER
* N’eus penn na lost, e neb doare,
* Er pez a gontit d’eomp aze ;
* Eus an eil kaoz ez it d’eben
* Heb rei d’eomp hini da gompren.
* Evidoun-me ne welan man
* En oc’h affer. — Ha c’houi. mestr Lan ?
* LAN
* Lakaat a raffen e klaoustre
* E nac’h ouz e vevel e zle !
* GOULC’HEN
* Evidoc’h-c’houi, da vihanan,
* A dlefe chom sioul aman,
* Rak gwir-bater eo, me lavar
* Ema va zra ganeoc’h, heb mar.
* AR BARNER
* Va zra, petra ?
* GOULC’HEN
* Va zra, petra ? Netra, aotrou !
* Brasa riblaer ar vro, m’hen tou,
* Eo. Mes p’emaoc"h a du gantan
* Ne glaskin ket ken e zamman.
* AR BARNER
* A du gantan ! Ne zonjit ket,
* Kompezit eta ho spered.
* LAN
* Ar mesaer-ze n’hell ket respont
* D’ar pez a lakear var e gont,
* Nemet sikouret e vefe,
* Ken aounik eo !
* Ken aounik eo ! Hag evelse.
* Mar kirit rei d’in gourc’hemen,
* Me glasko an tu d’e zifenn.
* AR BARNER
* Hennez ? Ne dal ket kalz ar fred
* Koll amzer d’e zifenn, me gred.
* LAN
* Evit netra, m’hen tou aman,
* Eo e labourin evitan.
* Red eo kaout eun tammik truez
* Ouz eun den keaz evel hennez,
* Rag anez e rankfen paea
* Ha koll e brosez ouz hen-ma.
* — Deus ama, ha lavar d’in-me,
* Paotr, petra…
* GWENNEAL
* Paotr, petra… Bê !
* LAN
* Paotr, petra… Bê ! A zo !
* GWENNEAL
* Paotr, petra… Bê ! A zo ! Bê !
* LAN
* C’hê ! pebez kanaouenn, va zud ;
* Daoust hag ar pôtr-man a ve mud
* Pe foll ? Selaou ! d’in-me
* Da afer e daou c’her.
* GWENNEAL
* Da afer e daou c’her. Bê !
* LAN
* Da afer e daou c’her. Bê ! Chê !
* Na pebez « bê » — Klevet a rez
* Da zenved ?
* GOULC’HEN
* Da zenved ? N’ema ket hennez
* Oc’h ober aman e alvaon,
* Hen ! Eozennik ?
* EOZENNIK
* Hen ! Eozennik ? Eo, va zonton !
* AR BARNER
* Ne d’it ket var ger mestr Alan.
* LAN, da Wenneal
* Bez dinec’h, rag me ne glaskan
* Nemel ober vad evidot.
* GOULC’HEN
* Nemet ober drouk ne ouzot.
* AR BARNER
* Peoc’h ’ta !
* GWENNEAL
* Peoc’h ’ta ! Bê !
* LAN, dre guz, da Wenneal
* Peoc’h ’ta ! Bê ! Evelse, mat eo !
* Blej krefa ma c’helli d’ezo !
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN, en eur ziskouez Goulc’hen
* Bê ! Gwelet ho peus bet biskoaz
* Eun den ken nouch all o tigas
* Aman eur pôtr foll dre natur ?
* GOULC’HEN
* Sal’ e vijec’h-c’houi bet ker fur
* Hag hennez !
* LAN
* Hag hennez ! Gwella zo d’ober,
* A gredan, eo kloza ’n affer,
* Hag ober ma vezo kaset
* Ar pôtr-ze da gaout e zenved.
* Pec’hed eo klask trabas outan,
* Rak sot awalc’h eo da stagan.
* GOULC’HEN, drouk ennan :
* Sot, hennez ! — Ya, m’oar vad sur, ya,
* Re louarn eo da vihana !
* N’eo ket gwir, Eozennik, lavar ?
* EOZENNIK
* Eo, va zonton !
* LAN
* Eo, va zonton ! Pebez safar
* A rit, goest da vouzara tud !
* GOULC’HEN
* Ha c’houi rafe mat beza mud
* ’Vit ma c’hellin dont a benn
* Da beurzibuna va c’hudenn.
* Oh ! an den ze, aotrou barner,
* Ne ra nemet liva gevier.
* AR BARNER
* Ker foll ha ker foll hoc’h ho taou,
* Ha pec’hed eo chom d’ho selaou.
* LAN
* O daou int foll ha diempenn.
* GOULC’HEN
* C’houi ne dalit ket ar gordenn
* D’ho krouga. — C’houi eo a laeras
* Va mezer-me, deac’h !
* LAN
* Va mezer-me, deac’h ! Ah ! paourkeaz !
* Anat eo n’eus nemet avel
* En ho penn.
* GOULC’HEN
* En ho penn. Dindan ho kazel
* Klok ez eaz ganeoc’h, aotrou Lan
* Daonet ! Hoc’h anaout mat a ran
* Diouz ho komz ha diouz ho tremm ;
* Ha daonet ma n’eo ket mui kel lemm
* Va daoulagad ha ma ’z int bet,
* N’oun ket c’hoaz tost ker berr-welet
* Ha m’hoc’h eus c’hoant rei da gredi.
* LAN, o tiskouez al lunedou
* zo war e zaoulagad :
* Mat eo n’ho peus ket var ho fri
* Lunedou ’bed, Goulc’hen. M’hen tou.
* Great o dije d’eoc’h kalz mizou,
* Torret ma vijent bet dalc’h-mad
* Gant an tan eus ho taoulagad.
* GOULC’HEN
* Oh ! gortozit, aotrou barner,
* Ha me gounto d’eoc’h an affer.
* LAN
* Grit d’ezhan tevel.
* AR BARNER
* Grit d’ezhan tevel. Peoc’h ama,
* Diskiant ’zo ’c’hanoc’h !
* LAN
* Diskiant ’zo ’c’hanoc’h ! Asa !
* N’ho peus ket a vez, evelkent
* O tiskouez kement all ho tent.
* ’Vit daou pe dri goz penn-danvad
* Treut ha didalvez er marc’had ?
* GOULC’HEN
* Daou pe dri benn danvad ! Gwelit
* Pebez alvaon a ra…
* Pebez alvaon a ra… Klevit
* Ac’hanon ’ta, pa gomzan d’eoc’h,
* Penn fall !
* AR BARNER
* Penn fall ! Oh ! bezit habaskoc’h,
* Hag it eun tam dresoc’h d’an dud
* Ma ne fell ket d’eoc’h kaout gwall-vrud.
* GOULC’HEN
* Ha perak ivez, aotrou Lan,
* E leac’h pik ec’h ententit bran ?
* Me lavar…
* LAN, d’ar barner
* Me lavar… Grit d’ezan rei peoc’h !
* — Lakomp en defe lazet d’eoc’h
* Pemp pe c’hweac’h danvad disvlevet,
* Mac’hagnet ha mez o gwelet.
* Ha ! set’ aze ’vad eur pez kaer
* ’Vit digas aman ho mesaer,
* A c’hounid d’eoc’h mil lur er bloaz
* Hag a laoskit da vont en noaz !
* GOULC’HEN
* Anez gwelet, den ne gredfe
* Ar fallagriez ’ zo ’n diaoul-ze.
* Komprenit, aotrou, pa gomzan
* D’eoc’h eus va mezer dirazan,
* E kas ar gaoz var ar mesaer.
* En eur heja Alanik al Louarn
* He ! va c’hweac’h gwalennad vezer,
* A yeas ganeoc’h deac’h diveza.
* Pe goulz o restaoloc’h d’in ’ta ?
* LAN, d’ar barner
* Arabad d’eoc’h beza re zrouk,
* Ha kas ar mesaer-ze d’ar groug,
* Evit pemp pe c’hweac’h penn danvad.
* ’ Zo eat, gantan d’e goumanad.
* GOULC’HEN, d’ar barner
* Set’ aze gouzout trei krampoez :
* Hag e kredit komzou hennez ?
* Da Lan
* Gevier a droadit, aotrou Lan,
* Brasoc’h eget kastell Keryan.
* D’ar barner
* He ! aotrou barner, me c’houlenn…
* AR BARNER
* Me c’houlenn kloza ar guden ;
* Ha p’eo gwir oc’h bet ker sot all…
* GOULC’HEN, en eur ziskouez Lan
* Sot, me ! lakeat ganeoc’h pez fall !
* AR BARNER
* E lakan oll…
* En eur en em drei ouz e skrivanier
* E lakan oll… — Skrivit dioc’htu…
* …Mizou ar prosez diouz ho tu ;
* Hag e tifennan seac’h ha glaz
* Ouzoc’h dont ken da glask trabas
* Outan.
* En eur en em drei ouz Genneal
* Outan. — Ha te, dizro d’ar gear ;
* Absolvet out gant ar barner !
* GWENNEAL
* Bê !
* GOULC’HEN
* Bê ! Mat, war fallaat ez a ar bed !
* Ar gaou dreist ar gwir ’vez kredet.
* C’houi bidanel, gant ho teod flour,
* A zo traïtour evel an dour.
* LAN, da Wenneal
* Trugareka breman an holl,
* Pa n’out ket bet laosket da goll
* Da brosez.
* GWENNEAL, kreffa ma c’hell
* Da brosez. Bê !
* AR BARNER, o c’hoarzin
* Da brosez. Bê ! Dizro, d’ar red,
* Da vesaat ’darre da zenved !
* GOULC’HEN
* Evelse ’ta me ranko koll ?
* AR BARNER
* Skrivet eo ha great eo an taol !
* Mont a ran pelloc’h ac’halen ;
* Dont a rit da goania ganen,
* Aotrou Lan ?
* LAN
* Aotrou Lan ? Siouaz ! n’hellan ket !
* GOULC’HEN
* Ha ’ta ! ne vezin ket paeet.
* LAN
* Paeet petra ? Piou a gav d’eoc’h
* Oun-me da vihana ? Sotoc’h
* Oc’h, kant gwech, eget hennez.
* Asa, daonet, n’ho peus ket mez ?
* GOULC’HEN
* C’houi hoc’h unan, ha nan eun all,
* A deuas deac’h da noz em stal
* Da brena mezer.
* LAN
* Da brena mezer. Me, Goulc’hen ?
* Marteze Glaoda ar Pont-prenn
* Eo : hennez a zo dem-henvel
* Ouzin.
* GOULC’HEN
* Ouzin. Ya, kredabl, ’rimadell
* Selaou — eun tamm brao bras a gemm
* A zo etrezoc’h — hag ho tremm
* ’ Zo rusoc’h eget e hini…
* — Sell ! mes deac’h ’ oac’h klanv en ho ti.
* LAN
* Set’ aman ’vad eur marvailh ail
* Hag eur c’helou ha n’eo ket fall !
* Klanv. me ? anzavit ez oc’h foll.
* Ho follentez ’ zo sklear d’an holl.
* GOULCHEN
* C’houi eo, her gouzout mat a ran,
* Am laeras, m’hen tou ruz-glaou tan !
* LAN
* N’it ket da gredi kement-se,
* Ha paouezit war va c’hont-me.
* Ma chom ar vrud vat ’ toull an nor,
* Ar vrud fall a ya bete ’r mor !
* GOULCHEN
* Mont a ran dioc’htu a-zevri
* Da wel’t hag emaoc’h en ho ti.
* LAN
* Ya ! ya ! aze ma ’n taol ganeoc’h ;
* Hag evelse ’c’h anavezoc’h
* Ar wirionez.
Goulc’hen a ya er meaz.
* LAN
* Ha ! ta ! Gwenneal ?
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN
* Bê ! Ha ! kaout a ra d’id e leal
* Ez eo eat mat an traou da benn ?
* Dibunet eo bet ar gudenn
* Brao bras, n’eo ket ’ta ?
* GWENNEAL
* Brao bras, n’eo ket ’ta ? Bê !
* LAN
* Brao bras, n’eo ket ’ta ? Bê ! Gouezet
* Hon deus an tu da gemeret
* D’e gas da beuri, n’eo ket ’ta ?
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN
* Bê ! ’Rabad blejal ken brema.
* Awalc’h ’ peus great, deut eo ganed
* Ha brao, ha mat ha pa oa red.
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN
* Bê ! Mall eo d’in mont ac’halen :
* Ro d’in d’az tro da wenneien.
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN
* Bê ! Great az peus brao da bôtr fin,
* Ha chomet out bet heb c’hoarzin.
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN
* Bê ! Pebez « bê. » — Awalc’h brema !
* Ha digor da yalc’h d’am paea.
