OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Grandparigny

Grandparigny :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Avranches |
| Kanton | Saint-Hilaire-du-Harcouët |
| Kod kumun | 50391 |
| Kod post | 50600 |
| Maer Amzer gefridi | Patrice Garnier 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Saint-Hilaire-du-Harcouët |
| Lec'hienn web | http://parigny-50.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 740 ann. (2020) |
| Stankter | 79 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 59 m — brasañ 131 m |
| Gorread | 34,61 km² |
| kemmañ |
Grandparigny zo ur gumun bet krouet e 2016 e departamant Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XXI$^{vet}$ kantved

* Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, dre vodañ ar c'humunioù Chèvreville, Martigny, Milly ha Parigny.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Itron-Varia, e Chèvreville.
* Iliz katolik Sant Marzhin, e Martigny.
* Ti-gar kozh Milly.
* Iliz katolik Itron-Varia, e Parigny.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2020 | → bremañ | Patrice Garnier | | |
| 5 Genver 2016 | 2020 | Gérard Loyer | | Retredad |

## Pennadoù kar

* Chèvreville,
* Martigny,
* Milly
* Parigny.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 74, 28 Gwengolo 2015
* ↑ (fr) Hélène Leforestier, « Sud Manche : Gérard Loyer élu premier maire de Grandparigny », La Manche libre, 6 Genver 2016.
# Le Grippon

Le Grippon :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Avranches |
| Kanton | Bréhal |
| Kod kumun | 50115 |
| Kod post | 50320 |
| Maer Amzer gefridi | Rémi Pinet 2016-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Avranches - Mont-Saint-Michel |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 352 ann. (2020) |
| Stankter | 36 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 68 m — brasañ 133 m |
| Gorread | 9,81 km² |
| kemmañ |
Le Grippon a zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2016.

## Istor
### XXI$^{vet}$ kantved

Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, dre vodañ kumunioù Les Chambres ha Champcervon.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin, e Champcervon.
* Iliz katolik an Dreinded, e Les Chambres.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 8 Genver 2016 | → bremañ | Rémi Pinet | | |

## Pennadoù kar

* Les Chambres,
* Champcervon.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Dastumad an aktaoù melestradurel, Prefeti Manche niv. 77, Kerzu 2015
* ↑ (fr) « Commune nouvelle : Rémi Pinet élu maire du Grippon », Ouest-France, 11 Genver 2016.
# Jullouville

Jullouville :
| An ti-kêr. ||
| Bro | Normandi Avranchin |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Avranches |
| Kanton | Sartilly ha Granville |
| Kod kumun | 50066 |
| Kod post | 50610, 50740 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Brière 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Granville, terre et mer |
| Lec'hienn web | (fr)www.ville-jullouville.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 396 ann. (2020) |
| Stankter | 110 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 115 m |
| Gorread | 21,88 km² |
| kemmañ |
Jullouville zo ur gumun e Normandi, en arvor kornôk departamant Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944:
** mervel a reas eizh den nann soudard e Bouillon abalamour d'ar brezel, tri e miz Gouhere, tri e miz Eost, unan eus ar re-mañ a voe lazhet d'ar 1añ gant ur vombezadeg, ha daou e miz Gwengolo; tri anezhe a oa bet ganet e Breizh, e Gwinevez, Monkontour ha Seizh;
** dieubet e voe Bouillon gant ar C'hwec'hvet Rannlu Hobregonet SUAat. Staliet e voe karter-meur ar Re Gevredet gant Eisenhower en o fenn e kastell La Mare.

#### Kumunioù kevredet

* E 1973 e voe kevredet kumunioù Bouillon ha Saint-Michel-des-Loups d'ober kumun Jullouville.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An templ.
* Iliz Notre-Dame des Dunes.
* Iliz Saint Jean-Baptiste.
* Iliz Saint Michel.
* Ar chapel.
* Templ protestant Jullouville.
* Ilizoù katolik Notre-Dame des Dunes e Jullouville, Saint Jean-Baptiste e Bouillon, Saint Michel e Saint-Michel-des-Loups.
* Chapel Edenville.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad |
| Meurzh 2014 | → bremañ | Alain Brière | Unvaniezh evit ul Luskad Poblel-Ar Republikaned |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2014 | Louis Forget | Unvaniezh evit ul Luskad Poblel |
| 1983 | Meurzh 2001 | Rémi Lenoël | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||
* E kanton Sartilly emañ kumun Saint-Michel-des-Loups hag e hini Granville hini Bouillon.

## Pennadoù kar

* Bouillon,
* Saint-Michel-des-Loups.

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie - CNRS
# Juvigny les Vallées

Juvigny les Vallées :
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Avranches |
| Kanton | Isigny-le-Buat |
| Kod kumun | 50260 |
| Kod post | 50520 |
| Maer Amzer gefridi | Xavier Tassel 2017-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Mont-Saint-Michel-Normandie |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 683 ann. (2020) |
| Stankter | 29 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 60 m — brasañ 292 m |
| Gorread | 57,25 km² |
| kemmañ |
Juvigny les Vallées zo ur gumun bet krouet e 2017 e departamant Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XXI$^{vet}$ kantved

* Krouet eo bet d'an 1añ a viz Genver 2017, dre vodañ kumunioù La Bazoge, Bellefontaine, Chasseguey, Chérencé-le-Roussel, Juvigny-le-Tertre, Le Mesnil-Rainfray ha Le Mesnil-Tôve.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 4 Genver 2017 | → bremañ | Xavier Tassel | | |

## Pennadoù kar

* La Bazoge,
* Bellefontaine,
* Chasseguey,
* Chérencé-le-Roussel,
* Juvigny-le-Tertre,
* Le Mesnil-Rainfray,
* Le Mesnil-Tôve.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad aktaoù melestradurel prefedelezh Manche, miz Gouere 2016
* ↑ (fr)« Xavier Tassel élu maire de la commune nouvelle de Juvigny-les-Vallées », Ouest France, 9 Genver 2017.
# Kengor Europa

Organ erounit Unaniezh Europa eo Kengor Europa, pe Komision Europa. Atebek eo war ar ginnig lezennoù, al lakaat divizoù e pleustr, ar c'hretaat eus feurioù-emglev an Unaniezh ha war lakaat an Unaniezh da vont en-dro bemdez. E Brusel emañ staliet.
Mont a ra en-dro ar C'hengor evel ur gouarnamant, ennañ 28 komiser. Ur c'homiser a zo evit pep stad ezel, daoust d'ar gomiserien dileuriañ interestoù Unaniezh Europa ha n'eo ket re o stad-i. Unan eus an 28 komiser eo prezidant ar C'hengor, anvet gant ar C'huzul europat.
Pemp bloaz eo al leuriadur. Setu roll ar c'hengorioù adalek hini Jacques Delors :
* 1985-1995 : Jacques Delors
* 1995-1999 : Jacques Santer
* 1999-2004 : Romano Prodi
* 2004-2009 : José Manuel Barroso I
* 2009-2014 : Barroso II
* 2014-2019 : Jean-Claude Juncker
* adalek ar 1añ a viz Kerzu 2019 : Ursula von der Leyen

## Notennoù ha daveoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ "Komision Europa", TermOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
# Lamm (arm-tan)

Al lamm, lamm-fuzuilh, horzh-fuzuilh pe kros zo ur pezh eus un arm-skoaz a gaver a-dreñv ar c'hanol. E bal eo aesaat ar bukañ hag izelaat efedoù an argil war an arm en ur stabilaat anezhañ.
Asambles gant ar fust e c'hall bezañ al lamm ur skor evit pezhioù all an arm evel ar c'hanol hag ar blatinenn. Mont a ra al lamm eus penn an arm betek takad an draen. Ennañ e c'haller kavout un c'hombod da renkañ ostilhoù, munisionoù pe dafar all. Toull e c'hall bezañ da skañvaat an arm. Difiñv e oa al lammoù war an armoù-skoaz koshañ. Bremañ e kaver ivez lammoù teleskopek pe plegus. E koad, metal pe danvezioù sintetek e c'hall bezañ graet al lammoù.
Er brezelioù da skouer, en un emgann krog-ha-krog, e c'hall servij al lamm da skeiñ gant un enebour.

## Stummoù lammoù disheñvel

Stummoù disheñvel a zo d'al lammoù-fuzuilh. Divjod a c'haller kavout war o c'hostez ivez, da lavaret eo seurt bosoù.
* Lamm saoz, eeun, hep dornikez ;
* Horzh gouzoug alarc'h, garbet ;
* Lamm pistolenn, dezhañ un dornell evel hini ur bistolenn da aesaat ar c'hregiñ en arm ;
* Lamm Monte-Carlo, uheloc'h e nec'h evit ar re all ;
* Lammoù savet gant an armeurer gall Verney-Carron evel an horzh toull biz-meud pe an horzh born evit an dennerien zo disheñvel kostez o lagad mestr evit hini o dorn mestr.

### Lammoù plegus

War armoù zo e c'haller plegañ o lamm evit ma kemerfe nebeutoc'h a blas. Da gentañ e oa bet ijinet ar sistem-mañ evit an harzlammerien o doa ezhomm da lampat er-maez eus ar c'harr-nij hep ma ne stokje o arm ouzh toull an nor. Abalamour da se e stager ar rakger para da fuzuilhoù zo da ziskouez eo plegus o horzh, evel evit ar Para-FAL da skouer. E Rusia e stager al lizherenn S d'an armoù-se (evit Skladnoy, "plegañ)".
Priziet eo ivez al lammoù plegus e-touez ar soudarded kaset gant kirri-houarnet evit gounit plas e-bourzh o c'harbedoù pe gant reoù an Nerzhioù ispisial a rank bale gant o arm e-pad pell a-wechoù.

### Lammoù teleskopek

Gant ul lamm teleskopek e c'haller berraat an arm da zougen anezhañ hag azasaat e hirder hervez ezhommoù ha ment an tenner. Ar sistem-mañ a gaver muioc'h-mui war an armoù-skoaz brezel evel ar garabinenn Colt M4, ar fuzuilh-arsailh CZ Bren 2 pe fuzuilh-arsailh standart nevez an arme c'hall, an HK 416. Fuzuilhoù-chase evel ar Benelli M4 A1 o deus ul lamm plegus ivez.

## War an armoù-dorn

Dornell pe dornikez a raer kentoc'h eus lamm un arm-dorn. E dornell ur bistolenn e lakaer ar munisionoù abalamour e siler ar c'harger ennañ. War bistolennoù pe revolverioù zo e c'haller ouzhpennañ ul lamm evit bukañ aesoc'h.

## Pennad kar

* Geriaoueg an armoù-tan

## Daveennoù

* ↑ (en) Straight, swan neck, Monte-Carlo, pistol: what’s it all about? war al lec'hienn Browning.eu, 06/09/2019 (lennet d'ar 17/01/2024)
* ↑ (fr) Les différents types de crosses de Verney-Carron war Chassons.com, 24/12/2015 (lennet d'ar17/01/2024)
* ↑ (en) Gordon L. Rottman, The AK-47 : Kalashnikov-series assault rifles, Oxford, Osprey Publishing, dastumad « Weapon », 2011, p. 20
# Eider (stêr)

An Eider (Ejderen e daneg) zo ur stêr eus hanternoz Alamagn, dezhi 188 km a hed. E-pad meur a gantved e verke ar vevenn etre dugelezh Schleswig (pe Slesvig), stag ouzh rouantelezh Danmark, en hanternoz, ha dugelezh Holstein, unan eus stadoù an Impalaeriezh santel ha ae C'heengevread Alaman da c'houde. Merkañ a rae bevenn Danmark er c'hreisteiz, etre 811 ha 1864.
Eieniñ a ra e-kichen Wattenbek, er c'hreisteizh da gêr Kiel, tost d'ar Mor Baltel ha redek war-zu ar c'hornôg a-dreuz ledenez Schleswig-Holstein evit mont d'en em deurel e Mor an Hanternoz. An Treene eo an adstêr bennañ.
Ul lodenn eus an Eider zo un tamm eus Kanol Kiel (ar ganol etre ar Mor Baltel ha Mor an Hanternoz). Goude dour-beuz 1962 e oa bet savet ur stankell e-kichen genoù ar stêr da wareziñ an douaroù izel diouzh ar mor.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nozvezh ar 4 a viz Eost 1789

Nozvezh ar 4 a viz Eost 1789, pe simploc'h Nozvezh ar 4 a viz Eost, a oa bet un darvoud hollbouezus en istor an Dispac'h Gall ha gant heuliadoù a bouez evit Breizh. D'an nozvezh-se e oa bet votet reiñ lamm d'an dreistgwirioù (leges privatae), d'ar gwirioù gladdalc'hel ha d'ar proviñsoù. Kroget e oa an abadenn d'ar 4 a viz Eost 1789 da seizh eur noz, ha kendalc'het e oa betek div eur vintin. E-kerzh emvod ar Vodadenn vonreizhañ vroadel e oa bet roet lamm d'ar Renad Kozh dre dekredoù ar 4, 6, 7, 8 hag 11 a viz Eost 1789. Lemel an dreistgwirioù hag al lezennoù gladdalc'hel met ivez reoù ar proviñsoù evel Breizh, Rouantelezh Navarra, kêrioù ha korfuniadoù, a oa bet graet diwar atiz ar C'hleub breton, a zeuio da vezañ « Kleub ar Jakobined ».
Abaoe Kemeridigezh ar Bastille d'ar 14 a viz Gouhere 1789 e oa krog, e Rouantelezh Bro-C'hall, ha dreist-holl war ar maezioù, un hollad emsavadegoù anvet an Aon bras. E rannvroioù 'zo, ar gouerien a dagas an aotrouien hag o madoù. Pal pennañ an tagadennoù e oa distruj al livres terriers a servije evel diaz da wirioù an aotrouien.
# Kleub ar Jakobined

Kleub ar Jakobined (galleg: Club des Jacobins) pe La société des Amis de la Constitution eus e anv gwirion, e oa ar c'hleub reveulzier brudetañ e-kerzh an Dispac'h Gall. « Amañ eo e voe prientet ar Reveulzi, a lavaras Georges Couthon e 1793, amañ eo bet graet, amañ eo bet prientet an holl zarvoudoù meur ».
# Benchrest (sport)

Ar benchrest zo ur sport tennañ, dezhañ stummoù disheñvel, ma implijer karabinennoù evit tizhout sibloù war-hed 100 pe 200 metr. En holl stummoù benchrest e chom azezet an tenner, ha rankout a ra tizhout sibloù 28 milimetr o zreuzkiz d'ar muiañ. Peurliesañ e klasker bezañ resis war-bouez ur milimetr. Renet eo ar sport gant ar WBSF (World Benchrest Shooting Federation) er bed a-bezh. E Frañs emañ e-touez ar sportoù tennañ meret gant an FFTir (Fédération Française de Tir).
Dont a ra anv an amprouenn eus an dafar implijet : un daol (bench) hag ur skoazell ispisial da souten ar garabinenn (rest), peurliesañ un trebez reoliek, pe un daoubez hag ur sac'h-tennañ. Daou dra disheñvel a glasker ober en amprouennoù benchrest : strollañ e voledoù, pe tennañ an tostañ ma c'haller eus kreiz ur sibl ha tizhout ur skor uhel.
Ganet e voe ar benchrest war-dro 1963 e Stadoù-Unanet Amerika, pa grogas strolladoù tennerien da dennañ war sibloù war-hed 100 yard (war-dro 91 metr) gant karabinennoù kambret evit kartouchennoù skoet en o c'hreiz. Ar c'hevredad broadel kentañ, an NBRSA (National Bench Rest Shooters Association) a voe krouet er vro-se e 1966. Ar c'hampionad-bed kentañ a voe kaset e Fréjús (Okitania) e 1991.

## Stummoù disheñvel
### Benchrest (stumm "orin")

Rankout a ra an tenner strollañ pemp boled uheloc'h o c'halibr evit 6 mm an tostañ ar gwellañ an eil ouzh egile, war-hed 100 pe 200 metr. Pozet eo ar garabinenn war un trebez ispisial. Implijet e vez ul lunedenn uhel he galloud-brasaat, adalek 36 gwech ha betek 60 gwech.

### Hunter

En amprouennoù Hunter, ne glasker ket strollañ ar boledoù met tizhout ar skor uhelañ. En amprouenn 22 Hunter, anvet ivez Rimfire, e tenner 25 boled .22 Long Rifle war bep a sibl bihan (28 mm o zreuzkiz) war-hed 50 metr. 250 poent eo ar skor uhelañ neuze. En Hunter kalibr uhel e tenner war-hed 100 pe 200 metr gant kartouchennoù dezhe un douilhez uheloc'h he endalc'h evit 2,95 gram dour.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ar WBSF

## Daveennoù

* ↑ (fr) Bench-Rest war lec'hienn kevredad Breizh ar sportoù tennañ (lennet d'an 02/10/2024)
* ↑ (en) PEASE Bob, A History of Benchrest Shooting, Benchtalk (lennet d'an 02/10/2024)
* ↑ (en) History war lec'hienn ar WBSF (lennet d'an 02/10/2024)
* 1 2 (fr) Présentation du tir sur appui, lec'hienn an FFTir (lennet d'an 02/10/2024)
# Winchester Model 52

Ar Winchester Model 52 zo ur garabinenn-vorailh produet adalek 1920 gant an embregerezh stadunanat Winchester. E-pad un hanter-kant vloaz bennak e voe implijet kalz e bed ar sportoù tennañ.

## Istor

E-pad ar Brezel-bed Kentañ e oa bet kustumet ar soudarded d'ober gant armoù-skoaz dezhe ur blatinenn-vorailh. Fellet a rae ivez d'an arme stadunanat lakaat hec'h izili da bleustriñ war an tennañ gant armoù bihan o c'halibr. E 1918, an embregerezh Winchester a c'houlennas gant daou eus e ijinourien, Franck Burton ha Thomas Johnson, sevel ur garabinenn-vorailh kambret e .22 Long Rifle. E 1919 e voe implijet c'hwec'h pimpatrom eus an arm nevez, anvet da gentañ G22R, en ur genstrivadeg tennañ e Camp Perry (Ohio). Berzh a rejont en ur c'hounit pemp amprouenn hag al Lord Dewar Cup. Lesanvet e voe an arm King of the .22s (roue an .22) ha produet e voe adalek 1920 gant Winchester, dindan an anv Model 52.
Daou zoare Model 52 a gaved, an eil (anvet Target) hiroc'h e ganol evit egile (Sporter). Pevar stumm nesañ a voe eus ar Model 52, anvet eus A da D, dezhe meur a adstumm. Un arm resis ha fiziapl e oa, ha 125.419 skouerenn anezhañ a voe produet betek 1980. Er bloavezhioù 1970 e voe dilezet tamm-ha-tamm abalamour d'e briz ha da gevezerezh merkoù evel Anschütz war marc'had an armoù-kenstrivadegoù evit ar sportoù tennañ. E-touez an 50 arm-tan hiniennel gwellañ en Istor eo bet renket ar Model 52 gant ar magazin Field & Stream e 2024.

## Daveennoù

* ↑ (en) ROCKETTO Hap, A History of the United States National Outdoor Smallbore Rifle Championships 1919-2010 (pellgargañ), labour war istor ar c'henstrivadegoù tennañ e SUA kaset evit an NRA, 2010, p.6 (lennet d'an 03/10/2024)
* 1 2 (en) VON BENEDIKT Joseph, Winchester Model 52 Review, Shooting Times, 20/07/2020 (lennet d'an 03/10/2024)
* ↑ (en) PETZAL David E., The 50 Best Guns Ever Made, Field & Stream, 25/06/2024 (lennet d'an 03/10/2024)
# Pierre-Augustin Hulin

Pierre-Augustin Hulin, ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1758 hag aet da Anaon d'an 9 a viz Genver 1841, a oa ur jeneral gall dindan Napoleon Bonaparte hag en doa kemeret perzh e Kemeridigezh ar Bastille, Barnadenn an Dug Enghien, hag enebet ouzh Taol-Stad Malet.
# Kampagn Rusia

Aloubadenn Rusia gant Bro-C'hall, pe Kampagn Rusia (galleg: Campagne de Russie) pe e Rusia ar Brezel Brogarour eus 1812 (rusianeg: Оте́чественная война́ 1812 го́да, Otéchestvennaya voyná 1812 góda), a oa bet ur c'hampagn-brezel gant Napoleon evit rediañ Impalaeriezh Rusia da gemer perzh er blokus a-enep ar Rouantelezh-Unanet. Studiet e vez e-leizh, rak tro-vrezel Napoleon e Rusia zo gwelet evel ur c'hammdro en istor vilourel, gant unan eus gwashañ disoc'hoù ur c'hampagn brezel ken bras. Dindan nebeutoc'h evit c'hwec'h miz, ar c'hampagn hag a oa kroget mat a oa deuet da vezañ drastus, istimañ a reer e oa bet lazhet 1 milion a soudarded kement hag a drevourien.
# RPK

An RPK (eus ar rusianeg РПК, Ручной пулемёт Калашникова, romanekadur Ruchnoy Pulemyot Kalashnikova, brezhoneg "Mindrailherez Kalashnikov douget gant an daouarn"), lesanvet raloc'h hag en mod siek RPK-47, zo ur fuzuilh-vindrailher soviedat ijinet gant Mic'hail Kalachnikov e penn-kentañ ar bloavezhioù 1960. Kambret eo evit kartouchennoù 7,62 × 39 mm.

## Istor ha deskrivadur

Savet e oa bet an RPK er memes koulz hag ar fuzuilhoù-arsailh AKM. Pal an ijinourien soviedat hag an Arme Ruz a oa ijinañ un arm marc'hadmat, skañvoc'h evit an RPD, ha simplaat pourvezañ ar soudarded. Evit en ober e voe ouzhpennet ur c'hanol hiroc'h (590 mm e-lec'h 415 mm) hag un daoubez d'an AKM, ar pezh a zegase un tizh o vont e-maez V$_0$ uheloc'h (732 m/s e-lec'h 715) ha tennoù resisoc'h. Abalamour e oa ur fuzuilh-arsailh kemmet, ne oa ket posubl cheñch he c'hanol aes, ha tonket e oa da dommañ betek re he c'hanol pa veze tennet gant tennadegoù hir. An RPK a vez implijet hiziv-an-deiz c'hoazh gant nerzhioù lu bet soviedat ha lod eus broioù Afrika pe Azia. Savet e vez c'hoazh en un nebeud broioù evel Bulgaria, Hungaria, Roumania, ha Serbia.

## Daveennoù

* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie Visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 265
# Maschinengewehr 34

Ar Maschinengewehr 34, anvet ivez MG34, a oa mindrailherez standart en arme alaman eus 1935 betek 1945.

## Istor

E dibenn ar bloavezhioù 1920 e klaskas ar Reichswehr ur vindrailherez nevez evit kemer plas an MG 08/15 savet da vare ar Brezel-bed Kentañ. War ar c'haier-kargoù e oa meneget e ranke an arm nevez bezañ yenaet dre aer, bezañ cheñchet e ganol aes, bezañ savet war garbedoù, ha bezañ implijet evel arm a-enep ar c'hirri-nij. E 1930 e krogas an arme da implijout an MG13 deveret eus an Dreyse 1912, met er memes koulz e voe savet ur vindrailherez all gant an embregerezh Rheinmetall. Kinniget e voe d'an arme ha dibabet e voe evel mindrailherez standart e 1934 dindan an anv MG 34.
Mindrailherez diazez ar c'hevrennoù-emgann alaman (10 soudard) e teuas da vezañ. 3 den a oa karget d'ober war he zro e pep kevrenn. Gellet a rae bezañ implijet evel mindrailherez ponner savet war ur fust Lafette 34 (stumm s.MG) pe evel mindrailherez skañv (stumm l.MG) war un daoubez. War an talbenn e tiskouezas bezañ un arm a galite uhel ha fiziapl, met e broduiñ luziet hag he c'houst uhel a lakaas ar Reich da lakaat sevel an MG42 da gemer he flas adalek 1942. Implijet e voe an MG34 betek fin an Eil Brezel-bed memestra.

### Implij war garbedoù

An holl dankoù alaman produet adalek ar Panzerkampfwagen I betek fin an Eil Brezel-bed (Panzerkampfwagen VI Tiger II) a zo bet montet warne ur vindrailherez MG34 pe meur a hini evel adarm. Implijet eo bet ivez war garbedoù all evel ar Schützenpanzerwagen Sd.Kfz. 251(stummoù A, B ha C). Stummoù an MG34 azasaet ouzh ar c'harbedoù a oa anvet Panzerlauf pe Panzermantel.

## Daveennoù

* 1 2 (fr) LE SANT Tanguy, Les armes du 6 juin 1944 et de la bataille de Normandie, e Gazette des armes n°575, miz Even 2024, p.28
* ↑ (fr) Mc NAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 254
* ↑ (fr) FOSS Christopher F., Chars de la Seconde Guerre Mondiale, PML Éditions, 1994, pp. 32-57
# Steyr

Steyr, lec'hiet e reter Aostria-Uhel war gember an Enns hag ar Steyr, a zo ur gêr pouezus hec'h istor. Diazezet e voe gant trevadennourien eus Bavaria er VI$^{vet}$ kantved, ha chom a reas eil kêr binvidikañ Aostria (war-lerc'h Vienna) betek ar XVII$^{vet}$ kantved. Koll a reas he zalvoudegezh e-kerzh ar Brezel Tregont Vloaz (1618-1648) ma voe drastet meur a wezh. Abaoe an XIX$^{vet}$ kantved ez eo Steyr ur greizenn greanterezh (kirri, armoù ar strollad Steyr Arms).

## Tud vrudet

* Marlen Haushofer, skrivagnerez
* Erich Hackl, skrivagner

## Gevelliñ

* Betlehem, Palestina
* Eisenerz, Aostria
* Kettering, Stadoù-Unanet
* Plauen, Alamagn
* San Benedetto del Tronto, Italia

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr Steyr
# FN P90

An FN P90, pe FN Project 1990, a zo ur bistolenn-vindrailher doare arm difenn personel (saozneg : PDW, Personal Defense Weapon) ijinet ha savet gant FN Herstal e Belgia.

## Istor ha deskrivadur

Savet e oa bet evel diskoulm d'ur goulenn a-berzh AFNA evit kemer plas an armoù 9 × 19 mm Parabellum. Ar P90 a oa bet savet evel un arm berr-tre (505 mm) met gant ur galloud-tennañ kreñv (karger-fiñv 50 kartouchenn, modoù tennañ damaotomatek pe aotomatek) evit bourzhidi karbedoù, soudarded an dafariñ, nerzhioù ispisial hag an unvezhioù enep-sponterezh. Ur bizer optek a zo savet war an holl P90.
Savet e oa bet asambles ar pistolennoù FN Five-seven hag an FN P90 kement hag ar c'harger FN 5,7 × 28 mm. Ar P90 a oa bet kinniget e 1990, hag ar Five-seven e 1998 evel ur bistolenn dezhi ar memes kartouchennoù 5,7 × 28 mm, uheloc'h o galloud-toullañ evit hini an 9 mm Parabellum, er jiletennoù enep-boledoù da skouer. Ar c'halibr-mañ zo bremañ implijet en ur mod ofisiel gant an AFNA.

## Daveennoù

* 1 2 (en) FN P90 war lec'hienn an FN Herstal (lennet d'ar 25/07/2024)
* 1 2 (fr) Mc NAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p.234
# Marigny-le-Lozon

Marigny-le-Lozon :
| Ar maerdi hag an iliz katolik. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Saint-Lô |
| Kanton | Saint-Lô-1 |
| Kod kumun | 50292 |
| Kod post | 50570 |
| Maer Amzer gefridi | Fabrice Lemazurier 2016-2026 |
| Etrekumuniezh | Saint-Lô Agglo |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 723 ann. (2020) |
| Stankter | 142 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 4 m — brasañ 112 m |
| Gorread | 19,17 km² |
| kemmañ |
Marigny-le-Lozon zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: lazhet e voe ur plac'h yaouank gant ur vindrailhadeg d'ar 7 a viz Even hag ur paotrig d'ar 24 a viz Gouhere abalamour da tennoù-kanol.

### XXI$^{vet}$ kantved

* E 2016 e voe bodet kumunioù Marigny ha Lozon d'ober kumun nevez Marigny-le-Lozon.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar maner.
* Iliz katolik Lozon.
* Maner Hubertant, dibenn ar XV$^{vet}$ kantved pe penn-kentañ ar XVI$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Louet, e Lozon, XV$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Pêr, e Marigny, nev-gotek.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Mémorial des victimes civiles