OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Clémentine Delait

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Clémentine Delait, bet ganet Clémentine Clattaux d'ar 5 pe d'ar 6 a viz Meurzh 1865 e Chaumousey ha marvet d'an 19 a viz Ebrel 1939 en Épinal, zo bet brudet evel maouez varvek.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr) Pasky. Clémentine, une femme au poil. Le Village du Jouet, 2008 (ISBN 978-2-917978-00-9)
* ↑ (fr) Cosson, Jean-Michel. Les Mystères de France : Histoires insolites, étranges et extraordinaires. De Borée, 2009 (ISBN 978-2844949639)
# Advadezouriezh

An Advadezouriezh, pe "Anabaptism" e saozneg, deuet eus ar ger anabaptista, e latin an iliz, eus ar gresianeg ἀναβαπτισμός: ἀνά- "ad-" ha βαπτισμός "badeziant" a zo ur skourr eus ar Gristeniezh hag a gav e wrizienn en Adreizhadur Krenn.
Krediñ a ra an advadezourien ne zleer badeziñ nemet tud hag a c'hell diskleriañ o feiz, kontrol d'an Ilizoù kristen pennañ (katoliked, ortodoksed, luterianed, kalvinisted) a vadez bugale nevez c'hanet.
Imbourc'herien a wel el luskad-se ur skourr eus ar Brotestantiezh ha re all ul luskad distag.
An Amished, an Hutteridi hag ar Vennonidi a ziskenn war eeun eus al luskad. Ar Schwarzenau Brethren, Bruderhof, hag an Apostolic Christian Church a zo gwelet evel skourroù ganet diwezhatoc'h e-touez an advadezourien.
An anv a "advadezour" a zo bet roet dezho gant ar re a waske anezho pe a stourme outo abalamour d'o boaz da vadeziñ tud gounezet d'o feiz daoust dezho bezañ bet badezet endeo pa oant bugel. Pouezus oa evito e c'hellfe an hini a felle dezhañ bezañ badezet ober e ziskleriadur a feiz e-unan ; n'hellent ket asantiñ da vadeziant bugale eta. Kentañ izili al luskad a nac'he an anv a "advadezour" o lavarout n'helle ket bezañ o badeziant un eil peogwir ne dalveze netra an hini gentañ hag e oa enep ar skriturioù ; ar vadeziant kentañ oa o hini eta.
Abalamour d'o mennozhioù a-zivout ar vadeziant ha danvezioù all e voe heskinet garv an Adavadezourien e-kerzh ar XVIvet kantved ha betek an XVIIvet kantved koulz gant an ilizoù Protestant hag an iliz Katolik roman.
An darn vrasañ eus an advadezourien a lenne ger-ha-ger ar Brezegenn war ar Menez : ne douent le ebet, ne asantent ket mont da brezeliñ, ne gemerent ket perzh e melestradurezh ar vro. Un nebeud o deus bet ur sell all evel a re a gemeras perzh en Emsavadaeg Münster pe Thomas Müntzer ha Balthasar Hubmaier. Daoust d'ar re-mañ "advadeziñ" ne voent ket gwelet evel advadezourien gwirion gant strolladoù evel Amished, Mennonidi, ha Hutteridi hag un toullad istorourien.

## Daveoù

* ↑ (en) Anabaptism @ Oxford English Dictionary. Kavet : 12 Meurzh 2025.
* ↑ (en) Harper, Douglas (2010). Online Etymological Dictionary.
# Urban VI

Urban VI Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | 1318 Napoli |
| Dilennet da bab | 8 a viz Ebrel 1378 |
| Tronidigezh | 18 a viz Ebrel 1378 |
| Dibenn e baboni | 15 a viz Here 1389 |
| En e raok | Gregor XI |
| War e lerc'h | Bonifas IX |
| Eneppab | Klemañs VII adalek 1378 |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Urban VI (e latin: Urbanus VI), Bartolemeo Prignano e anv-tiegezh, ganet e 1318 e Napoli ha marvet d'ar 15 a viz Here 1389, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 8 a viz Ebrel 1378.
# Framm keltiek Breizh

