# Ma c’horn-bro/Yann Kerglogor, ar c’haner baleer-bro

Oberennoù damheñvel pe handelvoù all zo ivez, gwelout Iann Kerglogor.
| ◄ Keranborn | Yann Kerglogor, ar c’haner baleer-bro |
D’am mignon Ernest Renan.
* Ar c’haner koz baleer-bro
* E’ch a dre ar meazou en-dro,
* Pe ve an amzer kaer pe fall,
* Hag en e dorn e vâz gargal.
* Diroget ez ê e dilhad,
* En e dreid ’zo eur botou-koad,
* E varo a zo hir ha gwenn,
* Hag ive e vleo, war e benn.
* War e benn a zo eun tok plouz,
* Ha war e gein eur zac’h lezr rouz,
* Miret aboe an amzer gaer
* ’Oa soudard d’an Impalaer ;
* An hini braz, Napoleon,
* En defoa kalon eul leon,
* Hac en defoa heuilhet pell, pell,
* Bepred en tan hag en brezel.
* Ha c’hoaz e verve e lagad,
* Ar soudard koz, ar soudard mad,
* Hag e krie : — Viv’ l’Empereur !
* Pa gomzer eus e gann-vreudeur.
* E hano ’oa Yann Kerglogor,
* Ha dalc’het mad em eus evor
* Eus anezan, eus e werziou,
* E gontou leun a vurzudou.
* Pa vize an douar skornet,
* Ar parkou a erc’h goloët,
* E tigoueze Kerglogor goz
* Er maner, da abardez noz.
* Ha pa vize gwelet du-hont,
* En penn an ale vraz o tont,
* Ar vugale ’grie ’n eur vouez
* (Me ma-unan ’oa en o zouez) :
* — Setu o tont Yann Kerglogor ! »
* Hag e redemp da doull an nor,
* Da digemer ar c’haner mad,
* Da dougen d’ezan e sac’had.
* Neuze Kerglogor, e benn noaz,
* A rê da genta sin ar groaz,
* Hac en e zorn gantan e dok,
* E lâre, kent monet arok :
* — « Kement ’zo en ti, Doue d’o miro ;
* » Kement ’zo er-maez, Doue d’o c’honduo ;
* » Kement a dleomp pedenni evito,
* » Doue d’o delivro ! ».
* — « Roët ho páz hag ho sac’h lezr,
* » Yann goz ; gwall rust ê an amzer ;
* » Deut da domma etal an tan,
* » Da c’hortoz ma vo aozet koan. »
* Hag a-neuze ma daoulagad
* War e zale’h lezr ’vize dale’hmad,
* Rak eno a oa tenzoriou
* A daolennou, gwerziou, soniou.
* Goude koan hag ar pedennou,
* ’Vize tennet an taolennou
* Eus ar zac’h lezr, neuze kerkent :
* Hon Zalver, ar Were’hez, ar zent,
* Hag eskihien, hag ebestel,
* Hag a bep seurt tud a vrezel,
* Holl liwet koant ha renket mad,
* Plijadurez hon daoulagad.
* Hag an den koz a gomze stard,
* ’Vel eur jeneral d’eur soudard,
* Hag e c’honee ar viktoar,
* Karget a enor hag a c’hloar.
* Neuze, ’kane d’imp buheou
* Ar zent koz Breiz, o burzudou ;
* Sant Efflam, santez Henori,
* Sant Tual ha sant Goneri ;
* Ha sant Ervoan, mignon ar paour,
* E garantez gwelloc’h ’get aour,
* Ha sant Herve, ar c’haner dall,
* Sant Kirec, ha kalz a re-all ;
* Sant Weltaz, patron ar chas klan,
* Sant Tudi ha sant Laouenan,
* Sant Herbot ’ra sevel dienn,
* Sant Gwennole ha santez Gwenn ;
* Sant Jily ive, gant e c’had,
* Sant Thegonnee ’ra charreat
* Holl vein e di gant eur bleiz loued,
* En defoa e azenn debret.
