OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Republik Iwerzhon

Iwerzhon (iwerzhoneg: Éire; saozneg: Ireland), pe Republik Iwerzhon (iwerzhoneg: Poblacht na hÉireann; saozneg: Republic of Ireland), eo anv ar Stad dindan ar braz eus Enez Iwerzhon. Ar peurrest, anvet «Norzhiwerzhon», a zo manet betek-henn e dalc'h ar Rouantelezh-Unanet. Krouet e oa bet Stad Dieub Iwerzhon e 1922 goude ur brezel etre emsaverien evit frankiz an enez diouzh rouantelezh Breizh-Veur. Mont a reas da vezañ ur republik e 1948. Dulenn eo ar gêr-benn. Ezel eus Unaniezh Europa eo abaoe 1974.

## Anv ar stad

Hervez Bonreizh 1937 ez eo Éire (iwerzhoneg) pe Ireland (saozneg) anv ofisiel ar stad.
Abaoe ma oa bet staliet ur republik, hervez lezenn, d'an 18 a viz Ebrel 1949, ez eus ivez un anv boas : « Republik Iwerzhon » (Republic of Ireland e saozneg, Poblacht na hÉireann en iwerzhoneg), koulskoude n'eo ket anavezet an anv-se ez-vonreizhel.
An anv saoznek Irish Republic ne vez ket implijet – anv ar republik embannet d'an 21 a viz Genver 1919. Etre 1922 (mont kuit eus ar Rouantelezh Unanet) ha 1937, e veze graet "Stad dieub Iwerzhon" eus ar stad (Saorstát Éireann en iwerzhoneg, Irish Free State e saozneg).

## Politikerezh

Dáil Éireann eo anv Dael Iwerzhon, kambr izel ar vro. Seanad Éireann eo Sened Iwerzhon.
Michael D. Higgins eo prezidant ar Republik abaoe 2011.
Taoiseach (/ˈt̪ˠiːʃəx/) eo anv ar C'hentañ Ministr. Holl gentañ ministr ar Republik a zeu eus daou strollad politikel : Fianna Fáil ha Fine Gael. Abaoe 2025 eo Micheál Martin ar C'hentañ Ministr eus Fianna Fáil, etre 2024 ha 2025 e oa Simon Harris eus Fine Gael.

## Sevenadur

Sant Padrig, sant ar vro, a vez lidet d'ar 17 a viz Meurzh en Iwerzhon hag e kalz broioù all.
E-touez ar skrivagnerien iwerzhonat brudetañ e kaver Jonathan Swift, Oscar Wilde, James Joyce, George Bernard Shaw, Samuel Beckett, William Butler Yeats, Eoin Colfer ha John Millington Synge.
Brudet eo sonerezh ha dañs hengounel Iwerzhon. Un nebeut strolladoù sonerezh brudet : Rory Gallagher, U2, The Cranberries, The Pogues, Van Morrison, The Corrs, Sinéad O'Connor, Enya, The Chieftains, The Dubliners, Boyzone, Chris de Burgh.
Un nebeut filmoù :
* Barry Lyndon gant Stanley Kubrick deuet er-maez e 1975
* Michael Collins gant Neil Jordan deuet er-maez e 1996
* The Van gant Stephen Frears deuet er-maez e 1996
* The Wind That Shakes the Barley gant Ken Loach deuet er-maez e 2006
Aktourien hag aktourezed brudet : Daniel Day-Lewis, Pierce Brosnan, Colin Farrell, Olwen Fouéré.
Ar vell-droad ouezelek hag an hurling a zo sportoù hengounel en Iwerzhon, hag ar re a zenn ar muiañ sportourien hag arvesterien. Ar vell-droad hag ar rugbi a vez c'hoariet ivez.Croke Park zo unan eus brasañ stadoù Europa.

## Notennoù

* ↑ (en) The World Bank
* ↑ GAA attendances hold firm war lec'hienn ofisiel GA, d'an 21 viz Gouere 2011
# Smith & Wesson Model 29

Ar Smith & Wesson Model 29 zo ur revolver daou-ober produet gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson abaoe 1955.

## Deskrivadur

Ur revolver galloudus-tre eo hag a implij stern "N" ar merk. Kambret e oa da gentañ e .44 Magnum ha solut-kenañ e ranke bezañ e wikefre da anduriñ an argil uhel degaset gant ar munision-se. Kanolioù ar stummoù kentañ produet a rae etre 102 mm ha 270 mm. Dek adstumm eus ar Model 29 zo bet kinniget etre 1955 ha 2007. Adalek 1975 e voe produet un adstumm e dir disvergl, ar Model 629.
Hiziv e vez gwerzhet ar Model 29 er c'halibroù .44 Magnum, 10 mm Auto, .357 Magnum ha .45 Colt. Daou stumm a gaver ivez e 9 mm hag e .41 Magnum.

## Er sevenadur

Abalamour d'he ment ha d'he galloud uhel eo bet priziet ar Model 29 e bed ar sinema. Brud he deus tapet etre daouarn Clint Eastwood er film Dirty Harry (1971). Gwelet e vez ivez er filmoù Live and let die (1973), Taxi Driver (1976), Léon (1994), La Haine (1995) pe X-Mens Origins: Wolverine (2009).

## Daveennoù

* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'imprévu, 2022, p.92
* ↑ (en) Pajenn ar Model 29 war lec'hienn Smith & Wesson (lennet d'ar 24/03/2024)
# .357 Magnum

An .357 Magnum zo ur munision deveret eus ar c'halibr .38 Special. Krouet e oa bet e 1934 gant Elmer Keith hag an embregerezh armoù-tan stadunanat Smith & Wesson. E anv metrek zo 9 × 33 mm R. Implijet e vez er revolverioù dreist-holl, er c'harabinennoù a-wechoù met ral-tre eo er pistolennoù abalamour d'ar bourled war e zouilhez a laka anezhañ da vezañ diaes da gambriñ en armoù damaotomatek.
Soñjet eo bet evel ur munision liezimplij, evit ar brezelioù, ar polis, ar chase koulz hag ar sportoù tennañ. Ar revolverioù kambret e .357 Magnum a c'hall ivez tennañ munisionoù .38 Special ; an diforc'h etre an daou eo hirder o douilhez, a zo hiroc'h war an .357.
Kevezerezh a zo etre an .357 Magnum hag ar c'halibr .38 Super e bed ar sportoù tennañ.

## Un nebeud armoù kambret e .357 Magnum
### Pistolennoù

* IMI Desert Eagle
* Coonan .357 Magnum
* Contender

### Revolverioù

* Colt Single Action Army
* Colt Python
* Manurhin MR 73
* Manurhin F1/X1 Spécial Police
* Ruger Blackhawk, Ruger GP100
* Smith & Wesson Model 27 ha Model 28
* Smith & Wesson Model 686
* Taurus 65 / Taurus 66
* Taurus Tracker 627

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# Smith & Wesson Model 28

Ar Smith & Wesson Model 28, lesanvet Highway Patrolman, zo ur revolver un ober/daou ober produet etre 1954 ha 1986 gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson.

## Deskrivadur

Ur stumm deveret eus ar Smith & Wesson Model 27 eo, savet diwar c'houlenn unvezioù polis er Stadoù-Unanet a felle dezhe kaout un arm marc'hadmatoc'h hag aesoc'h da gempenn evitañ. Divizet e voe produiñ ur stumm dilufr ha dezhañ ur pontig marc'hadmatoc'h. Diazezet eo war framm N ar merk. Brudet eo evit bezañ solut, fiziapl ha resis.
Implijet e voe gant kalz servijoù polis er Stadoù-Unanet evel reoù kêr San Francisco pe stadoù Washington, Idaho, Maine pe Georgia.

## Daveennoù

* ↑ (fr) ALEXANDRE Guillaume, Smith & Wesson 28 "Highway Patrolman", Cibles n°643, miz Genver 2024, pp. 39-43
# Gouel Maria ar Gouloù

Gouel Maria ar Gouloù, Gouel ar Mabig Jezuz, Gouel Maria C'hwevrer,ar chandelour a reer eus ur gouel katolik en enor da Jezuz Krist ha d'ar Werc'hez Vari hag a vez lidet d'an 2 a viz C'hwevrer.

## Testamant Nevez

E-touez ar Yuzevien, hervez al Lezenn, ar gwragez a lake ur c'hrouadur er bed a chome ur pennad hep mont eus o zi, ha d'an 40vet devezh e tleent mont d'an templ ha lakaat etre daouarn ar beleg div durzhunell pe un oan, da ginnig e prof d'an Aotrou Doue.
Aozet eo ar gouel kristen da enoriñ an deiz ma'z eas an Tiegezh santel da Jeruzalem da ginnig ar Mabig Jezuz d'an templ, hervez ma'z eo meneget en Aviel sant Lukaz (Luk 2,2). Ar C'hozhiad Simeon a anavez Jezuz evel ar Mesiaz, ar gouloù e-kreiz noz-du restad Israel bet chomet feal da bromesaoù an Testamant Kozh. Diwar neuze e c'helle mervel hervezañ.
   Bremañ o Mestr e c'hellit lezel ho servijer, Hervez ho c'hoant da vervel e peoc'h, rak gwelet o deus va daoulagad ho Silvidigezh, an Hini a zeu da salviñ e Bobl. Gouloù da sklêrijennañ ar broadoù,ee eeha Klod evit e Bobl Israel

## Lidoù

Kantik Simeon a vez kanet e-pad pedenn diwezhañ an noz a-raok mont da gousket er c'homplidoù a zo diazezet war ginnig ar Mabig Jezuz en Templ.
Prederiet e vez war ar c'hinnig-mañ gant ar Misterioù Joaius.
* Kinnig Jezuz en Templ
* Fra Angelico (1440)
* Andrea Mantegna (1444-1464)
* Hans Holbein an Henañ (1500-1501)
E derou an Oferenn-se e viz benniget piledoù-koar. Arouez ar feiz hag ar werc'hded eo ar c'houlaouenn rak gwerc'h eo chomet ar Werc'hez hag ar fideled a gerzh war-zu Doue d'he heul gant o goulaouenn.
E fin al lid e c'hall ar feizidi mont kuit gant o filed-koar a zo ur sakramantal. Ret eo mirout hag implijout ar piledoù gant kalz a zoujañs : evit ar pedennoù er gêr ; evit argas an droukspered ; e-harz gwele an dud o vervel evit kaout gwarez ar Werc'hez Vari ; e-kichen gwele ar re glañv zoken.

## Notennoù

* ↑ Buhez ar Sent
# Agapornis

Agapornis :
| Agapornis nigrigenis, luc'hskeudennet e Zoo Londrez (Bro-Saoz). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Anv skiantel ||
| Agapornis Selby, 1836 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Agapornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant ar skiantour saoz Prideaux John Selby (1788-1867). Dont a ra e anv eus an daou c'her henc'hresianek "αγάπη" (karantez) hag "ὄρνις" (evn).
Ober a ra TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg laboused ar garantez eus evned ar genad-mañ : ar brud o devez da chom asambles e-pad pell amzer pa vevont a-goubladoù.

## Sinema

Er film The Birds (1963) gant Alfred Hitchcock (1899-1980) e kej an eil haroz — "Melanie Daniels", Tippi Hedren (1930-) — gant egile — "Mitch Brenner", Rod Taylor (1930-2015) — en ur stal-evned a-drugarez d'ur c'houblad Agapornis...

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Nav spesad a ya d'ober ar genad :
* Agapornis canus
** A. c. ablectaneus hag A. c. canus,
* an daouig Fischer (Agapornis fischeri),
* Agapornis lilianae,
* Agapornis nigrigenis,
* an daouig penn du (Agapornis personatus),
* Agapornis pullarius
** A. p. pullarius hag A. p. ugandae,
* Agapornis roseicollis
** A. r. catumbella hag A. r. roseicollis,
* Agapornis swindernianus
** A. s. emini, A. s. swindernianus hag A. s. zenkeri,
* Agapornis taranta.
O c'havout a reer holl en Afrika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Psittaculidae/Agapornis (lennet e-barzh d'an 11 a viz Mae 2016).
# Alophoixus

Alophoixus :
| Alophoixus phaeocephalus, luc'hskeudennet e Johor (Malaysia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pycnonotidae |
| Anv skiantel ||
| Alophoixus Oates, 1889 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Alophoixus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1889 gant an naturour saoz Eugene William Oates (1845-1911).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Seizh spesad bulbuled a ya d'ober ar genad :
* Alophoixus bres
** A. b. bres, gutturalis ha tephrogenys,
* Alophoixus finschii,
* Alophoixus flaveolus
** A. f. burmanicus ha flaveolus,
* Alophoixus frater,
* ar bulbul bouliermini (Alophoixus ochraceus)
** A. o. cambodianus, fowleri, hallae, ochraceus, ruficrissus, sacculatus, ordidus ha sumatranus,
* Alophoixus pallidus
** A. p. annamensis, griseiceps, henrici, isani, khmerensis, pallidus ha robinsoni,
* Alophoixus phaeocephalus
** A. p. connectens, diardi, phaeocephalus ha sulphuratus.

## Annezva

O c'havout a reer en Azia ar Gevred, pevar isspesad warn-ugent (24) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pycnonotidae/Alophoixus (lennet e-barzh d'ar 5 a viz Mezheven 2019).
* ↑ Kinnig graet gant Divi gKervella er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 10 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg (Bulbul bouliermini | m. | Bulbuled bouliermini | Bulbul ocré | Alophoixus ochraceus (étudié)).
# Browning HP

Ar Browning Hi-Power, anvet ivez Browning HP 35, Browning GP 35 pe FN Browning GP 35, zo ur bistolenn damaotomatek produet gant an embregerezh belgiat FN Herstal abaoe 1935. Unan eus an armoù-tan dorn brudetañ eo.

## Istor

Pa varvas John Browning e miz Du 1926 e oa o labourat war ur bistolenn nevez evit an FN Herstal. Goude e varv e kendalc'has an ijinour belgiat Dieudonné Saive da labourat war an arm nevez. Produet e voe adalek 1935 dindan an anv Hi-Power, pe GP (Grande Puissance) e galleg. Choazet e voe evel arm-dorn standart nevez amr Belgia un tammig goude.
Mont a rae en-dro gant ar sistem argil berr a veze implijet war bistolennoù all evel ar Colt M1911, met Dieudonné Saive a zeuas a-benn da sevel eviti ur c'harger uhel e endalc'h (13 kartouchenn) pa oa 7 pe 8 kartouchenn endalc'h kargerioù ar braz eus ar pistolennoù all d'ar poent-se. Ouzhpenn-se e tiskouezas an arm bezañ solut ha fiziapl. Ur blatinenn un-ober a zo d'ar Browning HP.
Meur a astumm eus an arm a zo bet abaoe 1935. Unan evit ar sportoù tennañ, ar Competition, produet adalek 1980, a oa gantañ ur c'houch reoliek, un eneppouez e dibenn e ganol, ha kemmoù all evel ur pouez-loc'hañ izeloc'h. Ur stumm daou-ober, an FN HP-DA,a voe deveret anezhañ er bloavezhioù 1980. Ar stumm modern produet abaoe 2018 gant FN USA a zo dezhañ ur c'harger uheloc'h e endalc'h ha lodennoù e polimer war dornell an arm.

## Implijerien

An eil arm koshañ implijet c'hoazh gant armeoù zo er bed eo ar Browning HP, goude ar Colt M1911. E-touez an degadoù a vroioù o deus prenet skouerennoù pe savet kopiennoù dindan aotre evit o arme e kaver ar Rouantelezh-Unanet, Bro-C'hall, Gres, Iwerzhon, Stadoù-Unanet Amerika, Israel, India pe Aostralia.
An arm nemetañ eo a servijas da vat e daou e-pad an Eil Brezel-bed, pa rae ar Gevredidi gant skouerennoù produet e Kanada gant an embregerezh Inglis, hag an Alamaned gant reoù produet e uzinoù an FN Herstal ac'hubet e Belgia.

## Daveennoù

* 1 2 3 (en) POPENKER Maxim, FN Browning High Power, Modern Firearms (lennet d'an 02/02/2025)
* ↑ (fr) Mc NAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 87
* ↑ (fr) CADOUX Laurent, Le GP 35 Competition de la FN, Cibles n°656, miz C'hwevrer 2025, pp. 60-65
* ↑ (en) FN HIGH POWER™, war lec'hienn FN America (lennet d'an 02/02/2025)
# Bren (fuzuilh-vindrailher)

Ar Bren (pe BREN) zo ur fuzuilh-vindrailher breizhveuriat. Deveret eo eus ar ZB-30 tchekoslovakiat. Implijet e vez abaoe 1937 er British Army ha pevar adstumm nesañ anezhi a zo bet produet. Dont a ra hec'h anv eus an daou lec'h m'eo bet ijinet, BR evit Brno (Tchekoslovakia) hag EN evit Enfield, un arondisanant eus Londrez.

## Istor

E miz Mae 1935 e tapas ar Rouantelezh-Unanet an aotre da broduiñ an arm tchekoslovak ZBG-34. Kemmoù a voe degaset, evel implij ar c'halibr .303 British e-lec'h ar 7,92 x 57 mm tchek. 280.000 Bren a voe produet gant arsanailh Enfield e-pad an Eil Brezel-bed. Skouerennoù all a voe graet gant ar strollad Monotype, en India vreizhveuriat (arsanailh Inshapur), e Kanada (John Inglis & Co) hag en Aostralia (Lithgow Small Amrs Factory). Pourveziet e voe ar Gevredidi, Sina hag an emsavioù Rezistañs en Europa gant fuzuilhoù-mindrailher Bren.
Brudet e oa ar Bren evit bezañ solut ha fiziapl. Produet e voent eus 1938 betek 1958. Goude ar bloavezh-se e voe treuzfurmet lod anezhe evit ar munision 7,62 × 51 mm standart en AFNA. Implijet e voent e brezel Indez-Sina, brezel Korea, brezel an Inizi Maloù pe brezel ar Pleg-mor.

## Adstummoù

Pevar stumm eus an arm a voe produet (Mark I da Mark IV, a-wechoù berraet e Mk). Disheñvel e oa o hirder ha munudoù all. An daou gentañ anezhe, ar Mark I hag ar Mark II, a voe roet d'an droadeien. Ar Mark III hag ar Mark IV a oa bet savet evit an harzlammerien. Ar Bren a servijas ivez evel arm a-enep ar c'hirri-nij e-bourzh ar Bren Carrier.

## Gwelet ivez

* Armoù ar Rezistañs e Breizh

## Daveennoù

* (fr) Martin J. Dougherty, Armes à feu : encyclopédie visuelle, Elcy éditions, 304 p.
# Fenneg

Fenneg :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Vulpes |
| Anv skiantel ||
| Vulpes zerda Zimmermann, 1780 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar fenneg, pe louarn-traezh, (Vulpes zerda) a zo ur bronneg, kar d'al louarn, hag a vev e Norzhafrika hag en Arabia.
# Mossberg Patriot

Ar Mossberg Patriot zo ur garabinenn-vorailh produet abaoe 2015 gant an embregerezh stadunanat Mossberg. Un arm simpl eo, savet evit bezañ marc'hadmat ha gwerzhet d'ar chaseourien dreist-holl. Kambret eo evit meur a vunision skoet en o c'hreiz disheñvel, eus ar 6,5 mm Creedmoor d'ar .450 Bushmaster. Meur a stumm a stumm a zo dezhi, dezhe hirderioù kanolioù ha danvez lammoù (koad kraoñ, danvez sintetek pe polimer) a bep seurt, met heñvel e chom gwikefre o c'hulasenn. Kargerioù fiñv disheñvel o endalc'hoù a gaver ivez hervez kalibr ar c'hartouchennoù implijet.

## Er sevenadur

Gwelet e vez ar Mossberg Patriot e koulzadoù 5, 6 ha 7 ar stirad Fear The Walking Dead. Ur c'hammamzeriad eo, p'eo sañset c'hoarvezout darvoudoù ar c'houlzadoù-se a-raok 2015.

## Liammoù diavaez

* (en) Adstummoù ar garabinenn produet hiziv an deiz war lec'hienn Mossberg (lennet d'an 02/02/2025)

## Daveennoù

* ↑ (en) SUNDRA Jon R., Mossberg Patriot Review, Rifle Shooter, 23/11/2015 (lennet d'an 02/02/2025)
* ↑ (en) Mossberg Patriot, IMFDB (lennet d'an 02/02/2025)
# 7 mm PRC

Ar 7 mm Precision Rifle Cartridge zo ur munision gwerzhet gant an embregerezh stadunanat Hornady abaoe 2022. Anavezet eo bet gant ar CIP e 2023. Savet eo bet evit chaseal loened bras a-bell.

## Armoù kambret e 7 mm PRC

Abalamour d'ar munision bezañ nevez war ar marc'had, an armoù kambret evitañ ne vezont ket kinniget gant kalz embregerezhioù c'hoazh :
* Allterra Arms Mountain Shadow Steel
* Bergara B14
* Christensen Arms Ridgeline FFT
* Fierce MTN Reaper
* Gunwerks Nexus
* Mossberg Patriot
* Proof Research Ascension High Country Hunter
* Ruger American
* Savage Model 110 Ultralite
* Seekins Precision Havak Element

## Liammoù diavaez

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP

## Daveennoù

* ↑ (fr) Face à face : 7 mm PRC contre 7 mm Remington Magnum war ParlonsChasse.com, 18/11/2022 (lennet d'an 08/05/2024)
* ↑ (en) FREEL Tyler, The best 7 mm PRC rifles of 2023 war Outdoor Life, 08/12/2023 (lennet d'an 08/05/2024)
# Ivarh

Ivarh zo ur strollad sonerien eus Breizh bet krouet e 2020 hag a gan e brezhoneg. Dont a ra e anv eus ivarzh, a dalv hent don etre div c’harzh.

## Izili

* Ewen Couriaut : saksofonoù
* Thomas Bessé : taboulinoù
* Elouan Le Sauze : kan
* Benjamin Bessé : gitar tredan 12 kordenn ha stokelleg analogel
* Pablo Molard : gitar elektroakoustik

## Pladennoù
### Huñvre (miz Here 2023)

* Ar Roue Stevan
* Diskan an ivarh
* Ar vugulez
* Kreiz
* Huñvre
* Lârit din
* Tuchant
* Ar galon digor
* A veg da veg
* Ar veaj

## Daveoù

* ↑ (fr) Ivarh. Paker Prod.

## Liammoù diavaez

* Pajenn Facebook ofisiel
* Pajenn SoundCloud ofisiel
# Najac

Najac :
| Anv okitanek | Najac |
| Anv gallek (ofisiel) | Najac |
| Bro | Okitania Roergue |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Aveyron |
| Arondisamant | Vilafranca de Roergue |
| Kanton | Avairon e Tarn |
| Kod kumun | 12167 |
| Kod post | 12270 |
| Maer Amzer gefridi | Gilbert Blanc 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Oèst Avairon Comunautat |
| Lec'hienn web | http://najac.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 736 ann. (2022) |
| Stankter | 14 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 300 m — brasañ 500 m |
| Gorread | 53,88 km² |
| kemmañ |
Najac zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.

## Dezougen

* Ar porzh-houarn.
* War al linenn hent-houarn Briva la Galharda Toloza-Matabiau dre Capdenac emañ Najac.

## Istor
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Najac, e Distrig Vilafranca hag e departamant Avairon. Lakaet e voe en Arondisamant Vilafranca pa voe krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 58 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,83% eus ar boblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas dek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez ar blakenn a oa bet staget ouzh monumant ar re varv.

#### Strollañ kumunioù

* E 1965 e voe staget kumun Villevayre ouzh kumun Najac.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Najac.
* Kastell Mazerolles.
* Iliz katolik Najac.
* Kastell Najac.
* Kastell Mazerolles.
* Iliz katolik Sant Yann e Najac.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost$^,$.
* Plakenn ar re varv en daou vrezel-bed en iliz katolik Villevayre, luc’hskeudenn.

## Melestradurezh

* Ar maerdi.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# Ketupa

Ketupa :
| Ketupa zeylonensis, luc'hskeudennet e stad Karnataka (India). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Strigiformes |
| Kerentiad : | Strigidae |
| Anv skiantel ||
| Ketupa Lesson, 1830 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ketupa a zo ur genad e rummatadur an evned, touded ennañ, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daouzek spesad a ya d'ober ar genad :
* Ketupa blakistoni
** K. b. blakistoni ha doerriesi,
* Ketupa coromanda
** K. c. coromanda ha klossii,
* Ketupa flavipes,
* Ketupa ketupu
** K. k. ketupu, minor ha pageli,
* Ketupa lactea,
* Ketupa leucostica,
* Ketupa nipalensis,
** K. n. blighi ha nipalensis,
* Ketupa philippensis
** K. p. mindanensis ha philippensis,
* Ketupa poensis
* K. p. poensis ha vosseleri,
* Ketupa shelleyi,
* Ketupa sumatrana
** K. s. strepitans, sumatrana ha tenuifasciata,
* an toud-pesketaer rous (Ketupa zeylonensis)
** K. z. leschenaulti, orientalis, semenowi ha zeylonensis.
O c'havout a reer en Azia, ugent (20) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Strigidae/Ketupa (lennet e-barzh d'an 2 a viz C'hwevrer 2025).
# M60 (mindrailherez)

An M-60 pe Saco M60 a zo ur vindrailherez liesimplij hag a zo arm standart el lu amerikan abaoe 1957. Kambret eo evit kartouchennoù 7,62 × 51 mm NATO.

## Istor an M-60

An M-60 a zo awenet gant ar fuzuilhoù-mindrailher Lewis Mark I hag FG 42, hag ar vindrailherez MG42. Anavezet ez eo dreist-holl dre e implij e-pad brezel Vietnam, met implijet e vez c'hoazh hiziv an deiz. Sañset eo an M240 diazezet war an FN MAG kemer he flas er bloavezhioù a zeu.
Ma z'eo bet implijet kalzig hag ez eo brudet-mat e-touez ar soudarded e chom un arm gant kalzig a sioù. Aes e c'hall chom bout pa vez lous, hag uhel a-walc'h eo he fouez. Lesanvet eo bet "The Pig" ("ar pemoc'h") gant ar soudarded. Ret eo bezañ arbenikaet ha munut evit derc'hel anezhi kempenn. Gwellaet e voe en Istor ha fiziaploc'h eo ar stumm modern M60E3 implijet hiziv.

## Skeudennoù

* Soudard an 101st Airborne Division da vare Brezel Vietnam
* M-60 evel arm-dor e-bourzh ur viñsaskell Huey e Brezel Vietnam
* Ur stourmer eus ar Jabhat Taḥrīr Moro al-ʿIslāmiyyah e Filipinez gant un M-60
* Poliserien Kolombia
* Soudard stadunanat o tennañ gant un M-60 e 2002
* Ur soudard stadunanat eus an nerzhioù ispisial Navy SEALs

## Er sevenadur

* Gallout a raed implijout an M-60 er c'hoari digoust enlinenn Battlefield Play4free pa vezed gant ur renk medisin.
* Er film Rambo II e vez implijet kalz ha lakaet war-wel an M-60 gant an haroz. Skeudenn kinnig ar film a zo John Rambo gant an arm-mañ.

## Liammoù diavaez

* (en) Filmig kinnig an M-60 savet gant al lu stadunanat (1960)

## Daveennoù

* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie Visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 263
# Mossberg 500

Ar Mossberg 500 pe M500 zo un heuliad fuzuilhoù-pomp flour o c'hanol produet gant an embregerezh stadunanat O.F. Mossberg & Sons. Meur a stumm anezhe a zo bet produet abaoe 1962. Implijet kalz eo an arm er polis hag e arme ar Stadoù-Unanet. War-dro 11 milion anezhe a zo bet produet betek hiziv, ar pezh a ra anezho ar fuzuilhoù-pomp produetañ a-viskoazh.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel

## Daveennoù

* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, pp. 278-279
* ↑ (en) JOHNSTON, Jeff, Mossberg 500 and 590: America's Defensive Shotguns, Shooting Illustrated, 13/09/2021 (lennet d'an 02/02/2025)