OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Adele

Adele, ez-ofisiel Adele Laurie Blue Adkins, MBE, zo ur ganerez ha sonaozerez saoz bet ganet d'ar 5 a viz Mae 1988 e kêr Londrez, ranngêr Tottenham. Berzh-bras he deus graet gant he zeir fladenn, o werzhañ muioc'h eget 30 milion anezho. Anvet eo bet he holl bladennoù diwar an oad e oa pa aozas anezho: 19, 21, 25. An darn vrasañ eus he c'hanaouennoù zo bet savet ganti, an ton koulz hag ar pozioù. E-touez ar re anavezetañ emañ Chasing pavements (2008), Rolling in the deep (2010), Someone like you (2011), Set fire to the rain (2011) ha Skyfall (2012) - homañ savet a-ratozh evit ur film gant James Bond. E-leizh a brizioù zo bet tapet ganti, en o zouez 1 Oscar, 4 Brit Award, 9 Grammy Award hag 11 Billboard Music Award.

## Pladennoù
### Albomoù

* 19 (2008)
* 21 (2011)
* 25 (2015)
* 30 (2021)

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Timbroù Victoria

Roet e voe anv Victoria, Rouanez Bro-Saoz, d'un tiriad e su Aostralia, aloubet e kreiz an XIX$^{vet}$ kantved gant armeoù ar Rouantelezh-Unanet.
E miz Ebrel 1837 e voe digoret ar burev-post kentañ e Geelong ha Portland, ha buan-tre (d'an 9 a viz Genver 1850) e voe embannet timbroù gant an alc'hwez Victoria. Warno e weler ar Rouanez kurunet, en he dorn ur voulenn hag ur vazh-roue, arouezioù ar galloud. Moullet e oant bet gant Thomas Ham er vro gant teknik al litografiezh.
Dre ma o oa bet implijet livuzennoù disheñvel a-hed al labour moullañ ez eo deuet liesliv ar rummad tri liv anezhañ (ruz-kistin, liv lireu ha glas), gant arlivioù niverus. Erlec'hiet e voe eta ar rummad-se gant un timbr nevez warnañ skeudenn ar Rouanez penn-kil-ha-troad, azezet war gador ar c'hurunadur. Savet e voe hervez teknik al litografiezh pe hini en engraverezh. Met amañ ivez e kaver un niver bras a dimbroù gant fazioù moullañ, arlivioù a bep seurt.
Adalek 1854 ha betek 1900 ne voe embannet nemet timbroù a vent vihan gant poltred a-skerb Victoria, dezho ur framm liesseurt. E 1900 e voe lakaet e gwerzh timbroù-madoberus evit un ospital (e 1897) hag evit sikour ar soudarded gloazet e Suafrika (e 1900).
Melestradurezh Aostralia a reas war-dro ar servij postoù e Victoria pa zeuas an tiriad da vout ur stad emren er gengevread e 1901.

## Pennadoù kar

* Timbroù Aostralia
* Timbroù Tasmania
# Fulup Jakez

Fulup Jakez (Philippe Jacq diouzh e anv melestradurel), ganet d'an 8 Mezheven 1967 eo rener Ofis Publik ar Brezhoneg.
Daou c'heriadurig divyezhek en deus embannet.

## Oberennoù

* Diccionario básico español-bretón : Geriadur diazez brezhoneg-spagnoleg, Skol-Uhel ar Vro, 1996.
* (gant Dora Vargas) Geriadurig brezhoneg-spagnoleg ha spagnoleg-brezhoneg, Yoran Embanner, 2004.
* Ouzhpenn 150 vloaz studi eus an namtrik, dafar evit ur geriadur istorel namtrik (gwambiaeg ha totoroeg), 2014

## Liamm diavaez

* Geriadur istorel an namtrik, anvet ivez gwambiaeg

## Notennoù

* ↑ Pennad-skrid an Télégramme
# Haroz eus Ukraina

Haroz eus Ukraina (HEU ; ukraineg : Герой України Heroi Ukrainy) eo an uhelañ enor a c'hall bezañ deroet d'ur c'heodedour pe geodedourez gant prezidant Ukraina.
Krouet e oa bet ar vedalenn e 1998 gant ar prezidant Leonid Kuchma. Da 924 e save hollad an dud bet enoret a-raok ar 4 a viz Eost 2024. Ouzhpenn ar re-se e chom 22 zekred prezidantel da vezañ lakaet da dalvezout.
Daou live a dud enoret zo : Urzh ar Stad (ukraineg : Орден Держави Orden Derc'havy) evit an drevourien hag Urzh ar Steredenn Aour (ukraineg : Орден Золота Зірка Orden Zolota Zirka) evit ar vilourien.
Ar c'hentañ estren a zo bet enoret e oa ar Belarusan Mykhailo Zhyznevskyi e miz Even 2017.
# Rada Republik Demokratel Belarus

Rada Broadel Republik Belarus (belaruseg: Рада Беларускай Народнай Рэспублікі, Rada Biełaruskaj Narodnaj Respubliki, Рада БНР, Rada BNR) a oa aozadur gouarnamantel Republik Demokratel Belarus. Abaoe 1919, ar Rada a zo harluet en estrenvro ha kenderc'hel a ra da vezañ oberiant e-touez an diaspora belarusian evel strollad hag a zifenn frankiz Belarusia kement hag an demokratelezh e Belarus war-zu pennoù galloud Kornôg. E 2024, Rada BNR eo ar gouarnamant koshañ o vezañ harluet.
# Saint-Pellerin (Manche)

Saint-Pellerin :
| An iliz katolik. ||
| Bro | Normandi Avranchin |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Saint-Lô |
| Kanton | Montmartin-en-Graignes betek 1801,Carentan adalek 1801 |
| Kod kumun | 50534 |
| Kod post | 50500 |
| Maer Amzer gefridi | Sylvie Lebaron 2020-2026 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 35 m |
| Gorread | 4,37 km² |
| kemmañ |
Saint-Pellerin a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Montmartin-en-Graignes hag e Bann Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Carentan e 1801.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Etre 1837 ha 1841 e voe staget kumun Catz ouzh Saint-Pellerin.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas seizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,12% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Lazhet e voe ur gwaz nann-soudard eus ar gumun e Montmartin-en-Graignes d’an 12 a viz Even 1944.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Bodet e voe kumunioù Brévands, Les Veys ha Saint-Pellerin gant Carentan-les-Marais e 2016.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Dor-talbenn an iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Pellerin.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù$^,$.

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)(fr)Dastumad an aktaoù melestradurel, Prefeti Manche
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# 9 × 19 mm Parabellum

An 9 × 19 mm Parabelllum zo ur c'halibr kartouchennoù savet e 1902 evit ar pistolennoù damaotomatek. Ar c'halibr armoù-dorn implijetañ eo er bed, abalamour dezhañ da vezañ unan eus munisionoù standart AFNA.

## Implij

Implijet e voe da gentañ er bistolenn Luger P08 savet gant Georg Luger, a zeuas da vezañ poblek e Stadoù-Unanet Amerika e hanterenn gentañ an XXvet kantved. En Europa e raer gant an anv 9 mm Parabellum pe 9 mm Para ; e Stadoù-Unanet Amerika e vez anvet aliesoc'h 9 mm Luger. Saverien munisionoù eus Europa evel Sellier & Bellot a ra muioc'h-mui gant an anv Luger da glask gounit tachenn war ar marc'had amerikan.

## Un nebeud armoù a c'hall bezañ kambret e 9 mm Parabellum

* Luger P08
* Walther P38
* Beretta 92
* Mac modèle 50
* Kel-Tec PF-9

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* ↑ (fr) 9 mm Para war Club de tir 22-28 (lennet d'an 28/08/2024)
# 9 × 19 mm Glisenti

An 9 × 19 mm Glisenti a oa ur gartouchenn savet e 1909 evit ar bistolenn damaotomatek Glisenti M1910 implijet gant an arme italian eus 1910 betek ar bloavezhioù 1930. Deveret e oa eus ar munisionoù 9 mm Parabellum : ar memes ment eo, met digresket eo he c'hargad poultr eus 25%. Abalamour da se e c'hoarveze gwallzarvoudoù, pa veze implijet an 9 mm alaman galloudusoc'h e-barzh kulasennoù ne oant ket savet evit se. An armoù a c'halle bezañ uzet abretoc'h ivez. E 1917 ha 1918 e voe produet en Italia hag er Stadoù-Unanet.

## Implij

Ne voe ket stank an armoù kambret e 9 mm Glisenti : war-bouez ar bistolenn M1910 e c'haller menegiñ ar Beretta M1915 hag ar Beretta M1923 deveret anezhi. Ar bistolenn-vindailher OVP hag ar garabinenn Beretta M1918 a ra ganti ivez. Dilezet e voe gant an arme italian er bloavezhioù 1930 evit an .380 ACP (er pistolennoù Beretta M1934) pe an 9 mm Parabellum (er pistolennoù-mindrailher Beretta M1938).

## Daveennoù

* 1 2 (es) 9 mm Glisenti M.1910, Municion.org (lennet d'an 22/10/2024)
* 1 2 (it) ZANOLI Antonio, 9Glisenti, CESM, 11/09/2018 (lennet d'an 22/10/2024)
# Plateiz kevandirel

A-hed an aodoù ez eus lodennoù eus ar meurvorioù ha n'eus ket un donded bras-tre ganto, etre 0 hag un nebeud kantadoù a vetradoù; graet e vez plateiz kevandirel eus al lodenn-se. Ul lodenn eus ar c'hevandirioù beuzet gant ar mor an hini eo, a-us d'ar plaenennoù abisel, hag ar pladenn gevandirel a zo evel gorre ur bazenn divent hag a zo bet anvet an takad oablouriezh morel diwarnañ (sellet ouzh pazenn (oablouriezh)). Etre ar plateiz hag an abisoù emañ an tor kevandirel goloet a lec'hidegoù, ar gouelezennoù munutañ krouet gant krignerezh an douaroù diwar obererezh an dourredennoù hag hini ar morioù war an aodoù, hag ivez restadoù al loened mor marv. E lec'hioù 'zo e weler kaniennoù dindanvor, bet naozioù ar stêrioù pa oa izeloc'h live ar morioù e-pad an hoaladoù skornek.
# Beauvoir-sur-Mer

Beauvoir-sur-Mer a zo ur gumun, e kanton Saint-Jean-des-Monts, e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Eno e vije marvet Sant Goustan en 1040.
Beauvoir-sur-Mer :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Les Sables-d'Olonne |
| Kanton | Saint-Jean-de-Monts |
| Kod kumun | 85018 |
| Kod post | 85230 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Yves Billon 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | CA Challans-Gois Communauté |
| Lec'hienn web | http://www.mairie-beauvoirsurmer.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 887 ann. (2020) |
| Stankter | 111 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 3 m bihanañ 0 m — brasañ 26 m |
| Gorread | 35,10 km² |
| kemmañ |

## Istor
### Krennamzer
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe da benn Kanton Beauvoir hag e Bann Challans. Lakaet e voe kumun Beauvoir en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800. Etre 1793 ha 1800 e voe staget kumun Les Habites ouzh kumun Beauvoir-sur-Mer.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 94 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,55% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pemzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Pennadoù kar

* Les Habites.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Genweb
# Naoz

Ar san naturel ma red ennañ un dourredenn eo an naoz. En ur ster strishoc'h eo an naoz ur ganol da gas dour betek ul lec'h bennak, ur vilin da skouer.
Er stêrioù bras e weler an naoz vihan e-lec'h ma red an dour etre riblennoù aes da welet ha gant nebeut cheñchamantoù live mizioù-pad. D'an aliesañ e vez kognet an dour gant ar riblennoù naturel, dezho ul live uheloc'h eget live krenn an dour. Un naoz vras d'ar stêrioù a vez a weler leuniet gant an doureier kresket bras o live ha beuzet an douaroù a bep tu. Bez e c'heller gwelout an naoz vihan, hini ar stêr e prantadoù hep glaveier puilh, hag an naoz vras e-lec'h ma tiruilh an doureier, war ul ledennad bras a-wechoù.
Evit mirout an traoñiennoù eus an dourioù-beuz-se ez eus bet savet chaoserioù (pe savioù-douar) a-hed meur a stêr evit he c'hanoliañ.
Chaoserioù a zo bet savet a-hed al Liger a zo ken uhel ha ken ledan ma c'hellont dougen ur hent bras warno.
Koulskoude e lavarer ma yafe dourioù al Liger drezo pe a-us dezho e vije beuzet kant miliadoù a diez savet e naoz vras ar stêr.
# Vis wz. 35

Ar Vis wz. 35, anvet Pistolet wz. 35 Vis en arme bolonat, pe WiS wz. 35 evit he stummoù kentañ, zo ur bistolenn damaotomatek produet adalek 1935 gant an embregerezh polonat Fabryka Broni diazezet e Radom. Implijet e oa bet da vare an Eil Brezel-bed dreist-holl.

## Deskrivadur

Savet e oa bet an arm gant an ijinourien bolonat Piotra Wilniewczyca ha Jana Skrzypińskiego. Awenet e oa gant div bistolenn ijinet gant John Browning, ar Colt M1911 hag ar Browning HP. Un-ober eo he flatinenn. 8 kartouchenn 9 mm Parabellum a c'haller lakaat en he c'harger-fiñv. N'he deus sistem-surentez ebet, war-bouez ur c'harenn a-dreñv d'he dornikez evel war ar Colt M1911. Ul loc'henn-dizarmiñ a gaver war he riklerez, e-kichen ar c'hi. Brudet e oa evit bezañ ur bistolenn fiziapl ha resis. E-touez an armoù-dorn gwellañ produet etre an daou vrezel-bed emañ hervez meur a ispisialist.

## Istor

Produet e voe ar bistolenn evit an arme bolonat adalek 1935, dindan an anv WiS da gentañ, diwar lizherennoù kentañ hec'h ijinerien. Diwezhatoc'h e voe cheñchet hec'h anv da Vis, a sinifi nerzh pe galloud e latin. Al lizherennoù wz. a dalvez stumm e poloneg. Goude aloubadeg Polonia e 1939 e lakaas an Trede Reich e grabanoù war ar Fabryka Broni, a broduas pistolennoù wz. 35 dindan an anv P-35(p) evit an alouberien alaman. Betek 1942 e teuas micherourien eus uzin Radom a-benn da bourveziañ dre guzh ar rezistañs gant pistolennoù wz. 35, en ur broduiñ pezhioù e doubl, warne ar memes niveroù-serienn. Diskoachet e voe gant an Alamanted ha kaset e voe Poloniz 'zo da gampoù-bac'h. Kenderc'hel a reas ar produiñ betek 1945 met izeloc'h-izelañ e oa kalite an armoù. Lod eus ar pezhioù a voe savet gant Steyr e Aostria.
Ur bistolenn priziet gant an dastumerien eo ar wz. 35 hiziv-an-deiz. Skouerennoù anezhi a zo bet produet er bloavezhioù 1990 adarre evite.

## Liammoù diavaez

* (en) Ar Vis wz. 35 war lec'hienn ar Fabryka Broni (lennet d'an 29/09/2024)

## Daveennoù

* 1 2 3 (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p.88
* 1 2 3 (en) JAMES Garry, The Vis 35 Radom: Poland's Pistol, war Guns & Ammo, 09/11/2015 (lennet d'an 29/09/2024)
* 1 2 (en) Vis wz. 35 war Modern Firearms (lennet d'an 29/09/2024)
# His Majesty's Naval Service

His Majesty's Naval Service (pe, pa vez ur vaouez e penn ar rouantelezh, Her Majesty's Naval Service) eo hollad nerzhioù morlu ha servijoù mor ar Rouantelezh-Unanet. Mont a ra d'e ober ar Royal Navy, Royal Marines, Royal Fleet Auxiliary, Royal Naval Reserve, Royal Marines Reserve ha Naval Careers Service.
# Inizi Breizh

Meur a enezenn a zo a-hed aodoù Breizh hag ivez er plegoù-mor evel Mor Bihan Gwened pe en aberioù bras. Un toullad mat a inizi zo tud o chom warno, ha kêrioù pe kêriadennoù zo er re vrasañ. Eus Normandi betek Poatev e kaver:

### E Mor Breizh

A reter da gornôg:
* a-vaez da Sant-Malo
** Sezambr
** ar Be Bras, enezennig dirak mogerioù Sant-Maloù
** ar Be Bihan, enezennig dirak mogerioù Sant-Maloù
* ar Verdelet, enezennig e Pleneg-Nantraezh
* Enez Sant-Rion, dirak Keriti-Pempoull, e Plaeraneg
* Enezeg Briad
** Briad, pe Enez-Vriad, Enez Vaodez, Lavred, Benniged, Enez Logodek
* Enez-Terc'h, e genoù ar Yeodi, e Plougouskant
* er-maez da Berroz-Gireg
** ar Jentilez, enezeg
** Enez ar Breur, Melbann, Riouzig, Bonno, Enez Plat, ar Serr
** Taveeg
* an Enez-Veur, enez gwechall, hag en he c'hichen :
** Enez Aganton,
** Enez Aval;
* e-tal Trebeurden :
** Enez Miliev,
** Molenez (Trebeurden);
* an Tarv, ur c'hastell warnañ, Kastell an Tarv, etre Treger ha Leon, met e Treger evelkent
* e Karanteg
** an Enez Louet,
** Kalod,
* Enez-Vaz, kumun, er-maez da Rosko;
* Sieg, e Santeg.

### Er Mor Keltiek

* e Plougerne:
** Enez Werc'h
** Enez-Terc'h
** Stagadon, e penn an Aber-Ac'h,
** Enez Wrac'h
** Bilou Bras,
** Léach Ven,
** Enez Valan,
** Enez Venan
* Enez Sezon
* Enez Karn
* Tidiog
* Enez Velon
* Enez Segal
* Eusa
** Enez Keller, e-kichenik Eusa
* Enezeg Molenez, anezhi an inizi-mañ:
** Molenez, Banneg, Balaneg, Kemenez, Trielen, Benniged;
* an Enez-Hir
* an Enez Krenn, e Plougastell
* Enez Tristan, e Douarnenez
* Sun pe Enez-Sun, kumun.

### Er Meurvor Atlantel

* Enezeg Glenan
** Sant-Nikolaz, al Loc'h, Geoteg...
* Ragenez, e Nevez
* Enez Geot, larkoc'h
* Groe
* inizi Mor Bihan Gwened
** An Arzh
** Enizenac'h
** Gavriniz
** Seniz
** Berder
** Boedig
* Meabann
* ar Gerveur (Gwezel gwezhall)
* Tevieg
* Edig
* Houad
* Dumed
* Enez Wenn

### Inizi dour dous

* enez Sant-Kadoù, e stêr an Intel
* enez Kergelenn hag Enez Naoned el Liger
# Amiral (morlu)

Amiral zo unan eus an uhelañ rezioù milourel er morluioù. E Kenglad ar Broadoù pe e Stadoù-Unanet Amerika, un amiral "leun" a zo kevatal d'ur jeneral "leun" en tirlu pe en aerlu. Amiral zo ur renk uheloc'h evit n'eo besamiral met emañ dindan Amiral ar flodad.

## Istor

An droienn "amiral" a zo bet implijet a-viskoazh evel un doare da envel renk uhelañ ar morlu en darn eus ar morluioù dre ar bed, kevatal da renk ur jeneral. En desped da-se, n'eo ket bet bepred heñvel, evel e broioù europat a-raok fin an Eil Brezel-bed, un amiral a oa an trede renk uhelañ met goude an hini a amiral-jeneral ha amiral-meur.
# Mary Arm

Mary Arm zo un embregerezh munisionoù chase ha ball-trap diazezet e Brageirac (Dordogne, Bro-C'hall). Krouet eo bet e 1955 gant Jacques Mary, un apotiker a blije dezhañ chaseal hag ober e gartouchennoù dezhañ e-unan en e amzer-vak. War-dro 40 milion a gartouchennoù a vez produet gant Mary Arm bep bloaz. 13 den a laboure evit an embregerezh e 2023.

## Gwelet ivez

* (fr) Profession encartoucheur, Mary Arm, kinnig an embregerezh war ar chadenn Sauvage, 17'33 (15/07/2024)

## Daveennoù

* ↑ (fr) Mary Arm, fabricant français de cartouches de chasse et de sport depuis 1955 war lec'hienn an embregerezh (lennet d'ar 15/07/2024)
* ↑ (fr) Mary Arm, une usine de cartouches à Bergerac, war France 3 Nouvelle-Aquitaine, 23/09/2020
# Carl Walther

Walther zo ur produer armoù-tan alaman savet e 1886 e Zella-Mehlis e Thüringen. E kêr Ulm emañ sez sokial an embregerezh bremañ.

## Istor

Carl Wilhelm Freund Walther a zigoras e stal fuzuilhoù gentañ e 1886 e Zella-Melhis (Thüringen). Kregiñ a reas e 1908 da broduiñ pistolennoù diwar intrudu e vab henañ, Fritz Walther. Ar patromoù kentañ eus 1 da 5 hag eus 7 da 9 a oa kambret e .25 ACP (6,35 mm) ha .32 ACP (7,65 mm). Ar patrom 6 e oa an hini kentañ gant Walther kambret e 9 mm Parabellum ; ne reas ket berzh hag ur mil bennak a voe produet nemetken.
E 1929 e krogas da broduiñ ar rummad pistolennoù brudet Walther PP Polizeipistole (pistolennoù polis). E 1931 e kendalc'has gant ar PPK kentañ (Polizeipistole Kriminalmodell, da lavaret eo « pistolennoù evit an ensellerien »). An daou rummad PP ha PPK a oa kambret e .22 Long Rifle, .32 ACP, .380 ACP hag un nebeud anezho e .25 ACP. Ar PP a oa ar pistolennoù kentañ produet a-rummadoù gant teknik ar c'hoagañ. E 1938 e voe dibabet ar Walther P38 e 9 mm gant ar renad nazi evit kemer plas al Luger P08 implijet er Wehrmacht.
Adalek 1942 betek 1945 e voe implijet prizonidi kamp-bac'h gant an embregerezh. Ul labouradeg a voe savet war-eeun er c'hamp.
E dibenn an Eil Brezel-bed e voe distrujet labouradegoù an embregerezh ha lakaet Zella-Mehlis en takad soviedel. Ne chome nemet steuñvioù ha brevedoù armoù diwar Walther. Fritz Walther a adkrogas pep tra en-dro hag a savas ul labouradeg en Ulm (Republik Kevreadel Alamagn). Ablamour d'ar berzioù war ar produiñ armoù e krogas da sevel mekanikoù-jediñ ha prestik goude armoù dre aer wasket
E 1957 e adkrogas Walther da broduiñ ar P38, adanvet P1, evit pourveziñ ar Bundeswehr gant armoù-dorn. Fritz Walther a varvas e 1966. E vab Karl-Heinz a gasas produiñ an embregezh war-zu an armoù sport.
E 1993 e voe prenet Walther gant Umarex Sportwaffen (bremañ ur rann eus PW Group), eus Arnsberg e Nordrhein-Westfalen. Kopiennoù eus kalz armoù Walther a voe savet gant Umarex. An hini kentañ anezhe a oa ar CP88, kopienn ar Walther P88. Kendalc'het e voe ar produiñ armoù-tan dindan an anv Walther en Ulm hag en Arnsberg.
E 1999 e teuas an embregerezh stadunanat Smith & Wesson da vezañ enporzhier Walther e Stadoù-Unanet Amerika. PW Group a savas e 2012 Walther Arms, Inc. e Fort Smith (Arkansas), e bal gwerzhañ armoù Walther er Stadoù-Unanet.

## Produioù
### Pistolennoù

* Walther PP
* Walther PPK
* Walther P38 / P1 / P4 / P5
* Walther TPH
* Walther P88
* Walther P22
* Walther PPS
* Walther PK 380
* Walther SP 22
* Walther PPQ

### Pistolennoù dre aer gwasket

* Walther LP53

### Fuzuilhoù

* Walther G43
* Walther G22
* Walther WA 2000

### Karabinennoù

* Walther KKJ .22 Hornet
* Walther KKJ .22 LR

### Karabinennoù dre aer wasket

* Walther KK300
* Walther KK500

## Sevenadur

* Ar Walther PPK eo arm muiañ-karet ar spier saoz James Bond.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Walther en Europa

## Daveennoù

* ↑ (en) The First Century, lec'hienn an embregerezh Carl Walther
* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, p. 127. Elcy Éditions, 2011 (ISBN 2-7532-0521-3)
# Arzel Even

Arzel Even :
| Anv pluenn | Natrovissus, Gereint, Artomagalos, Idriss Gawr |
| Obererezh | Skrivagner, Yezhoniour |
| Ganedigezh | d’an 3 a viz C'hwevrer 1921 e Rijsel, Flandrez |
| Marv | d’an 19 a viz Kerzu 1971 en Aberystwyth, Kembre |
| Yezh skrivañ | galleg, brezhoneg, saozneg |
| kemmañ |
Arzel Even (ganet Jean Raymond François Piette d'an 3 a viz C'hwevrer 1921 e Lille ha marvet d'an 19 a viz Du 1971 en Aberystwyth, Kembre), a oa ur yezhour barrek war an holl yezhoù keltiek. Meur a anv-pluenn en deus implijet en e skridoù kentañ : Natrovissus, Gereint, Artomagalos, Idriss Gawr.
E dad a oa eus Flandrez Frañs hag e vamm a oa eus Breizh. Ober a reas e studi e Roazhon hag eno, pa oa studier, e teskas brezhoneg. E-pad an Eil brezel bed e voe embannet e skridoù brezhonek kentañ, war Galv, Arvor, Gwalarn. Goude an Eil brezel bed, e 1946, e savas, gant Per Denez, ar gelaouenn sevenadurel Kened, a voe kendeuzet buan goude gant Tír na nÓg ha gant Al Liamm.
Dimeziñ a reas Arzel Even gant ur Gembreadez, Enid Mair Phillips, e 1950, ha mont a reas da Gembre da vevañ. Eno e kavas labour evel levraoueger da gentañ ha goude-se evel kelenner brezhoneg e skol-veur Aberystwyth.
Sevel a reas ar gelaouenn Hor Yezh e 1954 ha kenlabourat a reas gant ar gelaouenn-se betek e varv.
Gantañ eo bet savet Istor ar Yezhoù Keltiek, zo bet adembannet meur a wech gant Hor Yezh. Studiadennoù yezhoniezh niverus en deus embannet e meur a gelaouenn: Hor Yezh evel-just, Bwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd/Bulletin of the Board of Celtic Studies, Ogam, ha meur a bennad a embannas ivez e-barzh Al Liamm.
Mervel a reas yaouank a-walc’h e 1971. Douaret eo bet e Llanbadarn Fawr, e-kichen Aberystwyth. E Levraoueg Vroadel Kembre eo bet fiziet al levrioù hag ar skridoù a zo chomet war e lerc’h (war-dro 500 levr).

## E oberennoù

* Kad Mag Tured, e-barzh Tir na nOg niv. 5 (1947), Al Liamm niv. 6 (1948) betek 28 (1951).
* La Bataille de Mag Tured, e-barzh Ogam.
* Istor ar yezhoù keltiek, embannet er gelaouenn Hor Yezh da gentañ, ha goude-se e stumm 2 levrenn 1962, trede embannadur 1987 ha 1990.
* Skol vihan an iverzoneg, embannet e-barzh Hor Yezh, 1959.
* Skol nevez ar c'hembraeg, embannet e-barzh Hor Yezh, 1961.
* French loanwords in Middle Breton, University of Wales Press, 1973.
* Geiriadur bach Llydaweg-Cymraeg, Aberystwyth, 1960.