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN
* Bê ! Pebez « bê ». Alo ! bez fur !
* Ha digas d’in daou-ugent lur !
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN
* Bê ! Petra, mec’hiok z’ ac’hanot ?
* C’hoant az pefe d’ober da zot
* Ganen-me !
* GWENNEAL
* Ganen-me ! Bê !
* LAN
* Ganen-me ! Bê ! Ah ! ah ! morjin
* Ehan dillo ha digas d’in
* Da zaou bez aour !
* GWENNEAL
* Da zaou bez aour ! Bê !
* LAN
* Da zaou bez aour ! Bê ! Goap a rez ?
* Ah ! diouall ouzin mar kerez.
* Digas…
* GWENNEAL
* Digas… Bê !
* LAN
* Digas… Bê ! Arc’hant !
* GWENNEAL
* Digas… Bê ! Arc’hant ! Bê !
* LAN
* Digas… Bê ! Arc’hant ! Bê ! Asa.
* Pebez aneval ! peadra,
* ’Vit gwir, a zo da goll ar penn
* Gantan… Deus da goania ganen.
* En eur en em drei ouz ar bobl
* — Ha goude e goan marteze
* E tilaso d’in e yalc’h.
* GWENNEAL
* E tilaso d’in e yalc’h. Bê !
* LAN
* ’M eus aoun az peus c’hoant va lakât
* D’ober ganed fest an houad
* Ivez ’ta ?
* GWENNEAL
* Ivez ’ta ? Bê !
* LAN
* Ivez ’ta ? Bê ! Kea da zutal
* Diwar va zro, nouch, amboubal !
* Pe bremaik me lakai an archer
* Da gregi en da jerch, riblaer.
* Me garfe da welet o tont
* Da c’houlenn ac’hanon da vont
* Da respount ’vidot eur wech all,
* Skraber daonet, pez tra fall !
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN
* Bê ! Ailhon !
* GWENNEAL
* Bê ! Ailhon ! Bê !
* LAN
* Bê ! Ailhon ! Bê ! Pez didalvez !
* GWENNEAL
* Bê !
* LAN
* Bê ! Boued ar groug !
* GWENNEAL
* Bê ! Boued ar groug ! Bê !
* LAN
* Bê ! Boued ar groug ! Bê ! Kerz er mez !
* Mont a reont kuit o daou an eil warlerc’h egile.
* LAN, divar an treujou
* Set’ aman ’vad eur grampoezen
* Lardouzennet d’am gortozen :
* Talvoudekoc’h eo, a gav d’in,
* Ober nebeutoc’h va fôtr fin.
Kerzet a ra en hent..
* PRIMEL
* N’eus den ebed var an douar
* Ne gav eun tu bennak e bar.
* Ac’hanta Lan ! emaout ganti
* N’eus ket ezomm d’az tamanti,
* Rak, goude tout, netra ne rear
* Nemet kas d’id an dorz d’ar gear.
* Kenavezo, — aotrou Alan,
* Gra da geusteuren da-unan…
* Pa vez eun dra bennak da goll,
* Gwell eo koll hanter egel oll.
* Hag e tiskouez e zamm dillad.
* War don ar Pillaouer :
* Foei, foei, foei d’id aotrou Alan,
* Dizrei ’ran da vro al lann (2 wech),
* Dizrei ’ran laouen d’am farrez
* Da gaout va mamm ha va zad.
* Karet a rin mor ha menez,
* Enno yec’hed hag ear vad ;
* Gant va zud koz pa dremenin
* ’Harz ar groaz e tiskwizin.
* Kenavo da drouz ar c’heariou
* An eurvad ’ zo er mêsiou ! (2 wech).
J.-M. Perrot.
Kanaouennou
Keit ’vo kerrek en aod ar mor, ’Kano ar barz war dreuz e zor Bepred en yez koz an Arvor.
Luzel.
Kinniget d’an Intron Mosher Bretonez Tramor
* En amzer goz eur wall-avel,
* O c’houeza ’n o goueliou,
* Pell diouz douar kunv o c’havel.
* Argasaz hon tadou.
* Bn daou du d’ar mor don
* Daoust m’e rannet hon gouen,
* Ni a gano a greiz kalon :
* Keltia vo da viken !
* Ar Saoz, ar Gall ’ deus hon gwasket
* Krisoc’h ’vit an harlu ;
* Plega hor penn hon deus ranket
* Gwall dizet a bep tn.