Framm keltiek Breizh, pe Institut celtique de Bretagne diouzh e anv gallek, a oa un ensavadur sevenadurel krouet d'an 20vet a viz Here 1941 diwar atiz Leo Weisgerber, heñcher arbennigour (sonderführer) anvet gant al lu alaman evit evezhiañ ar mediaoù e Gwalarn Kornog Bro-C'hall. Dilennet e voe Roparz Hemon en e benn. 200 den anavezet dre o oberiantizoù arzel ha sevenadurel o doa roet o anvioù evit kemer perzh e labourioù ar c'hevrennoù. Da get ez eas an aozadur dre ordrenañsoù goude an Dieubidigezh e 1944.

## Prientiñ

Diouzh an darempredoù seven a veze etre Leo Weisgerber ha Roparz Hemon e voe posupl sevel ur raktres frouezhus evit an daou ouizieg hag en em anaveze a-raok ar brezel. O vezañ ma oa Leo Weisgerber ur c'helenner skol-veur ezel eus aozadurioù skiantel e vro e c'helle diskouez patrom an Deutsche Gesellschaft für Keltische Studien (Kevredigezh Bro-Alamagn evit ar studioù keltiek), ha ne oa ket posupl kemer perzh enni hep bezañ ezel eus ar Strollad Broadel ha Sokialour, strollad an Nazied. Evit Roparz Hemon, ur seurt skol-veur e-maez Skol-Veur ar Republik a seblante ur pal da dizhout en ur vodañ ar vegenn eus ar ouizieienzh hag ar strolladoù sevenadurel. Hag e sebant bezañ bet un taol mat, pa teuas 200 den e-barzh ar Framm keltiek. E-pad ar goañv 1941 e voe divizet sevel 39 c'hevrenn.

## Emvod meur kentañ e Naoned

Dalc'het e voe an emvod meur kentañ e Naoned eus ar 14 betek an 17 a viz Mae 1942.

## Izili pennañ

Georges Arnoux, Octave-Louis Aubert, Gwilherm Berthou-Kerverzhiou, Yann Bricler, Frañsez Debauvais, André Dézarrois, Youenn Drezen, Fañch Elies Abeozen, Arzel Even, Yann Fouéré, Florentin Goinard, Yves Hémar, Roger Hervé, Job Jaffre, Frañsez Jaffrennou, Reun Kreston, Jean Langlet, Florian Le Roy, Morvan Marchal, Jean Merrien, Jef ar Penven, Adolphe Piriou, Yann Poupinot, Raymond Tassel, Georges-Gustave Toudouze, Jean Trécan, André Vallé

## Levrlennadur

* Ronan Calvez, La radio en langue bretonne. Roparz Hemon et Pierre-Jakez Hélias : deux rêves de la Bretagne, Rennes, PUR - CRBC, 2000, 330 p.
* Nelly Blanchard, Un agent du Reich à la rencontre des militants bretons : Leo Weisgerber, Brest, Emgleo Breiz – Brud Nevez, coll. Leoriou bihan, n° 11, 2003, 118 p.
* Francis Arzalier, Les régions du déshonneur : la dérive fasciste des mouvements identitaires au XXe siècle, Librairie Vuibert, 2014, 296 p. ISBN978-2-311-10015-0.
* Denis-Michel Boëll, Jacqueline Christophe et Régis Meyran (renerezh), Du folklore à l'ethnologie, Éditions de la Maison des sciences de l'Homme, 2009 (ISBN 9782735118496)
* Roger Cousin, Institut celtique de Bretagne, 9 Mezheven 2014. E-barzh al lec'hienn Mémoires de guerre
* Daniel Le Couëdic, André Dézarrois ou Janus chez les Bretons. Arroud ar pp. 155-176

## Pennadoù nes

* Roparz Hemon
* Leo Weisgerber
* Skol-Uhel ar Vro

## Notennoù ha daveennoù

[[daveoù}}
* ↑ Staget e voe an heñcherien arbennigour alaman ouzh ar Propaganda Abteilung, un servij eus gourc'hemennezh milour an alouberien. Ur gevrenn bruderezh (Propagandastaffehl a oa kreizennet e Añje gant burevioù er c'hêrioù pennañ.
# Yann-Vari ar Skourr

Yann-Vari ar Skourr (Jean-Pierre-Marie Le Scour en ti-kêr) , ganet d'an 2 a viz Meurzh 1811 e Hañveg, ha marvet d'an 19 a viz Eost 1870 e Montroulez, a oa marc'hadour gwin ha barzh brezhonek. Evitañ da vezañ pinvidik e oa brokus da geñver an Iliz katolik hag ar ganerien war an hentoù. Anavezout a reer dreist-holl ar varzhoneg Metig kanet hep skuizhañ gant ar ganerien festoù-noz abaoe an XIX$^{vet}$ kantved. Sinañ a rae I. P. M. ar Skourr, pe Barz Itron Varia Remengol, pe c'hoazh Kloarek Remengol

## E vuhez

E kêriadenn Bodoureg, nepell eus chapel Itron Varia Rumengol, e voe ganet hag ur c'halvez e oa e dad. Gant person ar barrez e voe taolet evezh ouzh e spered lemm, ha kaset e voe da gloerdi [Pontekroaz], ha goude da Gloerdi Bras Kemper ma voe kerniet e 1836 hag anvet da ziagon e 1837 (abostoler, hervez Lukian Raoul). Kuitaat a reas ar vuhez relijiel da vont da urcher da lez-varn Brest e 1841 ha goude da c'hrefier en hini Vontroulez.
Eno e timezas gant Añjelina Taboulineau, merc'h d'ur marc'hadour diedoù pe evajoù e Sant-Martin-war-ar-Maez, e 1844. Kemer a reas penn an embregerezh pa varvas e dad-kaer. Ur pennadurezh bras ha pinvidik e teuas da vezañ, ken e ez eas da brezidant al lez-varn kenwerzh

## E oberennoù

* Karantez ha glac'har (Amour et chagrin). Montroulez. Moulet gant Lajat, e-tro 1863. 8 p.
* Gwerziou Remengol (Complaintes de Rumengol). Brest : Lefournier, 1867.
* Telenn Remengol (1867) (La Harpe de Rumengol). Brest : Lefournier, 1868. 179 p.
* Telenn Gwengamp (La Harpe de Guingamp). Brest : Piriou, 1869.
* Eun oferenn nevez e Breiz-Izel, Lannuon, 1869.
* Kantik da Intron Varia Remengol. Kantik
* Metik ha Gwenole. War follennoù distag.
* Sellet er Wikimammenn : Yann-Vari ar Skourr.
# Kampionad myanmarat an echedoù

Kampionad myanmarat an echedoù eo kampionad hiniennel broadel an echedoù e Myanmar.
Aozet e voe bep bloaz gant Myanmar Chess Federaion (Kevre Myanmar an Echedoù) abaoe 1974. E 1977 ne voe ket c’hoariet. Nav gwezh e voe trec’h Wynn Zaw Htun er c’hampionad.

