OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Loden gentan — XXI.

| ◄ Ar fe gatolik en Bro-Zôz dleourez da dispac’h Bro-C’hall | Ar « bill » a frankiz (1829). — Finvaden Oxford | Newman a gwita an iliz anglikan hag ac'h a da Rom. — Pusey a chom hanter-hent gant e iliz ritualist ► |
Setu eta bet hadet greun mat gant kloer Bro-C’hall : Doue hen lako da ziwan ha da voutan.
Da gentan e sav divalo a-walc’h : ken nebeut a zap a zo en ineo, ken yen ha ken feüs e ver e-kenver an Iliz Roman ! Setu ’vit-se oc’h arruout ar bla 1829, ha gantan ar « bill » a frankiz. Ar wej-man e sao ar Gatoliked o fenn. Nebeut emaint, mes danve a zo enne. Finval a reont ha lakat finv endro d’ê. Sklerijenni a reont sperejo ha toman ar c’halono.
Souezus zoken ar pez a c’hoarve. E lec’h ma zo ar muian a finv, elec’h ma par ar c’haeran sklerijen ar wirione hag e krog an êzetan tan ar garante, ec’h ê en Skol-veur Oxford, an hini vrudetan eus ar rouantelez.
Adalek ar bla 1830 en em lak pemp eus he doktored, tregont vla d’ê pe wardro, da lenn ha da hadlenn gant aket skrido an tado santel eus an Iliz : en o zouez Pusey, Keble ha Newman (lennet Niouman). Hep dale, ’vel just, e teulont ple ec’h ê bet torret gant Luther ha Calvin ar chaden a stage an Iliz anglikan ouz an ebestel, hag e oa chomet ar wirione gant an Iliz Roman. Sevel a ra brud diwarbenn o labour ; sperejo an oll a zo gante, hag i tomm zoken. Gori a ra an arne, a dra-zur. Fe, tarzan a ra, ha da vat, ar 14 a viz goueren 1833. Ar brezegen a ra Keble an de-se diwarbenn Reneadelez Bro-Zôz a zo evel eur strak-kurun. Ha da heuilh ar brezegen e nij tôl ha tôl eus Oxford, evel ken lies a luc’heden, levrigo bihan skrivet ar peurvuian anê gant Pusey, hag a skign menoziou an deolojianed yaouank e pevar c’horn ar vro. Hag e zo enne ? Setu aman ar pep pouezusan eus o danve : eskibien Bro-Zôz na deu ket o galloud eus an ebestel ; n’ê ket a-walc’h kridi, ret eo ive ober oberou mat evit bean salvet ; ar zakramancho a ro gras Doue ; bean a zo eur purgator ; rêt ê hadkemer an oferen ha kridi e tisken Hon Zalver war an ôter, d’ar goureo ; ret ê enori ar Werc’hez hag ar zent, ken lies a boent, evel ma weler, kemeret eus katekiz an Iliz Roman. Sklêr ê eman ôzerien ar skrido-man war an hent a gas da Rom ; seblantout a ra n’o deus ken nemet eur gammad d’ober : anzav ec’h ê an Tad santel ar Pab Vikel Jezus-Krist ha penn ar gwir Iliz.
Peadra, kwita ? da bennfolli eskibien an iliz anglikan. En em zastum a reont hag e kondaonont er bla 1843 menoziou an doktor Pusey
Kement hag ober, e torront anean eus e garg a berson.