* Nerz ar Fallagriez.
* Kaer ’ deus bezan dibrenn.
* Na dor ket ar c’halvedigez :
* Keltia vo da viken !
* Doue an Nenv ’n eus he c’hrouet
* Da vout eur « Mor a gân » ;
* ’Vit d’hon daouarn bout chadennet.
* Ni gano hep ehan !
* « Ar gwir eneb d’ar bed »
* Setu hon reolen !
* Hag evel ar gwir didrec’het,
* Keltia vo da viken !
* Breman skoulmomp, hervez ar c’hiz
* Eus hon tadou gwechall,
* P’en em gavomp ’tre kenvroïz,
* Hep ganimp Saoz na Gall,
* Kuden ar Garantez,
* Ha youc’homp a bouez penn,
* Ma tasono bolz an elez :
* Keltia vo da viken !
F. Vallée (Abherve).
* P’edon war bont Naoned,
* digoudi digoudaon,
* digoudaon ranflaon,
* Oeon taga raga digadiga daga
* P’edon war bont an Naoned
* ’ C’h en em divertisa.
* P’edon war bont an Naoned
* Var eul lestr o kana.
* Me gwelet eur plac’h yaouanfc
* ’Lez ar ster o ouela.
* Ha me goulenn diouti
* « Na perak e ouele ? »
* « Va gwalen aour, emezi.
* Er mor a zo kouezet. »
* « Petra rofet-hu d’in-me
* Me yelo d’he zapa ? »
* « Hanter kant skoed, emezi,
* Roin d’eoc’h a galou vad. »
* ’Vit ar genta plonjadenn
* Netra n’en deus gwellet.
* ’Vit an eilved plonjadeun
* Ar walenn zo touchet.
* ’Vit an drede plonjadenn
* Ar paotr a zo beuzet.
* E dad a oa er prenest,
* Ha diroll da ouela.
* Tri mab am eus-me ganet.
* O zri ez int beuzet.
* E bered sakr an Dreinded
* O zri e vint besiet.
Kanet d’in gant F. Guillou, eus Kervaliant, eun ni d’an Aot. Guillou, ar skrivanier bras.
J.-M. P.
Kinniget d’an aot. Markiz de l’Estourbeillon, Rener K. B. B.
Ar zon-man a zo bet kanet epad roïdigez ar bodou bleun bruk da aotroned K. B. B., en em zestumet e Keryan d’an 12 a viz gwengolo 1905, evit selaou ha gwelet « Potred Sant-Nouga » o c’hoari « Job al Lounker » hag « Alanik al Louarn. »
* Gant ho kleierigou rus-wen,
* Bruk Breiz, sonit heb ehan
* Er menez ha war an teven,
* ’Vit an oll gwitibunan.
* War an teven hag er menez,
* Gant an ezennik hejet,
* Sonit eur c’han a levenez,
* Rag Breiz a zo dihunet !
* II
* Sonit kanv d’an dizunanviez
* Ha d’he div c’hoar milliget,
* Diegi ha diwisiegez,
* Ha galvit ar Vretoned ;
* Ha ma ra e zle peb hini,
* Beleien ha tud desket,
* Tud yaouank ha tud er gosni,
* Breiz a vezo adsavet !
* III
* Sonit, sonit, kleierigou,
* Sonit pell ha sonit krenv,
* Ken na glevint hoc’h ekleoiou
* Ar Vretoned ’ zo en nenv,
* Ma pedint Doue da deuler
* E zaoulagad benniget
* War vamm-vro baour ar brugeier,
* Ha Breiz ne dremeno ket !
J.-M. P.
* Erru Job al Lounker d’ar ger,
* Ha leun e gof gant ar mezvier,
* E wreg Janton he deus sonjet
* Hag e liena he deus gret
* O driga, driga, driga,
* E liena breman,
* E la roun loun la, e la roun loun la !
* II
* Pa oue ’r c’horf ganti lienet.
* War an daol e oue astennet.
* Dour benniget en e gichen,
* Gant eun div pe deir goulaouen,
* O driga, driga, driga,
* Evit pedi gantan,
* E la roun loun la, e la roun loun la !
