# Perroz-Gireg

Perroz-Gireg :
| Tour-tan ar Min-Ruz e Ploumanac'h ||
| Anv gallek (ofisiel) | Perros-Guirec |
| Bro istorel | Bro-Dreger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Lannuon |
| Kanton | Perroz-Gireg (pennlec'h) |
| Kod kumun | 22168 |
| Kod post | 22700 |
| Maer Amzer gefridi | Erven Léon 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Lannuon-Treger Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Treger ha Goueloù |
| Lec'hienn Web | (fr)Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 7 149 ann. (2020) |
| Stankter | 505 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 48′ 51″ Norzh 3° 26′ 32″ Kornôg / 48.8141666667, -3.44222222222 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 60 m bihanañ 0 m — brasañ 96 m |
| Gorread | 14,16 km² |
| Perroz-Gireg ||
| kemmañ |
Perroz-Gireg (distaget: [pɛ'roːz ('giːrɛk)]) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Douaroniezh

Perroz-Gireg a zo war aod Mor Breizh, etre Tregastell, Sant Ke Perroz, Lannuon (Servel) ha Louaneg
* Ar Jentilez
* Taveeg

## Anv

* B. Tanguy : Perros Gui(r)oc alias Quireuc, c. 1330; Penros Quiroc, fin XIV$^{vet}$; Perros Quireuc, 1405; Penros Kirec, 1481; Perros Guirec, 1486.
* Erwan Vallerie : "Penros, 1198, 1267; Penros Quiroc, XIVè; Panroz, XIVè; Penros, 1453; Penros Guirec, 1516; Perros, 1592; Penros, 1630; Peros-Quirec, 1779.
diwar Penn + Ros + anv den Kirog / Kireg

## Ardamezioù

* Palefarzhet etre aour ha glazur, e gab en glazur karget gant teir zenegezenn en aour • Sturienn : A-raok bepred

## Istor

Perroz zo ul lodenn disrannet diouzh ar plou diazez Pleuveur-Bodoù. Parrez Perroz a oa un enklozadur eus Eskopti Dol eskopti Dol e Bro-Dreger. Kumunn adalek 1790.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 152 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,36 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; d’an 22 a viz Eost 1914 e Maissin e voe lazhet ur soudard eus an 19vet Rujumant Troadegiezh d’an 22 a viz Ebrel 1915 e voe lazhet e Boezinge e Flandrez Belgia ur soudard eus an 73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel

#### Eil Brezel-bed

* Nijerezed eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) kollet er gumun:
** e 1942: d'an 18 a viz Ebrel e kouezhas un nijerez anavezout-luc'hskeudenniñ (Spitfire PRIV marilhet AB119) en enezeg Treoger. Mervel a reas an nijour ha beziet e voe e bered ar gumun. D'an 18 a viz Du, un nijerez (Spitfire marilhet AR606 ha kodet RY-?) er memes lec'h; ne voe ket kavet korf he sturier. D'an 22 a viz Gwengolo, un nijerez (Spitfire Vb marilhet AR495 ha kodet NN-J). Ne voe ket kavet korf an nijour.
** e 1943: d'an 28 a viz Ebrel e kouezhas un nijerez (Spitfire Vc marilhet EE635 ha kodet NN-C) e donvor ar Jentilez. Mervel a reas he sturier, ne voe ket kavet e gorf. D'an 3 a viz Mae e kouezhas div nijerez Spitfire Vc (unan marilhet EN960 ha kodet NN-X, ne voe ket kavet korf he nijour, unan marilhet EE768 ha kodet NN-Y, gloazet e voe he sturier) er Jentilez. Div nijerez a yeas d'ar strad er Jentilez d'ar 7 a viz Mezheven, ur Spitfire IIc, marilhet P8674 ha kodet AQ-J (an nijour, gloazet, a voe serret d'an Alamaned) hag ur Spitfire Vc, marilhet EE769 ha kodet VZ- ? (he nijour a voe saveteet gant an Aer Rescue Service) ha, d'ar 27 a viz Gouere, er Jentilez adarre, ur Mustang I, marilhet AL981 ha kodet TC-? (ne voe ket kavet korf he nijour).
* D'an 2 a viz Ebrel 1941 e kouezhas un nijerez Ju-88A-5 kodet M7+DL eus an aerlu alaman (Luftwaffe) e donvor Perroz-Gireg; he fevar nijour a varvas, ur c'horf hepken a voe adkavet, douaret e voe e Plouzeniel.
* Emgannoù etre tud ar Rezistañs hag al lu alaman e penn-kentañ miz Eost 1944.
* Mervel a reas 71 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas c'hwec'h milour.

##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas tri soudard.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Deskadurezh

* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 33 skoliad er c'hlasoù divyezhek (6,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

### Ya d'ar Brezhoneg

* D'ar 4 a viz C'hwevrer 2016 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun. Al live 1 oa bet roet d'ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Henamzer

* Tumulus Kerroig
* Taol-vaen Enez Bono (enrollet 24 Ebrel 1968)

### Krenn-amzer. Savadurioù relijiel

* Diazezoù kastell Ploumanac'h (ar C'hastell).
* Iliz Sant-Jakez Meur (XIIvet, XIVvet, XVIIvet). Enrollet 25 Gwengolo 1901
* Chapel Itron-Varia ar Sklaerder. 1445. Enrollet 30 Meurzh 1904; berded enrollet 26 Mae 1915
* Chapel Sant Gireg Ploumanac'h;
* Chapel bihan Sant Gireg, war draezhenn Ploumanac'h; enrollet 10 C'hwevrer 1903
* Chapel Itron-Varia Druez, e Kernivinenn; 1758; 1772
* Chapel Sant-Samzun Pont-Kouenneg; bet diskaret;
* Kroaz ar Skin, a-us Traeztraou; enrollet 7 Kerzu 1925.
* Kalvar Kerreud (1667)
* Maner Pont-Kouenneg; c. 1600; 1748; milin; kouldri
* Maner Krec'h-Gwegan (1676), aet da feurm

### Amzer a-vremañ

* Kreñlec'h enez ar Venec'h. Enrollet 30 Gwengolo 1975. E stad fall.

### Lec'hioù de natur. Inizi. Traezennoù. Reier.

* Tossen ar Sklaerder, enrollet 22 Gouere 1913
* Reier Ploumanac'h, enrollet 11 Gouere 1912
* Ploumanac'h
* War an aod e-kichen Ploumanac'h - Tour-tan ar Min Ruz
* Traou-Hieroù Bihan, milin, stang, enrollet 14 Meurzh 1943
* Traou-Hieroù Meur,enrollet 23 Mae 1945
* Gwenodenn ar Valtouterien, enrollet 6 Ebrel 1945 ha 8 Du 1976
* Pleg mor Sant Gireg, enrollet 8 Ebrel 1937 ha 6 Ebrel 1945
* Lanneier ar Ranolien, e Ploumanac'h, enrollet 9 Here 1940
* Beg ar C'hastell, enrollet 6 Ebrel 1945 ha 29 C'hwevrer 1960
* Park ar Gumunn, enrollet 6 Ebrel 1945
* Ar Jentilez, gwarezet adalek 18 Here 1976
* Taveeg
* Traezhenn Traeztraou
* Traezhen Traeztrignel

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a dud |
| Rouantelezh-Unanet | 1 (Aerlu) |
| Zeland-Nevez | 1 (aerlu) |
| Hollad | 2 |
Karrnijourion e oant. Marvet int e-pad an Eil brezel-bed.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| Ebrel 2014 | → bremañ | Erven Léon |
| Eost 2013 | Ebrel 2014 | Gilles Déclochez |
| Meurzh 1981 | Eost 2013 | Yvon Bonnot, dilezet e garg gantañ |
| C'hwevrer 1961 | Meurzh 1981 | Yves Le Parenthoen |
| Here 1947 | C'hwevrer 1961 | Yves Le Jannou |
| Gwengolo 1944 | Here 1947 | Julien Laforest |
| Mae 1935 | Gwengolo 1944 | Yves Connan |
| Gwengolo 1925 | Mae 1935 | Hippolyte Le Toiser |
| Kerzu 1919 | Gwengolo 1925 | Émile Le Gac |
| Kerzu 1907 | Kerzu 1919 | Eugène Le Jannou |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud
### Tud bet ganet eno

* Per-Mari Daniel a Gerinou, Perroz, 4 Here 1748; eil kannad ouzz "Stadoù" 1789; melestrour an Departamant, 1796; ezel ouzh Kuzul Jeneral, 1800; Maer Lannuon, 1813; dean an alvokaded Lannuon; aet da Anaon e Lannuon ar 4 Ebrel1826
* Jakez Konan, skrivagner brezhonek ha brezhoneger 6 a viz Kerzu 1910.
* Yann Goasdoué, emsaver ha soner, e 1939.

### Tud bet marvet eno

* Jakez Konan, skrivagner brezhonek ha brezhoneger, d'an 11 a viz Eost 2003.
* Guy Ignolin, marc'houarnour breizhat, d'ar 15 a viz Kerzu 2011.

### Tud hag o deus bevet eno

* René Bazin (1853-1932). En eus echuet e roman : Madame Corentine en un ostaliri Traeztrou
* Charlez ar Goffig (Lannuon, 1863-1932), en devoa savet un ti e Perroz anvet Le Kéric
* Lucien-Louis Fourneau, bet ganet en Ile de France (Maoris hirie) e 1867; penn-melestrour an trevadennoù (1911), letanant-gouarnour Kreiz Kongo (1912), komiser ar Republik ouzh Kameroun (1916); gouarnour a enor an Trevadennoù; aet da Anaon e Traezhtrignel an 3 Eost 1930
* James Bouillé, tisavour hag arzour. Diazezour kelc'h keltiek Perroz, 1923
* Maurice Denis, livour, en devoa treset Hent ar Groaz chapel ar Sklaerder; en devoa prenet un ti e Traezhtrignel war dro 1900
* Léon Dubreuil, aet war e leve er Sklaerder eus 1940 da 1965
* Alan an Diuzet, skrivagner breizhat, a oa rener skolaj eil-derez Perroz-Gireg eus 1937 da 1945.
* René Jannin (prefed). aet da Anaon e Traezhtraou an 28 Eost 1978
* Thierry Le Luron, fentigellour, beziet e bered ar Sklaerder.
* Henryk Sienkiewicz, skrivagner polonat bet tapet gantañ priz Nobel al Lennegezh evit e romant Quo Vadis?, bet skrivet e kastell Kostaerez e Ploumanac'h.

### Ardamezeg ar familhoù

| Le Baillif, Aotrounez Kernuz | En glazur e gebrenn en argant, heuliet gant teir bezantenn ivez en argant, 2, 1 |
| Cabellic | En gul e groaz krouget en argant, ur groazig ivez en argant ouzh pep konk |
| Le Dantec Aotrounez Tromorgant | En argant e deir greskenn en sabel |
| Jacob | En gul e gebrenn en argant heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en argant |

## Gevelliñ

* Teignmouth (Bro-Saoz) abaoe 1981
* Kintin (Breizh)
* Barr (Elzas)

## Sport
### Marc'hhouarnerezh

* 3 a viz Gouere 1995: 2$^l$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Perroz-Gireg ha Gwitreg; trec'h eo Mario Cippolini (Italia).

## Levrlennadur

* (fr)L'église paroissiale, les chapelles, les fontaines de dévotion, les temples, les cimetières, calvaires, croix monumentales, croix de chemin, oratoires et monuments aux morts sur la commune de Perros-Guirec
* (fr)Le Mésolithique de Ploumanac'h (Perros-Guirec, Côtes-du-Nord), Michel Le Goffic, Bulletin de la Société préhistorique française. Comptes rendus des séances mensuelles Année 1975 Volume 72 Numéro 6 pp. 174–183
* (br)Gireg Konan : Eostad (gerioù ha troioù-lavar brezhonek dastumet tro-dro da Berroz-Gireg), An Alarc'h, 2017.
* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Lec'hienn ti-kêr Perroz-Gireg

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes-d'Armor. ArMen-Chasse-Marée. 1992
* ↑ (en)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes RAF
* ↑ (fr)Pertes Luftwaffe
* ↑ (fr)Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ (fr)Kelenn
* ↑ (en)Commonwealth War Graves Commission
* ↑ (fr)EBSSA
* ↑ (fr)Le Télégramme, d'ar 5 a viz Eost 2013
* ↑ Meneget e 1443 e Perros-Gireg, bro Dreger, eskopti Dol. - Yves, eskob Kernev; aet da Anaon e 1276
* ↑ Aotrounez Pontguennec