OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pulsatrix

Pulsatrix :
| Pulsatrix perspicillata, luc'hskeudennet e Costa Rica. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Strigiformes |
| Kerentiad : | Strigidae |
| Anv skiantel ||
| Pulsatrix Kaup, 1848 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Pulsatrix a zo ur genad e rummatadur an evned, kaouenned ennañ, krouet e 1848 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* Pulsatrix koeniswaldiana,
* Pulsatrix melanota
** P. m. melanota ha philoscia,
* Pulsatrix perspicillata
** P. p. boliviana, chapmani, perspicillata, pulsatrix, saturata ha trinitatis.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Strigidae/Pulsatrix (lennet e-barzh d'ar 7 a viz C'hwevrer 2025).
# Ar Gov

Ar Gov zo un anv-tiegezh brezhonek hag anv ur vicher gozh : ar gov. Stank e vez kavet e Breizh hag e lec'hioù all ma'z eus tremenet Bretoned.

## Stummoù all

* Kavout a reer ar Goff, ar Go, ar Gow, ar Govig.
* E galleg : Le Goff, Le Goffic, Le Govic.

## Anvioù par er yezhoù all

* e kerneveureg : Angove (An Gov), Goff, Goffe, Trengove
* e gouezeleg : Mac Gabhann (MacGowan)
* e saozneg : Smith. Kavet e vez an anv Goff en East Anglia abalamour d'ar Vretoned o doa kemeret perzh en aloubadeg Gwilherm II (dug Normandi)
* en alamaneg : Schmidt
* e nederlandeg : Smet, Smets, Smit, Smits
* e galleg : Lefebvre, Fèvre, etc
* e spagnoleg : Ferrero, Herrero
* e katalaneg : Ferrer, Ferré
* en okitaneg : Fabre, Faure
* e ruseg : Kouznetsov
* e poloneg : Kowalski
* e meur a yezh slavek : Kovaltchouk

## Tud brudet
### Breizh

* Jean-Pierre (1716-1790) hag e vab Paul Le Goff (1754-1840), orfebourien eus Montroulez
* Pier ar Go (1860-1941), beleg, yezhour
* Élie Le Goff (1858-1938), kizellour
* Charlez ar Govig (1863-1932), barzh, skrivagner hag emsaver
* Alan ar Gov (1881-1926), beleg ha saver pezhioù-c'hoari brezhonek
* Yeun ar Gow (1897-1966), skrivagner brezhonek
* Alain Le Goff (g. e 1942), konter
* Tristan Le Govic (g. 1976), telennour
* Vincent Le Goff (g. 1989), melldroader
* Damien Le Goff, mestrc'hoarier echedoù
* Yael ar Gov, skrivagnerez vrezhonek

### Bro-C'hall

* Jacques Le Goff (1924-2014), istorour
* Alain Chamfort (g. e 1949), anv-leurenn Alain Le Govic, kaner

### Bro-Saoz

* Helen Lyndon Goff (1899-1996), skrivagnerez, anavezetoc'h dindan an anv Pamela Lyndon Travers

### Kernev-Veur

* Michael An Gof (m. e 1497), emsaver

### Stadoù-Unanet

* Nathan Goff Jr. (1843–1920), senedour
* Trish Goff (g. 1976), diskouezerez-c'hiz
* Jared Goff (g. 1994), c'hoarier melldroad amerikan

### Zeland-Nevez

* Phil Goff, politikour

## Anv-lec'h

* Gofannon, un doue er mojennerezh predenek, a vije bet roet e anv da Rosko ha Plougoñ
* Ar Govelioù, kumun gozh ha kreiz douaroniel Breizh
* Kerango, Kerangoff : "kêr ar gov", anv meur a lec'h e Breizh (karter e Brest)
* Le Goff, ur gêriadennig en Alberta, e Kanada
* Goff, anv meur a gêriadenn er Stadoù-Unanet

## Gwelet ivez

* Gov
* Go
* McGoff
# Yann-Ber Piriou

Yann-Ber Piriou :
| Anv ofisiel | Jean-Pierre Piriou |
| Anv pluenn | Yann-Ber Piriou |
| Obererezh | Barzh Danevellour Romantour |
| Ganedigezh | e 1937 e Lannuon, Breizh |
| Yezh skrivañ | Brezhoneg, Galleg |
| Enorioù | Priz Imram (1985) |
| Oberennoù pennañ ||
| Ar mallozhioù ruz Défense de cracher par terre et de parler breton ||
| Traoù ouzhpenn ||
| Dictionnaire du patrimoine breton Histoire culturelle et littéraire de Bretagne Kestell traezh evit kezeg ar mor Ur feunteun anvet Anjela ||
| kemmañ |
Yann-Bêr Piriou a zo ur skrivagner hag ur barzh breizhat. Ganet eo bet e Lannuon d'an 30 a viz Eost 1937, brezhoneger a-berzh mamm. Bevet en deus e-pad 10 vloaz e Kaledonia-Nevez gant e dud. Studiet en deus e Nouméa, Pariz, Roazhon ha Kembre. Kelenner e Skol-Veur Roazhon 2 eo bet a-raok mont war e leve.
Skrivet en deus meur a studi (Usage spontané et usage littéraire du breton, Les Temps Modernes, 1973) ha dreist pep tra : Défense de cracher par terre et de parler breton, un torkad barzhonegoù stourm divyezhek eus 1950 da 1970 hag un esae diwar-benn ar yezh hag al lennegezh vrezhonek. Skrivet en deus ivez esaeoù, dastumadegoù barzhoniezh (Ar mallozhioù ruz, …). Graet en deus un dezenn doktorelezh Stad war lennegezh kollet eus ar Grennamzer Uhel e Breizh-Vihan. Labouret en deus ivez war doare ar c'hoariva brezhonek hag ar varzhoniezh vrezhonek adal an deroù betek bremañ.
Alan Stivell en deus lakaet daou varzhoneg dezhañ war e bladenn E Langonned.

## Studiadennoù

* Usage spontané et usage littéraire du breton e Les Temps Modernes, 1973
Studiadennoù e-barzh labourioù a-stroll :
* Histoire culturelle et littéraire de Bretagne, Slatkine, Pariz, 1987
* La Bretagne, une province à l'aube de la révolution, Brest, 1989
* Les aventures de Jean Conan, Skol Vreizh, Montroulez, 1990
* 1491, la Bretagne, terre d' Europe Brest, Kemper, 1992
* Breizh-Bretagne Brüder-Grimm, Museum Kassel, 1993
* Toute l'Histoire de Bretagne, Skol Vreizh, Montroulez, 1993
* La Bretagne et la littérature orale en Europe, CRBC, Brest, 1999
* Dictionnaire du patrimoine breton, Apogée, Roazhon, 2000
* (br) Anjela Duval, oberenn glok Mignoned Anjela, Louergad, 2000
* (br) Ar Seiz Breur (1923-1947), Terre de Brume, Roazhon, 2000
* Monsieur le "conservateur", Apogée, Roazhon, 2001

## Levrioù

* (br) (fr) Défense de cracher par terre et de parler breton, P.J.O. Honfleur 1971
* (br) Ar mallozhioù ruz, P.J. Oswald, Pariz, 1974
* (br) Ur feunteun anvet Anjela, Levraoueg Aodoù an Arvor, 1991
* Il était une voix... Anatole Le Braz, apogée, Roazhon, 1995
* Au-delà de la légende… Anatole Le Braz, buhezskrid, Terre de Brume, Presse Universitaire de Rennes, 1999
* (br) Kestell traezh evit kezeg ar mor (levr + pladenn fetis gant ar pianoour Didier Squiban), Skol Vreizh 2001, Priz Meur 2002 skrivagnerien Breizh, diazezadur Yves Rocher
* (br) Divaskell da nijal kuit (barzhonegoù + ur bladenn), Skol Vreizh, 2017, Priz al levr a faltazi er Prizioù 2018.

## Liammoù diavez

* L'Ouest en mémoire (Ina) - Yann-Bêr Piriou: Stourm ur barzh
* YB Piriou
* Porched Lennegezh vrezhonek
# E Skeud Tour Bras Sant Jermen

E Skeud Tour Bras Sant Jermen zo titl ul levr eñvorennoù gant Yeun ar Gow, daou c'hant c'hwec'h pajenn warn-ugent dezhañ, bet moullet gant Ti ar Skrev er Baol e 1955 evit ar wech kentañ.

## Adembannadurioù

Adembannet e oa bet al levr gant Al Liamm e 1978.

## Al levr

Adalek ganedigezh e dad-kuñv (Yeun ar Gow e anv ivez !), e 1793 pe 1794, betek 1910 e kont Yeun ar Gow e vugaleaj e Pleiben e-lec'h ma oa bet ganet e miz Here 1897. Pemp pennad warn-ugent a ya d'ober an oberenn :
* Ma zud-kozh a-berzh ma zad
* Pa voe intañvezet ma mamm-gozh
* E-lec'h ma 'z eus anv eus ar gourenadeier a veze gwechall e Pleiben
* Al lapoused o vont diouzh o neizh hag ar pezh en em gavas da c'houde
* Yeun ar Gow o fortuniañ
* Lakaat a ran ma fri war an douar
* Er bloavezhioù kentañ eus ma yaouankiz tenerañ
* An hent-houarn o tont er vro
* Devezhourien ha mevelien
* Ma zad evel m'am eus eñvor anezhañ
* Ma zamm buhez betek ar mare ma voen kaset d'ar skol
* Hon amezeien dost
* Beajoù dre ar c'horn-bro — Skol ar baotred — Teatr ar voused
* Gouel an hent-houarn
* War an hent da Lourd
* O pardonañ e Lourd
* Skol, skol-louarn ha vakañsoù
* An nozvezhioù e korn an oaled : spont ha dudi
* Kelennadurezh ar gêr
* Goude labourioù al linenn — Marv ma zad
* Skol ar Ganiched — Brezel ha c'hoarioù
* Gouelioù ha diduamantoù
* Ar foarioù
* Ur vrastaolenn eus tud ar barrez hag o boazamantoù
* Ar politik.
Taolennañ a ra ar skrivagner darvoudoù ar mare-se koulz ha tud eus Pleiben hag he zrowardroioù en ur yezh pinvidik-mor. An holl droioù-lavar a ra gante sof-kont a-hed al levr a zo skrivet gant lizherennoù stouet hag ur roll eus ar Gerioù ha doareoù-lavar implijet e Pleiben ha tro-war-dro a gaver en dibenn anezhañ (c'hwec'h pajennad).
Disheñvel eo al levr dre ma n'eo ket "traoù kouer" a gont ar skrivagner. Eñvorennoù ur paotr eus ar vourc'h int, d'ar mare m'emañ an hent-houarn o tegouezh er c'hontread ; hag ouzhpenn-se, emañ e dad e penn ur c'hoñvers hag a feurm kirri (gant al loened hag ar vevelien da-heul) ha fred en deus kavet war al linenn. Yeun ar Gow, hag a skriv hanter-kant vloaz war-lerc'h, a gas al lenner da gompren penaos an tren en deus kemmet buhez ar vro, hentoù ar genwerzh ha betek ar gwiskamant (ar gasketenn) hag ar parlant (ret drailhañ un tammig galleg gant tud al linenn)...
A-hend-all, ur mailh eo Yeun ar Gow evit taolenniñ dremm hag anal ul lec'h : ret eo gwelet penaos eo livet bourc'h Brasparzh pe c'hoazh buhez porzh Meilh-ar-Wern...a-raok an hent-houarn. Ha fent ar c'honter ne vez ket kollet gantañ : gouzout a ray al lenner penaos ha perak e oa bet troc'het "paltoioù" da "wayed" (gwazi) bourc'h Pleiben.

## Levrlennadur

* Padrig an Habask, An anvioù-tud hag an anvioù-lec'h el levr « E skeud tour bras Sant Jermen » gant Yeun ar Gow, Hor Yezh 290, Mezheven 2017
# Dis-moi comment ils parlent - Komzou tud va bro

Dis-moi comment ils parlent - Komzou tud va bro a zo ul levr divyezhek, kant triwec'h pajenn ha pevar-ugent dezhañ, bet embannet gant ar gevredigezh eus Bro-Leon Skolig-al-Louarn.
Savet gant al leanez Anna-Vari Arzur ha Marie-Françoise Kéramprant-Meyer e oa bet moulet e Sant-Tonan e miz Kerzu 1994. Ennañ e kaver daou vil kant krennlavar ha tro-lavar bet dastumet ha skeudennaouet gant bugale ha yaouankizoù eus ar Mor-Bihan, Penn-ar-Bed ha Skolig-al-Louarn.
Embannet e oa bet al levr gant skoazell Kuzul-Departamant Penn-ar-Bed ha Skol-Uhel ar Vro.
Teir lodenn a ya d'ober an oberenn-mañ ha kregiñ a ra an hini gentañ gant un digoradur ma kinnig Anna-Vari Arzur un dek krennalavar bennak, skeudennaouet gant pemp pe c'hwec'h tresadenn a-wechoù a ro da gompren o zalvoudegezh resis.
Diskouez a ra an eil lodenn daou vil krennalavar rannet etre dek pennad :
* Les gens : An dud
* Les femmmes : Ar merhed
* Vivre... se marier : Beva... dimezi ; ar garantez, ar vugale, ar gozni, ar c'hleñved, ...
* Les vertus, les défauts, la sagesse : Ar perziou-mad, ar perziou-fall, ar furnez
* Le travail, la terre : Al labour, an douar
* La nourriture, la boisson, l'argent : Debri, eva, dispign
* Le temps, les mois, les fêtes : An amzer, ar miziou, ar goueliou
* Les animaux domestiques et sauvages, les oiseaux : Al loened doñv ha gouez, al laboused
* La mer, les îles : Ar mor, an inizi
* Les pays, la religion : Ar broiou, ar relijion
An teirvet lodenn a ziskouez pemp kant tro-lavar, a-gevret gant o zroidigezh c'hallek.
# Kad (sonerien)

Kadwaladyr, deuet da vezañ Kad evit o eil CD, a oa ur strollad krouet gant ar soner Konan Mevel (Skilda, Tri Yann, Kohann) hag e vreudeur (Gurvan Mevel (taboulinoù), Gwenael Mevel (fleütoù)) er bloavezhioù 1990. Levezonet e oa ar strollad gant ar strollad Gwendal ha gant ar jazz-rock. Ne oa kaner ebet er strollad, met prestet o doa Gilles Servat ha Gwenc'hlan ar Skouezeg o mouezh evit pladenn arc'hant kentañ ar strollad, "The last hero", gouestlet da vojenn Merzhin/Merlin, ur bladenn ma c'haller klevet gitar Dan Ar Braz ivez.

## Pennad kar

* Cadwaladr
# Lunac

Lunac :
| Ar maerdi. ||
| Anv okitanek | Lunac |
| Anv gallek (ofisiel) | Lunac |
| Bro | Okitania Roergue |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Aveyron |
| Arondisamant | Vilafranca de Roergue |
| Kanton | Avairon e Tarn |
| Kod kumun | 12135 |
| Kod post | 12270 |
| Maer Amzer gefridi | Éric Bounon 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Oèst Avairon Comunautat |
| Lec'hienn web | http://www.lunac-aveyron-rouergue.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 435 ann. (2022) |
| Stankter | 23 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 480 m bihanañ 260 m — brasañ 562 m |
| Gorread | 18,78 km² |
| kemmañ |
Lunac zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Najac, e Distrig Vilafranca hag e departamant Avairon. Lakaet e voe en Arondisamant Vilafranca pa voe krouet e 1800.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Staget e voe kumunioù Les Mazières ha L’Hom ouzh Lunac e 1834.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas c’hwezek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 1,53% eus ar boblañs e 1911.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* An iliz katolik.
* Ar c'hastell.
* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# Cassanus

Cassanus a oa ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er Stad C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Vilanòva da gentañ hag e Kanton Asprièiras e 1801, e Distrig Vilafranca de Roergue hag e departamant Avairon. Lakaet e voe en Arondisamant Vilafranca de Roergue pa voe krouet e 1800.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1834 e voe staget kumunioù Cassanus ha Saint-Loup ouzh kumun Salvanhac.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 28 den abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas un den abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas un den abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Pennadoù kar

* Causse e Dièja,
* Loupiac,
* Saint-Loup,
* Salvanhac,
* Salvanhac-Saint-Loup.

## Dave ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Twitter

Twitter, pe X, zo ur rouedad sokial. Mikroblogoù a c'heller sevel er mod-se a-benn ma c'hello an implijer lavarout d'e rouedad ar pezh emañ oc'h ober.
Kemennadennoù a c'heller kas pe resev dre ar genrouedad. Tweets a vez graet eus seurt kemennadennoù. Berr int dre ret (140 lizherenn e deroù istor Twitter, 280 lizherenn bremañ).

## Istor

Twitter a zo bet krouet e San Francisco e-kerz start-up Odeo Inc. krouet gant Noah Glass hag Evan Williams. Noah Glass a werzhe AudioBlogger, ur poellad a servije da gas restroù klevet war ur blog a-drugarez d'ur pellgomz. Even Williams a oa anavezet evit bezañ unan eus diazezerien ar gevredigezh Pyra Labs hag a oa pec'henn war al lec'hienn Blogger, hag a zo bet adprenet gant Google e 2003. Odeo a ginnige ul lec'hienn herberc'hiañ, skignañ hag enrollañ podcastoù.
E-kichen ar servij podcast-mañ e-lec'h ma'z eus kalzik a gevezerezh, Jack Dorsey, dispatchour evit ur gompaniunezh taksi, ha Noah Gladd, bet ingaler er 911, niverenn an trummadoù amerikan, a zo karget da ziorroiñ ur servij nevez.
Ar mennozh orin a oa kinnig d'an implijerien deskrivañ ar pezh e oant oc'h ober dre SMS. Digoret d'an holl d'an 13 a viz Gouere 2006, ar c'hentañ stumm a oa anvet stat.us ha twittr da c'houde, o venegiñ al lec'hienn rannañ fotoioù Flickr, hag evit echuiñ: Twitter$^,$.
D'ar 25 a viz Here 2006, lodennoù Odeo a zo bet adprenet gant Obvious Corp. E miz Ebrel 2007, ur gevredigezh dizalc'h zo bet krouet gant an anv Twitter, Inc. gant Jack Dorsey e penn betek miz Here 2008, tra ma kemer Evan Williams e blas Ar gevredigezh he deus 29 implijad e miz C'hwevrer 2009.
Twitter en deus gounezet ivez ar priz 2007 South by Southwest Web Award er rummad blogoù.
E miz Meurzh 2022 e kinnigas Elon Musk akuizitañ Twitter e evit 43 miliard dollar, met e miz Gouere 2022 e embannas e soñj nullas ar brenadenn. An abeg roet gantañ eo an niver a gontoù faos, robotoù en o zouesk, a laka diaes da c’houzout talvoudegezh wir Twitter. E miz Here 2022 e prenas ar rouedad sokial a-benn ar fin.

## Liammoù diavaez

* Twitter, lec'hienn Web

## Daveoù

* ↑ (en)Interview, Seesmic Day 44.
* ↑ (en)Twttr is Alive, EVHEAD, embannet e miz Gwengolo? 2006.
* ↑ (en)We Bought the Vowels (and a blimp too): Twitter Relaunches, EVHEAD, embannet e miz Gwengolo 2006.
* ↑ (en)The Birth of Obvious Corp., EVHEAD, embannet d'ar 21 a vie Gwengolo
* ↑ (en)Meet Our CEO and Chairman, Again , Twitter.com, embannet d'ar 16 a viz Here 2008.
* ↑ Twitter, 29 implijad, 35 milion a zollaroù muioc'h, NetEco, embannet d'ar 16 a viz c'hwevrer 2009.
* ↑ (fr) Elon Musk rachète Twitter. Le Monde (Ebrel 2022).
* ↑ (fr) Le milliardaire Elon Musk renonce finalement à racheter Twitter. France 24 (Gouere 2022).
* ↑ (en) Timeline of billionaire Elon Musk’s bid to control Twitter. AP News.
# Ulysses S. Grant

Ulysses Simpson Grant (ganet Hiram Ulysses Grant d'ar 27 a viz Ebrel 1822 e Pleasant Point en Ohio ha marvet d'an 23 a viz Gouere 1885 e Wilton) a zo bet triwec'hvet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika etre 1869 ha 1877. Ur jeneral a oa anezhañ hag a vez lakaet da vezañ trec'hour Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika pa oa deuet da vezañ pennjeneral armeadoù an Norzh adalek 1864. Ar vrud a dapas e-kerzh ar brezel-se a sikouras anezhañ da vezañ anvet da brezidant. Kavet a vez abeg en e brezidanterezh pa roas plasoù d'e vignoned ha ne reas netra a-enep o goubrenerezh.

## Liammoù diavaez

* (en) Buhezskrid Ulysses Grant war lec'hienn an Ti Gwenn
# Salvanhac-Saint-Loup

Salvanhac-Saint-Loup a oa ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er Stad C'hall.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1834 e voe staget kumunioù Cassanus ha Saint-Loup ouzh kumun Salvanhac d'ober kumun Salvanhac-Saint-Loup.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Kumun nevez

* E 1977 e voe kevredet kumunioù Loupiac ha Salvanhac-Saint-Loup. Anvet e voe Causse e Dièja (Causse-et-Diège e galleg) ar gumun nevez.

## Monumantoù ha traoù heverk
### E Loupiac

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Sarnin, luc’hskeudennoù.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

### E Saint-Loup

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Saint Clair, luc’hskeudennoù.

## Dave ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
# Zosterornis

Zosterornis :
| Z. whiteheadi, luc'hskeudennet e Luzon (norzh Filipinez). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Zosteropidae |
| Anv skiantel ||
| Zosterornis Ogilvie-Grant, 1894 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Zosterornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1894 gant an evnoniour skosat William Robert Ogilvie-Grant (1863-1924).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Zosterornis hypogrammicus,
* Zosterornis latistriatus,
* Zosterornis nigrorum,
* Zosterornis striatus,
* Zosterornis whiteheadi
** Z. w. sorsogonensis ha whiteheadi.
Brosezat int e Filipinez, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Zosteropidae/Zosterornis (lennet e-barzh d'ar 6 a viz C'hwevrer 2025).
# Rukia

Rukia :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Zosteropidae |
| Anv skiantel ||
| Rukia Momiyama, 1922 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Rukia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1922 gant an evnoniour japanat Tokutarō Momiyama (1895-1962).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Rukia longirostra,
* Rukia ruki.
O c'havout a reer en Inizi Caroline, un enezeg e kornôg ar Meurvor Habask, e biz Ginea Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Zosteropidae/Rukia (lennet e-barzh d'ar 6 a viz C'hwevrer 2025).
# Ene

An ene, hervez meur a filozofiezh, relijion pe hengoun, a vefe lodenn digorf un den, ur boud bev, pe un dra. Hervez meur a gredenn ne vefe un ene nemet gant an dud, tra ma lavar reoù all e vefe ivez gant al loened, pe an traoù (evel stêrioù, broioù...). Graet e vez animiezh eus an dra ziwezhañ-mañ. A-wechoù e talv “ene” kement ha spered. E meur a relijion e kreder eo "bedhontel" an ene hag e treuzvev war-lerc'h marv ar c'horf. An dud a zo ateisted ne gredont ket e vije eus un ene, pa n'hall ket ar skiant prouiñ ez eus anezhañ.
# Évry-Courcouronnes

Évry-Courcouronnes :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Essonne (prefeti) |
| Arondisamant | Évry (pennlec'h) |
| Kanton | Évry (pennlec'h) |
| Kod kumun | 91228 |
| Kod post | 91000 |
| Maer Amzer gefridi | Stéphane Beaudet 2019-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Grand Paris Sud Seine-Essonne-Sénart (sez) |
| Lec'hienn web | https://evrycourcouronnes.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 66 700 ann. (2022) |
| Stankter | 5 252 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 32 m — brasañ 96 m |
| Gorread | 12,7 km² |
| kemmañ |
Évry-Courcouronnes zo ur gumun e departamant Essonne hag er rannvro Enez-Frañs, e Bro-C'hall. Pennlec'h departamant Essonne hag arondisamant Évry eo.

## Istor

Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Évry ha Courcouronnes.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An ti-gar.
* Iliz Courcouronnes.
* Ar skol-veur.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2019 | → bremañ | Stéphane Beaudet | Tu-dehoù diseurt | Kuzulier rannvroel |

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Recueil des actes administratifs de la préfecture de l'Essonne, 12 Here 2018.