# Gwipavaz

Gwipavaz :
| Ar bourk, tapet eus tu ar c'hornôg. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Guipavas |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Gwipavaz (pennlec'h) |
| Kod kumun | 29075 |
| Kod post | 29490 |
| Maer Amzer gefridi | Fabrice Jacob 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Brest Meurgêr ar Mor |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 15 196 ann. (2020) |
| Stankter | 344 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 26′ 03″ Norzh 4° 23′ 58″ Kornôg / 48.434167, -4.399445 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 131 m |
| Gorread | 44,13 km² |
| Gwipavaz ||
| kemmañ |
Gwipavaz zo ur gumun e Bro-Leon, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. Penngêr kanton Gwipavaz eo.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Elorn emañ Gwipavaz.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936 : ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Ya d'ar brezhoneg

* D'an 11 a viz C'hwevrer 2009 e voe votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun. Al live 1 a voe roet d'ar gummun.

### Deskadurezh

* Skolioù divyezhek zo eno abaoe 1995.
* E distro-skol 2024 e oa 97 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (6,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Ardamezioù

* En glazur e rod dantek gwerzhidet en aour, hebiaet gant div askell en argant, skoret ouzh beg gant teir goudreustell gommek en argant.
* Sturienn : audaces fortunat juvas ("d'ar re galonek e vinchoarzh ar chañs").

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Picrel e anv, hag ur beleg anvet Bernicot ; nac'het e voe gant ar c'hure, Segalen e anv.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 202 waz eus ar gumun, eleze 3,99% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Implijet e voe an nijva gant al Luftwaffe (aerlu an Trede Reich) ; bombezet e voe e 1943 gant nijerezioù B-25 eus skouadrennoù Niv. 98 ha 180 eus ar Royal Air Force.
* D'an 10 a viz Eost 1940 e voe damzistrujet un nijerez Ju 88A eus al Luftwaffe pa rankas pradañ gant mall en nijva.
* Nijerezioù an United States Air Force aet d'ar strad e Gwipavaz e 1944 : d'ar 7 a viz Eost ur Stinson L 5 marilhet 42-98992, 14th Liaison Squadron ; d'ar 27 a viz Eost ur P-51F.6 C 6 marilhet 42-103451, 10th PRG, 12nd PRS (lazhet e voe al leviour) ; d'ar 5 a viz Gwenholon : ur B-17F-20-VE anvet "Nobody Getzit", marilhet 43-37949 ha kodet H8-?, 486vet Bombing Group, 835vet Bombing Squadron gant nav nijour en e vourzh ; daou anezhe a voe tapet gant an Alamaned, lazhet e voe ar re all, pevar anezhe zo douaret er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin e departamant Manche e Bro-C'hall ; er memes deiz : ur B-17G-75-BO (marilhet 43-37875 ha kodet H8-?, 486vet Bombing Group, 835vet Bombing Squadron) gant nav nijour en e vourzh ; daou anezhe a voe tapet gant an Alamaned, lazhet e voe ar re all, douaret int er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin.
* Enoret eo bet Gwipavaz gant Kroaz ar Brezel 1939-1945.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Chapel Intron-Varia ar Reun.
* Iliz katolik Sant Pêr ha Sant-Paol.
* Gwipavaz : an iliz parrez, gouestlet da Sant Pêr ha Sant Paol.
* Gwipavaz : tour an iliz parrez.
* Gwipavaz : porched an iliz parrez.
* Iliz parrez Gwipavaz : c'hwec'h abostol (hep o fenn).
* Iliz parrez Gwipavaz : ar c'hwec'h abostol all (hep o fenn).
* Iliz katolik Sant Pêr ha Sant-Paol (1952-1955) gant ur porched savet e 1563.
* Chapel Itron-Varia ar Reun.
* Chapel Sant Eozen.
* Tour chapel Sant Eozen.
* Chapel Sant Eozen.
* Gwipavaz : kroaz an Douvez.
* Gwipavaz : kroaz Penn-an-Traon.
* Gwipavaz : kalvar Kervao.
* Kalvar kizellet gant Yann Larc'hanteg (1883).
* Maner ar Vizag.
* Monumant ar re varv.

## Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 1 |
Soudard en tirlu e oa. Mervel a reas e miz Even 1940, e-pad an Eil Brezel Bed.

## Dezougen

* Aerborzh Brest-Breizh, bet savet diwar an nijva milourel krouet e 1917 war blateiz Lanruz.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Niver a annezidi

## Tud
### Tud marvet eno

1946 : Yann-Loeiz Rozeg, skrivagner brezhonek.

### Ardamezeg ar familhoù

| Le Mercier Aotrounez Beaurepos ha Keroman | En glazur e gebrenn en argant, heuliet ouzh kab gant div c'hregilhenn ivez en argant, hag ouzh beg gant ur c'hloc'h en aour bazoulet en sabel |

## Gevelliñ

* Kelliwick (Kerne-Veur)
* Barsbuttel (Alamagn)
* Puszradaróc (Roumania)

## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* (br) Gwipavaz war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Marsel Guieysse, La langue bretonne – Ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, p. 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Distro-skol ar c’helenn divyezhek
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pp. 40-41.
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)ABSA
* ↑ (fr)Imperial War Museum, luc'hskeudenn
* ↑ (fr)Pertes Luftwaffe Finistère.
* ↑ (fr)Pertes USAAF Finistère
* ↑ (en)Commonwealth War Graves Commission
* ↑ Aotrounez Beaurepos he Keroman. Diskouezadegoù e 1534 ha 538, e Lambezelleg. - Pierre, reizher ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh, e 1632. Marvet e-kerzh e oa en karg.