* Kalz c’hoaz a re-all, rak sent Breiz
* ’Zo dre-holl aneze a-leiz,
* Ha ’vit peb klenved ha peb poan
* Ar c’horf, ar spered, ’zo unan.
* Goude ar revu tremenet
* Hag ar buheou kaer kanet ;
* — « Kerglogor, c’hoaz eur gontadenn,
* » Da ober c’hoarzin, pe aouenn :
* » Jeanted ha kornandoned,
* » Ha tud bet troët en loened,
* » Majisianed, sorserien,
* » Tud-bleiz, dragoned a seiz penn ;
* » Prinsed ha prinsesed feyet,
* » En eur c’hastel en êr dalc’het,
* » En eur gir, an holl burzudou
* » A laka ar bopl ’n he gontou. »
* II
* Neuze, eur c’hef-tan en e dorn,
* Kerglogor a dâne e gorn ;
* An holl en-dro a dave mik,
* Ha goude menna eun tammig :
* — « Selaouet holl, mar hoc’h eus c’hoant,
* » Hag e klevfot eur goazig koant,
* » Ha na eus enni netra gaou,
* » Mes, marteze, eur gir pe daou. »
* Eur skudellad jistr ’n e gichen,
* Evit distaga e lanchenn,
* Azeet war eur skabell goad,
* En korn an tan, ar c’honter mad
* ’Distage neuze, penn-da-benn,
* Eur gaoz d’ober c’hoarz pe aouenn.
* Setu aman, en berr gomzou,
* Unan eus e gaera kontou.
* Eur Roue koz, klaon, trist meurbed,
* Hag e holl izili skornet,
* E daoulagad leun a daerou,
* Hac e galon leun a ganvou,
* A hirvoud gant keuz d’e c’halloud,
* D’e yaouankiz, êt en o roud ;
* Doktored, majisianed
* N’hellont rei d’ean ar yec’hed.
* Hag eun den koz a lâr neuze,
* Eun den a gant vloaz, marteze:
* — « N’eus ’met Einic ar Wirione
* » ’Ve gouet da yac’hât ar roue!
* » Eur zell hepken hag eur zonig
* » Eus al labous-ze ken koantik
* » A diskar glac’har ha klenved,
* » A ro yaouankiz ha yec’hed. »
* Ar Roue koz a lâr neuze:
* — « Red è d’in kaout al labous-ze !
* » D'an hini hen cavo ma merc'h,
* » Ma muia karet, koant ha gwerc'h ! »
* Ha setu a-neuze kerkent
* Tud a bep rumm da vont en hent,
* Ha prinsed, ha jeneraled,
* Labourerien, artizaned.
* Mes allaz ! nikun na distro,
* Rak holl e kavent ar maro ;
* Hag ar Roue 'zo klan bepred,
* Hag an holl a zo glac'haret.
* Neuze, eur mesaër bihan
* Eus eun ti-plouz a-draon al lann,
* Melen e vleo, lemm e lagad,
* Ec'h a ive, ar paotrig mad,
* Evit sikour e geront paour,
* A garrie dreist arc'hant hag aour.
* Kimiadi 'ra eus ar Roue,
* Ha mont neuze, en gras Doue.
* E dad 'ro d'ean pemp gwenneg,
* Hag e vazig dero pennek ;
* E vamm 'ro eun dousenn krampouez,
* Ha c'houech vi poaz, eus he folez.
* Bale a ra, bale a ra…
* Kalonek, heb aoun a netra;
* Alies e tremen an noz
* En eur park, pe eur gleuzenn goz.
* Eun dez, epad m’oa azeet
* Etal eur feunteunig kuzet
* Indan eur vodennig gwern glaz,
* Poultret holl hag ive skuiz braz,
* Da debri eun tamm bara du,
* Eva dour, mont arre doc’htu,
* Setu o tont eur verionenn,
* Eur big hac eul louarn lost gwenn ;
* Hac a c’houlennjont peb a damm.
* N’en doa ken eus krampouez e vamm
* Nemet unan, hag hi rannas
* Gant an tri loen, hag e lâras :
* — « Loenedigou Doue, dalet
* » Lod eus ar pez am eus ; debret,
* » Rac naoun hoc’h eus, war a welan,
* » Ha zeblant zoken beza klan. »
* — « Trugarez ! ’lâras al loened,
* » Penamedout ’vijemp marvet
* » Gant ar gwall naoun; pa vi nec’het,
* » Goulenn, hag a vi sikouret, »
* — « Hag a zo mad, hag a zo kaer ! »
* ’Lâras neuze ar mesaër.
* Ha da vont en hent a-nevez
* Da glask Einig ar Wirionez.
* Muioc’h kalonek ’oa breman,
* O welet ’oa a-du gantan
* Loened keiz an Aotro Doue,
* Hag a songe : — « Mar ben Roue !… »
* En eur gir, evit diverran,
* Rak hir awalc’h ê ar gaoz-man,
* Goude kalz a boan, a labour,
* Daoust d’an heol, d’ar skorn ha d’an dour,
* Sikouret gant an tri loen mad,
* A deue, p’o galwe, timad,
* Hag hen tenne a bep pleg fall,
* Hag hen mire eus a bep gwall,
* E teuas a-benn, evurus,
* Da dapout al loen burzudus,
* Ha d’hen digas, ’n e gaoued aour,
* D’ar Roue koz, ar monark paour.
* Ar Roue, kerkent, m’hen gwelas,
* A savas e benn, a c’hoarzas,
* Ha pa hen klevas o kanan,
* Em lakas da ganan gantan.
* Ha setu han lenn a yec’hed,
* Laouen hag eyurus meurbed.
* Ar mesaër, ar zun war-lerc’h,
* ’Eureujas ar brinsez e verc’h.
* Hag epad eur miz pen-da-benn,
* A voe festou, goueliou laouen,
* Koulz d’ar paour ’vel d’ar pinvidik,
* ’N eur gir, eun eured magnifik.
* Ma zad-koz a oa keginer,
* Ha me a oa o trei ar ber,
* Em boa bet eun tamm, eur bannac’h,
* Hag on deut aman d’ gonta d’ac’h.
* III
* Me ’selaoue ar c’honter mad,
* Sioul, ha warnan ma daoulagad,
* Ha ’pad an noz, e varvailhou
* A welen c’hoaz em hunvreou.
* Ha brema, pa ’z on deuet koz,
* E sonjan c’hoaz enne, beb noz,
* En gwele, pa na gouskan ket,
* Gant keuz d’an amzer tremenet.
* Hag em eus bet lakêt em penn,
* Kent ma vefont marv da viken,
* Dastum ar gwerziou, ar c’hontou,
* Holl blijadurez hon zadou,
* A gaver c’hoaz, miret en penn
* Ar re n’ouzont skriva na lenn,
* War ar maezou, en tier plouz,
* ’Lec’h ’vey tud simpl, pell eus an drouz.
* Epad tregont vloaz, pe war-dro,
* Em eus o c’hlasket dre ar vro,
* Hag emaint breman em levriou
* ’Lec’h a vevfont hir amzeriou.
* O kontou koz, gwerziou, soniou,
* A chalm tud Breiz, ’n o nozveziou,
* Magadurez skiant ar paour,
* C’houi ’zo kant gwech well ’vit an aour !
* Hag a boaniou ’c’h eus konsolet,
* Poaniou ar c’horf pe ar spered !
* Kontou burzudus hon zud koz,
* Warnoc’h e roan ma bennoz !
             Plouaret, 17-21 gwengolo 1891.
* ↑ Setu aze gwir gomzou ar c’haner koz, arôk mont tre en ti
* ↑ Enchantés.