OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leonard Peltier

Leonard Peltier, ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1944, zo un emsaver amerindian lakota, bac'het e 1976 ha kondaonet div wech betek fin e vuhez. Ezel eo eus an American Indian Movement.
An AIM a oa ur strollad evit difenn gwirioù ar pobloù amerindian, a stourme ouzh gouennelouriezh ha feulster ar polis.
Hervez Amnesty International e tlefe bezañ dieubet abaoe pell zo.
Kondaonet e voe evit bezañ lazhet daou wazour an FBI e-pad un emgann, tennadeg fuzuilhoù, a c'hoarvezas d'ar 26 a viz Mezheven 1975, war takad Pine Ridge Indian Reservation en Dakota ar Su, hogen nac'hañ a reas kiriegezh an drouklazh. Kondaoned e voe d'an toull-bac'h betek fin e vuhez. Gallet nije E 1993 goulenn bezañ « dieubet diouzh konsent» hogen nac'het e voe dezhañ. D'an 19 a viz Genver 2025, e tisklerias ar Prezidant Joe Biden ma vije torret e gastiz a brizon.
En e levr Prison Writings: My Life Is My Sun Dance, 1999 ec'h asant Peltier bezañ kemeret perzh en emgann, hogen ebann a rae ne oa ket gantañ e oa bet lazhet daou wazour an FBI. Koulskoude, un test evel Darlene Ka-Mook Nichols, (emsaver indian hag en doa kemeret perzh er stourmadeg gantañ) en doa dislavaret e gomzoù, e-kerzh ar prosez.
Kalzig a dud o doa kemeret perzh evit e harpañ ha klask dieubiñ anezhañ. Evel meneget dija , Amnesty International, ha tudennoù brudet evel Nelson Mandela, Mamm Teresa, hag ar 14vet Dalai Lama, Mikhaïl Gorbatchev, Mary Robinson, prezidant iwerzhon, ar parlamant european, ar parlamant belge, parlamant italia.
Er bloaz 2004, e redas Peltier evit bezañ prezidant ar Stadoù-Unanet evit ar Peace and Freedom Party, 27 607 mouezh a dapas, evit takad Kalifornia hepken. Hag er bloaz 2020, voe o redek evit ur plas eilprezidant ar SUA gant Party for Socialism and Liberation (PSL), asambles gant Gloria La Riva, a vode strolladoù a-gleiz hag evit Peace and Freedom Party. Abalamour d'e yec'hed, e tennas e anv diouzh an dilennadegoù d'ar 1añ a viz Eost 2020.
# Ortygospiza

Ortygospiza :
| Ortygospiza fuscocrissa, luc'hskeudennet e proviñs KwaZulu-Natal (Suafrika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Ortygospiza Sundevall, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ortygospiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Ortygospiza atricollis, unnek isspesad — O. a. ansorgei, atricollis, digressa, dorsostriata, fuscata, fuscocrissa, gabonensis, muelleri, pallida, smithersi hag ugandae — dezhañ, brosezat en Afrika issahara.

## Rummatadur

Dilec'hiet eo bet ar spesad locustella er genad Paludipasser.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Ortygospiza (lennet e-barzh d'an 23 a viz C'hwevrer 2025).
# Paludipasser

Paludipasser :
| Paludipasser locustella, tresadenn (1910) gant Henrik Grønvold. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Paludipasser Neave, 1909 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Paludipasser a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1909 gant ar skiantour breizhveuriat Sheffield Airey Neave (1879-1961).

## An anv

Dont a ra eus an daou c'her latin palūs (geun e brezhoneg) ha passer (golvan e brezhoneg).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Paludipasser locustella, daou isspesad — P. l. locustella hag uelensis — dezhañ, brosezat en Afrika issahara.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Ortygospiza kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez The Helm Dictionary of Scientific Birds Names gant James A. Jobling.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Paludipasser (lennet e-barzh d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025).
# Trochocercus

Trochocercus :
| Trochocercus cyanomelas, ur c'houblad treset gant Keulemans (1908). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Anv skiantel ||
| Trochocercus Cabanis, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Trochocercus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Trochocercus cyanomelas
** T. c. bivittatus, cyanomelas, megalolophus, segregus ha vivax,
* Trochocercus nitens
** T. n. nitens ha reichenowi.
O c'havout a reer en Afrika issahara, seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Monarchidae/Trochocercus (lennet e-barzh d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025).
# Gustav Hartlaub

