OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eozen-Vari Madeg

Eozen-Vari Madeg , Yves-Marie Madec, (Lambaol-Gwimilio d'ar 4 a viz Here 1860, Landerne d'an 11 a viz Kerzu 1932) a oa ur beleg katolik eus Eskopti Kemper ha Leon hag ur skrivagner brezhonek.

## Kargoù

* kure e Plougin e 1886,
* person e Trelevenez e 1902 hag e Sant-Segal e 1910,
* chapalan e Kerinou Lambezelleg e 1919 hag e Landerne e 1928-1932.

## Oberennoù

* Al leanez santel Anna Mari Javouhey hag urz St. Joseph a Cluny, 1920, Le Courrier du Finistère.
* Buez ar Zent: levr itroun Varia Lourd ha buez Jeann d'Arc great gant an aotrou Marigo, guechall Persoun Beuzeq-Conq; Kresket ha renevezet gant an aotrou Madec, person Sant-Segal, 1911 , Salaün, Y. J. L. Derrien.
* Buez ar Zent: el levr-man e kaver kalz euz bueziou Sent Breiz ha Bueziou ar re a zo nevez diskleriet sent Great gant an aotrou Marigo; nevezet evit an eil guech gant an aotrou Madec, e Kerinou Lambezellec, 1927, Y. J. L. Derrien.
* Al leanez santel Anna Mari Javouhey hag urz St. Joseph a Cluny, 1920, Le Courrier du Finistère.
* Aviel ar zul Levr great gant an Aotrou Marigo persoun Beuzec-Conq; renevezet gant an Aotrou Madec, persoun Sant-Segal, 1914, Y. J. L. Derrien.
* Buez hor Zalver Jesus-Christ gant imachou, 1906, Y. J. L. Derrien.
* Buez santez Jeanne d'Arc 1412-1431, kenaozer Jean-Marie Uguen, Lethielleux 1910, Salaün, 1911.
* Buez St. Fransez a Asiz, gant an Ao. Madeg, aluzener e Kerinou-Lambezelleg, reizet evit an doare-skriva gant eun Tad eus Urz St-Fransez, skeudennoù gant G. Huin, 1928, Kenteliou Sant-Fransez, An Oriant.
* Histor Zantel, 1929 Y. J. L. Derrien.
* Itroun Varia Lourd, Bernadett ha burzudou ar grott, 1904, Imprimerie du Château, Brest.
* Katekiz ar gear, kenaozer Michel Péron, 1923, Le Courrier du Finistère, Kemper.
* Levr a gelennadurez kristen nevezet ha kresket evit eskopti Kemper ha Leon, 1932, Imprimerie Cornouaillaise, Kemper.
* Lourd, Pareansou ha pardoniou, 1909.
* Miz Mari an ene devot, Lajat, 1916.

## Mammenn

* (fr)PRELIB - Projet de recherche en littérature de langue bretonne.
# Alis Breizh

Ganet Alis Breizh (pe Alis Thouars) e 1200, e varvas e 1221.
Dugez Breizh ha kontez Richemont e voe 1203 ha 1221.

## Buhez

Merc'h henañ diwar teir merc'h Konstanza Breizh ha Gi Thouars. Trede eured Kontanza e oa.
Daou vugel he doa bet Konstanza gant Jafrez II Plantajenest: Eleonora hag Arzhur. Pa varvas o mamm ez eas Arzhur war gador an dugelezh. Lazhet e voe avat gant e eontr ha kevelour Yann Dizouar, hêr ma c'helle bout eveltañ war doouaroù niverus impalaeriezh ar re Blantajenest ar mare da heul Richarzh Kalon Leon.
Dugez he dije gallet bout Eleonora war-lerc'h e vreur ma ne vije ket bet prizoniet gant e eontr. Goulenn a reas hemañ da varoned Vreizh hec'h anavezout evel dugez, ha hi dalc'het bac'het gantañ, o soñjal dont neuze da vout mestr war an dugelez o kinnig eurediñ e nizez da unan a chomfe dindanañ o vout dug goulevier.
Ar varoned avat a zibab Alis vihan, lezc'hoar da Eleonora, da zugez. Lakaet eo e dad da vezañ goulevier en anv e verc'h betek hec'h eured.
Dimezet eo bet Alis gant Pêr Brizhkloareg ha bet o doa tri bugale: Yann, Yoland hag Arzhur.
| En e raok: Arzhur Iañ a Vreizh | Rouaned ha Duged Breizh 1203 – 1221 gant Gi (1203-1213) Pêr Iañ (1213-1221) | War e lerc'h: Yann Iañ |
| En e raok: Arzhur Iañ a Vreizh | Konted Richmond 1203 – 1221 gant Gi (1203-1213) Pêr Iañ (1213-1221) | War e lerc'h: Yann Iañ |

## Notennoù

* ↑ Alix el levr "Istor Breizh" gant L. Elegoet, embannet gant TES ; Aliz el levr "Istor Breizh betek 1790", embannet gant Skol Ober
# Adélaïde

Adélaïde zo un anv-badez gallek, diwar an anv alamanek Adelaid pe Adelheid.

## Yezhoù all

* Adelaid en saozneg,
* Adelaida e brezhoneg
* Adelaide en italianeg,
* Adelheid en alamaneg,
* Adléta e tchekeg,
* Azalaís en okitaneg.

## Tud

* Adélaïde Bro-C'hall (1732-1800).
* Diane-Adélaïde de Mailly-Nesle, dugez Lauraguais.
* Louise Marie Adélaïde de Bourbon poltredet gant Élisabeth Vigée Le Brun.
* Adélaïde Labille-Guiard, Emboltred'.

### Priñsezed

* Adélaïde de Toulouse, pe Azalais Béziers, pe Alais, marvet e 1200, a oa beskontez Béziers ha Carcassonne. Merc'h e oa d'ar c'hont Raymond V Toulouse ha da Constance Bro-C'hall.
* Adélaïde de Montferrat, priñsez italian anavezet evel Adelasia del Vasto, trede pried Ruggero Iañ, roue Sikilia, ha mamm da Ruggero II
* Adélaïde Bro-C'hall (1732-1800),
* Louise Marie Adélaïde de Bourbon (1769-1785), dimezet da Fulup Orleañs (1747-1793), anavet ivez evel Philippe Egalité.
* o merc'h Adélaïde d'Orléans (1777-1847),

### Tud all

* Diane-Adélaïde de Mailly-Nesle
* Adélaïde Labille-Guiard (1749–1803), livourez c'hall
* Adélaïde Hautval, pe Haïdi Hautval ( 1906–1988), bredvezegez c'hall, bet bac'het en Auschwitz-Birkenau

## Sonerezh

* Adélaïde ou le langage des fleurs, barrez gant Maurice Ravel

## Lennegezh

* Meur a vaouez zo anvet Adélaïde e kontadennoù gallek Maupassant (Vieux Objets, hag all).
* Er romant gallek Malevil, gant Robert Merle e 1972 ez eus ur vaouez hag ur wiz anvet Adélaïde.

## Lec'hioù

* Adélaïde, anv gallek Adelaide Island, en Antarktika.
* Adélaïde, anv gallek Adelaide, kêrbenn South Australia.
# Aziliz

Aziliz zo un anv-badez brezhonek roet d'ar merc'hed.

## Gerdarzh

Da dostaat eo an anv Aziliz ouzh an anv okitanek Azalaís deveret eus Adelheid daousto d'an anv Aziliz lakaet da gevatal d'ar galleg Cécile.

## Tud

Santez Aziliz († tro 230), gwerc'hez ha merzherez, patromez ar sonerien, barzhed ha kanerien, lidet d'an 22 a viz Du.

## Anvioù par e yezhoù all

* Xexili en euskareg
* Cécile e galleg
* Cecilia e saozneg

## Tud istorel

* Aziliz Neville (1415-1495), priñsez saoz, mamm ar rouaned saoz Edouarzh IV ha Richarzh III.

## Tud brudet all

* Aziliz Bourgès, komedianez
* Aziliz Manrow, kanerez
# Cécile

Cécile zo un anv-badez gallek, a vez anv plac'h, met a c'hall bout kavet da anv paotr.

## Gerdarzh

Aziliz a vez lakaet da stumm brezhonek an anv-se daoust dezhañ bout liammetoc'h moarvat gant Adélaïde (stumm gouiziek Alice) (sellit ouzh ar stumm okitanek Azalaís) a-fed gerdarzh.

## Yezhoù all

* Aziliz e brezhoneg
* Cäcilie, pe Cäcilia, Cecilie, Cilly pe Zäzilie en alamaneg
* Caecilia, e latin (Caecilius evit ur paotr)
* Cecilia, en finneg, italianeg, spagnoleg, svedeg
* Cecília en hungareg, portugaleg, okitaneg
* Cecilie, en alamaneg, daneg ha norgeeg
* Cecílie, e tchekeg hag e tchetcheneg
* Cecilija, e kroateg ha sloveneg
* Cecily, pe Cicely e saozneg (Cecil da anv paotr)
* Cecylia, e poloneg
* Celia
* Ciglia, e retoromaneg
* Cili adstumm en hungareg
* Cille, Sille, Silje, Zille adstummoù e norvegeg ha daneg
* Sesilya, e turkeg
* Selja pe Silja e finneg
* Sheila, pe Sheelagh, en saozneg, diwar an iwerzhoneg
* Shelagh, pe Síle en iwerzhoneg
* Xexili, en euskareg
* سيليا en arabeg (a vez treuzskrivet Silya, Silia, pe Celya)
* ⵙⵉⵍⵢⴰ e berbereg (Silya)

## Tud
### Tud uhel

* Cécile de Normandie (c. 1056 – 1126)
* Marie-Cécile Prusia (1942) merc'h da Louis Ferdinand Prussia, ha da Kira Kirillovna Rusia.

### Tud all

* Cécile Aubry, skrivagnerez c'hall
* Cécile Duflot (1975), politikourez c'hall
* Cécile de France, aktourez velgiat
* Cécile Corbel, telennourez ha kanerez vreizhat

## Lennegezh

* Cécile, roman gant Benjamin Constant, en 1811
* Cécile ou la robe de noces, romant gant Alexandre Dumas en 1844
* Cécile est morte, romant gant Georges Simenon en 1942
* Cécile, romant alamanek gant Theodor Fontane

### Tudennoù

* Cécile de Volanges, er romant Les Liaisons dangereuses gant Choderlos de Laclos.

## Kanaouennoù

* Cécile, ma fille, gant Claude Nougaro.

## Gwelet ivez

* Cecil
# Ledred

Al ledred, pe ledenn, a zo un dalvoudegezh kognel eus lec'hiadur Norzh-Su ur poent war an Douar pe ur blanedenn all, en Norzh pe er Su d'ar C'heheder.
Muzuliet e vez kogn al ledred eus 0° er C'heheder betek 90° e pep penn-ahel, e derezioù, munutennoù hag eilennoù, heuliet gant ar roud N war-du pennahel an Norzh pe S war-du pennahel ar Su — arabat eo arouezhiañ ar Su gant al lizherenn K, a zo Kornôg pa gomzer eus hedredoù.
Da skouer : 47° 13′ 05″ N eo ledred Naoned ; war-dro an hevelep ledred, 47°, emañ Kebek er C'hornôg, Budapest hag Ulaanbaatar er Reter.

## Ledredoù ispisial

* Kelc'h Arktika: (66°33' Norzh)
* trovan ar C'hrank: (23°27' Norzh)
* trovan ar C'havr: (23°27' Su)
* Kelc'h Antarktika: (66°33' Su)

## Gwelet ivez

* Hedred
# Houad beg-golvazh

Houad beg-golvazh :
| Un houad beg-golvazh. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Spatula |
| Anv skiantel ||
| Spatula clypeata (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An houad beg-golvazh (liester : houidi beg-golvazh) a zo ur spesad evned palvezek, Spatula clypeata an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Anas clypeata (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar zivellkeineged-dour bihan peurvuiañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Eurazia ha Norzhamerika.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Anas kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Spatula clypeata el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Spatula clypeata e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, HOR YEZH, niv. 193, miz Meurzh 1993, p. 9.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Spatula clypeata el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Spatula clypeata.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Obolenn

An obolenn, a oa ur pezh moneiz a veze en implij en Henc'hres. Implijet eo bet ivez en Europa ar Grennamzer, e Bro-C'hall betek an Dispac'h Gall hag en Impalaeriezh Breizh-Veur betek an XIX$^{vet}$ kantved.

## Gerdarzh

Diwar an henc'hresianeg ὀβολός obolos, ὀβελός obelós, ὀβελλός obellós, ὀδελός odelós, "ivinenn", "tammig metal".

## Moneiz

Pezhioù moneiz kozh eo an obolennoù. Er penn-kentañ, hervez Ploutarc'hos (c. 46 – c. 125), e oant tammoùigoù kouevr pe arem a veze nevidet dre o fouez : 6 obolenn a yae d'ober un drachma "un dornad", da lavarout eo 4,31 g en Attika ha 6,3 g en Aigina$^,$.
Furchadennoù en Argos, unan eus henañ kêrioù ar bed, a zegasas er gouloù dousennadoù eus an obolennoù kentañ, hag a zo koshoc'h eget 800 kent J.-K. Gant an henoniourien e voent deskrivet evel "rikoù moneiz" kentoc'h eget pezhioù moneiz, pa ne oant ket kognet ha ne oa anezho nemet tammoù metal na servijent ket da fardañ traezoù. Hervez Ploutarc'hos bepred e oa e Sparta obolennoù houarn e stumm barrennoù, evit ma vefe diaes berniañ pinvidigezhioù.
En Aten e veze eskemmet obolennoù e stumm pezhioù moneiz arc'hant, hogen ret e veze bepred kaout 6 obolos d'ober un drachma ; pezhioù 2 obolenn ha 3 obolenn a oa ivez, anvet diobol ha triobol. Un obolenn a dalveze 8 χαλκοί khalkoí, "kouevrenn.

### Lidoù kañv

Sebeliet e veze ar re varv gant un obolenn en o genoù, evit ma c'hellfent goprañ Haides da dreuziñ ar stêr Ac'heron. Hervez ur vojenn, kondaonet e veze ar gerent re baour pe re bizh evit paeañ da gantren war ribl ar stêr e-pad kant vloaz.

## Pouez

Da unanenn evit pouezañ traezoù e talveze an obolenn ivez, koulz en Henc'hres hag en Impalaeriezh roman.

## Notennoù

* ↑ Geriadur istorel ar brezhoneg.
* ↑ Ploutarc'hos, Les vies des hommes illustres – Vie de Lysandre, troidigezh gant an abad Dominique Ricard, 18868 — Lenn en-linenn
* 1 2 Evit gouzout hiroc'h, gwelit ar pennad Reizhiad unanennoù henc'hresian.
* ↑ (en) FOKKENS, Harry & HARDING, Anthony : The Oxford Handbook of the European Bronze Age, Oxford University Press, 2013 (ISBN 978-0199-57286-1)
* ↑ Ploutarc'hos, Vie de Lycurgue - 9
# Bridge (poltreder)

Ur bridge a zo ur poltreder a renker etre ar c'hompact hag ar refleks. Tenn a ra kalz d'ar refleks a fed tres diavaez, met tostoc'h eo deus ar c'hompact pa seller e diabarzh ar voest
Ar zoom a vez bras a-walc'h warno peurvuiañ, bizet e vez evel war ur refleks pe dre ar skramm a zo a-dreñv ar benveg. An difoc'h bras a zo etre ar bridge hag ar refleks a zo an doare da gas ar skeudenn: war ur refleks e buker dre ur melezour pe ur prism o adkas ar wirionez, war ur bridge avat e weler atav dre ur skramm. ouzhpenn-se, n'eus ket tu da cheñch ar ferennegoù war ur bridge.
E penn kentañ 2008 e kaver potrejerioù bridge etre 6 Mpx ha 12 Mpx (megapixel), gant ur zoom etre x6 ha x18. Gwerzet e vezont d'ur priz izeloc'h eget ar refleks, ret eo gouzout memestra n'eo ket ken koulz ferennegoù ar binviji-se gant re ar refleks.
# Poltreder stumm

Ur poltreder stumm (eus ar saozneg compact camera), a zo ur benveg poltriji bihan ha skañv, peurliesañ e vez emgefreek pep tra enno, bizet e vez ganto dre ur bizer bihan pe dre ur skramm gant strinkennoù liñvel. Graet eo dreist-holl evit an dud a glask ur benveg eeun hag aes da implij, hep mont re war dachenn an teknik (Digoradur, amzer poziñ, ISO).
Kavet e vez un nemedenn eus tu ar potreder stumm arc'hantel : ar poltreder prest da skeudenniñ (ur wech echu ar film e-barzh, ne c'heller ket adimplijout ar voest).
E penn kentañ 2008 e kaver poltrederioù niverel gant ur paker, dezhañ etre 4 ha 12 milion a biksel, ur zoom optek etre 3 ha 4 d'an aliesañ ha betek 10 d'ar muiañ. Tu 'zo gant darn eus ar poltrederioù niverel-se ober filmoù bihan gant pe hep ar son hervez ar poltreder. Kavout a raer ivez fonksionoù ouzhpenn war poltrederioù stumm a renk uhel evel ar Wi-Fi...
# Medalenn Copley

Ur gopr roet e tachenn ar skiantoù eo medalenn Copley. Ar vedalenn skedusañ roet gant ar Royal Society, an hini goshañ eo ivez. Roet e voe evit ar wech kentañ e 1731.
Krouet e voe ar vedalenn-se goude m'en dije Sir Godfrey Copley, un den pinvidik eus Doncaster, e kreisteiz Yorkshire, roet 100 £ d'ar Royal society. Ezelet e oa bet e 1691.
Unan e-touez an dek medalenn roet gant ar Royal Society eo. Lod a vez roet bep bloaz, lod all n'int ket reoliek. Roet e vez ar vedalenn Copley a bep eil e tachenn ar skiantoù fizik ha skiantoù ar vuhez. Dilennet eo an hini az a ar maout gantañ gant izili ar Royal Society, ouzhpenn e roont 5000 £.
# Delfin Risso

Delfin Risso :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Isurzhad : | Odontoceti |
| Kerentiad : | Delphinidae |
| Genad : | Grampus |
| Anv skiantel ||
| Grampus griseus Cuvier, 1812 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Delfin Risso (Grampus griseus) eo ar spesad beg-hir nemetañ er genad Grampus. Aes a-walc'h eo da anavezout abalamour d'ar roudoù gwenn war e gein ha d'e benn hep beg astennet evel ma vez gant an darn vrasañ eus ar begoù-hir. Tro 3 pe 4 metrad eo ur wech erruet d'an oad gour.

## Doareoù pennañ

Delfin Risso a voe diskrivet da gentañ penn gant Georges Cuvier e 1812. Anv ar spesad a zeu eus anv an aotrou Risso hag a ziskrivas al loen da Guvier, hag azalek an diskrivadenn-se e reas Cuvier e ziskrivadenn gentañ.
Moarvat e teu anv skiantel ar genad eus al latin grandis piscis pe eus ar galleg grand poisson. An termen griseus a zeu eus ar roudoù gris (lodennoù n'int ket bet kignet) war korf ar beg-hir.
Peurvuiñ eo 3 m an delfin, hogen muzuliet ez eus bet hiniennoù tro 3,8 metrad. Evel an darn vrasañ eus ar begoù-hir ez eo brasoc'h ar pared eget ar parezed. O mas a zo tro 300 kg, hag evit an hiniennoù ponnerañ e c'hell tizhout 500 kg.
# Radio Free Europe

Radio Free Europe/Radio Liberty berraet e RFE pe RL zo ur skingomz stadunanat a gas keleier ha dielfennadurioù diwar-benn kreiz ha reter Europa, kreiz Azia hag ar Reter Nesañ "where the free flow of information is either banned by government authorities or not fully developed" (brezhoneg: "Lec'h ma vez difennet ar gwir da embann e soñjoù gant ar gouanrmantoù pe ma vez krennet"). Arc'hantaouet eo an aozadur gant gouarnamant SUA.
E-pad ar Brezel Yen, Radio Free Europe (RFE) a veze skignet war-zu ar broioù suj d'ar galloud soviedel ha Radio Liberty (RL) war-zu an URSS end-eeun. RFE a oa bet krouet evel un ostilh propaganda enep-komunour er bloavezh 1949 gant an National Committee for a Free Europe. RL a oa bet krouet daou vloaz war-lerc'h ; an daou aozadur a voe kendeuzet e 1976. Ar gouarnamantoù komunour a glaske alies kas spierien komunour evit mont e-barzh pennlec'h an RFE. Alies e veze troc'het ar skinoù radio en URSS dre obererezhioù lies spierien ar KGB. RFE/RL a oa arc'hantouet evit ul lod gant ar CIA (Central Intelligence Agency) betek 1972.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Adelaid

Adelaid zo un anv-badez germanek ha frankek. Un adstumm eo d'an anv Adalheid.

## Gerdarzh

Savet eo an anv Adelaid diwar adal (= hael, brientin, nobl),
ha -heit / -haidu ("seurt", "doare") pe haid ("lann"), pe c'hoazh – hogen diaesoc'h da grediñ – hild ("emgann").

## Yezhoù all

* Adelheid en alamaneg
* Adélaïde hag Adèle, e galleg,
* Adelaide e saozneg hag italianeg (hogen distaget disheñvel)
* Adelaida e brezhoneg, hervez Geriadur Hemon-Huon
* Adelaida hag Adelita, e spagnoleg
* Adelajda e poloneg.

### Doareoù all e galleg

* Adaline, Adeline
* Adélais, Adelasia
* Adèle, Adelice
* Alice, Alix
* Azalaïs

## Tud
### Tud a iliz

* Santez Adelaid, pe Adelaid Bourgogn (?-999), impalaerez santel, merc'h da Rodolf II Bourgogn ha Bertha Swabia.
* Adelaid Villich (?-1015), abadez.

### Rouanezed ha priñsezed

* Adelaid Frioul (850/853-901), rouanez Bro-C'hall, eil pried Loeiz II, roue Bro-C'hall.
* Adelaid Akitania (945/942-1004), rouanez Bro-C'hall, pried Huon Capet.
* Adelaid Anjev (947-1026), gwreg Loeiz V, roue Bro-C'hall.
* Adelaid Savoia, anv meur a briñsez
* Adélaïde de Suse (1016-1091), pried Odo Iañ Savoia.
* Adélaïde de Montferrat (v.1075-1118), kontez Sikilia, gwreg Roger Iañ Sikilia.
* Adelaid Maurienne (v.1100-1154), rouanez Bro-C'hall, pried Loeiz VI, roue Bro-C'hall.
* Adelaid Torino, anv roet a-wechoù da Berta Torino
* Adelaid Bourgogn, pe Aleyde Brabant (1233-1273), pe Aleyde dugez Brabant, gwreg Herri III Brabant.
* Adelaide Maria von Anhalt-Dessau.
* Maria Adelheid Theresia Hilda Antonia Wilhelmina vu Lëtzebuerg ( pe Marie Adélaïde Thérèse Hilda Antonie Wilhelmine e galleg (1894 – 1924) , a oa dugez-veur Luksembourg adalek 1912 betek 1919. Goude 7 bloavezh ren e rankas dilezel ar gurunenn ken fall e veze erru d'he fobl, hag he c'hoar Charlotte a voe dugez-veur en he lec'h.

## Oberennoù arzel

* Adelaide, kantatenn gant Ludwig van Beethoven (opus 46, 1796) ar skrid gant Friedrich von Matthisson
* Adélaïde ou le langage des fleurs, barrez gant Maurice Ravel
* Adélaïde, ur film gant Jean-Daniel Simon

## Lec'hanvioù

Ul lec'hanv eo er broioù saoznek er stumm Adelaide.
# Marioupol

Marioupol (ukraineg : Маріу́поль Mariuupol mɐr⁽ʲ⁾iˈu:polʲ – distagadur ) zo ur gêr en Ukraina. Poblet e oa gant 431 859 a dud d'ar 1añ a viz Genver 2021.
Damzistrujet eo bet Marioupol gant arme Rusia e miz Meurzh 2022$^,$$^,$. Aloubet eo bet kêr gant nerzhioù lu Rusia ha Republik Pobl Donetsk goude seziz Marioupol.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Marioupol, Cremnœ, Kêr eus Rusia Europa (Iekaterinoslav), 250 km S.-E. eus Iekaterinoslav, war Mor Azov. Kenwerzh ed. hervez M.-N. Bouillet ː Dictionnaire universel d'Histoire et de Géographie. Hachette et Cie. Paris. 1863.
* ↑ (uk) (en) UkStat
* ↑ Distruj ospitalioù Marioupol
* ↑ Distruj c'hoariva Marioupol
* ↑ Distruj Marioupol, e Libération, 13/03/2022.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Eutrichomyias rowleyi

Eutrichomyias rowleyi :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Rhipiduridae |
| Genad : | Eutrichomyias |
| Anv skiantel ||
| Eutrichomyias rowleyi (Meyer, 1878) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Eutrichomyias rowleyi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Rhipiduridae. Ar spesad nemetañ er genad Eutrichomyias an hini eo.
Anvet e voe Zeocephus rowleyi (kentanv) da gentañ-penn (e 1878) gant an naturour alaman Adolf Bernhard Meyer (1840-1911) : dougen a ra anv an evnoniour amatour saoz George Dawson Rowley (1822-1878).
Ne oa ket bet gwelet ar spesad abaoe 1873 betek ma voe adkavet e miz Here 1998 e koadegi menez Sahendaruman, el lodenn greisteiz eus Sangir, un enezenn er-maez da Sulawesi an Norzh (Indonezia).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha divellkeineged bihan all.

## Annez

Emañ brosezat ar spesad e Sangir.

## Liammoù diavaez

* (en) Eutrichomyias rowleyi el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Eutrichomyias rowleyi e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Meise, 1939.
* ↑ (en) Jon Riley ha James C. Wardill, The rediscovery of Cerulean Paradise-flycatcher Eutrichomyias rowleyi on Sangihe, Indonesia, Forktail 17 (2001): 45-55.
* ↑ (en) Eutrichomyias rowleyi el lec'hienn Avibase.
# Wilhelm Meise (evnoniour)

Wilhelm Meise, bet ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1901 en Essen (Impalaeriezh alaman d'an ampoent) hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Eost 2002 e Hamburg (Alamagn), a oa un evnoniour alaman.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* E : Eutrichomyias,
* S : Stresemannia.

### Spesadoù

* P : Phylloscopus kansuensis.

### Isspesadoù

* Y : Yungipicus kizuki permutatus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Meise e metoù al loenoniezh.
# Ukrainska Pravda

Ukrainska Pravda (ukraineg: Українська правда, Gwirionez Ukrainat) zo ur gazetenn enlinenn ukrainat savet gant Georgiy Gongadze d'ar 16 a viz Ebrel 2000 (devezh ar referendom war bonreizh Ukraina). Darn eus ar pennadoù a zo en ukraineg (hag a vez troet alies e rusianeg) ha lod choazet a vez troet e saozneg. Ur gazetenn da vezañ lennet gant ar braz eus an dud eo gant ur sell spis war politikerezh Ukraina.
E Mae 2021, ar berc'hennez Olena Prytula he devoa gwerzhet 100% eus he gwirioù war Ukrainska Pravda da Dragon Capital. A-raok ma vije sinet an emglev etrezo e oa bet embannet sklaer ne vije ket kemmet doareoù ober ar gazetenn.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (uk) Lec'hienn ofisiel
* (en) Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (2003) Beheaded: The Killing of a Journalist. Artemia Press. 63 p. ISBN 978-0-9543764-0-6. OCLC 231974044.
# Slave states and free states

A-raok 1865 e Stadoù-Unanet Amerika, ur Stad sklavour (saozneg: Slave State) a oa ur Stad lec'h ma oa ar sklaverezh un diazez d'an ekonomiezh en un doare aotreet hervez lezenn, tra ma oa ur Stad dieub (saozneg: Free State) unan lec'h ma oa difennet ar sklaverezh.
Etre 1812 ha 1850 e oa gwelet evel un diaz politikel ret gant ar Stadoù sklavelour e chomje izeloc'h an niver a Stadoù dieub eget an niver a Stadoù sklavelour ; dre-se ar Stadoù nevez a veze degemeret div-ha-div en unaniezh. E gwirionez e oa un nebeud sklaved en darn eus ar Stadoù Dieub betek 1840 da nebeutañ. Dre Diferadenn ar sklav tec'het kuit eus ar vonreizh stadunanat, evel ma oa bet degaset gant Diferadenn ar sklav tec'het kuit eus 1793 hag hini Diferadenn ar sklav tec'het kuit eus 1850, e oa bet embannet sklaer ne zeue ket da vezañ dieub ur sklav tec'het kuit diouzh ur Stad sklavelour hag aet e-barzh unan dieub. Ouzhpenn-se e oa sañset bezañ adkaset d'e vistri. A-feur ma veze ouzhpennet lezennoù war ar fed-se e oa deuet da vezañ gwashoc'h-gwashañ an eskemmoù etre Stadoù dieub ha sklavelour.
# Eutrichomyias

Eutrichomyias :
| Eutrichomyias rowleyi (par ha parez), tresadenn gant William Matthew Hart. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Rhipiduridae |
| Anv skiantel ||
| Eutrichomyias Meise, 1939 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Eutrichomyias a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1939 gant an evnoniour alaman Wilhelm Meise (1901-2002).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Eutrichomyias rowleyi, brosezat e Sangilhe, un enezeg en norzh da Sulawesi (Indonezia).

## Rummatadur

Renket e veze er c'herentiad Monarchidae kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rhipiduridae/Eutrichomyias (lennet e-barzh d'an 21 a viz C'hwevrer 2025).