OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ar Merour Paour

| ◄ An daou Ganer pe Mouez kenta an Awen | Ar Merour Paour | Maro va c’hi koz ► |
Da F.-M. Riou.
* Chom a ra en eun ti-balan,
* Karget a vugale vihan,
* Diannez, diarc’hant ha paour
* Evel lojeiz meur a verour.
* Beva ’ra e-giz eun ejen
* Dindan ar yeo er park pa denn,
* En eur wel’t hepken an ero,
* An ero keit ha ma pado.
* Ha, goude labourat bemdez,
* A-boan ma chounit e vuhez :
* Bara ha yod ha patatez
* Hag a-wechou souben al laez
* A zo e bred, da lein, da goan,
* E peb amzer, en hanv, er goan,
* Rak an tammou kig a vez ral…
* Alïes renker o gedal !
* E zilhad penselied, truilhet,
* Eur wech ar bloaz ne vent gwelc’het ;
* Ma na vije ofern da zul,
* E varo n’en defe muzul :
* En deiz-se ’ra eun tamm kempen
* D’e zaouarn, d’e fri ha d’e benn.
* Ne vev mat en e aezamant,
* N’en deus morse kontantamant :
* Pa ’n de maget e vugale,
* ’C’hoanteont mont war ar bale,
* Hag ar merour, en e gozni,
* A vez dilojet eus e di.
* Aman, du-hont ’z a war zevez.....
* Set evitan an dïenez,
* Pa na renk ket astenn e zorn
* Da choul an aluzen ’n eur c’horn.
# Ar Melezerioù Arc’hant

    Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll testennoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ an destenn emaoc'h o klask.
Er Barzhaz Breizh, gant Kervarker :
* Mellezourou arc’hant (1846)
* Mellezourou arc’hant (1867)
* Ar mellezourou arc’hant (1883)
# Ar Mene o c’henel.

| ◄ Ar Bley hac ar Vouïs. | Ar Mene o c’henel. | Ar C’hy coz hac e Vestr.  ► |
FABL 23.
Ar Mene o c’henel.
Eur brud a voa a yez a-bell
E cleie ar mene genel.
Ar bobl tout en em assamblet
A yez d’e gichen da voelet.
Pa voaint aru en e gichen
E teujont neuse da gompren
E vije monstr cruel ha cri
A raje d’ê cals a anvi.
Gant cals a aon, frayeur ha spont
E sellent penaus vije cont.
Anfin ar mene a c’hanas,
Hac e voeljont eun tamic raz,
Ha ma commanças a dra sur
An oll da c’hoarzin dreist muzur.
Sans moral.
Tud glorius, bombanserien,
A roï d’an oll evit creden
E raint traou bras hac excelant,
E zint tud fur, crèn ha prudant.
Pa ve qistion da ober,
A boan e ve bian dister,
Ha ma servich ho faziou cley
D’ar voapaërien evit prey.
Item.
Ar fabl a zisque dre e c’hauz
Non pas qemeret a aon fauz,
Rac alies bras e crener
Gant treo bian ha dister ;
E teu ar spont da vea voaz
Evit n’en dê james ar glaz.
Eun dra dign deus a farceres
A ra demp crena alies. :
# Ar Merdedi

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar merdedi.
| ◄ Yann an Arc’hantek | Ar Merdedi | Kervegan hag an Tourello ► |
* Selaouet holl hag e klewfet
* Eur werz a zo neve savet,
* Gret d’eur vanden vartoloded,
* ’Oa war ar mor don ambarket.
TRADUCTION. — Écoutez tous, et vous entendrez — Une gwerz nouvellement composée, — Faite au sujet d’une bande de matelots — Qui s’étaient embarqués sur la mer profonde.
Chanté par Menguy et Léon, Carhaix.
# Ann Itroun Varia Remengol hag he felerined (ton)

| ◄ Huanaden diveza ar barz | Ann itroun Varia Remengol hag he felerined | Salud da Remengol ► |
N°18.
# Ann amzer da dont

