OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dione (merc'h Okeanos)

Dione (Διώνη / Diốnê e henc'hresianeg), a oa un Okeanidenn, da lavarout eo ur verc'h da Okeanos ha Tethys.
Koulskoude, hervez mojennoù all, e vije bet merc'h da Gronos ha Gaia, pe Ouranos ha Gaia, pe Aither, ha mamm e vije bet da Amfitrite ha Dionysos.
Karet e voe gant Zeus, e wreg kentañ e oa, ha genel a reas an doueez Afrodite.
Hervez mojennoù all e oa gwreg Tantalos ha mamm Niobe ha Pelops.
Un templ a bouez a oa dezhi e Dodone, ma veze gwelet evel doueez an derv.
# Ec'ho

Ec'ho (Ἠχώ /Ēkhō e henc'hresianeg, latinekaet en Echo), zo un oreadez, pe nimfenn eus ar menezioù, e mojennoù Hellaz kozh, hag a gare he mouezh.

## Mojenn

Zeus ivez a gare he mouezh hag a zeue d'he gwelout alies. E wreg Hera avat a vage disfiz ouzh doareoù he fried doue, hag a ziskennas eus Menez Olympos da dapout mestr an doueed a-greiz e c'hoarioù gant an nimfezed.
A-wechoù e chome Hera da selaou Ec'ho o kontañ istorioù hir-mat tra ma veze Zeus o redek war-lerc'h an nimfezed all. Pa gomprenas Hera penaos e veze c'hoariet an dro-gamm dezhi e kastizas ar goantennig Ec'ho o lemel he mouezh diganti, nemet e oa kondaonet da adlavarout gerioù diwezhañ kaozioù an dud.

## Narkissos

Orgediñ a reas Ec'ho ouzh Narkissos, ur mab d'an nimfenn Liriope eus Thespiai. Honnezh a oa bet tapet gant an doue-stêr C'hefisos ha gronnet en devoa anezhi gant e droielloù, ha brazezet Liriope. Aet ar vamm da welout an diouganer Teiresias, ha goulennet outañ ha bevañ kozh a raje he mab.

## Notennoù

* ↑ Metamorfozoù Ovidius.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Efesos

Efesos (*Apasa en hittiteg ; Ἔφεσος / ’Ephesos e henc'hresianeg ; Ephesus e latin; Efes e turkeg) zo unan eus koshañ ha pouezusañ keodedoù hellazat Azia, hini gentañ Ionia, 7 km eus an aod, nepell diouzh aber ar stêr Kaystros. Hiziv emañ e-kichen ar c'hêrioù turk Selçuk ha Kuşadası, e kornôg Turkia.
Efesos a oa unan eus porzhioù buhezekañ an Henamzer e Mor Egea, hag oberiant e oa ivez en amzer an Impalaeriezh Bizantion.
# Eileithyia

Eileithyia pe Ilithyia (Εἰλείθυια / Eileíthuia e henc'hresianeg) e oa doueez ar gwilioud e relijion Hellaz kozh. Merc'h e oa da Zeus ha Hera. Tostaet e voe da Lucina, doueez ar Romaned.
# Eirene (doueez)

Eirene (Ειρήνη, «peoc'h» e henc'hresianeg), merc'h da Zeus ha Themis, a oa anv unan eus an Eurioù, ha doueez ar peoc'h hag ar binvidigezh en Hellaz kozh.
Pax e oa hec'h anv gant ar Romaned.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ekklesia

An Ekklesia ( ἐκκλησία − ar vodadeg e henc'hresianeg) a oa bodadeg ar geodedourien e meur a geoded, evel Aten, e Henc'hres.
Diwar ar ger-se, dre al latin ecclesia, e teu ar ger iliz.
# Elektra (Okeanidenn)

Elektra (Ἠλέκτρα / Êléktra e henc'hresianeg) a oa un Okeanidenn, da lavarout eo merc'h da Okeanos, ha d'e c'hoar Tethys. Pried e oa da d-Thaomas, ha mamm da Iris ha d'an Harpied.
# Endoreegezh

An endoreegezh (eus an henc'hresianeg endo: e-barzh, ha rhein: berañ) a zo un termen hidrologiezh hag a arouez ar rannvroioù gant redoù-dour ha n'eont ket betek ar mor, abalamour d'an douar plat-tre, pe abegoù all evel menezioù tro-dro.
Ar pezh a c'hell bezañ glaveier hag a erru e-barzh ar redoù-dour-se ned a kuit nemet dre aezhenniñ, pe neuze lonket gant an douar.

## Liammoù diavaez

* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Palantines, 2012, p.493a.
# Enez Thasos

Enez Thasos (Θάσος e henc'hresianeg hag e gresianeg a-vremañ) zo un enezenn veneziek er biz da zouar-bras Hellaz, 8 km eus Trakia, er c'hornôg da enez Samotraki. Poblet e voe gant tud deuet eus Paros en 680 kent JK.
# Eos

Eos (Έως pe Αύως e henc'hresianeg) a oa un Ditanez, doueez tarzh an deiz ha mamm an Anemoi, an avelioù, e mojennoù kozh Hellaz. Klotañ a ra gant Aurora gant ar Romaned.

## Mojenn

Merc'h eo da Hyperion ha Theia, ha c'hoar eo da Helios (an Heol) ha da Selene (al Loar).
Dimezet eo da d-Tithon, ha gantañ e krou Memnon hag Emathion. Karet he deus Ares, ha gant-se he deus sachet warni kasoni Afrodite. Kondaonet eo bet gant an doueez da vezañ atav e karantez, gwashat planedenn.

## He c'harantezioù

E-touez ar re a garas:
* Orion,
* Kefalos
* Aiolos, doue an avelioù
* an Titan Astraios, a grou ganti ar pevar avel (Boreas, Notos, Euros ha Zefyros), hag ar stered.
Emañ o chom e-tal Okeanos, a zalc'h bed an dud. Bemdez, pa vez ar c'houlz d'an noz da echuiñ, e kuita gwele Tithon, hag en he c'harr e red war-zu an Oabl da gemenn d'an doueed donedigezh he breur Helios. Hervez Homeros e vez Eos gantañ a-hed e zevezh. Da noz e tiskenn eus Olympos da vont d'ar gêr, ha ganti e vez an Eurioù. En trajediennoù e klot gant Hemera, an deiz.
Alies e vez graet ῥοδοδάκτυλος / rhododáktylos (bizied ar roz) anezhi, pe κροκόπεπλος / krokópeplos (sae safranek) pe c'hoazh ἠριγένεια / êrigéneia (bugel ar beure).
War al listri pri e vez divaskell peurvuiañ. A-wechoù ivez he gweler gwisket gant ur ouel hag azezet en ur c'harr sachet gant pevar a gezeg.
# Epikuros

Ur prederour e oa Epikuros (henc'hresianeg: Ἐπίκουρος, Epikouros) (eus 342 pe 341 da 270 kent Jezuz-Krist). Diazezet e voe an epikuriegezh a-ziwar e soñjoù, unan eus ar skolioù a-bouez eus prederouriezh Henc'hres.
# Epimetheüs

Epimetheüs (Ἐπιμηθεύς e henc'hresianeg, « an hini a soñj war-lerc'h ») zo un Titan e mojennoù Hellaz kozh, mab da Iapetos ha Themis, pe d'an Okeanidenn Klymene, ha breur d'an Ditaned Atlas, Menoitios, ha Prometheüs (an hini a wel a-raok).
Krouer al loened eo-eñ.

## Daou vreur

Meneget e vez an daou vreur Prometheüs hag Epimetheüs dreist-holl, an hini fin hag an hini genaouek, daou Ditan a zo patromoù an dud.

## Pandora

Degemennet e oa gant e vreur Prometheüs e oa dañjerus degemer profoù digant an doueed, met kemer a reas Pandora koulskoude, kinniget dezhañ gant Hermes. Pandora e oa ar vaouez varvel gentañ, perzhioù mat e-leizh dezhi, hag hec'h anv a vije da gompren evel « an holl zonezonoù ». Met korvigell zo ivez en he c'halon. Ur jarl pe ur voest zo bet roet dezhi gant Hermes, hag enni holl walennoù ar bed, gant difenn dezhi he digeriñ. Met ranell eo Pandora, digeriñ a ra ar voest hag ar gwalennoù da redek dre ar bed.
Ur verc'h o doe, Pyrra hec'h anv, a zimezas d'he c'henderv Deukalion, mab Prometheüs.

## Pennadoù kar

* Prometheüs
* Pandora

## E lennegezh an Henamzer

* Apollodoros, Bibliotheke I, 2, 3.
* Hesiodos, Theogonia (gwerzennoù 510-515).

## Levrlennadur

* Kerenyi, Karl, 1951. The Gods of the Greeks, pp 209ff.
* Graves, Robert, (1955) 1960, The Greek Myths 39.a-j

## Notennoù

* ↑ Kerenyi, 1951, p 207

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Erec'htonios

Erec'htonios (a zo Ἐρεχθόνιος / Erekhthónios e henc'hresianeg) a oa pevarvet roue Aten hervez mojennoù kozh Hellaz. Ret eo diwall da zroukveskañ e anv gant hini e vab-bihan Erec'hteüs.

## Mojenn

Hervez ar vojenn deuet betek ennomp a-drugarez da Homeros e oa mab da Hefaistos ha d'an Douar, Gaia (« mab an douar ed », en Ilias, II, 548).
Un deiz e klaskas an doue gwallañ e c'hoar Atena : sper a gouezhas war morzhed an doueez, ha hi ha torchañ gant gloan hag a daolas d'an douar. Eus Gaia, an douar, e voe ganet Erechthonios (diwar ἔριον / érion, gloan, ha χθών / khthốn, douar).
Hervez oberourien arall eo ur bugel didad ganet eus an Douar. Bugel hanter-den ha hanter-naer, evel Kekrops e oa.
Dastumet e voe ar bugel gant an doueez Atena ha savet ganti. Gouez da Hyginus e voe lakaet gant an doueez en un arc'h, ha roet da verc'hed Kekrops, gant gourc'hemenn da chom hep he digeriñ. Hag evel-just ne sentas ket ar merc'hed, ha pa zigorjont an arc'h e voent ken spontet o welout ar bugel m'en em daoljont diwar-lein an Akropolis (peadra da souezhiñ pa ouzer e oa ken hiron all o zad).

## Levrlennadur

* Nicole Loraux :
** Les Enfants d'Athéna. Idées athéniennes sur la citoyenneté et la division des sexes, Seuil, coll. « Points / Essais », Paris, 1990 (ISBN 2020124688),
** Né de la terre. Mythe et politique à Athènes, Seuil, coll. « La Librairie du XX$^e$ siècle », Paris, 1998 (ISBN 2020282402).
# Erebos

Erebos (Ἔρεϐος / Erebos e henc'hresianeg, Erebus e latin), a oa al lec’h teñvalañ ha pellañ eus an Ifernioù, ha war un dro ar stêr a dremen dre al lec'h teñval-se.
Dont a reas da vezañ un dudenn, mab da C'haos ha breur da Nyks. O-daou int tad ha mamm da Aither (lein an oabl) hag Hemera (an Deiz).

## Menegoù

Anv zo anezhañ e Theogonia Hesiodos. Hervez Hyginus e oa tad Geras.

## Ifernioù

Skoazell a roas d’an Ditaned pa emsavjont enep d’an doueed hag abalamour da se e voe skoet en Ifernioù, troet e stêr, hag en ul lec'h teñval, etre bed ar re vev hag an Hades, ma rank ar re varv tremen.

## Hag ivez

* Menez Erebus eo anv ar menez-tan en enez Ross en Antarktika.
* Erebus eo anv romant Shaun Hutson embannet e 1984.
* Erebus zo anv un demon er skornegi el levr Book of the New Sun gant Gene Wolfe.
* Meneget eo anv Erebus e barzhoneg Shakespeare deuet da vezañ ur ganaouenn gant Ralph Vaughan Williams:
          "The man that hath no music in himself,
          Nor is not mov'd with concord of sweet sounds,
          Is fit for treasons, stratagems and spoils;
          The motions of his spirit are dull as night
          And his affections dark as Erebus:
          Let no such man be trusted."
# Erifyle

Erifyle (Ἐριφύλη /Eriphúlê e henc'hresianeg) a oa merc'h da dTalaos, c'hoar Adrasto. Dimeziñ a reas da Anfiaraos eus Argos. Profet e voe dezhi tro-c'houzoug an doueez Harmonia gant Polynikes evit ma lakfe he gwaz d'ober brezel ar Seizh a-enep Thebai. Lavarout a reas neuze da Amfiaraos kemer perzh en aloubadenn a grog ganti mojenn ar Seizh a-enep Thebai, petra bennak ma ouie-hi e varvje er brezel. Brezel a reas he gwaz, ha mervel eno. Kent mervel e c'houlennas Amfiaraos ouzh e vibien Alkmaion hag Amfiloc'hos tennañ dial eus e varv. Gant he mab Alkmaion e voe lakaet Eurifyle d'ar marv.
# Eris (doueez)

Eris (Ἔρις e henc'hresianeg), a oa merc'h da Nyks (an Noz), e mojennoù Hellaz kozh, ha n'he doa tad ebet.
Hervez un doare all e oa merc'h da Hera, ha krouet e voe ganti pa stokas he mamm ouzh ur vleunienn. C’hoar e oa da Ares, ha gevellez dezhañ.
Klotañ a ra gant an doueez roman Discordia, an Dizemglev. Ar skeudenn gontrol dezhi eo Harmonia, a zo Concordia e latin.
En Ilias ez ae gant he breur Ares, doue ar brezel, en aervaoù, ha c’hwezhañ a rae kasoni etre ar vrezelourion. Tennañ a ra neuze da Enyo.
Naered eo he blev, labezet a wad eo he dilhad, hag un naer a vez ganti en he dorn.

## Brezel Troia

Dre ma oa droug enni abalamour ma ne oa ket bet pedet da eured Thetis ha Peleüs e taolas da bParis un aval-aour skrivet warnañ Ἡ καλὴ λαϐέτω, hê kalề labétô (da reiñ d’an doueez vravañ): an aval a zizemglev-se eo a voe kaoz da vrezel Troia (gwelout barnadenn Paris).

## Troioù all

Gant Ares e kemeras perzh e brezel al Lapited a-enep an dud-varc'h.
Kemer a reas stumm Rea hag en ur c'harr sachet gant leoned e vroudas Dionysos d'en em gannañ gant Lykourgos.

## He bugale

Engehentañ a reas ur ribitailh bugale gwalloberius : an Naon, Lete (an Ankoun), an Algea (ar Boan), ha nouspet hini all.

## Ger

* Eristik a vez graet ivez eus arz an daelañ.
* Eris zo ivez anv ur blanedenn gorr, anvet diwar he lerc'h.
# Erythrai

Erythrai (Ἐρυθραί, Erythrai e henc'hresianeg, Erythrae e latin), a oa unan eus 12 kêr Ionia, en Anatolia, bodet er C'hevre ionian, war aod Mor Egea, dirak Enez C'hios. Chom a ra an dismantroù anezhi, e-kichen ar gêriadenn a oa Lidri e gresianeg a vremañ, hag a zo Ildiri e Turki hiziv.

## Gerdarzh

Dont a ra an anv eus hini Erythros, mab da Radamanthys, roue Kreta, a ziazezas an drevadenn; Kretiz eta e vije bet an annezidi gentañ. En amzer Kleopos, mab da gKodros, e voe kaset tud a bep kêr eus ar c'hevredad da annezañ Erythrai.

## Sibylla ha tud all

Brudet e oa Erythrai dre ziv velegez: an eil a oa anvet Sibylla gant Strabon, eben a oa anvet Athenais en amzer Alesant Veur.
Herakleides Erythrai a oa ur mezeg eus skol Herofil en amzer Strabon.

## Dismantroù

En aber ar stêr Aleos e oa Erythrai. Chom a ra dismantroù eus ar porzh, eus ar mogerioù kêr, un nebeud straedoù, bezioù, temploù, hag ar c'hoariva.
# Euboia

Euboia (Εὔϐοια / Eúboia, en henc'hresianeg; Εύβοια / Évvia e gresianeg a-vremañ, ha Negroponte en italianeg) eo brasañ enezenn Mor Egea hag eil brasañ enezenn Gres. Dirak Attika ha Beotia emañ, en tu all d'ur vrec'h-vor anvet Euripos.
180 km hed zo dezhi ha 4 167 km². 218 032 a dud a oa enni o chom e 2005. Mont a ra d'ober nomos Euboia, ha bez' ez eo ur rann eus periferia Kreiz-Gres.
# Europa (merc'h Okeanos)

    Diwar-benn ur briñsez anvet Europa eo ar pennad-mañ. Tud all zo bet anvet evelti, sellit ouzh Europa (disheñvelout).
Europa (Εὐρώπη / Eurôpê e henc'hresianeg) a oa ur verc'h da Okeanos ha da d-Tethys. Un Okeanidenn eo eta, unan eus an Okeanidezed niverus.
Hervez Theogonia Hesiodos eo ganti e vez degaset glav war zouar Europa, ar c'hevandir.
Hi a c'hallfe bezañ an hini he deus roet hec'h anv d'ar c'hevandir eta, met n'eus ket a emglev war ar poent-se.

## Gwelout ivez

* Europa (merc'h Agenor),
* Europa (merc'h Tityos).
# Europa (merc'h Agenor)

    Diwar-benn ur briñsez anvet Europa eo ar pennad-mañ. Re all zo bet anvet evelti, sellit ouzh Europa (disheñvelout).
Europa (Εὐρώπη / Eurốpê e henc'hresianeg, latinekaet en Europa) a oa ur briñsez a Fenikia, merc'h da Agenor, roue Tir, ha de bried Telefassa, ha c'hoar da g-Kadmos, hervez mojennoù Hellaz kozh.
Hi a voe an hini he dije roet hec'h anv da gevandir Europa hervez lod. Hervez lod all e vije kentoc'h Europa (merc'h Okeanos).

## Mojenn

Skrapet e voe war an aod e Sidon gant Zeus, a oa tostaet dindan neuz un tarv gwenn evit chom hep he spontañ ha hep bezañ gwelet gant e wreg warizius (peadra a oa pa weler niver e vugale amañ hag ahont), an doueez Hera. Hag Europa da sevel war e gein. Hag eñ da vont er mor ganti, ha d'he c'has betek Kreta (pe en hanternoz d'ar Bosfor hervez mojennoù zo), rak gant a vuan ma'z ae Zeus ne oa ket Europa evit diskenn diwar e gein. War-lerc'h e voe ganet ganti:
* Minos,
* Radamanthys (a voe barnerien en Ifernioù o-daou)
* Sarpedon (nemet hervez Homeros e vije mab da Laodameia kentoc'h).
Diwezhatoc'h e voe roet Europa gant Zeus da roue Kreta, Asterion.

## Steredeg

Steredeg an Tarv a ra dave, a-hervez, da skrapadeg Europa.

## En arzoù

Meur a arzour, evel Darius Milhaud, ha livourien dreist-holl evel Tizian, Veronese, Rembrandt, a zo bet awenet gant mojenn Europa.
* Europa hag an tarv, gant Gustave Moreau.
* Skrapadenn Europa gant Tizian (1559-1562)
* Skrapadenn Europa gant Antonio Carracci.
* Skrapadenn Europa gant Rembrandt.

## Pezhioù

Gwelout a reer Europa war bezhioù 2 euro e Gres, Italia ha Kiprenez.
* Europa skrapet gant Zeus e stumm un tarv, war ur pezh 2 euro eus Gres

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Mojenn Europa
# Europa (merc'h Tityos)

    Diwar-benn ur briñsez anvet Europa eo ar pennad-mañ. Tud all zo bet c'hoazh, sellit ouzh Europa (disheñvelout)
Europa (Εὐρώπη / Eurôpê e henc'hresianeg) a oa merc'h d'ar Ramz Tityos. Digant an doue Poseidon, he doa bet ur mab, Eufemos, a voe unan eus an Argonaoted.
# Eufrosyne

Eufrosyne (Ευφροσυνη /Euphrosúnê e henc'hresianeg, da lavarout eo « Levenez »), pe Euthymia (Εὐθύμία /Euthúmia « Fiziañs » ) a oa unan eus ar C'haritezed e mojennoù Hellaz kozh.
Evel he c'hoarezed e oa merc'h da Zeus ha d'an Okeanidenn Eurynome, pe da Eunomia, unan eus an Eurioù. Hervez Caius Julius Hyginus avat, e oa merc'h da Erebos ha da Nyks, ha c'hoar da Aglaia ha da Dhalia. Peurvuiañ e soñjer e oa ar c'hoar etrehenañ, etre Thalia hag Aglaia.
Arouez al levenez en he barr e oa, ar chervad, ar galonegezh, ar fiziañs, ar blijadur da vevañ.

## Pennad kar

* Eufrozina, anv-badez slavek
# Eurybia

Eurybia (e henc'hresianeg : Εὐρύβια / Eurúbia, pe Εὐρύβιη /Eurúbiê) a oa un doueez eus ar mor, eus ar rummad koshañ. Merc'h e oa da C'haia ha Pontos. Pevar breur he doa : Nereüs, Forkys, Thaomas, ha Keto.
Dimezet e oa d'an Titan Krios, a oa hantervreur dezhi.
Mamm e oa d'an Ditaned Astraios, Pallas ha Perses.

## Eurybia all

Un Eurybia all a oa merc'h d'ar roue Thespios. Ur bugel he doe gant Herakles.
# Eüterpe

Eüterpe a oa unan eus an nav Muzez, anvet ivez Merc'hed an Awen, e mojennoù Hellaz kozh. Merc'h e oa da Zeus ha Mnemosyne.

## An anv

Εὐτέρπη / Eütérpê eo an anv e henc'hresianeg, ha talvezout a ra «a oar plijout», eus ar ger εὖ / eũ, «mat» ha τέρπω / térpô, «plijout».

## Doueez

Doueez ar Sonerezh e oa. Ur fleüt a veze ganti, an aulos, bet ijinet ganti. Diwezhatoc'h e plijas da livourien zo reiñ dezhi binvioù all, paper sonerezh. Ur gurunennad vleunioù a veze war he fenn pa veze da-heul an doue Dionysos.
War bez Frédéric Chopin, e bered ar Père-Lachaise e Pariz, he gweler o ouelañ.
* Eüterpe, gant François Boucher
* Eüterpe hag Ourania, darn eus un daolenn gant Pompeo Batoni
* Poltred Markizez Santa Cruz, gant Francisco de Goya. En Eüterpe emañ ar varkizez.
* Eüterpe, gant Camille Roqueplan (1803-1855).

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Fidias

Fidias (pe Feidias) (Φειδίας e henc'hresianeg) (wd. 480 kt J.-K. - wd. 430 kt J.-K.), mab da C'harmides (arabat faziañ gant ar C'harmides arall a gemeras perzh e tiranelezh Aten), a oa ur c'hizeller en Hellaz an Henamzer, ar gwellañ eus kizellerien an Henamzer zoken, a lavarer.
# Filostratos

Filostratos (Φιλόστρατος / Philóstratos e henc'hresianeg, latinekaet e Philostratus), zo anv sofegourien en Hellaz kozh da vare an Impalaeriezh roman.
   * Buhez ar sofegourien,
   * Buhez Apollonios Tyana.
* Filostratos Lemnos (ganet war-dro 190) : niz moarvat da Filostratos Aten. Anvet ivez "Philostratus kozh" evit e zisheñvelout diouzh ar re all, ha dreist-holl diouzh
* Filostratos Yaouank (ganet war-dro 220) : moarvat mab-bihan da Filostratos Lemnos.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Eusebius Caesarea

Eusebius Caesarea, e henc'hresianeg Eusebios o Kaisareias (Ευσέβιος ο Καισαρείας), (war-dro 260–339) a oa un doueoniour hag un istorour-an-iliz e penn kentañ ar IV$^e$ kantved. Arc'heskob Caesarea Maritima, e Palestina, e oa. Anavezet eo ivez evel Eusebius Pamphili, da lavarout eo Eusebius [kile] Pamphilus.
N'eo ket anavezet evel unan eus Tadoù an Iliz met a bouez bras eo e skridoù evit anavout tri c'hantved kentañ istor an iliz kristen. Un istor koshoc'h, bet skrivet gant Hegesippus, zo meneget gantañ, nemet kollet eo bet.

## Liammoù diavaez
### En-linenn
#### (en)

* Historia Ecclesiastica
* Contra Hieroclem
* Demonstratio Evangelica
* Encomium of the Martyrs
* History of the Martyrs in Palestine
* Onomasticon
* Praeparatio Evangelica
* Theophania
* To Carpianus
* Letters

### Liammoù arall

* Eusebius of Caesarea
* Encyclopaedia Britannica, Eusebius of Caesarea
* Diwar-benn istorourien gristen an Henamzer
* EarlyChurch.org.uk. Levrlennadur.
# Firmicus Maternus

Julius Firmicus Maternus a oa ur skrivagner latin eus ar IV$^e$ kantved.

## Buhez

Genidik e oa eus Siracusa, e Sikilia, war dro ar bloavezhioù 300-310. Bevañ a reas da vare Kustentin Iañ hag an impalaerien a zeuas war e lerc'h. Un astrologour brudet e oa ha barrek e oa war an henc'hresianeg. Treiñ a reas ouzh ar gristeniezh.

## Oberennoù

* Mathesis (fin 337)
* De Errore Profanarum Religionum (etre Mezheven 343 ha 18 Genver 350 ; ent-resis war dro 346)

## Notennoù

* ↑ Robert Turcan : L'erreur des religions païennes. Belles Lettres Paris 1982, pp. 24-26
# Flegyas

Flegyas (Φλεγύας / Phlegúas e henc'hresianeg), mab d'an doue Ares ha da C'hryse, a oa roue al Lapited.
Daou vugel en doa: ur mab, Iksion, hag ur verc'h, Koronis, a voe serc'h da Apollon.

## Mojenn

Pa oa brazez e verc'h Koronis eus he mab ec'h orgedas ouzh Isc'hys, mab Elatos. Pig pe vran a gan, hag ur vran a yeas da gontañ an doare da Apollon. Hag an doue dogan da gas e c'hoar, ar werc'hez Artemis, da lazhañ Koronis gant he saezhoù.
Flegyas, a oa dirollet gant ar gounnar, a yeas da c'hwezhañ an tan e templ Apollon e Delfi, un dra ha ne blijas ket tamm da Apollon, ma lazhas e dad-kaer.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Fleioüs

Fleioüs (Φλειοῦς /Phlioús e henc'hresianeg, Phlius e latin) a oa ur geoded-stad, pe ur polis eus Henc'hres, war glann ar stêr Asopos, en Argolis, e ledenez Peloponnez, er c'hreisteiz da bolis Sikyon, er mervent da Gorinthos.
Fliasia a lavarer peurvuiañ eus ar c'horn-bro en-dro da gêr.
# Fokis

Fokis (Φωκίς / Phôkís e henc'hresianeg, Φωκίδα / Fokídha e gresianeg hon amzer) zo ur rannvro e-kreiz Hellaz er c'huzh-heol da Boiotia, a zo bet a bouez en istor ar vro, Delfi e oa ar gêr bouezusañ enni.
# Foroneüs

Foroneüs (henc'hresianeg : Φορωνεύς / Phorôneús) e oa anv an den kentañ war an doua,r hervez mojennoù Hellaz kozh, ha roue Argos.
Kontet e oa da vezañ mab d'an doue-stêr Inac'hos ha d'an nimfenn Melia.
Pried e oa d'an nimfenn Kerdo, ha bugale o doe : Kar, Pelasgos, Iasos, Agenor.
# Giges (Lidia)

Giges (henc'hresianeg : Γύγης / Gúgês) a oa roue Lidia, en Azia Vihanañ, hervez ar vojenn hellazek. Ren a reas war-lerc'h Kandaules.

## Istor

Mab e oa d'ar priñs Mermnas. Roue e vije bet etre -708 ha -687, marvet e vije etre -680 ha -648 ; hervez an istorour Michael Grant n'eus ket da veskañ ar roue hag ar mesaer meneget e-barzh Ar Republik gant Platon.
Hervez Herodotos e oa ur goafer (‘αἰχμοφόρος’) e-touez gwarded ar roue Kandaoles. Lazhañ a reas ar roue, mab da v-Mirsos.
E vab Ardis a renas war e lerc'h.

## Mojennoù

Hervez Herodotos e oa sot ar roue Kandaules gant e bried. E-touez e genlabourerien e oa ur priñs, anvet Giges. Un deiz ...

### Platon

Hervez Ar Republik, oberenn Platon, en devoa Giges, ur mesaer yaouank, kavet ur walenn war gorf ur ramz marv. Hag eñ da gemer ar walenn hag a oa ur walenn hud (mojenn gwalenn Giges), dezhañ da vout diwelus. Ganti ez eas da gousket gant gwreg ar roue. Goude-se en em glevas gant ar rouanez da lazhañ ar roue ha da gemer ar galloud.

## Lennegezh

Mojenn gwalenn Giges zo meneget e-barzh Ar Republik, gant Platon.
* Giges o lazhañ ar roue Kandaoles, gant Pittoni.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Giovanni Argiropulo

Giovanni Argiropulo (ganet war-dro 1400 e Kergustentin ha marvet e 1487 e Roma a gelenne henc'hresianeg ha lennegezh Hellaz en Italia. Ur perzh bras en deus bet en azginivelezh ar sevenadur klasel e kornôg Europa er XV$^{vet}$ kantved, p'en deus troet kalz testennoù e latin.
# Glaokos

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Glaokos (Γλαῦκος / Glaũkos e henc'hresianeg) a zo anv meur a zen pe zoue e mojennoù Hellaz kozh:
* Glaokos (doue), un doue a ren war ar mor,
* Glaokos (mab Minos), roue Kreta.
* Glaokos (Korinthos), mab da Sisyfos, roue Korinthos,
* Glaokos (Lykia), mab da Hippoloc'hos, brezelour likian e brezel Troia
* Glaokos, un aremour, eus ar VII$^{vet}$ kantved kt JK
# Glaokos (mab Minos)

Glaokos (Γλαῦκος e henc'hresianeg, “skedus”) a oa mab d'ar roue Minos, roue Kreta, ha d'e wreg Pasifae.
Breur eo eta da Androgeos, Ariadne, Faidra, Deukalion, Katreüs, Akakallis ha Ksenodike.

## Mojenn

Un deiz e oa o c'hoari, gant ur volotenn pe ul logodenn, ha setu eñ steuziet kuit a-greiz-holl. Beuzet e oa en ur jarlad mel ha ne oa ket bet kavet e gorf. Mont a reas e dud da welet orakl Delfi, hag a lavaras dezho: Ul loen burzhudus zo ganet en ho touez: an hini a gavo ouzh petra eo heñvel e gwirionez a gavo ar bugel hag a roio buhez dezhañ en-dro.
Soñjet e voe neuze en annoar ganet e-touez chatal Minos : honnezh a gemme he liv teir gwech bemdez: gwenn e veze da veure, ruz da greisteiz, ha du da noz.
Goulennet e voe kuzul digant an diouganer Polyidos a lavaras : « Heñvel eo al loen-se ouzh ur vouarenn o tareviñ ! », ha Minos d'e gas war-lerc'h e vab kollet. Pa deuas Polyidos en-dro gant korf ar bugel e voe goulennet outañ reiñ buhez dezhañ en-dro ha pa n'halle ket e voe lakaet en ur bez gant korf ar bugel.