OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gwiñver Prevost

Gwiñver Prevost :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Callosciurinae |
| Genad : | Callosciurus |
| Anv skiantel ||
| Callosciurus prevostii Desmarest, 1822 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gwiñver Prevost (Callosciurus prevostii) a zo ur bronneg krigner hag a vev e gevred Azia (Thailand, Brunei, Malaysia, Indonezia).
# Gwladus

Gwladys, pe Gwladus, a zo un anv-badez kembraek. Kalz brudetoc'h eo ar stumm saoznekaet Gladys avat.

## Gerdarzh

Alies e veze lakaet da gevatal d'an anv latin Claudia, dre fazi marteze, rak gallout a rafe bezañ savet diwar ar ger kembraek gwlad (bro), kar d'ar ger brezhonek glad.

## Yezhoù all

* Anavezetoc'h eo ar stumm saoznekaet Gladys.
* E galleg ar Grennamzer e oa ar stumm Gladuse.
* Stummoù all anavezet: Gladez, Gladis, Glawdys, Gwladis.

## Tud
### E Kembre

* Santez Gwladus, merc'h d'ar roue Brec'han, mamm da sant Cadoc, santez vrezhon, er VIvet kantved.
* Gwladus verch Rhiwallon, pried d'ar roue Rhys ap Tewdwr, mamm da Nest ferch Rhys, en XIvet kantved
* Gwladus ferch Llywarch ap Trahaearn, gwreg Owain Gwynedd , en XIIvet kantved
* Gwladus Ddu, merc'h da Llywelyn Fawr, ha marteze da Siwan, en XIIIvet kantved.
* Gwladus ferch Senana, merc'h da Gruffudd ap Llywelyn, en XIIIvet kantved.

## Lec'hanvadurezh

* Sgwd Gwladus pe Sgwd Gwladys, ul lamm-dour e kreisteiz Kembre, diwar anv ar santez, a greder.
# Harald

Harald zo un anv-badez germanek (alamanek, danek, norvegek, svedek).

## Yezhoù all

* Harold, e saozneg
* Hérault, e galleg
* Araldo, en italianeg.

## Tud
### Rouaned

* Harald Iañ
* Harald II
* Harald III
* Harald IV
* Harald V

### Danmark

Tri roue zo bet anvet Harald:
* Harald Iañ Danmark (war-dro 911-987), lesanvet Harald Glas-E-Zant.
* Harald II Danmark
* Harald III Danmark

### Manav

Daou roue a voe:
* Harald Iañ Manav (marvet e 1248), anavezet ivez evel Harald an Du.
* Harald II Manav

### Norvegia

Pemp roue zo bet anvet Harald:
* Harald Iañ Norge (war-dro 848 - war-dro 931), anavezet ivez evel Harald Melen e Vlev.
* Harald II Norge (marvet e 969), anavezet ivez evel Harald Gråfell .
* Harald III Norge (ganet e 1015 – marvet en Emgann Stamford Bridge, Bro-Saoz, e 1066), anavezet ivez evel Harald Hardråde.
* Harald IV (marvet e 1136), anavezet ivez evel Harald Gille.
* Harald V (1937-), roue bremañ

### Orc'h

Yarled en Inizi Orc'h, gwizien da rouaned Norvegia:
* Harald Haakonsson (marvet e 1127)
* Harald Maddadsson (war-dro 1134 - 1206)
* Harald Eiriksson

### Tud all

* Harald Sandberg (1951-), diplomat svedat
* Harald Slott-Møller, livour danat

## Pennadoù kar

* Harold
* Herodez
# Hiviz-noz

Un hiviz-noz a zo ur pezh dilhad-noz a vez gwisket gant ar merc'hed en o gwele. Ur sae eo, hir pe verr, gwisket laosk, hep netra dindani peurvuiañ. A-wechoù e vez ur bragoù-noz da-heul an hiviz. Alies e tap betek an daoulin. Graet e vez an hivizoù-noz en un danvez skañv, kotoñs pe seiz, satin pe niloñs. Dantelezh a vez outo alies. Warne e c'haller dougen ur sae-gambr.

## Roched-noz

Ur roched-noz a veze gant ar baotred ivez gwechall, a-raok 1940 dreist-holl. Abaoe e reont gant ur pijama.
# Holbein

Holbein zo un anv-tiegezh alamanek.

## Tud

* Hans Holbein, anv daou livour, tad ha mab, er XVvet ha XVIvet kantved.
** Hans Holbein an Henañ (e-tro 1465 en Augsburg – 1524 en Isenheim), livour hag engraver alaman.
** Hans Holbein ar Yaouankañ
* Sigmund Holbein (1470–1540), livour alaman, breur da Hans Holbein an Henañ
* Ambrosius Holbein (1494–1519/1520), livour alaman, mab da Hans Holbein an Henañ
* Therese Holbein von Holbeinsberg (1777–1857), livourez aostrian
* Eduard Holbein (1807–1875), livour alaman
* Friedrich Holbein (1856–1940), livour alaman
* Ulrich Holbein (* 1953), skrivagner alaman
* Carl Panagl-Holbein, luc'hskeudenner aostrian
* Franz von Holbein

## Pennadoù kar

* Hohlbein
* Holbein-Pferdchen
# Icel Mercia

Icel a voe hendad Creoda Mercia ha diazezer tiernelezh an Iclingas e Preden. Mab Eomer, roue diwezhañ an Angled war ar c'hevandir e oa. E vab Cnebba a renas en e c'houde .
Hervez an hengoun e vefe bet e penn e bobl pa oa o treuziñ Mor an Hanternoz.
| En e raok: Eomer | Roue an Iclingas 480 - 501 | War e lerc'h: Cnebba |
# Iclingas

An Iclingas a oa ur strollad Angled a oa en em staliet er Midlands e deroù ar VI$^{vet}$ kantved goude diazezidigezh rouantelezh East-Anglia. Tennañ a reont o anv eus hini o roue kentañ Icel Mercia. Galloud o rouantelezh a greskas ha kregiñ a rejont da stagañ riezoùigoù angl-ha-saoz reter ar Midlands e-pad an eil darn eus ar VI$^{vet}$ kantved. Goude 584 e teuas o stad da vezañ unan eus ar re bouezusañ er vro dindan anv Rouantelezh Mercia.

## Roll rouaned an Iclingas

* Icel Mercia : war-dro 488-war-dro 501
* Cnebba : war-dro 501-war-dro 566
* Cynewald : war-dro 566-584
# Ines

Ines, pe Inez, zo un anv-badez alamanek ha saoznek, kar-tost da Agnes.

## Yezhoù all

* Inès, en galleg
* Inés, en spagnoleg,
* Inês, en portugaleg,
* Ине́с, Ине́сса (Inessa) en ruseg
hag ivez
* Agnes, anv-badez alamanek
* Agnès, anv-badez gallek,
* Agnese, anv-badez italianek

## Tud

* Inez Andrews (1929-2012), kanerez gospel stadunanat
* Ines Adler (* 1963), kanerez alaman
* Ines Eck (* 1956), skrivagnerez alaman
* Eda-Ines Etti, kanerez estoniat

### Anv-tiegezh

* Albert Ines (1619–1658) – beleg jezuit ha barzh polonat

## Pennadoù kar

* INES
# Janed

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Janed zo un anv-badez brezhonek a c'hoarvez eus brezhonekadur an anv-badez gallek Jeanne.

## Doareoù all

Anaout a reer ivez ar stummoù all d'an anv:
* Janedig
* Jan, pe Chan,
* Janig, Chanig,

### Janed ha Yann

Eus an anv brezhonek Yann n'eus deuet stumm ebet a vije bet implijet, hag ar stummoù Yanna, pe Yannez a seblant ijinet nevez zo.

## Yezhoù all

* Giovanna, en italianeg,
* Jana e slovakeg,
* Jane, e saozneg,
* Janet, e saozneg,
* Janice, e saozneg,
* Jean, e saozneg,
* Jeanne, Jeannette, ha Janine, e galleg,
* Joan, e saozneg,
* Joana e portugaleg ha latveg,
* Joanna e poloneg ha saozneg,
* Johanna en alamaneg, saozneg ha svedeg,
* Johanne e daneg,
* Juana e spagnoleg,
* Siân, Sioned, Siwan, e kembraeg,
* Sinéad, Siobhán, en iwerzhoneg.

## Tud
### Alamagn

* Janed Bavaria, anv meur a briñsez.

### Breizh

* Janed Belleville (c. 1300 - 1359), lesanvet Tigrez Vreizh, morlaerez
* Janed Holland (1350-1384), eil pried Yann IV (dug Breizh)
* Janed ar Flamm, trede pried an dug Yann IV (dug Breizh)
* Janed Pentevr, hec'h enebourez e brezel an div Janed
* Janed Navarra (1370-1437), dugez Breizh (1386-1399), a deuas da vout rouanez Bro-Saoz (1403-1413) goude dimeziñ da Herri IV (Bro-Saoz).
* Janed Queillé, brezhonegerez eus Gwengamp, a werzhe levrioù Al Liamm en he stal botoù er bloavezhioù 1960.
* Chanig ar Gall, gwreg Charlez ar Gall, a sikoure he gwaz en amzer ma rae war-dro an abadennoù skingomz brezhonek.
* Chan Digor-Frank, lesanv roet d'ur vaouez a vuhez "fall".

### Bro-C'hall

* Janed Ark
* Janed Évreux, anv meur a gontez
* Janed Bourgogn, anv meur a gontez pe zugez eus Bourgognz
* Janed Bro-C'hall, anv meur a briñsez c'hall
* Janed Valois

### Bro-Saoz

* Janed Beaufort
* Janed Bro-Saoz, anv meur a briñsez saoz
* Janed Holland (1350-1384), dimezet da Yann IV (dug Breizh)
* Janed Kent

### Italia

* Janed Naplez , anv meur a rouanez
* ar babez Janed

### Spagn

* Janed Aragon‎, anv meur a briñsez
* Janed Kastilha, anv meur a briñsez
* Janed Navarra, anv meur a briñsez eus Navarra
* Janed Spagn, anv meur a briñsez spagnol

## Lennegezh vrezhonek
### Er gwerzioù

Dek gwerz a gaver en anv-se e Gwerziou Breiz Izel Fañch an Uhel.
-seizh el levrenn gentañ.
* Janed ar Wern
* Janedig ar Sorserez
* Janedig ar Rouz (daou zoare)
* Janed ar Yudeg (daou zoare)
* Janedig ar Mareg
-teir en eil levrenn
* Janedig an Titro
* Janed Derrien
* Janedig Toulouz
E Soniou Breiz Izel e kaver:
* Kofision Janed
# Jiřina

Jiřina zo un anv-badez tchekek, roet d'ar merc'hed, savet diwar an anv Jiří .

## Yezhoù all

* Georgine, en alamaneg
* Georgina, e saozneg
* Georgette e galleg
* Giorgina, Giorgia, en italianeg

## Tud

* Jiřina Bohdalová (née en 1931), aktourez tchek
* Jiřina Hauková (1919–2005), barzhez tchek
* Jiřina Šejbalová (1905-1981), aktourez tchek
* Jiřina Švorcová, aktourez tchek ha komunourez
# Karterioù Berlin

Abaoe ar 1$^{añ}$ a viz Genver 2001 eo rannet Berlin e 12 arondisamant (Bezirke en alamaneg). Diazezet int war lezenn an 10 a viz Even 1998, diwar-benn adreizhadenn reolennadur an arondisamantoù. Kendeuzet eo bet ar pastelloù-bro kozh a-benn sevel an 12 arondisamant a-vremañ, hag adsavet ez eus bet 95 karter (Ortsteil) en ur gemer e kont o bevennoù kozh.

## Karterioù (Ortsteil) Berlin

* Mitte
* Moabit
* Hansaviertel
* Tiergarten
* Wedding
* Gesundbrunnen
* Friedrichshain
* Kreuzberg
* Prenzlauer Berg
* Weißensee
* Blankenburg
* Heinersdorf
* Karow
* Stadtrandsiedlung Malchow
* Pankow
* Blankenfelde
* Buch
* Französisch Buchholz
* Niederschönhausen
* Rosenthal
* Wilhelmsruh
* Charlottenburg
* Wilmersdorf
* Schmargendorf
* Grunewald
* Westend
* Charlottenburg-Nord
* Halensee
* Spandau
* Haselhorst
* Siemensstadt
* Staaken
* Gatow
* Kladow
* Hakenfelde
* Falkenhagener Feld
* Wilhelmstadt
* Steglitz
* Lichterfelde
* Lankwitz
* Zehlendorf
* Dahlem
* Nikolassee
* Wannsee
* Schöneberg
* Friedenau
* Tempelhof
* Mariendorf
* Marienfelde
* Lichtenrade
* Neukölln
* Britz
* Buckow
* Rudow
* Gropiusstadt
* Alt-Treptow
* Plänterwald
* Baumschulenweg
* Johannisthal
* Niederschöneweide
* Altglienicke
* Adlershof
* Bohnsdorf
* Oberschöneweide
* Köpenick
* Friedrichshagen
* Rahnsdorf
* Grünau
* Müggelheim
* Schmöckwitz
* Biesdorf
* Hellersdorf
* Kaulsdorf
* Mahlsdorf
* Marzahn
* Friedrichsfelde
* Karlshorst
* Lichtenberg
* Falkenberg
* Malchow
* Wartenberg
* Neu-Hohenschönhausen
* Alt-Hohenschönhausen
* Fennpfuhl
* Rummelsburg
* Reinickendorf
* Tegel
* Konradshöhe
* Heiligensee
* Frohnau
* Hermsdorf
* Waidmannslust
* Lübars
* Wittenau
* Märkisches Viertel
# Kasbah

Ar C’hasbah a zo ur c’harter kozh eus Alje (en arabeg القصبة). Kavet e vez kasbahioù en ur bern lec'hioù er broioù arab. comme toutes les kasbahs et alcazabas, tire son nom de l’arabe القصبة, al qasaba, « la citadelle ». Dont a ra ar c'hasbahioù hag alkazabahioù diwar ar ger arabeg ha a dalvez kement ha 'gwikadell'.
Ur bern tud a zo marvet e-barzh da goulz Emgann Alje e 1957. Klask a reas an FLN tapout ar galloud er C’hasbah . Anvet e oa a-raok Al-Djazair.
Ar C’hasbah a zo bremañ, n’eo ken nemet un lec’h distrujet gant an amzer, 1200 ti a oa c'hoazh er 1962 met nebeutoc'h a zo bremañ. Posupl e vez kavout memes tra ur teñzor saverezh bennak a-wechoù. War zinaou emañ ar c’harter (118 metrad). Ar straedoù a zo evel ur milendall.
# Kemmstagenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kemmstagenn (saoz: ambiposition) evit komz eus ur adstagenn (saoz. adposition) staget bezañ staget ouzh diwezh ar renadenn ma ra dave outi evel ul lerc'henn pe c'hoazh ouzh an deroù anezhañ evel un araogenn, da skouer:
       saozneg: "He slept {through the whole night}/{the whole night through}"
       ("Kous a reas a-hed an noz a-bezh")
       alamaneg: "{Meiner Meinung nach}"/"{Nach meiner Meinung}"
       ("goude ma ali" = "hervezon")
An diforc'h nemetañ etre an adstagennoù disheñvel eo al resis ma vezont implijet e-keñver ar renadenn ma reont dave outi ha puezheñvel eo o arc'hwel a-hendall.

## Gwelit ivez

* Adstagenn
* Araogenn
* Lerc'henn
* Trostagenn
* Etrestagenn
* Rannfrazenn adstagennek
# Kensonenn gweuz-drek-logigoù

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn gweuz-drek-logigoù (saoz.: labial-postalveolar) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn kendistaget ganti ar diweuz ha diadreñv al logigoù dent da lec'hioù distagañ pennañ war un dro.
War a seblant ne vez ebebiet war ar live fonologel kensonennoù gweuz-drek-logigoù gant kensonennoù gweuz-logigoù gant nemet gant ar yeleeg e Papoua-Ginea-Nevez.

## Gwelit ivez

* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Koadyar

Koadyer :
| Ur goadyar frezennek ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hoadyer eo an evned a ya d'ober ur genad a-bezh hag a vez graet pe Bonasa pe Tetrastes anezhañ.

## Spesadoù

3 spesad koadyer zo :
* Koadyar-Eurazia (Bonasa bonasia pe Tetrastes bonasia)
* Koadyar-Sina (Bonasa sewerzowi pe Tetrastes sewerzowi)
* ar goadyar frezennek (Bonasa umbellus pe Tetrastes umbellus)
# Kommagene

Kommagene (Kομμαγηνή Kommagênê e henc'hresianeg; Կոմմագենէի Թագավորութիւն en henarmenianeg), a oa ur rouantelezh e gevred Turki a hiriv, ha Samosata he c'hêr-benn (tost da Adıyaman, war lez an Eufrates).
Brudet eo Kommagene hiriv abalamour d'an neved war ar menez Nemrod (Nemrut Dağı).

## Istor

Meneget eo Kommagene evel Kummuhu e skridoù asirian. Ur rouantelezhig gwarezet gant Asiria e oa, met staget e voe evel proviñs e 708 kent JK en amzer ar roue Sargon II.

## Pennad kar

* Roll Rouaned Kommagene
# Kraoñell ar silabenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kraoñell ar silabenn (saoz.: syllable nucleus pe peak ("krec'h")) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus elfenn greiz ur silabenn, peurliesañ ur vogalenn pe un diftongenn, evel e brezhoneg, pe c'hoazh un driftongenn hag alies a-walc'h ivez ur gensonenn silabennek, evel da skouer e meur a yezh slavek.
Ur silabenn enni ur vogalenn verr da graoñell a vez graet "skañv" outi keit ha ma reer "pounner" eus silabennoù gante da graoñell vogalennoù hir, diftongennoù pe triftongennoù.
Ouzhpenn ar graoñell ret e pep silabenn e c'hell ur silabenn kregiñ gant un elfenn all anvet ar "penn" ha gallout a ra achuiñ ivez gant un elfenn all anvet al "lost", daoust ha ma n'eo ket ret nag ur penn nag ul lost evit sevel ur silabenn atav.
Graet e vez "klotennad" eus kraoñell ar silabenn mui al lost mar bez anezhañ.

## Gwelit ivez

* Silabenn
* Penn ar silabenn
* Lost ar silabenn
* Klotennad ar silabenn
* Pouez silabennek
# Laponia (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Laponia a c'hall ober dave da veur a dra:
* anv hengounel Sápmi, bro ar Samied
* anv brezhonek ur proviñs istorel eus Sveden ha Finland, gwelet Laponia (rannvro istorel)
* anv brezhonek Lappland, ur proviñs e Sveden
* anv brezhonek Lappi, ur rannvro eus Finland abaoe 2010
* anv brezhonek Lappi (proviñs), ur proviñs eus Finland (1938-2009)
# Letizia

Letizia zo un anv-badez italianek, hag a gaver e yezhoù all ivez, hag a zo kar da Levenez e brezhoneg. Lidet e vez d'an 18 a viz Eost.

## Doareoù all

* Letizio, Letiziano evit ar baotred.

## Yezhoù all

* Laetitia, e latin ha galleg
* Leticia, e spagnoleg
* Letícia e hungareg
* Joy, pe Joyce, e saozneg
* Letycja e poloneg

## XVIvet kantved

* Lettice Knollys, priñsez saoz er XVIbet kantved

### XIXvet kantved

* Maria Letizia Ramolino, mamm Napoleone Buonaparte,
** Matilde Letizia Guglielmina Bonaparte, ur verc'h-vihan dezhi, merc'h d'he mab Girolamo Buonaparte

### XXvet kantved

* Letizia Battaglia, luc'hskeudennerez
* Letizia Moratti, politikourez, maer Milano
* Letizia Ortiz, priñsez spagnol.

## Pennadoù kar

* Laetitia
# Longboard

Al longboard a zo ur plankenn surf brasoc'h, hiroc'h eget ar surf boas 2.26 metrad eo gant ar fri rontaet.
# Lost ar silabenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen lost ar silabenn (saoz.: syllable coda) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn a c'heller kaout e diwezh ur silabenn goude ar graoñell.
N'eo ket ret achuiñ ur silabenn gant ul lost, hag ur silabenn hep lost ebet a vez graet "silabenn digor anezhi keit ha ma reer "silbenn serr" eus ur silabenn ganti ul lost kensonennel.
Ober a reer "klotennad" eus ar graoñiell mui al lost mar bez anezhañ.
E yezhoù 'zo, evel da skouer ar sinaeg hag ar japaneg, eo bihan-tre an niver a gensonennoù a c'hell bezañ implijet evel lost ur silabenn. E yezhoù all, avat, e kaver n'eus forzh peseurt kensonenn pe c'hoazh meur a gensonenn renk-ouzh-renk.

## Gwelit ivez

* Silabenn
* Penn ar silabenn
* Kraoñell ar silabenn
* Klotennad ar silabenn
* Pouez silabennek
# La Vîngtaine du Nord (Sainte Mathie)

La Vîngtaine du Nord eo anv jerzenezek unan eus 2 vîngtaine e parrez Sainte Mathie e Jerzenez, anvet Vingtaine du Nord e galleg ha saozneg.
# Lwoeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar c'hornôg eo al lwoeg (teso, iteso pe ateso) komzet gant tro-dro da 3.185.000 a dud (1994) e Kenya.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
# Mari

Mari (pe Maria a-wechoù) zo un anv-badez brezhonek roet d'ar merc'hed e Breizh, diwar anv ar Werc'hez Vari, a zeu eus an hebraeg מִרְיָם (Maryam). Betek an XX$^{vet}$ kantved e oa, gant Anna, an anv roet ar muiañ d'ar merc'hed.
Alies ivez e vez roet c'hoazh evel eil anv-badez, koulz d'ar baotred evel d'ar merc'hed: e-touez an anvioù roet stank e kaver evel-se Anna-Mari pe Anna-Vari, ha Marianna, e-kichen Yann-Vari, Pêr-Vari.
E Bro-Spagn ivez e vez roet c'hoazh evel eil anv d'ar baotred, ha stankoc'h c'hoazh eno Jose Maria, pe Juan Maria.

## Doareoù all e brezhonek

* Mai, skrivet Maï a-wechoù, dre fazi, hervez an doare gallekaet, diwar goll ar gensonenn "r"
* Maiwenn, diwar Mari ha Gwenn
* Marianna, Mariannig, diwar Mari hag Anna, Annaig, Annig
* Marijan, Marijanig, Marjan, Marjanig

## E yezhoù all

* Er yezhoù keltiek:
** Mair, Mêr, e kembraeg
** Maíre, en iwerzhoneg
* Er yezhoù all:
* Marie, e galleg
* Mary, e saozneg
* Maria, en italianeg
* María, e spagnoleg

## Tud
### Sentezed

* Mari, mamm Jezuz, azeulet evel ar Werc'hez Vari.
* Mari Madalen, ur vaouez en Aviel

### Breizh

* Mari Breizh (1446 - 1511), priñsez
* Mari Manac'h, lesanvet Lady Mond
* Yann-Vari Perrot, beleg
* Pêr-Vari Kerloc'h, drouiz-meur
* Maïwenn Le Besco, aktourez

### Bro-Saoz

* Mari Bro-Saoz, anv meur a rouanez ha priñsez saoz.

### El Salvador

* Mari Possa, aktorez

### Portugal

* Gwelout Maria Portugal.

### Timor ar Reter

* Marí Alkatiri, politikour

## Lesanvioù brezhonek

Mari zo un anv roet da gement plac'h zo, evel Soaz a-wechoù.
* Mari Beg-a-raok, Mari-flao (flav?), flaperez, klakenn
* Ur Vari-forc'h zo kement hag ul loudourenn.
* Mari-flao, Mari-vastrouilh, loudourenn
* Mari-froterez, pareourez
* Mari Janed, lesanv d'ar par c'hwec'h er c'hoari domino
* Mari-voudenn, a laosk ar baotred da gregiñ en he moudenn.
* Mari-vorgan, pe morwreg, maouez eus ar mojennoù hag a vev er mor.
* Mari Vrav, lesanv d'ar par c'hwec'h er c'hoari domino

## Levrioù brezhonek

* Brizeug, Mari.
* Miz Mae, miz Mari, GL, Brest , 1854 (meneget e Geriadur istorel ar brezhoneg)
* Miz Mari pe Levr d'ar Werc'hez, Lannuon, 1860
* Miz Mae, miz Mari, GL, Brest , 1864 (meneget e Geriadur istorel ar brezhoneg)
* Miz Mari an Itron Varia Lourd, traduit du français de H. Lasserre par Anna de Jésus, Brest-Quimper, aotreet e 1874
* Levr Bugale Mari, A. Chatton, 4re mouladur, Prud'homme, Sant-Brieg,
* Miz Mari Eskopti Kemper ha Leon, JL Prigent, Brest, 1909
* Miz Mari ar ar Parreziou divar ar moeaz, A; Hellard, Lajat, Montroulez, 1912.
* Mari Vorgan, romant gant Roparz Hemon

## Kanaouennoù

* Ar gwerzioù Mari Flouri, Mari Tilli, Mari ar C'habiten, e Gwerziou Breiz-Izel
* Mari 'ra din c'hoarzhin, diskan klevet er festoù-noz, kanet gant ar Vreudeur Morvan.
* Mari-vastrouilh, kanaouenn savet diwar ar ganaouenn saoznek My darling Clementine.

## Lec'hanvadurezh

* Mari , kumun e Paraíba, e Brazil.

## Pennadoù kar

* Marie
* Mary
* Maria
* Santez-Vari
# Mari Madalen

Mari Madalen zo un anv-badez brezhonek, diwar ur vaouez eus an Aviel, Mari, eus kêr Magdala, e Galilea, lakaet da santez. Diwar hec'h anv, Mari Magdala, pe Mari Magdalena (eus Magdala), eo bet savet an anv Mari Madalen, da gentañ, hag an anv-badez Madalen goude-se.

## Yezhoù all

* Maria Magdalena en alamaneg
* María Magdalena e spagnoleg
* Mary Magdalene e saozneg
* Marie-Madeleine e galleg

## Tud

* Mari Madalen (santez)
# Maria Tereza Aostria

Maria Tereza Aostria zo anv meur a briñsez eus Aostria.
* Maria Tereza Aostria, pe Maria Tereza Spagn (1638-1683), infantez Spagn, rouanez Bro-C'hall ha Navarra, pried da Loeiz XIV, roue Bro-C'hall ;
* Maria Theresia Aostria (1684–1696), arc'hdugez Aostria, merc'h da Leopold Iañ an Impalaeriezh santel, impalaer santel ha da Eleonor Magdalene von Neuburg;
* Maria Theresia (1717-1780), arc'hdugez soveren Aostria, a veze graet an impalaerez anezhi alies, pried d'an Impalaer santel Franz Iañ, mamm da Marie-Antoinette Bro-C'hall ( rouanez Bro-C'hall ha Navarra),
* Archduchess Maria Theresa, Arc'hdugez Aostria (1762–1770), merc'h da Joseph II, impalaer santel ha da Isabella Parma
* Maria Tereza Aostria (1767-1827), arc'hdugez Aostria, rouanez Sachsen, pried da Antoine Ier de Saxe)
* Maria Theresa of Naples and Sicily (1772–1807), Impalaerez Aostria
* Maria Theresa of Austria-Este (1773–1832), Rouanez Sardinia
* Maria Theresa of Austria (1801–1855), Rouanez Sardinia
* Maria Tereza Aostria (1816-1867), arc'hidugez Aostria, rouanez an Div Sikilia, dimezet da Ferdinando II an Div Sikilia)
* Archduchess Maria Theresa of Austria-Este (1817–1886), Kontez Chambord
* Maria Tereza Aostria (1845-1927), arc'hdug Aostria, Dugez Württemberg, pried d'ar priñs Philipp von Württemberg (1838-1917)
* Maria Theresa Aostria-Este (1849–1919), Rouanez Bavaria.

## Pennad kar

* Maria Tereza
# Marinus

Marinus zo :
* un anv-badez latin, danek hag izelvroek
* un anv-gwan latin (diwar ar ger mare "mor") morel , morel e brezhoneg.

## Adstummoù

* Rinus, berranv izelvroek
* Marina, evit ar plac'hed

## Yezhoù all

* Marino, en italianeg
* Marin e galleg

## Tud
### Sent

* Sant Marinus (marvet e 366), diazezer San Marino, lidet d'an 3 a viz Gwengolo
* Marinus Caesarea (marvet e 262), soudard roman , merzher kristen ha sant

### Pibien

* Marinus Iañ (marvet e 884), pe Martin II, pab adal 882
* Marinus II (marvet e 946), pe Martin III, pab adal 942

### Tud all
#### Marinus

* Marinus Neapolis, prederour er V$^{vet}$ kantved
* Marinus (jeneral), ur jeneral bizantat er VI$^{vet}$ kantved, dindan an impalaer bizantat Anastasius Iañ
* Marinus, anv latin ar prederour yuzev krennamzerel Yona ibn Jannah
* Marinus Jan Granpré Molière, tisavour izelvroat
* Marinus van der Lubbe, komunour izelvroat hag emsaver enepnazi
* Marinus van der Goes van Naters, politiker izelvroat
* Marinus van Reymerswale, livour flamank
* Marinus Wagtmans, marc'hhouarner izelvroat.

### Anv-tiegezh

* Ferdinand Marinus (1808 - 1890), livour belgiat

## Lec'hioù

* Marinus (krater), ur c'hrater war al Loar

## Loened

* Bufo marinus
* Larus marinus

## Pennadoù kar

* Marino
* Marina
* Marine
* Martinus
# Mate

Un died broudus graet dre c'hlec'hiañ deil yerba mate (Ilex paraguaiensis) eo ar mate. Pinvidik-tre e kafein eo ar mate. Evet e vez e Paraguay, Uruguay, Arc'hantina dreist-holl, hag e su Brazil, er vro "gaucho", e stad Rio Grande do Sul. Mate a ever ivez e Siria hag e Liban, dre ma'z eo bet degaset gant divroidi arab deuet en-dro eus Amerika ar Su.
Hervez ar c'hiz kozh e vez evet ar mate en ur goulourdrenn anvet mate pe guampa, nemet e Brazil ma vez graet cuia anezhi, ha gant ur blouzenn, bombilla pe bomba hec'h anv. Gallout a reer ivez kavout sac'hadoùigoù heñvel ouzh ar re a implijer evit aozañ te.

## Liammoù diavaez

* Penaos prientiñ ar mate, evit ar re diouiziek.

## Gwelet ivez

* te
* kafe
* te ruz
* tereré
* evaj du