| ◄ Noluit consolari | Ann amzer da dont | Ann Angelus ► |
* Me na rann van hag hen vo braz,
* Na rann van hag hen vo bihan,
* Oar ann dol ouz ar bara poaz
* Bihan pe vraz me na rann van.
* Da guz-heol pe da darz-ann-de,
* Ann awel iud adren d’am zi,
* Gant peb amzer, e peb mare,
* Laouen me na vinn gwelet mui.
* Ma klevann komz kichen ma dor.
* Komz pe c’hoarzin pe gizio all,
* Nemet pa ganer me’ digor
* En evor ’m euz kanet gwechall.
* Gwechall barz eur roantelez
* Den joausoc’h n’ho pize kat ;
* Breman eo mud ma c’halon gez
* ’Vel ronsed skuiz d’ho skourjetat.
* Hogen n’on ket c’hoaz tost d’ar ger,
* Ha dent eo ann noz tro-war-dro ;
* Ar ger rai ’vid-on ar c’hleuier
* N’e ket toullet c’hoaz ’barz ma bro.
* Hag ar steredenno kuzet
* Enn oabl ken du hag ann ifern,
* Evel ar golo ve mouget
* Goude bet laret ann ofern.
* Aliez a gan em ine
* Ekleo ann amzer dremenet,
* Hag evel ar c’hlaz’ son goude,
* Siouaz ! ann amzer da donet.
* Wecho fell gan-in eunn huvre
* ’N euz ma heuliet bete Bro-Chall :
* Enn huvre-ze ma kredfenn-me’
* Ha mar padfe beteg ’r bed all !
* Ar vue pe ve hir pe berr,
* Du-hont afenn hep sonj ebed ;
* ’Ved ar pesketer dre eur ster
* Hep gouzout a oar draou bepred.
* Gant ma vo hi ouz ma gortoz
* Ioul ma Doue ra vezo gret !
* Benn vinn gant-hi er baradoz,
* Pell vo ma spered ’m bo kollet.
# Ann aotro Penanstank

— Aliettik, ma merc’hik koant,
Red vo monet da Benanstank ;
Red vo monet da Benanstank,
Pe goll ar gwir ar gomanant. —
 — Ma vije beo nep am ganas,
Evel ma ’z eo nep am magas,
N’am c’hasje ket da Benanstank,
Pa golje tric’houec’h komanant !
 Komanantjou ’walc’h ’zo er vro,
Pa meomp arc’hant, ni a breno, Ha ma enor, pa vo kollet,
Gant ann holl vad n’hen prenfenn ket. —
’Nn aotro Penanstank ’lavare
D’Aliettik, un dez a oe :
— Aliettik, ma c’hoarik finn,
Deut-c’hui ganin-me d’ar jardinn ;
 Deut-c’hui ganin-me d’ar jardinn,
Da glask ur bouket louzou finn ;
Ma tiskouezinn d’ac’h al louzou
Ez-ia d’ober ma zoubennou. —
 — Et da laret ho ofern-bred,
Ha bars neuze am bo hi gret, Ha mar plij d’ac’h, c’hui hi debro,
Mar na blij ket, c’hui hi lezo. —
 — Aliettik, ma c’hoarik koant,
Deuit-c’hui ganin-me d’am c’hambr,
D’ zivreïna per hag avalo, Pe-re ’zo eno pell a zo. —
 — Mar d’eo breïnet ho avalou,
N’eo ket me ho debro, aotrou ;
Ho zaolet d’ar mooc’h ha vont debret,
Setu ’nn avalou divreïnet ! —
— Aliettik, ma c’hoarik ker,
Deut-c’hui ganin-me d’am sellier ; Deut-c’hui ganin-me d’am sellier,
D’eva gwinn douss evel ar mel. —
 — Salv-ho-kraz aotro, na inn ket,
Ar gwinn n’ zere ket d’ar merc’hed ;
P’am bo zec’het, me evo dour,
Ha ’bedo Doue d’am zikour ! —
’Nn aotro Penanstank a lare
D’Aliet ar Vad, un dez a oe :
— Aliettik, mar am c’haret,
Ur bloaz c’hoas ganin a chomfet. —
 — Ur bloaz bo poa ma goulennet,
Ur bloaz am euz ho servijet ;
Ur bloaz am euz ho servijet,
Ewit pelloc’h na chomminn ket ;
 Ha setu ar gomanant d’in,
Aotro Penanstank, ’n despet d’ho fri ! Me a ha gwerc’h dimeuz no ti,
Seiz vloaz ’zo na oa et hini ! —
 — Aliettik, d’in-me laret,
Pelec’h ez oc’h bet kouantjet ? —
— En korn ann tann, en ti ma zad,
Me ’m euz klewet meur a gomz vad :
 En korn ann tan, en ti ma zad,
Me ’m euz klewet meur a gomz-vad,
Pa oann-me euz da luskellad…… Te ’ zo d’in ur breur-mager mad ! —
 — Aliettik, me ho kwelo
En ker Landreger, pe war-dro,
Hag ho kof beteg ho lagad, Brases euz ur c’hokinn bennag. —
 — Mar be euz ur c’hokinn a vo,
Kred ’n es kalon m’hen eureujo,
Mar na ve euz un den dimet,
Pe’n den da Zoue konsakret.
 Te ’zo eureujet d’ann iliz,
Ha dimezet d’ar zakrifiz :
Mar sonjfes, Penanstank ’n as pec’het,
Asuramant n’hen grafes ket ! —
Kanet gant Godik Rio, mates en Kerarborn. — 1847.
# Ann Ofern Wenn

| ◄ Mein-be | Ann Ofern Wenn | Lann-Treger ► |
* Ho-man zo eunn dra erru mad
* Etre Landreger ha Langoat ;
* Ken gwir erruet ann dra-man
* Hag eman en env sant Ervoan.
* Ha diwall zo ouz ann ifern
* D’ann hini diskaz ann ofern,
* Hep hi c’hana ’pad he vue :
* Eur wech maro renko neuze.
* D’eunn nozvez eta eur mevier
* Dre Lok-Mikel oa ’vond d’ar ger.
* Daouzek tol anter-noz skoaz :
* Hag hen dalc’het war ann hent braz,
* ’Vit-han en hent na wele den ;
* Nemet kleve tud o tremen,
* Pa daou ha daou, pe tri ha tri,
* O tond euz garden Minic’hi.
* A Na gir etre ann ineo.
* Gand peb-unan oa eur golo.
* Adren d’ar bale binniget,
* E giz eur manac’h dilerc’het
* Deue eur c’hloaregig en gwenn,
* ’Vel da oela pleget he benn ;
* ’Vit laret he ofern gentan
* Me chans deue gand ar re-man.
* Burzuduz vije da welet,
* Evel eunn oter kempennet
* D’ann oviso kaner out-hi,
* Sant-Mikel neuze ’lugerni,
* Lugernuz ann tour tro-war-dro,
* Ar c’hloarek ’vel m’oe et eno.
* Hag eur burzud all az oa c’hoaz
* Ann ineo war ann hent braz,
* Peb-hini gand he c’holo gwenn,
* Evit chelaou ann oferen.
* Sav eta, sav, awelik-noz,
* Da gas beteg ar baradoz,
* Evel pedenno ann ele,
* Ar c’hlemgan a deu alese,
* Peden ha klemgan pinijen
* Evid ar c’hloareg en anken ;
* Rak ar re padjont evit-han
* En ho bue, ’ra c’hoaz breman :
* D’ar re garet a chom ato
* Ha koun ha keun dreist ar maro.
* Hag ann awelik-noz neuze
* Evel ann ogro a gane
* Uz d’ar golo, pe ’vel ar groz,
* Hep ho mouga, ann awel—noz.
* Ha goude ken burzuduz all
* Vije da glevout en noz dall
* Endro d’ann tour o c’houl digor,
* ’Vel ouz eul lestr, eunn evnik-mor ;
* Ter gwech oe klevet, en noz-ze,
* Klemm ar goulm-mor a darnije ;
* Evel kloc’h-gelw d’ann ofern-bred :
* — Introïbo, — lare bepred...
* ’Deio warlerc’h, eur baleer
* Goule gant sakrist Landreger :
* — Evit petra, ter noz a zo,
* Eman ar c’hleier ’vond endro ?
* ’Vid eunn tan—gwall e marteze ?
* — Evid danve eur belek e,
* Et d’ar bed all hep ofernian,
* A vrall ar c’hleier ho-unan.
* Ha na gave ket eur c’holist
* D’he ovis, eme ar sakrist,
* Nemed eur mevier, en hent don,
* Ar pec’hed marvel ’n he galon.
* Siouaz ! ’vit Ronan e, maro
* Arok belegia ’n he vro... —
* Mar d’eo erruet kement—ze,
* Ra frealzo ’nn Otro Doue !
# Ar vleuen gentan

| ◄ Eun devez a blijadur | Ar vleuen gentan | Al levriou koz ► |
* Ar gouanv oa tremenet, ar plac’hig a ouele,
* Enpad pevar miz hir, staget war he gwele,
* He devoa hirvoudet… Ha daoust d’am amzer vad,
* He foaniou a greske, gwasoc’h e oa he stad :
* Eun devez koulskoude, eur bân-heol, o dudi !
* A gargas he c’halon a levenez, a spi…
* — « O zav, eme he c’hoar, gant kan al lapoused
* » Dalc’hmad d’an dudou klanv e tizro ar yec’hed…
* » Deus ganin-me breman da vale ar maeziou,
* » Marteze e kavfomp en tu pe du bleuniou ;
* » Mar kavomp eur vleuen, eur vleuennig hepken,
* » Ar c’hlenved a dec’ho… Bez seder, bez laouen ! »
* Hag ar glanvourez paour, kasti, dinerz da vad,
* Skoazellet gant he c’hoar, a ankoua eur pennad,
* Hag ar c’hlenved garo, hag he foaniou kaled :
* — « Oh ! ar yec’hed, emei, pebez evurusted ! »
* Pep tra en dro d’ezi a zeblante laret :
* — « Bez seder, bez laouen, ar gouanv zo tremenet ;
* » Pa gân al lapoused gant an amzer-neve,
* » An den n’hall ket mervel… Re vantrus e ve ze !
* » Bez frealzet eta, hepdale ar glazur
* » A wisko a-neve ar c’hoajou ken hudur ;
* » Pa hadvev ar maeziou, pa ziwan ar bleuniou,
* » Komzomp eus ar vue, ankouaomp an Ankou ! »
* Goneet hep gout d’ei, ar glanvourez neuze,
* Gant kalz a blijadur a hunvre er vue :
* — « Mervel breman, emei, hep bezan bet bevet…
* » Ar bleun na varvont ket hep bezan bet bleuniet ! »
* Ha hi o vouskana, seder ive d’he zro,
* A glask, a hed ar c’hleun, ar vleuen a denïo
* Da laret d’ei eo gwir n’hall ket an den tec’hel
* En kreiz e yaouankiz : beva araok mervel !
* Kavet ez eo ganti ar vleuen e klaske,
* Nag ez eo kuzet koant dindan ar yeod aze !
* A boan eo c’hoaz digor… Eun daou pe dri devez
* Ha hi a zispako evel eur rouanez…
* Mar na vije pec’het he doa he c’hutuilhet,
* C’hoant he deus d’he lezel ken ma vezo gwelet
* Hag hen hi a c’hallo bleunia ha dispaka :
* — « Mar teu d’ezi bleunia, me a c’hallo beva ! »
* Diwar heuze ar plac’h a deue bep kreiste,
* Da welet he bleuen gant kalz a garante ;
* Herve sonj he c’halon he yec’hed oa ken striz.
* Hag eur vleuen dister kuzet dindan ar gliz…
* Eun devez, o glac’har ! ar vleuen ken tener,
* Dindan eun nosvez-reo a gollas he c’haerder ,
* An de warlerc’h ar plac’h he c’havas pulluc’het,
* Outi na oa netra nemed deliou krazet…
* Neuze ar glanvourez da sonjal a chomas,
* War he diouchod koac’het daerou stank a ruilhas
* « Ar vleuen zo marvet hep bezan bet bleuniet,
* » Me ive a dec’ho hep bezan bet bevet… ! »
* Eun amzer ar yenan warlerc’h an heol klouar,
* A lakeas an erc’h da c’holo an douar ;
* Ar plac’hig kez, mantret, a gouezas adarre,
* Ar c’hlenved milliget a grogas didrue.
* Da dri devez goude, henvel ouz he bleuen,
* Hi a dec’has pell, pell eus hon zammig traouien,
* Hec’h ine vel eur goulm ’nijas dreist d’an oablou,
* A yeas da vleunia da liorz an Nenvou !
# Ar viltansou

