OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fuzuilh Jeneral Liu

Ar fuzuilh Jeneral Liu a zo ur fuzuilh-emgann damaotomatek sinaat anvet diwar anv e ijinour, ar jeneral Liu Qing En (1869–1929), a oa penn-melestrour arsanailh Hanyang, e-kichen Wuhan. Anv e grouer a zo chomet ganti rak biskoazh ne voe roet unan ofisiel d'an arm, a voe produet un dornad a skouerennoù anezhañ hepken. Unan eus fuzuilhoù damaotomatek kentañ Sina e voe.

## Istor

Evel broioù all er bloavezhioù 1910 e klaskas Republik Kentañ Sina ijinañ armoù-tan efedusoc'h hag uheloc'h o lusk-tennañ evit ar fuzuilhoù-morailh implijet d'ar poent-se gant armeoù ar bed. Liu Qing En a savas ur fuzuilh damaotomatek kambret e 7,92 × 57 mm Mauser, ur gartouchenn implijet dija er fuzuilhoù alaman Gewehr 98 da skouer.
He sistem tennata a oa dre amprest-gazoù. Damheñvel e oa ouzh hini ar fuzuilhoù Bang : ur pezh e beg ar c'hanol a zastume ar gazoù, a vonte war ur meud, hag a lakae d'e dro ar gulasenn da fiñval. Implijet e voe ar memes gwikefre diwezhatoc'h er fuzuilhoù Gewehr 41 alaman ha stummoù kentañ an M1 Garand stadunanat. Pourveziet e oa fuzuilh ar jeneral Liu gant ur c'harger diabarzh 6 tenn.
Mont a reas Liu asambles gant seizh kenvroad all da Stadoù-Unanet Amerika e dibenn 1914, evit prenañ mekanikoù da broduiñ an arm digant an embregerezh Pratt & Whitney, e Hartford (Connecticut). Ur skouerenn eus ar fuzuilh a voe produet eno, ha kaset o doa ar Sinaiz ganto skouerennoù all produet e arsanailh Hanyang. Liu a chomas betek miz Even 1915 e Hartford. Karget e voe ar mekanikoù da broduiñ an armoù war-vourzh ur vag, met kollet e voe ar gargamant, ha paket e voe ar jeneral gant ur GGE ur wech distro da Sina. Diwar-neuze e voe dilezet ar raktres fuzuilh gant Sina. Daou vloaz war-lerc'h en em gavas ar mekanikoù e Sina a-benn ar fin. Lezet e voent e porzh Shanghai e-pad daou vloaz a-raok bezañ kaset d'un arsanailh evit produiñ armoù all.
En holl e voe produet un dek skouerenn bennak hepken eus fuzuilh ar jeneral Liu. Un amprouenn kaset e miz Gwengolo 1916 gant an arme sinaat a ziskouezas ez ae mat ar skouerenn produet e SUA en-dro, met kudennoù a oa gant ar re produet e arsanailh Hanyang, abalamour d'ur winterell re izel he c'halite.

## Er sevenadur

* Ar fuzuilh Jeneral Liu a c'haller implijout er c'hoarioù video Battlefield 1 hag Enlisted

## Daveennoù

* ↑ (en) HATCHER Julian S., Hatcher's notes, The Stackpole Company, 1966, p. 147
* ↑ (en) Chinese Liu Rifle (diellet), American Rifleman, 05/08/2009 (lennet d'an 29/01/2025)
* ↑ (en) McCOLLUM Ian, General Liu Rifle, Forgotten Weapons (lennet d'an 29/01/2025)
* ↑ (en) Hervez rentañ-kont an amprouenn (troet e saozneg), tapet diwar al lec'hienn Forgotten Weapons (pellgarget d'an 29/01/2025)
* ↑ (en) General Liu Rifle, IMFDB (lennet d'an 29/01/2025)
# Gewehr 41

Ar Gewehr 41 (brezhoneg: Fuzuilh 41), anvet ivez G41(W) pe G41(M), hervez an embregerezh a brodue anezhe (Walther pe Mauser) a oa daou stumm fuzuilhoù-emgann savet hag implijet gant an Alamagn Nazi e-kerzh an Eil Brezel-bed. Kemeret e oa bet o flas gant ar Gewehr 43, hag a oa un adstumm eus ar G41(W), met gant ur sistem amprest-gazoù gwellaet ha kemmoù munut all.