# Loden gentan — XXV.

| ◄ Eskibien en Bro-Zôz. — An daou arc’heskob kentan. Wiseman ha Manning | An arc’heskob Vaughan : eur gatedral neve ; lezen ar skolio. | An arc’heskob a hirie : an Otro Bourne. — Ar c’hendalc’h Eukaristik : petra a vefe enep ► |
Tri bla goude, ar c’hardinal Manning a varve hag a leze gant an otro Vaughan, eskob Salford, e garg a arc’heskob. Setu roet da heman, d’e dro, an tôk a gardinal. Hag hen kenkent oc’h ober ar gammad vras war rôk ’n eur bozan ar men kentan eus eur gatedral neve. Bean e oa kent unan en Londrez, mes en eur c’harter distro ; ha neuze, dister e oa, re dister evit katoliked ar gêr, a gonted 600.000 anê elec’h an 60.000 ma oant er bla 1850. An iliz neve a zaver anei e kalon Londrez, tost d’iliz abati Westminster, eun iliz gaer a oa bet diframmet digant ar gatoliked e-kerz amzer ar Refurm. Bras a-walc’h e vo ar gatedral neve evit lakat enni diou pe daer iliz evel hini Gwengamp. Ha pegen kaer eta ! Breman, pan ê achu an diavêz anei goude nao blavez labour (1894-1904) ha pa zeller ouz ar pez a zo peurc’hrêt en he diabarz, e c’hell katoliked Bro-Zôz he diskoe d’o breudeur dianket, hep kaout da blegan o fenn.
Ar c’hardinal Vaughan, dre ma wele e iliz o sevel, a zante ive nerz e gatoliked o kriski, hag e gomzo o kemer mui-ouz-mui a bouez evite ha zoken evit ar penno brasan eus ar vro. Setu perak e savas hen da gentan e vouez evit goulen ma vije sikouret an oll skolio gant ar gouarnamant, n’eus fors a besort relijion e oa o mestro, ha ma vije muzuilhet ar zikour-ze diwar an niver a vugale a bleustre pep skol. Fe, dont a reas e dol da vat : ar bla 1902 ec’h eo bet botet al lezen a c’houlenne.
Nebeud goude bean bet e vennad evit e skolio, e varvas an otro Vaughan (19 a vezeven 1903). ’Benn neuze e oad krog da gempen an diabarz eus e iliz-veur : drezi eta e tremenas e gorv evit e obido.
Ne oa ket laket gant an Otro Doue evit ofisan enni ar wej kentan : An evurusted-se a oa miret evit an otro Bourne, an arc’hescop neve : heman he binnigas hag a ofernias enni noz an Nedeleg.
# Loden gentan — XX.

| ◄ Iverzoniz a zav o c’hein hag en em digoll. — O’Connell | Ar fe gatolik en Bro-Zôz dleourez da dispac’h Bro-C’hall | Ar « bill » a frankiz (1829). — Finvaden Oxford ► |
Distroomp kentoc’h d’ar blavez 1829, blavez al lezen a frankiz (emancipation akt). Al lezen-ze a reas, er voger denv a oa bet savet gant Heri VIII hag Elizabet etre Bro Zôz hag an Iliz gatolik, eur pikol toull. Gwelet hon deus o tremen drezan meur a lezen hag a zo mat evit Katoliked Iverzon.
Mes e keit-se e vrasae ha lakat a rêd da dremen drezan eun hent hag a gase war eün da Rom.
Arôk ar bla 1829, ne oa ket en Breiz-Veur, en enezen a rê sant Gregor anei enezen ar zent, ouspenn 150,000 katolik roman. Ha c’hoaz en nevoa kresket an niver anê er maread ma reas an dispac’h he reuz en Bro-C’hall, aboe blaio divezan an driwac’hvet kantved.
Da viz meurz 1791 ec’h arru en Londrez eun eskob breton, an ôtro De La Marche, eskob Leon, hag en Jerze hini Treger, an ôtro ar Mintier ; tec’hel a reont rak ar gwardo a glaske o zapout evit o c’has dirak an « Assemblée nationale. » Pez a damalle homan d’ê e oa bean a-grenn eneb al lezen an 30$^{et}$ a c’henver 1790, eul lezen hag a dorre gwestlo ar venec’h hag al leanezed, a leme digante, kenkoulz ha digant ar veleien hag an ilizo, o mado hag o lake en gwerz. Setu klask war hon daou eskob ; mes dont a reont a benn da gemer an tec’h hag int da Vro-Zôz.
Prestik e kemer eskibien all eus Bro-C’hall hent Londrez ha benn ar bla 1794, en em gavont eno 50 pe wardro.