| ◄ Ann neiz | Ar viltansou | Maro ar c’hi ► |
* Gwelet hoc’h euz, hed ann nozveziou,
* Pa bar al loar hag ar stered,
* Ar c’hornandouned er goaremmou,
* Kendirvi d’ar c’horriganed ?
* Ne lazont ket ann dremenidi,
* Karet a reont avad farsal ;
* Na zistroit ket divezad d’ho ti,
* Ma n’hoc’h euz ket a c’hoant dansal.
* Klevit mad ann dra burzuduz-ma
* Arruet gant Jakez, eunn nozvez ;
* D’ar bourg ez eaz da brena bara,
* Eur foultren tor a galz a bouez ;
* Hogen, enn eunn tavarn e chomaz
* Keit amzer dirag eur werenn,
* Ma n’oa ket gwall abred pa zistroaz,
* Gand ann dorz pounner war he benn.
* Arruet o goaremm ar c’honikled,
* Pell diouz ann tiez hag ann hentchou,
* E kouez e-touez ar c’hornandouned
* Hanvet ivez ar viltansou ;
* Kerkent enn he zaou zourn eur kroget,
* Ha Jakez, e-kreiz ar vandenn,
* A rank, sentuz, dansal ha lammet,
* Gand ann dorz pounner war he benn.
* Kement e lammaz hag e tansaz,
* Hed ann noz, gand ar viltansou.
* Ma teuaz da ziskenn enn he ziskoaz
* He c’houzouk, he c’hronch, he c’hinou
* Da c’houlou-deiz ann amezeien
* A gavaz Jakez enn he za,
* Nemed, o burzud ! e leac’h he benn
* N’oa mui nemed ann dorz vara !
* Setu neuze gwella ma c’hallont,
* Hi, da zachell kren war ho vleo.
* Gant fisians d’hen lakat, evel kent,
* Da vihana ma’z oa c’hoaz beo ;
* Euz he c’houzouk n’ho doa ket gallet
* Diframma nemed ann hanter,
* Setu perag eo bet leshanvet
* Er vro : Jakez ar c’houzouk verr !
# Ar vestrès gaouiad

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Ar Vestrez gaouiad.
| ◄ Mestres ar c’habitenn | Ar vestrès gaouiad | Portret ma mestrès ► |
Me ’m oa choazet eur vestrès hac a blije d’in,
Hac oc’h essa hi zrompla a oan tromplet gant-hi.
 Et rabari, coucou Marion,
 Et rabari, coucou !
Ha me o c’houlenn ont-hi, ken coantic ha ma oa,
Ha me o c’houlenn ont-hi ha dimezet a oa.
Hac hi o respont d’in-me ’wit dimêt na oa ket,
Mes arri oa war ar poènt hep dale da voned.
Hac hi o respont d’in-me a oa merc’h eun ti mad,
A oa pewar c’har houarn na dindan loch he zad ;
A oa pewar c’har-houarn na dindan loch he zad,
Ha pewar vad a gezec a oa d’ho charread ;
Ha pewar listri carget a defoa war ar mor,
Hac ebars en Sant-Malo, peder dor franc digor
Mes ar peder dor digor defoa en Sant-Malo
A oa eun tammic ti pri gant tammô prennechô ;
Ar pewar listri carget a defoa war ar mor
A oa peder houadès o vragal war ann dour.
Hac ar pewar c’har houarn oa dindan loch he zad
A oa eur guele guial, dindan-han pewar zroad.
Ar pewar mad a gezec a oa d’ho charread,
A oa pewar c’hâz bihan a oa bet ’n eur c’hlodad !
Jean-Yvon an Bêlec, Gwénézan. — Bégard.
# Ar vezen hag ar zitrouillezen

| ◄ Maro eur Breizad yaouank | Ar vezen hag ar zitrouillezen | Kroazik va Gwestlou ► |
D’am mignoun Job Ar Gall, e Bourc’h Plougastell.
* Great mad en deuz Doue peb tra !
* ’Vit displega ’r wirionez-ma
* Tro ’r bed n’eo ket red d’in ober,
* Er zitrouillezen he gweler.
* Eur c’houeriad piz a zonje
* E teoder ar frouezen-ze,
* Ha peger moan eo he zrojen,
* Hag e savare evelenn :
* « Petra zonje ’ta hor C’hrouer
* « Pedo an traou-ze oc’h ober ?
* « Ar zitrouillezen-ma ’vit sur
* « A zo lec’hiet fall gand ar Fur !
* « Asa ! m’em bije he c’hrouget
* « E blenchen eun derven galet,
* « Gwell e ve bet, e gwirionez :
* « Hevelep gwez, hevelep frouez !…
* « Pebeuz gaou, Fanchik, n’oud ket bet
* « E kuzul da Zoue galvet !…
* « O ! ia, neuze — netra sklearoc’h —
* « Pep tra a vije bet gwelloc’h !
* « Ha perak ar frouezen vez,
* « Ha n’eo tamm teoc’h eged va bez,
* « Ne ma leac’h ar zitrouillezen,
* « Hag houma e beg ar wezen ?… »
* Ar zonj-se nec’he ’n den faro,
* A ieaz dindan ar gwez dero,
* En eur lavaret : « Na gousk ket
* Neb en deuz kement a spered ! »
* Morgousket edo pa gouezaz
* War he fri hir, hag a gignaz,
* Euz eun derven ar frouezen,
* Me fell d’in laret ar vezen.
* Difuna reaz oc’h en em glemm ;
* Hag o kas he zorn war he zremm,
* E kav ar vezen c’hoaz rostet
* Oc’h he varo gand goad kaoulet....
* He fri kignet a reaz d’hon den
* Komz egiz-all hiviziken :
* « O ! o ! diwada ra va fri,
* « Emezhan, vont war-zu he di ;
* « Petra vije ’ta digouezet
* « Ma vije war nezhan kouezet
* « Eur beac’h pounneroc’h ’vit ar mez,
* « Evel ma ’z eo ar sitrouillez ?…
* « N’eo ket falvezet da Zoue,
* « Hag abek en doa evit-se !… »
* Daoust na gaver ket aliez
* Euz an dud-se en hon touez ?
* Ia, Doue a oar mad petra
* A zo evidomp ar gwella…
* N’en deuz great netra dievez,
* Her gwelet a reomp mad bemdez.
# Ar veuc’h laër

| ◄ Pipi an Divead | Ar veuc’h laër | Covesçion eur pautr dilicat  ► |
1
Er barros a zo eun doctor ac a possed ar squiant Da gentilat, en daou vunut, d’an tourc’h ar muia friant. Na ve quet cavet me bari, er Rouanlelès antier Eun den acquitoc’h eguet han d’ober sparlo d’ar zaout laër.
2
Gwech all e meus bet lavaret voa scrivet em flaneden Vijen Pitou pad ma bue, mert siouas nem drompla rèn ; Santout a ran non quet aquit da hersel deus ar vicher, Me yel, en despet d’ar merc’het, d’ober sparla va beuc’h laër.
3
Va c’horf a meus bet tanfoeltret o c’hober vad dan neçsa, Diverret a meus va bue ouspen deus a uguent vla, Collet va reputation, va ene, a va amzer ; Me yel, en despet d’ar merc’het, d’ober sparla va beuc’h laër.
4
Na neus quet ebars ar bed-ma malevrussoc’h destini Eguet an hini a c’hortoz ar Pitou en e gozni : A bep tu a neus trubuillo, displijadur a mizer, Me yel, en despet d’ar merc’het, d’ober sparla va beuc’h laër.
5
Demezi zo eun diotach, rac cals deus ar vugalè Na tad na mam na respetont, mert encrès na neus gantè, Ar verc’h a risqo he c’hroc’hen, ar mab a vo pitaouer, Me yel, en despet d’ar merc’het, d’ober sparla va beuc’h laër.
6
En de all a moa guelet eur paour quœs Praticien A neus tapet gloc’horennou a grenn dost de centuren. Allas, en toues ar boquejo, eo bet flemmet gant eun aër, Me yel, en despet d’ar merc’het, d’ober sparla va beuc’h laër.
7
Aliès a glevan laret e zeus cals a scolèryen Ac a zo canfardet soutil evit ourlan al lien, Vit lemel dè ar friantis, guella remèd zo d’ober, E zeo, en despet d’ar merc’het, laquat sparla o beuc’h laër.
8
Pautret, grèt o peus eveld’hon pa roulen ma yaouancquis, Brema pa z’hon crenn distroet, c’heuillet ive va divis, Elec’h beza treut a casty c’hui vo lardt a livet caër, Mar c’het, en despet d’ar merc’het, d’ober sparla o peuc’h laër
9
Na vezo quen gloc’horenno, na vo quen a zoganet, Na vo quen a risquerezet, na vo quen a friponet, N’o quen bugale dishano, badiancho hep clêyer, Mar c’her, en despet dar merc’het, d’ober sparla ar zaout laër.
# Buhez ar Sent/1913/Hoardon

| ◄ Stephan, Ermit ha Merzer | Hoardon | Saturnin  ► |
Ar zant-ma a oue hanvet da eskop e Leon er bloaz 635, goude maro sant Tenenan. Gouarn a eure he eskopti gant eunn dousder hag eur furnez vraz epad pemzek vloaz, ha goudeze e varvaz leun a veritou er bloaz 650. Ne c’houezer netra ken divar he benn.
# Mestr Pierrès, pe den guiziec ar bourg/Reizidiguez eus an drouc-oberou ha contravant

| ◄ Taulen a gomparêson demeus ar Moneiziou | Reizidiguez eus an drouc-oberou ha contravant | Articlou citet eus ar C’hodou ► |
I. Usach eus a boeziou ha muzuriou faus.
Ar muzuriou anc. zo reputet faus ha disleal : ar balançou a zo comparachet d’ar poeziou, pere a ve venamant reiz, ma vent faus.
Ar boanniou applicabl d’an disoboissanc-se eo an articlou 423 ha 428 eus ar C’hod penal.
II. Possession deus ar memes instrumantchou er vagasinou, staliou, atelierou, ties a gommerç, coc’hiou, foariou ha marc’hajou.
Herves jurisprudanç lez ar gasssation, ar poeziou ha muzuriou reputet faus, a dle beza confisqet, ha pa na vent qet memes cavet en ur stal pe en ur vagasin : an art. 479, n° 5, 48o, n° 3, 481, 482 ha 483, eus ar C’hod penal, a zo applicabl d’an disoboissanç-se.
III. Implich deus a vuzuriou pe a boeziou differant eus ar re etablisset dre al lezennou en vigor.
An instrumantchou n’int qet merqet eus o lealdet, a zo deus an nombr-se, hac hep da egard da zen pe da lec’h ; an art. 5 eus an ordrenanç royal an 21 qerzu 1822, na admet qet a exception. An art. 479 eus ar C’hod penal a zo applicabl d’ar c’hontravantion-se.
IV. Manqamant da reglamantchou an autoriteou administratif var ar matier.
Ar mancou n’int qet hanvet reiz a voalc’h gant ar C’hod, pe dre lezennou spicial ha decrejou, o deveuz nerz a lezen, evel a c’hoarvez dispositionou jeneral ha local evit assuri fidelite debit ar varc’hadourez a zo punissabl, hervez an art. 471, n°15, eus a C’hod penal.
# Mestr Pierrès, pe den guiziec ar bourg/Taulen a gomparêson demeus ar Moneiziou

| ◄ Taulen ar Muzuriou leal | Taulen a gomparêson demeus ar Moneiziou | Reizidiguez eus an drouc-oberou ha contravant ► |
| Ar pez a 20 franc a dle poeza... | 6 gr. 45 c. |
| Ar pez a 40 | 12 gr. 90 c. |
Ar pez a 20 franc a zo e taill a 155 pez evit ur c’hilogram.
| Ar c'hart a franc a dle poeza... | 1 gr. 25 c. |
| An anter franc | 2 gr. 50 |
| An tri c’hart | 3 gr. 75 |
| Ar franc | 5 gr. |
| An daou franc | 10 gr. |
| Pemp franc | 25 gr. |
E.M. Titr an aour hac an arc’hant a zo fixet da 9/10$^t$ a fin hac unan a alliach.
| An 2 canvet a franc a dle poeza... | 4 gram. |
| An 3 canvet | 6 gr. |
| Ar 5 canvet | 19 gr. |
Toleranç ar poez cuevr a zo demeus a un 50$^t$ er mès.
# Mestr Pierrès, pe den guiziec ar bourg/III

| ◄ Exposition ar system metric, fontet var an natur | Demeus a ingaldet ar Moneiziou, ha demeus o c’hen-accord gant ar Poeziou ha Muzuriou | Danjer demeus a usach ar Poeziou hac ar Muzuriou ancien ► |
En eur baea al litr güin, ar c’helennour afêçon a reas observi d’an daou ozac’h penos e ve en vean ar muzur hac ar poez ingal, ma na ve qet ivez ar moneiz ; rac, emezàn dezo, ar moneiz pe ar paper pere a represant e dalvoudeguez, a zo evel ar c’hontrepoez deus an traou a verzer, deus al labouriou a rêr, deus an transportchou, deus ar servichou ; anfin, demeus a guement tra a rêr e pris a arc’hant.
— Penos hon eus-ni ellet ancounac’hât ar poent qen necesser-se ?
— Al lezennourien o deveus pourvezet dre lezen font ar system : ar franc eo an unite eus ar moneiz, divizet en decimou ha çantimou. Evelse ive, peseurt facilite admirabl evit an oll gontchou !
— Pell amzer zo e santomp se.
— Mes, anavezout a rit-u ar rapport a zo etre ar moneiz hac ar poez ?
— Da betra e ve mad se ?
— Dabord da anavezout talvoudeguez leal ar moneiz-se, eus a behini peb den en deus ar güir da exija an appoent, mar deo alteret : rac se, ne zeus nemet paea dêc’h cant franc, pe en peziou a unan, a zaou pe a bemp franc ; dre ma tle ar c’henta eus ar peziou-se poeza lealamant pemp gram, an eilvet dec, hac an drivet pemp-varnuguent, e tleit receo un anter kilogram pe pemp cant gram, hac oc’h eus ar güir da exija an nombr a c'hramou a vancfe evit peur-ober ar poez fixet. Er memes tra eo deus ar moneiziou all.
— Ha c’houi elfe rei demp taulen ar rapportchou demeus ar speçou differant o deus cour e Franç, gant indication o foez ?
— Gant plijadur vras ; cetu-hi amâ :
— Ho trugarecât a reomp ; an draze a ell servich da ziou dra : dabord evit constati poez ar sommou a recever ; goude, pa doueter var poeziou ar varc’hadourien, var creyer ar brenerrien amann, ha var an oll muzuriou, ec’h eller ober ar gomparêson, da behini n’en em depordent qet. Gant arc’hant er godel, pepini a ell en em assuri eus a ze. Certenamant, ar system metric a zo un dra gaer ; evelse ive me rayo e respeti er gommun e pehini e zon mêr.
Evelse eo e teuas, ouz en em renta d’ar virione ha da breuvennou mestr Pierrès, ar c’hossa eus an daou den-mâ da veza diouc’h-tu ar ferma souten demeus a un institulion « eus a behini ar gonception a enor ar muia ar speret humen, hac a behini an destinadurez a zo da zont da veza commun d’an oll nationou. »
Se a voe vœu Napoleon, pehini a felle eul lezen, ur poez, ur moneiz dindan mercou differant.
* ↑ An daulen-ze a zo e fin al levr-mâ.
* ↑ Discours an A. marqis de la Place da gampr ar pared, 22 mae 1838.
* ↑ Memorial enezen Santez-Helena, e pelec’h eo maro Napoleon.
# Doué, gùir gourôn er Vartirèd

| ◄ A houdé m’en dès hur Salvér | Doué, gùir gourôn er Vartirèd | Cannamb, compagnonèd ► |
* Doué, gùir gourôn er Vartirèd
* En dès eid oh scuillet ou goaid,
* Pardonnet hur péhèd d’emb-ni
* E gan d’hou martir mêlodi.
* Hennen en dès bet dispriset
* Ol joé ha pligeadur er bed ;
* Én ur gredein é oent marhuel
* É ma oueit d’er joé éternel.
* N’en dès chet doujet er poénieu,
* Nerhus é bet ér souffranceu ;
* En ur scùil aveid oh é hoaid
* É ma èl lehuiné parfæt.
* Raccé dré bedenneu gredus,
* É dé gouil hou martir eurus,
* Ni hou pèd ol a huir galon,
* Pardonnet d’hou serviterion.
* O Jesus, revou gloër d’oh-hui,
* Gannet ag er Hùérhiès Vari,
* D’en Tad ha d’er Sperèd-Santel,
* Revou ehué gloër éternel.