Carl Johann Gustav Hartlaub, bet ganet d'an 8 a viz Du 1814 e Bremen (Alamagn a-vremañ) hag aet da Anaon d'an 29 a viz Du 1900 er memes kêr, a oa ur mezeg hag un evnoniour alaman.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* C : Chunga, Crossleyia, Cyanograucalus,
* D : Drymocichla,
* E : Eminia,
* H : Heleia,
* O : Onychognathus, Ornithion,
* P : Phyllolais, Pseudochelidon, Ptyrticus,
* R : Rhodinocichla, Rhynchostruthus,
* T : Tylas.

### Spesadoù

* A
    Acrocephalus gracilirostris, Alopecoenas canifrons, Anthus crenatus,
* B : Buteo brachypterus (baou Madagaskar),
* C
    Campephilus guatemalensis, Campocolinus albogularis, Centropus grillii (koukal du), Chunga burmeisteri, Cisticola ayresii, erythrops, haesitatus, lais, rufilatus
* D
    Dendropicos lugubris, Drymocichla incana, Dryoscopus angolensis,
* E
    Eminia lepida, Eremomela pusilla,
* F : Falcipennis falcipennis (skilgog-Sibiria),
* G
    Guttera pucherani (klujar-Spagn guchenn), Gymnobucco bonapartei ha peli,
* H
    Heleia muelleri, Hemitriccus granadensis, Hirundo lucida, Horizorhinus dohrni, Hylopsar cupreocauda,
* I : Incana incana,
* L
    Lagonosticta nitidula, Locustella alfredi,
* M
    Mandingoa nitidula, Motacilla flaviventris,
* N
    Neomixis tenella, Neotis heuglinii (otiz Heuglin),
* O
    Onychognathus blythii, Ornithion inerme,
* P
    Peliperdix lathami, Poecilotriccus fumifrons, Psalidoprocne obscura, Pseudochelidon eurystomina, Ptyrticus turdinus,
* S
    Silvicultrix diadema, Sylvia layardi,
* T
    Tachybaptus pelzelnii (plomer Madagaskar), Tockus monteiri (kalao Monteiro),
* Z
    Zosterops ficedulinus, finschii, hypolais, leucophaeus, lugubris, melanurus, oleagineus ha semperi.

### Isspesadoù

* C
    Cisticola ayresii ayresii, Cisticola brachypterus hypoxanthus, Cisticola erythrops erythrops, Cisticola lais lais, Cisticola rufilatus rufilatus, Cisticola tinniens elegans,
* D : Dryoscopus angolensis angolensis,
* E : Eremomela gregalis albigularis,
* L : Locustella alfredi alfredi,
* N : Neomixis tenella tenella,
* P : Ptyrticus turdinus turdinus,
* S
    Schistolais leucopogon reichenowi, Silvicultrix diadema diadema, Sylvia layardi layardi,
* Z
    Zosterops melanurus melanurus, Zosterops semperi semperi.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Hartlaub e metoù al loenoniezh.
* 1 2 3 A-gevret gant Philip Lutley Sclater.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 A-gevret gant Otto Finsch.
# Mayrornis

Mayrornis :
| Mayrornis lessoni (en traoñ), tresadenn gant Hartlaub & Finsch. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Anv skiantel ||
| Mayrornis Wetmore, 1932 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Mayrornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1932 gant ar skiantour stadunanat Alexander Wetmore (1886-1978).
Savet e voe anv ar genad diwar hini an evnoniour alaman Ernst Mayr (1904-2005).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Mayrornis lessoni
** M. l. lessoni hag orientalis,
* Mayrornis schistaceus,
* Mayrornis versicolor.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Monarchidae/Mayrornis (lennet e-barzh d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025).
# Chasiempis

Chasiempis :
| Chasiempis sandwichensis, tresadenn (1885) gant Smit. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Anv skiantel ||
| Chasiempis Cabanis, 1847 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Chasiempis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Chasiempis ibidis,
* Chasiempis sandwichensis
** C. s. bryani, ridgwayi ha sandwichensis,
* Chasiempis sclateri.
O c'havout a reer e Hawaii ma vez graet "ʻelepaio" eus ar genad e hawaieg, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Monarchidae/Chasiempis (lennet e-barzh d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025).
# Iliz Sant Yann-Vadezour (ar Fouilhez)

Iliz ar Fouilhez (1860) a zo dediet da Sant Yann-Vadezour.
An tour dreist holl a zo heverk, met ret eo menegiñ ivez ar c'hornioù chap, 14 anezho, lec’hiet war uhel ar mogerioù, stumm tudoù pe anevaled ganto, da skouer : leoned, chas, ur pemoc’h, ur c’hangourou, ur marmouz, un arzh, un aerouant hag un den kozh.
# Dour-beuz 2025 e Breizh

Dour-beuz zo bet e Breizh e 2025, kroget eo d'ar Sul 26 a viz Genver pa oa bet glav pil o kouezhañ en Il-ha-Gwilen hag a oa bet lakaet e ruz a-fed riskl gant Meteo France d'al Lun 27. Ouzhpennet e oa bet an departamantoù Mor-bihan ha Liger-Atlantel an deiz war-lec'h. Buan e oa bet beuzet ul lodenn eus Sant-Nikolaz-an-Hent en harzoù etre Il-ha-Gwilen ha Liger-Atlantel.
Tizhet kreñv eo bet dreist-holl reter ha su an Il-ha-Gwilen, Gwipri-Mezeg, Gwizien, Noal-Kastellan, Pont-Pagan, Bruz a zo bet beuzet. E Roazhon ez eus bet ivez lec'hioù beuzet.
Gwashaet e oa an traoù d'ar Merc'her 29 pa oa bet glav ouzhpenn o kouezhañ. Chomet eo an tri departamant breton e ruz a-fed riskl dour-beuz. 1000 den od oa ranket kuitaat o zi

## Kenarroud

Etre ar 24 a viz Genver hag ar 27 e oa kouezhet etre 70 ha 100 mm a zour-glav tro-dro d'ar Gwilun. Glav puilh a oa bet dija e penn kentañ miz Genver eus ar 4 betek an 9, o tizhout 20 mm dour d'an uhelañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) Eaux et Vilaine
* ↑ (fr) 20 minutes.
* ↑ (fr) Ouest-France, 29/01/25
* ↑ (fr) Ouest-France, 28/01/25
* ↑ (fr) Ouest-France, 29/01/25
* ↑ (fr) Ouest-France, 29/01/25
* ↑ (fr) rtlf.fr, 29/01/2025
* ↑ (fr) meteo.bzh,29/01/25
# Grallina

Grallina :
| Grallina cyanoleuca, luc'hskeudennet e Kobble Creek (Queensland, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Anv skiantel ||
| Grallina Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Grallina a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Grallina bruijnii,
* Grallina cyanoleuca
** G. c. cyanoleuca ha neglecta.
O c'havout a reer en Aostralia ha Ginea Nevez, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Monarchidae/Grallina (lennet e-barzh d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025).
# Arses (genad)

Arses :
| Arses kaupi, tresadenn (1869) gant Gould. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Anv skiantel ||
| Arses (genad) Lesson, 1831 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Arses a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Arses insularis,
* Arses kaupi
** A. k. kaupi ha terraereginae,
* Arses lorealis,
* Arses telescopthalmus
** A. t. aruensis, batantae, harterti, henkei ha telescopthalmus.
Seuzh (7) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Monarchidae/Arses (lennet e-barzh d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025).
# Relijion Stad

Ur Relijion Stad (anvet ivez relijion ofisiel) a vez graet eus ur relijion pe ur gredenn degemeret evel ofisiel gant ur Stad emveliek. Ur Stad gant ur relijion ofisiel (anvet neuze Stad kofezel), ha n'eo ket neuze ur Stad sekuler, n'eo ket dre ret un deokratelezh. Relijionoù Stad a zo ofisiel dre lezenn pe dre rediñ ar Stad, ha neuze an arc'hantaouiñ foran evit kempenn savadurioù an iliz hag ar gloer a zo hep strishadur, met ar Stad n'eo ket rediet da vezañ dindan sujidigezh hag evezhierezh gwirel ar gloer evel ma vez en ur Stad teokratel.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ The Inscrutable Guardian of Thunder and Silence: the Dragon (Druk) in Himalayan Symbology.
* ↑ Mauritania. CIA World Factbook (22 a viz Du 2021).
* ↑ Shelley, Toby (2004). Endgame in the Western Sahara: What Future for Africa's Last Colony. Zed Books. 174 p. ISBN 978-1-84277-341-3.
* 1 2 Morocco. CIA World Factbook (23 a viz Du 2021).
* ↑ Tunisia. CIA World Factbook (24 a viz Du 2021).
* ↑ The 2012 Constitution of Egypt (en-US) (2013-02-09).
* ↑ United Kingdom's Constitution of 1215 with Amandments through 2013
* ↑ Jordan. CIA World Factbook (24 a viz Du 2021).
* ↑ Iraq. CIA World Factbook (22 a viz Du 2021).
* ↑ Pakistan. CIA World Factbook (30 a viz Du 2021).
* ↑ Bangladesh. CIA World Factbook (16 a viz Du 2021).
* ↑ United Arab Emirates. CIA World Factbook (23 a viz Du 2021).
* ↑ Oman. CIA World Factbook (30 a viz Du 2021).
* ↑ Yemen. CIA World Factbook (24 a viz Du 2021).
* ↑ Maldives. CIA World Factbook (23 a viz Du 2021).
* ↑ Iranian Constitution. “The official religion of Iran is Islam and the Twelver Ja'fari school, ...”
* ↑ Algeria. CIA World Factbook (18 a viz Du 2021).
* ↑ Basic Law of Governance (Chapter one, Article one), saudiembassy.net, "The Kingdom of Saudi Arabia is a sovereign Arab Islamic State. Its religion is Islam. Its constitution is Almighty God's Book, The Holy Qur'an, and the Sunna (Traditions) of the Prophet (PBUH). Arabic is the language of the Kingdom. The City of Riyadh is the capital."
* ↑ Sri Lanka. CIA World Factbook (3 a viz Here 2022).
* ↑ The Constitution of Afghanistan (Chapter one, Article two), afghan-web.com
* ↑ Somalia. CIA World Factbook (19 a viz Du 2021).
* ↑ Federal Constitution, agc.gov.my
* ↑ ((International Business Publications, USA)) (2007). Brunei Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'Izzaddin Waddaulah Handbook. Int'l Business Publications. 133 p. ISBN 978-1-4330-0444-5.
* ↑ Greece. CIA World Factbook (29 a viz Du 2021).
* ↑ Denmark. CIA World Factbook (30 a viz Du 2021).
* ↑ Title VI, Article 75 of The Constitution of Costa Rica, costaricalaw.com.
* ↑ Zambia's Constitution of 1991 with Amendments through 2009. CIA World Factbook.
* ↑ Bhutan, Mauritania, Western Sahara (via Sahrawi Arab Democratic Republic and Morocco, which divide control), Morocco, Tunisia, Egypt, England, Jordan, Iraq, Pakistan, Bangladesh, United Arab Emirates, Oman, Yemen, Maldives, Iran, Algeria, Saudi Arabia, Sri Lanka, Afghanistan, Somalia, Malaysia, Brunei, Greece, Denmark, Costa Rica, Zambia. See also here.
# Teokratelezh

Un deokratelezh a vez graet eus ur stumm gouarnamant oligarkiek pe oligarkel ennañ un doue pe meur a hini hag a zo lakaet da dalvezout evel galloud uhelañ, o tiskouez an hent da dud hag a zo hanterourien anezho war an douar, gant galloudoù lezenniñ ha galloudoù erounit. Ar re-se a ra war-dro aferioù boas ar gouarnamant.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_62/Al_Liamm_1957_niv_60-65.pdf Al Liamm, 1957
* ↑ (2009) "Theocracy, Natural Spiritual Monopoly, and Dictatorship", The Political Economy of Theocracy. Palgrave Macmillan US. 83–118 p. DOI:10.1057/9780230620063_5. ISBN 978-1-349-37763-3.
* ↑ Webster's Encyclopedic Unabridged Dictionary of the English Language (embannadur 1989).
# Oligarkiezh

Un oligarkiezh (diwar ar ger henc'hresianek ὀλιγαρχία / oligarkhía, deuet eus ὀλίγος / olígos (« bihan », « nebeud »), hag ἄρχω / árkhô (« gourc'hemenn ») zo un doare gouarnamant ma vez ar galloud gant un dornad tud, an oligarked, hag a ya d'ober ar renkad ren.