## Kampioned

| Niverenn | Bloaz | Kampion |
| 1 | 1974 | Kyaw Than |
| 2 | 1975 | Maung Maung Sein |
| 3 | 1976 | Khin Zaw Oo |
| - | 1977 | Ne voe ket graet |
| 4 | 1978 | Tin Swam |
| 5 | 1979 | Tin Swam |
| 6 | 1980 | Aye Lwin |
| 7 | 1981 | Win Myint Thein ha Khin Maung Aye (rampo) |
| 8 | 1982 | Win Moe |
| 9 | 1983 | Aye Lwin |
| 10 | 1984 | Aye Lwin |
| 11 | 1985 | Kyaw Myint Lay |
| 12 | 1986 | Aye Lwin |
| 13 | 1987 | Aye Lwin |
| 14 | 1988 | Maung Maung Latt |
| 15 | 1989 | Myo Naing |
| 16 | 1990 | Zaw Win Lay |
| 17 | 1991 | Aye Lwin |
| 18 | 1992 | Myo Naing |
| 19 | 1993 | Aung Thant Zin |
| 20 | 1994 | Ko Ko Ohn |
| 21 | 1995 | Zaw Win Lay |
| 22 | 1996 | Zaw Win Lay |
| 23 | 1997 | Aung Myo Hlaing |
| 24 | 1998 | Ye Win Aung |
| Niverenn | Bloaz | Kampion |
| 25 | 1999 | Myo Naing |
| 26 | 2000 | Wynn Zaw Htun |
| 27 | 2001 | Nay Oo Kyaw Tun |
| 28 | 2002 | Zaw Oo |
| 29 | 2003 | Kyaw Kyaw Soe |
| 30 | 2004 | Wynn Zaw Htun |
| 31 | 2005 | Myo Naing |
| 32 | 2006 | Wynn Zaw Htun |
| 33 | 2007 | Zaw Win Lay |
| 34 | 2008 | Aung Myo Hlaing |
| 35 | 2009 | Zaw Oo |
| 36 | 2010 | Myo Naing |
| 37 | 2011 | Zaw Oo |
| 38 | 2012 | Win Tun |
| 39 | 2013 | Wynn Zaw Htun |
| 40 | 2014 | Wynn Zaw Htun |
| 41 | 2015 | Wynn Zaw Htun |
| 42 | 2016 | Myint Han |
| 43 | 2017 | Wynn Zaw Htun |
| 44 | 2018 | Wynn Zaw Htun |
| 45 | 2019 | Wynn Zaw Htun |
| 46 | 2020 | Myint Han |
| 47 | 2021 | |
| 48 | 2022 | |
| 49 | 2023 | |

## Notennoù

* ↑ (en) Kasparov Chess Foundation Asia-Pacific
* ↑ (en) FIDE chess ratings
* ↑ (en) FIDE chess ratings
* ↑ (en) FIDE chess ratings
* ↑ (en) FIDE chess ratings
* ↑ (en) Myanmar Chess Federation
# Kistreberzh Kumuniezh

Kistreberzh Kumuniezh :
| Anv gallek (ofisiel) | Questembert Communauté |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Rannvro Breizh |
| Departamant(où) | Mor-Bihan |
| Bro velestradurel | Bro Gwened |
| Furm | kumuniezh kumunioù |
| Sez | Kistreberzh |
| Deiziad krouidigezh | 30 Kzu 1997 |
| Kod RAKEM | 245614383 |
| Prezidant Amzer gefridi | Patrice Le Penhuizic 2020-2026 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 23 443 ann. (2017) |
| Stankter | 71 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Niver kumunioù | 13 |
| Gorread | 328,1 km² |
| Lec'hiadur en departamant ||
| Lec'hienn web | https://www.questembert-communaute.fr/ |
| kemmañ |
Kistreberzh Kumuniezh, anvet Kumuniezh-kumunioù Bro Kistreberzh betek 2015, a zo un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Gwened eo. Krouet eo bet e 1997.

## Kumunioù

Kistreberzh Kumuniezh a ya 13 kumun d’ober anezhi:
* Berrig (abaoe 2004)
* Kaden (abaoe 1999)
* Kistreberzh (sez)
* ar C'hour
* Langroez
* Laozag (abaoe 2006)
* Lare
* Lizmerzher
* Malañseg (abaoe 2009)
* Moulleg (abaoe 1999)
* Pluhernin
* Roc'h-an-Argoed (abaoe 2010)
* Sant-Gravez (abaoe 2009)

## Brezhoneg

* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 163 skoliad er c'hlasoù divyezhek (7,1 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn an etrekumuniezh

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Logaritm neperian

Al logaritm natural pe logaritm neperian, a zo, e matematik, al logaritm a ziaz e. Resiprokenn ar fonksion eksponantel a ziaz e eo. Primitivenn ar fonksion kontrol termenet war $]0;+\infty [$ hag a zo nul e 1 eo.
Logaritm natural $x$ a zo ar galloud a raker lakaat da $e$ evit kavout $x$.
Ar fonksion-se a zo bet e-pad pell zo notennet Log evit ober an difoc'h etre ar fonksion log (logaritm a ziaz liesseurt, pe dekvedennel). Kavet e vez bremañ an notadur ln peurvuiañ.
# Hent-houarn Kiberen An Alre

Ul linenn hent-houarn zo etre Kiberen hag An Alre, niverennet 473000 en anvadur Réseau ferré de France (RFF).
Boutin eo treuz (1,435 metr) he forzh nemetañ, a zo ur skourr eus la linenn Landerne – Savenneg.
Meret e vez gant ar rouedad THR Breizh ; abaoe 1972 ne vez implijet al linenn nemet e-pad an hañv, alese he lesanv « An Distouver » (Le Tire-Bouchon) rak mirout a ra ouzh an dud a vezañ stanket war an hent D768. Dre girri-boutin e vez liammet Kiberenn ouzh An Alre adalek deroù miz Gwengolo betek dibenn miz Mezheven.

## Bloaziadoù

* 15 a viz Gouere 1879 : disklêriadur a laz foran.
* 24 a viz Gouere 1882 : digoradur
* 28 a viz Mezheven 1883 : fiziet eo al linenn gant ar Stad c'hall d'an embregerezh Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans.
* 6 a viz Meurzh 1972 : klozet eo al linnenn ouzh ar veajourien.
* 1añ a viz Gouere 1985 : digoradur an « Distouver » e miz Gouere ha miz Eost

## Tres

* PK = Poent Kilometrek, an hed adalek porzh-houarn An Alre.
* Etre krommelloù : PK war al linenn bennañ.
| Ehan | Kumun | PK |
| An Alre Linennoù war-du Landerne, Savenneg ha Pondivi | | 0 (584,946) |
| Belz-Pleñver | Pleñver | 6,631 • (591,577) |
| Plouharnel-Karnag | Plouharnel | 13,149 • (598,095) |
| Traezheg Gwenn | Karnag | 16,824 • (601,770) |
| Pentevr | Sant-Pêr-Kiberen | 18,750 • (603,696) |
| Ar strizh-douar | Sant-Pêr-Kiberen | 20,054 • (605,000) |
| Kerhostin | Sant-Pêr-Kiberen | 21,291 • (606,137) |
| Sant-Pêr-Kiberen | Sant-Pêr-Kiberen | 22,921 • (607,867) |
| Kiberen | | 27,196 • (612,142) |
* Ti-gar Kiberen
* E Sant-Pêr Kiberen, e-tal kreñvlec'h Pentevr
* Un tren o tremen hebiou ar c'hreñvlec'h
* Ti-gar An Alre

## Levrlennadur

* Nennig, Jean-Pierre. Le chemin de fer de Bretagne Sud. Pornizhan : JPN Éditions, 2010 (ISBN 2-9519898-5-7).

## Notennoù

* ↑ (fr)} 'Voyages Tire-Bouchon @ SNCF. Kavet : 02 Ebr 24.
* ↑ (fr)} Lezenn niv. 8165 @ Gallica. Kavet : 02 Ebr 24.
* ↑ Nennig 2010, pp. 169-176.
* ↑ (fr)} Lezenn niv. 14217 @ Gallica. Kavet : 02 Ebr 24.
* ↑ (fr)} 'Ouest-France, 22/07/1972. Kavet : 02 Ebr 24.
* ↑ Nennig 2010, p. 171.
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Hent-houarn Pondi Sant-Brieg

Ul linenn hent-houarn zo etre Sant-Brieg ha Pondivi, niverennet 475000 en anvadur Réseau ferré de France (RFF).

## Bloaziadoù

* 14 a viz Mezheven 1861 : disklêriadur a laz foran.
* 1añ a viz Mae 1863 :fiziet en embregerzh Compagnie des chemins de fer de l'Ouest.
* 20 a viz Du 1871 : digoradur an troc'had Sant-Brieg – Kintin.
* 1añ a viz Gouere 1872 : digoradur an troc'had Kintin – Loudieg.
* 16 a viz Kerzu 1872 : digoradur an troc'had Kintin – Pondivi.
* 27 a viz Gwengolo 1987 : klozadur tremenerezh ar veajourien etre Loudieg ha Pondivi.
* 2012 : klozadur tremenerezh ar fred war al linenn a-bezh.
* 18 a viz Genver 2017 : klozadur pep tremenerezh etre Sant-Brieg ha Loudieg.

## Tres

* PK = Poent Kilometrek adalek porzh-houarn Sant-Brieg.
| Ehan | Kumun | PK |
| Sant-Brieg | | 0,000 |
| Sant-Juluan-Pentevr | | 8,075 |
| • Pleneventer (fred hepken) | | 10.460 |
| Kintin (fred hepken) | Sant-Vedan | 18,240 |
| • Le Pas (kloz) | Sant-Vedan | 22,124 |
| • Ploheg–Peniti-Koedrac'h (kloz) | Peniti-Koedrac'h | 27,953 |
| • Uzel (fred hepken) | Sant-Herve | 35,254 |
| • Ar Voudenn (kloz) | Ar Voudenn | 43,206 |
| Loudieg | | 49,076 |
| • Henvoustoer – Sant-Goneri (kloz) | Henvoustoer | 43,206 |
| • Sant-Jelan (kloz) | | 62,558 |
| Pondivi | | 72,406 |

## Levrlennadur

* (fr) Nennig,Jean-Pierre. Le chemin de fer de Bretagne Sud. Pornizhan : JPN Éditions, 2010 (ISBN 978-2-9519898-5-6).

## Liammoù diavaez

* (fr) 'Rail Bretagne'. Kavet : 04 Ebr 24.
* (fr) Roccon, Yvon. Il faut une prise de conscience des élus. In : 'Le Télégramme, 29/08/2018. Kavet : 04 Ebr 24.

## Gwelet ivez

* THR Breizh

## Notennoù

* 1 2 3 4 5 Nennig, 2010, p. 207.
* ↑ Nennig, 2010, p. 208
* 1 2 Roccon, 2018.
* ↑ (br) KerOfis. Kavet : 04 Ebr 24.
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Mor Bras

Ar Mor Bras a zo ur bae e kreisteiz Breizh, war harzoù departamantoù ar Mor-Bihan hag al Liger-Atlantel. En em astenn a ra etre :
* gourenez Kiberen er c'hornôg
* an aod adalek Karnag betek genoù ar Gwilen en hanternoz
* an aod adalek genoù ar Gwilen betek ar Groazig er reter
* inizi Houad hag Edig er mervent.

## An anv

Evel ma vez graet "Mor Bihan" eus ar pleg-mor a-dal da Wened e vez graet "Mor Bras" eus ar mor en diavaez dezhañ.
# Kristian Hamon

Kristian Hamon zo un istorour ha skrivagner breizhat.

## Buhez
### Kazetenner

Tremenet e oa buan er strollad broadelour Jeune Bretagne, hag emsevel a ra a-enep anezhañ oc'h embann e oa eus an tu dehoù pellañ, goude-se e oa deuet da vezañ ezel eus Strollad Komunour Breizh en 1973. E fin ar bloavezhioù 1970, ez eo ezel eus skipailh Canard de Nantes à Brest, ha goude-se eus Libération e 1981, ha goude-se eus Lyon-Libération. E fin ar bloavezhioù 1980, eo e Var-Matin (Toulon). Goude-se e tremen en embannadurioù (Dargaud, Le Lombard).

## Degemer e labourioù

Embann e labourioù enklask a zo bet o kounnariñ izili eus Adsav ur strollad eus an tu dehoù pellañ breizhad er bloavezhioù 2000, bet e oa bet diaes dezhañ kinnig e levrioù ha rediet nullañ a-wechoù o c'hinnig e levraouegoù.

## Oberennoù

* L'Ouest-Eclair. Naissance et essor d'un grand quotidien régional, sous la direction de Michel Lagrée, Patrick Harismendy et Michel Denis. Presses Universitaires de Rennes, 2000.
* Les nationalistes bretons sous l'occupation, An Here, 2001, (ISBN 2-914855-19-2)
* Le Bezen Perrot : 1944, des nationalistes bretons sous l'uniforme allemand, Yoran Embanner, 2004, (ISBN 2-9521446-1-3)
* « Résistance et conscience Bretonne (1940-1945) », sur le site Le Monde en guerre, forom war an Eil brezel-bed [1]
* « Agents de l'Abwehr en Bretagne », sur le magazine en ligne Histomag'44, HS Débarquement de Normandie, Even 2009.
* «Rennes, 4 août 1944 : une libération au goût amer », er gazetenn enlinen Histomag Nnn 61, Eost 2009.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pennad embannet en Le Peuple breton, niverenn 115, embannet e Mae 1973 ha sinet K.H.
* ↑ « Chez Dialogues, le Bezen Perrot a fait salle comble », en Le Télégramme, d'an 23 a viz Gwengolo 2004, lennet war www.letelegramme.fr

## Liamm diavaez

* (fr) Lec'hienn ofisiel K. Hamon
# Kroaz ar Vretoned

Kroaz ar Vretoned a oa ur gelaouenn gatolik vrezhonek hag a voe embannet e Sant-Brieg etre 1898 ha 1920.
Adalek 1893 e krogas Frañsez Vallée da sevel pennadoù brezhonek bep sizhun evit ar gelaouenn c'hallek La Croix des Côtes-du-Nord (1892-1907). Pennadoù bihan e oant ha goude ur pennadig amzer e fellas da Vallée lakaat kreskiñ plas ar brezhoneg er gelaouenn. Aotre a voe roet dezhañ gant ar renerien da lakaat embann ur bajennad vrezhonek, hag adalek 1898 e teuas ar bajennad-se er-maez evel ur stagadenn da La Croix des Côtes-du-Nord, dindan an anv Kroaz ar Vretoned. Tamm-ha-tamm e kreskas ar stagadenn-se betek dont da vezañ ur gelaouenn sizhuniek diouti hec'h-unan hag a badas daou vloaz warn-ugent.
En deroù e veze embannet pennadoù relijiel enni dreist-holl, savet gant beleien evel Loeiz ar C'hlerg, met nebeut-ha-nebeut e teuas ar gelaouenn da vezañ liesseurtoc'h, gant pennadoù diwar-benn Istor Breizh, al labour-douar, kanaouennoù, pennadoù diwar-benn ar yezh, diwar dorn Vallée, pe savet gant tud a bep seurt : Frañsez Jaffrennou, Erwan ar Moal (Dir-na-Dor), Aogust Bocher, tud eus Treger ha Kerne-Uhel dreist-holl.
E-pad ar Brezel-bed kentañ e voe Kroaz ar Vretoned ul liamm etre ar soudarded war an talbenn hag o bro c'henidik. Un doare frealz e oa, da gelaouiñ an dud diwar-benn o buhez (lizheroù, testenioù, rentañ-kont eus ar brezel). Embann a reas ingal, da skouer, ar barzhonegoù savet gant Yann Mari Normand, "barzh Gwiglann".
Displegañ a reas ar rener kozh (tri-ugent vloaz e oa neuze) perak e oa aet ar gelaouenn da get, er pennad « Diwezan Kimiad » :
   [...] N'hall ket « Kroaz » beva mui. Ker pounner ez eo aet ar mizoù d'he moulla, ma n'hall ket kavout ar rener koz, kaer en deus furcha pep korn e yalc'h, kaer o deus mignoned digas aluzennou peadra da stanka an toull. A zo gwaz, e yec'hed hag e nerz a ya digantan prim-ha-prim ha ne gav, gant drastus da Vreiz eo bet ar brezel, den ebet da rei dourn ha da gemer paol ar stur. Gant-se e rank diskregi. [...] Kenavo, lennerien ger ! kenavo ar Baradoz ! – Ar Rener koz.
Met an diouer a arc'hant ha yec'hed ar rener o vont war fallaat n'int ket an abegoù nemeto a zispleg diskrog ar gelaouenn. En e eñvorennoù e skrivas Vallée :
   Eur penn-kaoz all eo e tisplije ar garantez-Vreiz hag ar pennadou savet da zifenn ar Yez hag ar Vroâdelez d'an eskob Morel ha d'ar veleien divreizek dindanañ.
   – Vallée, Frañsez : Eñvorennou eur brezonegour (1860-1931), kelaouenn Sterenn, niv. 5, Mae 1941.

## Levrlennadur

* Gérard Cornillet : « Kroaz ar Vretoned » (1898-1920), son histoire et ses auteurs : index analytique des articles, poèmes, pièces et autres récits publiés dans ce journal, tezenn, Skol-veur Roazhon II, 1990.

## Liamm diavaez

* Kroaz ar Vretoned (1898-1920) - Levraoueg Niverel Breizhek hag Europeat

## Notennoù

* ↑ BnF
* ↑ BnF
* ↑ Yann Mari Normand : Barzhonegoù war an talbenn, Travaux d'Investigation et de Recherche, 2018 (ISBN 978-2-917681-39-8).
* ↑ Pajenn 1.
* ↑ Pajenn 50.
# Delhi

Delhi (hindeg : दिल्ली Dillī, ourdou دہلی pe دلّی, pandjabeg ਦਿੱਲੀ) a zo unan eus seizh tiriad India hag ur veurgêr, tremen a 22,4 milion a dud o vevañ enni.

## Skeudennoù

* Delhi
* Jama Masjid
* India GateIndia Gate
# Urzh ar Banniel Ruz

Urzh ar Banniel Ruz (rusianeg: Орден Красного Знамени, Orden Krasnogo Znameni) a oa bet ar c'hentañ enor milourel krouet en URSS. Krouet e oa bet d'ar 16 a viz Gwengolo 1918, e-kerzh ar Brezel diabarzh rusian dre un dekred gant ar C'hengor oberiant kreiz holl rusian. Bez e oa an enor uhelañ en Unvaniezh soviedel, betek krouidigezh Urzh Lenin krouet e 1930. An dud enoret a oa bet dre obererezhioù kalonek, dreist-holl war an dacehnn emgann.
An urzh a oa roet da hiniennoù pe da unvezioù milourel, kêrioù, listri, politikourien, aozadurioù sokial, hag embregerezhioù Stad. Bez e vo roet ivez goude-se evit 20vet ha 30vet deiz-ha-bloaz servij un hinienn evel soudard, poliser, ezel eus un nerzh surentez met hep bezañ kemeret perzh er stourm (stumm "Enor d'ar servij hir").
# Mikhail Feofanovich Potapov

Mikhail Feofanovich Potapov (rusianeg: Михаи́л Феофа́нович Пота́пов), ganet d'an 23 a viz Genver 1921 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Gouhere 1943, a oa ur c'habiten kanolierezh ha komandant kanolierezh enep-tankoù eus al Lu Ruz. Bet e oa ezel eus ar rejimant 1188 enep-tankoù eus an 13vet brigadenn kanaolierezh enep-tankoù eus an Eil armead tankoù. Kanol Potapov en doa distrujet dek tank alaman nepell diouzh ti-gar Ponyri e-kerzh Emgann Koursk.
Ar c'habiten Potapov a voe lazhet e-pad an emgann d'an 8 a viz Gouhere 1943. 22 vloaz e oa ha bet e oa soudard el Lu Ruz abaoe 1938.
Servijet en devoa evel ofiser kanolierezh goude bezañ bet skoliataet e Skol Kanolierezh Moskov betek 1940. E-doug e vare soudard e voe enoret gant Urzh ar Banniel Ruz hag enorioù uhel all.
Enoret e voe goude e varv evel Haroz eus an Unvaniezh Soviedel ha gant Medalenn aour Urzh Lenin d'ar 7 a viz Eost 1943.
# Tylas

Tylas :
| Tylas eduardi, tresadenn (1862) gant Joseph Wolf. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Vangidae |
| Anv skiantel ||
| Tylas Hartlaub, 1862 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tylas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Tylas eduardi, daou isspesad — T. e. albigularis hag eduardi — dezhañ, brosezat e gwalarn, kornôg-kreiz ha reter Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Vangidae/Tylas (lennet e-barzh d'an 13 a viz Meurzh 2025).