# Lannuon

Lannuon :
| Plasenn ar c'hreiz-kêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Lannion |
| Bro istorel | Bro-Dreger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor (isprefeti) |
| Arondisamant | Lannuon (pennlec'h) |
| Kanton | Lannuon (pennlec'h) |
| Kod kumun | 22113 |
| Kod post | 22300 |
| Maer Amzer gefridi | Paul Le Bihan 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Lannuon-Treger Kumuniezh |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 20 525 ann. (2022) |
| Stankter | 467 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 44′ 00″ Norzh 3° 27′ 15″ Kornôg / 48.733333333, -3.454166667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 54 m bihanañ 0 m — brasañ 107 m |
| Gorread | 43,91 km² |
| Lannuon ||
| kemmañ |
Lannuon (distaget [lã'nyˑõn]) a zo ur gumun eus Breizh e Bro-Dreger e departamant Aodoù-an-Arvor. He stumm hirie-an-deiz he deus abaoe 1961 pa oa bet staget outi Servel, Brelevenez, Logivi ha Bulien. Kêr-benn ekonomikel Bro-Dreger eo.

## Douaroniezh

Dre Lannuon e tremen ar stêr Leger, hag ur porzh a oa gwechall. E Lannuon e krog an aber a ya betek Belleger, ul lodenn eus Servel, e-lec'h ma'z eus traezhennoù dibar. War lez ar stêr Gindi emañ Lannuon (Bulien).
Kumunioù amezek : Trebeurden; Pleuveur-Bodoù; Sant-Ke-Perroz; Louaneg; Rospezh; Tonkedeg; Ploubêr; Ploulec'h

## Anv

B. Tanguy : Eccl. S. Marie de Lannion, 1163; eccl. S. Mariae de Castello, 1188; S. Maria de Lannyon, fin XII$^{vet}$; Lannyon, 1212; Lannuion, 1235; Lannion, 1262; Lannyon, 1278; par. de Lannuyon, 1283; Lannion, 1294, 1296; Lanyon, Lannyon, 1330; Lannion, c. 1330; Lannyon, 1341, fin XIV$^{vet}$; Lannuyon, 1372, 1391, 1438, 1479
E. Vallerie : Lannion, 1163; Lannyon, 1199; Lannuyon, Lanuyon, 1235; Lannuyon, 1283; Lanion, Lanyo, Lannuyon, 1330; Lanion, 1371; Lannuyon, 1390; Lannuyon, 1414; Lennuyon, 1417; Lannuyon, 1420; Lanion, 1452; Lannuyon, 1479; Lannion, 1516; Larnio-, 1630

## Ardamezioù

| Lannuon | En glazur e oan-fask gourvezet en argant, o tougen ur groaz-trec'h en aour e spararouez en gul merket "Laus deo" warnañ en aour. ger-ardamez : War-sao-atao Ardamezioù 'kanus' kontelezh Lannuon, adalek 1625. war ar stumm da lenn "l'agneau" = an oan, e galleg. |

## Istor
### XVII$^{vet}$ kantved

* Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh un den eus Lannuon, Mariau e anv, goude Emsavadeg ar Bonedoù ruz.

### Dispac'h Gall

* Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Lannuon da benn ur bann.
* Emgann Lannuon e 1792

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 190 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,08 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* D'an 9 a viz Gwengolo 1941 e kouezhas un nijerez (Hurricane II marilhet BD832 ha kodet ZY-?) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) e Lannuon. An nijour a voe serret d'an Alamaned.
* D'an 8 a viz Ebrel 1941 e voe kaset un nijerez Messerschmitt Bf 109 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) d'ar strad e Lannuon.
* D'an 23 a viz Here 1943 e kouezhas daou garr-nij Focke Wulf Fw 190 A eus an aerlu alaman (Luftwaffe) er mor nepell eus Lannuon; unan eus an daou sturier a varvas, ne voe ket adkavet e gorf.
* Mervel a reas 69 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: mervel a reas unnek milour.
* Brezel Aljeria: mervel a reas daou soudard.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Sant Yann ar Vali (kreiskêr)
* Iliz Logivi
* Chapel skolaj Sant-Jozef
* Chapel Sant-Mark
* Leandi Santez Anna
* Ar Blasenn kreiz Kêr (tier kozh).
Monumant ar re varv.
* Al Leger
* Pont a linenn hent-houarn Lannuon-Perroz. Bet dispennet da vat er bloavezioù 1970
* Lannuon by night. Pont Santez Anna
* Kae an Aod Uhel, o sellout war zu traoñ
* Stad kaiak war al Leger.
* C'hoariva dour-bev
* C'hoariva Dour-bev

### Bez ar C'hommonwealth e bered Servel

| Bro | Niver a dud |
| Rouantelezh-Unanet | 1 (morlu) |
| Hollad | 1 |
Marvet eo e miz Here 1944, e-pad an Eil brezel-bed.

## Deskadurezh

Bezañ 'zo tri skolaj, daou lise, un IUT (skiantoù, kazetennerezh), ur skol-ijinour, ur skol-glañvdiourezed.
* Skolaj Sant-Jozef

## Maered

Listenn maered Lannuon abaoe krouidigezh "Lannuon Vras"
| Prantad | Anv | Strollad | Dileuriadur all |
| Here 2014-bremañ | Paul Le Bihan | PS | |
| 2008- Here 2014 | Christian Marquet | PS | Kuzulier rannvro |
| 1989-2008 | Alain Gouriou | PS | Kannad |
| 1983-1989 | Yves Nédélec | RPR | Kuzulier rannvro |
| 1977-1983 | Pierre Jagoret | PS | |
| 1971-1977 | Pierre Marzin | Gauche Démocratique | Senedour |
| 1961-1971 | Henri Blandin | Radikalour dizalc'h | Senedour |

## Tud
### Tud bet ganet eno

* 1757 : Coupé de Kervennou, gwiraour ha politikour, bet meur a wech kannad Lannuon
* 1828 : Louis-Marie Baader, livour
* 1833 : Henri Raison du Cleuziou, arkeologour, tresour ha buruteller war dachenn an arz
* 1857 : Koñstañsa ar Merer (1857-1945), barzhez vrezhonek, ganet ha marvet e Lannuon
* 1862 : Yves-Marie Gabriel Laouenan, ofiser er morlu, barner a beoc'h, skrivagner brezhonek, ganet e Logivi
* 1863 : Charlez ar Govig, barzh ha romantour
* 1870 : Pierre Le Damany, kelenner a vezekniezh
* 1905 : Pierre Marzin, ijinour, diazezer ar CNET e Lannuon, maer
* 1906 : Maria Prat, skrivagnerez vrezhonek, ganet e Bulien
* 1907 : Per Bourdellez, skrivagner hag emsaver
* 1918 : Pierre Sabbagh, kelaouenner hag aozer abadennoù skinwel
* 1921 : Édouard Ollivro, kelenner, skrivagner ha politikour
* 1937 : Yann-Ber Piriou, skrivagner ha barzh brezhonek
* 1962 : Jean-Efflam Bavouzet, pianoour
* 1969 : Jean-Cyril Robin, marc'hhouarner
* 1974 : Pierre-Yves André, melldroader
* 1980 : Christophe Le Mevel, marc'hhouarner
* 1990 : Johan Le Bon, marc'hhouarner
* 1995 : Franck Bonnamour, marc'hhouarner

### Tud bet marvet eno

* 1932 : Charlez ar Govig, barzh ha romantour
* 1943 : Léon Warenghem, strilher
* 1945 : Juluen Sklison, beleg ha skrivagner brezhonek
* 1972 : Armañs ar C'halvez, beleg, kelennour hag emsaver
* 1981 : Añjela Duval, barzhez vrezhonek
* 1984 : Erwan Kervella, skrivagner brezhonek
* 1985 : Ivona Galbrun, emsaverez
* 1988 : Gwilherm Dubourg, beleg ha skrivagner brezhonek
* 1990 : Geneviève Prigent, stourmerez evit an endro ha gwirioù mab-den
* 1992 : Frañsez Kervella, douarour, barzh, skrivagner ha yezhadurour brezhonek
* 1992 : Jules Gros, yezhour brezhonek
* 2006 : Maria Prat, skrivagnerez vrezhonek
* 2009 : Ivet an Dred
* 2015 : Pierre Jagoret, politikour, maer etre 1977 ha 1983

### Tud o deus bevet eno

* Yves-Marie Omnès, mestr-skol; en eus kemeret perzh ouzh dilestradeg Kiberen e 1795; barnet eo bet an 12 thermidor en Alre.
* Jorj ar Rumeur, barzh Mathaliz, emsaver, a dremenas e vugaleaj eno.
* Félix Le Dantec, biologour ha prederour, bet skoliad e skolaj Lannuon, roet eo bet e anv d'al Lise.

### Ardamezeg ar familhoù

| Louis Barazer, alouer Lannuon e 1690 | En gul e wifrell en erminoù heuliet gant div ruilhenn en argant |

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Ya d'ar brezhoneg

* D’an 23 a viz Here 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun
* D'ar 16 a viz Du 2006 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
* D'an 10 a viz Genver 2014 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 2.

### Deskadurezh

* Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1978.
* Ur skol Diwan a zo e Lannuon (e Logivi-Lannuon ent-resis).
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 298 skoliad (19,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm

### Ti-embann

* An Alarc'h.

## Darempredoù etrebroadel
### Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Bavaria | Günzburg | 1986 |
| Kembre | Caerffili | 1990 |
| Galiza | Viveiro | 1995 |

### Keveleriñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Niger | Tchirozérine | |

## Sport
### Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn

* 2 a viz Gouere 1995: 1añ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Lannuon; trec'h eo Fabio Baldato (Italia).

## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Régis de Saint-Jouan : Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990
* Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
* Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes des Côtes d'Armor & Ille-et-Vilaine. 2008

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) (en) Lec'hienn an ti-kêr
* (br) Lannuon war lec'hienn Geobreizh
* (fr) Lannuon war lec'hienn an Institut géographique national

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kontelezh Lannuon, 1625.
* ↑ Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg)
* ↑ J. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105
* 1 2 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ Pertes RAF
* 1 2 Pertes Luftwaffe
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
* ↑ EBSSA
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936