* III
* Ar wreg da di ’n amezeien
* Gant tristidigez hag anken :
* « Va Doue me ’ zo glac’haret,
* Va fried a zo tremenet,
* O driga, driga, driga,
* Dre ar gwin en noz-man, »
* E la roun loun la, e la roun loun la !
* IV
* Evel m’eman ar c’hiz er vro
* D’arvesti ar c’horfou maro,
* Pa oa an anter noz sonet,
* An den-man skuizet o kousket,
* O driga, driga, driga,
* ’ Deuaz da zihuna,
* E la roun loun la, e la roun loun la !
* V
* Job o sellet en dro d’ezan
* A lavaras en eur grenan :
* « Petra ma ’z oun-me liennet
* Da veza n’oun ket tremenet,
* O driga, driga, driga,
* Ha follet ar re-man ? »
* E la roun loun la, e la roun loun la !
* VI
* An arvestourien pa glevfjont.
* War ar varv-skaon, Job gant e gont,
* A grog peb hini ’n e gador
* Evit gellout tizout an nor,
* O driga, driga, driga,
* Kement a spount o doa.
* E la roun loun la, e la roun loun la !
* VII
* « Va fried paour, eme Janton,
* Me ’m eus glac’har ha rann-galon ;
* Lakeat em boa toulla daou vez
* Evit mont ganeoc’h asamblez,
* O driga, driga, driga,
* Ha kwitaat ar bed-man. »
* E la roun loun la, e la roun loun la !
J.-M. P.
* Ha bez’ ez eus eur vro giz Breiz-Izel,
* Diazezet gant kalz a dud santel ?
* Ar c’hantvejou, ’vel bandennou brini,
* Heb he diskar, o deus nijet dreizi.
* Klaskit eul leac’h henvel ouz Breiz-Izel.
* A jom ennan, en despet d’an avel,
* Kredennou sakr oberourien hor bro
* Korvigellet oc’h grisiou an dero !
* Ha bez’ ez eus eur vro ’ giz Breiz-Izel.
* E leac’h ma kan ar barz a vouez ubel,
* Gant an delen, evel an drouiz koz,
* Koulz bag en nenv elez ar baradoz ?
* Ha bez’ ez eus, ouspenn e Breiz-Izel,
* Eur yez ken koz, ker kaer ha ker santel,
* Gant ar C’helted komzet daou vil bloaz zo.
* Hag henoret ganeomp-ni c’hoaz hirio ?
* Ar C’hallaoued, siouaz ! gwir a laran,
* D’ar brezounek a ra brezel breman ;
* Hogen, Breiziz, Doue a du ganeomp,
* Ouz ar gwasker kalounek enebomp !
* Nan a dra zur, n’eo ket eun den marvek
* A ziskaro e Breiz ar Brezounek !
* Eur boblad tud n’hell beza dispennet
* P’eo ar memprou etrezo unanet…
* Ha bez’ ez eus eur vro ’vel Breiz-Izel,
* Leac’h ma kaver labour kaer ar gizel
* E peb parrez war vein an ilizou,
* Er berejou, war galz a galvariou ?
* Ha bez’ ez eus eur vro ’vel Breiz-Izel,
* ’Roaz buez da gant den a vrezel
* Brudet, evel Lez-Breiz ha Richemon,
* Gwesklin, Arzur, Pontkallek ha Klison ?
* En da histor, ô va bro Breiz-Izel,
* Me gav barzed evel ma ’z oa Luzel,
* Brizeuk, Kere, Kermarker ha Milin.
* Hep ankounât, en amzer goz, Marzin.
* Ha komz a rin eus a zent Breiz-Izel,
* Hag a skignas sklerder an Aviel
* Dre ar vro-ma, en denvalijen c’hoaz,
* O planta doun war bep torgen ar groaz ?….
* Netra na dalv, ha netra na dalvo,
* Va Breiz-Izel, va mamm garet, va bro !
* Va c’harantez, beteg heur va maro,
* Hep ehana, d’az veuli me garo !
Klaoda ar Prat.
Ton : Gwennili tremeniad.
* Eur zulvez, o pourmen,
* Hed da hed eur flouren ;
* Drant ha dibreder,
* E klaskis eur skabel,
* Er goudor d’an avel,
* Var bordik eur ster.
* II
* En tu all d’ar sterik
* E weliz eur plac’hik
* O kutuil bleûniou ;
* Ha me chom amguzet
* Gant ar c’hoant d’he gwelet
* Dre douez an delliou.
* III
* Ker koantik he c’haven
* Gant he jikoloden
* Var e bléo dû pod,
* Hag e lagadik glaz,
* Sklear evel ar mor bras,
* Var dreaz gwen an aod.
* IV
* P’he devoa kutuillet
* Pep seurt bleûnv marellet,
* A leiz he barlen,
* E koulmaz anezo
* Var eur brankik bezo,
* Gant eur vrouanen.
* V
* Hag en eur o c’houlma
* He c’hleven o kana
* Var ar gurunen,
* Gant eur vouez ker seder,
* Ha mouez eun alc’houeder
* Eur zônik laouen.
* VI
* « Te va c’hurunennik,
* » Em hano d’am dousik,
* » Te a lavaro :
* » Ar plac’h am blansounaz
* » Da garo varc’hoaz,
* » Da garo ato.
* VII
* » Va bleüniou a wenvo,
* » O c’houez a dremeno
* » ’Vel eur bouil moged ;
* » Mes kalon da vestrez,
* » Rozen a garantez,
* » A vleûnio bepred.
* VIII
* » Ia, mignounik tener,
* » Keit ha ma redo ’r ster,
* » Varzu ar mor doun,
* » E chommo da hano,
* » Disklabez ha beo,
* » Moullet em c’haloun.
* IX
* » Keit ha ma rei brezel
* » Ar skoul d’an durzunel,
* » Ar bleiz d’an danvad,
* » Me ’ vago kasôni
* » Eneb kement hini
* » Rai d’id kalonad.
* X
* » Keit ha ma richano,
* » Var he bodik dero
* » Ar rouzardennik,
* » Me a gano ivez
* » Sounik va c’harantez
* » Var bank va lochik.
* XI
* » Kentoc’h e vo gwelet
* » Ar pesk o tilammed
* » Var an douar letoun,
* » Eget na dremenin,
* » Heb tridal ha c’hoarzin,
* » A biou d’am mignoun. »
J. Quéré.
* Lar d’in, petra reaz-te, Breizad,
* Epad ma iouc’her : « Argad ! »
* Epad ma iouc’hent an dud fall :
* « Brezel d’an Iliz ! », e Bro-c’hall ?
* Lar d’in, petra reaz-te, Breizad,
* Epad ma iouc’her : « Argad ! » ?
* — ’Vel va bro Vreiz, me oa atao
* Soun ha stard, me oa war zao.
* Ar roc’h morse na bleg e benn.
* Morse na bleg an derwen ;
* E kreiz kounnar ar gwall-barrad,
* Roc’h ha derwen a zalc’h mad,
* Ar roc’h morse na bleg e benn.
* Morse na bleg an derwen,
* Hag eveldo me vez atao
* Soun mad va fenn ha war sao
* Piou a c’hoar stourm ’vel ar Breizad
* Pa vez deut poent ar stourmad ?
* Ar Breizad na dec’ho biken ;
* Piou dec’h ? an trubard hebken.
* Piou a c’hoar stourm ’vel ar Breizad
* Pa vez deut poent ar stourmad ?
* Eur gwir Breizad a vez atao
* E kreiz an emgann war zao.
* Va dourn krog mad en eur penn-baz,
* Me n’oun bet trec’het biskoaz ;
* Kroaz va Doue war va c’haloun,
* Biskoaz me n’am eus bet aoun.
* Va dourn krog mad en eur penn-baz,
* Me n’oun bet trec’het biskoaz :
* Leal ha gwirion, me vez atao
* ’Nep ar gaou, me vez war zao.
* Me gar va Bro, me gar va Breiz,
* Me gar he iez hag he feiz ;
* Ouz an nep ’rai d’ezhi brezel
* Me ’ stourmo betek mervel.
* Me gar va Bro, me gar va Breiz,
* Me gar he iez hag he feiz ;
* ’Vit he difenn, me vez atao,
* Evel va zadou, war zao.
* Pa vezo deut pred ar maro,
* Dispount, dinec’h, me ’ varvo ;
* Bevet am bo e gwir gristen,
* Mervel a rin heb anken.
* Pa vezo deut pred ar maro,
* Dispount, dinec’h, me ’ varvo,
* O sonjal e vo Breiz atao,
* E vo Breiz bepred war zao.