OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Krasis

Er yezhoniezh e vez implijet an termen krasis (diwar ar henc'hresianeg: krâsis "kemmesk; kej"; saoz: crasis) evit komz eus ar fed ma vez strizhaet ur vogalenn pe un diftongenn e dibenn ur ger gant ur vogalenn pe un diftongenn e penn-kentañ ar ger a deu war-lerc'h.
Degouezhout a ra alies evel ur perzh yezhadurel reizh e portugaleg, arabeg ha gresianeg, da skouer:
    Portugaleg
       a (araogenn; "da") + a (ger-mell strizh benel) > à
       *Vou a a praia > Vou à praia ("Mont a ran d'an aod")

## Gwelit ivez:

* Sinairezenn
* Metaplasmenn
* Troc'hadur
* Koazhadur
* Apokoptenn
* Sinkopenn
* Strizhadur
* Sandhi
* Paragoge
# Krogen draoñ ar fri

Krogenoù traoñ ar fri zo div laonenn askornek eus an dremm, e kavenn ar fri. Sevel a reont diouzh ar c'harvanoù, er c'hontrol eus ar c'hrogenoù fri all (ar grogen grenn hag ar grogen grec'h) hag a sav diouzh boest ar c'hlopenn. Rak-se, n'eus nemet ar grogen draoñ a vez kontet evel un askorn drezañ e-unan e korf an den. An div grogen all zo lodennoù eus eskern ar c'hlopenn.
Roll ar c'hrogenoù fri eo tommañ, glebiañ ha naetaat an aer analet.
g • ka • keEskern korf an den :
| Klopenn | askorn tal · askorn kitern · askorn ividig · askorn kilpenn · genneg · sileg |
| Dremm | gaved · karvan · askorn staoñ · askorn boc'h · askorn fri · askorn an daeroù · soc'heg · krogen draoñ ar fri |
| Skouarn grenn | morzhol · annev · stleug |
| Gourlañchenn | askorn uheñvel |
| Skoaz & Bruched | plankenn-skoaz · ibil-skoaz · klerenn · kostezenn |
| Livenn-gein | melloù ar gouzoug · melloù ar c'hein · melloù an dargreiz |
| Brec'h & Dorn | paler · gwerzhid · helmo · skafeg · loareg · trizueg · pizenneg · tristurieg · eiltristurieg · pennog · bac'heg · eskern ar palv · oeñs |
| Lestr | askorn kroazell · askorn belost · askorn klun |
| Gar & Troad | askorn morzhed · padelleg · skin · spilhenn · askorn seul · askorn fer · bulzuneg · eskern gennheñvel · diñseg · eskern ar c'hreiztroad · oeñs |
# Letícia

Letícia zo un anv-badez portugalek, a glot gant Levenez e brezhoneg.

## Yezhoù all

* Laetitia e latin ha galleg
* Letizia en italianeg
* Leticia e spagnoleg
* Joy ha Joyce e saozneg.

## Tud

* Letícia Birkheuer, aktorez vraziliat
* Letícia Calderón, aktorez vec'hikan
* Letícia Colin, aktorez vraziliat
* Letícia Dornelles, kelaouennerez vraziliat, skrivagnerez evit ar skinwel
* Letícia Renna , kelaouennerez vraziliat
* Letícia Sabatella, aktorez vraziliat
* Letícia Spiller, aktorez vraziliat.
* Letícia Veloso, kelaouennerez vraziliat
* Letícia Wierzchowski, skrivagnerez vraziliat, oberourez A Casa das Sete Mulheres;

## Skeudennoù

* Letícia Colin
* Letícia Birkheuer
* Letícia Wierzchowski
# Magor (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Magor zo un anv-lec'h er broioù predenek:
* Magor, kumun e kanton Boulvriag (Magoar e krennvrezhoneg hag e galleg)
* Magor, anv ur gêriadenn e Kernev-Veur ("Maker" e saozneg)
* Magor, doare saoznek Magwyr, e Sir Fynwy, e Kembre

## Tud

* Ivan Martin Jirous – barzh tchek
* Magor (Tolkien), un dudenn gant J. R. R. Tolkien
* Magor, un haroz mojennel d'an Hungared, gwelout mojenn Hunor ha Magor.
# Meilh-karreg

Meilh-karreg :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Scorpaeniformes |
| Kerentiad : | Cyclopteridae |
| Genad : | Cyclopterus |
| Anv skiantel ||
| Cyclopterus lumpus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar meilh-karreg (liesterioù : meilhed-karreg, meilhi-karreg) a zo ur spesad pesked-mor, Cyclopterus lumpus an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Cyclopterus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Okaineg

Ur yezh witotoek eus isskourr ar yezhoù okainek eo an okaineg (ocaina pe okaina) komzet gant tro-dro da 165-265 den en holl e Yaguasyacu, Ampuyacu ha Putumayo e Perou (150-250 den e 1982) hag ivez gant un nebeud familhoù e Kolombia.
Div rannyezh a zo:
* Doukayeg (dukaiya)
* Ibotseg (ibo'tsa)

## Gwelet ivez

* Yezhoù okainek-witotoek rik

## Daveoù

* Agnew, Arlene and Evelyn G. Pike. 1957. "Phonemes of Ocaina (Huitoto)."‭ International Journal of American Linguistics 23: 24-27.
* Leach, Ilo. 1969. Vocabulario ocaina.‭ Serie Lingüística Peruana, 4. Yarinacocha: Instituto Lingüístico de Verano. ix, 176 p.
* Pike, Kenneth L. 1961. "Compound affixes in Ocaina."‭ Language 37: 570-81.
# Primeira Linha

Primeira Linha a zo un aozadur broadelour ha komunour bet krouet da geñver Gouel Etrebroadel al Labour, d'ar 1añ a viz Mae 1996, gantañ da bal ur vro dishual ha komunour.
Difenn a ra unvanidigezh Kumuniezh Emren Galiza gant al lec'hioù galizek istorel all, da lâret eo Terra Eo-Navia ha traonienn ar Stêr Ibias en Asturias hag ivez al lec'hioù ma komzer galizeg en O Bierzo e León ha Sanabria e Kastilha ha Leon.
Ur rann eus Movimento de Libertaçom Nacional Galego (MLNG, "Luskad evit Dishualded Broadel Galiza") an hini eo hag ivez unan eus an aozadurioù bet krouet gante an talbenn politikel Nós-Unidade Popular.
Krouet e oa bet er penn-kentañ evit klask unvaniñ an holl izili a save a-du gant ar gomunouriezh hag an disrannouriezh e diabarzh BNG met n'o doa ket goulennet bezañ anavezet ez-ofisiel evel ur strollad aozet e diabarzh ar Bloc'had ha war washaat ec'h ae an darempredoù etre Primeira Linha hag ar peurrest eus BNG, dreist-holl hag Unión do Povo Galego. E 1998 e oa bet dalc'het e Emvod Broadel kentañ, met abalamour d'ar c'hudennoù grevusoc'h-grevusañ a save e diabarzh BNG e oa bet ret aozañ nemet bloaz war-lerc'h un Emvod Broadel dreist-ordinal ma oa bet dibabet gant an darn vrasañ eus an izili kuitaat BNG da vat.
Da geñver an II Emvod Broadel e oa bet divizet klask skoulmañ gant strolladoù kleizour ha disrannour all evit kas da benn ur bolitikerezh unvan, dreist-holl gant Assembleia da Mocidade Independentista (AMI) ha Frente Popular Galega (FPG). Goude meur a daol c'hwitet, diwar an emglev-se e oa bet krouet Nós-Unidade Popular e 2001.
E 2001 e oa bet krouet rann ar yaouankizoù BRIGA hag ar sindikad studierion/ezed AGIR hag a gemer perzh izili PL enne.
Abaoe 1996 e embann Primeira Linha ur gelaouenn evit mann Abrente ("Sav-heol") ouzhpenn levrioù teorikel a bep seurt o tennañ d'ar gomunouriezh ha d'ar vroadelouriezh disrannour.
# Pudask

