OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Skritur tibetek

N'eo ket ar skritur tibetek ul lizherenneg, un abugida eo evel an holl zoareoù-skrivañ krouet diwar skouer doareoù-skrivañ yezhoù India gant Thonmi Sambhota e-kreiz ar VII$^{vet}$ kantved hervez ar mojennoù.
Implijet e vez evit skrivañ an tibeteg hag ivez an dzongkha.
Daou stil pennañ a vez implijet dre vras : ar skritur u-can (Dbu-can), skrivet pe moullet gant ul linenn a-us al lizherennoù evel en devanagari hag ar skritur u-mey (Dbu-med), "dibenn".
Luziet a-walc'h eo doare-skrivañ an tibeteg e-keñver distagadur ar yezh, rak er skritur e vez graet dave da kengerioù na vezont ket distaget. Abalamour da se e vez gwelet alies a-walc'h doareoù disheñvel evit skrivañ an tibeteg gant al lizherennoù latin : un treuzlizherennadur rik a diskwel pep lizherenn er skritur tibetek ha mut e vefe pe get, d.s. "dbu-med" ; hag un treuskrivadur a diskwel penaos e vez distaget pep ger hep ober van d'an doare ma vez skrivet hervez reolennoù ar skritur tibetek, d.s. "u-mey".
Dre ma'z eo ar skritur tibetek un abugida anezhañ e talvez pep lizherenn diazez d'ur silabenn enni ur gensonenn digemm hag ur vogalenn diazez ("a") a c'hell bezañ kemmet dre ouzhpennañ skrapoù a bep seurt anvet vogalennoù stag.
Lizherennoù kevrennek a vez implijet ivez evit skrivañ meur a vogalenn an eil war-lerc'h eben hep vogalenn ebet kenetreze.
Ouzhpenn-se e vez lakaet ur pik (tseg) etre pep silabenn. Dre ma'z eo unsilabenneg darn vrasañ gerioù an tibeteg e talvez kement-mañ hogozig da lakaat ur pik etre pep ger.

# Ar c'hensonennoù

Setu an 30 lizherenn kensonennel diazez:
| ཀ ka | ཁ kha (k’a) | ག ga | ང nga (n̄a) |
| ཅ ca | ཆ cha | ཇ ja | ཉ nya (ña), |
| ཏ ta | ཐ tha (t’a) | ད da | ན na, |
| པ pa | ཕ pha (p’a) | བ ba | མ ma, |
| ཙ tsa | ཚ tsha (ts’a) | ཛ dza, |
| ཝ wa | ཞ zha (ža) | ཟ za, |
| འ 'a | ཡ ya | ར ra | ལ la, |
| ཤ sha (s’a) | ས sa, |
| ཧ ha | ཨ a |

## Kensonennoù ispisial

Implijet e vez un nebeud lizherennoù ispisial dre dreiñ lizherennoù all evit skrivañ kensonennoù tro-gil o tont eus ar sañskriteg:
Troet e vez "ta", "tha", "da", "na", "sha" > ཊ ṭa (Ta), ཋ ṭha (Tha), ཌ ḍa (Da), ཎ ṇa (Na), and ཥ ṣa.

# Ar vogalennoù

Setu penaos e vez implijet ar vogalennoù stag :
* ཀ ka, ཀི ki, ཀུ ku, ཀེke, ཀོ ko

## Liammoù diavaez:

* Omniglot. Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ (e saozneg)
* Pellgargañ lizherennoù tibetek evit mann
* Penaos skrivañ e tibeteg