An otro Ar Mintier a oa chomet en Jerze, ha gwell a ze evit beleien e eskopti ha ’vit beleien Breiz a bez. Adaleg ar mizio kentan eus ar bla 1792 e teu o zro da vean forbanet mar n’o deus ket touet al le a c’houlene digante lezen 1790. Darn eus beleien Breiz a chom en o bro hag a vev enni en kuz ’n eur ofernian ha ’n eur zakramanti. Mes meur a hini en em denn da Jerze ha da C’herneze. ’Benn divez 1793 emaint eno 3,268 beleg eus Bro-C’hall : en o zouez 90 eus eskopti Sant-Brieg ha 156 eus hini Treger.
Digemeret mat e oant bet gant an dud a vlenie an enezenno a-beurz roue Bro-Zôz. Mes ar bla 1796, aon gant heman ne glaskje brezilidi gall en em gemer oute, e c’hourc’hemenas d’ar veleien dont da Vro-Zôz. Meur a hini eus ar Vretoned a zistroaz neuze d’o bro e-kuz, hag ar re-all ac’h eas da Londrez gant an otro Ar Mintier.
E-pad ma chomas eskibien ha beleien Bro-C’hall dindan gouarnamant roue Bro-Zôz, ne baouezas ket e sujidi katolik ha darn zoken eus e sujidi protestant d’ober stad anê ha d’o zikour en o ezomo. I d’o zro en em diskoueas anaoudek ouz an digemer ken kalonek, ha kalz a vad a rejont endro d’ê d’an ineo. Meur a Zôz, ’n eur welet o spered a zouster hag a garante, en em domas oute hag a ziskas digante petra n’ê ket an Iliz Roman, ha petra ec’h ê : n’ê ket eul lezvamm gri, ha bean ’c’h ê eur vamm vat. Evel eur spontailh he gwelent kent : breman int didouellet, ha ne reont ken d’ei sello ken treuz. Bean a zo hag ac’h a daveti dioustu, hag ar re all, a c’heller laret o deus grêt eur gammad war-rôk evit mont d’he c’hât.
# Loden gentan — XXIV.

| ◄ Eur bern protestanted, eus ar re disketan, en em ra katolik | Eskibien en Bro-Zôz. — An daou arc’heskob kentan. Wiseman ha Manning | An arc’heskob Vaughan : eur gatedral neve ; lezen ar skolio. ► |
Beprêt ê e teu niver ar Gatoliked, ’n eur ober dek vla da vean ken bras en Bro-Zôz ma kav an Tad santel ar Pab, er bla 1850, ec’h ê arru ar c’houlz da uhelaat renk ar vro-ze dirak ar bed katolik : diwar vreman ne vo ken er vro a vision, mes eur vro a eskibiaj. Kroui a ra Pi nav enni eun arc’heskopti, hini Westminster, en Londrez, hag eun toullad mat a eskibien. Eun eskob hepken a oe hanvet en Bro Gymri, dre m’he devoa nebeud a gatoliked. Mes er bla 1898 e zo bet krouet eun eskopti en Menevia, ar gêr elec’h ma oa gwejall manati sant Divi, ha hanvet eno, diouz mennad Kymriz, eun eskob eus o gouenn, an otro ’n eskob Mostyn.
Nebeutoc’h c’hoaz a zo d’ober en Bro-Skos : eur vikelaj abostolik a zo enni, ha netra ken. Mes aboe ar bla 1878 he deus eun arc’heskob, hini Edimbourg, ha daou eskob.
Ha koulskoude e Bro-Skos, evel en Iverzon, eun darn vras eus ar vroïz o deus dalc’het start da fe gatolik o zado. Tud enezenno an hanter noz eo ar gatoliked vat-se, hag int Kelted a ouenn hag o komz skoseg. Dre ar Skosed digeltiaet eus ar c’hreiste eo e teuas ar brotestantiez er vro. Eno, evel e Breiz en amzer vreman, e oe gwir ar c’hrenn-lavar :
Gant ar yez keltiek e teuas ar feiz,
Gant ar yez estren ez eas er-maez.
Kentan eskob a roas Pi nav d’ean arc’heskopti Westminster, e oa an otro Wiseman, eur beleg iverzoniad. A hendall, eun den gouiek meurbet, eur skrivagner ha n’an devoa ket e bar evit skrivan en sôzneg. Er memes amzer e hanvas anean kardinal evit ober enor da gatoliked Bro-Zôz.
Ar re-man eta a greske an niver anê a vla da vla. Mes, o welet se, kalz a brotestanted a zavas trouz, gant a zroug ac’h eas enne. Unan anê zoken, eul lord, mar plij, da laret ê eun den eus an noblans uhelan, en em ankouaas betek prometi arc’hant hag aour d’an neb an nije sklapet fank gant an arc’heskob neve ; mes gwapaet e oe gant an dud a skiant vat.
Ar sort frouden na oa nemet eun tan plouz. Ne spontas tamm ar Gatoliked. Er bla warlerc’h (1851) e tigemeront c’hoaz en o Iliz eur pastor a zoare eus Iliz uhel an Anglikaned, an doktor Manning. Heman eo a oe hanvet er bla 1865, goude maro an otro Wiseman, arc’heskob Westminster. Dont a reas ive da vean kardinal ha kement a doujans hag a garante a diskoeas d’ean Londrez, koulz ar brotestanted hag ar gatoliked, ma teuas a-benn, er bla 1889, da zispenn eun diskrog-labour spontus, savet gant daou c’hant mil micherour, En e rôk ministred ar rouanez Viktoria o devoa klasket lakat anê da hadkrigi gant o labour, mes n’o devoa ket gallet en em dremen oute.
# Ar gristenien

| ◄ Ar Vretouned | Ar gristenien | Gloar da Zoue ► |
"Al laez"
* 2.
* Kanomp ni Bretouned, kanomp meulodi gloar. (bis)
* Eo deud Jesus ama da rei demp ar viktoar. (bis)
* 3.
* Kanomp ni kristenien, kanomp ni kalounek (bis)
* Eo hon Zalver bepred eun Doue Galloudek. (bis)
* 4.
* Kanomp ni pobl Doue, kanomp ni a galoun (bis)
* Eo Jesus deud er bed, da ginnik demp pardoun. (bis)
* 5.
* Kanomp da virviken, kanomp eta gant joa (bis)
* Eo Jesus deud er bed evit hon redima. (bis)
* 6.
* Kanomp eta laouen, kanomp ni deiz ha noz, (bis)
* Eo Jesus deud er bed, d’hon c’has d’ar baradoz. (bis)
# Ar gwir Blac’h Yaouank

| ◄ Gwreg al Labourer | Ar gwir Blac’h Yaouank | Baeen an Estig ► |
* Ar plac’h yaouank divlamm a zo ’vel eur rozen
* Hag a dôl en-dro d’ei, dous evel eur c’hlizen,
* C’houez tener ar glanded ; dre-oll, dre ma tremen,
* Eus he buhe dinam hi a lez eur skeuden.
* O ya, eur plac’h yaouank, p’he-deus poell ha furnez,
* Netra war an douar ’n eus he zalvoudegez !
* Skanv, laouen ha dinec’h, he mousc’hoarz dudius
* A had, en pep kalon, douster, spi frealzus.
* Bezan ’c’h eo ’barz eun ti eun êl a garante ;
* En he daoulagad don, melezour hec’h ine,
* E lenner peuc’h, fians ha lealded gwirion.
* Daoust na vo ket memes kaer-dispar he gened,
* Enni e strink ken reiz buhe, nerz ha yec’hed !
* Ar gwel anei hepken ’lak dudi er galon.
# Ar gwir vro

| ◄ Tristidigez | Ar gwir vro | Dilezet ► |
* Ebarz er palez kaer el leac’h m’ema brema
* Ene va mignounez euruz da-viken,
* Na me garfe gallout tanva, da vihana,
* Euz he levenez braz eul lodennik ebken !
* Med, siouaz ! kaer em euz en em glemm ha gouela,
* Chadennet e chomann e prizoun-kik ann den,
* Heb gallout d’am ene, skuiz gant buez ar bed-ma,
* Digeri braz ann or a gas d’ar sklerijenn.
* O ! perak ne deu ket ann dervez-se kentoc’h,
* Dervez kaer ar maro, da zigas d’in ar peoc’h
* Hag ann euruzted, e bro va c’harantez ?
* E bed ar verzerien, ia, paour keaz emzivad,
* Te gollo da-viken anken ha kalounad,
* Das klac’har a vezo distroet e levenez.
# Ar guellienen hac ar c’har

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar Gelionen hag ar c’har.
| ◄ An intanvez yaouanq | Ar guellienen hac ar c’har | Perrina hac he fodat laez  ► |
En eur c’hra sounn, lourd ha diæz,
E faç an heaul hac e vroez,
C’huec’h marc’h galloudus a chache
Ur voitur pounner evit doare.
Graguez, menac’h ha dud-coz
A bigne var droat oc’h ar roz.
Ar jao qæz a labour ferm,
En dour-c’huez ar c’heseq a derm.
Ur guellienen, eu ur bragal,
O scournija hac o boudal,
Var e meno a sonch dezi
Cass ar machin, hac a-zevri,
E flemm an eïl hac eguile ;
Var ar limon e azez ive,
E biq ar c’hocher en e fri :
Ne deus nemet-hi, en eur guer,
A guement a gass an affer ;
Dezi ebqen e an enor.
Ur sergeant eo, e penn ar renqou,
O planta couraich er c’halonou,
Evit assuri ar victor.
En dra ma, fistoul e clemm c’hoas
Rac ma lezer an drevel bras
Tout var he c’horf. Manac’h a lenn
E vrevier du ; hac amser pidi ve ? Ar c’hræg a gan var boez he fenn ; Pe sort vad gat ar guerziou-ze ?
Ar guellienen a voud, a rod,
Hac a ra cant sort qizou sot.
Dre cals a boan eo deut ar c’harr d’an trec’h :
Tennomp alan, rac bet am eus cals bec’h ;
Deut ar poent d’am pea brema,
Eme ar guellienen. Cals tud so er bed-ma,
Bresserien hac a blant o fri e peb affer ;
E peb affer e ve graç o divoër ;
Qer couls ive eus a bartout
E ve mad o c’hass en o rout.
# Ar guiozen hac he c’hamaradez

| ◄ Ar vezen derv hac ar benduen | Ar guiozen hac he c’hamaradez | Ar leon hac ar fubuen  ► |
Eur guiez prest da dreï he chass
Da zisamma a glasqe plaç.
Dre gomzou flour, dioc’h un ameseguez
E ellas caout e prest, d’ober he zieguez,
Lochiq he-bèn. Pa oe achu he zro,
Mæstres an ty a c’houlen ma rento
He zoull dezi : A poënt aoalc’h ez eo ;
Bet oc‘h ebars ur pennad mad.
Va chass munut ne boezont qet var droat,
E me he-bèn, qen brao : va list c’hoas pemzec dez.
Hac, evit troc’ha ber, digat he mignonez
E c’hellas caout un eil termen.
Deuët ar poent, e rer un eil goulen.
Ni ya er mæz, e me ar loen dic’hraç,
O tiscrognal he dent, m’ar d’oc’h goest evit cass
Ac’hanomp dioc’h o ty. He chass a oa deut bras.   Qeuz a vez peurvuya d’ar vad græt d’an dud fall :
Evit tenna ho tra, goude cals madelez,
E renqfot caout cann pe proces.
Roït un troad dezo hac e trufflint tri-all.
# Ar gwin mad hag ar gwin fall

| ◄ Ann den gouez hag ann tremeniad | Ar pesketer hag ar pesk bihan  ► |
Enn eur pod pri, louz da welet,  E voa gwin koz, gwin ar gwella.  Tamm dismeganz ne vije bet Ha pa vije lakeat war daol ar roue brasa ;  Tanveet e voe divezad.  Dioc’h he welet na varnit tra !  Sklear he lagad, enn eur weren  Gwin all, gant neuz da veza mad, A voe lipet dioc’h-tu : pep hini a c’houlen  Anez-han da efa ;  Ober ann dro a ra.  Pa ne voe mui diveraden, Ann holl a lavaraz ne dalveze netra.
