OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cyriacus Roma

Cyriacus Roma a oa un diagon roman, merzher ha sant katolik, war-dro dibenn an IIIde kantved. Pareet en doa Artemia, merc'h an impalaer Diocletianus. Merzheriet e voe gant 23 a dud all, en o zouez Largus, Crescentianus, Memmia, Juliana, Smaragdus, ha lidet ganto d'an 8 a viz Eost.
Hervez ar vojenn e oa ur roman pinvidik hag a deuas da vout kristen hag a lezas e vadoù neuze gant ar beorien. Anvet e vefe bet da ziagon gant ar pab Marcellus Iañ. Ober a rae war-dro ar sklaved a laboure e kibelldi Diocletianus. Dindan an impalaer Maximianus, kenimpalaer gant Diocletianus, e voe jahinet Cyriacus ha dibennet e 303 war ar Via Salaria, ha beziet eno. Gantañ e voe lazhet e gompagnuned Largus, Smaragdus, hag ugent all, en o zouez Crescentianus, Sergius, Secundus, Alban, Victorianus, Faustinus, Felix, Sylvanus, ha peder maouez : Memmia, Juliana, Cyriacides, ha Donata.
Cyriacus en defe stoliet daou ziaoul eus div blac'h. Da gentañ hini Artemisia (pe Artemia), merc'h an impalaer Diocletianus, ma troas Artemisia hag he mamm Serena da gristenezed. Da eil hini Jobias, merc'h da Shapur II Persia (a renas etre 241 ha 272), ma troas tiegezh ar roue da gristenien. Kemmesk zo marteze gant ur Cyriacus arall a vefe bet eskob Ancona.
# Cyriades

Cyriades, anvet Mareades, Mariades pe Mariadnes ivez, a oa ur Roman emsavet hag a drubardas kêr Antioch evit mont a-du gant ar roue pers Shapur Iañ er bloavezhioù 250.
Meneget eo en Historia Augusta evel unan eus an Tregont Mac'homer o dije klasket distroadañ an impalaer Gallienus.
E 259-260, goude ma oa bet tapet Valerianus gant arme bers ar roue Shapur Iañ, e oa bet kaset kuit Cyriades eus kêr Antioch, en abeg d'un dle marteze, hag aet e oa da ginnig labourat evit ar Bersed, ha kemeret en dije an titl a impalaer. Ur pennadig goude, pa en em dennas ar Bersed eus ar vro, e voe lakaet d'ar marv ganto.
Ne oa nemet un treitour moarvat, ha n'eo ket bet anavezet evel impalaer gant Shapur.

## Notennoù

* ↑ (la) Historia Augusta / Tyranni Triginta
# Cyril Hanouna

Cyril Valéry Isaac Hanouna (arabeg: سيريل فاليري إسحاق حنونة), ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1974, zo ur c'hinniger radio ha skinwel gall, koulz hag ur skrivagner, produer, kaner hag aktour a orin tunizian. Brudet eo bet evel penn kinniger an abadenn skinwel Touche pas à mon poste !.
# Cyrille Bonneau

Cyrille Bonneau a zo ur soner gall, talabarder, saksofonour, fleüter, soner binioù skos, beuz, duduk ha ney.
Savet en deus ar strollad Wig A Wag gant ur mignon dezhañ, Loïc Chavigny, e 1996. Seniñ a ra ivez gant ar vuzisianed vreizhat Denez Prigent, Soldat Louis, Cécile Corbel, Manau, ha strolladoù all evel La compagnie interligne pe Les Monts Rieurs.

## Un nebeud pladennoù
### Gant Wig A Wag

* 1999 : An naer o nijal (Sony)
* 2001 : Sarah ha Safar (Sony)
* 2003 : Douar iskis (Sony)
* 2006 : Wig A Wag (Coop Breizh)
* 2009 : Ni Zo (Studio du Fief)
* 2013 : Wig a Wag #6 (Coop Breizh)

### gant Denez Prigent

* 2015 : Ul liorzh vurzhudus : An enchanting garden (Coop Breizh)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Wig A Wag
# Cornovii ar Midlands

Cornovii zo anv ur bobl vrezhon en Enez Vreizh er reter da Gembre. Ganto eo e voe savet rouantelezh Powys.
O douaroù a oa neuze er vro a zo aet d'ober kontelezhioù saoz Cheshire, Shropshire, hanternoz kontelezhioù Staffordshire ha Herefordshire, ha reter kontelezh Powys e Kembre.

## Anv

Rivet & Smith.
* Ptol. II, 3, II : CORNAVII / CORNABII
* Enskrivadurioù :
* Rib 288 : war dro 129-30 : CIVITAS CORNOV(IORUM)
* Rib 639 (maen bez) : C(IVIS) CORNOVIA
* Ravenna 10640 : UTRICONION CORNOVIORUM / CORNONIORUM
* ND XL34 : Tribunus cohortis primae CORNOVIORUM, Ponte Aeli

## Kêrioù

A-raok amzer ar Romaned e oa o c'hêr-benn war un duchenn anvet bremañ The Wrekin. Daou anv kêrioù zo roet gant Klaudios Ptolemaios, douaroniour meur an IIvet kantved:
* Deva Victrix (Chester), (diwall : Victrix a zeu diouzh anv Legio XX Valeria Victrix, staliet en ur c'hamp bet savet gant ar Romaned war genoù ar ster Deva >Dee)
* Viroconium Cornoviorum (Wroxeter), a zeuas da vout o c'hêrbenn en amzer ar Romaned.
# CoroCoro Comic

CoroCoro Comic (japaneg : コロコロコミック) a zo ur magazin manga kodomo (evit paotred 6-15 vloaz) embannet bet miz gant Shōgakukan. Krouet eo bet d'ar 15 a viz Ebrel 1977. A5 eo e vent, 440 yen e koust an niverenn hag alies e vez ennañ ouzhpenn 800 pajennad. Mangaoù bet embannet ennañ evel Doraemon ha Pokémon a zo deuet da vezañ brudet-tre e Japan. Daou vagazin damheñvel anvet Bessatsu CoroCoro ha CoroCoro Ichiban! a zo ivez, embannet e vezont bep daou viz.

## Istor

Krouet eo bet e 1977 evit embann Doraemon, hag a zo unan eus mangaoù brudetañ Japan. Lidet eo bet 30vet deiz-ha-bloaz ar magazin gant aozañ un diskouezadeg e Mirdi Etrevroadel ar Manga e Kyoto. E CoroCoro e vez graet alies bruderezh evit c'hoarioù ha c'hoarioù video diazezet war mangaoù embannet ennañ. Ar c'hoari Game Boy anvet Pocket Monsters: Blue a voe gwerzhet dre ar magazin nemetken er penn-kentañ, ar pezh a lakaas ar gwerzhañ da greskiñ. E-touez ar c'hoarioù bet brudet er magazin emañ ivez Radio controlled car, Mini 4wd (gant Tamiya), Family Computer (Nintendo Entertainment System), Super Famicom (Super NES), Game Boy (gant Nintendo), Beyblade, B-Daman (gant Takara) ha Bikkuriman (gant Lotte).

## Mangaoù bet embannet e-barzh CoroCoro Comic
### Bloavezhioù 1980

* Bikkuriman
* Oyaji-chan
* Dash! Yonkuro
* Dodge Danpei
* Ganbare, Kickers

### Bloavezhioù 1990

* Ape Escape
* Crash Bandicoot
* Donkey Kong
* Duel Masters
* Kirby
* Bakusō Kyōdai Let's & Go!!
* Ore wa Otoko da! Kunio-kun
* Pocket Monsters (Pokémon)
* Super B-Daman
* Speed Racer
* Super Mario-kun
* Tamagotchi
* Wataru
* Zoids

### Bloavezhioù 2000

* Battle B-Daman
* Beyblade
* Bomberman Jetters
* Crash B-Daman
* Croket!
* Denjyarasu Jiisan
* Inazuma Eleven
* Jak x Daxter ~Itachi de Waruika!!~
* Ji-san
* Keshikasu-kun
* Kiyohara-kun
* Mushiking
* Rockman EXE
* Pokémon Diamond & Pearl
* Ratchet & Clank - Gagaga! Ginga no Gakeppuchi Densetsu
* Ryusei no Rockman
* Sonic! Dash & Spin
* I'm Galileo!
* Kirby of the Stars
* Pokémon Platinum
* Pokémon HeartGold and SoulSilver
* Pocket Monster
* Sap-kun
* Tamagotchi
* Pokemon: Heartgold & Soulsilver
* Pokemon Black and White

## Notennoù

* ↑ Frederik L. Schodt : Dreamland Japan: writings on modern manga, Stone Bridge Press, 1996, ISBN 1-880656-23-X
* ↑ Kyoto Museum Exhibits Genius Party, CoroCoro, Terra E…, Anime News Network, 18 a viz Even 2007 http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-07-18/kyoto-museum-exhibits-genius-party-corocoro-to-terra

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Cornus alba

Cornus alba :
| Gouezkerez-Tartaria ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Cornales |
| Kerentiad : | Cornaceae |
| Genad : | Cornus |
| Anv skiantel ||
| Cornus alba L. ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Brousgwez pe vod eus ar c'herentiad Cornaceae eo Cornus alba, gouezkerez-Tartaria, anvet ivez gouezkerez-gwenn.

## Liammoù diavaez

* BioLib Cornus alba L.
# Cornovii Caithness

Cornovii, pe Cornavii pe Cornabii, a oa ur bobl vrezhon en hanternoz da Enez Vreizh, meneget gant Ptoleme, a lavare e oant o chom e biz Skos, ma voe savet kalz diwezhatoc'h kontelezh Caithness.
Arabet e vije o droukveskañ gant Cornovii Gloucestershire ha Kernev-Veur, pe gant Cornovii ar Midlands.

## Anv

Rivet & Smith.
* Ptol. II, 3, 8 : CORNAVII / CURNAVII / CORNABII / CORNUBI
Talvoudegezh : gwelout Cornovii ar Midlands
Gwelout ivez Caereni, Carnonacae, Creones, Corinium / Cirencester, gant kensonenoù K-R-N.
# Cornovii Kernev-Veur

Cornovii Kernev-Veur a oa, hervez a greder, ur skourr eus ar bobl vrezhon Cornovii diazezet e Kernev-Veur.
# Cornucopia

Ar c'hornad-frouezh , pe cornucopia en latin, a oa arouez ar binvidigezh, ar frouzhusted, ar founnusted, hag ar chañs, e mojennoù kozh Hellaz ha Roma. Hervez mojennoù Hellaz e oa dalc'het gant Pluton, doue ar marv. Hervez ur vojenn roman e oa etre daouarn Abundantia.
* Ar peoc'h o tegas ar founnusted en-dro, gant Élisabeth Vigée Le Brun, 1780.
* Dour-kreñv dizanv ma weler Jacques Necker gant ur c'hornad-frouezh, 1781.
* Skoed Giuseppe Buonaparte (1768-1844), evel roue Naplez.
* Ur mark eus Saar e 1947.
* Pezh ul lira italian e 1957.
# Cornuda

Cornuda zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# Cornu aspersum

Cornu aspersum :
| Cornu aspersum. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Stylommatophora |
| Kerentiad : | Helicidae |
| Genad : | Cornu |
| Anv skiantel ||
| Cornu aspersum (O.F.Müller,1774) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Cornu aspersum a zo ur spesad maligorned hag a vez renket er genad Cornu e kerentiad an Helicidae. Ur spesad mat da zebriñ eo hag an aesañ da sevel evit ar bevezerezh. Graet e voe gantañ dindan an anv spesad Helix aspersa e-pad tost da zaou gantved.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Coronel Fabriciano

Coronel Fabriciano zo ur gêr eus Brazil e stad Minas Gerais. 110 290 a dud a oa o vevañ enni e 2020.
Ur banniel hag ur c'han ofisiel he deus ar gumun.
# Corpe

Corpe a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Armerzh

* Parkad rodoù-avel.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Luçon da gentañ hag e Kanton Mareuil diwezhatoc’h; e Bann Fontenay e oa. Lakaet e voe kumun Corpe en Arondisamant Fontenay bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,10% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Taol-vaen La Frise.
* Iliz katolik Sant Efraim.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* 1 2 (fr) Cassini - EHESS
* 1 2 (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# Cellere

Cellere zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
# Celles (Hainaut)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Celles (pikardeg: Chièl, Chèl; galleg : Celles-en-Hainaut, Celles-lez-Tournai) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 67,49 km²
* Poblañs (2022) : 5 675 a dud
* Stankter : 84 den/km²
# Cellettes

Cellettes zo anv div gumun e Bro-C'hall:
* Cellettes (Charente), e departamant Charente
* Cellettes (Loir-et-Cher), e departamant Loir-et-Cher
# Cellettes (Loir-et-Cher)

Cellettes (Loir-et-Cher) :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Kod kumun | 41031 |
| Kod post | 41120 |
| Maer Amzer gefridi | |
| Lec'hienn web | http://cellettes41.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 671 ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| Gorread | km² |
| kemmañ |
Cellettes a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Douaroniezh

20,95 km2 eo gorread ar gumun.

## Poblañs

War-dro 2 551 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh

E 2014 e voe addilennet Michel Contour da vaer.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Celle di San Vito

Celle di San Vito a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
# Celle di Bulgheria

Celle di Bulgheria zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Celle di Macra

Celle di Macra (Cèlas en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Celleno

Celleno zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
# Celle Ligure

Celle Ligure zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# Cellino Attanasio

Cellino Attanasio zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
# Derek Walcott

Derek Walcott zo ur skrivagner saoznek ganet e Santez-Lusia e 1930 ha marvet d'ar 17 a viz Meurzh 2017.
Skrivet en deus barzhonegoù, In a green night (En un noz c'hlas), ha pezhioù-c'hoari.
Aet eo priz Nobel al lennegezh gantañ e 1992.
# Derez Celsius

Derez Celsius (arouez °C pe ℃) eo an unanenn skeuliad gwrezverk Celsius, zo un unanenn deveret diouzh ar reizhiad etrebroadel unanennoù, lakaet da dalvezout e 1948. E anv zo un dave d'ar steredoniour ha fizikour svedat Anders Celsius en doa ijinet unan eus ar c'hentañ skeuliad gwrezverk santigrad e 1742.

## Termenadur : ar gwrezverk Celsius hag e unanenn, an derez Celsius

Ar gwrezverk Celsius t zo termenet dre an diforc'h t = T-T₀ etre daou wrezverk termodinamek (e K) T ha T₀ gant T₀ = 273,15 K.

## Notennoù

* ↑ Arouezenn Unicode 0x2103
* ↑ Levrig
* ↑ Danevell
* ↑ http://www.bipm.org/fr/si/si_brochure/chapter2/2-1/kelvin.html

## Liammoù diavaez

* Eus an derezioù Celsius etrezek unanennoù gwrezverk all
# Dereziadenn (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen teloselezh (saoz.: cline) evit komz eus ur skeul dereziadur didroc'h, da lâret eo o kemmañ eus an deroù betek an diwezh met hep troc'h ebet etre an eil elfenn hag eben er skeul.
Meur a doare dereziadur resis ez eus, en o zouez an dereziadur yezhadurekaat, da skouer pa teu un elfenn yezhadur emren (leksema) da vezañ implijet evel un elfenn stag (kenger) a-hed ar wezh
    a basket full (of eggs) → a cupful (of water) → thankful
    ("un baner leun a (vioù)" → "un tas leun a (dour) = "un tasad (dour") → "leun a drugarez" = "trugarekaus")
# Dereziadur kensonennel

Er yezhoniezh e vez implijet an termen dereziadur kensonennel (saoz.: consonant gradation) war tachennoù ar fonologiezh hag ar vorfologiezh evit komz eus un doare blotadur, da lâret eo ur c'hemmadur kensonennel ma vez kemm perzhioù resis ur gensonenn e diabarzh ur ger e degouezhioù yezhadurel resis ha hervez patromoù resis, da skouer e samieg e kemm kensonennoù 'zo e dibenn ur ger ma vez staget outañ lostger al liester:
    viessu ("ti") → viesut ("tiez")
    sadji ("lec'h") → sajit ("lec'hioù")
    johka ("stêr") → jogat ("stêrioù")
    lámpá ("lamp") → lámppát ("lampoù")
Kavet e vez an dereziadur kensonennel e meur a yezh finnek-lappek dreist-holl, en o zouez ar finneg, an estoneg ar samieg hag ivez e nganaseg, ur yezh samoyedek.
Kemmañ a ra a yezh da yezh ar c'hensonennoù resis a c'hell kemmañ hag ivez ar c'hemmoù resis, da skouer mouezhiadur, divouezhiadur, dic'hwezhadur, eeunadur ur gensonenn doubl, hag all.

## Gwelit ivez:

* Blotadur
* Apofoniezh
* Kemmadur
* Taravadur
* Kaletadur
# Dereadegezh politikel

An dereadegezh politikel eo ar gerioù a vez implijet da ober anv eus doareoù da gomz, pe da skrivañ, pe d'en em zerc'hel, mennet da chom hep feukiñ kredennoù relijiel pe ideologiezh un den pe ur strollad tud, pe da zoujañ ouzh tud disheñvel o emzalc'h pe o doare-bevañ diouzh hini an darn vrasañ eus an dud pe c'hoazh diouzh reolennoù normativel ar gevredigezh.

## Yezh dereat

Klask a ra ar yezh "dereat", da skouer, klask troioù-lavar evit komz eus revelezh pe Tuadur reizhel an dud hep lakaat un doare revelezh da vezañ an hini "dereat" nemetañ. Da skouer, chom hep implijout termenoù evel "pich-kaoc'h" evit kaozeal eus paotred heñvelrevel abalamour ma'z e anezañ un termen disprizius.
Pe klasket an tu, da skouer, da goazeal ha da envel tud eus sevenadurioù disheñvel diouzh an hini gantañ ar muiañ a bouez hep ma vefe lakaet anezhe da vezañ skeudennet en doare ma talvezfent nebeutoc'h evit ar sevenenadurioù pe an etniaoù pouezusañ, hag abalamour da se e vez kaozeet hini kentoc'h eus inuit (unander: "inuk") kentoc'h evit "eskimoed".
Unan eus palioù pennañ ar yezh dereat-se, bet treuzimplijet an termen-se da c'houde, a denne d'an doare ma vez skeudennet ar maouezed er yezh en un doare digempouez e-keñver ar wazed ha klask diskoulmoù evit lakaat an implijoù-yezh da vezañ kempouezoc'h pe neptuekoc'h.
Ur yezh "ijinet" an hini eo neuze, ma klaskas a-ratozh-kaer kemmañ er penn-kentañ an doare ma soñj an dud e-keñver an dud all dre kemmañ an doare ma vez implijet ar yezh gante, levezonet don gant damkan Sapir ha Whorf. Klask a reas lakaat war wel ar rakvarnioù kevredigezhel a c'helle bezañ kuzhet dre an doare da implijout ar yezh evit dont a-benn da sevel ur yezh neptuekoc'h.
# Dereadur

An Dereadur zo un ober politikel e-lec'h ma vez treuzkaset galloudoù eus gouarnamant kreiz ar Stad emveliek d'ul live is-vroadel, evel al live rannvroel pe lec'hel. Ur stumm eus an digreizennañ melestradurel eo. Tiriadoù deroet o devez galloud da lezenniñ diouzh al lodennoù deroet, ar pezh a ro dezho un emrenerezh brasoc'h.
Dereadur n'eo ket kevreadelezh kar ar galloudoù deroet d'an aotrouniezh is-vroadel a c'hell bezañ war verr-dermen peotramant e c'hellont bezañ tennet dre ma vezont etre daouarn ar gouarnamant kreiz mod pe vod. Diwar neuze e chom ar stad ur Stad unvan de jure. Al lezenniñ a grou parlamantoù deroet pe bodadegoù a c'hell bezañ skarzhet pe kemmet gant ar gouarnamantoù kreiz evel n'eus forzh peseurt statud. E sistemoù kevreadel eo gwarantet gouarnamantoù al liveoù is-vroadel gant arbonreizhioù, ne c'hell ket galloudoù al liveoù izeloc'h bezañ tennet diwar atiz ar gouarnamant kreiz hep kemmañ ar vonreizh. N'eo ket gwarezet ken mat an is-liveoù gant an dereadur ha dindan kevreadelezh.

## Rouantelezh-Unanet

Er Rouantelezh-Unanet e voe krouet ur gouarnamant deroet en Iwerzhon an Norzh e 1921 gant Akt Gouarnamant Iwerzhon 1920, evit Kembre ha Bro-Skos e miz Gwengolo 1997 da heul referendomoù hag e Londrez e miz Mae 1998. Etre 1998 ha 1999 e voe staliet Parlamant Bro-Skos, ar Senedd (Parlamant Kembre), Bodadeg Iwerzhon an Norzh ha Bodadeg Londrez dre al lezenn. Tud a gabal evit sevel ur Parlamant saoz, evit lakaat Dereadur Bro-Saoz e plas (da lavaret eo staliañ ur Parlamant pe ur Vodadeg saoz distag) abaoe 1998.

## Daveoù

* ↑ What is devolution? (en). BBC Academy. Kavet : 2019-02-22.
* ↑ Devolution: what is it and what powers would cities get? (en-GB). Channel 4 News (14 May 2015). Kavet : 2019-02-22.
* ↑ Devolution, federalism and a new constitution for the UK (en). Public Law for Everyone (2014-01-08). Kavet : 2019-02-22.
# Derez santigrad

An derez santigrad zo un elfenn eus ar skeuliad gwrezverk santigrad relativel, ijinet e 1742 gant ar steredoniour ha fizikour svedat Anders Celsius. Ar skeuliad santigrad a laka e zerez mann da glotañ gant gwrezverk ar skorn teuz ha 100 gant gwrezverk an dour o virviñ dindan gwask an aergelc'h muzuliet 0 e live ar mor.
N'eo ket heñvel ar skeuliad-se ouzh hini ar skeuliad gwrezverk Celsius.
# Dereadegezh (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen dereadegezh (saoz: prescription) evit komz eus ar fed ma vez kinniget reolennoù normativel evit implij "reizh" ur yezh resis bennak, da lâret eo ur yezh unvan ganti reolennoù yezhadurel ha reizhskrivañ unvan.
Ne rank ket klotaat dre ret ar reolennoù normativel a gaver en ur "yehzadur dereadegel" pe "normativel" gant an doare ma vez implijet ur yezh gant an dud e gwirionez ha daosut ha ma kemm ar reolennoù dereadegel a-hed ar wezh e kemmont kalz goustadikoc'h evit implijoù gwirion ar yezhoù hervez an doare ma vezont komzet ha skrivet gant an dud, da skouer daosut ha ma ne vez ket implijet ar rannig nac'hañ "ne" e galleg dre gomz perrliesañ, e ranker e implijout dre skrid atav.
Diouzh un tu e talvez reolennoù ur yezhadur deraedegel da unvaniñ ur yezh ha da sikour an dud d'en em gompren an eil re gant ar re all en desped da diforc'hioù lec'hel hag all. Diouzh an tu all avt e c'hell talvez evit muzuliañ pegen desket eo un den bennak hervez ma oar implijet pe get reolennoù ma rankont bezañ desket gantañ er skol hag all.
Gant ar yezhoniezh a-vremañ avat e klasker deskrivañ reolennoù mont-en-dro gwirion ar yezhoù hep lâret hag-eñ eo "reizh" pe "mat" an doare ma vez implijet pe get.
Evit yezhoù 'zo ez eus savadurioù arbennik e karg eus reolennoù normativel ar yezh. Savadurioù ofisiel e c'hellont bezañ, anavezet evel-hen gant ar gouarnamantoù pe zoken krouet war-eeun gante evel da skouer Bòrd na Gàidhlig evit gouezeleg Skos, pe c'hoazh nann-ofisiel evel da skouer Kesva an Taves Kernewek evit ar c'herneveureg.
A-wezhoù e talvez an ensavadur evit ar yezh en he fezh, evel da skouer ar Real Academia Española ("Akadamiezh Rouantel ar Spagnoleg") ganti skourroù e 21 bro disheñvel, ha gwezhoù all ne dalvezont nemet evit ur yezh lieskreizennel en ur vro resis evel da skouer an Académie française.
Setu un nebeud skouerioù all:
* Fryske Akademy ("Akademiezh ar frizeg") evit ar frizeg e Friz;
* Te Taura Whiri i te Reo Māori ("Kuzul ar maorieg") evit ar maorieg e Zeland-Nevez;
* Foras na Gaeilge evit an iwerzhoneg en su ha norzh Iwerzhon;
* Il-Kunsill Nazzjonali ta' l-Ilsien Malti ("Kuzul Broadel ar Malteg") evit ar malteg e Malta;
* Dewan Bahasa dan Pustaka ("Savadur evit ar Yezh hag al Lennegezh") evit ar malayeg e Malaysia ha Brunei;
* Türk Dil Kurumu ("Kevredigezh an Turkeg") evit an turkeg e Turkia;
* Akademio de Esperanto ("Akademiezh an Esperanteg") evit an esperanteg dre ar bed a-bezh

## Gwelit ivez:

* Deskrivelezh
* Politikerezh yezh
* Yezhadur
# Dereg

Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù deraek eo an dereg (dera pe kanakuru) komzet gant tro-dro da 20 000 den e Gongola e Nigeria (1973).
Teir rannyezh a zo:
* Chanieg (shani)
* Chelleneg (shellen)
* Gasieg (gasi)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek
# Derg

An Derg a oa un diktatouriezh soudardel komunour a renas Etiopia adalek 1974, goude ma voe lamet ar galloud digant an impalaer Haile Selassie.
Krouet e voe an Derg e miz Even 1974 gant soudarded eus arme Etiopia hag a oa emsavet e penn kentañ ar bloaz. 120 ezel a yae d'ober anezhañ pa voe savet ha war zigresk ec'h eas o niver bep ma voe skarzhet pe lazhet lod anezhe. Buan e kreskas galloud an Derg hag er mizioù war-lerc'h e grouidigezh e voe harzhet ha bac'het politikourien, ofisourien pe izili eus lez an impalaer. D'an 12 a viz Gwengolo 1974 e voe distroadet ha bac'het Haile Selassie ha d'ar 15 e voe renet ar gouarnamant gant an Derg.
Aman Andom a voe anvet prezidant an Derg betek ma tistrofe ar priñs Amha Selassie hag a oa en Europa d'ar c'houlz-se. Tabut a savas etre ar priñs hag izili radikalañ an Derg. Harzhet e voe Amha Selassie ha lazhet asambles gant 60 ezel eus ar gouarnamant impalaerel d'an 23 a viz Du 1974. Ar vonarkiezh a voe torret ent-ofisiel e miz Mae 1975 ha disklêriet e voe ar varksouriezh-leninouriezh ideologiezh ofisiel ar Stad. D'an 22 a viz Eost 1975 e varvas Haile Selassie e degouezhioù amsklaer.
E 1987 e voe divodet an Derg, embannet ur Vonreizh nevez hag anvet ar vro Republik Pobl Etiopia. Met izili an Derg a chomas e postoù pouezusañ ar gouarnamant ha Mengistu, e penn an Derg abaoe 1977, a chomas prezidant.
Er prantad ma voe gouarnet Etiopia gant an Derg e renas ur brezel diabarzh ha lazhet e voe degadoù a viliadoù a eneberien ouzh ar renad. Ur gouvrezel a voe gant dizalc'hourien Eritrea. Emgannoù a voe ivez pa glaskas Somalia aloubiñ ar vro e 1977. Tost-mat e oa Etiopia neuze ouzh an Unaniezh Soviedel. An naonegezh a reas he reuz er bloavezhioù 1980 hag 1 milion a dud a varvas ganti.
# Chronicon Britannicum

Chronicon Britannicum zo anv daou skrid latin a denn da Istor Breizh.