## Gwelet ivez:

Abugida Tibeteg Devanagari
# Skritur tsalagiek

Ur silabenneg eo ar skritur tsalagiek bet ijinet e 1819 ha diorroet gant Sequoyah (ᏍᏏᏉᏯ Ssiquoya hervez e sinadur, ᏎᏉᏯ Se-quo-ya alies bremañ ; "George Gist" ha "George Guess" gant ar saoznegerion) evit skrivañ e yezh, ar tsalagieg, yezh an Amerindianed Cherokee, ur yezh irokwoyek komzet e Norzh Karolina hag Oklahoma.
War gresk ez eas an niver a dud a zeskas ober gant ar silabenneg a-hed an XIX$^{vet}$ kantved, hag 90% eus an dud a ouie lenn ha skrivañ o yezh e 1830 a-drugarez d'ar silabenneg-se.
Strivet e vez hiziv da resteurel ar skritur hag ivez da vountañ war Tsalagiz da addeskiñ o yezh hag a zo bet o vont war ziskar a-hed an XX$^{vet}$ kantved.
En ur silabenneg, pep lizherenn a ra dave d'ur silabenn. Ur silabenneg rik eo homañ rak n'eo ket heñvelstumm al lizherennoù heñnvelson o kregiñ gant an hevelep vogalenn. Lizherennoù zo a zo gwall heñvel ouzh re al lizherenneg latin, met distaget e vezont en ur mod all.
| | a [a]~[ə] | a [a]~[ə] | a [a]~[ə] | e [e]~[ɛ] | e [e]~[ɛ] | i [i]~[ɪ] | i [i]~[ɪ] | o [o]~[ɔ] | u [u]~[ʊ] | v [ə̃] |
| — | Ꭰ a | Ꭰ a | Ꭰ a | Ꭱ e | Ꭱ e | Ꭲ i | Ꭲ i | Ꭳ o | Ꭴ u | Ꭵ v |
| g [ɡ] | Ꭶ ga | Ꭷ ka | Ꭷ ka | Ꭸ ge | Ꭸ ge | Ꭹ gi | Ꭹ gi | Ꭺ go | Ꭻ gu | Ꭼ gv |
| h [h] | Ꭽ ha | Ꭽ ha | Ꭽ ha | Ꭾ he | Ꭾ he | Ꭿ hi | Ꭿ hi | Ꮀ ho | Ꮁ hu | Ꮂ hv |
| l [l] | Ꮃ la | Ꮃ la | Ꮃ la | Ꮄ le | Ꮄ le | Ꮅ li | Ꮅ li | Ꮆ lo | Ꮇ lu | Ꮈ lv |
| m [m] | Ꮉ ma | Ꮉ ma | Ꮉ ma | Ꮊ me | Ꮊ me | Ꮋ mi | Ꮋ mi | Ꮌ mo | Ꮍ mu | Ᏽ mv |
| n [n] | Ꮎ na | Ꮏ hna | Ꮐ nah | Ꮑ ne | Ꮑ ne | Ꮒ ni | Ꮒ ni | Ꮓ no | Ꮔ nu | Ꮕ nv |
| qu [kʰw] | Ꮖ qua | Ꮖ qua | Ꮖ qua | Ꮗ que | Ꮗ que | Ꮘ qui | Ꮘ qui | Ꮙ quo | Ꮚ quu | Ꮛ quv |
| s [s] | Ꮝ s | Ꮜ sa | Ꮜ sa | Ꮞ se | Ꮞ se | Ꮟ si | Ꮟ si | Ꮠ so | Ꮡ su | Ꮢ sv |
| d/t [d]/[t] | Ꮣ da | Ꮤ ta | Ꮤ ta | Ꮥ de | Ꮦ te | Ꮧ di | Ꮨ ti | Ꮩ do | Ꮪ du | Ꮫ dv |
| tl [t͡ɬ] | Ꮬ dla | Ꮭ tla | Ꮭ tla | Ꮮ tle | Ꮮ tle | Ꮯ tli | Ꮯ tli | Ꮰ tlo | Ꮱ tlu | Ꮲ tlv |
| ts [t͡s]~[d͡ʒ] | Ꮳ tsa | Ꮳ tsa | Ꮳ tsa | Ꮴ tse | Ꮴ tse | Ꮵ tsi | Ꮵ tsi | Ꮶ tso | Ꮷ tsu | Ꮸ tsv |
| w [ɰ] | Ꮹ wa | Ꮹ wa | Ꮹ wa | Ꮺ we | Ꮺ we | Ꮻ wi | Ꮻ wi | Ꮼ wo | Ꮽ wu | Ꮾ wv |
| y [j] | Ꮿ ya | Ꮿ ya | Ꮿ ya | Ᏸ ye | Ᏸ ye | Ᏹ yi | Ᏹ yi | Ᏺ yo | Ᏻ yu | Ᏼ yv |

## Gwelet ivez:

* Tsalagieg (tcherokeeg)
* Silabenneg
* Skritur vaiek

## Liammoù diavaez:

* Omniglot. Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ (e saozneg)
* Pellgargañ [lizherennoù evit mann evit gallout gwelet ar silabenneg vaieg war skramm hoc'h urzhiataer
* Lizherennoù all
# Skritur vaiek

Ur silabenneg eo ar skritur vaiek bet ijinet ha diorroet gant Duala Bukele, vaiad anezhañ, er bloavezhioù 1820 evit skrivañ ar vaieg, ur yezh vandeek (familh nigerek-kongoek) komzet e Liberia.
War gresk ez eas an niver a dud a deskas ober gant ar silabenneg a-hed an XIX$^{vet}$ kantved hag e 1962 e voe unvanet ar silabenneg gant Skol-Veur Liberia.
[[Skeudenn:Vai.gif|Ar silabenneg vaiek ]
Daoust ha ma krogas da vezañ implijet nebeutoc'h-nebeutañ en XX$^{vet}$ kantved, abalamour d'an urzhiataerezhioù emañ oc'h adkreskiñ adarre hag e 2003 e voe embannet ur bibl oc'h implijout ar silabenneg vaiek.

## Gwelet ivez:

* Silabenneg
* Skritur tsalagiek

## Liammoù diavaez:

Omniglot. Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ (e soazneg)
Pellgargañ lizherennoù evit mann evit gallout gwelet ar silabenneg vaieg war skramm hoc'h urzhiataer
[Pellgargañ lizherennoù all
# Śāradā

Un abugida eo ar skritur charadek pe chardek (शारदा; RLVK: Śāradā) diorroet diwar ar skritur bramek (brahmi) en 8vet kantved. Implijet e veze evit skrivañ ar c'hachmireg dreist-holl, met tamm-ha-tamm e oa bet kemeret e blas gant al lizherenneg arabek betek ma ne vez ket implijet ken hiziv.

## Gwelet ivez

* Abugida
* Kachmireg

## Liammoù diavaez

* Omniglot. Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ
* Doareoù-skrivañ a-gozh
# Skritur leptchaek

N'eo ket ar skritur leptchaek (pe róng) implijet e vez evit skrivañ ar leptchaeg ul lizherenneg met un abugida evel an holl doareoù-skrivañ diorroet war padrom an devanagari.
Sañset e oa bet krouet ar skritur-mañ diwar diazez ar skritur tibetek gant Thikúng Men Salóng e-kerzh ar XVIIvet kantved.

## Gwelet ivez:

* Abugida

## Liammoù diavaez:

* Omniglot. Ul lec'hienn diwar-benn an doare-skrivañ (e saozneg]]
* Evit gallout skrivañ e leptchaeg war hoc'h urziataer
# Bavent

Bavent :
| Ar maerdi. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Lisieux |
| Kanton | Cabourg |
| Kod kumun | 14046 |
| Kod post | 14860 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Luc Garnier 2008-2026 |
| Etrekumuniezh | Normandie-Cabourg-Pays d'Auge |
| Lec'hienn web | http://www.bavent.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 912 ann. (2022) |
| Stankter | 104 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 2 m — brasañ 66 m |
| Gorread | 18,45 km² |
| kemmañ |
Bavent zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Dives emañ Bavent.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 24 sivil e Bavent abalamour d'ar brezel e 1944 e-pad an Dilestradeg, 10 anezhe d'ar 6 a viz Even.
* Dieubet e voe Bavent gant N°4 Commando gant Gallaoued ennañ, (1st Special Service Brigade eus lu ar Rouantelezh-Unanet) d'an 18 a viz Eost 1944.
* Distrujoù bras a oa bet er gumun e-pad an emgannoù.

#### Strollañ kumunioù

* 1974: strollet eo bet kumunioù Bavent (984 annezad e 1968) ha Robehomme (122 annezad e 1954).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Bavent.
* Kastell Béneauville.
* Ar Maner.
* Iliz katolik Saint Hilaire.
* Iliz katolik Intron-Varia ha monumant ar re varv.
* Ar monumant.
* Kastell Bavent, XVII$^{vet}$ kantved.
* Kastell Béneauville, dibenn ar XVI$^{vet}$ kantved.
* Maner Venoix, XVII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Saint Hilaire e bourk Bavent, XII$^{vet}$ kantved, kempennet kalz en XIX$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù;
* Iliz katolik Intron-Varia e Robehomme, XIX$^{vet}$ kantved-XX$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv e Robehomme.

### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Bavent Churchyard

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 1 |
Mervel a reas d'ar 6 a viz Even 1944 e-pad Dilestradeg Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Normandie 44 - la Mémoire
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (en)In Memories
# Goustranville

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Goustranville |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Goustranville en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Normandie-Cabourg-Pays d'Auge |
| Kanton | Cabourg |
| Kod INSEE | 14308 |
| Kod post | 14430 |
| Maer | Nadia Blin |
| Amzer-gefridi | 2014-2026 |
| Gorread | 10,35 km² |
| Led | 49° 13' 07" Norzh |
| Hed | 00° 05' 46" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 13 m |
| Uhelder bihanañ | 1 m |
| Uhelder brasañ | 28 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 311 (2021) |
| Stankter | 30 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Goustranville zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Dives emañ Goustranville.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1827 e voe staget kumun Saint-Clair-de-Basseneville ouzh kumun Goustranville.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed
##### Emgann Normandi, 1944

* Lazhet e voe eizh den nann-soudard e Goustranville gant ur vombezadeg d'ar 6 a viz Even e-pad an Dilestradeg.
* D'an 19 ha d'an 20 a viz Eost e voe emgannoù er gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Ar blakenn.
* Iliz katolik Notre-Dame du Tertre, luc'hskeudenn.
* Plakenn emgannoù miz Eost 1944.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* An ti-kêr.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)EBSSA
# Brucourt

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Brucourt |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Brucourt en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Normandie-Cabourg-Pays d'Auge |
| Kanton | Cabourg |
| Kod INSEE | 14110 |
| Kod post | 14160 |
| Maer | Marie-Louise Besson |
| Amzer-gefridi | 2014-2026 |
| Gorread | 6,58 km² |
| Led | 49° 14' 47" Norzh |
| Hed | 00° 05' 57" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 4 m |
| Uhelder bihanañ | 2 m |
| Uhelder brasañ | 105 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 127 (2021) |
| Stankter | 19 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Brucourt zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* An Ancre e Brucourt.
* Geunioù an Dives e Brucourt.
* War lez ar stêrioù Ancre ha Dives emañ Brucourt.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Dives hag e Distrig Pont-l'Évêque. Lakaet e voe en Arondisamant Pont-l'Évêque e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved

* Lakaet e voe Brucourt en Arondisamant Lisieux e 1926.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Vigor, Patrom:XIIIvet kantbed-XVIII$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Brucourt Churchyard

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 6 |
| Hollad | 6 |
Mervel a rejont d'ar 6 a viz Even 1944 e-pad Dilestradeg Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (en)In Memories
* ↑ (fr)EBSSA
# Rubiz

Ar rubiz a zo unan eus kerentiad mein korindon a-liv ruz.
Digarez al livioù-se eo bezañs un atom krom dreist-holl (ar c'horindonoù hep krom a zo safirioù), betek 2 % d'ar muiañ. Lakaet eo ar rubiz e rumm ar vein-jalm er bizaouerezh, e-lec'h ma vez implijet. Ur galeedted a 9 en deus war skeul Mohs.
Talvoudegezh kenwerzhel ur rubiz a ya da heul meur a berzh : e vent, e liv, e glander, e vent hag an doare ma 'z eo bet tailhet. En holl rubizoù naturel e vez danvezioù all enne, n'eus ken nemet ar rubizoù sintetek o c'hall seblantout bezañ peurvat. Seul vihanoc’h ha rouezoc’h e vez an enskrivadurioù-se, seul dalvoudusoc’h e vez ar mein. Seul nebeutoc'h a enklozadurioù a vez, seul vrasoc'h e vez o zalvoudegezh. Gant an diamantoù a-liv ez eo ar maen prizius a c'hall tizhout ur priz eus an uhelañ.
# Thailand

Rouantelezh Thailand a zo ur vro eus gevred Azia. Harzoù he deus gant Laos ha Kambodja war-du ar reter, Malaysia war-du ar su ha Myanmar war-du ar c'hornôg. Riblet eo gant pleg-mor Thailand war-du ar su ha gant Mor Andaman war-du ar c'hornôg. Siam (Thai: สยาม; IPA: [saˈjaːm]) e oa anv ar vro betek an 11 a viz Mae 1949. Ar ger thai (ไทย) a dalvez frankiz e yezh ar vro hag anv pobl bennañ ar vro eo ivez.

## Skolioù e bro Dhailand

Ur bochad skolioù a zo e bro Dhailand : skolioù e Thailandeg, pe Saozneg, pe Galleg. Kavout a reer skolioù e taieg ha saozneg e pep lec'h mes e-barzh Bangkok, Pattaya ha Koh Samui nemetken emañ ar re a zo e galleg.
* Evit gouzout muioc'h diwar-benn ar skolioù e bro Dhailand
Afghanistan • Arabia Saoudat • Armenia$^2$ • Azerbaidjan$^1$ • Bahrein • Bangladesh • Bhoutan • Brunei • Egipt$^3$ • Emirelezhioù Arab Unanet • Filipinez • India • Indonezia$^5$ • Iran • Iraq • Israel • Japan • Jordania • Jorjia$^1$ • Kambodja • Kazac'hstan$^1$ • Kiprenez$^2$ • Kirgizstan • Korea an Norzh • Korea ar Su • Koweit • Laos • Liban • Malaysia • Maldivez • Mongolia • Myanmar • Nepal • Oman • Ouzbekistan • Pakistan • Qatar • Rusia$^1$ • Republik Pobl Sina • Republik Sina (Taiwan) • Singapour • Siria • Sri Lanka • Tadjikistan • Thailand • Timor ar Reter$^4$ • Turkia$^1$ • Turkmenistan • Viêt Nam • Yemen
Stadoù ha n'int ket anavezet : Nagorno-Karabac'h$^2$
Tiriadoù gant ur statud dibar : Hong Kong • Makao • Palestina
Azia: Arabia Saoudat° • Bahrein* • Bhoutan° • Brunei° • Emirelezhioù Arab Unanet^ • Japan • Jordania* • Kambodja^ • Koweit* • Malaysia^ • Nepal • Oman° • Qatar° • Thailand
Kenglad ar Broadoù (Commonwealth): Antigua ha Barbuda • Aostralia • Bahamas • Barbados • Belize • Grenada • Jamaika • Kanada • Papoua Ginea-Nevez • Rouantelezh Unanet • Saint Kitts ha Nevis • Santez-Lusia • Sant Visant hag ar Grenadinez • Inizi Salomon • Tonga • Tuvalu • Zeland-Nevez
Monarkiezhoù european all: Belgia • Danmark • an Izelvroioù • Liechtenstein* • Luksembourg • Monako* • Norge • Spagn • Sveden • Vatikan (Sez Santel)°^
# Siddour

Ur Siddour סדור ; siddurim סדורים,) el liester, zo ul levr-pedennoù yuzev, ennañ ar pedennoù pemdeziek lakaet en urzh. Dont a ra eus ar wrizienn hebraek ס־ד־ר a dalvez "urzh".
# Yitzhak Rabin

Yitzhak Rabin (Hebraeg יִצְחָק רַבִּין [jitsˈχak ʁaˈbin] ; ganet d'ar 1añ a viz Meurzh 1922, lazhet d'ar 4 a viz Du 1995) a oa ur politikour ha jenerak israelat, brudet evit bezañ sinet Emglev Oslo gant Aozadur Dieubiñ Palestina e 1992 pa oa kentañ ministr. Muntret e voe e 1995 gant ur sponter yuzev a-enep an emglev.
# Kanton Canisy

Kanton Canisy :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant(où) | Saint-Lô |
| Kod kanton | 50 21 |
| Pennlec'h | Canisy |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 7 517 ann. (2012) |
| Gorread | 91,64 km² |
| Stankter | 82 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 11 |
| kemmañ |
Kanton Canisy a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Manche hag e rannvro Normandi-Izel.

## Kumunioù

Kanton Canisy a yae 11 kumun d'ober anezhañ:
* Canisy ;
* Dangy ;
* Gourfaleur ;
* La Mancellière-sur-Vire ;
* Le Mesnil-Herman ;
* Quibou ;
* Saint-Ébremond-de-Bonfossé ;
* Saint-Martin-de-Bonfossé ;
* Saint-Romphaire ;
* Saint-Samson-de-Bonfossé ;
* Soulles.
# Kanton Carentan-les-Marais

Kanton Carentan-les-Marais :
| Lec'hiadur kanton Carentan-les-Marais e departamant Manche ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant(où) | Saint-Lô |
| Kod kanton | 358 |
| Pennlec'h | Carentan-les-Marais |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 21 572 ann. (2021) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 43 da gentañ, 21 bremañ |
| kemmañ |
Kanton Carentan-les-Marais zo ur bastell-vro vouezhiañ eus Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi. Ur rann velestradurel e oa betek 2015.

## Kumunioù Kanton Carentan betek 2015

14 kumun a oa er c'hanton :
* Auvers,
* Auxais,
* Brévands,
* Carentan,
* Catz,
* Méautis,
* Raids,
* Saint-André-de-Bohon,
* Saint-Côme-du-Mont,
* Saint-Georges-de-Bohon,
* Saint-Hilaire-Petitville,
* Saint-Pellerin,
* Sainteny,
* Les Veys.

## Kumunioù abaoe 2015

Kanton Carentan-les-Marais a yae 43 kumun d'ober anezhañ, gant ar strollañ kumunioù n'eus nemet 21 gumun ken.
# Kanton Cerisy-la-Salle

Kanton Cerisy-la-Salle :
| Ar c’hanton en Arondisamant Coutances ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi-Izel |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant(où) | Coutances |
| Kod kanton | 50 10 |
| Pennlec'h | Cerisy-la-Salle |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 5 629 ann. (2017) |
| Gorread | 132,61 km² |
| Stankter | 42 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 30 |
| kemmañ |
Kanton Cerisy-la-Salle a oa ur rann velestradurel hag ur bastell-vro votiñ e Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi-Izel.

## Kumunioù

KantonCerisy-la-Salle a yae unnek kumun d'ober anezhañ:
* Belval ;
* Cametours ;
* Cerisy-la-Salle ;
* Guéhébert ;
* Montpinchon ;
* Notre-Dame-de-Cenilly ;
* Ouville ;
* Roncey ;
* Saint-Denis-le-Vêtu ;
* Saint-Martin-de-Cenilly ;
* Savigny.

## Dave ha notennoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-246 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Manche.
# Kanton Percy

Kanton Percy :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant(où) | Saint-Lô |
| Kod kanton | 50 26 |
| Pennlec'h | Percy |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 5 279 ann. (2012) |
| Gorread | 133,83 km² |
| Stankter | 39 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 12 |
| kemmañ |
Kanton Percy a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi-Izel.

## Kumunioù

Kanton Percy a yae 12 kumun d'ober anezhañ:
* Beslon ;
* Le Chefresne ;
* La Colombe ;
* Le Guislain ;
* La Haye-Bellefond ;
* Margueray ;
* Maupertuis ;
* Montabot ;
* Montbray ;
* Morigny ;
* Percy ;
* Villebaudon.
# Varaville

Varaville :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Lisieux |
| Kanton | Cabourg |
| Kod kumun | 14724 |
| Kod post | 14390 |
| Maer Amzer gefridi | Patrick Thibout 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Normandie-Cabourg-Pays d'Auge |
| Lec'hienn web | http://www.varaville.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 028 ann. (2022) |
| Stankter | 62 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 2 m — brasañ 20 m |
| Gorread | 16,49 km² |
| kemmañ |
Varaville zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* Kenkizoù war an aod e "Le Hôme".
* War aod Mor Breizh ha war lez ar stêrioù Dives ha Divette emañ Varaville.

## Dezougen

* Ti-gar an tramgarr.
* War vord ul linenn tramgarr (serret) emañ Varaville.

## Istor
### XI$^{vet}$ kantved

* 1057: trec'h e voe Gwilherm, dug Normandi, war Herri Iañ, roue Bro-C'hall, e Varaville.

### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Troarn hag e Distrig Caen. Lakaet e voe en Arondisamant Caen e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: distrujet e voe ar pont dreist d'an Divette en euriadoù kentañ eus ar 6 a viz Even 1944 gant ar Gompagnunezh "C" eus ar 1st Canadian Parachute Battalion (Kanada) hag ar 3rd Parachute Saquadron Royal Engineers eus lu ar Rouantelezh-Unanet goude un emgann ouzh ar gwarnizonig alaman o terc'hel ar c'hastell; chom a reas ar gumun en no man's land betek ma voe dieubet gant N°3 Commando (Letanant-Koronal Young) eus ar 1st Special Service Brigade eus lu ar Rouantelezh-Unanet, d'ar 17 a viz Eost 1944$^,$; lazhet e voe un den nann-soudard e Varaville gant un darzhadenn e miz Mae 1945.

### XX$^{vet}$ kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

* Cour de la Maison.
* Diavaez iliz katolik Sant Jermen
* Nev an iliz.
* Ar chapel.
* Ar monumant.
* Maner Cour de la Maison.
* Chapel Sant Jozeb e "Le Hôme", luc'hskeudennoù.
* Iliz katolik Sant Jermen, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Normandie 44 - la Mémoire
* ↑ (en)Pegasus Archive
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
# Universidade Federal do Recôncavo da Bahia

Universidade Federal do Recôncavo da Bahia (Skol-veur Recôncavo da Bahia, UFRB) a zo bet krouet d'an 3 a viz Gouere 2006 e Cruz das Almas, Bahia, Brazil$^,$$^,$$^,$$^,$$^,$.

## Dave ha notennoù

* ↑ UFRB
* ↑ Dirigentes da UFRB estarão em Feira de Santana
* 1 2 UFRB trará novos cursos para Feira de Santana
* ↑ Projeto do novo campus da UFRB em Feira De Santana será apresentado dia 10 de abril
* ↑ Dirigentes da UFRB estarão em Feira de Santana nesta terça-feira. Confira notícias da PMFS

## Liammoù diavaez

* (pt) Universidade Federal do Recôncavo da Bahia
# Etrereizhadezh

Implijet e vez an nevezc'her etrereizhadezh evit komz eus tud hag a vez ganet gant perzhioù biologel (da skouer dreist-holl organoù genel) ha ne glotont ket gant ur reizh nemetkene, pe gourel pe benel.
Pa gomzer eus tud eo gwell implijout an termen neptu-mañ kentoc'h evit hermafrodit pe divreizhadezh bet krouet gant ar viologourion tro-dro da 1809 evit deskrivañ plant (ha war-lerc'h loened ivez) gante organoù genel gourel ha benel war un dro.
Arabat kemmesk ivez ar fed ma vez organoù genel eus pep reizh war un dro (divreizhadezh) gant an identelezh revel a denn d'ar revelezh denel pa garer ha/pe glakser kaout darempredoù reizhel kement gant tud eus an hevelep rev evit gant tud eus ar rev kontrol (sellit ouzh: divrevelezh).
Hervez studiadennoù bet kaset da benn e 2000 betek 1% eus an holl vugale a c'hellfe bezañ ganet gant ul live etrereizhadezh uhel pe uheloc'h ha gant 0,1%-0,2% e vefe disklaer penn-da-benn o reizh.
Ouzhpenn an organoù genel e vez implijet ar genoù evit divizout hag-eñ an den-mañ'r-den a zo gourel pe gwegel e/he reizh rak peurliesañ e vez kavet ar c'hromozomoù XY gant ar c'hourel ha XX gant ar maouezed. E gwirionez avat eo luzietoc'h an traoù rak meur a daore kromozomoù all a c'hell bezañ, da skouer :
* Azoniad Turner: XO
* Azoniad metabenel: XXX
* Azoniad Klinefelter: XXY
* Azoniad Jacob: XYY
* Azoniad de la Chapelle: gour XX
* Azoniad Swyer: maouez XY
An doare ma vez sellet ouzh an dud etrereizhel a gemm a sevenadur da sevenadur: e lec'hioù zo e vz graet an trede rev oute met peurliesañ, evel en Europa, e vez klasket e mod pe vod o lakaat da glotaat gant unan eus an div rev (gourel pe benel) hervez reolennoù ppe kevredigezh.
Alies e vezont oberataet daoust ha man n'eo ket ezhomm seurt oberatiadennoù evit o yec'hed. Muioc'h-mui e vez savet a-enep da seurt pratikoù gant tud etrereizhel ha pouezet e vez gante evit ma vefe anaouet daoreoù etrereizhadezh par d'an div reizhadezhoù nemete bet degemeret gant ar gevredigezh betek-hen.

## Gwelet ivez

* Revelezh denel
* Divrevelezh
* Divreizhadezh
* Trede rev

## Liammoù diavaez

* Kevredigezh evit tud etrereizhel (Stadoù-Unanet