## Notennoù

* ↑ Geriadur Hemon-Huon
# Pennahel an Norzh

Pennahel an Norzh, pe Penn-ahel an Norzh, pe Pol Norzh, eo poent hanternosañ an Douar, e Meurvor Arktika. Unan eus daou boent-kej ahel an Douar gant e c'horre eo (Pennahel ar Su eo egile).
Dre m'emañ ar pol Norzh e-kreiz Meurvor Arktika, goloet gant ur vorskorneg, eo dibosupl sevel ur savlec'h evel m'eo bet graet er pol Su war kevandir Antarktika. 4 261 m eo donder ar mor e pennahel an Norzh. An tamm douar tostañ anezhañ (war-dro 700 km) a vefe enez Kaffeklubben, e norzh Greunland.
# Meurvor Arktika

Meurvor Arktika (pe Meurvor skornek Arktika) en em led war 14 000 km². Emañ etre ar Pol Norzh ha Kelc'h Arktika. Goloet eo an darnvuiañ anezhañ gant ar vorskorneg, dezhi ur gorread o kreskiñ-digreskiñ hervez ar c'houlzioù-amzer. N'eus harz ebet etre Meurvor Arktika hag ar Meurvor Atlantel na gant ar morioù a-hed Norvegia, Rusia hag Alaska : Mor Lincoln, Mor Barents, Mor Kara, Mor al Lapteved, Mor Retersibiria ha Mor an Dchouchked) hag ivez Mor Beaufort a-hed Tiriadoù ar Gwalarn e Kanada.
Emañ un nebeud enezegoù a kreiz ar meurvor : Novaya Zemlya (Rusia), inizi Svalbard (Norvegia), Douar Franz-Josef, Inizi Sibiria-Nevez hag an Enezeg kanadian.
A-hed an aodoù n'eus ket kalz a dud o chom nemet e Norvegia hag e Gwalarn Rusia (Ledenez Kola gant Arc'hangelsk). E Siberia n'eus nemet geunioù ken ez eo kazi digenvez an aodoù.
Pa oa ar Brezel yen e oa an takad dindan an urzh vilourel pa oa meur a ziaz-lu kostez an URSS koulz ha kostez Norvegia. Listri-spluj soviedel ha stadunanat a rae o ged-tro er meurvor a-bezh. E 1958 e reas un taol-kaer al lestr-spluj atomel stadunanat Nautilus pa dreizhas ar meurvor en ur splujañ dindan ar vorskorneg tev a zo dindan ar Pol Norzh.
E Gouere 2007 e kasas gouarnamant Rusia ul lestr-spluj evit plantañ banniel Rusia e foñs ar meurvor, 4 000 m donder eno. Evit pouezañ war al lodenniñ pinvidigezhioù kuzhet an islonk da zont eo bet graet an dra-se p'eo ar vorskorneg o tigreskiñ dre efed tommadur hinad ar bed. Pep bro staliet war aodoù ar meurvor a reklemm e lodenn. Ar Stadoù-Unanet o deus embannet e tlefe Tremen ar Gwalarn bezañ un tremen etrebroadel, met n'emañ ket a-du Kanada ha gouarnamant ar riez-se en deus embannet e stalio un diaz-lu nevez dindan un nebeud bloazioù evit e gontrolliñ just goude splujadenn ar Rusianed.

## Sell ivez

* Meurvor

## Notennoù

* ↑ Mikael Bodlore-Penlaez & Divi Kervella, Atlas de Bretagne/Atlas Breizh - An Douar-Kartenn bolitikel, Coop Breizh, 2011, pajennoù 30-31.
# Anders Fogh Rasmussen

Anders Fogh Rasmussen zo ur politikour danat ganet e 1953, bet Kentañ ministr Danmark etre miz Du 2001 ha miz Ebrel 2009. Etre 2009 ha 2014 e oa Sekretour Meur Aozadur Feur-Emglev Norzh-Atlantel.
# Ruger 10/22

Ar Ruger 10/22 zo ur rummad karabinennoù damaotomatek produet dizehan gant an embregerezh stadunanat Sturm, Ruger & Co. abaoe 1964. Unan eus ar c’harabinennoù .22 Long Rifle gwerzhet ar muiañ eo er Stadoù-Unanet c'hoazh hiziv-an-deiz, ma vefe nevez pe eildorn. Implijet e vez evit ar sportoù tennañ, ar plinking, ha chaseal loened bihan e Norzhamerika dreist-holl.

