OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Saint-Denis-de-Mailloc

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Saint-Denis-de-Mailloc |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Saint-Denis-de-Mailloc en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Lisieux Normandie |
| Kanton | Livarot-Pays-d'Auge |
| Kod INSEE | 14571 |
| Kod post | 14100 |
| Maer | Philippe Ratel |
| Amzer-gefridi | 2008-2026 |
| Gorread | 4,75 km² |
| Led | 49° 05' 35" Norzh |
| Hed | 00° 18' 48" Reter |
| Uhelder kreiz | 168 m |
| Uhelder bihanañ | 64 m |
| Uhelder brasañ | 174 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 306 (2021) |
| Stankter | 72 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Saint-Denis-de-Mailloc zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Orbiquet emañ Saint-Denis-de-Mailloc.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik ha monumant ar re varv.
* Keur an iliz.
* Nev an iliz.
* Ar chapel.
* Nev ar chapel.
* Iliz katolik Sant Denez, luc'hskeudennoù.
* Chapel prevez an Abad Noury, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Ar maerdi.
Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Philippe Ratel | digostezenn | Renour ajañs-vank |
| 1977 | Meurzh 2008 | Roger Courtin de Torsay | digostezenn | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)ouest-france.fr
# Sikilia

Sikilia (Sicilia en italianeg ha sikilianeg, dont a ra ag ar gresianeg Sikelia), brasañ enezenn ar Mor Kreizdouarel, a zo unan eus rannvroioù emren Italia. Palermo eo ar gêrbenn.

## Banniel

An Trinacria, 1282, eo arouez an tri beg-douar uhel : hini Trapani-Marsala er c'hornôg, hini ar biz e Messina ha hini ar gevred e Syracuse .

## Yezhoù

Ouzhpenn an italianeg e vez komzet sikilianeg gant an darn vrasañ. Ur yezh latin eo ivez, hogen roudoù arabek, gallek, germanek, spagnolek a zo ivez. Meur a rannyezh sikilianek zo ouzhpenn.

## Skrivagnerien

Brudet eo ar skrivagnerien-mañ eus Sikilia:
* Giovanni Verga, romantour
* Luigi Pirandello, c'hoarivaour
* Leonardo Sciacia, romantour ha komunour
* Andrea Camilieri, romantour, an hini nemetañ a ra gant ar sikilianeg en e italianeg

## Nav froviñs

Rannet eo Sikilia etre 9 froviñs: Proviñs Agrigento, Proviñs Caltanissetta, Proviñs Catania, Proviñs Enna, Proviñs Messina, Proviñs Palermo, Proviñs Ragusa, Proviñs Siracusa, Proviñs Trapani.
# Bretton-Gaucher

Bretton-Gaucher zo ur strollad gall hag a brodu armoù-tan hiniennel. Diazezet eo e Saint-Étienne. Ganet eo diwar daou embregerezh : Bretton, savet e 1929 gant Georges Bretton, un ijour hag armeurer, ha Gaucher, savet e 1834. Hiziv an deiz e vez gwerzhet fuzuilhoù-chase dindan ar merk Bretton ha karabinennoù bihan o c'halibr dindan an anv Gaucher.

## Produioù

Ispisializet eo an embregerezh war an armoù skañv, savet a-drugarez d'ur c'hendeuzad aluminiom ispisial. Brudet eo ar fuzuilhoù Baby produet gantañ e bed ar chase. Hiziv-an-deiz e kaver war katalog an embregerezh :

### Fuzuilhoù-chase

* Baby (kalibr 12)
* Fair Play (kalibr 12)
* Tiny (kalibr 20)
* Slim (kalibr 20)

### Karabinennoù

* G9 ha GA (9 mm Flobert)
* G12 (.410)
* G5, GR ha GRS (.22 LR)
* G9 PH (9 mm Flobert, gant ur reduer-son enbarzhet)
* G12 PH (.410, gant ur reduer-son enbarzhet)
* GR PH (.22 LR, gant ur reduer-son enbarzhet)

## Daveennoù

* ↑ (fr) Historique war lec'hienn Bretton-Gaucher (lennet d'an 22/11/2024)
* ↑ (fr) Hervez Patrick ALFIERI, rener an embregerezh, aterset e 2024 e La maison Bretton spécialisée dans les fusils Tiny Luxe supers légers Fastback Copper Fair Play, 21/06/2024 (gwelet d'an 22/11/2024)
* ↑ (fr) Hervez lec'hienn internet an embregerezh (lennet d'an 22/11/2024)
# Saint-Martin-de-Mailloc

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Saint-Martin-de-Mailloc |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Saint-Martin-de-Mailloc en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Lisieux Normandie |
| Kanton | Mézidon Vallée d'Auge |
| Kod INSEE | 14626 |
| Kod post | 14100 |
| Maer | Thierry Ecolasse |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 7,17 km² |
| Led | 49° 05' 26" Norzh |
| Hed | 00° 22' 17" Reter |
| Uhelder kreiz | 140 m |
| Uhelder bihanañ | 61 m |
| Uhelder brasañ | 173 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 958 (2021) |
| Stankter | 134 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Saint-Martin-de-Mailloc zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Orbiquet emañ Saint-Martin-de-Mailloc.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar maner.
* An iliz katolik.
* Ar monumantoù.
* Maner de la Masselinée pe des Samsons, XV$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Varzhin, XV$^{vet}$ kantved, adkempennet, luc'hskeudennoù.
* Monumantoù ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Ar maerdi.
Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2020 | → bremañ | Thierry Ecolasse | digostezenn | Kelennour |
| Meurzh 2014 | 2020 | Jacky Baron-Leroy | digostezenn | Ijinour an tretañ-dour war e leve |
| Meurzh 2008 | Meurzh 2014 | | digostezenn | |
| Meurzh 2000 | Meurzh 2008 | René Guérault | digostezenn | Implijad bank |
| ? | Meurzh 2000 | Pierre Behier | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Luc'hskeudenn
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)ouest-france.fr
# Le Mesnil-Guillaume

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Le Mesnil-Guillaume |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Le Mesnil-Guillaume en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Arondisamant Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Lisieux Normandie |
| Kanton | Lisieux |
| Kod INSEE | 14421 |
| Kod post | 14100 |
| Maer | Alain Mignot |
| Amzer-gefridi | 2003-2026 |
| Gorread | 3,85 km² |
| Led | 49° 06' 19" Norzh |
| Hed | 00° 17' 19" Reter |
| Uhelder kreiz | 60 m |
| Uhelder bihanañ | 57 m |
| Uhelder brasañ | 171 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 574 (2021) |
| Stankter | 149 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Le Mesnil-Guillaume zo ur gumun e departamant Calvados.

## Douaroniezh

* An Orbiquet e Le Mesnil-Guillaume.
* War lez ar stêr Orbiquet emañ Le Mesnil-Guillaume.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* C'hwec'h den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel e Le Mesnil-Guillaume, unan anezhe e miz Gouere ha daou all, lazhet gant ur vindrailhadeg, e miz Eost 1944, e-kerzh Emgann Normandi, an tri all a varvas e 1945.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* Ar c'hastellig.
* An iliz katolik.
* Ar c'hastell, XVI$^{vet}$ kantved-XVII$^{vet}$ kantved-XVIII$^{vet}$ kantved-XIX$^{vet}$ kantved.
* Kastellig "Le Châtelet".
* Iliz katolik ar C'horroidigezh, luc'hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Ar maerdi.
Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2003 | → bremañ | Alain Mignot | digostezenn | Gwazour mestroniezh |
| Meurzh 2001 | 2003 | Corinne Blain | | |
| ? | Meurzh 2001 | Jacky Baron | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Diellaoueg Mérimée
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)EBSSA
# Nzérékoré

Nzérékoré, skrivet ivez N'Zérékoré, eo eil kêr vrasañ Ginea (etre 250 000 ha 300 000 annezad e 2008) goude kêr-benn ar vro Conakry, pennlec'h rannvro Nzérékoré, e gevred ar vro. Dont a ra anv ar gêr eus N'Zalikole, a dalv "E-kichen ma mammenn, ma stêr" pe "E-kichen ma louzoù" e kpelleeg, yezh ar boblañs vrasañ, ar C'hpelle, anvet 'Guerzés' e galleg. Kalz stêrioù bihan a zo e N'Zérékoré, ha lod a grog enni. Savet eo bet kêr Nzérékoré tro-dro d'ul lenn stanket hiziv, bet savet goude stankadenn ar stêr N'Zali pe N'Zélé.
Ur c'hresk bras a voe e poblañs Nzérékoré goude an Eil Brezel-bed pa zeuas ar gêr da vezañ ur greizenn velestradurel ha kenwerzhel. Er bloavezhioù 1990 ha 2000 e teuas enni kalz a repuidi eus Liberia hag Aod an Olifant.

## Daveennoù

* ↑ (fr) RÉMY Mylène, La Guinée aujourd'hui, Les éditions du Jaguar, 1999, Pariz, ISBN 2-86950-308-3
* ↑ (fr) MOGENET Luc, Guide de la Guinée, emb. Imprimerie Mission catholique, 1999, Conakry, Ginea
# Morgan Freeman

Morgan Porterfield Freeman, Jr. zo un aktour, produer ha mouezhier stadunanat ganet d'ar 1añ a viz Even 1937 ganet e Memphis, Tennessee. Gant ur red micherel 50 vloaz, eo bet enoret alies, gant un Academy Award hag ur Golden Globe Award, ha lakaet e anv evit un Tony Award. Enoret eo bet gant un enore a-berzh ar C'hennedy Center e 2008, un enor AFI Life Achievement e 2011, un enor Cecil B. DeMille e 2012, hag ur Screen Actors Guild Life Achievement Award e 2018. Graet e vez eus outañ unan eus gwellañ aktourien hag az eus bet.
Freeman a zo bet desavet er Mississippi, eno e oa bet kroget da c'hoari e pezhioù-c'hoari skol. Studeit en doa goude-se an arzoù c'hoariva e Los Angeles ha gwelet e oa bet e pezhioù-c'hoari nemetken pa oa kroget da vezañ aktour a-vicher. Kroget eo goustadik gant hent ar brud er bloavezhioù 1970 for evit e roll er stirad skinwel evit ar vugale The Electric Company.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Glos

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Glos |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Glos en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Arondisamant Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Lisieux Normandie |
| Kanton | Lisieux |
| Kod INSEE | 14303 |
| Kod post | 14100 |
| Maer | Bernard Broisin-Doutaz |
| Amzer-gefridi | 2008-2026 |
| Gorread | 12,93 km² |
| Led | 49° 07' 24" Norzh |
| Hed | 00° 16' 54" Reter |
| Uhelder kreiz | 64 m |
| Uhelder bihanañ | 49 m |
| Uhelder brasañ | 165 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 924 (2021) |
| Stankter | 71 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Glos zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Orbiquet emañ Glos.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: pemp den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel e Glos e mizioù Eost ha Gwengolo; daou anezhe, izili eus ar Rezistañs FTP, a voe fuzuilhet d'an Alamaned, unan all a voe lazhet gant tennoù kanol hag unan all gant ur vindrailhadeg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Maner La Quaize.
* Iliz katolik Saint Sylvain, luc'hskeudennoù.
* Maner La Brairie, XV$^{vet}$ kantved, rummet.
* Maner La Quaize, XVI$^{vet}$ kantved, enskrivet.
* Maner Bray, XVII$^{vet}$ kantved, enskrivet.
* Maner Colandon, XVIII$^{vet}$ kantved, enskrivet.
* Kastell Villers pe Grosmesnil, brasaet en XIX$^{vet}$ kantved.
* Maner La Motte, XVII$^{vet}$ kantved.
* Maner La Vallée hag e gouldri.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Karg |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Bernard Broisin-Doutaz | Renour kevredigezhioù war e leve |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Fabert Lenglet | |
| C'hwevrer 1984 | Meurzh 2001 | Claude Deniau | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Patrom:Diellaoueg Mérimée
* ↑ (fr)Patrom:Diellaoueg Mérimée
* ↑ (fr)Patrom:Diellaoueg Mérimée
* ↑ (fr)Patrom:Diellaoueg Mérimée
* ↑ (fr)EBSSA
# Beuvillers (Calvados)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Beuvillers |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Beuvillers en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Arondisamant Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Lisieux Normandie |
| Kanton | Lisieux |
| Kod INSEE | 14069 |
| Kod post | 14100 |
| Maer | Didier Mauduit |
| Amzer-gefridi | 1992-2026 |
| Gorread | 4,92 km² |
| Led | 49° 07' 19" Norzh |
| Hed | 00° 14' 50" Reter |
| Uhelder kreiz | 51 m |
| Uhelder bihanañ | 47 m |
| Uhelder brasañ | 140 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 319 (2021) |
| Stankter | 268 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Beuvillers zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Orbiquet emañ Beuvillers.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: gant ar brezel e voe lazhet un den nann-soudard e Beuvillers e miz Ebrel ha pemp all e miz Even, daou anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sainte Cécile, XIX$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù
* Sistrerezh Blavet, XX$^{vet}$ kantved, serret.

## Melestradurezh

* Ar maerdi.
Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Karg |
| 1992 | → bremañ | Didier Mauduit | Ijinour |
| 1975 | 1992 | Jacques Plessis | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Gevelliñ

* Gipperath, Alamagn

## Notennoù ha dave

* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)EBSSA
# Razh

Razhed :
| Ur razh du ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Muridae |
| Genad : | Rattus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar razhed zo krignerien eus ar genad Rattus. Daou spesad razhed o deus trevadennet ar bed a-bezh : ar razh du hag ar razh rous.
« Razhed » a vez graet ivez eus loened ha n'int ket er genad Rattus, evel ar razh-goz, ar razh-godell, ar razh-kangourou, ar razh moueek pe ar razh-musk.

## Spesadoù

| Rattus adustus Rattus andamanensis Rattus annandalei Rattus arfakienis Rattus argentiventer Rattus arrogans Rattus baluensis Rattus blangorum Rattus bontanus Rattus burrus Rattus colletti Rattus elaphinus Rattus enganus Rattus everetti Rattus exulans (razh Polinezia) Rattus feliceus Rattus fuscipes Rattus giluwensis Rattus hainaldi Rattus hoffmanni Rattus hoogerwerfi Rattus jobiensis | Rattus koopmani Rattus korinchi Rattus leucopus Rattus losea Rattus lugens Rattus lutreolus Rattus macleari (aet da get) Rattus marmosurus Rattus mindorensis Rattus mollicomulus Rattus montanus Rattus mordax Rattus morotaiensis Rattus nativitatis (aet da get) Rattus niobe Rattus nitidus Rattus norvegicus (razh rous) Rattus novaeguineae Rattus omichlodes Rattus osgoodi Rattus palmarum Rattus pelurus | Rattus pococki Rattus praetor Rattus pyctoris Rattus ranjiniae Rattus rattus (razh du) Rattus richardsoni Rattus salocco Rattus satarae Rattus simalurensis Rattus sordidus Rattus steini Rattus stoicus Rattus tanezumi Rattus tawitawiensis Rattus timorensis Rattus tiomanicus Rattus tunneyi Rattus vandeuseni Rattus verecundus Rattus villosissimus Rattus xanthurus |

### Spesad nevez-kavet

Ur spesad razhed a oa dianav betek-henn zo bet kavet war enezenn Sulawesi gant enklaskerien eus Aostralia, Indonezia ha Stadoù-Unanet Amerika. Hog-nosed rat, "razh fri-pemoc'h" eo bet anvet, Hyorhinomys stuempkei e anv skiantel, en abeg d'e zivfron valirek ha d'e zent izelañ, a zo balirek ivez$^,$.

## Notennoù

* ↑ (en) Kelaouenn Time, vol. 86, N° 15-16, 19/10/2015, p. 9.
* ↑ (en) BBC News
# Fuzuilh-arsailh

Ur fuzuilh-arsailh, pe fuzuilh-argad, a zo un arm-skoaz graet evit tennañ pell, betek 300 metr er mod damaotomatek, pe betek 30 metr er mod aotomatek. Hendad ar fuzuilhoù-arsailh en istor e voe an Avtomat Ferodova, krouet en Impalaeriezh Rusia e 1916. E fin an Eil Brezel-bed e voe ijinet en Alamagn ar Sturmgewehr 44, a zo gwelet evel ar fuzuilh-arsailh modern kentañ. Hiziv e implij ar braz eus an armoù-mañ ar c'halibr standart 5,56 × 45 mm NATO. E-touez ar c'halibroù all implijet ar muiañ e kaver ar 7,62 × 51 mm NATO, pe ar 7,62 × 39 mm ha 5,45 × 39 mm soviedel.

### Skouerioù fuzuilhoù-arsailh

* Sturmgewehr 44 ( Trede Reich, 1942)
* AK-47 ( URSS, 1947)
* M16 ( Stadoù-Unanet Amerika, 1958)
* FAMAS ( Frañs, 1973)
* SIG 550 ( Suis, 1990)
* HK 416 ( Alamagn, 2005)

## Daveennoù

* ↑ (fr) Comment la kalachnikov a changé le monde, troet gant Jean-Clément NAU, Slate, 11/02/2012 (lennet d'an 20/09/2024)
# 7,62 × 51 mm NATO

An .308 Winchester pe 7,62 × 51 mm OTAN (hervez e anv ofisiel AFNA « 7.62 NATO ») a zo ur munision evit an armoù rizennet o c'hanolioù (karabinennoù ha fuzuilhoù) savet er bloavezhioù 1950 gant an embregerezh Winchester ha choazet da standard gant broioù AFNA evit an armoù bihan o c'halibr.

## Istor

Savet e oa bet goude an Eil Brezel-bed da gemer plas ar munision standart .30-06 Springfield en arme Stadoù-Unanet Amerika. Hemañ a veze implijet abaoe 1906 met diamzeriet e oa deuet da vezañ abalamour dezhañ da vezañ re bonner, re vras ha re a argil gantañ da vezañ implijet en emgannoù. Ar 7,62 × 51 mm zo bihanoc'h ha skañvoc'h evit an .30-06, met ken kapabl evitañ pa denner etre 300 ha 600 metr.
Gwerzhet e voe evel munision sivil gant Winchester adalek 1952 ha lakaet da bourvezañ ar fuzuilh M14 e 1954 gant arme Stadoù-Unanet Amerika. Implijet e voe ivez en armoù arouezius deus ar Brezel Yen evel er fuzuilh-emgann FN FAL pe ar mindrailherezioù M60 hag FN MAG. Armoù modernoc'h evel ar fuzuilh-arsailh FN SCAR-H a ra gantañ ivez. Unan deus ar munisionoù implijetañ eo gant ar chaseourien er bed a-bezh, pe e vefe da chaseal bronneged bras (yourc'hed, kirvi, moc'h-gouez, kirvi-dour) pe da dennañ pell.
Ar 5,56 × 45 mm NATO en deus hiziv an deiz kemeret e blas evel munision diazez soudarded AFNA, ha eñ skañvoc'h hag aesoc'h da vestroniañ pa denner er mod aotomatek. Implijet e vez c'hoazh evit tennoù resis e-kichen munisionoù all evel ar 6,5 Creedmoor pe an .338 Lapua Magnum, a zo o kemer e blas tamm-ha-tamm abalamour dezhe da vezañ resisoc'h ha galloudusoc'h pa denner pell.

## Daveennoù

* taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* ↑ (fr) STENG E., Tir de précision militaire : les tendances actuelles, Cibles HS n°41, Nevez-amzer 2024, p. 6-14
# Kpelleeg

Ur yezh vandeek eo ar c'hpelleeg (kpelle) pe Kpɛlɛwoo. Komzet e vez ar c'hpelleeg gant ar Gpelleed gant etre 800 000 hag 1 milion a dud, an hanter anezho e Ginea, er rannvro Ginea ar c'hoadoù dreist-holl tro-dro da N'zérékoré, hag an hanter all e Liberia eus tu all an harz.
Yezhonierien zo a soñj dezho eo ar yezh-se ur c'hontinuom gant yezhoù all evel ar maninkeg.
Ar yezh-se ne implij ket ar son 'r' a veze anvet 'Guérzé' padal gant ar C'hallaoued. Unan eus an nebeud yezhoù eus Afrika he deus bet he skritur dezhi krouet tro-dro 1930 gant Gbili Sanoyea, ur penn-bras eus Liberia.
Desket e veze ar yezh-se gant ar vugale er skolioù kentañ derez tro-dro da N'Zérékoré dindan kentañ Republik Ginea (a-raok 1984). N'eo ket graet ken bremañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kpelleeg Ginea ha Liberia war al lec'hienn lennet d'an 31 a viz Mae 2014 http://www.ethnologue.com/language/kpe (en)
* 1 2 Les hommes naissent et demeurent libres et égaux en droits. Les distinctions sociales ne peuvent être fondées que sur l’utilité commune. Lennet d'an 31 a viz Mae 2014 el linenn war http://www.omniglot.com/writing/kpelle.htm
* ↑ lec'hienn bet lennet d'an 31 a viz 2014 http://www.ethnologue.com/language/gkp
* ↑ Matthew 6:9-13 en Gbanaŋ-woo-kɛɛ ninai ["Kpelle New Testament"]. Monrovia: Bible Society in Liberia and United Bible Societies, 1992. Da wellet el linenn war http://www.christusrex.org/www1/pater/JPN-kpelle-liberia.html. (en)

## Gwelet ivez

* Yezhoù mandingek
* Maninkeg
# Timbroù Kionga

Tric'hornad Kionga a oa un tiriad bihan war an harzoù etre Afrika ar Reter alaman (Tanzania hiziv an deiz ) ha trevadenn bortugalat Mozambik (Republik Mozambik hiziv an deiz), portugalat da gentañ, met aloubet gant an armeoù alaman e 1894 hag aloubet en-dro gant Portugal e 1916.
Kionga e voe an tiriad alaman nemetañ roet da Bortugal gant Feur-emglev Versailhez goude ar Brezel-bed kentañ.
D'an 29 a viz Mae 1916 e voe dreistmoullet KIONGA gant un ankr liv ruz war timbroù-post 100 reis eus Lourenço Marques ha cheñchet war un dro an talvoud-gwerzh : ½c, 1c, 2 1⁄2c ha 5c. An timbroù nemeto embannet evit Kionga int bet. An darn vrasañ eus ar stok timbroù a vanke gom war o c'hein, ker-ruz eo an nebeud re anavezet gant ar gom orin eta.

## Pennad kar

* Timbroù Mozambik
* Timbroù Afrika ar Reter alaman
# Anicetus (morlaer)

Anicetus a oa e penn un emsavadeg a-enep ar Romaned e Pontos er bloaz 69 hag a voe flastret gant e enebourien.
Ur sklav e oa bet a-raok bout dieupaet gant ar roue Polemon II, ha lakaet e oa bet e penn morlu rouantelezh Pontos, ken na deuas da vout ur broviñs roman dindan Neron e 63.
Pa savas ar brezel-diabarzh goude marv Neron (Bloavezh ar Pevar Impalaer) ez eas Anicetus a-du gant Vitellius hag e kemeras penn un emsavadeg vras a-enep Vespasianus e Pontos ha Kolc'his e 69. Distrujañ a rejont ar morlu roman (Classis Pontica) en un arsailh dic'hortoz e Trapezus. Adal neuze e krogas Anicetus da ober brezel war vor gant ul lestr anavezet evel camarae.
Mouget e voe an emsavadeg avat gant un arme nevez gourc'hemennet gant Virdius Geminus, ul letanant da Vespasianus, en aber ar stêr Cohibus (hiziv Khobi, er c'hornôg da Jorjia).
Tapet e voe Anicetus gant ur bobl eus an tolead, roet d'ar Romaned, ha lakaet d'ar marv.

## Liamm diavaez

* Arme roman
# C'hoari video strategiezh

C'hoari video strategiezh zo anv ur rummad c'hoarioù video hag a implij kalz ar preder hag ar steuñvadur muioc'h evit an obererezh bliv evit tizhout an trec'h. Kalz rummadoù c'hoarioù video a implij lodennoù strategiezh, met ar re strategiezh, a zo reoù diskrivet gant un diazez war strategiezhoù a live uhel, al lojistik ha merañ danvezioù diazez.
Ar c'hoarioù video strategiezh a zo rannet e daou isrann pennañ: an hin tro-ha-tro hag hini an amzer real, met bez ez eus kalz doareoù all gant un diazez c'hoari strategiezh kemmesket gant kadoniezhoù, diplomatiezh, ekonomiezh hag ergerzhadurioù.

## Doare c'hoari

Ur c'hoarier a rank prederiañ war un hollad obererezhioù evit talañ ouzh un enebour pe meur a hini, ar pal diazez o vezañ lakaat digreskiñ an nerzhioù enebour (a-fed nerzh pe niver).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Drôme (Beslon)

    Evit pennadoù all dezho an titl Drôme, sellit ouzh ar pennad disheñvelout Drôme
An Drôme zo ur stêr eus Normandi, e departamantoù Manche ha Calvados, tost 17 km dezhi. Emañ hec'h eienenn e Beslon. Un adstêr d'ar Vire (stêr) eo. Kemberiñ a ra gant ar Vire e Sainte-Marie-Outre-l'Eau.

## Kumunioù douret

* Beslon,
* Montbray,
* Courson,
* Morigny,
* Saint-Vigor-des-Monts,
* Landelles-et-Coupigny,
* Sainte-Marie-Outre-l'Eau.
# Republik Kreizafrikan

    M'emaoc'h o klask ar rann eus Afrika a zo e-kreiz ar c'hevandir, sellit ouzh Afrika ar C'hreiz.
Ar Republik Kreizafrikan (République Centrafricaine e galleg, distaget), pe Kreizafrika (Centrafrique e galleg, distaget), zo ur Stad e-kreiz kevandir Afrika. En-dro dezhi emañ Tchad en norzh, Soudan ha Soudan ar Su er reter, Republik Kongo ha Republik Demokratel Kongo er su, ha Kameroun er c’hornôg.

## Rannoù melestradurel

Rannet eo ar republik Kreizafrikan e 14 prefedelezh velestradurel ha 2 brefedelezh ekonomikel.
Prefedelezhioù ekonomikel :
| Bamingui-Bangoran Basse-Kotto Haute-Kotto Haut-Mbomou Kémo Lobaye Mambéré-Kadéï Mbomou Nana-Mambéré Ombella-M'Poko Ouaka Ouham Ouham-Pendé Vakaga | Nana-Grébizi Sangha-Mbaéré |

## Istor

Oubangui-Chari e oa anv ar vro a-raok an dizalc'hiezh, hag un darn e oa eus Afrika ar C'heheder C'hall.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ (fr) La Centrafrique adopte le bitcoin comme monnaie légale, e Le Figaro, 27/04/2022
Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos