OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Urocynchramus

Urocynchramus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Urocynchramidae |
| Anv skiantel ||
| Urocynchramus Przevalski, 1876 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Urocynchramus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1876 gant ar skiantour rusian Nikolaj Przjevalski (1839-1888).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Urocynchramus pylzowi, brosezat en un takad hag a ya eus Tibet da greiz Sina.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Urocynchramidae/Urocynchramus (lennet e-barzh d'an 12 a viz C'hwevrer 2025).
# Auriparus

Auriparus :
| Auriparus flaviceps. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Remizidae |
| Anv skiantel ||
| Auriparus Baird, 1864 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Auriparus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1864 gant ar skiantour stadunanat Spencer Fullerton Baird (1823-1887).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Auriparus flaviceps, c'hwec'h isspesad — A. f. acaciarum, flaviceps, hidalgensis, lamprocephalus, ornatus ha sinaloae — dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Remizidae/Auriparus (lennet e-barzh d'an 12 a viz C'hwevrer 2025).
# Remizidae

Remizidae :
| Auriparus flaviceps, luc'hskeudennet e Borrego Springs (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Remizidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1891 gant an naturour hag evnoniour gall Léon Olphe-Galliard (1825-1893).
Diouzh Doare 6.4 an IOC World Bird List ez a tri genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Remiz - Jarocki, 1819 (4 spesad),
* Anthoscopus - Cabanis, 1851 (6 spesad),
* Auriparus - Baird, 1864 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Remizidae: Penduline-Tits Olphe-Galliard, 1891.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Remizidae (lennet e-barzh d'an 11 a viz Du 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Rhodonessa

Rhodonessa :
| Rhodonessa caryophyllacea tresadenn (1908) gant Grønvold. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Rhodonessa Reichenbach, 1853 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Rhodonessa a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad houidi er genad-mañ : Rhodonessa caryophyllacea, brosezat e biz ha reter India ha Myanmar.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Rhodonessa (lennet e-barzh d'an 12 a viz C'hwevrer 2025).
# Adaieg

Ur yezh digenvez eo an adaieg bet komzet gwechall gant Adaied e reter Louisiana, unan eus ar pobloù kentañ eus Amerika da vont e darempred gant Europiz. E 1820 ne vane nemet 30 Adaiad bennaket ha bremañ ez int aet da get holl gwitubunan.
Ur yezh varv eo an adaieg neuze ha n'eo ket anavezet mat rak dister-tre eo ar roudoù dre skrid bet laosket war he lerc'h (nebeutoc'h eget 300 ger).

## Gwelet ivez:

* Yezhoù digenvez
# Adstrat

Hervez ar yezhoniezh ez eo ur yezh adstrat ur yezh hag en devez ul levezon war ur yezh all hag e vez levezonet ganti hep ma'z afe da get nag an eil nag eben. Un doare levezoni etre yezhoù (saoz. linguistc interference) eo. (Gw. superstrat ha substrat).
Da skouer eo bet levezonet ar galleg gant an alamaneg hag levezonet eo bet an alamaneg ivez d'e dro gant ar galleg met n'eo ket aet da get nag an alamaneg nag ar galleg :
   * das Abenteuer (al.) < l'aventure (gall)
   * la valse (gall.) < der Walzer (al.)
Ret eo anzav memestra ez eo bet levezonet an alamaneg gant ar galleg kalz muioc'h evit n'eo bet levezonet ar galleg gant an alamaneg, da lavarout eo ez eo ledanoc'h adstrat ar galleg en alamaneg evit ar c'hontrol. Anat eo abegoù seurt liammoù levezoni pa seller ouzh istor politikel ar yezhoù: ar yezh uhel e oa ar galleg e meur a vro eus Europa, en o zouez an Alamagn kantvedoù'zo, met n'eo ket deuet biskoazh an alamaneg da vezañ unan eus yezhoù uhel Europa estreget e Kreizeuropa.

## Gwelet ivez:

* superstrat
* substrat
# Agnes Poatev

Agnes Poatev (Agnès de Poitiers e galleg), pe Agnes Akitania, pe Inés Akitania (Inés de Aquitania e spagnoleg), zo anvioù hag a vez graet eus meur a vaouez.

## An anv

Agnès eo an anv e galleg, un anv roet fonnus e tiegezh ar Ramnulfided, evel ma veze roet an anv Gwilherm d'ar baotred. Meur a briñsez eus an tiegezh a gavas da zimeziñ en tu all d'ar Pireneoù ha dont a rejont da vezañ Inés eno.

## Santez

* Agnes Poatev (santez), kentañ abadez abati Sainte-Croix de Poitiers, santez katolik.

## Priñsezed

Meur a vaouez eus kerentiezh ar Ramnulfided :
* Agnes Bourgogn, dugez Akitania, (war-dro 995–1068), pried da Gwilherm V Poatev, dug Akitania,
* Agnes Poatev, pe Agnes Akitania (war-dro 1025 – 14 a viz Kerzu 1077), merc'h da Gwilherm V Poatev, dug Akitania, a zimezas da Herri III, impalaer santel roman, a intañvezas, hag a renas war an Impalaeriezh santel roman.
* Agnes Poatev (1052-1089), marteze merc'h da Gwilherm VII Poatev, Dug Akitania; div wech e timezas :
** da gentañ da Ramiro Iañ Aragon (1000-1063), kentañ roue Aragon,
** ha goude en 1064 da Pêr Iañ Savoia (1048-1078), 4$^{re}$ kont Savoia ha Maurienne.
* div hanterc'hoar:
** Agnes Poatev, pe Inés Akitania (1059-1078), merc'h da Gwilherm VIII Poatev, ha pried kentañ Alfonso VI León ha Kastilha, rouanez León ha Kastilha entre 1073-74 ha 1077.
** Agnes Poatev, pe Inés Akitania (pried Pedro Iañ) (1072? - 6 a viz Mezheven 1095), merc'h da Gwilherm VIII Poatev, pried da Pedro Iañ Aragon entre 1086 ha 1095.
* Agnes Poatev (rouanez Aragon), pe Inés Akitania (1110-1157), merc'h da Gwilherm IX Poatev,
** a zimezas da Aimery V de Thouars da gentañ,
** ha goude da Ramiro II Aragon el Monje, d'an 13 a viz Du 1135; mamm da Petronila Aragon.

## Pennad kar

* Agnes
* Akitania
# Agustina

Agustina zo un anv-badez portugalek ha spagnolek.

## Yezhoù all

* Agostina en italianeg
* Augustine e galleg

## Brud

Diouzh ar c'hiz eo bet en Arc'hantina hag Uruguay.
* Agustina de Aragón (1786-1857), harozez spagnol
* Agustina López de Osornio, perc'hennez douaroù arc'hantinat
* Martina Agustina Dominga del Corazón de Jesús Ortiz de Rozas y López de Osornio de Mansilla (Buenos Aires, 1816 - †, íd., 1898), politikerez.
* Agustina Andrade, barzhez arc'hantinat
* Agustina Bessa-Luís (ganet e 1922), skrivagnerez portugalek
* Agustina Cherri (ganet e 1983), aktourez ha dañserez arc'hantinat
* Agustina Quinteros (ganet e 1990), Miss Arc'hantina 2008
* Agustina Quinteros, Miss Arc'hantina e 2008.

## Lec'hanvadurezh

* Agustina, e proviñs Buenos Aires, e partido Junín.

## Pennadoù kar

* Agustin
* Agustini
* Agustino
* Augustin
* Augustina
* Augustine
* Augustini
* Augustino
* Agostino
# Air Gabon International

* Roet ez eus bet lañs d'ar pennad-mañ a-zivout an aernijerezh. Bez' e c'hellit klokaat pe gwellaat anezhañ hervez hoc'h anaoudegezhioù en ur gemmañ anezhañ.
Air Gabon International (kod AITA : ... ; Kod OACI : ...) eo kompagnunezh vroadel Gabon.
51% eus font ar gompagnunezh a zo perc'hennet gant Royal Air Maroc ha 49% gant Stad Gabon. Merañ Air Gabon International a zo bet levezonet-tre gant hini Air Sénégal International.
# Akira

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Akira (アキラ) zo ur manga cyberpunk seinen savet gant Katsuhiro Ōtomo hag embannet etre miz Kerzu 1982 ha miz Even 1990. Al lodenn ziwezhañ a voe embannet e 1993. Ur film a voe savet diwarnañ e 1988. Ōtomo ha Kōdansha a resevas Priz ar manga (rummad seinen) e 1984.

## Istor

Embannet e voe ar stumm a-orin adalek 1982 betek 1990 e Young Magazine, ur gelaouenn japanat. 6 Levrenn, enno 2000 pajenn a voe embannet gant Kōdansha.

## Daveoù al levrennoù

* Akira, Volume 1, embanner: Dark Horse, ISBN 1569714983, deuet er-maez e miz Kerzu 2000
* Akira, Volume 2, embanner: Dark Horse ISBN 1569714991, deuet er-maez e miz Meurzh 2001
* Akira, Volume 3, embanner: Dark Horse ISBN 1569715254, deuet er-maez e miz Mezheven 2001
* Akira, Volume 4, embanner: Dark Horse ISBN 1569715262, deuet er-maez e miz Gwengolo 2001
* Akira, Volume 5, embanner: Dark Horse ISBN 1569715270,deuet er-maez e miz Kerzu 2001
* Akira, Volume 6, embanner: Dark Horse ISBN 1569715289, deuet er-maez e miz Meurzh 2002

## Liammoù diavaez

* AKIRA 2019
* Un tañva da Akira
# Akrolektenn

Ul live-yezh uhel eo un akrolektenn.
Er bloavezhioù 1970 e krouas Derek Bickerton an termennoù akrolektenn, mezolektenn ha bazilektenn a-benn deskrivañ ar c'hemm-digemm yezh ('code switching') a rae gantañ implijidi yezhoù kreolek hag a ouie komz madik a-walc'h ivez ar yezh unvan hag a savas ar yezh kreolek diwarni. War-lerc'h e voe ledanaet stêr an tremennoù-se, hag o implijout a reer hiziv evit deskrivañ ar c'hemm-digemm yezh etre n'eus forzh peseurt yezhoù, kreolek pe get.
E meur a geñver e c'heller lâret ez eo un akrolektenn doare komzet ur yezh lennegel, rak peurliesañ eo disheñvel an akrolektenn diouzh ar yezh komzet en un doare boutin e-keñver an distagadur, ar gerva hag ar yezhadur. Muioc'h e vez doujet ouzh reolennoù ar yezh unvan pa reer gant un akrolektenn kentoc'h evit gant ar yezh voutin. Implijet e vez an akrolektenn dreist-holl da geñver darvoudoù relijiel pe c'hoazh politikel hag e forzh peseurt darvoud formel-all, da skouer el lez-varn.

## Gwelit ivez:

* Mezolektenn
* Bazilektenn
# Alpaida

Alpaida (pe Alpais, Elfide, C'halpaida, Chalpaidis e latin), marvet war-dro 705, a oa serc'h da Pepin Herstal (635 pe 640 - 714) ha mamm da Karl Martel (686 - 741) ha Childebrand.
Hervez buhez sant Lambert e oa c'hoar da Dodo, muntrer ar sant. Deuet e vije ar sant da damall e serc'h da Bepin e-kerzh ur banvez. Feuket e vije bet C'halpaida, ha goulennet he dije digant he breur reiñ an dizober eus an torr-penn.
En em dennañ a reas en abati Orp-le-Grand ( Brabant Wallon) hag eno e varvas war-dro 705.

## Liammoù diavaez

* Carolingian Dynasty
# Ana

Ana zo un anv-badez spagnolek ha portugalek, kar d'an anv brezhonek Anna.

## Anvioù deveret

* Anita
* Ana Carolina
* Ana María

## Tud
### Priñsezed

* Ana de Austria, anv spagnolek meur a rouanez pe briñsez, Anna Aostria e brezhoneg.
* Ana de Mendoza (1540-1592), priñsez Éboli, priñsez spagnol vorn.

### Tud all
#### XIXvet kantved

* Ana Maria de Jesus Ribeiro (1821-1849), anavezetoc'h evel Anita Garibaldi.

#### XXvet kantved

* Ana Emilia Lahitte (1921-), barzhez arc'hantinat.
* Ana Diosdado (1943-), aktourez ha skrivagnerez spagnolek.
* Ana Belén, María del Pilar Cuesta Acosta (1951-), kanerez hag aktourez spagnol.
* Ana Beatriz García, aktourez spagnol.
* Ana Gabriel (1955-), kanerez vec'hikan.
* Ana Alicia Ortiz (1956—), anavezet evel Ana Alicia, aktourez mec'hikan.
* Ana Ortiz (1971-), aktourez stadunanat.
* Ana Sohier (19?-), politikourez vreizhat.

#### XXIvet kantved

* Ana Moura, ganet e 1980, kanerez portugalat.
* Ana Hickmann, ganet e 1981, dougerez-dilhad vrazilian.
* Ana Carolina Reston‎ (1984-2006), dougerez-dilhad vrazilian.
* Ana Filipa Baptista, ganet e 1990, echedourez portugalat.
* Ana de Armas, aktourez kuban-spagnol.
* Ana Obregón, aktourez ha skrivagnerez spagnolek.
* Ana Torroja, kanerez spagnol el laz Mecano.
* Ana del Castillo, kanerez kolombian

## Pennadoù kar

* Santa Ana
* Santana
* Anna
# Antilhez an Dizavel

Antilhez an Dizavel zo un darn eus inizi an Antilhez, en hanternoz da Venezuela. Ober a reont evel ur chadennad adal Puerto Rico betek Dominica.

## Yezhoù all

* Leeward Islands e saozneg, met inizi all zo en anv-se.

## An inizi

Eus a gornôg da reter:
* Aruba
* Curaçao
* Bonaire (o-zeir d'an Izelvroioù),
* Margarita Island
* Coche
* Cubagua, o-zeir da Venezuela
* Enezeg Venezuela

## Pennad kar

* Inizi an Avel (Antilhez)
# Anv Horus

An Anv Horus zo unan eus ar pemp anv a yae d'ober titloù ar faraoned.
Hevelebekaat ar ra ar faraon ouzh an doue Horus, mab ha warlec'hiad Osiris, ha mestr Hierakonpolis a zeuas Narmer, ar roue kentañ, anezhañ. An anv koshañ eo. Kavout a reer atav skeudenn ar falc'hun a arouez Horus (Her) dirazañ, ar pezh a zispleg e anv.
Skouerioù :
* Toutânc'hamon : « An Horus Ka nac'ht tout mesout » (Tarv galloudek, disi abaoe e c'hanedigezh)
* Amenhotep III : « An Horus Ka ouser c'hâe em Maât » (Tarv galloudek a anad skedus evel Maât) ;
* Nec'htnebef Iañ : « An Horus Chema » (an hini nerzhus) ;
Lod eus ar faraoned, ar re goshañ dreist-holl, n'int anavezet nemet dre o anv Horus.
En amzerioù koshañ e veze skrivet an anv-se e-barzh ur serec'h :
Ar pemp anv titl implijet adalek ar faraon C'hefren zo :
* An anv Horus,
* An anv Nebti,
* An anv Horus aour,
* An anv Nesout-biti,
* An anv Sa-Rê.
# Anv Nesout-biti

Nesout-bity e hieroglifoù :
An anv Nesout-bity (n(y)-swt-bity en e dreuzlizherennadur) eo an « anv kurunadur » a veze e-mesk ar pemp anv a dalveze da ditloù d'ar faraoned adalek an Henimpalaeriezh. Skrivet e oa en ur skoedenn.
N(y)-swt-biti, da lâret eo « an hini zo d'ar broen (swt) ha d'ar gwenan (biti) », troet gant an egiptologourien gant « Roue Egipt Uhel hag Izel », a dosta ar rouanez d'ar plant ha d'al loened arouezius eus div lodenn ar rouantelezh.
An anv Nesout-biti a vez anvet ivez prænomen (da lâret eo « anv-badez », daoust ma n'en deus mann da welet gant un anv-badez a-vremañ) pe c'hoazh « anv kurunadur ».
Skouerioù :
* Toutânc'hamon : « Neb kheperou Rê » (Rê eo mestr an treuzfurmadurioù) ;
* Amenhotep III : « Neb Maât Rê » (Rê eo aotrou ar Maât) ;
* Nekhtnebef iañ : « Kheper ka Rê » (adc'henel a ra ka Rê).
Heuliet eo an titl-se gant « anv ganedigezh » Faraon, an anv Sa-Rê (mab Rê), en ur skoedenn.
Ar pemp anv titl implijet adalek ar faraon C'hefren zo :
* An anv Horus,
* An anv Nebti,
* An anv Horus aour,
* An anv Nesout-biti,
* An anv Sa-Rê.
# Arabeg hadramek

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg hadramek (hadromi pe hadrami) komzet gant tro-dro da 410.000 den en holl e Hadramaut e Yemen (300.000 den e 1995), Eritrea ha Kenya.
Diheñvel eo diouzh an arabeg taiziek hag ar arabeg sananiek.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arar dre dan

Un arar dre dan a zo ur benveg labour-douar gant ur c'heflusker. N'eo ket galloudus hag e vez implijet gant un den en e sav.
Implijet dreist-holl e liorzhouriezh, gounid legumaj ha gwezegouriezh (magañ gwez), an arar dre dan en deus ur c'heflusker gwrezel (strilheoul pe diesel), dezhañ un ahel hepken gant div rod, ur seurt stur gant dornelloù-reoliñ evit ar benvegoù douget pe stlejet.
E liorzherezh, an arar dre dan a vez implijet dreist-holl en nevez-amzer evit ragaozañ an douar, labour a vez graet gant ur rañv evit ar re n'o deus arar dre dan ebet.
An Europaiz a ra gant erer dre dan evit o liorzh dezho o-unan, met en Azia, an erer dre dan a zo implijet evel gwir binvioù labour-douar (evit al labour er rizegi (rizegoù) da skouer).
Un arar dre dan a c'hell kaout rodoù, met ar gravellerez dre dan,hag a zo bihanoc'h dre vras n'eus nemet binvioù-tro outi.
# BMW Sauber

BMW Sauber a oa ur skipailh redadegoù kirri a rede e Formulenn 1 etre 2006 ha 2009. Krouet a oa bet pa oa bet adprenet Sauber gant BMW, a save kefluskerioù evit Wiliams a-raok, e 2005. E Hinwil, Suis, a oa o chom, e lec'h ma oa bet savet Sauber hag e München a oa savet ar c'hefluskerioù.
Kregiñ a ra mat ar skipailh e vuhez gant 2 podium hag echu eo gant ar bloavezh gant 5vet plas kevezadeg ar saverien. Kenderc'hel a ra mat an traoù gant BMW Sauber peogwir eo echu 2$^l$ gevezadeg ar saverien gant Nick Heidfeld ha Robert Kubica, a c'hounez evit ar wech kentañ ar bloaz war-lec'h e Kanada.
D'an 29 a viz Du 2009 eo bet kemennet gant BMW e oa echu gant ar Formulenn 1 e fin ar gevezadeg 2009. Adprenet eo bet ar skipailh gant e ez-perc'henner Peter Sauber evit adsevel Sauber, mirout a ra avat ar skipailh e anv BMW Sauber evit ur bloaz ouzhpenn.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bazilektenn

Un doare yezh eo ur vazilektenn hag a zo aet war bellaat diouzh ar yezh unvan pa c'heller lâret ez eus anezhi ur yezh disheñvel tamm-pe-damm. Ar c'hontrol diouzh an akrolektenn eo ar vazilektenn.
Peurliesañ ez eus diforc'hioù bras pe vrasoc'h etre ar yezh unvan hag ur vazilektenn e-keñver an distagadur, ar gerva hag ar yezhadur hag e c'hellont dont da vezañ yezhoù disheñvel-mik. Da skouer, ar yezhoù romanek a-hiziv a oa anezho bazilektennoù eus al latin pobl deuet da vezañ yezhoù disheñvel-mik.

## Gwelit ivez:

* Mezolektenn
* Akrolektenn
# Benead

Benead zo un anv-badez brezhonek. Dont a ra eus ar ger latin Benedictus, benniget.

## E yezhoù all

* alamaneg : Benedikt
* saozneg: Benedict
* aragoneg: Benedet
* bokmål : Benedikt
* katalaneg : Benet
* kroateg : Benedikt
* galleg : Benoît, Benoist, Benoit
* gresianeg : Venediktos
* hungareg : Benedek
* italianeg : Benedetto, Benito
* izelvroeg : Benedictus
* poloneg : Benedykt
* portugaleg : Benedito, Bento
* roumaneg :Benedikt
* ruseg : Венедикт
* saozneg: Benedict
* slovakeg : Benedikt
* sloveneg : Benedikt
* spagnoleg : Benito
* svedeg : Bengt
* tchekeg : Benedikt

## Tud
### Pibien

Ur c'hwezek pab bennak, Benead XVI an hini diwezhañ etre 2005 ha 2013.

### Sent

* Benead Norcia († war-dro 547).

### Tud all

* Benead, anv-pluenn ar skrivagnerez vrezhonek Madalen Saint-Gal de Pons

## Lec'hanvioù

* Aber Benead
# Berder

Berder :
| Enez Berder e Mor Bihan Gwened. ||
| Anv gallek | Île de Berder |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Mor Bihan, Meurvor Atlantel |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 34′ 42″ N, 2° 53′ 21″ K |
| Gorread | 0,23 km² |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Gwened |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Kumunioù | An Arvor-Baden |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Berder zo un enezenn vihan e Mor Bihan Gwened, e kumun an Arvor-Baden. 23 hektar eo he gorread ha n'eus den ebet o chom enni a-hed ar bloaz.
Lojañ a c'haller e Berder, ha kalz a dud a zeu di da dremen o vakañsoù en ur "gêriadenn vakañsoù" meret gant Loisirs Vacances Tourisme, ur gevredigezh a feurm an enezenn digant ar greantour Yves Rocher.

## Geografiezh

Un enezennig eo Berder pa vez lanv, hogen ul ledenez pa vez tre : ur chaoser 80 metr a vez dizoloet gant ar mor neuze hag a stag Berder ouzh bourc'h an Arvor-Baden.
Er Mor Bihan emañ Berder nepell diouzh an inizi-mañ :
* Enizenac'h, er reter,
* Enez ar Gazeg, er su,
* Gavriniz hag ar Ralve, er mervent,
* hag er reter dezhi emañ an douar-bras (an Arvor-Baden).

## Notennoù

* ↑ Association LVT BERDER CRENIHUEL

## Liammoù diavaez

* Skeudennoù ha testennoù diwar-benn enez Berder
# Bones Brigade

Bones Brigade a oa ur skipailh skaterien hag a ruilhas evit ar merk Powell Peralta da gentañ, hag evit Powell da c'houde. Krouet e voe ar skipailh e 1979 gant Stacy Peralta, hag eñ eo a zibabas lod brasañ izili ar skipailh. Meur a genstrivadeg a voe gounezet ganto, hag izili a skipailh a voe e-touez ar re a gasas ar sport-se war-raok, dre ijinañ fiñvoù nevez da skouer. E-touez skaterien vrudetañ ar skipailh e oa Tony Hawk, Mike Vallely ha Rodney Mullen.

## Filmoù

Videoioù kentañ Powell Peralta a voe embannet e 1984. Hiziv an deiz ez eus 14 anezho.
Dindan an anv Powell Peralta:
* The Bones Brigade Video Show (1984)
* Future Primitive]] (1985)
* The Search For Animal Chin (1987)
* Public Domain (1988)
* Axe Rated (1988)
* Ban This (1989)
* Propaganda (1990)
* Eight (1991)
* Celebrity Tropical Fish (1991)
Dindan an anv Powell:
* Hot Batch (1992)
* Chaos (1992)
* Play (1993)
* Suburban Diners (1994)
* Scenic Drive (1995)
* Strip Mall Heroes (1998)
* Magic (1999)
* Bones Bearings Class of 2000 (1999)

## Izili Bones Brigade

* Adrian Demain
* Blair Arnot
* Ray Barbee
* Teddi Dean Bennett
* Chris Borst
* Pat Brennen
* Steve Caballero
* Alan Gelfand
* Zach Gonzales
* Tommy Guerrero
* Kevin Harris
* Tony Hawk
* Frankie Hill
* John Francis Albin Hunt
* Mike Jesiolowski
* Dom Kekich
* Bucky Lasek
* Guy Mariano
* Mike McGill
* Colin McKay
* Lance Mountain
* Jeff Walden
* Rodney Mullen
* Jessie Roach
* Ray Rodriguez
* Steve Saiz
* Chris Senn
* Jay Smith
* Steve Steadham
* Jim Thiebaud
* Aaron Shafor
* Chet Thomas
* Ray Underhill
* Mike Vallely
* Danny Way
* Per Welinder
* Eric Sanderson
* Lance Mountain
# Brusk (amprevaned)

Brusk un amprevan zo unan eus an teir lodenn a ya d'ober korf al loen, etre ar penn hag ar c'hof.

## Morfologiezh

3 segmant a ya d'ober brusk un amprevan : ar protoraks, ar mezotoraks hag ar metatoraks. War pep hini anezho eo stag ur re bavioù.
An amprevaned askellek zo stag bep a re askell ouzh o mezotoraks hag o metatoraks.

## Levrlennadur

* Michel Lamy : Les insectes et les hommes, emb. Albin Michel Sciences, 1997
# Burgondeg

Ur yezh c'hermanek eo ar burgondeg. Komzet e veze e gevred Galia er Vvet kantved. N'eo anavezet nemet dre anvioù divoutin, met seblantout a ra bezañ bet tost a walc'h d'ar goteg. Aet eo da get, war dro ar VIvet kantved moarvat, pa oa bet aloubet ar rouantelezh vurgond gant ar Franked.

## Gwelet ivez

* Yezhoù germanek
# Caius

Caius pe Gaius zo un anv roman deuet eus an henc'hresianek Gaios, a dalvez kement hag 'Aotrou'.

## Tud anvet Caius

* Caius Sempronius Gracchus, -154/121, tribun, unan eus ar c'h-Gracchi
* Gaius: kizeller hellazat eus Myrina, etre ar bloavezh 25 kent JK hag ar bloavezh 1. Anavezet eo e zelwenn Silen en e sav.
* Caius Julius Augustus Germanicus Caesar -12/ 52, anavezetoc'h evel Julius Caesar.
* Caligula, im palaer Roma, eus 37 betek 41;
* Gaius, den a lezenn e Roma, 110/ 180;
* Caius Plinius Caecilius Secundus, skrivagner roman , 61/114
* Caius, ur skrivagner kristen e penn kentañ an IIIde kantved
* Caius (pab), an 28vet pab eus 283 betek 296, lakaet da sant ha lidet d'an 22 a viz Ebrel.

## Giz roman

E Roma, pa veze un eured, e lavare ar plac'h nevez : «Ubi tu Gaius ego Gaia!» (E-lec'h ma vi Gaius, e vin Gaia). Met hervez an orin an anv henc'hresianek : E-lec'h ma vi Aotrou, e vin Douar (dit)!
# Carine

Carine zo un anv-badez gallek ha saoznek.

## Gerdarzh

Dont a rafe
* pe eus an anv-badez svedek Karin,
* pe eus an anv-badez italianek Cara.

## Tud

* Carine Adler (1948-), filmaozerez vrazilian
* Carine Quadros (war-dro 1981-), aktourez vrazilian
* Carine Roitfeld (1954-), renerez ar magazin gallek Vogue
* Carine Russo, politikourez velgiat
* Cairine Wilson (1885-1962), kentañ senedourez kanadian

## Lec'hanvadurezh

* Carine, kêriadenn e Montenegro e kumun Nikšić.

## Pennadoù kar

* Carin
* Karen
* Karin
* Karine
# Chilatherina crassispinosa

Chilatherina crassispinosa :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Atheriniformes |
| Kerentiad : | Melanotaeniidae |
| Genad : | Chilatherina |
| Anv skiantel ||
| Chilatherina crassispinosa Weber, 1913 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ur spesad pesked eus kerentiad ar Melanotaeniidae o vevañ e Papoua Ginea-Nevez hag e Papoua ar C'hornaoueg eo Chilatherina crassispinosa. Heñvel a-walc'h eo ouzh Chilatherina bulolo met ur penn begekoc'h eñ-deus. E gavout a reer e sterioù ar c'hoadeg glavek dreist-holl, en doureier sklaer goulaouet gant an heol e-pad darn vrasañ an devezh.

## Liammoù diavaez

* (en) Chilatherina crassispinosa
* (en) Chilatherina crassispinosa war Fishbase.com
# Cornouaille

Cornouaille eo an anv a vez graet e galleg eus Kerne, ur ger hag a gaver en anv meur a dra, hogen ivez eus Kerne-Veur.
Gallout a reer menegiñ :
* Festival de Cornouaille, anv Gouelioù Kerne, ur fest e Kemper
** Reine de Cornouaille titl roet d'ur plac'h er fest-se
* Cornouaille (film) e 2012
* Cornouaille (AOG), ur Anvadur Orin Gwarezet (label Europa)

## Gwelet ivez

* Kerne
* Cornwall e saozneg