# Gregam

Gregam :
| Iliz katolik Sant Tudual. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Grand-Champ |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Gregam (pennlec'h) |
| Kod kumun | 56067 |
| Kod post | 56390 |
| Maer Amzer gefridi | Dominique Le Meur 2023-2026 |
| Etrekumuniezh | Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Gwened |
| Lec'hienn Web | www.grandchamp.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 5 612 ann. (2020) |
| Stankter | 83 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 45′ 33″ Norzh 2° 50′ 36″ Kornôg / 47.7591666667, -2.84333333333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 127 m bihanañ 28 m — brasañ 167 m |
| Gorread | 67,34 km² |
| Gregam ||
| kemmañ |
Gregam a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h Kanton Gregam eo.

## Anv

* Erwan Vallerie ː de Grandicampo, 1224; Grantchamp, 1370; de Grandicampo, 1453
A-wezhioù e vez graet Bro-Toull-Speg deus korn-bro Gregam.

## Ardamezioù

* « En glazur e gebrenn en aour ; e gab en erminoù »

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Gregam da bennlec'h kanton Gregam gant teir c'humun ennañ: Gregam, Meukon ha Pleskob; e Bann Gwened edo. Gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix, e voe miret ha brasaet ar c'hanton dindan anv kanton Gregam ivez. Lakaet e oa bet Gregam en arondisamant Gwened bet krouet e 1800$^,$.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Brandevi a oa un drev eus parrez katolik Gregam. Savet e voe da barrez e 1802. Krouet e voe kumun Brandevi d'ar 4 a viz Even 1862 diwar ul lodenn eus kumun Gregam.
* Krouet e voe kumun Kolpoù d'ar 4 a viz Even 1864 diwar lodennoù eus kumunioù Begnen, Gregam ha Sant-Yann-Brevele ha krouet e voe kumun Lokmaria-Gregam d'ar 14 a viz Kerzu 1889 diwar ul lodenn eus kumun Gregam.

### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: 193 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 6,35 % eus he foblañs e 1911.
* Eil brezel-bed:
** pemp karrnijour a varvas d'an 8 a viz Du 1942 pa gouezhas o c'harr-nij (Wellington marilhet BJ 768) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) e Lesranigo e Gregam; tri anezhe a oa en Aerlu ar Rouantelezh-Unanet, an daou arall en Aerlu Aostralia$^,$. Douaret int bet e bered Boismoreau e Gwened;
** pevar ezel eus ar Rezistañs a voe lazhet en un emgann ouzh an Alamaned e Lomikael e Gregam d'an 2 a viz Gouere 1944;
** d'an 16 a viz Mae 1945 e voe kavet korf marv un den eus ar gumun, ezel eus ar Rezistañs, bet boureviet, lazhet ha mañsonet d'an 13 a viz Gouere 1944 gant al lu alaman e kreñvlec'h Pentevr;
** mervel a reas 24 den.
* Brezel Aljeria: daou waz a varvas.

## Brezhoneg

* Ar Brezoneg er Skol, 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
* Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1996.
* E distro-skol 2024 e oa 78 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (15,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Tudual
* Chapel Intron-Varia ar Sikour
* Gwerenn-livet chapel Intron Varia ar Bleuñv
* Iliz katolik Sant Tudual.
* Chapel Intron-Varia ar Sikour.
* Monumant ar re varv.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud bet ganet eno

* Ar Roue Stevan, klasker-bara ha diouganer, 1701?-1775?.

### Tud bet marvet eno

* Claude Cillart de Kerampoul, beleg ha geriadurour brezhoneg, e 1749
* Sébastien de La Haye de Silz, jeneral chouan, 28 a viz Mae 1795 e-kerzh emgann Gregam.

### Ardamezeg ar familhoù

| d'Arradon, Aotrounez Kerhervé | En sabel e seizh mailhenn en argant, 3, 3, 1 |
| Gibon Aotrounez Grisso | En gul e deir manal ed en aour |
| de Kermenguy Aotrounez al lerc'h se | En aour e gelenenn c'heotet diwriziet ha dizeliennet. |

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Roumania | Mezőfény | 1990 |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Gregam war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes du Morbihan. 1999
* Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Ardamezioù abati Lanvaoz
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajennoù 110, 225 ha 257
* ↑ Cassini - EHESS - Gregam - Fichenn ar gumun
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 14
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 14
* ↑ memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajenn 258
* ↑ Pertes RAF Morbihan
* ↑ René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajenn 255
* ↑ René Le Guénic, Morbihan -Mémorial de la Résistance, 1998, pajenn 327
* ↑ memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Distro-skol ar c’helenn divyezhek