## Kenarroud

An Alamanted o devoa arnodennet dija fuzuilhoù damaotomatek abaoe 1901, met ne oa ket bet savet ar c'hoant enno da implijout armoù mod-se betek ma vije kroget gant Soviediz da implijout an SVT-40 en un doare ledan.

## Daveennoù

* ↑ (en) SMITH Walter Harold Black, Rifles Volume Two of The N. R. A. Book of Small Arms, National Rifle Association of America, 1948
# Bazeleg-ar-Veineg

Bazeleg-ar-Veineg :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Bazój-la-Pérózz |
| Anv gallek (ofisiel) | Bazouges-la-Pérouse |
| Bro istorel | Bro Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Entraven |
| Kod kumun | 35019 |
| Kod post | 35560 |
| Maer Amzer gefridi | Pascal Hervé 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh-kumunioù Kouenon Marzoù Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Lec'hienn Web | http://www.bazougeslaperouse.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 865 ann. (2022) |
| Stankter | 32 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 25′ 37″ Norzh 1° 34′ 23″ Kornôg / 48.4269444444, -1.57305555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 108 m bihanañ 10 m — brasañ 116 m |
| Gorread | 58,18 km² |
| Bazeleg-ar-Veineg ||
| kemmañ |
Bazeleg-ar-Veineg (Bazouges-la-Pérouse e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Entraven e departamant Il-ha-Gwilen.

## Anv

Jean-Yves Le Moing, Erwan Vallerie ː Basilgis, XIt; Basocha, 1292

## Ardamezioù

En arc'hant e deir wezenn geotet, e gab en glazur karget gant teir flourdilizenn en aour.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 156 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,66% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas trizek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Lazhet e voe ur milour eus ar gumun d’ar 26 a viz Mae 1959.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell ar Ballue
* Iliz katolik Sant Pêr ha Sant Pol

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

Niver a annezidi

## Tud brudet
### Tud bet ganet eno
### Tud bet marvet eno

* Angèle Vannier, barzhez vreizhat, 2 a viz Kerzu 1980.

### Ardamezeg ar familhoù
## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Bazeleg-ar-Veineg war lec'hienn Geobreizh (e brezhoneg)

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
# Afer Joël Le Scouarnec

An Afer Joël Le Scouarnec, brudet ivez dre an anv Afer surjian Jonzac, zo ur prosez a-enep ur surjian ganet e Pariz e 1950, Joël Le Scouarnec, a damaller dezhañ kantadoù a dagadennoù reizhel ha jestroù reizhel pedotorfedel. An darvoudoù zo c'hoarvezet e-pad meur a vloaz hag e meur a gêr.
Kondaonet eo bet e 2020 da 15 vloaz toull-bac'h evit gwalladennoù ha tagadennoù reizhel war pevar bugel ha graet en deus galv. Bez eo tamallet ivez en un afer all evit gwalladennoù ha tagadennoù reizhel a-enep un hollad 312 gouzañver posubl, ar re-se a oa oadet a 11 vloaz da vare an tagadennoù etre 1991 ha 2014. An darvoudoù a vije erruet e meur a ospital er Charente-Maritime, Indre-et-Loire, Penn-ar-Bed ha Morbihan.
Ar prosez a zo kroget d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025 e Gwened

