OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anastasius

Anastasius zo un anv latin, deuet eus an anv henc'hresianek Ἀναστάσιος, Anastasios, deveret eus ar ger ἀνάστασις (anastasis) hag a dalv kement hag "azginivelezh". Eus an anv-se e teu an anv Anastasia, roet d'ar merc'hed.

## Yezhoù all

* Anastasius e kalz a yezhoù: alamaneg, finneg, kembraeg, latin, nederlandeg, norvegeg, saozneg
* Anastasio en italianeg ha spagnoleg
* Anastácio e portugaleg
* Anastase e galleg

## Tud
### Impalaered Bizantion

* Anastasius Iañ—Impalaer Bizantion 491–518
* Anastasius II—Impalaer Bizantion 713–715

### Pibien

* Anastasius I—pab eus 399 da 401, lakaet da sant
* Anastasius II—pab eus 496 da 498
* Anastasius III—pab eus 911 da 913
* Anastasius IV—pab eus 1153 da 1154.
hag ivez
* Anastasius III (eneppab)—pab eus war-dro 815 betek war-dro 880.

### Sent kristen all

* Sant Anastasius - merzher en amzer Neron
* Sant Anastasius Cornicularius
* Sant Anastasius Pavia- eskob Pavia (marvet e 628)
* Sant Anastasius Persia - merzher pers (marvet e 628)
* Anastasius Suppentonia - abad (marvet e 570)
* Anastasius Bibliothecarius (war-dro 810–878) - levraoueger Iliz Roma, lenneg ha politikour, lakaet da eneppab;
* Anastasius Germonius - arc'heskob Tarantaise (1551–1627)
* Anastasius Tirana (° 1929 - ), penn Iliz Reizhkredennek Albania abaoe 1992
* Astericus (XI$^{vet}$ kantved), anvet ivez Anastasius, kentañ eskob Hungaria.

### Anastasio

* Anastasio Aquino, penn emsavidi an insurrección de los nonualcos en El Salvador.
* Anastasio Bustamante, poltikour mec'hikan, teir gwech prezidant Mec'hiko,
* Anastasio Guzmán, louzawour spagnol
* Anastasio Rodrigo Yusto, lean spagnol
* Anastasio el Pollo, anv-barzh ar skrivagner arc'hantinat Estanislao del Campo
* Anastasio Somoza García, diktatour Nicaragua (etre 1936 ha 1956)
* Anastasio Somoza Debayle, diktatour Nicaragua (etre 1967 ha 1979)
* Anastasio Somoza Portocarrero, mab da Somoza Debayle

### Anv-pluenn

* Anton Alexander Graf von Auersperg (1806–1876) -- barzh aostrian, a skrive ivez din dan an anv Anastasius Grün.

## Oberennoù

* Anastasius, romant gant Thomas Hope en 19vet kantved.

## Traoù

* Moger Anastasius zo ur voger-greñv savet er Vvet kantved en amzer an impalaer Anastasius Iañ.

## Notennoù

* ↑ http://www.behindthename.com/name/anastasius

## Pennadoù kar

* Anastasia,
* Athanasius, damheñvelson
# Androktasied

An Androktasied (e henc'hresianeg androktasíai /Ἀνδροκτασίαι) a oa drouksperedoù al lazhadegoù er brezelioù e mojennoù Hellaz kozh.
Merc'hed e oant d'an doueez Eris (Discordia ar Romaned), ha niverus e oa o breudeur ha c'hoarezed : Ponos (ar Boan), Lete (an Ankoun), Limos (an Naon), ar Fonoi hag ar Mac'hed (ar Muntroù hag an Emgannoù), Disnomia hag Ate (an Dizurzh hag an Drouziwezh), Algea (ar Poanioù), an Hismined, Neikea (ar Chabous), Amfilogied (an Tabutoù), Pseudologoi (ar Gevier) ha Horkos (al Le).
# Antigone

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Antigone zo un anv henc'hresianek brudet, hini meur a harozez.

## Mojennoù

* Antigone, merc'h Oidipoüs, priñsez eus Thebai, enebet ouzh hec'h eontr Kreon.
* Antigone Fthia, pried kentañ Peleüs.
* Antigone (merc'h Laomedon), troet e c'hwibon goude bezañ lavaret bezañ par d'an doueez Hera.

## Arzoù ha lizhiri
### C'hoariva

* Antigone gant Sofokles (war-dro 440 kent J.-K.) ;
* Antigone gant Robert Garnier (1580) ;
* Antigone gant Jean de Rotrou (1636-1637) ;
* Antigone gant Vittorio Alfieri (1783-1789) ;
* Antigone gant Jean Cocteau (1922) ;
* Antigone gant Jean Anouilh (1944) ;
* Antigone gant Bertolt Brecht (1948) ;
* Antigone voilée gant François Ost (1999).

### Romant

* Antigone, romant gant Henry Bauchau e 1997.

### Filmoù

* Antigone, film renet gant Yórgos Tzavéllas e 1961.
* Antigone, film renet gant Franz Peter Wirth e 1965.
* Antigone, film renet gant Jean-Marie Straub ha Danièle Huillet e 1991.

### Skinwel

* Antigone gant Jean-Paul Carrère, diwar oberenn Sofokles (1973).
* Antigone gant Stellio Lorenzi, diwar oberenn Sofokles (1974).
* Antigone 34, heuliad filmoù skinwel gant Louis-Pascal Couvelaire (2012).

### Sonerezh

* Antigone, drama war gan gant Arthur Honegger (1927-1929).

## Loenoniezh
### Evnoniezh

* Antigone, ur genad evned eus ar c'herentiad Gruidae, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Pennad kar

* Antigonos
# Antiquitates Judaicae

Antiquitates Judaicae zo un oberenn eus dibenn ar Iañ kantved (93-94) savet gant an istorour yuzev Flavius Josephus.

## An oberenn

Ugent levr zo, skrivet e henc'hresianeg. Savet e oa evit lennerien desket an impalaeriezh roman, ar re a ouie lenn henc'hresianeg, da reiñ dezho da anaout istor ar bobl yuzev, ar bobl koshañ war an douar hervez an oberour.
Savet eo ivez war batrom oberenn Dionysios Halikarnassos, Ῥωμαικὴ ἀρχαιολογία (Rhōmaikē archaiologia), a gonte istor Roma e henc'hresianeg.

### An danvez anezhi

Kregiñ a ra gant krouidigezh Adam hag Eva, heuliañ a ra red an darvoudoù hervez ma'z int kontet er Bibl hebreek, betek emsavadeg yuzev ar bloaz 66. Nemet meneg ebet ne ra eus traoù zo a-wechoù, pe lakaat a ra traoù ouzhpenn.

### An ugent levrenn

En dek levrenn gentañ e kaver danvez Bibl an Dek-ha-Tri-ugent, betek aloubadeg ar Bersed.
En eil lodenn, a grog gant mare Alesant Veur, e ra an oberour gant mammskridoù hellazat (Polibios) pe yuzev (Levr ar Vakabeed). El levrioù XV, XVI ha XVII e kont istor Herodez Veur.
Talvoudusañ tra el levr eo e ra anv eus darvoudoù c'hoarvezet nebeudik a-raok ma voe skrivet an oberenn.
Brudetañ lodenn al levr eo an Testimonium Flavianum, kaoz enni eus Jezuz Nazaret. An dornskridoù a chom eus an oberenn, deuet deomp goude tremen etre daouarn kristenien an holl anezho (betek an doare arabek) a lenner enno daou rannbennad diwar-benn Jezuz.
* An hini hirañ a zo anavezet evel Testimonium Flavianum. Mar deo gwir eo deuet diwar zorn Josephus, pezh n'eo ket asur hervez istorourien zo, ez eo ar meneg istorel kentañ eus Jezuz e skridoù yuzevien, hag implijet e vez evel ur brouenn eus tremen Jezuz war an douar. Met kalz istorourien a vag disfiz ouzh an Testimonium Flavianum:
** aesoc'h eo ar skrid da lenn hep ar rannbennad
** gwelout a reer Josephus, ur yuzev hed an neudenn anezhañ, o lavarout
*** en un tu ez eo Krist ez eo Jezuz, kemennet e zonedigezh gant ar brofeded, ha paotr ar burzhudoù
*** en tu all oc'h ober ar Mesiaz eus an impalaer roman Vespasian.
Un hir a bennad diwar-benn al linennoù-se a zo bet skrivet gant Voltaire en e "Dictionnaire Philosophique" (pennad "Christianisme").

## Ar skrid

* E galleg: Antiquités judaïques, troet gant René Harmand
* E saozneg: Troidigezh William Whiston (1737)

## Pennadoù kar

* Flavius Josephus
* Testimonium Flavianum
* Istor ar bobl yuzev
# Antonia Pozzi

Antonia Pozzi (13 a viz C'hwevrer 1912 - 3 a viz Kerzu 1938), a oa ur varzhez italian, ganet ha marvet e kêr Milano, e Lombardia.
Merc'h e oa da Roberto, alvokad milanat, ha d'ar gontez Lina Cavagna Sangiuliani, nizez da Tommaso Grossi. Adalek he c'hrennoad e skrivas Antonia barzhoniezh. Studiañ a rae el liceo classico Manzoni e Milano, hag un darempred tener he devoa gant he c'helenner latin ha henc'hresianeg, Antonio Maria Cervi, hogen torret e voe gant Cervi e-unan e 1933 abalamour d'ar skoilhoù bras lakaet gant an tiegezh Pozzi. Se zo kaoz marteze e skrivas er bloaz-se, diwar he fenn : «e tu sei entrata / nella strada del morire» (ha setu te aet e-barzh straed ar mervel).
E 1930 e lakaas hec'h anv e skol-veur Milano da studiañ ar yezhouriezh, ha daremprediñ a rae tud evel Vittorio Sereni, Enzo Paci, Luciano Anceschi, Remo Cantoni. Eno e heulie kentelioù an alamanegour Vincenzo Errante hag al lenneg Antonio Banfi, ar modernañ skolveuriad italian en e amzer, ha gantañ e tremen un dezenn diwar-benn Gustave Flaubert e 1935.
D'an 2 a viz Kerzu 1938 e voe kavet en ur c'hleuz, etre marv ha bev. Poezon he doa lonket. Mervel a reas en deiz war-lerc'h ha beziet e bered Pasturo.
# Apotropaik

Apotropaik (eus ar verb henc'hresianek apotrepein, « distreiñ») zo un anv-gwan a vez implijet diwar-benn traoù a bep seurt brudet da gas kuit an droukchañs. Ar chañsvaderioù o defe vertuzioù apotropaik. Jestroù ivez, evel kroaziañ bizied, stekiñ ouzh koad, istribilhañ medalennoù sant Kristof er c'hirri-tan, da virout ouzh gwallzarvoudoù.
Doueed apotropaik a oa d'an Henc'hresianed (Ἀποτρόπαιοι θεοί: Apotropaioi Theoi), hag aberzhioù a veze kinniget dezho.
# Atreüs

Atreüs a oa roue Mykenai pe Argos. Mab e oa da b-Pelops ha da Hippodameia. Brudet e oa abalamour d’ar gasoni a vage ouzh e vreur Thyestes. Tad e oa da Agamemnon ha da v-Menelaos, ar re gentañ eus lignez an Atrided.

## E anv

E henc'hresianeg e oa Ατρεύς / Atreús e anv, da lavarout eo « dizaon ».

## Mojenn
### Rouaned Mykenai

Atreüs en devoa ur breur gevell Thyestes, hag o-daou e voent harluet gant o zad peogwir o devoa lazhet o lezvreur C'hrysippos evit bezañ rouaned e kêr Olympia.
Repu a gavjont e kêr Mykenai, ha kemer a rejont lec'h ar roue Eurystheüs pa oa aet da vrezeliañ a-enep an Herakleided. Sklaer e oa ne badje ket pell o ren, nemet mervel a eure ar roue er brezel.

### Oan alaouret

Atreüs a ouestlas aberzhiñ e oan gwellañ da Artemis. P'edo o klask e dropellad e kavas un oan alaouret a roas d'e wreg Aerope, d'e guzhat ouzh an doueez. Ha hi d'e brofañ d'he dousig, Thyestes. Hennezh neuze en em glevas gant e vreur evit ma vije roue an hini a oa perc'henn d'an oan burzhudus. Ha Thyeste da ziskouez an oan, ha da c'houlenn ar gador a roue.
Atreüs avat a zeuas a-benn da vezañ roue oc'h ober diouzh kuzulioù an doue Hermes : Thyestes a ouestlas reiñ ar rouantelezh d'e vreur pa'z afe an heol war e giz en oabl. Graet e voe an taol gant Zeus e-unan. Hag Atreüs war gador ar rouaned, ha Thyestes en harlu.

### Dial

Neuze eo e klevas Atreüs anv eus avoultriezh Thyestes hag Aerope, ha mennout a eure kas an dorzh d'ar gêr. Lazhañ a eure mibien Thyestes, hag o foazhañ, nemet mirout a reas o daoudroadoù hag o daouarnioù. Servij a eure ar c'hig anezho d'e vreur, ha diskouez dezhañ o izili.

### Diougan

Un diouganer a ziskulias da d-Thyestes e vije lazhet Atreüs m'en dije ur mab digant e verc'h Pelopeia. Kement-se a voe graet, ha lazhet e voe Atreüs Thyestes gant e vab Aigisthos.
Koulskoude, pa voe ganet Aigisthos, e voe dilezet gant e vamm, mezhekaet abalamour d'he zorfed. Kavet e voe ar c'hrouadur gant ur mesaer, roet gantañ da Atreüs, en desavas evel e vab. Erru Aigisthos en oad-gour e voe lavaret dezhañ gant Thyestes e oa tad ha tad-kozh dezhañ war un dro. Hag ar paotr da vont da lazhañ Atreüs.
Hervez skridoù zo e oa Atreüs tad da b-Pleisthenes. Peurvuiañ e vezont kontet da vezañ breudeur.

## An Atreided

Graet e vez gant ar ger Atreided (pe Atrided) da envel mibien Atreüs, Agamemnon ha Menelaos —, hag a-wechoù ivez bugale ar re-se, pe o bugale-vihan.

## Oberennoù

* Prosper Jolyot de Crébillon en deus skrivet Atrée et Thyeste, un drajedienn e pemp arvest c'hoariet e Pariz e 1707 evit ar wech kentañ.
* E romant Frank Herbert Dune eo kontet istor Leto, Paul, ha Leto II eus Tiegezh an Atreided, enebourien ar c'hlan Harkonnen. Lavarout a reont diskenn eus Atreided brezel Troia.
# Quintus Fabius Pictor

Quintus Fabius Pictor (war-dro 254 – war-dro 201 kent JK) a zo unan eus an istorourien roman goshañ. E henc'hresianeg eo skrivet e oberenn.

## E vuhez

Ganet e oa en tiegezh roman brudet ar Fabii. Evit e lesanv Pictor a zo cognomen abaoe amzer e hendad Caius Fabius Pictor a oa bet konsul dilennet en 302 (kent JK), hag a reas livañ santual an doueez Salus e Roma.

## Levrlennadur

* Françoise Wycke-Lecocq, « La gens Fabia à l'époque républicaine : de la légende à l'histoire. Recherches sur la représentation littéraire d'une grande famille patricienne romaine » (thèse de Doctorat de 3° cycle, La Sorbonne - Paris IV, 1986, dir. Jean Beaujeu).
* Arnaldo Momigliano, « Fabius Pictor and the Origins of National History », dans The Classical Foundations of Moderne Historiography, Berkeley, University of California Press, 1990.
* Marie-Pierre Arnaud-Lindet, Histoire et politique à Rome, les historiens romains III$^e$ siècle av. J.-C./ (ve)siècle ap. J.-C., Ed. POCKET Agora, 2001.
# Paleozoeg

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
Ar paleozoeg (eus an henc'hresianeg παλαιος "kozh" ha ζωή "buhez") eo an hini kentañ eus tri hoalad douarouriel ar fanerozoeg. Kregiñ a ra 542 milion a vloavezhioù 'zo betek 251 milion a vloavezhioù 'zo. E c'hwech maread douarouriel eo rannet: Kambrian, Ordovisian, Silurian, Devonian, Karbonifer, ha Permian.

## Ar vuhez er paleozoeg

En em astenn a ra ar paleozoeg eus donedigezh eus an organegoù kentañ ur grogenn ganto betek peuraloudabegoù ar c'hevandirioù gant ar stlejviled hag plantennoù arnevez. E harzioù izelañ a lec'hjod da amzer donedigezhioù war-wel an tribolitoù hag an arc'heocyathided. Hiziv e lakaer anezho kentoc'h war-dro ar poent el lec'h ma teu war-wel ar fosil anvet Trichophycus pedum. Echuiñ a ra gant lazhadeg vras ar permian, an hini vrasañ en istor an Douar adalek donedigezh war-wel an organegoù lieskellek kentañ.
E deroù ar marevezh e oa termenet ar vuhez ouzh bakteri, spoue, bezhin unankellek, hag un nebeud anevaled gwak o c'horf strollet dindan anv faon Ediakaria. Un niver bras a planioù korfel a yeas diwar-wel 540 milion a vloavezhioù 'zo - un darvoud anavezet evel an darzhadeg kambrian - met un nebeud anezho hepken a dreuzvevas. Posupl eo ec'h aloubas organegoù eeun ar c'hevandir e deroù ar proterozeg met n'eo nemet e-pad ar Silurian ma'n em stalias en un doare gwir ar vuhez war an Douar. Daoust ma kaver restachoù a vellkeineged kerkent hag ar c'hambrian e chomas an divellkeineged an doare buhez pennañ. E-pad an Devonian en em skignas ar pesked.
E-pad ar paleozoeg diwezhañ e oa goloet un darn vras eus ar pezh a zo Europa hiziv gant koadegoù geuniek hag a zo e orin ar gweleadoù glaou a-vremañ. E-fin ar paleozoeg e teuas war-wel ar stlejviled bras kentañ, hendadoù an dinosaored.

## Douarouriezh

Nebeut goude torridigezh an dreistkevandir Pannotia hag e fin ar maread-skorn bedel diwezhañ e teraou ar paleozoeg. E-kerzh an hanterenn gentañ eus ar maread e vo disrannet an tirioù en un niver a gevandirioù bihan. E fin ar paleozoeg avat, o deus tost furmet un dreistkevandir, Pangea e anv, a endalc'he an darn vrasañ eus tirioù an Douar.

## Liammoù diavaez

ar fanerozoeg war Palaeos.com
# Clément Marot

Clément Marot (Caors, war-dro 1496/97 - Torino, 1544) a oa ur skrivagner gallek eus ar XVI$^{vet}$ kantved. Eus Normandi e oa e dad hag Okitanez e oa e vamm.
Skrivañ barzhonegoù a rae e dad Jean ivez (Jean des Marets pe Jean Marot). Dre ma plije e werzennoù d'an itron Michelle de Saubonne, e voe kinniget Jean Marot da Anna Breizh a oa gwreg ar roue Loeiz XII Bro-C'hall. Degemeret mat e voe gant Anna ha mont a reas da lez ar roue ha mont d'e heul da Italia.
Ar mab Clément en em lakaas da sevel barzhonegoù ivez, ha mont a reas da servijañ ar rouanez Marc'harid Navarra. Gant hounnezh e voe kinniget d'he breur Frañsez Iañ, roue Bro-C'hall, a voe plijet gant skridoù Clément Marot. E lez ar roue e voe degemeret ar barzh ha mont d'e heul ivez.
Ouzhpenn sevel barzhonegoù e reas troidigezhioù diwar oberennoù latin ha henc'hresianeg (Vergilius, Lukian Samosata). Hogen daoust ma plije e skridoù d'ar roue e voe tamallet dezhañ, buan, bezañ douget d'ar mennozhioù protestant. Toullbac'het e voe e 1525. E 1527 e kasas d'ar roue, eus an toull-bac'h, un Epistre de Marot envoyée au Roy. Truez en devoe ar roue outañ, dieubet e voe Marot hag aotreet da zont d'al lez en-dro.
Hogen e 1533 e voe troet ar Salmoù gantañ hag adarre e voe tamallet dezhañ e vennozhioù protestant. Tec'hout a reas da Vearn, ma oa Marc'harid Navarra o ren, ha goude-se da Italia, da Ferrara, ma oa lez Renée Bro-C'hall, merc'h Anna Breizh, troet gant ar brotestantiezh ivez ha mignonez dezhañ. Eus Italia e c'hallas distreiñ da Vro-C'hall, pardonet ma oa bet dezhañ gant ar roue. Met buan e rankas tec'hout adarre, da Suis ha Savoia ar wech-mañ.
Mervel a reas e Torino e 1544.
# Deianeira

Deianeira (Δηϊάνειρα pe Δῃάνειρα, an hini a zo trec'h d'an harozed e henc'hresianeg) a oa trede ha diwezhañ gwreg Herakles e mojennoù kozh Hellaz. Merc'h e oa da Oeneüs, roue Kalidon, ha da Altaia. Kaoz e voe da varv an haroz Herakles.

## Hec'h anv

Δηϊάνειρα / Dêĩáneira, pe Δῃάνειρα, e oa hec'h anv e henc'hresianeg.

## Ar vojenn

Evit gounit ar vaouez e rankas Herakles stourm ouzh an doue-stêr Ac'heloüs, a droas en tarv, hag a voe torret ur c'horn dezhañ gant an haroz.
Bout dimezet da Zeianeira ne viras ket outañ da skrapañ Iole ha da gousket ganti. Deianeira ne lavare ger met e kuzh e vage gwarizi ouzh ar goantenn yaouank rak kavout a rae dezhi e oa sot-pitilh he fried ganti.

### Toneg Nessos

Un deiz edo Herakles ha Deianeira o klask treuziñ ar ster Evenos, a oa dic'hlannet. Penaos ober? An den-marc'h Nessos a oa aze a lavaras dezho e oa an treizhour aotreet gant an doueed, abalamour d'e onestiz dibar. Kinnig a reas da Herakles dougen e wreg war e gein, da virout ouzh Deianeira a c'hlebiañ he dilhad, e-keit ha ma treuzje an haroz war-neuñv. Mat e voe kavet an emglev gant Herakles, paeañ a reas an den-marc'h, ha teurel a reas e armoù dreist ar stêr, war al lez all, ha splujañ da dreuziñ. Pa oa erruet en tu all e klevas e wreg o krial forzh, ha pa sellas e welas e oa Nessos o klask c'hoari e wreg. Neuze e tapas e wareg hag e skoas ur saezh, ha gloazet nessos, darev da vervel. Sede penaos eo kontet gant Ovidius (Metamorfozoù, IX, 130-133) :
    […] Nessos gant poan a dennas [ar saezh]. Strinkañ a reas ar gwad eus an div c'hloaz, hag en em veskañ gant kontammoù diwar an naer-zour a saotre ar beg lemm : "A ! da vihanañ, emezañ ennañ e-unan, na varvomp ket hep dial !" Hag e roas da Zeianeira e roched wadek, evel ur prof prizius hag a c'hall stagañ kalon he fried.
Siwazh d'an haroz, bepred edo e enebourez, an doueez Hera, o klask ober droug dezhañ. Hi an hini he devije lakaet ar gerioù-mañ e genou an den-marc'h, pa resevas saezh ar marv en e vruched, ha pa zisklêrias da Zeianeira, a-raok e huanad diwezhañ:
    Ma veskez gwad naer-zour Lerna gant ma hini, kemeret eus ma gloaz, ma lakaez eoul olivez war-benn, ha ma roez ma zoneg (c'hiton) da Herakles, n'az po ket da gaout aon ken rak e droioù disfeal.

### Marv Herakles

Ha Deianeira d'ober hervez kuzulioù Nessos, dre ma kredas gevier an den-marc'h, seul vui ma vage gwarizi ouzh Iole. Reiñ a reas, d'ar mevel Lic'has, toneg an den-marc'h, da Herakles d'he gwiskañ, dre warizi ouzh Iole. Pa voe gwisket gantañ e pegas ouzh e gorf, ken n'halle ket he zennañ ken, hag e tevas e groc'hen, ma c'houzañve euzhus tra ma oa ar c'hontamm o vont en e gorf.
Pa gomprenas Deianeira pegen bras fazi he devoa graet ez eas d'en em grougañ.
Neuze e c'houlennas Herakles ma vije pulluc'het e gorf war ar menez Oeta, da lakaat fin d'e boanioù.

### Goude he marv

Ur mab he doa bet gant Herakles, Hilos e anv. Goude e varv e voe roet ar vuhez peurbadel da Herakles, a voe degemeret neuze e-touez an doueed er menez Olimpos, e reas ar peoc'h gant an doueez Hera, e enebourez touet, an hini he devoa roet dezhañ an Daouzek trevell da ober, hag e timezas da Hebe, merc'h da Hera.
# Gab Milin

Gab Milin :
| Anv ofisiel | Gabriel Jean Marie Milin |
| Anv pluenn | Ab Breiz Laouenan Breiz |
| Obererezh | Dastumer kontadennoù, barzh, troer |
| Ganedigezh | d’an 3 a viz Gwengolo 1822 e Kastell-Paol, Bro-Leon |
| Marv | d’ar 27 a viz Kerzu 1895 en Enez-Vaz, Bro-Leon |
| Yezh skrivañ | Brezhoneg |
| Oberennoù pennañ ||
| Marvaillou grac'h koz Furnez ar geiz eus a Vreiz Ar marvailler brezounec, pe marvaillou brezounec ||
| kemmañ |
Gab Milin, pe Gabriel Milin, ganet d’an 3 a viz Gwengolo 1822 e Kastell-Paol ha marvet d’ar 27 a viz Kerzu 1895 en Enez-Vaz, a oa ur skrivagner brezhonek.

## E vuhez

Ganet e voe Gab Milin e Maner Kervoruz (Kermoruz), e Kastell-Paol, a oa e dud ar verourien anezhañ. En e vugaleaj e teskas galleg, latin ha henc'hresianeg gant un eontr dezhañ hag a oa beleg. Mont a reas d’ober e studi da gloerdi bihan Kastell-Paol da gentañ ha da gloerdi bras Kemper da c’houde. Ne chomas nemet bloaz hanter eno avat ha goude-se e kavas labour evel komis e burevioù porzh Brest e 1847. Eno e tarempredas brezhonegerien a bep lec’h ha dastum a reas ganto kontadennoù ha mojennoù.
Ober a reas anaoudegezh gant ar c’horonal war e leve Troude, a oa troet gant ar brezhoneg ivez. A-gevret e savjont meur a levr. Hiroc'h avat e oa anaoudegezh ar brezhoneger a vihanik Milin eget hini ar soudard kozh.
Ma ne lenner nemet anv Troude war golo an tri geriadur (daou c'heriadur galleg-brezhoneg hag unan brezhoneg-galleg, a voe embannet etre 1842 ha 1879 e c'haller krediñ en doa degaset Gab Milin e anaoudegezhioù hag e gavadennoù ivez.
Ur wech aet war e leve e 1882 e voe rener ar gelaouenn Feiz ha Breiz e Kemper, etre 1883 ha 1884. Bloaz goude ez eas da vevañ war Enez-Vaz ha dilennet e voe da vaer eno. Eno e varvas hag e voe sebeliet.
Teir gwezh e voe dimezet : e 1847 da Agathe Le Dall ; e 1859 da Julienne Le Fur hag e 1869 da Marie-Jeanne Combot. Trizek a vugale a voe ganet en holl eus an dimezioù-se.

## Oberennoù
### Gant Troude

* Ar Marvailler brezounek, pe marvaillou brezounek (1870)
* Labous ar wirionez ha marvaillou all
* Labous ar wirionez , Skridoù Breizh 1950

### E-unan

* Bennoz al laouenan, Brest, J.B. Lefournier, 1867
* Marvaillou grac'h koz (1867)
* Furnez ar geiz euz a Vreiz (1868). A c'haller gwelout war lec'hienn levraoueg niverel Skol-Veur Breizh-Uhel
* Gwechall-goz e oa..., 1924.
* Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999

### Troidigezhioù

* (Gant Troude) Jezuz Krist, skouer ar Gristenien, 1862
* Sonjit Ervat, 1869
* Alfonso Maria de Liguori, Penaos karet Jezus-Krist, Moullerez ar "C'hourrier", Brest, 1900

## Dave

* Penaos karet Jezus-Krist : kentskrid gant A. Guichon de Grandpont, 1900

## Notennoù

* ↑ Wikimammenn
a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Sellet er Wikimammenn : Gab Milin.
# Jean de La Fontaine

Jean de La Fontaine, meneget alies evel Yann ar Feunteun, e brezhoneg, a oa ur skrivagner gallek eus ar XVII$^{vet}$ kantved, brudet e fablennoù, savet diwar skouer re Aisopos ha Phaedrus. Skrivet en deus ivez kontadennoù ha traoù all a bep seurt.

## E vuhez

Ganet e oa d'an 8 a viz Gouere 1621 e Château-Thierry, ha marvet d'an 13 a viz Ebrel 1695 e Pariz) .

#### Skoliata (1641-1658)

Studiañ a reas e kolaj Château-Thierry ha deskiñ latin, met tamm henc'hresianeg ebet. En 1641 e krogas gant micher ar velegiezh, e Kenvreuriezh an Oratoer. Met adal 1642 e tilezas an hent-se ha gwelloc'h e kavas lenn L'Astrée, gant Honoré d'Urfé, ha Rabelais, kentoc'h eget Saint Augustin.
Adstagañ a reas gant studi ar gwir, ha daremprediñ barzhed yaouank, en o zouez Pellisson, François Charpentier, Tallemant des Réaux, hag Antoine Rambouillet de La Sablière, a zimezo gant ar vaouez a vo e warezourez.

## Brud e Breizh

Brudet eo bet La Fontaine e-touez ar vrezhonegerien, ha Yann ar Feunteun a veze graet anezhañ alies zoken. Meur a zen zo bet o treiñ darn eus e oberennoù :
* Eozen Kombod
* Prosper Proux (1811-1873)
* Gwilherm Rikou
* Émile Ernault
* Paotr Treoure
* Stefan ar Strad
* Pierre Désiré de Goësbriand
* Daniel Doujet (ganet e 1956)

## Levrlennadur

* Fablennoù Jean de la Fontaine troet e brezhoneg gant Yves Louis Marie Combeau ha Daniel Doujet, embannadurioù Al Lanv, 2005 (ISBN 2-95117-216-8), ennañ e kaver an holl fablennoù e brezhoneg.

## Pennad kar

* Fablenn