Pudask :
| M. putorius Kudenn ebet (LR/lc) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Mustelidae |
| Iskerentiad : | Mustelinae |
| Genad : | Mustela |
| Anv skiantel ||
| Mustela putorius Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar pudask (Mustela putorius pe Mustela putorius putorius) zo ur c'higdebrer bihan eus kerentiad ar mustelideged.
Gell-du eo blevenn e gorf (kein ha kostezioù) ha melen e gof. Kelc'hiet du eo e zaoulagad ha gwenn ar peurrest eus e fas. Evel an izili arall eus e gerentiad en deus ur c'horf moan ha pavioù berr. Un tamm brasoc'h eo eget ar gaerell. Ar parezed a bouez 0,7 kg hag ar pared 1,7 kg.
En darn vrasañ eus broioù Europa e vev ar pudasked. Anevaled-noz ez int ha kavet e vezont er c'hoadegoù, pradennoù ha geunioù. O douarennoù a reont e ribl an avonoù pe dindan ur skosenn. Raned ha minoc'hed a zebront dreist-holl met hemolc'hiñ a reont krignerien ha bronneged bihan arall ivez.

## Gwelet ivez

Fured : ar pudask doñvaet.

## Liammoù diavaez

Ar pudask war Animal Diversity Web
# Raganv perc'hennañ

Er yezhoniezh e vez implijet an termen raganv perc'hennañ evit komz eus ur raganvioù implijet evit disklêriañ da biv eo un anv-kadarn, da lâret eo ul liamm perc'henniezh. Evel ar raganvioù all ec'h eo seurt raganvioù elfennoù anaforel hag a dalvez evit gallet chom hep adlâret anvioù-kadarn gwezh ha gwezh all en hevelep diviz pe lavarenn, da skouer e saozneg:
    These glasses are mine, not yours
    ("Din(-me) eo al lunedoù-mañ")
    mine = my glasses ("ma ludenoù")
    yours = your glasses ("da ludenoù")
E yezhoù 'zo, en o zouez ar saozneg, e vez implijet stummoù ispsial evit ar raganvioù perc'hennañ disheñvel diouzh stumm ar raganvioù all:
| | Gour 1 | Gour 1 | Gour2 | Gour2 | Gour 3 | Gour 3 |
| | UNANDER | LIESTER | UNANDER | LIESTER | UNANDER | LIESTER |
| Rener | I / we | we | you | you | he / she / it / one / they | they |
| Renadenn | me / us | us | you | you | him / her / it / one / them | them |
| Raganv emober | myself / ourself | ourselves | yourself | yourselves | himself / herself / itself / oneself / one's self / themselves | themselves |
| Anvioù-gwan perc'hennañ | my / our | our | your | your | his / her / its / one's / their | their |
| Raganvioù perc'hennañ | mine / ours | ours | yours | yours | his / hers / its / theirs | theirs |
E yezhoù zo, evel ar svedeg hag ivez ar yezhoù slavek e reer an diforc'h etre stumm raganv perc'hennañ an trede gour hervez ma vez implijet evel ur raganv emober pe get, da skouer e serbeg:
    Ana je dala Mariji svoju knjigu
    "Ana a roas he-EMOBER levr da Varia" — da Ana eo al levr)
    Ana je dala Mariji njenu knjigu
    "Ana a roas he-NANN-EMOBER levr da Varia" — da Varia eo al levr)
N'eus ket e brezhoneg raganvioù perc'hennañ ispsiail hag ober a ranker gant savadennoù all diazezet war implij araogennoù zo pe dre implijout ar e raer hep seurt raganvioù "hini" (unander) pe "re" (liester), da skouer:
    "Ma hini eo ar werenn-mañ"
    (Kv. saozneg: This glass is mine = my glass)
    "Din(-me) eo ar werenn-mañ"
    (Kv. saozneg: This glass is mine = my glass)
    "Ma re eo ar gwerennoù-mañ"
    (Kv. saozneg: These glasses are mine = my glasses)
    "Din(-me) eo ar gwerennoù-mañ"
    (Kv. saozneg: These glasses are mine = my glasses)
E yezhoù all c'hoazh n'eus na raganvioù perc'hennañ nag [[Anv-gwan perc'hennañ|anvioù-gwan perc'hennañ. E finneg da skouer e implijer ar raganvioù-gour displeget hervez an troad genitivel implijet evit merkañ liammoù perc'henniezh dre vras, pe c'hoazh dre ouzhpennañ lost-gerioù perc'hennañ, d.s.:
    Troad genitivel
       minä (nominativel) > minun (genitivel)"
       ("me") > ("ma" / "ma hini" / "ma re")
       Minun taloni ("Ma zi(er)")
    Lost-gerioù perc'hennañ
       talo ("ti") > taloni ("ma zi" / "ma zier")
       talo ("ti") > talomme ("hon zi" / "hon zier")