## Ar prosez

Ar prosez a zo kroget e Gwened d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025. Aude Burési przidantez lez-varn torfedel ar Morbihan he doa lennet anv an 299 gouzañver evit kregiñ ar prosez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.ouest-france.fr/societe/justice/le-scouarnec-trois-mois-312-victimes-un-proces-hors-normes-espere-pour-le-premier-semestre-2025-24765c4a-7c15-11ef-a25e-ad5d3544d350
* ↑ https://www.letelegramme.fr/faits-divers/affaire-le-scouarnec/face-a-ses-victimes-a-vannes-joel-le-scouarnec-reconnait-avoir-commis-les-actes-les-plus-odieux-6766384.php
# .30-06 Springfield

An .30-06 Springfield pe 7,62 × 63 mm zo ur munision armoù-tan hiniennel deveret eus an .30-03 Springfield hag implijet gant arme ar Stadoù-Unanet abaoe 1906.

## Implij

Implijet eo bet en armoù evel ar fuzuilhoù M1917 Enfield, Springfield M1903 ha BAR M1918 (er Brezel-bed Kentañ), hag en M1 Garand hag er vindrailherez Browning 1919 e-pad an Eil Brezel-bed. Kemeret eo bet e blas gant ar 7,62 × 51 mm evel munision standart AFNA e 1954, met implijet eo bet gant armeoù zo betek ar bloavezhioù 1970, da vare Brezel Viêt Nam da skouer. E hed-tenn efedus a zo war-dro 900 metr hervez hirder ar c'hanol.
Abaoe e vez implijet gant siviled dreist-holl. Ur c'halibr poblek eo gant chaseourien Norzhamerika evit al loened bras, hag an hini implijetañ eno etre ar bloavezhioù 1920 ha 1970 abalamour d'ar stokoù dreist a chome goude ar brezelioù-bed. Aotreet eo evit chaseal e Frañs abaoe 2013 ha berzh a ra er vro-mañ. Hervez ar broduerien munisionoù eo an .30-06 Springfield unan eus an tri munision implijetañ er c'harabinennoù gant ar 7,62 × 51 mm NATO hag ar 7,62 × 39 mm M43.

## Kartouchennoù deveret

* .270 Winchester
* .35 Whelen
* .280 Remington
* .280 Ackley Improved
* .370 Sako Magnum

## Daveennoù

* (fr) Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* ↑ (en) BODDINGTON Craig, Boddington's Take: .30-06 Springfield Cartridge, Guns & Ammo, 06/12/2023 (lennet d'an 01/09/2024)
* ↑ (en) BODDINGTON Craig, Boddington's Take: .30-06 Springfield Cartridge, Guns & Ammo, 06/12/2023 (lennet d'an 01/09/2024)
* ↑ (en) BODDINGTON Craig, .30-06 Springfield: The Sire to Many Great Cartridge Spawns, Rifle Shooter Mag, 20/02/2025 (lennet d'ar 24/02/2025)
# Kenavo deoc'h, gwir Vretoned

Kenavo deoc'h, gwir Vretoned zo ur c'han brezhonek, e brezhoneg Gwened, gant Job er Gléan ha J.-P. en Danteg, ha kanet gant meur a laz-kanañ. Embannet eo bet evit ar wech kentañ e 1924 en « Un éredenn é Bro-Gwéned. ». E 1949 eo embannet en Kañnamb Bugalé, ul levrig gant Eskopti Gwened. Embannet eo bet meur a wech goude-se evel e 1957 el levrig Kanomp uhel ma oa anvet "Kenavo" ha netra ken, e daou zoare-skrivañ ar falc'huneg : hini brezhoneg Gwened er bajenn 83, hini brezhoneg KLT war ar bajenn 84.

## Pozioù

    Kanet hon eus a galon vat
    En enor d'ar vro, da Zoue
    Mall eo skoulmañ kent 'n em guitaat
    Gant ur sonenn hor c'harantez
    Kenavo deoc'h, gwir Vretoned,
    Bleuniañ a ra al levenez
    E pep kalon, ouzh he klevet,
    Enor deoc'h-c'hwi, ha trugarez
    Sonet hon eus, breudeur karet
    E'it hadiñ joa, sec'hiñ an daer
    Ha deskiñ d'an dasson lâret
    Ez eus Bretoned àr an douar
    Ez eus àr an douar ur vro gaer
    Tud vat ha kalonek enni
    Hag he deus taolet he splannder
    Àr hent an enor hep fazi
    D'ar Vretoned, gloar hag enor da virviken

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ , Ar Gedour.

## Liammoù diavaez

* Kenavo deoc'h gwir Vretoned kanet gant Eliane Pronost
# Pattern 1914 Enfield

Ar Pattern 1914 Enfield zo ur fuzuilh-vorailh breizhveurat implijet a-nebeudoù gant ar British Army, ha gant arme ar Stadoù-Unanet dindan an anv M1917 Enfield, e-pad ar Brezel-bed Kentañ dreistholl.

## Istor

Un nebeud bloavezhioù a-raok ar Brezel-bed Kentañ e soñje da bennoù zo e arme ar Rouantelezh-Unanet ne oa ket efedus ar fuzuilhoù Lee-Enfield SMLE. Ur fuzuilh-vorailh, diazezet he gwikefre war reoù Mauser, a voe savet hag anvet P13 (evit Pattern 1913). Kambret e oa evit ur munision nevez ha galloudusoc'h, an .276 Enfield, a oa sañset kemer plas an .303 British. E deroù ar brezel e vankas buan armoù-skoaz d'ar vro : divizet e voe adkambriñ ar P13 e .303 British, ha lakaat ober anezhi er Stadoù-Unanet dindan an anv Pattern 1914, pe P14. Adalek 1915 ha betek 1917 e voe produet eno gant Winchester, Remington hag arsanailh Eddystone, ur rann eus Remington. Ar stumm-mañ a voe implijet war an talbenn, lod anezhe en ur stumm fuzuilh-resisted gant ul lunedenn. Herbert W. McBride, ur soudard kanadian hag a rae gant ur Pattern 1914 Enfield, a voe e-touez ar re gentañ o skrivañ ul levr diwar-benn an taktikoù ijinet pe gwellaet gant ar sniperien da vare ar Brezel-bed Kentañ.

### Stumm M1917 Enfield

Pa erruas ar Stadoù-Unanet er brezel e 1917 en em gavjont gant ar memes kudenn, pa oa re izel an niver a fuzuilhoù Springfield M1903 gante. Divizet e voe neuze lakaat an tri embregerezh da broduiñ ur stumm eus ar Pattern 1914 anvet M1917 Enfield, dezhañ ar c'halibr .30-06 Springfield hag un nebeud kemmoù.

### Goude ar Brezel-bed Kentañ

Padout a reas implij ar fuzuilh betek kreiz an XXvet kantved, evel da vare Brezel Spagn, hag en Eil Brezel-bed, etre daouarn an Home Guard pe ar Forces Françaises Libres da skouer. Ur stumm e 7,92 × 57 mm Mauser a voe produet gant Remington e 1934.
* Soudarded Batailhon Partizaned Sakala (hiziv-an-deiz Eil Brigadenn Troadegiezh Estonia) gant fuzuilhoù Pattern 1914, war-dro 1939-1940
* Izili an Home Guard o vezañ stummet war implij an arm
* Ur soudard saoz o pleustriñ gant ur stumm sniper eus ar P14 (27 a viz Gouere 1944, Normandi)

## Levrlennadur

* (en) Bruce N. CANFIELD, The U.S. Model 1917 Rifle, Andrew Mowbray Publishing Inc., 2024, 300 p., ISBN 9781931464925

## Daveennoù

* ↑ '(fr)' ROB Houston, STROYAN Christine (renerezh), Armes à feu de légende, Larousse, 2019, p. 155
* 1 2 (en) POPENKER Maxim, P14 (Pattern 14) / M1917 Rifle (lennet d'ar 24/02/2025)
* ↑ (en) McBRIDE Herbert W., A Rifleman Went to War, 2015, 314 p., ISBN 978-1517731823
# Disheolier

Un disheolier zo ur benveg da zisheoliañ an dud, da reiñ dezho disheol, dezho da c'hallout chom er-maez hep gouzañv nerzh an heol.

## Penaos eo

Tennañ a ra d'an disglavier un tamm, met kalz brasoc'h e vez peurliesañ. Evel an disglavier e ra evel un tamm toenn a-us d'ar pennoù, gant un tamm danvez stegnet d'ober disheol. Pa ne vez ket tev a-walc'h e c'haller santout an tommder a-dreuz an disheolier evelkent.
A bep seurt disheolieroù zo: ar re vihan a vez douget gant an dud, hag ar re vrasoc'h, kalz ponneroc'h, hag a vez lakaet e-kichen taolioù ha kadorioù, da zebriñ er-maez, pe e-kichen kadorioù-hir, d'an dud da c'hourvez a-wechoù.

## Disheoliañ pinvidien

E kevredigezhioù zo e weler tud pinvidik gant mevelien o terc'hel disheolieroù dreist o fenn.
En Europa ar XVIIvet kantved e veze morianed yaouank, sklaved e gwirionez, e tiegezhioù zo o terc'hel an disheolier a-us da bennoù maouezed an tiegezhioù pinvidik.

## En aod

Plijout a ra d'an hañvourien astenn en heol met pa vez re greñv nerzh an heol e plij dezho kavout un tamm disheol dindan un disheolier. A-wechoù e nij kuit an disheolier gant an avel.

## Arouez

Arouez ar rouaned e oa an disheolier gwenn e Gevredazia . E welout a c'haller war ardamezioù Kambodia, ha re Laos a-raok 1975.

## Liammoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Taolennoù

* Ar roue pers Xerxes dindan un disheolier, e Persepolis.
* Michelangelo o tiskouez patromig Iliz Sant Pêr da Jul II. Livadur gant Domenico Cresti. Firenze. Ar pab Jul II a ouie ober gant un disglavier ivez.
* Pourmenadenn ar Sul, gant Carl Spitzweg, 1841
* Camille Monet hag he mab Jean, gant Claude Monet.
* Maouez el liorzh, gant Claude Monet.
* Pupli, gant Claude Monet.
* Poltred an Dimezell Valtesse de la Bigne, gant Henri Gervex
* Itron he disheolier, gant Hamilton Hamilton.
* Baleadenn-veure, gant John Singer Sargent

## Skeudennoù

* Sarah Bernhardt, Itron ar C'hamelia ha plac'h he disheolier.
* Paotr en e goazez en aod dindan un disheolier.
* Diskuliañ ur c'hevrin: Petra ma Doue zo dindan un disheolier?
* Daou zen dindan un disheolier, e Sina.
* E 1920
# Sant-Revig-ar-Plaen

Sant-Revig-ar-Plaen :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Saent-Remi-deü-Plaen |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Rémy-du-Plain |
| Bro istorel | Bro Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Entraven |
| Kod kumun | 35309 |
| Kod post | 35560 |
| Maer Amzer gefridi | Dominique Prioul 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh-kumunioù Kouenon Marzoù Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Lec'hienn Web | http://www.saint-remy-du-plain.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 808 ann. (2022) |
| Stankter | 54 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 22′ 13″ Norzh 1° 34′ 17″ Kornôg / 48.370278, -1.571389 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 108 m bihanañ 23 m — brasañ 105 m |
| Gorread | 14,87 km² |
| Sant-Revig-ar-Plaen ||
| kemmañ |
Sant-Revig-ar-Plaen (Saint-Rémy-du-Plain e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Entraven e departamant Il-ha-Gwilen. Saint-Rémy-du-Plain eo hec'h anv e galleg.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Hervé e anv.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 30 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,14% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Fuzuilhet e voe seizh rezistant eus strouezheg Broualan hag un ofisour eus tirlu SUA er gumun gant ar Milis d'ar 7 a viz Gouhere 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell La Haye d'Irée.
* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Revig, 1878-1884.
* Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re fuzuilhet gant ar Milis d'ar 7 a viz Gouhere 1944.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| Meurzh 2001 | C'hwevrer 2012 | Michel Meignan |
| Meurzh 2012 | 2020 | Yves Leray |
| 2020 | → bremañ | Dominique Prioul |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Sinet e voe an destenn gantañ, daoust d'ar barrez bout en eskopti Dol; (fr)Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale, Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall
* ↑ (fr) Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Ouest-France
# Rivoù

Rivoù :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Rimó |
| Anv gallek (ofisiel) | Rimou |
| Bro istorel | Bro Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Entraven |
| Kod kumun | 35242 |
| Kod post | 35560 |
| Maer Amzer gefridi | Fernande-Raymonde Lohier 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh-kumunioù Kouenon Marzoù Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 350 ann. (2022) |
| Stankter | 26 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 24′ 01″ Norzh 1° 30′ 40″ Kornôg / 48.4002777778, -1.51111111111 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 43 m bihanañ 14 m — brasañ 89 m |
| Gorread | 13,28 km² |
| Rivoù ||
| kemmañ |
Rivoù (Rimou e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Entraven e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor

* En Eskopti Dol edo ar barrez.

#### Dispac'h Gall

* Savet e voe ar gumun e 1790.
* Emgann Rovazil ha Rivoù etre ar Chouanted hag ar Republikaned, d'an 20 a viz C'hwevrer 1796.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 70 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,11% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Intron-Varia : keur eus ar XV$^{vet}$ kantved, Kloc'hdi, tour, nev ha kroazenn eus an XIX$^{vet}$ kantved.
* Kroaz al Lore: XVI$^{vet}$ kantved.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Ar monumant.
* Monumant republikan Emgann Rovazil ha Rivoù e 1796, bet savet e 1906.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Tud

* Plakenn ouzh ti Alphonse Vallier e Courbevoie (Bro-C'hall).
* Alphonse Vallier, bet ganet er gumun e 1903 den nann-soudard lazhet gant an Alamaned d'an 18 a viz Even 1940.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Rivoù war al lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Le Maitron
# Timbroù Enez ar Reünion

Emañ Enez ar Reünion (« La Réunion » e galleg) er Meurvor Indian, 700 km e reter Madagaskar. Emañ dindan dalc’h ar Stad-C’hall abaoe an XVIIIvet Kantved, o vezañ un drevadenn betek 1946, ar bloaz m’eo fizet enni statud un departamant-tramor.
Abred tre ez eus bet embannet timbroù a-ratozh evit postoù an enezenn. Daou dimbr 15 gwenneg ha 30 gwenneg egile zo moulet e 1852. Rouez-kenañ ha kêr-ruz int hiriv, anat eo.
Adalek 1885 e vez implijet timbroù boutin an trevadennoù gall, dreistmoulet gant al lizherenn R pe ar ger REUNION a-dreuz (1891). Ur vojenn REUNION a vo embannet war dimbroù ar rummad « Navigation et Commerce » e 1892.
Liesseurtoc’h eo danvez an timbroù embannet goude 1907 : kartenn an enezenn, lec’hiennoù brav (pleg-mor, menezioù, skuilh-dour…) hag ar rummadoù boutin embannet evit kement tiriad an impalaeriezh c’hall (ar rummad « Pierre ha Marie Curie », Deiz-ha-bloaz Dispac’h Bro-C'hall, Diskouezadeg New York…).
Un timbr istorel zo moulet e 1943 koulskoude evit derc’hel koun eus stagadenn an enezenn ouzh Bro-C’hall, tri-c’hant bloaz kent. Embannet ez eus unan all evit ar postoù dre garr-nij.
E 1947 e vez lakaet er-maez ar rummad timbroù diwezhañ o skeudenniñ ar Reunion. Etre 1948 ha 1974 e vo implijet timbroù gall dreistmoulet anezho gant al lizherennoù CFA.
Timbroù gall a vez implijet gant an inizidi bremañ.
# Foureg

