# Douarnenez

Douarnenez :
| Skeudenn eus kêr tapet eus un nijerez. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Douarnenez |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Kemper |
| Kanton | Douarnenez |
| Kod kumun | 29046 |
| Kod post | 29100 |
| Maer Amzer gefridi | Joselyne Poitevin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Douarnenez Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gerne |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 13 956 ann. (2020) |
| Stankter | 560 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 05′ 34″ Norzh 4° 19′ 45″ Kornôg / 48.092778, -4.329167 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 61 m bihanañ 0 m — brasañ 86 m |
| Gorread | 24,94 km² |
| Douarnenez ||
| kemmañ |
Douarnenez zo ur gêr hag ur porzh e Kerne-Izel, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.

## Douaroniezh

* Lec'hiet eo e foñs ur bae traezhek, war aod biz ar C'hab, a-dal da C'hourenez Kraozon, er gwalarn da Gemper.

### Porzhioù-mor

* Porzh ar Rozveur
* Ar Porzh-Ru.
Tri forzh-mor zo e Douarnenez : porzh ar Rozveur, ar porzh-pesketa a-vremañ ; ar Porzh-Ru m'emañ mirdi ar bigi ; porzh Treboull.

## Ardamezioù

* En glazur e alc'hwez peuliet war e enep, ar ruilhenn talbennanet hag avalaouet, e baleton war skouer un eor.
* Ger-ardamez : Dalc'h mat ; treser : J.E. Benoiston ; diviz-kêr : 21 a viz Kerzu 1997.

## Istor
### XVII$^{vet}$ kantved

Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh un den eus Douarnenez, Yves Perfezou, goude Emsavadeg ar Bonedoù ruz.

### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant daou veleg, Herpen ha Larufie, beleien; graet e voe al le gant ur beleg all, Auffret e anv.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 390 gwaz eus ar gumun, eleze 2,84% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Korventenn

* 19-20 a viz Gwenholon 1930: div vag-pesketa a yeas d'ar strad ha meur a besketour eus Douarnenez a varvas abalamour d'ar gorventenn.

#### Eil brezel-bed

* Merval a reas 258 den eus kumunioù Douarnenez, Ploare, Pouldahu ha Treboull abalamour d'ar brezel.
* D'ar 21 a viz Here 1942 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-10-BO (anvet "Francis X" ha marilhet 41-24441) eus aerlu ar Stadoù-Unanet e pleg-mor Douarnenez gant c'hwec'h den en e vourzh; ne voe adkavet korf ebet.

#### Kumunioù staget

* E 1946 e oa bet kresket ar gumun dre ma oa bet staget outi ar c'humunioù stok Ploare, Pouldahu ha Treboull.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas pevarzek milour eus ar gumun.

##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas eizh milour eus ar gumun.

## TBD

* Mervel a reas tri milour eus ar gumun.

## Tchad

* Lazhet e voe un ofisour bet ganet er gumun en Am Dagachi d’an 18 a viz C'hwevrer 1972; komandant e oa er 6vet RIAOM (Régiment InterArmes d'Outre-Mer).

## Monumantoù ha traoù heverk
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 3 (Aerlu) |
| Hollad | 3 |
Karrnijourion e oa an holl. Mervel a rejont d'ar 5 a viz Eost 1944 e-pad an Eil Brezel Bed.

## Emdroadur ar boblañsabaoe 1793

* Mammenn INSEE.

## Tud

* Mikael an Noblez, misioner.
* Per Denez (1921-2011) emsaver, yezhour ha skrivagner, bet studiet brezhoneg Douarnenez gantañ.
* Daniel Le Flanchec, maer PCF troet a-du gant Jacques Doriot e-pad an Eil Brezel-bed, marvet er c'hampoù-bac'h en Alamagn, marteze lazhet gant komunourien.
* Michel Mazéas, maer PCF.
* Sébastien Velly, unan eus maered komunour kentañ bro Frañs, dilennet e 1921.

### Tud bet ganet eno

* 1901 : Joseph Savina, ebenour eus ar Seizh Breur.
* 1902 : Marc'harid Gourlaouen, sekretourez Skol Ober e-pad 40 vloaz.
* 1944 : Xavier Leclercq, den a aferioù.
* 1948 : Mich Beyer, skrivagnerez vrezhonek.
* 1952 : Pêr-Vari Kerloc'h, kaner, skrivagner, ha douiz-meur Goursez Vreizh.
* 1958 : Ronan Larvor, kazetenner.
* 1963 : Ronan Pensec, marc'hhouarnour.
* 1963 : Benead Vialaneix, emsaver kristen ha breton.
* 1964 : Serj an Dized, melldroadour.
* 1968 : Nolwenn Korbell, kanourez.
* 1986 : Romain Danzé, melldroadour.

### Tud marvet eno

* 1826 : Laenneg, medisin, e Ploare.
* 1872 : Yann-Vari ar Brizh, nijour.
* 1949 : Louis-Marie Désiré-Lucas, livour.
* 1967 : Jef ar Penven, sonaozour.
* 1973 : Noël Roquevert, aktour.
* 1987 : Marc'harid Gourlaouen, sekretourez Skol Ober e-pad 40 vloaz.
* 1992 : Yves Floc'h, livour.
* 1997: Anita Conti, moroniourez la luc'hskeudennerez.
* 2001 : Frañseza Kervendal, skrivagnerez.
* 2006 : Youenn Gwernig, kaner ha barzh brezhonek.

### Tud bet awenet gant Douarnenez

* Livourien : Amélie Helga Lundahl.

## Tudouriezh

* Kreizenn ar c'hiz "Penn Sardin" eo Douarnenez, ha graet e vez Pennoù Sardin eus hec'h annezidi dre c'hoap.
* Brudet eo gouel an Ened e Douarnenez.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Ya d'ar brezhoneg

* D'an 22 a viz Kerzu 2004 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* D'an 8 a viz C'hwevrer 2008 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 2.

### Deskadurezh

* Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1989.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 98 skoliad er c'hlasoù divyezhek (11,2% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

### Ar Redadeg

* E 2012 ec'h echuas an trede Redadeg e Douarnenez.

## Gevelliñ

* Aberfal, Kernev-Veur (1979)
* Rashidiye, Kamp Palestinat e Liban (2005)

## Pennadoù kar

Kumunioù kozh staget ouzh Douarnenez :
* Ploare ;
* Pouldahu ;
* Treboull.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Ti-kêr
* (br) Douarnenez war lec'hienn Geobreizh
* Mirdi ar bigi
* Gouel ar bigi kozh
* Gouel ar Sinema
* Gouel an Ened
* Douarnenez, kanaouenn gant Meic Stevens

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg).
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 49
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Lucien Gourong
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Pertes USAAF Finistère
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019