OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sébastien Josse

Sebastien Josse a zo ur merdeer gall ganet e 1975 e Montereau-Fault-Yonne, e departamant ar Seine-et-Marne (77).
Kregiñ ' ra da redadegiñ diwezhat a-walc'h. Goude ma vefe aet ar maout gantañ er Challenge Espoir Crédit Agricole e 1997, ez eo degemeret e Pol Frañs Redadeg Diavaez Penn ar Bed.
E 2002 e sin Sebastien un emglev gant ar stal Vañdead VMI evit adprenañ bag Sodebo Thomas Coville. Ar redadegoù a heul an eil war-lerc'h eben, echuiñ a ra 8vet e The Transat e 2004 pe c'hoazh 5vet en transat Jacque Vabre gant Isabelle Autissier. Pouezusoc'h c'hoazh, echuiñ a ra 5vet er Vendée Globe 2004-2005, e 93 devezh. Un taol-kaer eo pa seller eus an niver a genstriverien ha pa seller oad e vag (darn vrasañ ar genstriverien all a rede war bagoù nevez flamm).
E 2005, ar bank Izelvroad ABN AMRO a zarempred gant Sebastien (pa oa eñ c'hoazh war vor er Vendée Globe), evit kinnig dezhañ sturiañ o eil bag evit ar Volvo Ocean Race. Echuiñ a ra skipailh ABN AMRO II pevare er Volvo Ocean Race 2005-2006, goude 8 miz redadeg a tost da 31 000 miles graet tro dro d'ar blanedenn.
Gourdonniñ a ra hiriv an deiz 2007 Sebastien Josse evit prientiñ ar Vendée Globe 2008-2009 a redo war ar vag nevez sponsorizet gant BT (British Telecom).

## Loreadeg

* 2013
** 1añ an Transat Jacques Vabre war ar MOD 70 Edmond de Rotschild - Gitana XV gant Charles Caudrelier.
* 2007
** Rediet eo ehanañ gant ar Barcelona World Race goude torridigezh penn uhelañ gwern PRB. O redadegiñ e oa a-gevred gant Vincent Riou
** Gounid a ra ar Rolex Fastnet Race gant Vincent Riou(IMOCA Class) – Barcelona World Race Prologue
* 2005-2006
** Erruout a ra teir gwech eil war tennadoù ar Volvo Ocean Race war ABN AMRO II. E-kerzh tennad New York-Porthmouth e koll ur bourziad Hans Horrevoets (eus an Izelvroioù) e-pad ur gorventenn. 24 eurvezh goude marv e vourzhiad, e saveta skipailh Movistar a-bez.
E doug ar redadeg-se e sav ur rekord nevez war vagoù ur c'houc'h dezho, 562,96 mile graet war 24 eurvezh.
* 2005
** 5vet ar Vendée Globe war an 60 troatad VMI
* 2004
** 8vet The Transat war an 60 troatad VMI
* 2003
** 5vet an Transat Jacques Vabre war an 60 troatad VMI gant Isabelle Autissier
* 2002
** Perc'henn war an arouez-trec'h Jules Verne war ar maksi katamaran Orange I, sturiet gant Bruno Peyron. Graet oa bet ganto tro ar bed e 64 devezh, 8 eurvezh, 37 munutenn ha 24 eilenn.
** Rediet eo paouez gant hent ar Rhum goude bezañ diwerniet.
* 2001 (war Figaro Beneteau)
** 2vet e redadeg digenvez ar Figaro
** 3(de) e tro Breizh war vag dre lien
** 3(de) er Generali Kreizdouarel
* 2000
** 5vet e kampionad Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez
** 1añ e Hent ar Ponant
* 1999
** 4$^{re}$ tennad kentañ ar Mini Transat
* 10vet e kampionad Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez
* 1998
** 2vet bizuth redadeg digenvez ar Figaro
** 1añ e kampionad Bro-C'hall esper digenvez
* 1997
** 1añ e Challenge Esper Crédit Agricole
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Pierre Brasseur (bageer)

Pierre Brasseur, bet ganet d'an 2 a viz Meurzh 1980 en Amiens a zo ur bageer-dre-lien gall.

## Loreadeg

* 1añ en Transat Jacques Vabre 2015 asambles gant Yannick Bestaven e-bourzh Le Conservateur e Class40
# Anne Quéméré

Anne Quéméré, bet ganet e Kemper e 1966, a zo ur voraerez hag ur sportourez vreizhat.

## Liammoù diavaez

* anne-quemere.com
* bretagne-info-nautisme.fr/ fichenn Anne Quéméré
# Joseph Aoun

Joseph Khalil Aoun (arabeg: جوزيف خليل عون), ganet d'an 10 a viz Genver 1964, zo ur politikour ha jeneral libanat deuet da vezañ 14vet prezidant Liban d'an 9 a viz Genver 2025. Lakaet e oa bet da 14vet Komandant nerzhioù lu Liban e 2017.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ جوزيف عون هو رئيس لبنان التاسع منذ 9 يناير 2025 (ar) (9 January 2025).
* ↑ جوزاف عون: انتخاب قائد الجيش اللبناني رئيساً للجمهورية بعد نيله ثلثي أصوات المجلس النيابي (ar) (9 a viz Genver 2025).
# SIG Sauer

SIG Sauer AG zo un embregerezh armoù-tan hiniennel suis diazezet e Neuhausen, e kanton Schaffhausen. Swiss Arms AG a oa e anv a-raok 2020. Ganet eo diwar an embregerezh SIG (Schweizerische Industrie Gesellschaft), savet e 1853, a zo bremañ distag hag a brodu dafar da bakañ boued, ha diwar an embregerezh armoù alaman Sauer, diazezet e Isny im Allgäu (Baden-Württemberg).

## Istor

Stag eo istor ar strollad ouzh goulennoù an arme suis, a voe pourveziet gant meur a arm produet gant SIG en hec'h istor adalek kreiz an XIXvet kantved : en o zouez emañ ar fuzuilh Prélaz-Burdand (1860), ar fuzuilh tennata Vetterli (adalek 1869, 140.000 skouerenn), ar bistolenn damaotomatek un-ober P210 (1949, 180.000 skouerenn), ar fuzuilh-arsailh SIG 510 (1953-1957, 700.000 skouerenn), ar bistolenn P220 e 9 mm Parabellum (1975, 140.000 skouerenn), ar fuzuilh-arsailh SIG 550 (1986-1999, 600.000 skouerenn).
260.000 skouerenn eus ar bistolenn damaotomatek SIG SP2022 a voe prenet adalek 2003 gant Bro-C'hall evit pourveziañ he nerzhioù polis, archeriezh ha maltouterezh.

## Produioù
### Pistolennoù

* SIG P210
* SIG-Sauer P220
* SIG Sauer P225
* SIG-Sauer P226 (hag hec'h adstummoù 228 ha 229)
* SIG-Sauer P239
* SIG-Sauer P245
* SIG-Sauer SP 2340
* SIG-Sauer SP 2009
* SIG-Sauer SP 2022

### Fuzuilhoù-emgann

* SIG 510

### Fuzuilhoù-arsailh

* SIG 550 (hag hec'h adstummoù SIG-551, SIG-552 ha SIG-553)

### Fuzuilhoù-resisted

* Sauer SSG 3000

### Bannerezed-greunadennoù

* SIG GLG 40

### Fuzuilh dre aer gwasket

* TG-1

### Munisionoù

* Kartouchennoù a bep kalibr, plomoù evit an armoù dre aer gwasket

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn SIG-Sauer

## Daveennoù

* ↑ (en) About us war lec'hienn an embregerezh (lennet d'an 13/02/2024)
* ↑ (fr) POLLONI Camille, Il suffira d'un SIG, war Les Jours, 08/11/2018 (lennet d'an 13/02/2024)
* ↑ (en) Rifle ammo war lec'hienn an embregerezh (lennet d'an 13/02/2024)
# Yannick Bestaven

Yannick Bestaven, bet ganet d'an 28 a viz Kerzu 1972 e Sant-Nazer, zo ur bageer-dre-lien breizhat.
Ijinet en deus ar ganer tredan dre viñs-tro Watt&Sea.
Emañ o chom e La Rochelle.

## Loreadeg

Trec'h eo bet e meur a redadeg :
* Transat Jacques-Vabre 2015, Le Havre / Itajaí (Brazil), e-bourzh Le Conservateur e Class40, daou-ha-daou, gant Pierre Brasseur ;
* Les Sables-Horta-Les Sables, e-bourzh Le Conservateur e Class40, daou-ha-daou, gant Pierre Brasseur;
* Transat Jacques-Vabre 2011, Le Havre / Puerto Limon (Costa Rica), e-bourzh ar Class40 98 - AQUARELLE.com, daou-ha-daou, gant Éric Drouglazet ;
* Record SNSM 2009, kenreder, e-bourzh Safran gant Marc Guillemot ;
* Transat 6.50, Fort Boyard (Charente-Maritime) / Puerto Calero e Yaiza (enez Lanzarote, Kanariez) / Salvador (Bahia) e (Brazil), trec'h en div dennad AQUARELLE.com ;
* Course de l'Europe, kenreder, e-bourzh Aquitaine Innovations gant Yves Parlier gant Ellen MacArthur.
Gounezet en deus ar Vendée Globe e 2020-2021 daoust m’en doa aet dreist al linenn erruiñ goude Charlie Dalin peogwir e oa bet dalc’het kont eus an amzer dremenet gantañ evit saveteiñ Kevin Escoffier.

## Notennoù

* ↑ (fr) Lec'hienn Watt&Sea.
# Corythornis

Corythornis :
| Corythornis vintsioides, treset gant Keulemans & Sharpe. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Corythornis Kaup, 1848 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Corythornis a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1848 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad dirediged a ya d'ober ar genad :
* Corythornis cristatus
** C. c. cristatus, galeritus, nais, stuartkeithi ha thomensis,
* Corythornis leucogaster
** C. l. bowdleri, leopoldi ha leucogaster,
* Corythornis madagascariensis
** C. m. dilutus ha madagascariensis,
* Corythornis vintsioides
** C. v. johannae ha vintsioides.
O c'havout a reer holl en Afrika, daouzek (12) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Corythornis (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Genver 2025).
# Todiramphus

Todiramphus :
| Todiramphus chloris. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Todiramphus Lesson, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Todiramphus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ [[dirediged, krouet e 1827 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Nav spesad warn-ugent (bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* Todiramphus albicilla
** T. a. albicilla, orii hag owstoni,
* Todiramphus albonotatus,
* Todiramphus australasia
** T. a. australasia, dammerianus hag odites,
* Todiramphus chloris
** T. c. abyssinicus, armstrongi, azelus, chloropterus, chloris, collaris, davisoni, humii, kalbaensis, laubmannianus, occipitalis, palmeri, teraokai ha vidali,
* Todiramphus cinnamominus,
* Todiramphus colonus,
* Todiramphus diops,
* Todiramphus enigma,
* Todiramphus farquhari,
* Todiramphus funebris,
* † Todiramphus gambieri (aet da get),
* Todiramphus gertrudae,
* Todiramphus godeffroyi,
* Todiramphus lazuli,
* Todiramphus leucopygius,
* Todiramphus macleayii
** T. m. elisabeth, incinctus ha macleayii,
* Todiramphus nigrocyaneus
** T. n. nigrocyaneus, quadricolor ha stictolaemus,
* Todiramphus pelewensis,
* Todiramphus pyrrhopygius,
* Todiramphus recurvirostris,
* Todiramphus reichenbachii,
* Todiramphus ruficollaris,
* Todiramphus sacer
** T. s. amoenus, brachyurus, erromangae, eximius, juliae, mala, manuae, marinus, melanodera, ornatus, pavuvu, pealei, regina, sacer, santoensis, solomonis, sororum, tannensis, torresianus, utupuae, vicina ha vitiensis,
* Todiramphus sanctus
** T. s. canacorum, macmilani, norfolkiensis, sanctus ha vagans,
* Todiramphus saurophagus
** T. s. admiralitatis, anachoreta ha saurophagus,
* Todiramphus sordidus
** T. s. colcloughi, pilbara ha sordidus,
* Todiramphus tristrami
** T. t. alberti, bennetti, matthiae, novaehiberniae, nusae, stresemanni ha tristrami,
* Todiramphus tutus
** T. t. atiu, mauke ha tutus,
* Todiramphus veneratus
** T. v. veneratus ha youngi,
* Todiramphus winchelli
** T. w. alfredi, mindanensis, nesydrionetes, nigrorum ha winchelli.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Todiramphus (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Genver 2025).
# Charlie Dalin

Charlie Dalin zo ur martolod gall bet ganet d'an 10 a viz Mae 1984 en Havr-Nevez.
Yaouankik e krogas gant ar merdeiñ, pa oa c'hwec'h vloaz, e kreizenn vageal Kraozon. D'an oad a bemzek vloaz e reas e redadegoù kentañ. E 2011 e voe degemeret e Porzh ar Forest e pol ar redadegoù en donvor. War un dro e kendalc'has gant e studioù evit mont da savour listri, ur stummadur hag a zo talvoudus-bras dezhañ hiziv an deiz evit sikour empentiñ e vagoù nevez.
E 2012 e c'hounezas an Transat AG2R gant Gildas Morvan. Adalek 2018 e voe harpet gant an embregerezh Apivia evit redek er c'hampionad IMOCA. Ur vag nevez a voe lakaet sevel evitañ e 2019. Er bloaz-se ivez ec'h erruas da gentañ en Transat Jacques-Vabre gant Yann Elies. Da eil e echuas ar Vendée Globe 2020-2021, daoust ma oa an hini kentañ da vont dreist al linenn erruiñ, peogwir e oa bet dalc’het kont eus an amzer dremenet gant Yannick Bestaven evit saveteiñ Kevin Escoffier.
Goude-se e teuas da vezañ skiper ofisiel an embregerezh Macif. Ur vag IMOCA nevez a voe lakaet sevel evitañ, diwar e erbedadennoù. E miz Mezheven 2023 e voe moret Macif santé prévoyance, bloaz hanter a-raok loc'hañ ar Vendée Globe.
D’ar 14 a viz Genver 2025 e c’hounezas ar Vendée Globe, trec’het gantañ rekord ar redadeg e 64 deiz, 19 eur, 22 vunudenn ha 49 eilenn.

## Daveoù

* ↑ (fr) Vendée Globe 2024 : Charlie Dalin remporte la 10e édition et pulvérise le record qui datait de 2017. France Info (Genver 2025).
# Caridonax

Caridonax :
| Caridonax fulgidus, treset gant Gould & Richter. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Caridonax Cabanis & Heine, 1860 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Caridonax a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad dirediged er genad-mañ : Caridonax fulgidus

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Caridonax (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Genver 2025).
# Pelargopsis capensis

Pelargopsis capensis :
| Pelargopsis capensis. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Genad : | Pelargopsis |
| Anv skiantel ||
| Pelargopsis capensis (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Pelargopsis capensis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Alcedinidae.
Anvet e voe Alcedo capensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar grank, krignerien, pesked, ploged ha raned.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an trizek isspesad anezhañ en Azia ar Gevred hag en Iskevandir India :
* Pelargopsis capensis burmanica, eus Myanmar da Indez-Sina ha hanternoz Malezia.
* P. c. capensis, eus Nepal, dre India, da Sri Lanka,
* P. c. cyanopteryx, e Sumatera, Bangka ha Belitung,
* P. c. floresiana, eus Bali da Flores,
* P. c. gigantea, e kreiz ha kreisteiz Filipinez,
* P. c. gouldi, e hanternoz Filipinez,
* P. c. innominata, e Borneo,
* P. c. intermedia, Hume, 1874, en Inizi Nikobar,
* P. c. javana, e Jawa,
* P. c. malaccensis, e kreiz ha kreisteiz Malezia, en Inizi Riau ha Lingga,
* P. c. osmastoni, en Inizi Andaman,
* P. c. simalurensis, e Simeulue (un enezenn er-maez da walarn Sumatera),
* P. c. sodalis, en inizi Banyak, Batu, Mentawai ha Nias (er-maez da walarn Sumatera).

## Liammoù diavaez

* (en) Pelargopsis capensis el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Pelargopsis capensis e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pelargopsis capensis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Diredig belost gwenn

Diredig belost gwenn :
| Caridonax fulgidus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Genad : | Caridonax |
| Anv skiantel ||
| Caridonax fulgidus (Gould, 1857) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
An diredig belost gwenn a zo ur spesad dirediged, Caridonax fulgidus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Halcyon fulgidus (kentanv) da gentañ-penn (e 1857) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881) : ar spesad nemetañ er genad Caridonax an hini eo.

## Annez

Emañ brosezat ar spesad en Inizi bihan ar Sounda (Besar, Flores, Lombok ha Sumbawa).

## Liammoù diavaez

* (en) Caridonax fulgidus el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Caridonax fulgidus e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Cabanis & Heine, 1860.
* ↑ (en) Caridonax fulgidus el lec'hienn Avibase.
# Alcedinidae

Alcedinidae :
| Ceyx pictus, luc'hskeudennet e Park broadel Lenn Manyara (Tanzania). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Alcedinidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, termenet e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840).
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List ez a triwec'h genad d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Actenoides - Bonaparte, 1850 (6 spesad),
* Melidora - Lesson, 1830 (1 spesad),
* Lacedo - Reichenbach, 1851 (1 spesad),
* Tanysiptera - Vigors, 1825 (9 spesad),
* Cittura - Kaup, 1848 (2 spesad),
* Dacelo - Leach, 1815 - (5 spesad),
* Caridonax - Cabanis & Heine, 1860 (1 spesad),
* Pelargopsis - Gloger, 1841 - (3 spesad),
* Halcyon - Swainson, 1821 (12 spesad),
* Todiramphus - Lesson, 1827 (30 spesad),
* Syma - Lesson, 1827 (2 spesad),
* Ispidina - Kaup, 1848 (2 spesad),
* Corythornis - Kaup, 1848 (4 spesad),
* Alcedo - Linnaeus, 1758 (8 spesad),
* Ceyx - Lacépède, 1799 (23 spesad),
* Chloroceryle - Kaup, 1848 (4 spesad),
* Megaceryle - Kaup, 1848 (4 spesad),
* Ceryle - Boie, 1828 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Alcedinidae: Kingfishers Rafinesque, 1815.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Coraciiformes/Alcedinidae (lennet e-barzh d'an 9 a viz Genver 2025).
# 6 Eost

← Eost → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* Little Boy, ar vombezenn taolet war Hiroshima.
* 1420 : distrujet eo Kastell Champtoceaux, war harzoù Breizh hag Anjev, gant Bretoned an dug Yann V.
* 1940 : staget eo Estonia ouzh an Unvaniezh Soviedel.
* 1944 : dieubet eo Dinan, Ploermael, Sant-Brieg gant ar Gevredidi.
* 1945 : taolet eo ar vombezenn A Little Boy war Hiroshima (Japan) gant ar bombezer stadunanat Enola Gay.
* 1965 : embannadur Help! e Breizh-Veur, pempvet albom gant ar strollad The Beatles.

## Ganedigezhioù

* Sir Alexander Fleming
* 1666 : Marie Sophie von der Pfalz, priñsez alaman, rouanez Portugal.
* 1697 : Karl VII an Impalaeriezh Santel.
* 1753 : François Levaillant, ergerzher, dastumer hag evnoniour gall.
* 1775 : Daniel O'Connell, brogarour ha politiker iwerzhonat.
* 1809 : Alfred Tennyson, barzh saoznek.
* 1868 : Paul Claudel, barzh ha skrivagner gall.
* 1881 : Sir Alexander Fleming, dizoloer ar penisilin, tapet gantañ Priz Nobel ar Fiziologiezh pe ar Medisinerezh e 1945.
* 1917 : Robert Mitchum, aktour stadunanat.
* 1928 : Andy Warhol, arzour stadunanat.
* 1936 : Dražan Jerković, melldroader etrebroadel ha gourdoner yougoslav.
* 1983 : Viktorija Čmilytė, mestrc’hoarierez echedoù lituanian.

## Marvioù

* 258 : ar pab Sikstus II.
* 1195 : Herri al Leon, dug Saks ha Bavaria.
* 1221 : Domingo de Guzmán, saver Urzh ar Frered prezegerien (Dominikaned).
* 1660 : Diego Velázquez, livour spagnol.
* 1973 : Fulgencio Batista, koronal ha politiker eus Kuba, bet prezidant Kuba.
* 1978 : ar pab Paol VI.
* 1979 : Feodor Lynen, tapet gantañ Priz Nobel ar Fiziologiezh pe ar Medisinerezh e 1964.
* 1983 : Klaus Nomi, kaner alaman.
* 2001 : Jorge Amado, skrivagner brazilian.
* 2002 : Edsger Dijkstra, jedoniour izelvroat.
* 2005 : Ibrahim Ferrer, kaner kuban, ezel eus al laz-seniñ Buena Vista Social Club.

## Lidoù

* Devezh Hiroshima.
* Kristenion:
** Sant an deiz : Santez Dahud.
# 11 × 59 mm Gras

An 11 mm Gras, pe 11 × 59 mmR, anvet ivez 11 mm Vickers er broioù saoznek, zo ur munision ijinet e 1874 evit ar fuzuilhoù gall Gras. Kemer a reas plas ar c'hartouchennoù paper implijet er fuzuilhoù Chassepot. Ar gartouchenn gentañ savet e metal e oa en arme c'hall. Karget eo gant poultr du. Ur bourled a zo dezhi, ha skoet eo en he c'hreiz. Chom a reas implijet da vat betek 1886, pa voe kemeret he flas gant ar c'hartouchennoù 8 mm enne poultr divoged, savet evit ar fuzuilhoù Lebel. Daoust da se e kendalc'has da servijout er fuzuilhoù Gras e-pad ar Brezel-bed Kentañ, etre daouarn ar soudarded trevadennel dreist-holl. Ur stumm entanus evit ar mindrailherezioù a voe savet ivez, a-enep an aervagoù sturius.

## Levrlennadur

* (fr) HUON Jean, Le fusil Gras Mle 1874 et ses dérivés, Crépin-Leblond, 2016, 184 p., ISBN 9782491741075

## Daveennoù

* ↑ (fr) 11 mm Gras, Arme et Passion (lennet d'an 13/10/2024)
* ↑ (en) JAMES Garry, The French Model 1874 Gras Rifle, Guns & Ammo, 09/05/2016 (lennet d'an 13/10/2024)
# Bro-Raez

Bro-Raez :
| ██ Bro-Raez, e traoñ ar gartenn ||
| Anv gallek | Pays de Retz |
| Anv gallaouek | Paeï de Rais, Paeï de Raezaé |
| Anv poatevek | Paes de Réz, Paes-de-Rét |
| Geografiezh ||
| Bro | Breizh |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Bro hengounel | Bro-Naoned |
| Kêr-benn | Reudied, Pornizh ha Machikoul adalek 1581 |
| Kêrioù pennañ | Reudied, Kervegon, Pornizh |
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Gorread | km² |
| Lein uhelañ | 76 m (e Levieg) |
| Poblañs ||
| Annezidi | (fr) Paydrets, Paydrètes |
| Poblañs | ann. ([]) |
| Stankter | ann./km² |
| Yezhoù | Gallaoueg, poateveg, galleg |
| Istor ||
| Aloubet gant Breizh | 851 (Feur-emglev Añje) |
| kemmañ |
Bro-Raez (Pays de Retz e galleg, Paes de Réz e poateveg) zo ur vroig istorel e gevred Breizh, er c'hreisteiz d'al Liger.
Emañ Bro-Raez etre aber al Liger hag ar Geunioù Brezhon, etre Bae Bourc'hnevez hag al Lenn Veur.

## Kumunioù Bro-Raez

| Kanton Bouez Diskaret eo bet ar c'hanton e 2014. Bouez, penn-kanton; Brenn ; Reudied (rann) ; Sant-Lezer-ar-Gwiniegi ; Sant-Enion-al-Lenn-Veur ; Pont-Marzhin. | Kanton Bourc'hnevez-Raez Bourc'hnevez-Raez, penn-kanton; Kerverner-Raez Keverieg Sant-Eler-Kaleon Mousteroù-Raez Onnod-Raez | Kanton Machikoul Machikoul, penn-kanton, kêr-benn gozh ar c'horn-bro. Maeron Palud Sant-Stefan-Melveurzh Sant-Marzh-ar-C'hoad Sant-Masen-ar-Porzh | Kanton Pembo Pembo, penn ar c'hanton Korzed Sant-Brewenn |
| Kanton Pentelloù Pentelloù, penn ar c'hanton Keiz-Raez Ar Menez Porzh-Pêr Rodent Sant-Yann-ar-Granneg Santez-Pezhenn Gwagenez | Kanton Pornizh Pornizh, penn ar c'hanton Arzhon-Raez Kalveg Kerverner-Raez Plaen-Raez Pradvael Sant-Mikael-Keveger | Kanton Sant-Filberzh-Deaz Sant-Filberzh-Deaz, penn ar c'hanton Kerc'haoueg Kerc'hevrel Kerlouevig Sant-Koulman Sant-Leven-ar-C'hoad | Kanton Sant-Pêr-Raez Sant-Pêr-Raez, penn ar c'hanton Frozieg Sant-Widel-Skovrid |

## Istor

En IX$^{vet}$ kantved e voe aloubet ar c'horn-bro gant armeoù ar Vretoned, renet gant Nevenoe hag e vab Erispoe, a voe trec'h war ar Franked etre 843 ha 851. Da-heul Feur-emglev Angers (851), skoulmet etre Karl Voal hag Erispoe e voe roet Bro Raez, pe "Ratense", d'ar Vretoned.
Ar baron Jili Raez, a damaller dezhañ bezañ muntret ha gwallet e-leizh a vugale vihan, a oa un denjentil eus Bro-Raez.
E-pad Brezel Vendée, da vare an Dispac'h Gall, e oa ar c'horn-bro unan eus lec'hioù kreñv ar roueelourien.

## Yezh

Hanter-hent etre ar poateveg hag ar gallaoueg eo ar parlantoù komzet e Bro-Raez. Tennañ a reont muioc'h d'ar poateveg e kreisteiz ar vro.

## Notennoù

* ↑ (fr) (en) Hervez topographic-map.com
* ↑ René Cintre, Les Marches de Bretagne au Moyen Âge, ti-embann Jean Marie Pierre 1992
* ↑ Alain Gérard, Les Vendéens des origines à nos jours, Centre vendéen des recherches historiques, La Roche-sur-Yon 2001
* ↑ Kevredigezh Arantéle
* ↑ Pivetea
* ↑ Lec'hienn UPCP-Métive
* ↑ Blanchet, Ph., 1996, Problématique de la situation ethnolinguistique du pays de Retz (Loire-Atlantique) : pratiques linguistiques et identité en zone de marches, in F. Manzano (dir.), Langues et parlers de l'Ouest, Cahiers de Sociolinguistique 1, Presses Universitaires de Rennes, 1996, p. 45-80
# Todidae

Todidae :
| Todus subulatus, tresadenn (1874) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Todidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù

* Todus - Brisson, 1760 (5 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Todidae: Todies Vigors, 1825.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Coraciiformes/Todidae (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Genver 2025).