Evel gwin en eur pod, er c’horf ema ’nn ene : Evit barn mad pep tra n’euz nemet Doue ann Ee.  Dirak he zaoulagad,  Evel dour er weren,  Ema ann drouk, ar mad,  E-kreiz kaloun ann den.
# Tried pennad — I

| ◄ Dirak Jaffa : an Angelus. — Eur skrilh. — An disken | Pok d’an Douar Santel. — Eur voskeen dister | Jaffaiz : piou ec’h int ; penauz int gwisket ► |
D’ar merc’her ar bevared a Wengolo. — Kentan tra a ran, eur wech kemeret troad ganin war an Douar Santel, eo poket d’ean. An holl belerined a ra ze, ha gant pebez kalonad en o c’hreiz ! Tremen a ra dre o spered an holl c’hraso an euz skuilhet an Autro Doue war ar vro-man epad pevar mil ’la, aboue krouidigez ar bed bete donedigez hon Zalver : aman e vevaz pobl Israel, ar bobl na oa nemetan d’ansav, d’*azeuli ha da zerviji ar gwir Doue, ar bobl a dlee dont dioutan an Hini a lakje ar peuc’h etre Doue hag an den, hon Zalver Jezus-Krist, gwir Doue ha gwir den war eun dro. Aman e vevaz hag e varvaz Jezus dre garante ’vidomp ! Aman e hadaz greunen an Aviel, deut aboue da zevel ha da vean eur ween vraz a danver breman he freuz binniget en kement læc’h a zo dindan an heol. An douar-man, an euz bet redet warnan ive, e mare ar c’hroazadeier, goad hon zud koz, deut d’hen difenn eneb an Turked dife ha digar, ar goad a red en hon goazio-ni.
Setu petra a zonjomp holl o poket da gæ Jaffa, ha meur a hini ac’hanomp n’int ket ’vit harz da c’hlebian ’nean gant o daelo.
A-boan eo bet d’in bean savet ha bean ’n em laket da gerzet, ma santan an douar o krenan ha, koulz laret, o kouac’han hag o tec’hel dindan ma zreid evel pa vijen c’hoaz o kerzet war leur al lestr : peadra da rei da gredi d’ar re am gwele o kerzet e oan mezevennet.
Ze, avad, na bad ket pell : adkustumi a ra buhan ma zreid pouezan war an douar. En em stardan ’reont war an hent meinet fall a zav euz ar mor da greiz kær. Poultr e-leiz a c’holo ’nean. Ha pegen moan ! ha pegen kamm ! En daou du, tier vil, tier paour, a-wejo enne stalio louz. War hon dorn mad e kavomp eun nor goz, *kelc’het euz kroec’h, ha ni da dremen dindani ha da ziskenn en eun ti a gavan henvel aoalc’h ouz diabarz eur forn ; ar magorio ’zo e noaz. — « Daoust petra eo an toull-man ? » a laromp an eil d’egile. — « Aman, eme hon fautr a-raug (unan euz an Tado yaouank deut euz a Jeruzalem da benn-hent d’imp), aman en em gavomp en eur « voskeen » da laret eo, en eur sort iliz goestlet, gant an dud divade, da Vahomet o falz profet. En homan, dre mac’h eo bihan ha paour, hon deuz gallet dont hep lemel hon boto ; red e vo d’imp, avad, hen ober kent mont en moskeenno meur Jeruzalem.
Mar gomp deut da welet homan, eo ’vit kerzet, ni hon-unan, e læc’h ma kerzaz, ’læc’h ma kouskaz gwech-all sant Per ha læc’h e welaz, dre e gousk, treo burzuduz. Deuet e oa, galvet gant ar Spered-Santel, da welet Simon ar c’hivijer a oa o chom aman. »
Poan hon deuz o kredi e c’hell ar Vuzulmaded (diskibled Mahomet) sellet an toull vil-man evel ti Doue.
# Tried pennad — VI

| ◄ En eur garrigel. — Liorzo Jaffa. — Gwe oliv ha kaktus. — Ed ha hei | Bered Ramleh. — Traouien an Ouad-Sari | Eur garavanen. — Ouigel a ouigel !… — Gar Bittir ► |
Tremenet ganimp kær Lydda, e kavomp unan vrasoc’h : Ramleh. Rei a rer amzer d’imp (5 munut) da vont da welet he bered a zo ’stok d’ar gar hag a zo enni mein-be evel ’n hon re-ni, nemet war an daou benn e zo, ’n o zav, daou venik moan. Digas a ra ar re-man sonj an nefoa an den maro daou æl, eun æl mad hag eun æl fall ; an dra-ze e tle eur Muzulman mad hen kredi.
Goude Ramleh n’eo ket ken kompez ar vro ha ma oa arauk. War zav ec’h a muioc’h an hent ; tosenno a welomp en daou du d’imp, pell-pell.
En hon c’hichen, war hon dorn kle, eo troc’het ar blenen gant gwele goullou eur *froud. Da vare ar glaveier, e ve karget a zour, mes, pell ’zo, eo dizec’het. Ar vein a ruilhe a zo berniet digompez du-man ha du-hont, hag, en o zouez, e vout louzo ha yeotenno treut treut a ve peuret gant ar *chatal.
Deñved du ha zaout a welomp a vagado braz, ha seblantout a reont kaout da beuri o goalc’h ; koulskoude, da wir, na dle ket bean dru ar boed na hir ar jech evite. Na vefomp ket souezet, pa vo roet d’imp deuz o c’hik da zibri, mar ve sec’h, lerek ha diæz da chakat.
Da c’hortoz tanva kik ar vro-mam, e tebromp war-dro deg heur hon hadlein : eur c’hropad rezin, eur begad bara ha, ’vit hen sikour da zisken, eur bannac’h gwin. Daou pe dri euz ar belerined yaouank a dremen en hon zouez evit hon serviji : æzet eo d’ê mont euz an eil bagon d’eben, rag bean ’zo eur pont etreze.
Breman, pan eo hadnerzet hon c’halon, e kanomp gant levenez an Ave Maris Stella.
’Benn eo achu, e seblant hon zren bean æt chouk en eun toull don. E bep tu d’imp, eun dosen a zav a-bik betek pevar pe bemp kant metr : an hent-houarn nan eo nemet eun troc’h græt ’barz koste unan anê. En traou, dindanomp, e teu o zreid da stokan ouz gwele goullou an Ouad-Sary, a hedomp ’boue plenen Saron.
Breman n’euz ket ennan eul lommik dour, mes tremenet ’neuz drezan *livadenno spontuz o deuz helpennet ar vein an eil war egile. Treo-all n’o devoa ket da helpenn, o vean n’euz aman na ti na gween. Mein, avad, a zo e-leiz ; na wel an nen nemete, mein ouz troad pep tosen, mein en he c’hrab, mein war he c’hriben. Kaout a rey c’hoaz an Ouad-Sary peadra da ruilhal epad kalz a vlavejo.
Fe, beteg-hen an euz bet labouret aoalc’h : heñ an euz bet kleuzet an draouien striz-man. Hag, en e gonnar, n’an euz ket gouveet digori, en e rauk, eun hent eün : ’vit heman bepred, a zo ennan meur a gildroen.
Marvad ive, n’an euz ket bet da dibab : pa gave ar roc’h kalet dirakan, e troe diwarnan hag o klaske eul læc’h goakoc’h evit tremen. Deut eo a-benn da doullan an dosen hag eul loden euz ar blenen. Mez n’an euz ket gallet kleuzan e wele betek ar mor. Goude bean bet trec’h war ar vein ar c’haletan, eo bet trec’het, heñ e-unan, gant an træz a ra eur gouriz ledan d’ar mor, tost da Jaffa. Eno eo bet lonket bep pla bete breman, hag eno e talc’ho da vean lonket. En em zilan ’ra neuze a-dreuz d’an træz, kement ha ken bihan ma teu da gouean er mor Kreizdouarek.
# Triste er barh

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Tristedigeh er Helt.
             De Vlei-Lanvaus.
« Hur hroueet e hues eid oh, o Doue, hag ankinet e vo hur c’halon beteg ma tiskuehou enoh. »
* Iaouank on : N’em es chet hoah ugent han ;
* En hiaul tro ha tro d’ein e skuill e sklerder tan,
* Er bleu ar en aùel e gas d’ein ou front vat,
* Ha neoah me zou lan a velkoni dalc’hmat.
* Perak ’ta ? — Doue e houer : Pe groueas er Breton,
* Ean lakaz en driste e donded e galon.
* Arriùet on en oed e vourer e biùein,
* E ridek d’er parkeu, e hoari, e kanein,
* En oed ne chonjer ket en amzer hag e bas,
* Indan me zreid er bleu e zigor de bep pas :
* E kreiz er blijadur, neoah, ankinet on :
* Doue lakas en driste e kalon er Breton !
* En holl dud tro ha tro e hoarh d’en neue-han ;
* En estig ar er bar e lar e son vraùan,
* Rah en ened e streù ou fazieu guiù en er ;
* Ha me, pe gemeran me zelenik dister,
* Hirvoudein ’hra berped : ne houeran meid un ton :
* à Doue lakas en driste e kalon er Breton !
* Peb tra e zeliche gober d’ein leùine :
* Iaouankiz ha frankiz, bleu er prad, hiaul en ne,
* Petra muioc’h ’zou ret, d’ober un den euruz ?…
* Ha neoah, er bed-men ne gavan ket bourus
* Un dra bennak ataù e vanka d’ein ennon :
* Doue ’lakas en driste er kalon er Breton !…
* O men Doue ! En dra-se e hoantan-me bremen,
* Hui e !… Rak ar en doar ne hramb nemeit tremen,
* Rak n’e ket aveiti ’ma groeit hur haloneu !
* Mez pe huelemp o tont karig gwen en Ankeu
* Eit hun dougein du-ze, gennoh ; barh en nean don…
* Neze ’vou leuine e kalon er Breton !
BLEIMOR.
# Tristedigeh er Helt

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Triste er barh.
| ◄ Pried er barh | Tristedigeh er Helt | Judica me  ► |
« Fecisti nos ad te, Deus, e irrequietum cor nostrum, donec requiescat in te ».
(S. AUGUSTIN., Confess.)
Youank onn. N’em ès chet hoah guélet uigent han En héol tro ha tro d’ein e skuill é vanneu-tan Er bleu ar en aùél e zégas d’ein ou huéh, Ha neoah me zo lan a velkoni dalbéh… Perak ’ta ? Doué e oér. Pe grouéas er Breton, Ean lakas en dristé é chom én é galon.
Dégouéhet onn én oed e vourér é véùein, E rédek ér parkeu, é hoari, é kañnein,
Én oed ha ne chonja nag é bé nag é mén, Nag é stèr er vuhé ken fonus é tremén.... E kreiz me flijadur, neoah, ankinet onn : Doué lakas en dristé é kalon er Breton.
En dud tro ha tro d’ein e hoarh d’en neùé-han ; En estig ar er bar e lar é son vraùan, Rah en éned e streù ou fozieu guiù én ér. Meit mé pe geméran me zélennig distér, Hirvoudein ra bepred, ne oéran meit un ton : Doué lakas en dristé é kalon er Breton.
Pep tra e renkehé gobér d’ein leùiné : Youankiz ha frankiz, bleu ér prad, héol én né, Petra zo ret muioh eit em hanùein eurus ? Ha neoah, er bed-man ne gavan ket bourus, Un dra benak ataù ’m ès diovér dehon : Doué lakas en dristé é kalon er Breton.
O men Doué, en dra-sen e vank d’em hoanteu-dén Hui é ! Rak ar en Douar ne ramb nameit tremen ! Rak n’é ket aùiti ’ma groeit hor haloneu… Meit pe ùélimb é tont karig guen en Ankeu Eit hon dougein duhont, genoh, ’barh en néan don : Neuzé vo leùéné é kalon er Breton !
1904.