Ur yezh fourek eo ar foureg (foureg: bèle fòòr pe fòòraŋ bèle; arabeg: فوراوي fûrâwî) komzet e Darfour e kornôg Soudan hag e Tchad gant tro-dro da 900.000 den.
Tost eo ar foureg d'an amdangeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù fourek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Mirdi an arme (Stockholm)

Mirdi al Lu (Svedeg: Armémuseum) zo ur mirdi arbennikaet war an Istor milourel ha lec'hiet e distrig Östermalm e Stockholm. Digoret e oa bet en-dro e 2002 goude ul lajad hir a amzer ma oa bet klozet. Enoret eo bet gant an titl "gwellañ mirdi eus Stockholm" e 2005. Pal ar mirdi eo ober un dezrevell eus istor milourel Sveden, o lakaat war-wel mennad neptuegezh ar vro, ha tirlu Sveden.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Mirdi al Lu svedat
# Mirdi an arme (Pariz)

Mirdi al Lu (galleg : "Musée de l'Armée") zo ur mirdi broadel gall arbennikaet war an Istor milourel ha lec'hiet e Les Invalides, e 7vet arondisamant Pariz. Mont di a c'haller dre arsavioù metro Pariz en Invalides, Varenne ha La Tour-Maubourg
Mirdi al Lu a oa bet krouet e 1905 pa voe kendeuzet Mirdi ar c'hanolierezh ha Mirdi Istorel al lu. Rannet eo e seizh lec'h pe departamant, gant dastumadoù eus mare an Henamzer betek an XX$^{vet}$ kantved.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Mirdi al Lu e Pariz

## Daveennoù

{{Daveoù}
* ↑ Musée de l'Armée – Hôtel national des Invalides.
# Grecìa Salentina

Grecìa Salentina a vez lavaret e griko eus an tolead e Ledenez Salento, e kreisteiz Italia, tostik da gêr Lecce ma 'z eus ur boblad gresianegerien o chom.
# Yūshūkan

Yūshūkan (遊就館, "Lec'h evit bezañ a-unvan gant eneoù nobl") zo ur mirdi arbennikaet war an Istor milourel japanat ha lec'hiet e Santual Yasukuni e Chiyoda e Tokyo. Emañ er santual a servij da enoriñ eneoù ar soudarded marvet o stourm evit Impalaer Japan, hag en o zouez torfedourien-vrezel kondaonet. Er mirdi e vez kavet objedoù ha restroù lies liammet ouzh obererezhioù milourel ha kolloù Japan er brezelioù abaoe an Adsav Meiji betek fin an Eil Brezel-bed. Savet e voe ar mirdi e 1882, hag hervez diskrivadur ofisiel al lec'h eo ar "c'hentañ ha koshañ mirdi milourel eus Japan". Meur a wallreuz a zo bet hag a sav c'hoazh abalamour d'ar sell adwelour a daol war obererezhioù milourel Japan.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel ar Mirdi Yūshūkan e Tokyo

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ History.
* ↑ yasukuni.jp (ja).
# Cariama

Cariama :
| Cariama cristata, luc'hskeudennet e Lages (Santa Catarina, Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Cariamiformes |
| Kerentiad : | Cariamidae |
| Anv skiantel ||
| Cariama Brisson, 1760 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Cariama a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Cariama cristata, brosezat e takadoù 'zo eus Suamerika (Arc'hantina, Bolivia, Brazil hag Uruguay).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cariamidae/Cariama (lennet e-barzh d'ar 25 a viz C'hwevrer 2025).