## Gwelit ivez

* Anv-gwan perc'hennañ
* Raganv
# St Andrews

St Andrew pe St Andrews zo un anv-lec'h saoznek, diwar anv an abostol anvet Andrev, sant broadel Bro-Skos.

## Lec'hioù
### Gwernenez

* Saint Andrew, anv saoznek parrez Saint Andri

### Kanada

* St. Andrews (Manitoba)
* St. Andrews pe Cill Rìbhinn e Nova Scotia

### Kembre

* St. Andrews Major, anv saoznek Saint Andras, kêriadenn etre Y Barri ha Kerdiz

### Bro-Saoz

* St Andrew, fabourz e Bristol

### Bro-Skos

* St Andrew, a zo Cill Rìmhinn e gouezeleg, kêr-benn relijiel ar vro
* St Andrews (Orc'h), parrez en Inizi Orc'h
* St Andrew's House, ti gouarnamant Bro-Skos, e Dinedin

### Stadoù-Unanet

* St. Andrews (South Carolina)
* St. Andrews Bay (Florida)

## Pennadoù kar

* Andrew
* Andrews
* Saint-André
* Sant'Andrea
* San Andrés
# Strollad Sokialour

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
* Strollad Sokialour (Frañs)
** Strollad Sokialour Bro-C'hall
* Strollad Sokialour (Belgia)
* Strollad Sokialourien Katalonia
# Tchamikoureg

Ar tchamikoureg a zo ur yezh yezhoù arawakek komzet gant daoù zen kozh e Perou e Pampa Hermosa. Hogozik marv eo hiziv. D'ar spagnoleg eo tremenet ar gummuniezh

## Daveoù

* Parker, Stephen G. 1988. Some universal aspects of coalescence processes confirmed by Chamicuro phonology and morphology.‭ M.A. thesis. University of Texas at Arlington. v, 114 p.
* Parker, Stephen G. 1989. "The sonority grid in Chamicuro phonology."‭ Linguistic Analysis 19: 3-58.
* Parker, Stephen G. 1990. "Laminal sibilants in Chamicuro."‭ Work Papers of the Summer Institute of Linguistics, University of North Dakota 34: 59-74.
* Parker, Stephen G. 1991. Estudios sobre la fonología del chamicuro.‭ Serie Lingüística Peruana, 30. Yarinacocha: Instituto Lingüístico de Verano. 218 p.
* Parker, Stephen G. 1992. "Geminate alterability: Another OCP violation."‭ Linguistic Analysis 22: 246-50.
* Parker, Stephen G. 1998. "Notes on determiners in Chamicuro."‭ Notes on Linguistics 80: 8-22.
* Parker, Stephen G., compiler. 1994. Datos adicionales del idioma Chamicuro.‭ Documento de Trabajo, 25. Yarinacocha: Ministerio de Educación and Instituto Lingüístico de Verano. 105 p.
* Parker, Stephen G., Gregorio Orbe C., and Alfonso Patow Ch., compilers. 1987. Kana achaʼtaka ijnachale kana chamekolo (Vocabulario y textos chamicuro).‭ Comunidades y Culturas Peruanas, 21. Pucallpa: Ministerio de Educación and Instituto Lingüístico de Verano. 71 p.
* Parker, Steve. 1994. "Laryngeal codas in Chamicuro."‭ International Journal of American Linguistics 60(3): 261-271.
* Parker, Steve. 1995. "Chamicuro laterals: a case for radical underspecification."‭ Lingua 97: 195-210.
* Parker, Steve. 1999. "On the behavior of definite articles in Chamicuro."‭ Language 75(3): 552-562.
* Parker, Steve. 2001. "Non-optimal onsets in Chamicuro: an inventory maximised in coda position."‭ Phonology 18: 361-386.
# Teofilo

Teofilo zo un anv-badez italianek, Teófilo e portugaleg ha spagnoleg, deuet diwar ar ger henc'hresianek Theophilos, a gar Doue.
Pa voe troet e latin e teuas da vezañ Amadeus.

## Anvioù kenorin

Un toullad anvioù all zo savet eveltañ war ar wrizienn Teo, doue: Teodoro, ha Dorotea, Teofrasto...

## Yezhoù all

* Théophile e galleg
* Theophilus e saozneg
* Theophil en alamaneg ha saozneg

## Tud
### Teofilo

* Teofilo Folengo, barzh italian, skrivet gantañ ar Baldus
* Teofilo Patini, livour italian
* Teofilo Rossi, politikour
* Teofilo Torri, livour italian

### Teófilo

* Teófilo Borunda (1912-), politikour mec'hikan, eus ar Partido Revolucionario Institucional.
* Teófilo Braga (1843 – 1924), barzh ha politikour portugalat, prezidant ar Republik
* Teófilo Ottoni, kazetenner brazilian

### Theophilus

* Theophilus Cibber (1703 – 1758) aktour ha skrivagner saoz.

## Lec'hanvadurezh

* Teófilo Otoni, kêr ha kumun e Minas Gerais, e Brazil
# Varan

Varaned :
| Varanus komodoensis ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Varanidae |
| Genad : | Varanus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar varaned zo stlejviled eus ar genad Varanus. Glazarded vic'haner int hag an darn vrasañ anezho zo kigdebrer.

## Spesadoù

E-touez ar spesadoù varaned emañ :
* varan Bengal (Varanus bengalensis)
* varan ar stepennoù (Varanus exanthematicus)
* ar varan melen (Varanus flavescens)
* varan Gould (Varanus gouldii)
* varan Komodo (Varanus komodoensis)
* varan Panay (Varanus mabitang)
* varan an Nil (Varanus niloticus)
# Verb termen

Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb termen (saoz.: finite verb) evit komz eus ur verb displeget evit merkañ ar gour hag an amzer hervez reolennoù yezhadur ar yezh-mañ'r-yezh.
Implijet a c'hell bezañ verboù termen evit sevel lavarennoù dizalc'h (pe pennlavarennoù) hag a dalvez dreze o-unan evel frazennoù klok hepmuiken.
En darn vrasañ eus ar yezhoù indezeuropek e rank pep frazenn pe lavarenn reizh e-keñver ar yezhadur bezañ enne ur verb termen, tra ma vez graet rannfrazennoù eus tammoù frazennoù hep ur verb termen enne. E latin hag un nebeud yezhoù romanek hag ivez e brezhoneg ha kembraeg avat, ez eus un nebeud gerioù arbennik a c'hall bezañ implijet evit sevel frazennoù diverb, keñveriit da skouer:
    brezhoneg: setu
    kembraeg: dyma, dyna
    latin: ecce
    italianeg ecco
    portugaleg eis
    galizeg: velaquí, velaí
    galleg voici, voilà
ha:
    saozneg: here is, there is
E meur a yezh, ar brezhoneg hag an darn vrasañ eus yezhoù all Europa en o zouez, ez eo termen ur verb bennak nemet e doareoù (pe "modoù") resis, da skouer:
* an doare dikuliañ;
* an doare gourc'hemenn;
* an doare sujañ.
Diouzh an tu all avat eo didermen stummoù all ar verboù, da skouer:

## Gwelit ivez:

* Verb didermen
* Verb
# Yezhoù awdjilaek-soknaek

Un is-skourr eus yezhoù berberek ar reter eo ar yezhoù awdjilaek-soknaek, ennañ div yezh komzet e Libia:
* an awdjilaeg
* ar soknaeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù berberek
# Yieg

Ur yezh tibetek-burmek eo al loloeg pe yieg (loloeg: yi ꆇꉙ, sinaeg: 彝族, pinyin yìzú), komzet gant tro-dro da 6,6 milion a dud e Sichuan, Yunnan, Guizhou ha Guangxi e Sina.
Tost-tre eo d'ar burmeg.
Skrivet e vez gant ur silabenneg ispisial, ar skritur yiek.

## Gwelet ivez

* Skritur yiek
* Yezhoù yiek
# Baiji

Baiji :
| ar baiji En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Isurzhad : | Odontoceti |
| Kerentiad : | Lipotidae |
| Genad : | Lipotes |
| Anv skiantel ||
| Lipotes vexillifer Miller, 1918 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Baiji, pe delfin Sina (Lipotes vexillifer) (Sinaeg: 白鱀豚) a zo un delfin dour dous kavet e stêr Yangtze e Sina. Arabat droukveskañ anezhañ gant delfin gwenn Sina (Sinaeg 中华白海豚). Roll ruz an IUCN a lak anezhañ da critically endangered ha disklêriañ a ra e c'hell bezañ aet da get
War zigresk eo aet poblañs ar baijied goude m'he doa kroget Sina da c'hreantelaat ha da implijout ar Yangtze da besketa, treuzdougen traoù ha produiñ tredan. Bez' ez eus bet strivoù a-benn gwareziñ anezhañ met n'eo ket deuet a-benn an ergerzhadeg savet a-fetepañs da gavout baiji ebet er stêr e 2006. Disklêriet e oa bet aet da get en un doare gwerc'hel goude-se. Ar baiji eo ar bronneg dour kentañ o vont da get abaoe morleon Japan ha reunig manac'h Karib.
E miz Eost 2007 en dije Zeng Yujiang filmet un aneval gwenn bras er Yangtze.. Hervez Wang Kexiong eus skol-uhel hidrologiezh Akademizh Skiantoù Sina e c'hellfe bezañ ur baiji met bezañs un aneval hepken n'eo ket a-walc'h da soñjal eo saveteet ar spesad.

## Poblañs

* 1986: war-dro 300
* 1990: war-dro 200
* 1994-2003: Savadur stankell an Teir C'hanienn
* 1997: priziet da nebeutoc'h eget 50 hinienn (23 kavet e-pad un imbourc'h)
* 1998: 7 kavet e-pad un imbourc'h
* 2004: gweladenn ziwezhañ
* 2006: hini ebet kavet e-pad un imbourc'hadenn

## Rummatadur

Ar baiji a c'hell bezañ renket er c'herentiad Lipotidae, Iniidae pe Platanistidae.
Ar spesad nemetañ eo er genad Lipotes.

## Daveoù

* ↑ Smith, B.D., Zhou, K., Wang, D., Reeves, R.R., Barlow, J., Taylor, B.L. & Pitman, R. (2008). Lipotes vexillifer. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2008. Retrieved on 7 October 2008.
* ↑ "The Chinese river dolphin is functionally extinct", baiji.org (2006-12-13).
* ↑ "Rare Dolphin Seen in China, Experts Say", New York Times (2007-08-30). Retrieved on 2007-08-30.
* ↑ "White dolphine appears from the brink", AFP (2007-08-29). Retrieved on 2007-08-31.
# Cyrenaica

Cyrenaica, pe Kirenaika (Cyrenaica pe Cirenaica e latin diwar ar henc'hresianeg Κυρηναία; Κυρηναϊκή e gresianeg a-vremañ; برقه, Barqah en arabeg, Berqa e berbereg), a oa ur broviñs roman en Afrika an Hanternoz, etre proviñsoù Egipt ha Numidia. Unan eus teir lodenn vras Libia eo hiziv, ha mont a ra d'ober lodenn reter ar vro. Benghazi eo ar gêr bennañ. E miz Meurzh 2012 he deus embannet e teue da vezañ damemren.
Dont a ra an anv eus kêr Kyrene, a zeu diwar anv an nimfenn Kyrene.

## Istor

Trevadennet e oa bet ar vro gant tud deuet eus Hellaz adalek ar V$^{vet}$ kantved kent JK. Pell amzer e voe e dalc'h Egipt hellazek. Legadet e voe gant Ptolemaios VIII Euergetes d'e vab Ptolemaios Arpion, ha n'en doe hêr ebet, hag a legadas ar vro neuze da Republik Roma er bloaz 96 kent JK. Lakaet e voe gant Kreta d'ober ur broviñs roman neuze.
Pa zegouezhas an Arabed vuzulman er VII$^{vet}$ kantved e oa aet kras ar vro, izel an dour enni, ma oa erru didudet-mat. Kaset e voe ar gristenien kuit, da Sikilia pe da Greta, ha pell amzer e chomas un dezerzh. Gwellaat a reas an amzer er XIV$^{vet}$ kantved hag adpoblet e voe. Un darn eus Egipt e oa neuze kent dont da vezañ ur broviñs eus an Impalaeriezh Otoman. Homañ a stagas ar vro ouzh Tripolitania. Er bloaz 1911 e voe tapet Tripolitania gant Italia ha Kirenaika da heul. Abaoe eo stag hec'h istor ouzh hini Libia. E miz C'hwevrer 2011 eo eno e tarzhas Dispac'h Libia a gasas kuit renad Kadhafi, ha bloaz war-lerc'h e voe embannet e teue da vezañ ur rannvro damemren eus Libia, ar pezh n'eo ket bet degemeret gant ar gouarnamant kreiz.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Florida

    Evit implijoù all, gwelet Florida (disheñvelout).
Florida, a zo ur stad eus gevred Stadoù-Unanet Amerika. Ul ledenez a ya d'ober ar braz eus ar stad, hag a zisrann pleg-mor Mec'hiko diouzh ar Meurvor Atlantel. Pevare stad pobletañ SUA eo, gant ouzhpenn 18.8 milion a dud enni e 2010. Tallahassee eo he c'hêr-benn.
Dizoloet e oa e 1513 gant ar Spagnol Juan Ponce de León. Badeziñ a reas anezhi « La Pascua Florida » (« ar Pask bleuniet ») diwar Sul ar Bleunioù. Dont a reas da vezañ lod eus ar Stadoù-Unanet e 1845.

## Kêrioù Florida

| 1 | Jacksonville | 821 784 |
| 2 | Miami | 399 457 |
| 3 | Tampa | 345 556 |
| 4 | St. Petersburg | 248 098 |
| 5 | Orlando | 235 860 |
| 6 | Tallahassee | 172 574 |
| 7 | Fort Lauderdale | 184 892 |
| 8 | Pensacola | 76 068 |
| 9 | Key West | 25 478 |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel