OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kensonenn diweuz dre serriñ divouezh

| LFE – niverenn | 101 |
| LFE – unicode | p |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | p |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn diweuz dre serriñ divouezh treuzskrivet [p] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 101.
Kavet e vez stank ar fonenn [p] evel fonem (pe evel alofonenn fonemoù all) e-touez yezhoù ar bed hag gant yezhoù 'zo, da skouer ar yezhoù indez-aryek komzet en India, e vez enebiet meur a doare [p] an eil ouzh ar re all ar al live fonologel.
Mankout a ra, avat, ar fonenn [p] e tro-dro da 10% eus holl yezhoù ar bed ma vez implijet gante ar gensonenn mouezhiet par [b], evel da skouer en darn vrasañ eus ar yezhoù komzet tro-dro d'ar Sahara, en o zouez an arabeg unvan. N'ouzer ket hag-eñ eo bet kollet ar fonenn-mañ gant ar yezhoù-se a-hed ar wezh. E familh-yezhoù all, da skouer ar c'hentkeltieg hag ar c'henteuskareg e vanke ar fonenn [p] daosut ha ma raent gant ar fonenn [b] ivez hervez an enklaskoù bet kaset da-benn war an dachenn-se.
E yezhadur ar brezhoneg emañ liammet ar fonem-mañ ouzh ar e fonem divouezh par [b] hag ouzh ar fonem ruz mouezhiet dre ar c'hemmadurioù dre vlotaat (sellit ivez ouzh ar pennad: "Dereziadur kensonennel"):
    [p] > [b]
    "penn" > "da benn"
    [p] < [b]
    "bag" > "ho pag"
    [b] > [v]
    "bag" > "da vag"
Hervez reolennoù fonotaktikel ar brezhoneg e vez divouezhiet atav, evel an holl kensonennoù dres serriñ hag ivez ar c'hwibanennoù, e dibenn ur ger pe c'hoazh dirak ur gensonenn divouezh all (sellit ouzh ar pennad: "Liveadur").

## Doareoù resis

| LFE | Deskrivadur |
| p | plaen |
| pʰ | c'hwezhet |
| pʲ | staonkaet p |
| pʷ | gweuzet p |
| p˺ | didarzh p |
| p̌ | mouehziet p |
| pʼ | dre strakal p |

## Skouerioù

* Brezhoneg: pal [pa:l]
* Tchekeg: pes, "ki"
* Galleg: pomme, "aval"
* Jorjieg: პირი, "genoù"
* Alamaneg: pack, "bern"
* Gresianeg: πόδι, "gar/troad"
* Hungareg: pápa, "pop"
* Italianeg: papà, "tad"
* Japaneg: ポスト (posuto), "boest-lizhiri"
* Pachtoueg: ﭙﺎﻧﻴﺮ [pɑ'nir], "fourmaj laezh"
* Piraha: pibaóí [pìbàóí], "dourgi"
* Portugaleg pai, "tad"
* Ruseg плод, "frouezhenn"
* Spagnoleg: peso, "pouez"
* Svedeg: apa, "marmouez"
* Turkeg: kap, "pod"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn diweuz
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh
# Kensonenn dent dre dostaat

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn dent dre dostaat mouezhiet treuzskrivet hervez reolennoù LFE dre ouzhpennañ ar sin diakritek ispisial evit lakaat an diforc'h gant gensonenn dent dre daravat mouezhiet [ð] evel-hen: ð̞.
Mouezhiet e vez ar c'hensonennoù dre dostaat atav hep par divouezh ebet.

## Skouerioù

| Yezh | Ger | LFE | Ster |
| Spagnoleg | nadar | | 'neuial' |

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn dent
* Kensonenn dre dostaat
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn diweuz dre serriñ mouezhiet

| LFE – niverenn | 102 |
| LFE – unicode | b |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | b |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn diweuz dre serriñ mouezhiet treuzskrivet [b] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 102.
E yezhadur ar brezhoneg emañ liammet ar fonem-mañ ouzh ar fonem divouezh [p] dre ar c'hemmadurioù dre vlotaat ha kaletaat hag ivez dre ar c'hemamdur dre c'hwezhañ ouzh ar fonem ruz [f] (sellit ivez ouzh ar pennad: "Dereziadur kensonennel"):
    [p] > [b]
    "penn" > "da benn"
    [p] < [b]
    "bag" > "ho pag"
    [p] > [f]
    "penn" > "ma fenn"
Hervez reolennoù fonotaktikel ar brezhoneg e vez divouezhiet atav, evel an holl kensonennoù dre serriñ hag ivez ar c'hwibanennoù, e dibenn ur ger pe c'hoazh dirak ur gensonenn divouezh all (sellit ouzh ar pennad: "Liveadur").

## Skouerioù

* Brezhoneg: biz [bi:z]
* Arabeg: ﻛﺘﺐ /ˈkætæbæ/, "skrivas (eñ)"
* Tchetcheneg: бIaьрг / bjärg lagad"
* Tchekeg: bota, "botez"
* Galleg: boue, "fank"
* Jorjieg: ბავშვი, "bugel"
* Alamaneg: bub, "paotr"
* Gresianeg: μπόχα, "flaer"
* Hungareg: baba, "babig"
* Italianeg: bue, "ejen"
* Piraha: pibaóí [pìbàóí], "dourgi"
* Poloneg: robak, "buzhugenn"
* Ruseg: рыба, "pesk"
* Spagnoleg: invertir [imbeɾ'tiɾ], "gronnañ"
* Svedeg: bra, "mat"
* Turkeg: bulut ['bulut̪], "koumoulenn"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn diweuz
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn diweuz dre stlakat

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn diweuz dre stlakat mouezhiet treuzskrivet hervez reolennoù LFE dre ouzhpennañ ar sin diakritek ispisial evit lakaat an diforc'h gant gensonenn diweuz dre daravat mouezhiet [ѵ] evel-hen: [ѵ̟], bet degemeret gant al LFE e 2005:
Betek-hen e veze implijet arouezennoù ad hoc all, en o zouez ha.
Ur gensonenn dre stlakat ral eo ar sone-mañ dre ma n'eo ket "r"-heñvel. Ral a wezh e vez implijet gant yezhoù ar bed ha peurliesañ pa reont ganti e talvez ar fonenn-mañ da alofonenn gensonennoù gweuz-dent dre stlakat. daoust ha ma c'hell talvezout da alofonenn bennañ en un nebudig yezhoù evel ar bandaeg.

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn diweuz
* Kensonenn dre stlakat
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn diweuz dre entarzhañ mouezhiet

| LFE – niverenn | 160 |
| LFE – unicode | ɓ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | b_< |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn diweuz dre entarzhañ mouezhiet treuzskrivet [ɓ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 160.

## Skouerioù

* Goemaieg: ḅas "kemer"
* Kmereg: បី "tri"
* Sindeg: ٻر "bugel"
* Tukang Besieg: "kent"
* Vietnameg: bà "itron"
* Zouloueg: ubaba "ma zad"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn diweuz
* Kensonenn dre entarzhañ
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn diweuz dre froumal

| LFE – niverenn | 121 |
| LFE – unicode | ʙ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | B\ |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn diweuz dre froumal mouezhiet treuzskrivet [ʙ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 121.
Ral a wezh e vez kavet ar son-mañ e yezhoù ar bed, hag e meur a yezh a ra gantañ ne degouezh nmet evel Kensonenn kendistaget rakfiet, enni ur kensonenn diweuz dre serriñ mouezhiet ouzhpenn d'an elfenn dre froumal, d.l.e..

## Skouerioù

| Yezh | Ger | LFE | Ster |
| Amouzgoeg | mankout a ra ur skouer | mankout a ra ur skouer | |
| Bakaeg | mankout a ra ur skouer | mankout a ra ur skouer | |
| Bamilekeg | [àʙɨ́ ́] | [àʙɨ́ ́] | 'ludu' |
| Keleg | | | 'frouezh eo' |

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn diweuz
* Kensonenn dre froumal
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn dent dre serriñ divouezh

| LFE – niverenn | 103 + 408 |
| LFE – unicode | t̪ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | t_d |
| [[:Media:|Selaou]] | |
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn dent dre serriñ divouezh treuzskrivet [t̪], da lâret eo an arouezenn [t] mui ur sin diakritek ispisial dindani evit diskwel e vez produet gant an dent, ganti an niverennoù dave 103 (arouezenn diazez [t]) + 408 (sin diakritek).
Ral a wezh e kaver kensonennoù dent rik e yezhoù, rak daoust ha ma vez deskrivet fonennoù 'zo evel kensonennoù dent, da skouer <n>, <t> ha <d> er yezhoù romanek peurliesañ e stok lodenn vrasañ ouzh ar c'hevig kentoc'h evit ouzh an dent daoust met renket e vezont alies evel kensonennoù dent kentoc'h evit kensonennoù kevig abalamour m'az eo kensonennoù lavnenn an teod re ar yzhoù romanek keit ha m'az eo kensonennoù beg an teod an c'hesnonennoù kevig damheñvel oute kavet e saozneg da skouer ha deskrivet int-i evel kensonennoù kevig.
Kavet a reer, avat, gwir kensonennoù dent distaget peurliesañ gant beg an teod hag ivez, raloc'h, gant lavnenn an teod, er yezhoù dravidek, en o zouez an tamileg hag ar malayalameg.

## Doareoù resis

| LFE | Deskrivadur |
| t̪ | plaen |
| t̪ʰ | c'hwezhet |
| t̪ʲ | staonkaet |
| t̪ʷ | gweuzet |
| t̪̚ | didarzh |
| t̪ʼ | dre strakal |

## Skouerioù

* Arabeg: /kaˈt̪ab/, "he wrote"
* Dinkaeg: mεth, "bugel"
* Finneg: tutti, "tevez"
* Gresianeg: Ματθαίος, "Mazhev"
* Italianeg: tempo, "amzer"
* Poloneg: gęsty, "tev"
* Portugaleg: montanha, "menez"
* Ruseg: толстый, "druz"
* Spagnoleg: tener, "kaout"
* Turkeg: at, "marc'h"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn dent
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh
# Jeko meur Kaledonia Nevez

Jeko meur Kaledonia Nevez :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Gekkonidae |
| Genad : | Rhacodactylus |
| Anv skiantel ||
| Rhacodactylus leachianus Cuvier, 1829 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Jeko meur Kaledonia Nevez (Rhacodactylus leachianus) zo ur stlejvil noz a-orin eus Kaledonia Nevez.
# Jelgava

Jelgava (distaget [jælɡava] e latveg ; anvet Mitau gwechall en alamaneg) zo ur gêr e-kreiz Latvia, er mervent da Riga. E 2013 e oa 62 800 a dud o chom enni. Ar gêr vrasañ eo e rannvro Zemgale. Gwechall e voe kêr-benn Dugelezh Kourland (1578-1795) ha hini Gouarnamant Kourland (1795-1918).

## Kêrioù gevellet

Liammoù he deus Jelgava gant ar c'hêrioù-mañ :
| Pärnu (Estonia) abaoe 1957 Šiauliai (Lituania) abaoe 1960 Vejle (Danmark) abaoe 1992 Xinying (Taiwan) abaoe 2000 Alcamo (Italia) abaoe 2002 Baranovichi (Belarus) abaoe 2003 | Berlin (Alamagn) abaoe 2003 Hällefors (Sveden) abaoe 2004 Moskov (Rusia) abaoe 2003 Ivano-Frankivsk (Ukraina) Nacka (Sveden) abaoe 2004 Rueil-Malmaison (Bro-C'hall) abaoe 2006 | Toluca (Mec'hiko) Magadan (Rusia) Białystok (Polonia) Nova Odessa (Brazil) |
# Jeko Bibron

Jeko Bibron :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Gekkonidae |
| Genad : | Pachydactylus |
| Anv skiantel ||
| Pachydactylus bibronii Smith, 1846 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Jeko Bibron (Pachydactylus bibronii) a zo ur stlejvil a-orin eus su Afrika.
# Jeko Japan

Jeko Japan :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Gekkonidae |
| Genad : | Gekko |
| Anv skiantel ||
| Gekko japonicus Schlegel, 1836 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Jeko Japan (Gekko japonicus) a zo ur stlejvil a-orin eus reter Azia.
# Jelinenn

Jelinenn :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Pleuronectiformes |
| Kerentiad : | Pleuronectidae |
| Genad : | Limanda |
| Anv skiantel ||
| Limanda limanda Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar jelinenn (Limanda limanda) zo ur pesk mor plat.
# Jeko-nij

Jeko nij :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Gekkonidae |
| Genad : | Ptychozoon |
| Anv skiantel ||
| Ptychozoon kuhli Stejneger, 1902 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar jeko nij (Ptychozoon kuhli) a zo ur stlejvil a-orin eus gevred Azia. Pa vez en arvar e c'hell plavañ eus an eil gwezenn d'eben.
# Jeko toke

Jeko toke :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Gekkonidae |
| Genad : | Gekko |
| Anv skiantel ||
| Gekko gecko Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar jeko toke (Gekko gecko) a zo ur stlejvil noz a-orin eus gevred Azia: eus biz India betek Indonezia.
# Jeko kribennek

Jeko kribennek :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Gekkonidae |
| Genad : | Rhacodactylus |
| Anv skiantel ||
| Rhacodactylus ciliatus Guichenot, 1866 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar jeko kribennek (Rhacodactylus ciliatus) a zo ur stlejvil a-orin eus su Kaledonia Nevez.
# Jelada

Jelada :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Cercopithecidae |
| Genad : | Theropithecus |
| Anv skiantel ||
| Theropithecus gelada Rüppell, 1835 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar jelada (Theropithecus gelada) a zo ur marmouz eus Etiopia. Er c'herentiad Cercopithecidae emañ, asambles gant ar babouzed.

## Doareoù pennañ

70 cm eo hirder e gorf ha 50 cm hini e lost. E bouez zo war-dro 20 kg.
Bevañ a ra a-strolladoù war uhelgompezennoù avelek Etiopia.
En em vagañ a ra ar jelada diwar geot, garennoù ha greun nemetken.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jeko Namibia

Jeko Namibia :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Gekkonidae |
| Genad : | Pachydactylus |
| Anv skiantel ||
| Pachydactylus rangei Andersson, 1908 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Jeko Namibia (Pachydactylus rangei, bet Palmatogecko rangei) a zo ur stlejvil a-orin eus su Afrika.
# Krist war ar Groaz (Zurbarán)

Krist war ar Groaz (Cristo en la Cruz e spagnoleg) zo ul livadur gant Francisco de Zurbarán e 1627. En Art Institute Chicago e SUA emañ war ziskouez.
Alies e vez tostaet ouzh an daolenn Cristo crucificado, gant Diego Velázquez (1599-1660) : en div daolenn e weler daoudroad Jezuz an eil e-kichen egile : peurliesañ e vezont diskouezet tachet an eil war-benn egile.
| Cristo crucificado (Velázquez) | Cristo en la Cruz (Zurbarán) |
# Krista

Krista zo un anv-badez alamanek, deveret eus Kristina.

## Doareoù all

* Krysta, Christa, Crista.

## Tud

* Krista Allen, aktourez stadunanat
* Krista Kilvet, politikourez estoniat
* Krista Siegfrids, ganet e 1985, kanerez finlandat
# Krist war ar Groaz

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Krist war ar Groaz, pe Jezuz war ar groaz, zo anv lies livadur.
* Krist war ar Groaz (Delacroix)
* Krist war ar Groaz (El Greco), anv lies taolenn gant El Greco
* Krist war ar Groaz (Goya)
* Krist war ar Groaz (van Dyck)
* Krist war ar Groaz (Zurbarán)
# Kriseg

Ur yezh papouek eus skourr ar yezhoù skoek eo ar c'hriseg (krisa) komzet gant tro-dro da 400 den (1993) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù skoek
# Krist marv

Krist marv zo unan eus brudetañ taolennoù an arzour italian Andrea Mantegna, livet war-dro 1480. Gwelout a reer Jezuz war ur gwele marmor, ar Werc'hez hag an abostol Yann an Avielour en e gichen.

## Istor

Graet e voe an daolenn gant Mantegna evit chapel e vez, a greder. Kavet e voe gant e vibien en e stal-labour, ha gwerzhet evit paeañ an dle chomet war e lerc'h. He gwelout a c'haller er Pinacoteca di Brera e kêr Milano, en Italia.

## Burutellerezh

Tamallet e voe d'an daolenn, gant kelennerien-arz eus e amzer, diskouez ar C'hrist e "doare ar Romaned", evel un den kig ha gwad, ha netra ken : mat e weler an toulloù en daouarn hag en treid. Sachet e vez ivez ar sell war-du gaol ar C'hrist, un dra ral el liverezh relijiel.
Kement-se a zisteraje talvoudegezh an daolenn a rankje bezañ diskouezet natur doueel ar C'hrist. Kontrol e oa an oberenn da santadoù relijiel e vare.

## Levrlennadur

* La Grande Storia dell'Arte - Il Quattrocento, Sole 24 Ore, 2005
* Faces of Christ, Thomas, D., 1979
# Krishna

Krishna (कृष्ण Kṛṣṇa e devanagari ar sañskriteg), a dalvez "glas teñval", "teñval" pe "du", eo 8vet enkorfadur ha 57vet anv Vichnou en hengoun an Hindoued. Anadiñ a ra en Dwapara Yuga.
# Krist e ti Marta ha Mari

Krist e ti Marta ha Mari a zo un eoullivadur bet livet gant an arzour izelvroat Johannes Vermeer e 1655. War ziskouez emañ en National Gallery of Scotland e Dinedin.

## An daolenn

Gwelout a reer Jezuz degemeret gant Marta ha Mari Betania, hervez an Aviel.

## Liammoù diavaez

* Al livadur e lec'hienn National Galleries of Scotland
* Al livadur e lec'hienn Essential Vermeer
# Kripton

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar c'hripton zo un elfenn gimiek, Kr eo e arouez kimiek ha 36 e niver atomek.
Ur gaz nobl eo, a zo bet kavet e 1898 gant ar c'himiour skosat William Ramsay (1852-1916) hag ar c'himiour saoz Morris Travers (1872-1961) ; eus an henc'hresianeg κρυπτός, kryptos, "an hini kuzh" e teu an anv a rojont d'ar gaz-se.
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford
# Krishna (stêr)

Ar stêr Krishnâ a zo ur stêr, 1 290 km hed dezhi, en India.
# Lizherenneg c'hresianek

Al lizherenneg implijet evit skrivañ ar gresianeg zo bet ijinet tro-dro an IX$^{vet}$ kantved kt JK. Hiziv e vez implijet atav evit skrivañ ar gresianeg modern, ha gant skiantoù evel ar matematik pe ar steredoniezh.
Araozañ e veze graet gant ur silabenneg anvet al linear B.
Deveret e vije bet eus un adstumm eus al lizherenneg semitek, bet degaset da C'hres gant marc'hadourion fenikian. N'eo ket boas al lizherenneg semitek da notenniñ ar vogalennoù, ar pezh zo ezhomm evit ar gresianeg evel evit an holl yezhoù indezeuropek. Azasaet eo bet al lizherenneg evit skrivañ ar gresianeg evel m'eo dleet. Evit se ez eus bet amprestet un nebeud arouezennoù fenikian diezhomm e gresianeg evit skrivañ ar vogalennoù. Diwar ar soñj-se eo bet aesaet kalz an treuzskrivañ ar yezhoù europat da-c'houde.
Setu taolenn al lizherenneg, gant distagadur al lizherennoù e henc'hresianeg hag e gresianeg a-vremañ. Implijet eo bet ar sistem SAMPA (etre //), hag an API ouzhpenn (etre), m'emaint disheñvel.
| Lizherenn | Anv | Distagadur kozh | Distagadur modern | Talvoud niverek | Lizherenneg Semitek | HTML |
| Α α | Alpha | /a/ pe /a:/ | /a/ | 1 | Aleph (') /?/ | α |
| Β β | Beta | /b/ | /v/ | 2 | Beth /b/ | β |
| Γ γ | Gamma | /g/ | /j/ dirak /e/ ha /i/, a-hend-all /G/=[ɣ] | 3 | Gimel /g/ | γ |
| Δ δ | Delta | /d/ | /D/=[ð] | 4 | Daleth /d/ | δ |
| Ε ε | Epsilon | /e/ | | 5 | He (h) /h/ | ε |
| Ζ ζ | Zeta | /zd/ pe /dz/ | /z/ | 7 | Zain /dz/ | ζ |
| Η η | Eta | /E:/=[ɛː] | /i/ | 8 | Heth (h*) | η |
| Θ θ | Theta | /t_h/=[tʰ] | /T/=[θ] | 9 | Thet (t*) | θ |
| Ι ι | Iota | /i/ pe /i:/ | /i/ pe /j/ | 10 | Yodh (y) /j/ | ι |
| Κ κ | Kappa | /k/ | /k/ | 20 | Kaph /k/ | κ |
| Λ λ | Lambda | /l/ | /l/ | 30 | Lamed /l/ | λ |
| Μ μ | Mu | /m/ | /m/ | 40 | Mem /m/ | μ |
| Ν ν | Nu | /n/ | /n/ | 50 | Nun /n/ | ν |
| Ξ ξ | Xi | /ks/ | /ks/ | 60 | Samekh (s) | ξ |
| Ο ο | Omikron | /o/ | /o/ | 70 | Ain | ο |
| Π π | Pi | /p/ | /p/ | 80 | Pe /p/ | π |
| Ρ ρ | Rho | /r/ pe [r̥] | /r/ | 100 | Resh /r/ | ρ |
| Σ σ,ς | Sigma | /s/ | /s/ | 200 | Shin (sh) /S/ | σ |
| Τ τ | Tau | /t/ | /t/ | 300 | Taw /t/ | τ |
| Υ υ | Upsilon | /u/ ha goude /y/ pe /y:/ | /i/ | 400 | deus Wau | υ |
| Φ φ | Phi | /p_h/=[pʰ] | /f/ | 500 | ? | φ |
| Χ χ | Khi | /k_h/=[kʰ] | /x/ | 600 | ? | χ |
| Ψ ψ | Psi | /ps/ | /ps/ | 700 | ? | ψ |
| Ω ω | Omega | /O:/=[ɔː] | /o/ | 800 | Ain | ω |
| Lizherenn | Anv | Distagadur kozh | Distagadur modern | Talvoud niverek | Lizherenneg Semitek |
| Ϝ ϝ | Fau | /w/ | (digamma, erlec'hiet gant daou gamma) | 6 | Waw (Vav) /w/ |
| Ϛ ϛ | Stigma | /st/ | | 6 | Waw (Vav) /w/ |
| Ͱ ͱ | Heta | /h/ | | – | Heth (h*) |
| Ϻ ϻ | San | /ts/, /z/ | | – | Sade (s*) /ts/ |
| Ϙ ϙ | Qoppa | /q/ | | 90 | Qoph /q/ |
| Ͳ ͳ | Sampi | /s:/, /ts/ | | 900 | Sade (s*) /ts/ |
| Ϸ ϸ | Sho | /ʃ/ | | – | Sade (s*) /ts/ |
Lamet eo bet kuit al lizherennoù Fau, San, Qoppa ha Sampi eus al lizherenneg a-raok mare ar gresianeg klasel. Pa ne oa ket eus al lizherennoù bihan pa oant c'hoazh en implij, n'eus ket bet savet lizherennoù bihan evite.

## Gwelet ivez

* Treuzlizherennadur gresianek

## Liammoù diavaez

* Greek Unicode Issues (Nick Nicholas)
# Lizherenneg c'hresianek ar c'hornôg

Lizherenneg c'hresianeg ar c’hornôg a oa anezhi unan eus doareoù hen lizherennegoù gresianeg bet implijet tro-dro d’ar 8-5vet kantved a-raok ar varevezh voutin e Euboea hag e lec’hioù all e kornôg Aten, dreist-holl el lec’hioù en Italia bet trevadennet gant Gres.
Dont a reas unan eus an doareoù all, hini ar reter implijet en Anatolia, da vezañ al lizherenneg klasel boutin pa oa bet kroget d’ober ganti en Aten ha tamm ha tamm eo hounnezh an hini a veze implijet e pep lec’h ma veze komzet gresianeg betek ma chomas diimplij lizherenneg ar c’hornôg tro-dro d’ar 4re kantved a-raok ar varevezh voutin.
Peuzheñvel e oa lizherenneg gresianeg ar c’hornôg ouzh al lizherenneg etruskek kozh, estreget ar fed ma veze implijet al lizherenn Ξ ha stumm al lizherenn Z hag a vane tost c’hoazh d’al lizherenn fenisek zayin.
Setu roll al lizherennoù a veze implijet gant lizherenneg ar c’hornôg treuzskrivet hervez stummoù anavezetañ lizherenneg ar reter
    ΑΒΓΔΕϜΖΗΘΙΚΛΜΝΟΠϺϘΡΣΤΥΧΦΨ
da lâret eo, implijet e veze c’hoazh al lizherennoù bremañ diamzeret digamma, san ha qoppa met ne veze ket implijet na Ξ na Ω. Ouzhpenn-se, tostoc’h e oa stumm Δ ouzh hini al lizherenn latin D. Dont a ra stumm ar Σ implijet gant al lizherenneg gresianek klasel diwar hini lizherenneg ar c’hornôg kentoc’h evit hini ar reter, anvet sigma loarel, hag a oa tostoc’h he stumm ouzh al lizherenn latin C. Skrivet e veze ivez a-wechoù al lizherenn Ρ en un doare tostoc’h diouzh hini al lizherenn latin R.
Setu stumm lizherennoù lizherenneg ar c’hornôg (skrivet en urzh a dehoù da gleiz):
| Ψ | Φ | Ζ |
Ret eo goût e veze distaget en ur mod disheñvel diouzh boazioù distagañ lizherenneg ar reter lizherennoù zo hervez boazioù ar c’hornôg: Η a veze distaget [h] ha Χ a veze distaget [ks] (o klotañ gant distagadur al lizherenn Ξ e lizherenneg ar reter) ha Ψ a veze distaget [kʰ], (o klotañ gant distagadur al lizherenn Χ e lizherenneg ar reter).

## Gwelet ivez

* Lizherenneg c’hresianek
* Lizherenneg etruskek
* Porched ar yezhoù hag ar skriturioùAdkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.
* Liammoù diavaez
* The Development of the Western Alphabet