OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Delwenn ar Frankiz

Ar Frankiz o sklêrijennañ ar bed (Liberty Enlightening the World), brudetoc'h evel Delwenn ar Frankiz (Statue of Liberty), a zo unan eus brudetañ monumantoù kêr New York. War Enez Liberty emañ an delwenn, er c'hreisteiz da Vanhattan, en aber ar stêr Hudson, damdost da Ellis Island. Profet eo bet delwenn ar frankiz d’ar Stadoù-Unanet get ar C’hallaoued e 1886, evit lidañ kant vloaz disklêriadur dizalc'hded Amerika hag evel un arouez eus ar vignoniezh etre an div vroad. Lid-envel an delwenn a oa bet d'an 28 a viz Here 1886, gant prezidant Stadoù-Unanet Amerika, Grover Cleveland. Kizellet eo bet get Frédéric-Auguste Bartholdi eus Kolmar. Choazet eo bet get an arkitekt Eugène Viollet-le-Duc get petra e vo savet delwenn ar frankiz. Oc’hpenn bout monumant brudetañ New York eo deuet an delwenn-mañ da vezañ simbol ar Stadoù-Unanet hag ar Frankiz.
Diazezet eo ment, dalc'h, ha doare sevel Delwenn ar Frankiz war doare Keurzelwenn Rodos hervez soñj an ijinourien. Unan eus an dave brudetañ d'ar geurzelwenn eo ar varzhoneg "The New Colossus" skrivet gant Emma Lazarus, e 1883 hag engavet war ur bladenn sibiliet ouzh sichenn Delwenn ar Frankiz e porzh New York.
92,99m eo he ment, gant ar sichenn. Lakaet eo bet war roll ar Glad bedel gant an Unesco e 1984.

### An delwenn

| Dirak Manhattan Enez Liberty Gwelet eus Battery Park Gwelet eus ar vulzun da Ellis Island | Not like the brazen giant of Greek fame, With conquering limbs astride from land to land; Here at our sea-washed, sunset gates shall stand A mighty woman with a torch, whose flame Is the imprisoned lightning, and her name Mother of Exiles. From her beacon-hand Glows world-wide welcome; her mild eyes command The air-bridged harbor that twin cities frame. "Keep, ancient lands, your storied pomp!" cries she With silent lips. "Give me your tired, your poor, Your huddled masses yearning to breathe free, The wretched refuse of your teeming shore. Send these, the homeless, tempest-tost to me, I lift my lamp beside the golden door! |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Delta (lizherenn)

Pevare lizherenn al lizherenneg c’hresianek eo delta δέλτα (Δ, δ) hag a dalvez 4 hervez ar sistem niverenniñ gresianek.
Distaget e vez LFE [d] e gresianeg klasel ha [ð] e gresianeg a-vremañ.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn fenisek dalet . War-lerc'h e oa bet diorroet ivez al lizherennoù latin D ha kirillek Д ([d]) diwar al lizherenn c'hresianek-mañ d'he zro.

## Implijoù all

An anv delta a roer ivez da aberioù stêrioù zo. Gwelout Delta (stêr).
# Deltarhynchus flammulatus

Deltarhynchus flammulatus :
| Deltarhynchus flammulatus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Genad : | Deltarhynchus |
| Anv skiantel ||
| Deltarhynchus Ridgway, 1893 ||
| Anv skiantel ||
| Deltarhynchus flammulatus (Lawrence, 1875) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Deltarhynchus flammulatus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Myiarchus flammulatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1875) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895). Ar spesad nemetañ er genad Deltarhynchus an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e mervent ha kreisteiz Mec'hiko.

## Liammoù diavaez

* (en) Deltarhynchus flammulatus el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Deltarhynchus flammulatus e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Deltarhynchus flammulatus el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Deltarhynchus flammulatus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Delta Amacuro

Delta Amacuro zo unan eus stadoù Venezuela ha Tucupita eo ar gêr-benn anezhi.
# Delwenn Wikipedia

Ar Monumant en enor da Wikipedia (e saozneg Wikipedia Monument, e poloneg Pomnik Wikipedii) zo bet savet e Słubice e Polonia. Krouet eo bet an delwenn gant Mihran Hakobyan en enor d'ar re a gemer perzh en holloueziadur Wikipedia.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mattew Day, « Polish town to build statue honouring Wikipedia », The Daily Telegraph, 10 Here 2014.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Delwenn

Un oberenn arz stummet diwar labour ar c'hizelloù eo un delwenn (liester : delwennoù) dezhi ar perzh bezañ arvestet he holl tuioù. Graet e vez gant ur c'hizeller pe ul delwennour. Arz kzizellañ an delwennoù a zo an delwennerezh, met gant kizellerezh e vez graet eus arz ar sevel an delwennoù d'an aliesañ. Evit enoriñ un den illur pe evit dispakañ arouezioù eo bet graet an delwennoù abaoe ar Ragistor. Hiziv e vez savet delwennoù dihervez evel ma vez graet gant meur a livour.

## Delwennoù gant perzhioù dibar
### Dre o implij

* delwenn-gañv
* delwenn-led

### Dre o stad

* Emañ an delwenn unmaen uhelañ e India (e kêr Shravanabelagola) dezhi an uhelder 17 metr

## Roll an delwennourien bennañ

* Frédéric Bartholdi
* Armel Beaufils
* Michelangelo Buonarotti
* Antonio Canova
* Camille Claudel
* Pierre-Jean David d'Angers
* Fidiaz
* Jean Fréour
* Alberto Giacometti
* Jean-Antoine Houdon
* Aristide Maillol
* Auguste Rodin
# Delwenn Arzhur III war varc'h

Delwenn Arzhur III war varc'h zo un delwenn arem d'an dug Arzhur III, graet gant ar c'hizeller Arthur Le Duc e 1903, ha staliet abaoe 1905 e kêr Gwened, dirak an ti-kêr.
# Delwenn Napoleon e La Roche-sur-Yon

Un delwenn d'an impalaer Napoleon Iañ, aozet e 1854 gant Émilien de Nieuwerkerke (1811-1892) zo war ar blasenn Napoleon e La Roche-sur-Yon, e Vendée, dirak an iliz Saint-Louis, ma weler Napoleon war e varc'h hag o sellout outi.

## 2020

E dibenn Mezheven 2020 e voe livet an delwenn e ruz, abalamour da adsavidigezh ar sklaverezh gant ar jeneral Napoleone Buonaparte e 1902.

## Liamm diavaez

* Ouest-France, 26/06/2020
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Botez

Ur votez zo ur pezh dilhad da wiskañ an troad.
Botoù a bep seurt zo, hervez an danvez anezho, hervez o ment, izel pe uhel, hervez an doare ma wiskont an troad:
* gwechall e Breizh-Izel ne veze graet kemm nemet etre botoù-lêr ha botoù-koad
* hiriv e komzer eus sandalennoù, heuzoù, ha re all.
Darn a vez gant lasoù, re all dilas.
Komz a reer eus reiñ taolioù botoù d'un dra bennak.

## Pennadoù kar

* botez-koad
* botez-riklañ
* botez-ruilh
* seul
# Both sides the Tweed

Both sides the Tweed zo ur ganaouenn saoznek diwar-benn ar feuremglev-unvaniñ etre Bro-Skos ha Bro-Saoz e 1707. Kempennet eo bet ar gerioù gant Dick Gaughan ha kanet e vez gantañ war un ton savet gantañ. Savet e voe e 1979 hag embannet e 1981 en albom Handful of Earth. Gant Emmylou Harris eo bet kanet ivez.
Brudet e voe dreist-holl goude enrollet gant al laz Capercaillie en o albom Sidewaulk.

## Liamm diavaez

* Kanet gant Dick Gaughan hag Emmylou Harris
# Boterdiep

Boterdiep :
| Boterdiep e kêr Zuidwolde ||
| Statud | ? |
| Hirder | 25 km |
| Gobari | ? |
| Uhelder | ? m |
| Skluz | ? |
| Savet e | 1625 |
| Digoret e | ? |
| Prestour | ? |
| Ijinour | ? |
| Penn-kentañ | porzh Uithuizen |
| Fin | Van Starkenborghkanaal e Noorderhoogebrug |
| A dreuz | Groningen |
| Stad | Izelvroioù |
| kanol ||
Boterdiep (Botterdaip e rannyezh Groningen) a zo ur ganol e proviñs Groningen en Izelvroioù.
Gwelout : Listenn kanolioù an Izelvroioù
# Botricello

Botricello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
# Botez-ruilh

Ar botoù-ruilh, pe botoù-rodek, a zo botoù hag a lakaer da ruilhal, war an hent pe un dachenn gompez bennak.
# Botija (Cáceres)

Botija a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Botlic'heg

Ur yezh kaokazek ar biz eus skourr ar yezhoù andiek eo ar botlic'heg (botlikh) komzet gant 3.000 den e Dagestan

## Gwelet ivez

* Yezhoù kaokazek
# Botoha

Botoha zo ur bourk bihan, e kumun Sant-Nikolaz-ar-Pelem.
Dont a rafe anv Botoha eus "bod" (ti) hag anv sant Doha, eskob er V$^{vet}$ kantved, anvet ivez Docco pe Doac.
Meneget eo an anv adalek 1316 (Bothoua). Botouha en 1368 ha Botoha e 1407.

## Anv

̈* Erwan Vallerie (1995) ː Boduem ?, 1270; Bothoua, 1316; Botouha, 1368; Botoha, 1407; Boutouha, 1413; Bothoydoy ? 1420; Bothoua, 1516; Botouha, 1536; 1574; Boutoha, 1630.

## Ardamezioù

* gwelout Sant-Nikolaz

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Botoha e 1790 diwar ar barrez katolik ha lakaet e voe da benn-kanton

### XIX$^{vet}$ kantved

* 1836 : Sant-Nikolaz a voe lakaet da benn ar gumun.

### XX$^{vet}$ kantved

* Ur skol a voe digoret er bourk e 1931, hag a voe serret e dibenn Mezheven 1977.

## Monumantoù ha traoù heverk

Anavet eo Botoha dreist-holl abalamour d'ar Mirdi ar Skolioù war ar Maez a zo bet digoret eno gant Michel Sohier e 1994.

## Tud

* Ana Sohier.

### Ardamezeg ar familhoù

| de Beaucours Aotrounez al lec'h se | En gul e zri sparfel en argant, pigoset, iziliet ha grizilhonnet en aour |
| de Becmeur Aotrounez Loqueltas | En argant, e binenn diframmet c'heotet |
| de Malestroit Aotrounez Beaucours | En gul e nav bezantenn en aour, 3, 3, 3. |

## Pennad kar

* Sant-Nikolaz-ar-Pelem.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* 1 2 Cassini - Ehess - Fichenn Sant-Nikolaz-ar-Pelem
# Botez-riklañ

Botoù-riklañ a vez gwisket ouzh an treid evit riklañ war ar skorn.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Ice Skates Virtual Museum
# Emou Baudin

Emou Baudin :
| Aet da get ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Casuariiformes |
| Kerentiad : | Dromaiidae |
| Genad : | Dromaius |
| Anv skiantel ||
| Dromaius baudinianus Shane A. Parker, 1984 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Emou Baudin (Dromaius baudinianus) a oa un evn bras ha dic'houest da nijal. Bevañ a rae war Kangaroo Island (“Enez-Kangourou”), un enezenn e su Aostralia.
Aet e vije da get war-dro 1827 en abeg d'ar chase ha da zistruj e diriad diwar tantadoù an drevadennerien.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket emou Baudin er c'herentiad Dromaiidae (dibab a-vremañ ICO) pe Casuariidae.
# Emou boutin

Emou boutin :
| Un emou boutin. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Casuariiformes |
| Kerentiad : | Casuariidae |
| Genad : | Dromaius |
| Anv skiantel ||
| Dromaius novaehollandiae (Latham, 1790) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An emou boutin (liester : emoued boutin), pe emou Aostralia, a zo ur spesad evned bras ha dic'houest da nijal, Dromaius novaehollandiae an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Casuarius N. Hollandiae (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).

## Boued

Hollzebrer eo ar spesad.

## Annez hag isspesadoù

Hiziv an deiz ne gaver nemet an isspesad D. n. novaehollandiae e douar-bras Aostralia dre m'eo aet da get an tri isspesad all :
* (†) D. n. baudinianus, e Kangaroo Island (Aostralia),
* (†) D. n. diemenensis, e Tasmania,
* (†) D. n. minor, e King Island (Tasmania),
hag int diskaret gant an drevadennerien europat.

## Liammoù diavaez

* (en) Dromaius novaehollandiae el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dromaius novaehollandiae e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Dromaius novaehollandiae el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dromaius novaehollandiae.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Empidonomus varius

Empidonomus varius :
| Empidonomus varius, luc'hskeudennet e Jaú (stad São Paulo, Brazil). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Genad : | Empidonomus |
| Anv skiantel ||
| Empidonomus Cabanis & Heine, 1860 ||
| Anv skiantel ||
| Empidonomus varius (Vieillot, 1818) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Empidonomus varius a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Muscicapa varia (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Empidonomus an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha kemer frouezh bihan ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika a-bezh :
* Empidonomus varius rufinus, e Venezuela, Gwianaoù ha hanternoz ha reter Brazil,
* C. f. varius, eus reter Bolivia da greiz ha kreisteiz Brazil, Paraguay, hanternoz Arc'hantina hag Uruguay.

## Liammoù diavaez

* (en) Empidonomus varius el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Empidonomus varius e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Empidonomus varius el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Empidonomus varius.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Empidornis semipartitus

Empidornis semipartitus :
| Ur par Empidornis semipartitus, luc'hskeudennet en Ouganda. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Muscicapidae |
| Genad : | Empidornis |
| Anv skiantel ||
| Empidornis Reichenow, 1901 ||
| Anv skiantel ||
| Empidornis semipartitus (Rüppell, 1840) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Empidornis semipartitus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.
Anvet e voe Muscicapa semipartita (kentanv) da gentañ-penn (e 1840) gant an naturour alaman Wilhelm Peter Eduard Simon Rüppell (1794-1884) : ar spesad nemetañ er genad Empidornis an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, reoù vihan ha diaskell dreist-holl.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika ar Reter, en un takad hag a ya eus kornôg Soudan da gornôg Kenya ha hanternoz Tanzania.

## Liammoù diavaez

* (en) Melaenornis semipartitus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Melaenornis semipartitus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Empidornis semipartitus el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Empidornis semipartitus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Emou Tasmania

Emou Tasmania :
| Poltred adsavet gant John Gerrard Keulemans Aet da get ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Dromaiidae |
| Genad : | Dromaius |
| Anv skiantel ||
| Dromaius novaehollandiae diemenensis (Le Souef, 1907) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Emou Tasmania (Dromaius novaehollandiae diemenensis) a oa un isspesad, aet da get hiziv, eus Emou Aostralia. Bevañ a rae e Tasmania ma oa en em gavet troc'het diouzh e spesad e diwezh ar Pleistosen goude krouidigezh Strizh-mor Bass. Er c'hontrol d'an emoued all a oa o vevañ en inizi e oa niverus an emou du hag emou Baudin, ar pezh a sinifi n'eus ket bet a emdroadur bras eus ar spesad e-giz ma oa bet en inizi all. Emoued Tasmania n'o deus ket emdroet eta betek dont da vezañ ur spesad disheñvel hag e statud isspesad zoken zo pell a vezañ degemeret gant an holl abalamour ma kaver ar perzhioù a dalvez da lakaat kemm etre emoued Aostralia hag int — ur gouzoug arwenn ha displuñv e-lec'h bezañ du ha pluñvek — e-touez laboused an douar-bras, daoust ma'z eo ral. Hiziv, n'anavezer anezhañ nemet war-bouez e eskern rak kollet eo bet e grec'hin ivez.
Emou Tasmania evel hini Aostralia a zo bet chaseet evel ul loen noazus. Ouzhpenn se eo bet distrujet metoù al laboused-se dre forzh c'hwezhañ an tan er brousgwez hag er pradennoù. Gouzout a reer e oa bet kaset div skouer kroc'hen d'ar British Museum e 1838. Aet eo an isspesad da get war-dro 1850, met n'eo ket resis an deiziad-se : degaset e oa laboused eus Aostralia ur wezh aet isspesad an enez da get (ha marteze memes pa chome un nebeud laboused eus an isspesad), met n'hon eus ket titouroù a-walc'h diwar-benn en emoued degaset e Tasmania da vloaziañ an darvoudoù en un doare resisoc'h. N'ouzer ket eta hag an emou diwezhañ gwelet e frankiz e 1865 hag al labous diwezhañ marvet en ur ganustell e 1873 a oa eus an isspesad-se. Krec'hin ar British Museum a oa miret fall e 1906 ha biskoazh ne voent kavet en-dro. Un trede skouerenn e Frankfurt a oa ur fazi spesad e gwirionez (Steinbacher, 1959).
# Empanada

An empanada a zo ur meuz eus Galiza, Bro-Spagn, Portugal ha Suamerika. Kig pe besked pe vioù pe fourmaj-laezh pe legumaj a vez lakaet e-barzh un dourtenn graet gant toaz.

## An Empanada hervez ar vro
### Galiza ha Portugal

E Galiza ha Portugal ez eo an empanada ur pastez bras, ennañ toun pe sardin pe voru pe lounezhennoù moc'h pe chorizo, mesket gant tomatez, ognon ha kignen. Ur wech poazh e vez troc'het a dammoù bihan.

### Arc'hantina

Da vare ar C'horaiz e vez fardet "empanadas de Cuaresma", toun pe gig-rinkined enno.

#### Tucumán

Er proviñs-se e vez Festival Broadel an Empanada bep bloaz e miz Gwengolo e kêr Famaillá.
# Empenn

An empenn a zo un organ a ren ar reizhiad nervoù kreiz e penn an Den, al loened mellkeinek ha darn eus al loened divellkeinek. Graet eo eus un danvez blot ha damwenn, neuronoù e-leizh ennañ. Serret eo strizh er c'hlopenn, ur seurt boest graet gant eskern plat. Gronnet eo empenn ar mellkeineged gant tri lien-gig, an toagennoù-empenn.
En empenn an Den e kaver div lodenn, an hini bras a zo ar ragempenn hag ur seurt sac'hig a-dreñv dezhañ, an ilpenn e anv. Mont a ra ar mel nervennel er c'horf en ur dremen dre ar mel-livenn.
# Empidonax

Empidonax :
| Empidonax wrightii, luc'hskeudennet e Sisters (Oregon) (Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Anv skiantel ||
| Empidonax Cabanis, 1855 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Empidonax a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Empidonax affinis
** E. a. affinis, bairdi, pulverius, trepidus ha vigensis,
* Empidonax albigularis
** E. a. albigularis, australis ha timidus,
* kelienaer ar wern (Empidonax alnorum),
* Empidonax atriceps,
* Empidonax difficilis
** E. d. cineritius, difficilis hag insulicola,
* Empidonax flavescens
** E. f. flavescens, imperturbatus ha salvini,
* ar c'helienaer kof melen (Empidonax flaviventris),
* Empidonax fulvifrons
** E. f. brodkorbi, fulvifrons, fusciceps, inexpectatus, pygmaeus ha rubicundus,
* Empidonax hammondii,
* ar c'helienaer bihan (Empidonax minimus),
* Empidonax oberholseri,
* Empidonax occidentalis
** E. o. hellmayri hag occidentalis,
* Empidonax traillii
** E. t. adastus, brewsteri, extimus ha traillii,
* kelienaer ar faou (Empidonax virescens),
* Empidonax wrightii.
O c'havout a reer e Norzhamerika, Kreizamerika ha Mec'hiko, c'hwec'h isspesad warn-ugent (26) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tyrannidae/Empidonax (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Mezheven 2018).
* ↑ Kinnig graet gant Divi gKervella er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 5 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg (Kelienaer ar wern | m. | Kelienaered ar wern | Moucherolle des aulnes | Empidonax alnorum (étudié)).
* ↑ Kinnig graet gant Divi gKervella er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 5 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg (Kelienaer kof melen | m. | Kelienaered kof melen | Moucherolle à ventre jaune | Empidonax flaviventris (étudié)).
* ↑ Kinnig graet gant Divi gKervella er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 5 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg (Kelienaer bihan | m. | Kelienaered bihan | Moucherolle tchébec | Empidonax minimus (étudié)).
* ↑ Kinnig graet gant Divi gKervella er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 5 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg (Kelienaer ar faou | m. | Kelienaered ar faou | Moucherolle vert | Empidonax virescens (étudié)).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Emou du

Emou du :
| Un emou du, treset gant Keulemans. Aet da get ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Casuariiformes |
| Kerentiad : | Casuariidae |
| Genad : | Dromaius |
| Anv skiantel ||
| Dromaius novaehollandiae minor Spencer, 1906 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An emou du a oa un evn bras ha dic'houest da nijal, Dromaius novaehollandiae minor (Dromaius ater kent) an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

An hini bihanañ (etre 100 ha 140 cm) eus an emoued e oa hag an hanter skañvoc'h eget an emoued a oa war ar c'hevandir.
Aet e vije da get e penn kentañ an XIX$^{vet}$ kantved en abeg d'ar chase. An emou du diwezhañ a varvas e 1822 e Jardin des plantes Pariz. Degaset e oa bet e 1804 goude ergerzhadeg Nicolas Baudin.

## Annez

Bevañ a rae ar spesad e King Island, un enezenn etre Aostralia ha Tasmania.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket an emou du er c'herentiad Dromaiidae (dibab a-vremañ ICO) pe Casuariidae.
# Emperor

Ur strollad metal du norvejian eo Emperor (Ishahn, Samoth ha faust) a zo brudet evit bezañ liammet gant distruj ur bochad ilizoù e Norvegia (Samoth gant an nazi ha lazher Christian "Varg" Vikernes) hag evit lazh un heñvelreizh (Faust).
"Skjold oa an iliz koad vras oadet kant vloaz. Un aoter hag ur gador prezeg ag ar c'hwezekvet kantved oa dalc'het en iliz. Tout en traoù-se oa lavaret bout un dalvoudegezh istorel ha kristen. Rak-se oa ret luduañ anezhi. Implijet oa an iliz c'hoazh gant un tropell bras a feizidi dall. Ur viktim a zeuas d'ar spered norvejian gwir an 13 a viz Gwengolo Anno 1992 e-pad un nozvezh gwallamzer. Gant al loar evel un test, oberenn arouezel ar brezel enep kristenien a sklaerias an noz gant tan pagan. Paganiezh barbar zo e pignidigezh. Kaset vo endro ganeomp an amzer ankouetaet an nerzh, al lorc'h hag an trec'h"
Ishahn
Mammenn : Esoterra
Tud pedet e Klison en Hellfest 2014
# Charleville

Charleville zo anv :
* ur gêr en Iwerzhon, anvet ivez Rath Luirc ;
* ur gêr e Bro-C'hall, anvet bremañ Charleville-Mézières (Ardennes) ;
* ur gêr all e Bro-C'hall, Charleville (Marne) ;
* ur gêr en Aostralia, Charleville (Aostralia).
# Charleston (West Virginia)

Charleston eo kêr-benn stad West Virginia, e Stadoù Unanet Amerika. Hervez niveradeg poblañs ar bloavezh 2010 e oa poblet gant 51 400 a annezidi. Kêr-benn kontelezh Kanawha eo ivez.

## Kêrioù gevellet

* Banská Bystrica, Slovakia|}

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Charlestown

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Charlestown zo un anv-lec'h saoznek, savet diwar an anv saoznek Charles, anv daou roue saoz, hag ar ger saoznek town, a gaver e meur a anv-lec'h.

## Pennadoù kar

* Charles Town
* Charleston