OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Chaseal

Chaseal pe hemolc'hiñ zo klask tapout loened pe o lazhañ, evit em en vagañ, evit ober kenwerzh, evit implijout danvez tennet eus al loened pe c'hoazh evit kaout dudi. E pep lec'h dre ar bed e vez pe e veze graet gant an dud ; e pep lec'h ivez ez eus lezennoù da resisaat penaos e vez graet. Ar chaseal na vez ket aotreet gant al lezenn a reer "bigriañ" anezhañ. Hiziv an deiz eo deuet ar chaseal, er broioù pinvidik, da vezañ un obererezh dudi pe sport.
Dudi ar briñsed eo bet ar chase a bep amzer. Er Mabinogi e weler chaseal Twrch Trwyth, an hoc'h-gouez hud en danevell Kulhwch hag Olwen.

## Doareoù da chaseal

En Europa e chaseer a gozh ha kemm a reer etre an doareoù disheñvel :
* hual, ha huerezh, a reer eus chaseal ar bleiz, a veze graet war-droad dreist-holl;
* ar falc'hunerezh, un doare brudet e broioù ar reter, a vez graet war varc'h,
* ar gwenaerezh, a vez lavaret eus chaseal kirvi, moc'h gouez dreist-holl, loened hag a vez debret.
* ar chase kaset war-droad (e spi, o tostaat pe en huadeg), gant fuzuilhoù-chase pe karabinennoù, a zo ar stumm anavezetañ hiziv-an-deiz.
E Breizh e implij ar braz eus ar chaseourien teknikoù chaseal war-droad, e spi (gortoz ul loen en ul lec'h bennak), o tostaat, da lavaret eo en ur gavout roudoù ul loen hag en ur heuliañ anezhañ, pe en huadeg, da lavaret eo en ur vodañ meur a zen, lod anezhe oc'h ober trouz evit kas al loened war-zu chaseourien all prest da lazhañ anezhe. Chase ar c'hefeleged-koad zo poblek er vro-mañ. Chas a bep seurt a c'haller implijout evit bezañ sikouret : lod gouest da chom en o sav dirak ul loen, lod all gouest da zegas loened diwar an dour evel an houidi, pe lod all c'hoazh gouest da vont da gerc'hat bronneged en un toull-douar. Ar chas-Spagn desavet e bro-Gallag zo brudet evit o ferzhioù mat.

## Berz e broioù zo

Difennet eo chaseal war varc'h en Alamagn abaoe 1936, e Belgia abaoe 1995, hag e Breizh-Veur abaoe 2005. Gwarezet eo gant ar prezidant Emmanuel Macron er stad c'hall.

## Levrioù a wenaerezh

Adal ar XIVvet kantved e voe gwelet tud uhel eus Portugal, Kastilha, Bro-C'hall, Alamagn en o zouez o lakaat sevel levrioù diwar-benn arz ar chase pe ar gwenaerezh, sport muiañ karet ar rouaned hag uhelidi:
* De arte venandi cum avibus, en XIIIvet kantved.
* “Libro de la Montería de Alfonso XI”, gant Alfonso XI, roue Kastilha (XIVvet kantved).
* “Le livre de chasse du roy Modus” (XVvet kantved).
* “Le livre de la chasse”, gant Gaston III Phoebus (XIVvet kantved).
* “Livro da Montaría” del Rey João Iañ (XIVvet kantved).

### XVvet kantved

* “Tratado de la montería” , gant ur chaseour eus ar Sierra de Segura.

### XIXvet kantved

* Jean-Emmanuel Le Coulteux de Canteleu, Manuel de vénerie française , 1890.

### XXvet kantved

* Traité de vénerie. Paris, Imp. royale, 1788. (OCLC 34882547)

## Pennad kar

* Chaseadeg ar Marc'h-Kornek

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.7sur7.be/7s7/fr/2668/Especes-Menacees/article/detail/1186318/2010/11/23/La-chasse-a-courre-contestee-mais-defendue-a-cor-et-a-cri.dhtml.
* ↑ https://web.archive.org/web/20190203163755/https://fr.reuters.com/article/topNews/idFRKCN1FZ1Z7-OFRTP.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# .284 Winchester

An .284 Winchester zo ur munision armoù-skoaz ijinet e 1963 gant an embregerezh stadunanat Winchester. Pal an embregerezh e oa sevel ur gartouchenn dezhi perzhioù bannouriezh heñvel ouzh reoù un .270 Winchester, met berroc'h, evit gellet bezañ implijet er fuzuilhoù loc'henn-grogenn Model 88 ha damaotomatek Model 100.
Ne reas ket berzh ar gartouchenn .284 Winchester war ar marc'had pa voe kinniget, met implijet e vez gant tennerien sport abaoe un nebeud bloavezhioù evit an amprouennoù tennañ pell. Un nebeud armoù eus merkoù all a zo bet kambret evit ar c'halibr-mañ, evel ar Savage Model 99 pe ar Ruger M77.

## Chase

Mat eo evit chaseal jiboez dezhañ ur vent etre. Savet e oa bet evit an huadegoù, met efedus a-walc'h eo betek 300 metr.

## Kartouchennoù deveret

Kartouchennoù Wildcat a bep seurt zo bet savet diwar an .284 Winchester, evel an .30-284 Winchester, ar .25-284 pe ar 6,5-284 Norma.

## Daveennoù

* ↑ (en) HAWKS Chuck, The .284 Winchester, war ChuckHawks.com (lennet d'ar 24/11/2024)
* 1 2 (fr) La .284 Winchester, Le blog du tireur de précision, 14/04/2019 (lennet d'ar 25/11/2024)
* ↑ (en) McPHERSON M. L., Wildcatting the .284 Winchester, Rifle Shooter, 23/09/2010 (lennet d'ar 26/11/2024)
* ↑ (es) .284 Winchester, Municion.org (lennet d'ar 24/11/2024)
* (fr) Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# Kruishoutem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kruishoutem a oa ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 27,24 km²
* Poblañs (2021) : 5 394 a dud
* Stankter : 198 den/km²
# Zingem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Zingem a oa ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez. D'ar 1añ a viz Genver 2019 e voe kendeuzet gant Kruishoutem evit krouiñ Kruisem.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 8,17 km²
* Poblañs (2021) : 4 192 a dud
* Stankter : 513 den/km²
# Lievegem

Lievegem zo ur gumun eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez, krouet d'ar 1añ a viz Genver 2019, diwar bodañ kumunioù Waarschoot, Lovendegem ha Zomergem.
Lievegem :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur Waarschoot en Arondisamant Gent hag e proviñs Reter-Flandrez | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh flandrezek |
| Rannvro | Flandrez |
| Proviñs | Reter-Flandrez |
| Arondisamant | Gent |
| ins | 44085 |
| Kod post | 9920-9921-9930-9931-9932-9950 |
| Kumun | Lievegem |
| Kod pellgomz | 09 |
| Maer | Tony Vermeire (CD&V) |
| Gorread | 80,17 km² |
| Hed | 03° 35' 35" Reter |
| Led | 51° 07' 49" Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 26 007 (01/01/2018) |
| Stankter | 324,4 a./km² |
| Lec'hienn | lievegem.be |
# Marchin

Marchin :
| Banniel | |
| Skoed-Ardamez | |
| Lec’hiadur Marchin en Arondisamant Huy hag e Proviñs Liège | Skeudenn:250px-Lec'hiadurMarchinBelgia.png]] |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Liège |
| Arondisamant | Huy |
| ins | 61039 |
| Kumunioù-Kod post | 4570 4570 |
| Kumunioù strollet | Marchin Vyle-et-Tharoul |
| Kod pellgomz | 085 |
| Maer | Eric Lomba Lambrette (Strollad Sokialour) |
| Gorread | 30,00 km² |
| Hed | 05° 13' .." Reter |
| Led | 50° 28' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 5 160 (01.01.2008) |
| Stankter | 171 a./km² |
| Lec'hienn | www.marchin.be |
Marchin (e walloneg:Mårcin) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Hoyoux emañ Marchin.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Dieubet e voe Marchin d'ar 6 a viz Gwengolo 1944 d'abardaez-noz gant Combat Command "B" an Trede Rannlu Hobregonet (3rd Armored Divison "Spearhead") eus ar 1añ Lu SUAat.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Belle-Maison, XVIII$^{vet}$ kantved.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Mémoire de Neupré
# Melle (Belgia)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Melle zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 15,34 km²
* Poblañs (2022) : 11 887 a dud
* Stankter : 775 den/km²

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Adalek an 9 betek an 11 a viz Here 1914 en em gannas ar Vrigadenn Ronarc'h a-enep d'al Lu alaman e Melle : Emgann Melle.
# Melati hag Isabel Wijsen

Melati Riyanto Wijsen (ganet d'an 19 a viz Kerzu 2000) hag Isabel Wijsen (ganet d'ar 6 a viz Du 2002) zo stourmerezed indonezian evit an ekologiezh.
Anavezet eo an div c’hoar-se evit o stourm evit lakaat ar bevezadur plastik da zigreskiñ e Bali.

## Buhezskrid

Ganet e oa ar c’hoarezed e Bali da dud eus an Izelvroioù hag eus Indonezia. E 2013, tra ma oa Melati 12 vloaz hag Isabel 10 vloaz, stourmet o doa evit ma vefe difennet e Bali ar seier plastik unimplij. Savet o doa un ONG anvet Bye Bye Plastic Bags. Evit sachañ evezh an dud o doa aozet e 2016 un harz-debriñ un devezh, da c'houlenn un emgav gant gouarnour Bali d'ar mare-se. A-drugarez d'ar berzh-se e voe difennet ar seier plastik unimplij e Bali.
# Terre de Brume

Terre de Brume zo un ti-embann breizhat e Roazhon. Brudet eo an adembannadurioù eus oberennoù François Luzel (renet gant Françoise Morvan) hag Anatole Le Braz.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel an ti-embann Terre de Brume
# Neerpelt

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Neerpelt zo ur ranngumun eus Pelt e Belgia e proviñs Limbourg. Ur gumun e oa kent bout kendeuzet gant Overpelt d'ar 1añ a viz Genver 2019.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 29,39 km²
* Poblañs (2021) : 14 074 a dud
* Stankter :479 den/km²
# Overpelt

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Overpelt (limbourgeg : Ieverpelt) zo ur ranngumun eus Pelt e Belgia e proviñs Limbourg. Ur gumun e oa kent bout kendeuzet gant Neerpelt d'ar 1añ a viz Genver 2019.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 9,95 km²
* Poblañs (2021) : 1 600 a dud
* Stankter : 1 600 den/km²
# Neupré

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Neupré (e walloneg : Li Noûpré) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel bed

* War ribl an hent a gas d'ar C'hondroz ez eus ur vered gant relegoù 5 328 soudard stadunanat marvet en Emgann an Ardenne.
* Bered stadunanat an Eil Brezel-bed.

## Douaroniezh

| Lec'hiadur | Gorread : 31,74 km² Poblañs (2022) : 10 020 a dud Stankter : 316 den/km² |
# Éghezée

Éghezée (e walloneg: Inguezêye) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Érezée

Érezée (e walloneg: Erezêye) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel bed kentañ

* Fuzuilhet e voe 11 den nannsoudard ha distrujet 16 ti d'an 20 a viz Eost 1914 gant al Lu alaman.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Opglabbeek

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Opglabbeek (limbourgeg : Glabbek) a oa ur gumun e Belgia e proviñs Limbourg.
D'ar 1añ a viz Genver 2019 e voe kendeuzet gant Meeuwen-Gruitrode evit sevel ar gumun anvet Oudsbergen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread (2004) : 24,98 km²
* Poblañs (2004) : 9 352 a dud
* Stankter (2004) : 374 den/km²
# Cléire

Cléire (Cléire pe Oileán Chléire en iwerzhoneg, Clear Island pe Cape Clear Island e saozneg) zo un enezenn war aod mervent Iwerzhon, e kontelezh Korkig.
En em astenn a ra war 3 km hed hag 1,5 km led, ha 125 den a oa o chom enni e 2006. Er Gaeltacht emañ an enezenn hag iwerzhoneg a vez komzet gant an darn vrasañ eus an annezidi. Ouzhpenn 1 000 a dud a oa o chom en enez a-raok an Naonegezh Vras.
Bigi a ya diouzh porzhioù An Scoil ha Dún na Séad (Baltimore), war an douar-bras, betek an enezenn.
Brudet eo Cléire dre m’eo enni e oa bet ganet sant Ciarán, ha dre ma ro bod d’un niver bras a evned-mor (ereved du hag ereved beg hir, morvrini ha sataniged). Rinkined, delfined ha reuniged a gaver er mor tro-dro.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel Cléire
* Coláiste Phobal Chléire
* Cape Clear Island - Europe for visitors
# Meeuwen-Gruitrode

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Meeuwen-Gruitrode (limbourgeg : Miëve-Roj) a oa ur gumun e Belgia e proviñs Limbourg.
D'ar 1añ a viz Genver 2019 e voe kendeuzet gant Opglabbeek evit sevel ar gumun anvet Oudsbergen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread (2004) : 91,26 km²
* Poblañs (2004) : 12 530 a dud
* Stankter (2004) : 137 den/km²
# Pipaix

Pipaix :
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Hainaut |
| Arondisamant | Tournai |
| Kod post | 7904 |
| Kumun | Leuze-en-Hainaut |
| Kod pellgomz | 069 |
| Gorread | 8,65 km² |
| Led | 50° 34' 59" Norzh |
| Hed | 03° 34' 01" Reter |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs | 1 520 (2008) |
| Stankter | 176 a./km² |
Pipaix a zo ur gumun a-wechall eus Belgia e proviñs Hainaut. E kêr Leuze-en-Hainaut e voe lakaet gant lezenn 1977.
# Narvik

Narvik (norvegeg: Narvik; samieg an norzh: Narviika) a zo ur gêr e kontelezh Nordland, e Norvegia. En em ledañ a ra ar gumun war 2.029 km², ha 18.542 den a zo o chom enni (e 2004).
E-pad an Eil brezel bed e voe emgannoù bras e Narvik. Ul lec’h strategel e oa ar porzh-se. Soudarded eus Breizh-Veur ha Bro-C'hall a roas dorn da arme Norvegia evit adkemer ar porzh goude aloubadeg Norvegia gant an Nazied (9 a viz Ebrel 1940). Pa voe taget Bro-C’hall gant an Alamaned, ez eas ar soudarded estren kuit e miz Mezheven 1940, ha lezel soudarded Norvegia o-unan. Re wan da c’hellout en em zifenn, e rankjont kodianañ gant an Alamaned.
# Proven

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Proven en izelvroeg, Proovn e flandrezeg kornôgel, zo ur rann-gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Poperinge.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Daou soudard breizhat a voe fuzuilhet er gumun gant al lu gall e 1915, unan d'an 10 a viz C'hwevrer, egile d'ar 4 a viz Gouhere.

## Tud
### Tud marvet eno

* Henri Camenen, ganet d'ar 17 a viz Even 1885 en Oriant, soudard er 4 Batailhon Kerzhet Troadegiezh skañv Afrika, barnet d'ar marv d'an 9 a viz C'hwevrer 1915 evit bout dilezet e bost ha dizertet a-dal d'an enebour div wezh, bet fuzuilhet d'an 10 a viz C'hwevrer 1915.
* Yves Gaonac'h, (skrivet Goanach gant an arme), bet ganet d'ar 17 a viz Eost 1888 er C'hastell-Nevez hag o chom e Pleiben, soudard en 3 Batailhon Kerzhet Troadegiezh skañv Afrika, fuzuilhet gant al lu gall d'ar 15 a viz C'hwevrer 1915 e-pad ar Brezel-bed kentañ, evit «dilez post dre emvuturgn» ha «dizerterezh en estrenvro»; douaret eo e Bered-veur al lu gallen Ablain-Saint-Nazaire‎ (departamant Pas-de-Calais,Bro-C'hall).

## Notennoù

* ↑ Mémoire des hommes
* ↑ Mémoire des hommes
* ↑ Mémorial GenWeb
# Écaussinnes

Écaussinnes (e walloneg : Les Scåssenes) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Puurs

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Puurs a oa ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen, betek dibenn 2018. Adalek miz Genver 2019 ez eo ul lodenn eus kumun nevez Puurs-Sint-Amands.
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 33,41 km²
* Poblañs (2018) : 17 448 a dud
* Stankter : 522 den/km²
# Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (kevredigezh ar c’hembraeg), pe Cymdeithas yr Iaith hepken, zo ur strollad tud a zifenn gwirioù yezh ar gembraegerien. Savet e voe e 1962, hag implijout a ra doareoù-ober habask. A-hed ar stourmadegoù aozet gant Cymdeithas yr Iaith ez eus bet harzet ha barnet war-dro 1000 den, abalamour m’o doa torret al lezenn. Degadoù anezho zo bet kondaonet d’an toull-bac’h. Frouezh ar stourmadegoù-se a weler gant al lezennoù zo bet votet diwar-benn statud ar c’hembraeg, ar panelloù kembraek pe divyezhek, ar chadenn skinwel S4C, savet e 1982.
Cymdeithas yr Iaith zo ur strollad na resev skoaziad ebet digant aozadurioù ofisiel ha ne vev nemet diwar skodennoù e izili. Daou zen zo implijet da labourat e burev kreiz ar gevredigezh en Aberystwyth.
Gant tud Cymdeithas yr Iaith Gymraeg ez eus bet pleustret meur a dachenn a-hed ar bloavezhioù : ar skolioù, ar media, ar strollegezhioù lec’hel, ar c’hompagnunezhioù kenwerzhel... Bremañ e c’houlennont ul lezenn nevez war statud ar c’hembraeg, da lakaat e-lec’h an hini a oa bet votet e 1993, hag a leze meur a dachenn a-gostez.

## Gwelet ivez

* Ffred Ffransis
* Dafydd Iwan
* Angharad Tomos

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel Cymdeithas yr Iaith (e kembraeg hag e saozneg)
# Quaregnon

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Quaregnon (pikardeg : Cwargnon) zo ur gumun s Belgia e Proviñs Hainaut, tost d'an harzoù gant Bro-C'hall.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel bed kentañ

* Fuzuilhet e voe 66 den nannsoudard ha distrujet 137 ti d’an 23 a viz Eost 1914 gant ar 24vet Rejimant Troadeion ag al Lu alaman.

## Douaroniezh

* Gorread : 11,21 km²
* Poblañs (2022) : 18 878 a dud
* Stankter : 1 684 den/km²
# Reningelst

Reningelst en izelvroeg, Rinnegelst e flandrezeg kornôgel, zo ur rann-gumun eus Poperinge e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall ; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e Poperinge.

## Istor

An iliz a zo bet distrujet e 1623 hag e-kerzh ar Brezel-bed kentañ.
* Iliz katolik Sint-Vedastus

## Bezioù milourel ar C'hommonwealth
### Bered ar gumun

Implijet e voe bered ar gumun hag an astenn gant Lu Breizh-Veur adalek miz Meurzh 1915 betek miz Du 1915.
* Tri soudard zo bet beziet er vered.
* Soudarded arall zo bet lakaet en astenn ar vered :
| Bro | Niver |
| Aostralia | 1 |
| Rouantelezh-Unanet | 55 |
| Hollad | 56 |

### Reninghelst New Military Cemetery

Krouet e voe ar vered e miz Du 1915 e-pad ar Brezel bed kentañ. Implijet e voe betek miz Gwengolo 1918. Tri soudard bet fuzuilhet zo bet douaret er vered : Rifleman R. L Barker, 6th Bn. Royal Fusiliers ; Private F. Loader, 1/22nd Bn. Royal Fusiliers ha Private W. Smith, 3/5th Bn. Lancashire Fusiliers.
| Bro | Niver |
| Alamagn | 2 |
| Aostralia | 104 |
| Kanada | 230 |
| Rouantelezh-Unanet | 461 |
| Suafrika | 1 |
| Zeland-Nevez | 2 |
| Hollad | 800 |

## Dave ha notennoù

* ↑ (en) WW1 Cemeteries
* ↑ (en) WW1 Cemeteries
* ↑ (en) Commonwealth War Graves Commission
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Roesbrugge-Haringe

Roesbrugge-Haringe en izelvroeg, Roesbrugge-Oarienge e flandrezeg kornôgel, a zo ur rann-gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Div gêriadenn a ya d'ober ar gumun, Roesbrugge ha Haringe. Ur gumun e oa gwechall ; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Poperinge.
* Kêriadenn Roesbrugge war vord ar stêr Ijzer hag iliz katolik Sint-Martinus
* Kêriadenn Haringe

## Lec'hiennoù izelvroek

* Roesbrugge
* Haringe
# Roksem

Roksem en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel, a oa ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur rann eus kumun Oudenburg eo abaoe 1977.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar velin-avel Witte Molen
* An iliz katolik nevez Sint-Michiels
* Lec'h an iliz katolik roman
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ynys Seiriol

Ynys Seiriol, pe Enez Seiriol e brezhoneg, zo un enezennig, e korn kreisteiz-reter Enez Mon. Etre Ynys Seiriol hag ar beg-douar anvet Trwyn Du, war Enez Mon, ez eus bet savet un tour-tan war ur roc’h.
Anvet eo bet an enezenn diwar sant Seiriol, ur manac’h a veve en hanternoz Kembre er VI$^{vet}$ kantved, ha kontañ a reer e oa eno ur peniti savet gant Seiriol e-unan. Chom a ra roudoù eus ur chapel vihan eus an XII$^{vet}$ kantved e-kreiz an enez, ha dismantroù eus ur peniti (oratorium) eus an VIII$^{vet}$ kantved, damheñvel ouzh ar penitioù keltiek kozh a gaver en Iwerzhon, evel e Ceanannas (Kells) pe en inizi Na Scealga (Skellig).
Gwechall e oa anavezet evel Priestholm e saozneg, diwar un anv roet dezhi gant ar Vikinged hag a dalvez "Enez ar veleien". E kembraeg e oa un anv all, Ynys Lannog, pe "Ynys Lannawg" pe c’hoazh "Ynys Glannawg", diwar anv un haroz eus mojennoù Kembre Helig ap Glannog. An istorour kembreat eus ar Grennamzer Giraldus Cambrensis (Gerallt Gymro) a ra anv eus an enez en ul levr e latin anvet Itinerarium Kambriae (1188).
    'Ynys Lannog, da lavaret eo Enez an iliz, a vez graet e kembraeg eus an enez : abalamour d’an niver bras a sent zo o repoziñ eno. Hag ar merc’hed n’eont ket d’an enez-se'.
Hiziv an deiz n’eus den ebet o vevañ war an enez.
Kalz laboused a gaver war an enezenn, hag en o zouez poc'haned (Fratercula arctica). Abalamour da se e oa bet roet an anv "Puffin Island" d’an enez e saozneg, en XIX$^{vet}$ kantved. Nebeutoc’h zo anezho bremañ ha gouennoù all evel morvrini, godezi hag ereved a vez o neizhiañ eno ivez.
# Ruisbroek (Sint-Pieters-Leeuw)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ruisbroek zo ul lodenn eus kumun Sint-Pieters-Leeuw abaoe 1977. E proviñs Brabant Flandrez a Flandrez Belgia emañ.

## Tud

* Alberic O'Kelly de Galway, kazetenner echedoù ha mestrc'hoarier echedoù belgiat, bet ganet e Ruisbroek.
# Pont ar Menai

Pont ar Menai, pe Pont y Borth pe Pont Grog y Borth e kembraeg, zo ur pont war ar Menai, dirak Bangor, etre Gwynedd hag Enez Mon, anvet diwar anv Y Borth, pe Porthaethwy, ar gêrig tostañ en enezenn .
Savet e oa bet gant an ijinour skosat Thomas Telford, ha digoret e 1826

## A-raok ar pont

A-raok 1826 e treuze an dud gant ur vag, pe war droad pa veze izelvor. En 1800, sinet an Union Act, e oaan eskemmoù gant Iwerzhon o kreskiñ, ma voe divizet sevel ur pont da vont gant an hent betek Caergybi.

## Lennegezh
### Englyn

Setu amañ un englyn kembraek savet diwar-benn ar pont.
| Uchelgaer uwch y weilgi - gyr y byd Ei cherbydau drosti, Chwithau holl longau y lli Ewch o dan ei chadwyni . — Dewi Wyn o Eifion(1784–1841) | Uhel gêr uc'h ar mor - ar bed a vlein E girri dreisti, Ha c'hwi holl, listri ar mor, Kit dre zindan he chadennoù. |

### Arroudig saoznek

| (Ar Marc'heg Gwenn da Alice) I heard him then, for I had just completed my design, To keep the Menai bridge from rust By boiling it in wine." — Haddocks' Eyes, Through the Looking-Glass, Lewis Carroll | E glevout a ris neuze, p'edon o paouez kas ma mennozh da benn, Mirout ouzh Pont ar Menai a verglañ Dre er birviñ er gwin |

## Liammoù diavaez

* Pont ar Menai, e-barzh Structurae
* (en) Prosiect Menai Ur raktres-mirdi diwar-benn ar Menai.
* (en) Anglesey History Istor pontoù ar Menai.

## Levrlennadur

* Quartermaine et al (2003) Thomas Telford’s Holyhead Road: The A5 in North Wales, Council for British Archaeology ISBN 1-902771-34-6
* Richard, Robin (1991) The Secret Bridge, Rocket Books ISBN 0-9517605-0-5
* ↑ Kreñvlec'h.
# Schaarbeek

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Schaarbeek (galleg : Schaerbeek) zo ur gumun e Rannvro Brusel-Kêrbenn e Belgia. Bez' ez eo unan eus an 19 kumun zivyezhek a zo en Arondisamant Brusel-Kêrbenn.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 7,9 km²
* Poblañs (2022) : 130 690 a dud
* Stankter : 16 543 den/km²

## Tud

* René Blieck, bet ganet eno d'ar 1añ a viz Mae 1910, skrivagner, breutaer hag emsaver komunour.
* René Magritte, livour, marvet eno e 1967.
# Sint-Amands

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Sint-Amands a oa ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen, betek dibenn 2018. Abaoe ar 1añ a viz Genver 2019 ez eo ul lodenn eus kumun nevez Puurs-Sint-Amands.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Poblañs (2015) : 8 303 a dud
# Sint-Gillis-Waas

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Sint-Gillis-Waas zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 55,49 km²
* Poblañs (2022) : 19 716 a dud
* Stankter : 355 den/km²
# Sint-Jan (Ieper)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Sint-Jan en izelvroeg, Sient-Jan e flandrezeg kornôgel, zo ur rann eus kumun Ieper, e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall. Staget eo bet ouzh kumun Ieper gant lezenn 1977.
* Lec'hiadur
* Banniel

## Douaroniezh

* Gorread : 4,48 km²
* Poblañs (1999) : 977 a dud
* Stankter : 218 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik Sint-Jan hag ar presbital

## Tud dibar

* Yves Leterme, politikour ha den-Stad belgiat.
# Sint-Joost-ten-Node

Sint-Joost-ten-Node (Saint-Josse-ten-Noode e galleg) a zo ur gumun eus Belgia.

## Gerdarzh

Dont a ra an anv eus Judog (Joost), sant paeron ar barrez, a oa ur manac'h brezhon eus ar VII$^{vet}$ kantved.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ti-kêr Sint-Joost-ten-Node
* Skwar Armand-Steurs e Sint-Joost-ten-Node, taolenn gant Léon van Dievoet, 1968

## Tud

* Denis Marion, skrivagnour ha mestrc'hoarier echedoù belgiat, a zo bet ganet e Sint-Joost-ten-Node.

## Dave ha notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Somme-Leuze

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Somme-Leuze (walloneg :Some-Leuze) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Namur.
* Lec'hiadur
* Skoed

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel bed kentañ

* Fuzuilhet e voe 11 den nannsoudard ha distrujet 21 ti e Somme-Leuze d'an 20 a viz Eost 1914 gant 1añ RAC al Lu alaman.

## Douaroniezh

* Gorread : 95,23 km²
* Poblañs (2022) : 5 975 a dud
* Stankter : 63 den/km²