OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erotes

An Erōtes, anavezet ivez dre an anv latin Amores ("karantezioù", pe "An daou seurt karantez ") zo un diviz e henc'hresianeg, ur seurt " disput " etre daou zen, da c'houzout petra eo ar gwellañ, karantez merc'hed pe karantez paotred, hag an hini diwezhañ eo a zo trec'h.
Ar memes danvez a zo meret e-barzh Amatorius, oberenn Ploutarc'hos, hag a echu en un doare disheñvel, gant ar gentel kontrol-mik.
Lakaet eo bet an oberenn war gont Lukian, met hiriv e vez lavaret n'hall ket bezañ Lukian abalamour ma n'eo ket e zoare da skrivañ. Neuze e vez lakaet dindan anv ur pseudo-Lukian .
Brudet eo an Erōtes ivez abalamour ma'z eo deskrivet enne Afrodite Knidos, delwenn brudet Praksiteles.

## Troidigezhioù

* Amores
* Erotes
* Erotes (e henc'hresianeg ha daneg)
# Eunomia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Eunomia, Ευνομία e henc'hresianeg, a oa unan eus an Eurioù, daouzek c'hoar doueezed en Hellaz kozh, a oa merc'hed da Zeus ha Themis. Hi a oa doueez an urzh vat hag al lezennoù. Hi ivez, pe unan all anvet heñvel, a zo lakaet da verc'h da Hermes hag Afrodite.

## Steredoniezh

Un asteroidenn a zo bet badezet (15) Eunomia.
# Euryalos

Euryalos (Εὐρύαλος e henc'hresianeg) azo anv meur a zen e mojennoù Hellaz.
* Euryalus, serc'heg Nisus, en Aeneis ar barzh latin Vergilius, gwelout Euryalus ha Nisus. Mervel a rejont en un argad ouzh ar Rutuled.
* Euryalos a oa mab da v-Mekisteüs hervez mojennoù Hellaz kozh. Perzh a gemeras e beaj an Argonaoted. Argadiñ a reas kêr Thebai, evel unan eus an Epigoned, hag a gemeras kêr da gaout dial eus marv o zud o doa klasket aloubiñ Thebai gwechall. Hervez Ilias Homeros e kemeras perzh e brezel Troia, hag e oa mignon gant Diomedes. Unan eus gwazed Hellaz o vont e marc'h Troia e oa. Koll e voe er genstrivadeg dornata a voe da geñver obidoù Patrokles, hag Epeios an hini a voe trec'h.
* Euryalos, ur mab da Euippe hag Odysseüs. Diwezhatoc'h e voe lazhet gant e dad.

## Notennoù

* ↑ Virgil. Aeneis, V.294.
* ↑ Parthenios Nikaia, Istorioù karantez, 3.
# Fedra

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Fedra zo un anv-badez spagnolek, italianek ha katalanek.

## Gerdarzh

Diwar Faidra (pe Fedra) (skrivet Φαίδρα e henc'hresianeg), e mojennoù Hellaz kozh.

## Yezhoù all

* Phaidra en alamaneg
* Phaedra, e saozneg
* Phèdre, e galleg

## Tud

* Fedra López
* Fedra Lorente

## Lennegezh

* Fedra (Unamuno), pezh-c'hoari spagnolek gant Miguel de Unamuno, savet en 1910 ha c'hoariet en 1918, diwar Phèdre, gant Jean Racine.​
* Salvador Espriu : Una altra Fedra, si us plau. Barcelona, Edicions 62. 2002
* Fedra (d'Annunzio), e 1909
* Fedra, c'hoarigan gant Ildebrando Pizzetti, diwar skrid d'Annunzio, e 1915.
* Fedra, gant Ghiannis Ritsos e 1972.

## C'hoarigan

* Fedra (Pizzetti)

## Film

* Fedra (film), fil spagnolek e 1956
# Fiumenicà

An Nicà, pe Fiumenicà, hervez an anv ofisiel a vremañ, zo ur froud a 35 km hed e Calabria, e su Italia, e proviñs Cosenza ha proviñs Crotone.

## Douaroniezh

Eieniñ a ra e Cozzo di Calamacca, e Campana (gwechall Calaserna e henc'hresianeg-kalabreg an tolead), e proviñs Cosenza (CS), hag aberiñ e Mor Ionia. E Cozzo Calamacca ivez emañ eienenn ar stêr Vitravo, a zo adstêr d'an Neto.
Goude tremen dre Scala Coeli e ya d'ober an harz etre Proviñs Cosenza ha hini Crotone, da lavarout eo etre kumunioù Terravecchia ha Cariati en un tu (CS) ha Crucoli en tu all (KR).
Er c'hartennoù kozh eo merket an aber evel Punta di Fiumenicà. Fiumenicà eta eo an anv reizh, ha n'eo ket Nicà.

## Istor

E 510 kent JK e voe brezel etre keodedoù Sybaris ha Crotone, hag emgann Nika a c'hoarvezas war lez ar stêr a rae an harz etre an div vro.
En amzer-se, hini Magna Graecia, e veze laret Hylia pe Hylias eus ar Fiumenicà, hervez skrid an istorour Toukidides (IVvet kantved kent JK) a gontas Istor Brezel Peloponnesos (war-dro 431 a.C. ha 404 a.C. etre Sparta hag Aten evit mestroni Hellaz), ha meneg a ra eus ar stêr Hylia (levrenn VII, 35).
Pellamzer avat e voe kaoz etre al lenneien a-raok divizout e oa Hylia ha Nicà ar memes stêr$^,$.
En amzer Impalaeriezh Roma, nepell diouzh ar stêr Hylia edo statio (pe kazarn) roman Paternum, ha neuze e veze anvet Flumen (stêr e latin), ken plaen ha tra, a-raok dont da vezañ Flumenicà er Grennamzer uhel pa oa stag Calabria ouzh Impalaeriezh roman ar reter.
En hon amzer o deus kammveizet al lenneien e oa deuet an anv Nica eus an trec'h (Nike e henc'hresianeg) a oa bet gant Crotone war Sibaris e 510 a.C.. Met er mammennoù istorel koshañ ne gaver meneg ebet eus lec'h an emgann, war-bouez skrid Iamblichos, ha hervez an istorourien e c'hoarvezas an emgann hag an trec'h 20 km pelloc'h en hanternoz, war lezioù ar stêr Trionto, war harzoù kumunioù Rossano ha Crosia.
Aber ar Fiumenicà zo meneg anezhi ivez gant ar skiantour meur arab Al-Idrisi, a laboure e lez Ruggero II war-dro an XIIvet kantved, en e levr douaroniezh anavezet evel "Il libro di Re Ruggero" (Tavv, V, VI e VII) ma lenner "Eus ar Punta dell'Alice d'an iliz a en em gav war ar alla Punta di Fiumenicà: 12 miltir. Aleshont da Rossano 20 miltir" (12 miltir=17,790 km; 20 miltir =29,650 km). Eus an "iliz"-se n'eus meneg istorel all ebet na roud all ebet.
En aber ar Fiumenicà en amzer Rouantelezh Naplez, war zouar Calabria Citeriore, e oa savet un tour anvet Torre di Fiumenicà,

## Notennoù

* ↑ Patrom:Cita web
* ↑ Patrom:Cita libro
* ↑ Iamblichos, filozof sirian gresianek, a veve war-dro 250 - 330 d.C., en e Buhez Pitagoras a laka an emgann etre an div geoded ac'hean war an Traente (hiriv Trionto)
* ↑ Hervez Pietro Dalena, el levr Strade e percorsi nel Mezzogiorno d'Italia (secc. VI-XIII) (http://polaris.unical.it/user/report/dettagliopubblicazione.php3?IDProd=2132138744) 1995, Duemme - Cosenza, pp=36-37; https://web.archive.org/web/20170211080422/http://polaris.unical.it/user/report/dettagliopubblicazione.php3?IDProd=2132138744%7Cdataarchivio=11 febbraio 2017}}
* ↑ Patrom:Cita news
# Flavius Josephus

Flavius Josephus (Ἰώσηπος / Iốsêpos e [[henc'hresianeg]), met Yosef ben Matityahou e anv orin (en hebraeg: יוסף בן מתתיהו da lavarout eo Jozef mab Mazheas) a oa un istorour yuzev a skrivas e henc'hresianeg, a voe ganet er bloavezh 37 hag a varvas er bloaz 100.

## E vuhez

E dad, Matityahou, a oa beleg yuzev e Jeruzalem, e Judea. Er bloaz 64, en amzer an impalaer Neron, e voe kaset da Roma da glask lakaat dieubiñ beleien bac'het gant ar Romaned. E 67, hag eñ gouarnour Galilea, e kemeras perzh en emsavadeg yuzev a-enep ar Romaned.
E penn an arme roman e oa Flavius Vespasian hag e vab Titus, a voe impalaerien diwezhatoc'h. Dre ma oa sur Yossef ben Matityahou e oa re greñv ar Romaned e klaskas mont da hanterour etre an alouberien hag an emsavidi: kement-se a sachas brud an trubarderezh war e gein e-touez ar Yuzevion. Diouganiñ a reas da Vespasian e vije impalaer. Marteze zoken e kemeras perzh en irienn a gasas anezhañ da impalaer. Dieubet e voe e 69, hag arvestiñ a reas ouzh seziz ha kemeridigezh Jeruzalem gant Titus er bloaz war-lerc'h. War-dro 70 e tibriedas Josephus digant e wreg kentañ da zimeziñ gant ur vaouez yuzev eus Aleskandria, daou vugel o devo, unan anezho a vo ur mab, Flavius Hyrcanus e anv. E 71 ez eas da chom da Roma, ha dont a reas da vout keodedour roman dindan an anv a d-Titus Flavius.

## Oberennoù

Skrivet en deus al levr istor anvet Antiquitates Judaicae e-lec'h ma kaver ar pezh zo anvet an Testimonium Flavianum diwar-benn Jezuz-Krist.

## Liammoù diavaez

* Flavius Josephus, Brezel ar Yuzevien (e galleg hag e henc'hresianeg)
* (en) Josephus, Flavius er JewishEncyclopedia.com

## Levrlennadur

* Mireille Hadas-Lebel, Flavius Josèphe. Le Juif de Rome, Fayard, Paris, 1989 ;
* Lucien Poznanski, La Chute du Temple de Jérusalem, Complexe, coll. « Historiques »,niverenn 108, Bruxelles, 1997.
* Denis Lamour, Flavius Josèphe, Les Belles Lettres, coll. « Figures du Savoir », n° 21, Paris, 2000.
* Lion Feuchtwanger, "La guerre de Judée" (1932) - " Les fils " - "Le jour viendra". Fayard, 1996-2000.
* Patrick Banon, " Flavius Josèphe " - Editions de la Renaissance - Paris, avril 2007
* Al levr Oeuvres de Flavius Josèphe zo bet graet gant Editions de Minuit evit La Guerre des Juifs (1977), gant Editions du Cerf evit an Antiquités juives (1992-2005) e peder levrenn, ha gant Belles Lettres evit " Contre Apion " , troet gant L. Blum, notennoù gant Th. Reinach, Paris 2003.

## Notennoù

* ↑ Plagnieux, P. 'Les sculptures Romanes' Dossiers d'Archéologie (January 2001) pg 15
# Halia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Halie pe Halia ( Ἁλίη pe Ἁλία e henc'hresianeg, hervez ar rannyezh) zo anv meur a zen e mojennoù Hellaz kozh :
* Halie, un Nereidenn, merc'h da Nereüs ha Doris$^,$.
* Halia, un nimfenn hag a veve en un enez, hag a vo anvet Rodos diwar-lerc'h he merc'h, Rodos. Merc'h e oa Halia da Talassa, c'hoar da Telchines, pried d'an doue Poseidon. Un tamm goude ganet edo an doueez Afrodite o redek ar morioù. Mibien yaouank Halia, rok an tamm anezho, a nac'has leuskel Afrodite teurel troad war o douar, ha milliget e voent gant an doueez, hag int troet da folled. En o follentez e walljont o mamm, Halia. O zad Poseidon, evel kastiz, a zouaras anezho en kevioù an enez$^,$. Halia neuze en em daolas er mor ; hervez tud Enez Rodos e teuas da vout an doueez Leucothea, petra bennak mar deo Leucothea e vefe Ino hervez ar mammennoù all.
* Halia, merc'h da Sybaris. Un deiz, en ur c'hoad sakr a oa da Artemis en em gavas gant that mated with her; their offspring were the first members of the clan Ophiogeneis ("Serpent-born"). ?
* Halie, merc'h da Tyllus. Dimeziñ a reas da Cotys, mab da Manes, kentañ roue Lydia, ha genel daou vab, Asies hag Atys, roue Lydia.

## References

* ↑ Hesiodos, Teogonia, 246
* ↑ Pseudo-Apollodoros, Bibliotheca 1. 2. 7
* ↑ Diodorus Siculus, Library of History, 5. 55. 4-7
* ↑ Theoi.com: http://www.theoi.com/Pontios/DaimonesProseoous.html
* ↑ Diodorus Siculus, Library of History, 5. 55. 4 - 7
* ↑ Claudius Aelianus, On the Nature of Animals, 12. 39
* ↑ Dionysius Halicarnassus, Roman Antiquities, 1. 27. 1
# Halikarnassos

Halikarnassos (e henc'hresianeg Ἁλικαρνᾱσσός / Halikarnāssós pe Ἀλικαρνασσός / Alikarnāssós; e turkeg : Halikarnas) a oa ur geoded en Hellaz kozh, el lec'h m'emañ Bodrum hiziv e Turki. E mervent Karia edo war lez ur pleg-mor (Κεραμεικός κόλπος e henc'hresianeg, Ceramicus Sinus e latin, pleg-mor Gökova hiziv) e Mor Egea. Brudet e oa abalamour da vez Mausolos, savet etre 353 ha 350 kent J.K., hag unan eus Seizh Marzh ar Bed e oa. En Impalaeriezh Pers edo (Impalaeriezh an Ac'haemenided) ken na voe kemeret gant Alesant Veur goude seziz Halikarnassos e 334 kent J.K..
Halikarnassos a oa bet savet war un enezennig anvet Zefyria, tostik d'an aod, el lec'h m'emañ bremañ kastell Sant Pêr, savet gant marc'heion Rodos en 1404 ; a-hed an amzerioù e teuas an enez da vout staget ouzh an douar-bras, hag e kreskas ar geoded betek enteuziñ Salmakis, ur gêr goshoc'h, savet gant al Leleges ha Karianed ma voe savet ur c'hreñvlec'h.
Herodotos a oa bet ganet en Halikarnassos (war-dro ar bloavezh 480).

## Pennad kar

* Dionysios Halikarnassos
* ↑ Distaget amañ
# Herodianus

Herodianus, pe Herodianos (Ἡρωδιανός e henc'hresianeg) (war-dro 170 – war-dro 240) a oa un istorour roman a skrivas un istor eus an Impalaeriezh roman e gresianeg (τῆς μετὰ Μάρκον βασιλείας ἱστορία, Istor an Impalaeriezh adalek marv Marcus) en eizh levrenn, hag a bled gant ar mare eus 180 da 238.
Gresian e oa, genidik eus Azia Vihanañ pe eus Siria, ha tremenet en doa ul lodenn vat eus e vuhez e Roma. Ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn e vuhez, met bev e oa moarvat dindan ren Gordianus III, hag a bignas war an tron e 238.
# Hetair

An hetaired (ἑταῖροι/hetairoi e henc'hresianeg, kompagnuned) a oa ar gwellañ soudarded eus falanks Rouantelezh Makedonia adalek amzervezh Fulup II Makedonia betek hini e vab Alesant Veur, hag a veze gwelet evel ar gwellañ marc'hegerien en Henamzer. E-touez an hetaired e veze dibabet gwarded ar roue, ar Somatofilaked.

## Notennoù

* ↑ Diodorus Siculus, Arrian
# Hilas

Hilas (Ύλας e henc'hresianeg) a oa mab d'ar roue Tiodamante, ha karet gant Herakles. Perzh a gemeras e beaj an Argonaoted.

## Ar vojenn

Un ehan a reas lestr an Argonauted e Bitinia, tost da gêr Misia. Aet e oa Hilias da gerc'hat dour pa en em gavas gant nimfenned: tapet e voe gante, ha sachet en dour da viken.
Herakles a oa nec'het o welout ne zistroe ket Hilas. Klemmichat a rae en ur c'hervel e serc'heg, en aner, p'edo o vale dre ar c'hoadoù. Gantañ e oa al Lapit Polifemos, o sikour. E-keit-se e voe savet an eor gant an Argonaoted, hep gortoz an dud diskennet d'an aod.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hippolytos (mab Theseüs)

Hippolytos (henc'hresianeg Ἱππόλυτος), a oa mab Theseüs, roue Aten, hag Antiope, rouanez an Amazonezed, e gwengelouriezh Hellaz. Pa voe ganet e voe roet da sevel d'e vamm-gozh Aithra, merc'h da b-Pittheüs, roue Troizen, e-keit-se ez eas Theseüs da zimeziñ da Faidra.
Hemolc'her ampart e oa, azeuler Artemis, doueez an hemolc'h, ha karrvleiner. Fae a rae war ar merc'hed. Afrodite avat a oa gwarizi enni abalamour d'e azeulerezh ha d'ar fae a rae warni, ma reas he soñj ober droug dezhañ, ha setu penaos e troas sot Faidra, pried e dad Theseüs, gant he mab-kaer Hippolytos. Fae war Faidra a reas ivez. Hag ar vamm-gaer d'en em lazhañ. Met leuskel a reas ul lizher war he lerc'h, hag ennañ e tamalle d'ar paotr yaouank bezañ klasket he gwallañ.
Ha Theseüs neuze, droug ennañ, da c'hervel e dad, Poseidon, doue ar mor, da gastizañ e vab Hippolytos.
Un deiz ma oa Hippolytos o vleinañ e garr, da vont d'an harlu, a-hed an aod e biojoù Troizen, setu un euzhvil, hanter naer hanter tarv, o tont eus ar mor da spontañ e gezeg. Hag int da vont d'ar pevarlamm, ar c'harr da vont war e c'henoù, ha lazhet ar paotr yaouank.
Un tamm diwezhatoc'h e klevas Theseüs ar wirionez gant Artemis, ha honnezh a roas buhez en-dro d'e vab, gant skoazell an doue Asklepios. Hippolytos ne fellas ket dezhañ chom gant e dad. Kuzhet e voe gant Artemis en ur c'hoad sakr en Italia, lakaet da zimeziñ da Arikia, kemmet e anv e Virbius (« den div wech ») ha difennet ouzh ar c'hezeg tostaat ouzh an neved.
Roue e teuas da vezañ e Latium, nepell diouzh lenn Nemi, hag evel-just ec'h aozas kehelerezh da Artemis, pe Diana Aricina.
An intañv Theseüs a glaskas ur wreg all, a ouenn uhel, ha kement hag ober e tibabas ur verc'h da Zeus.

## Lennegezh

* e henc'hresianeg:
** Hippolytos, trajedienn gant Euripides
* e latin:
** De Officiis, gant Cicero (Levrenn I)
** Phaedra, trajedienn latin gant Seneca
* e galleg:
** Phèdre, trajedienn c'hallek gant Jean Racine
** Hippolyte, trajedienn c'hallek gant Robert Garnier
** Phedre et Hippolyte, trajedienn c'hallek gant Nicolas Pradon

## Sonerezh

* Hippolyte et Aricie, trajedienn war gan gant Jean-Philippe Rameau, skrid gant Simon-Joseph Pellegrin

## Pennad kar

* Rex Nemorensis
# Hybris

An hybris ( ὕβρις e henc'hresianeg) zo ur meizad a denn da emzalc'h an dud a ziskouez lorc'h divuzul gwelet evel un dae ouzh an doueed, hag a gas an den da wall fin. .
# Hyllos

Hyllos (Ὕλλος / Húllos e henc'hresianeg) a oa mab da Herakles ha Deianeira. Savet e voe e ti Keyks, roue Trac'his, e Thessalia, tra ma oa an haroz gant e zaouzek trevell. Kaset e voe gant e vamm da glask war-lerc'h e dad, ha kavout a reas anezhañ p'edo o paouez gwiskañ toneg an den-marc'h Nessos.
A-raok mervel, pa ouie Herakles e oa en e amzerioù diwezhañ, e c'houlennas digant e vab, dimeziñ da Iole.
Tad e oa Hyllos da Gleiodaios.
# Hélène

Hélène zo un anv-badez gallek, deuet eus Helene, e henc'hresianeg.

## Anv-badez kevrennek

* Marie-Hélène

## Tud
### XVII$^{vet}$ kantved

* Hélène Fourment (1614-1673), eil pried al livour Pieter Paul Rubens

### XIX$^{vet}$ kantved

* Hélène Jegado, kontammerez.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Belgia

* Hélène Dutrieu (1877-1961), nijerez velgiat

#### Breizh

* Hélène Cadou (1922-2014), barzhez vreizhat c'hallek
* Hélène Brunet, gitarourez

#### Bro-C'hall

* Hélène Boucher (1908-1934), nijerez c'hall
* Hélène Carrère d'Encausse, istorourez, anavet hec'h enebiezh ouzh ar brezhoneg
* Hélène Grimaud, pianoourez
* Hélène de Fougerolles, aktourez c'hall a orin breizhat

#### Izelvroioù

* Hélène Serafia Haasse, anavezetoc'h evel Hella S. Haasse, skrivagnerez nederlandek

## Lennegezh

* La Belle Hélène de Constantinople, meurgan eus ar XIV$^{vet}$ kantved
* Sonnets pour Hélène, barzhaz gant Pierre de Ronsard (1578)
* Hélène ou le règne végétal, barzhonegoù gant René-Guy Cadou.

### Sonerezh

* La Belle Hélène , opera-bouf gant Offenbach.
* Hélène, c'hoarigan gant Camille Saint-Saëns.
* Hélène, un albom gant Hélène Ségara.

### Kanaouennoù

Hélène zo anv div ganaouenn c'hallek :
* unan gant Julien Clerc,
* eben gant Roch Voisine.
Hag ivez :
* Les Sabots d’Hélène gant Georges Brassens.

## Pennadoù kar

* Helen
* Helena
Hag ivez:
* Elena
# Idas

Idas (Ἴδας, Ídas e henc'hresianeg) a oa mab da Afareüs hag Arene ha breur da Lynkeüs an Argonaot e mojennoù Hellaz kozh. Eñ hag e vreur a gare div c'hoar, Hilaeira ha Foibe, hag abalamour dezho e savas kann etreze ha daou vreur all, Kastor ha Polydeükes, ma voe lazhet Kastor.
Bez' e oa ivez e-touez an Argonaoted ha perzh a gemeras e chaseadeg hoc'h-gouez Kalydon.
Skrapañ a reas Marpessa. Apollon ivez a gare anezhi, ha Zeus a reas d'ar plac'h dibab etreze o-daou.
Ur verc'h en doa Idas anvet Kleopatra.

## References

* ↑ Greek Myth Index: Idas
# Isauria

Isauria (Ισαυρία), zo ur vro gozh eus ar menezioù e-kreiz Azia Vihanañ en Henamzer, etre Frigia en hanternoz, Kilikia er c'hreisteiz, Likaonia er sav-heol, ha Pisidia er c'huzh-heol. Klotañ a ra gant Proviñs Antalya e Turki hiziv.
Kaoz a veze eus Isaura gozh (Ίσαυρα Παλαιά e henc'hresianeg, Isaura Vetus e latin) hag Isaura Nevez (Ίσαυρα Νέα e henc'hresianeg, Isaura Nova e latin). Dont a ra an anv eus ur bobl, an Isaured, a ziskenne eus ar menezioù da breizhañ ar broioù nes a oa dindan beli Makedonia pe Roma goude.
Aloubet eo Isauria er bloaz 76 kent J.-K. gant ar c'hoñsul roman Publius Servilius Vatia, lezanvet abalamour da se Isauricus.
# Ismene

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ismene (skrivet Ἰσμήνη e henc'hresianeg) zo anv meur a vaouez e mojennoù Hellaz kozh.
* Ismene, merc'h da Oidipous, c'hoar da Antigone ;
* Ismene, merc'h da Asopos ha Metope, mamm pe gwreg da Argos Panoptes.
** Evel gwreg da Argos e oa mamm da Iaso ha da Io.
Hag ivez
* 190 Ismene, un asteroidenn.
* Ismene (genad), ur seurt lilienn, eus an Amaryllidaceae.

## Yezhoù all

Diwar an anv henc'hresianeg Ismene e teu an anvioù
* Ismena, e poloneg ha spagnoleg
* Ismène, Isménie, e galleg
* Ismenia, pe Ismênia e portugaleg

## Tud

* Ismene Shakuntal Debi Krishnadath (Paramaribo, 1956) skrivagnerez surinamat.
* Ismênia Mendes Moraes, politikourez vrazilian.

## Oberennoù

* Isménie, livadur gant an arzour gall Charles Landelle, e 1878,
* Ismena, pezh-c'hoari spagnolek gant Agustín García Calvo, e 1980.
# Itron an Erminig

La dama con l'ermellino (Ritratto di Cecilia Gallerani), Itron an erminig e brezhoneg", a zo un eoullivadur war goad a 54,8 cm x 40,3 graet etre 1488 ha 1490 gant Leonardo da Vinci.
Emañ al livadur er mirdi Czartoryski e Cracovia war-lerc'h bezañ dreset goude un tamm drailh graet dezhañ e-kerzh an eil brezel-bed. Kuzhet e oa bet en ur c'hastell, kavet gant ar soudarded alaman, ha pa voe adkavet war o lerc'h e oa roud seul ur votez warnañ en ur c'horn.
E krec'h en tu kleiz eo skrivet: "LA BELE FERONIERE LEONARD DA WINCI".

## Ar vaouez

Cecilia Gallerani eo anv ar vaouez zo bet livet, hag unan eus priedoù-kleiz Ludovico Sforza, dug Milano, ha gwarezour Leonardo, e oa-hi war-dro 1488-1489. 16 vloaz e oa-hi da neuze. Brudet e oa he spered kement hag he c'hoantiz e lez Milano. Moarvat e fellas d'an arzour skeudenniñ vertuzioù Cecilia Gallerani gant al loen, arouez ar fealded. Ur mab he doe, Cesare, a-raok ma voe lakaet fin d'o darempred, e 1492. En 1490 e oa dimezet Ludovico Sforza da Beatrice d'Este, a strivas da bellaat serc'hed he fried.
Pe e voe graet an daolenn e 1488-1489, a-raok eured an dug, pe un tamm diwezhadoc'h, evel prof kimiadiñ a-berzh Ludovico Sforza d'e serc'h yaouank.

## Istor al livadur

N'anavezer an istor-se nemet adal an XVIIIvet kantved, pa ne oa ket lakaet war gont Leonardo c'hoazh. Hiriv avat ez eus kenemglev war ar poent-se.

## Iskis

N'eo ket un erminig met ur fured, evit doare, a zo livet amañ, hervez meur a skiantour. Aes a-walc'h doñvaat ur fured, diaesoc'h a galz ober kemend-all gant un erminig, ouzhpenn ma ne oa ket ul loen stank er vro, ha diaes da boltrediñ, seul ziaesoc'h pa ouzer e oa gorrek Leonardo da livañ.

## Arouez

Savet e vije an daolenn diwar ur c'hoari-gerioù : erminig a zo galere e henc'hresianeg, heñvel ouzh an anv Gallerani.
Gant he blev gwenn e oa ivez arouez ar c'hlanded.

## Pennadoù kar

* La Belle Ferronnière
* La dama de armiño