## Perzhioù nesañ ha stummoù

Ar stumm orin a zo kambret e .22 LR. Pourveziet e vez gant ur c’harger-tro dek kartouchenn ennañ. E-touez ar stummoù all kinniget gant ar merk e kaver:
* 10/22 Magnum (1998 – 2006), kambret e .22 WMR
* 10/17 (2004-2006), kambret e .17 HMR
* 10/22 International Model, dezhi ul lamm hag ur fust doare Mannlicher.
* 10/22 Carbine, kanol 18.5"
* 10/22 Target, kanol ponner 20 meutad, evit ar sportoù tennañ
* 10/22 Target lite, heñvel ouzh ar stumm Target met dezhi ul lamm toullet evit ar biz-meud.
* 10/22 Compact, dezhi ur c’hanol 16.12"
* 10/22 Sporter, kanolioù 18.5", 20" pe 22"
* 10/22 Tactical : kanol 16.12" gant ur c'huzh-tan e beg he c'hanol
* 10/22 Competition
* 10/22 Takedown
* 10/22 Charger Pistol
Niverus eo an embregerezhioù a brodu pezhioù evit an 10/22 ha priziet eo gant an dennerien a blij dezhe ober customing evit personelaat o arm.

## Implij gant armeoù

Implijet e vez ur stumm kemmet eus an 10/22 gant Tsahal, dezhañ ur reduer-son, er brezel etre Palestina hag Israel. Hervez an israelianiz eo mat an arm evit kontroliñ manifestadegoù feuls abalamour d’e galibr izel : "nebeut-marvel" e vefe herveze. Tabut a sav war ar c’hoñsept-mañ ha berzet e voe implij an 10/22 a-enep an engroez e 2001, a-raok bezañ adaotreet e 2009. An arm zo kaoz eus kalz gloazadennoù pe marvioù e-touez ar Balestinianiz yaouank.

## Daveennoù

* ↑ (en) METESH Logan, Top Selling Guns | January 2025, Guns & Ammo, 13/02/2025 (lennet d'ar 24/02/2025)
* ↑ (en) Pajenn an 10/22 war lec'hienn Ruger (lennet d'an 20/03/2024)
* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'imprévu, 2022, p. 154-155
* ↑ (en) KLEIN Jeff, Another made in USA "less-lethal" weapon kills in Palestine, 14/01/2011 (lennet d'an 20/03/2024)
# Marc'helleg-Raoul

Marc'helleg-Raoul :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Marcilhae-Raóll |
| Anv gallek (ofisiel) | Marcillé-Raoul |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Entraven |
| Kod kumun | 35164 |
| Kod post | 35560 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Claude Boulmer 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh-kumunioù Kouenon Marzoù Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Lec'hienn Web | https://marcille-raoul.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 737 ann. (2022) |
| Stankter | 33 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 23′ 13″ Norzh 1° 36′ 21″ Kornôg / 48.386944, -1.605833 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 40 m bihanañ 25 m — brasañ 91 m |
| Gorread | 22,41 km² |
| Marc'helleg-Raoul ||
| kemmañ |
Marc'helleg-Raoul a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Entraven e departamant Il-ha-Gwilen.

## Anv

* Jean-Yves Le Moing (1990) : "Marcillé,1152; Marciliaco, 1158"
Gerdarzh ː anv den galian ha roman Marcilius, hag hini Raoul a Felger.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 35 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,03% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas seizh gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Dor an iliz roman kozh.
* Iliz Sant Pêr ha Sant Paol.
* Ilizoù katolik: an iliz roman, XII$^{vet}$ kantved, hag an iliz gotek-nevez.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar famihoù

| de Beaucé Aotrounez Fretay | En argant e erez en sabel, pigoset hag iziliet en gul, e sourinan en aour |
| de Saint-Germain. Aotrounez Refunel | En gul e gebrenn en argant heuliet gant teir bezantenn ivez en argant |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Plakenn en iliz katolik - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Véronique Orain (Dir.), Ille-et-Vilaine. Églises et chapelles. Indicateurs du patrimoine., Association pour l'Inventaire Bretagne, Rennes, 1996, (ISBN 2-905064-25-0)
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb