# Aradon

Aradon :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Arradon |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Gwened-2 |
| Kod kumun | 56003 |
| Kod post | 56610 |
| Maer Amzer gefridi | Pascal Barret 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Gwened |
| Lec'hienn Web | (fr) arradon.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 5 820 ann. (2022) |
| Stankter | 315 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 37′ 35″ Norzh 2° 49′ 20″ Kornôg / 47.6263888889, -2.82222222222 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 22 m bihanañ 0 m — brasañ 61 m |
| Gorread | 18,49 km² |
| Aradon ||
| kemmañ |
Aradon (distaget er vro) a zo ur gumun eus kanton Gwened-2 e departamant ar Mor-Bihan.

## Douaroniezh

War vord pleg-mor ar Mor Bihan emañ kumun Aradon.
Kumunioù amezek da Aradon: Baden; Ploveren; Gwened; Sine.
An aod hag an inizi a vez war borzh ar gumuniezh :
* Penn ar Men
* An inizi Logodeg
* An Iruz

## Anv

* Jean-Baptiste Ogée : "Ar-raden = la fougère"
* Erwan Vallerie ː Daradon, 1304; Aradon, 1516
* (fr)Embannadurioù Flohic (1996) : "probablement d'origine gauloise, en tout cas avec le final dunum, pour le sens de forteresse. Certains font le rapprochement avec le ratz, le passage".
* Hervé Abalain (2000) : "Aradon, 1387 ; de are = devant, et dunum = forteresse".

## Ardamezioù

* « Palefarzhet; ouzh 1, en sabel e deir treustell en argant; ouzh 2, en glazur, e vag-lien greet en argant, e voug-heol loc'hant ouzh konk kleiz ar gab; ouzh 3, en sabel e seizh mailhenn en argant, 3, 3, 1; ouzh 4, en argant, e vrizhenn erminig en sabel »
* Kuzul ar Gumun, 26/02/1988, reizhet 05/06/1992.

## Istor

* Savet e voe parrez Aradon diwar ul lodenn eus parrez Ploveren met n'ouier ket pevare.
* Edo Enizenac'h e parrez Aradon a-raok dont da vout emren.

### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Aradon e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da bennlec'h kanton Aradon gant pemp kumun ennañ: an Arzh, Aradon, Baden, Enizenac'h ha Ploveren; e Bann Gwened e oa; dilamet e voe kanton Aradon ha lakaet e voe Aradon e Kanton Gwened-Kornôg gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix; lakaet e voe Aradon en Arondisamant Gwened e 1800$^,$.
* He ferson, Le Galliot, a nac'has al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù e 1791.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 62 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,83 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Daou ezel ag ar Rezistañs a voe fuzuilhet gant an Alamaned er gumun d'an 31 a viz Gouere 1944.

#### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas daou vilour ag ar gumun er Viêtnam abalamour d'ar brezel.

#### Brezel Aljeria

* Mervel a reas tri milour ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Taolvaen Kerhañri
* Lodenn eus moger kenkiz al Lodoù
* Milin Kampenn
* Kastell Porse

### Ragistor

* Taol-vaen Kerhañri.
* Taol-vaen ar Roc'h.
* Krugell Sant-Gales, bet furchet adalek 1854.

### Henamzer

* Kenkizoù galian-roman er Lodoù, e Penn-ar-Maen, Rogeltaz, Bourjerell ha Kervoyer.

### Milinoù

* Milinoù-avel e Pont-Stêr, Gras-er-Velin, Kerbeleg (XVII$^{vet}$ kantved), ha div c'hoazh en enez an Iruz.
* Milinoù-dour e Pont-Stêr hag er Baludenn (XVIII$^{vet}$ kantved).

### Annezioù

* Kastell Porse; implijet e voe e-pad an Eil Brezel-bed gant an Alamaned da verniañ dafar. C'hwezhet e voe an tan ennañ gante p'edont o tec'het e miz Eost 1944 ha distrujet e voe razh.
* Manerioù Kerhad (XV$^{vet}$ kantved), Kerbileved (XV$^{vet}$-XVI$^{vet}$ kantved), Rogeltaz (XVII$^{vet}$ kantved), Lokeltaz, Moreag, Trevelin (XIX$^{vet}$ kantved), Langad hag ar Razh (XIX$^{vet}$ kantved).
* Kenkiz Bagatelle (1878).

### Savadurioù relijiel katolik

* Iliz katolik Aradon
* Ar chapel er vourc’h
* Maen eus aoter Iliz Sant Pêr a-gent
* Mein-bez eus ar vered a-gent
* Iliz katolik Sant Pêr, bet savet e 1885-1887; ouzhpennet e voe ar gorzenn e 1901.
* Chapel Sant Pêr, er vourc’h, bet iliz ar barrez gwechall, savet er XV$^{vet}$ kantved.
* Chapel Santez Barba.
* Chapel Sant Varzhin, er Voustoer.
* Prioldi ar Visenn.

### Brezelioù

* Monumant ar re varv.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik. Dioueliet e voe d’an 23 a viz Gouhere 1922.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù$^,$.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1800 | 1812 | Mathurin Cloerec | | |
| 1812 | 1815 | Nicolas Crequer | | |
| 1815 | 1820 | Jean Cloerec | | |
| 1820 | 1844 | Pierre Le Rohellec | | |
| 1844 | 1848 | Pierre Le Guen | | |
| 1848 | 1857 | Pierre Le Gouguec | | |
| 1857 | 1858 | Pierre Le Guen | | |
| 1858 | 1876 | Michel Cloerec | | |
| 1876 | 1893 | Jean-Louis Le Rohellec | | |
| 1893 | 1929 | Frédéric Jegat | | |
| 1929 | 1929 | Alban Boleis | | |
| 1929 | 1935 | Jean Le Drevo | | |
| 1935 | 1945 | Jean-Marie Jollivet | | |
| 1945 | 1955 | Léonce Franco | | |
| 1955 | 1971 | Ferdinand Loysel | | |
| 1971 | 1995 | François Jarlegan | | |
| 1995 | 2008 | André Gall | Strollad Sokialour Gall | |
| 2008 | 2014 | Dominique Mourier | tu-kleiz, distrollad | |
| Meurzh 2014 | 2020 | Antoine Mercier | tu-dehou | Retredad |
| 2020 | → bremañ | Pascal Barret | tu-kleiz | |

## Tud

* Jean Touzé de Botlore, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1680.

### Tud bet ganet en Aradon

* Jean Marion, beleg, person Edig, skrivagner, e 1759.
* Eugène Riguidel, moraer, e 1940.
Tud bet o chom en Aradon :
* Anne Caseneuve (1964-2015), merdeerez

### Ardamezeg ar familhoù

| d'Arradon, Aotrounez al lec'h se ha Kerdréan | En sabel e seizh mailhenn en argant, 3, 3, 1 |
| Aubin Aotrounez Locqueltas | En glazur e dreustell en aour heuliet gant teir c'hroaz pavek ivez en aour, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg |
| Bégaud Aotrounez Kervoyer | En argant e zaou beroked geotet kein-ouzh-kein, pigoset hag iziliet en gul, heuliet ouzh kab gant ur bempdiliaouenn en glazur hag ouzh beg gant teir c'hreskenn ivez en glazur |
| de Gibon Aotrounez Roguédas | En gul e deir manal ed en aour |
| de Malestroit Aotrounez Roguédas | En gul e nav bezantenn en aour, 3, 3, 3. |
| Touzé Aotrounez Botlore | Geotet e dri fenn levran en aour, gwakoliet en gul ha bouklet en argant |

## Levrlennadur

* (fr) Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes du Morbihan. 1999
* (fr) Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)arradon.com, lec'hienn ofisiel ar gumun
* (br)Aradon war lec'hienn Geobreizh

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Ogée : Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, adembannadur 1843, levrenn 1, p.47
* ↑ (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* ↑ (fr)Hervé Abalain : Les noms de lieux bretons. Les Universels Gisserot. 2000
* ↑ (fr) Joseph-Marie Le Mené, Histoire du diocèse de Vannes, 1891
* ↑ (fr) Cassini - EHESS - Aradon - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr) Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 21.
* ↑ (fr)Monumant ar re varv
* ↑ (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajenn 353
* ↑ (fr)Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb