OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ampulomet

An Ampulomet (rusianeg : 125-мм ампуломёт образца 1941 года 125 mm ampoulomet obraztsa 1941 goda, berraet en Ampulomyot, ampulla mortar) a oa un arm soviedel enep-tankoù hag a vanne bannadelloù tangwaller savet diwar klogorennoù gwer 125 mm o zreuzkiz. Er bloaz 1941 e oa bet dafaret an arm-se da gentañ, hag implijet ral a wech gant al Lu Ruz e-kerzh an Eil Brezel-bed ; ken abred hag e 1942 e oa didalvoud a-enep an tankoù.

## Deskrivadur

| Tres un ampulomet | Savet e oa an Ampulomet diwar ur gorzenn dirizenn ha digor-frank staliet war un troad stummet evel un Y, ennañ un ahel a-led evit ma c'helljed dibab uhelder an dennadenn. Ouzh lost ar c'hanol e oa staget div zornell hag ur skeul dereziet a implijed evit bukañ. Ur c'hargad poultr a veze lakaet e lost an arm hag enaouet dre un darskoer evit erluskañ ar glogorenn wer AZh-2. Er c'hlogorennoù AZh-2 e oa ur mesk 80% fosfor hag 20% sulfur hag a entane en aer en ur reiñ ur flammenn skedus 800-1000°C ha moged gwenn fetis e-pad un teir munutenn bennak. Pa dizhe un tank en em sile an dourenn entanet dre ar prenestroùigoù pe dre gaelioù ar c'heflusker evit entanañ an trelosk, dallañ ar skipailh hag e vougañ. |

## Notennoù

* ↑ (en) ROTTMAN Gordon L. : World War II Infantry Anti-Tank Tactics, p.47 – Osprey Publishing, 2005 (ISBN 978-1-84176-842-7)
* ↑ (en) CHAMBERLAIN Peter & GANDER Terry : Infantry, Mountain and Airborne Guns, p. 63 – Arco Publishing, 1975 (ISBN 978-0-668-03819-5)
# PIAT

Ar Projector, Infantry, Anti Tank (berraet en PIAT) Mk I a oa un arm enep-tank hezoug savet e-kerzh an Eil Brezel-bed. Ar PIAT a oa bet ijinet e 1942 evel diskoulm d'an diouer a armoù saoz enep-tank troadegiezh efedus. Degemeret e oa bet er servij e 1943. Ar PIAT a oa bet implijet evit ar wech kentañ e-kerzh Kampagn Tunizia e 1943, ha chomet e oa er servij gant Bro-Saoz hag er peurrest eus nerzhioù Kenglad ar Broadoù betek penn-kentañ ar bloavezhioù 1950. Ar PIAT a oa bet dafaret da nerzhioù broioù all ouzhpenn-se evel an URSS (dre al Lend-Lease), ar Rezistañs C'hall, ar Stad Polonat Kuzh, an Haganah israelian (a implijas ar PIAT e-kerzh Brezel Arab–Israel 1948). C'hwec'h implijer saoz, pe eus ar C'henglad a voe enoret gant ar Victoria Cross evit an doare m'o devoa implijet ur PIAT en emgann.
# Qusay Husain

Qusay Saddam Husain al-Tikriti (arabeg:قصي صدام حسين‎‎), ganet d'ar 17 a viz Mae 1966 ha marvet d'an 22 a viz Gouhere 2003, a oa eil mab an diktatour irakian Saddam Husain. Anvet e oa bet da gemer ar galloud war-lerc'h e dad er bloavezh 2000.

## Marv

D'an 22 a viz Gouhere 2003 e-pad an abardaez, soudarded eus ar 101st Airborne, harpet gant nerzhioù ispisial Stadoù-Unanet Amerika, a lazhas Qusay, e vab oadet a 14 vloaz Moustafa, gant e vreur henañ Oudai Husain, e-pad tagadenn un ti e norzh kêr Mosoul. Ur bagad soudarded eus an nerzhioù ispisial stadunanat a glaskas tostaat ouzh an ti evit herzel an annezidi. Tennet e voe warno ha rediet e voent da gilañ. Goulennet e voe ganto nerzhioù harp. War-dro 40 soudard eus ar 101st Airborne Division hag 8 ezel eus an Task Force 121 a erruas. Goude ma vije bet gloazet soudarded an Task Force 121 e voe tennet war an ti gant ur misil TOW, banneroù-greunadennoù emgefreek Mk 19, mindrailherezioù ponner M2 Browning hag armoù skañv. Goude peder eurvezh tennadeg (an oberiadur a-bezh a badas 6 eurvezh), ar soudarded a zeuas-tre en ti, ha kavet e voe korfoù an daou vreur asambles gant hini o difenner.
# T.N.T. (pladenn)

    Evit implijoù all, gwelet TNT.
T.N.T. eo eil albom ar strollad hard rock aostralian AC/DC, deuet er-maez d'an 20 a viz C'hwevrer 1976 en Aostralia.

## Listenn an tonioù

* It's a Long Way to the Top (If You Wanna Rock 'n' Roll) (5:15)
* Rock 'n' Roll Singer (5:04)
* The Jack (5:51)
* Live Wire (5:50)
* T.N.T. (3:34)
* Rocker (2:49)
* Can I sit next to you girl (4:11)
* High Voltage (4:02)
* School Days (5:23)

## Sonerien

* Bon Scott : Kan
* Angus Young : Gitar pennañ
* Malcolm Young : Gitar luskek
* Mark Evans : Gitar boud
* Phil Rudd : Toumperezh
# Hard rock

An hard rock (e brezhoneg "rock kalet") zo un doare rock ganet er bloavezhioù 1960 ha 1970 er Stadoù-Unanet hag er Rouantelezh-Unanet. Merket eo gant implij mouezhioù tagus, gitaroù tredan peurvec'het, hag elfennoù ar blues evel ar skeulenn bentatonek. Strolladoù 'zo a ra gant klavieroù ivez.

## Strolladoù nes

* Black Sabbath
* Led Zeppelin
* Deep Purple
* Aerosmith
* Kiss
* Blue Öyster Cult
* Rainbow
* Thin Lizzy
* AC/DC, Scorpions
* The Who
* Van Halen
* Whitesnake
# Mascarenotus

Mascarenotus :
| Aet da get ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Strigiformes |
| Kerentiad : | Strigidae |
| Genad : | Mascarenotus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Mascarenotus a oa ur genad e rummatadur an evned, ennañ touded aet da get. O vevañ edont en enezennoù Moris, ar Reünion ha Rodrigez. N'eus ken anezhañ dre m'oa bet lakaet, e 2021, e dri spesad touded en ur genad all :
# Led Zeppelin

Ur strollad sonerien hard rock eus Bro-Saoz eo Led Zeppelin (1968-1980). Blaz kreñv ar blues a zo en o sonerezh, e deroù o istor dreist-holl.
Jimmy Page (gitar), John Paul Jones (gitar-boud, klavier), Robert Plant (kan) ha John "Bonzo" Bonham (taboulinoù) a oa e izili.

## Liammoù diavaez

* Led Zeppelin reunion information and press conference video
# Strigidae

Strigidae :
| Un toud penn-kazh ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Strigiformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Strigidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ touded ha kaouenned, Strix ar genad skouer anezhañ.
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List ez a pevar genad warn-ugent d'ober ar c'herentiad hiziv an deiz :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Otus - Pennant, 1769 (60 spesad),
* Psiloscops - Coues, 1899 (1 spesad)
* Megascops - Kaup, 1848 (22 spesad),
* Pyrroglaux - Yamashina, 1938 (1 spesad)
* Margarobyas - Olson & Suárez, 2008 (1 spesad)
* Ptilopsis - Kaup, 1848 (2 spesad),
* Bubo - Duméril, 1805 (10 spesad),
* Ketupa - Lesson, 1830 (12 spesad),
* Scotopelia - Bonaparte, 1850 (3 spesad),
* Strix - Linnaeus, 1758 (22 spesad),
* Jubula - Bates, 1929 (1 spesad)
* Lophostrix - Lesson, 1836 (1 spesad)
* Pulsatrix - Kaup, 1848 (3 spesad),
* Surnia - Duméril, 1805 (1 spesad)
* Glaucidium - Boie, 1826 (29 spesad),
* Xenoglaux - O'Neill & Graves, 1977 (1 spesad)
* Micrathene - Coues, 1866 (1 spesad)
* Athene - Boie, 1822 (9 spesad),
* Aegolius - Kaup, 1829 (5 spesad, 1 aet da get en o zouez),
* Ninox - Hodgson, 1837 (37 spesad),
* Uroglaux - Mayr, 1937 (1 spesad)
* (†) Sceloglaux - Kaup, 1848 (1 spesad, aet da get)
* Nesasio - Peters, 1937 (1 spesad)
* Asio - Brisson, 1760 (9 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Strigiformes/Strigidae (lennet e-barzh d'an 2 a viz C'hwevrer 2025).
# Lik Ha Lik

Lik ha lik a oa ur strollad rock hag a gane e brezhoneg bet savet e Roazhon e 2000. Er penn-kentañ e oa ur strollad hard rock gant levezonioù metal ha mesket gant traoù all c'hoazh.

## Buhezskrid

Goude ur bladenn verr (d.l.e un demo) anvet Dizalc'h da spered en doa enrollet ar strollad-mañ ur bladenn anvet Brezhoneg ain't gonna die e 2003 warni 4 zitl hepken. Gallout a reer o fellgargañ war internet.
E 2005 e oa an disparti kentañ. E 2006 e oa bet adsavet gant Skwal ha Fañch hag an daou gomper aet war-du ur sonerezh Punk-fuzion. Da lavaret ur meskaj gant punk, rap, rock, hard-rock, funk, ska ha reggae. Cheñchet ar stil marteze met ne oa ket bet cheñchet an dro-spered, kanañ traoù nann-hengounel brezhonek.
Lik Ha Lik e cheñch stil ar strollad evit distreiñ e 2008 gant ur son liesseurtoc'h (ur meskaj rock, funk, ska rap, punk, hip-hop). E 2009 e embannont Dr Fañchenstein (un demo 4 c'hanaouenn).
Er bladenn Rock e Breizh o doa embannet ur ganaouenn nevez "Sekred evit gouenn ar vistri". O labourat war embann un dra nevez e oant hag a c'heller pellgargañ war o lec'hienn.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar strollad
* Facebook
# Scorpions

Scorpions zo ur strollad sonerien hard rock, eus Hannover en Alamagn. E 1972 e oa bet savet o fladenn gentañ ganto. Brud o deus er bed a-bezh, dreist-holl abaoe ar bloavezhioù 80, a-drugarez da ditloù evel No One Like You e 1982 pe Rock You Like a Hurricane e 1984 hag ivez kanaouennoù o anv Still Loving You ha Wind of Change e 1990.
Er bloavezhioù 1990 n'o doa ket bet ar memes berzh ha ret eo bet gortoz ar bloavezhioù 2000 evit gwelet ar brud o tistreiñ adarre, dreist-holl gant sonadegoù dispar evel hini Wacken e 2006, e-kichen Hambourg (62 000 arvester) pe "Festival hañv Kebek" dirak ur 80 000 a dud bennak

## Roll sonerien

* Klaus Meine (kan)
* Matthias Jabs (gitar)
* Rudolf Schenker (gitar)
* James Kottak (taboulin)
* Pawel Maciwoda (gitar-boud)

## Roll pladennoù

| Lonesome Crow (1972) Fly to the Rainbow (1974) In Trance (1975) Virgin Killer (1976) Taken by Force (1977) | Tokyo Tapes (1978, live) Lovedrive (1979) Animal Magnetism (1980) Blackout (1982) Love at First Sting (1984) | World Wide Live (1985, live) Savage Amusement (1988) Crazy World (1990) Face the Heat (1993) Live Bites (1995, live) | Pure Instinct (1996) Eye II Eye (1999) Moment of Glory 2000)(sympho) Acoustica (acoustique, 2001) Unbreakable (2004) | Humanity - Hour 1 (2007) Sting in the Tail (2010) Comeblack (2011)(remix) Return to Forever (2015) Rock Believer (2022) |

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Angus Young

Angus McKinnon Young, bet ganet d'an 31 a viz Meurzh 1955 e Glasc'ho (Bro-Skos), eo gitarour solo ar strollad hard rock aostralian AC/DC.

## E vuhez

Angus Young, bidoc'hig e diegezh, en devoa kuitaet Bro-Skos asambles gant e dud evit dont d'en em staliañ en Aostralia e 1963, nepell diouzh Sydney. Gwell e voe dezhañ ar rock evit ar studioù, ha da 15 vloaz e tilezas ar skol. Krouiñ a reas e strollad kentañ, Tantrum, a-raok sevel ar strollad AC/DC asambles gant e vreur Malcolm Young. Seniñ a ra gant ur Gibson SG 1968, hag eñ gwisket, abaoe ar penn-kentañ, evel ur skoliad war al leurenn. Abaoe 1980 ez eo dimezet gant Ellen van Lochem, un Izelvroadez, ha bevañ a ra ganti en Izelvroioù.

## Liammoù liesseurt

* Highway to AC/DC
# Queen

Queen zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha rouanez, hag a gaver el lec'hanvadurezh hag e meur a anv all.

## Lec'hioù
### Aostralia

* Queensland, ur stad

### Bro-Saoz

* Queen Camel, ur gêriadenn

### Stadoù-Unanet

* Queen (Mec'hiko Nevez)
* Queens, anv meur a lec'h
Mont a ra ar ger queen da sevel meur a lec'hanv:
* Queen Charlotte
* Queensferry
* Queensborough
* Queenston
* Queenstown
* Queen Street, anv meur a straed, e kreiz meur a gêr.

## Sevenadur

* Queen, ur strollad sonerezh saoz
* Ellery Queen, anv-pluenn daou skrivagner stadunanat
* Mr. Queen, stirad skinwel sukorean

### Kanaouennoù

* God Save the Queen, kan broadel ar Saozon
* God Save the Queen gant Sex Pistols (1977).

## Listri

* Queen Mary

## Pennadoù kar

* Queensland (disheñvelout)
* Regina e latin
* Rani
* Reina
* Reine
* King
# Aegolius

Aegolius :
| Aegolius funereus, luc'hskeudennet e proviñs Ontario (Kanada). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Strigiformes |
| Kerentiad : | Strigidae |
| Anv skiantel ||
| Aegolius Kaup, 1829 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Aegolius a zo ur genad e rummatadur an evned, kaouenned ennañ, krouet e 1829 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad (bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad :
* Aegolius acadicus
** A. a. acadicus ha brooksi,
* ar gaouenn-dTengmalm (Aegolius funereus)
** A. f. beickianus, caucasicus, funereus, magnus, pallens, richardsoni ha sibiricus,
* (††) Aegolius gradyi,
* Aegolius harrisii
** A. h. dabbenei, harrisii hag iheringi,
* Aegolius ridgwayi.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Eurazia, Norzhamerika, Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Strigidae/Aegolius (lennet e-barzh d'ar 5 a viz C'hwevrer 2025).
# Eil Brezel etre Italia hag Etiopia

An Eil brezel etre Italia hag Etiopia, anvet ivez Eil Brezel Italo-Abisinian, a oa bet ur brezel aloubiñ gant Italia a-enep Etiopia, hag a oa padet etre miz Here 1935 ha miz C'hwevrer 1937. En Etiopia e vez graet aliesoc'h gant an doare eeun Aloubadeg Italian (Amhareg: ጣልያን ወረራ, romanekadur: Ṭalyan warära), hag en Italia a-vremañ evel ar Brezel Etiopian (italianeg: Guerra d'Etiopia). Gwelet e vez evel ur skouer anat eus politikerezh emled nerzhioù an Ahel ha gwanded Kevredigezh ar Broadoù a-raok an Eil Brezel-bed.
# Briseis

Briseis (henc'hresianeg : Βρισηΐς Brisêís) a oa ur plac'h yaouank eus Troia, genidik eus kêr Lyrnessos. He zad Briseüs a oa beleg Apollon.

## Anv

Hippodameia (Ἱπποδάμεια / Hippodámeia) e oa he gwir anv, « Briseis » a dalveze kement ha « merc'h Briseüs ».

## Ar vojenn

Skrapet e voe Briseis gant Ac'hilleüs, e-kerzh brezel Troia, goude dezhañ lazhañ he zri breur hag he fried, Mines, a oa roue Lyrnessos. Kaset e voe gant Ac'hilleüs evel sklavez. E brizoniadez a rankas reiñ da Agamemnon avat, en desped dezhañ, ma nac'has neuze mont d'an emgann. Pa voe lazhet Patrokles ez eas Ac'hilleüs d'an emgann adarre gant Agamemnon, ma voe daskoret e sklavez dezhañ.
En Ilias e oa prizoniadez Ac'hilleüs, profet dezhañ gant arme an Arkeaned. Eñ a gare anezhi, hag a lavare e oa o darempred evel hini un ozhac'h gant e wreg. Se zo kaoz ne oa ket evit gouzañv ar soñj e kouskje Agamemnon ganti. Pa echuas an tabut etre an daou vrezelour e touas Agamemnon ne oa ket bet Briseis o kousket gantañ biskoazh.

## Briseis en arzoù

* Ac'hilleüs a rank reiñ Briseis da Agamemnon Murlivadur Pompei, I$^{añ}$ kantved
* Briseis o skrivañ Korrlivadur evit Heroides Ovidius XVI$^{vet}$ kantved
* Achille et Briséis Engravadur diwar Agostino Carracci Jacques Joseph Coiny (1798)
* Briséis rendue à Achille découvre dans sa tente le corps de Patrocle Léon Cogniet (1815), Mirdi Arzoù-kaer Orleañs.
* Fulor Ac'hilleüs pa voe tennet Briseis digantañ Jacques-Louis David (1819)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ptilopsis

Ptilopsis :
| Ptilopsis granti. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Strigiformes |
| Kerentiad : | Strigidae |
| Anv skiantel ||
| Ptilopsis Kaup, 1848 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ptilopsis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1848 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Spesadoù

Daou spesad evned-preizh noz a ya d'ober ar genad :
* Ptilopsis granti,
* Ptilopsis leucotis.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Afrika.
| P. leucotis (Temminck, 1820) | Aod an Olifant, Benin, Burkina Faso, Djibouti, Eritrea, Ethiopia, Gambia, Ghana, Ginea, Ginea-Bissau, Kameroun, Kenya, Liberia, Mali, Maoritania, Niger, Nigeria, Ouganda, Republik Kongo, Republik Kreizafrikan, Senegal, Sierra Leone, Somalia, Soudan, Tchad ha Togo. |
| P. granti (Kollibay, 1910) | Hanterenn Su Afrika |

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Strigidae/Ptilopsis (lennet e-barzh d'ar 4 a viz C'hwevrer 2025).
# Ac'hates

Ac'hates pe Akates, pe Akat, a oa ur mignon bras da Aeneas, hervez mojennoù Roma gozh, hag Eneid Vergilius: meur a wech e vez graet fidus Achates, « Ac'hates feal » anezhañ er varzhoneg.
N'eus kaoz ebet anezhañ e mojennoù Hellaz. Gallout a rafe an den hag e anv bezañ bet ijinet gant Vergilius.

## Mojenn

Pa oa an tan e kêr Troia e skoazellas Aeneas da dec'hout gant e dad hag e vab, da gentañ war ar menez Ida, ha goude betek Italia. Atav e veze prest da sikour pa veze ezhomm. Kas a reas e gile betek sibilenn Cumae.

## Menegoù

Meneget eo bet gant meur a skrivagner (Jean-Jacques Rousseau, Walter Scott), hag a-wechoù dre fent, evel pimpatrom ar mignon feal, tre evel Patrokles, mignon Ac'hilleüs, pe Pirithoos, mignon Theseüs .

## Anv tud ha traoù all

* Ar stêr it:Dirillo, e Sikilia, a veze graet Achates anezhi e latin, abalamour, a gonter, ma veze kavet mein agat enni.
* Acate zo anv ur porzh e Sikilia, anvet Vischiri e sikilieg.
* Er XVvet kantved e oa ur sonaozour eus kêr Basel, a oa Leonardus Achates, pe Leonardus Achates de Basilea.
* Ul lestr brezel zo bet anvet Achates gant ar Royal Navy saoz e-kerzh an Eil brezel bed.
# Achille

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Achille zo un anv-badez gallek hag italianek, diwar an anv gresianek Ac'hilleüs.

## Yezhoù all

* Ac'hilleüs, e brezhoneg
* Achilles, e saozneg
* Aquiles, e spagnoleg

## Tud

* Achille Valenciennes (1794-1865), loenoniour gall
* Achille Barilatti, ofiser italian enepfaskour, fuzuilhet gant an nazied e 1944
* Achille Lauro, politikour italian
* Achille Emperaire (1829-1898), livour gall
* Achille Zavatta, furlukin gall

## Oberennoù

* Achille tragédie françoise trajedienn c'hallek e 1563, gant ar barzh gall Nicolas Filleul (1530 - 1575)
* Achille Talon, tudenn ur rummad levrioù treset

## Listri

* Achille Lauro, lestr italian
# Agostino Carracci

Agostino Carracci, pe Caracci (hag Augustin Carrache gant ar C'hallaoued), a oa ganet e Bologna d'ar 16 a viz Eost 1557 ha marvet e Parma d'an 22 a viz Meurzh 1602, a zo ul livour eus an Azginivelezh italian.
Breur e oa da Annibale Carracci, ha kenderv da Lodovico Carracci.
Brudet eo e bennoberenn Komunion Sant Girolamo a zo bremañ e Mirdi al Louvre). Sikour e vreur Annibale a eure Agostino da ober ul lodenn eus al labour er Palez Farnese. Brudet eo ivez evel engraver. Ouzhpenn da se e savas ur studienn a bellwelad ha tisaverezh evit Akademiezh Bologna.
Ober a reas livadurioù evit bout engravet ha lakaet el levr I Modi.

## Oberennoù

* San Francesco riceve le stimmate, 1575-1577, eoullivadur war lien, 208 x 139 cm, Vienna, Kunsthistorisches Museum.
* Ritratto di un gentiluomo, 1584-1590, eoullivadur war lien, 68 x 54 cm, Tulsa, Philbrook Museum of Art.
* Deposizione nel sepolcro, 1586, eoullivadur war lien, 191 x 156 cm, Sankt-Peterbourg, Mirdi ar Peniti.
* Susanna e i vecchioni, 1590-1600, eoullivadur war lien, 162 x 111 cm, Sarasota, Ringling Museum of Art.
* Comunione di san Gerolamo'' 1592, eoullivadur war lien, 376 x 224 cm, Bologna, Pinacoteca nazionale.
* Assunzione della Vergine, 1592-1593, eoullivadur war lien, 349 x 209 cm, Bologna, Pinacoteca Nazionale.
* Triplo ritratto Arrigo peloso, Pietro matto e Amon nano, 1598, eoullivadur war lien, Napoli, Museo di Capodimonte.
* Democrito, 1598, eoullivadur, Napoli, Museo di Capodimonte.

## Pennadoù kar

* Carracci
* I Modi

## Engravadurioù

* Jupiter ha Juno
* Antonius ha Kleopatra
* Ac'hilleüs ha Briseis
* Ovidius ha Corine
* Paris hag Oenone
* Angelique ha Medor
* Alkibiades ha Glycere
* Bachus hag Ariane
* Enee ha Didon
* Kehelerezh Priapos
* Ar Satir hag an Nimfenn
* Herkul ha Dejaneira
* Mars ha Venus
* Pandora
* Polyenos ha Chrisis
* Ar satir hag e wreg
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aias Telamonios

Aias Telamonios (henc'hresianeg : Αἴας Τελαμώνιος, Aías Telamốnios), pe Ajaks, a oa mab Telamon, roue Salamis ha pried Periboea, hervez mojennoù Henc'hres. Un haroz a-bouez e oa e brezel Troia, hervez Iliada Homeros. Aias Vras a vez graet anezhañ ivez, dre ma oa brasoc'h eget an haroz all Aias Oileos, a veze graet Aias Vihan anezhañ.

## Tiegezh

Kenderv e oa da Ac'hilleüs, brudetañ brezelour hellazat a zo bet, ha koshañ hantervreur Teukros. Kalz a dud vrudet en Aten a lavare diskenn anezhañ, evel Kimon, Miltiades, Alkibiades, pe an istorour Thoukydides.

## Aias vras

Hervez an Iliada e oa ur mell den, brasañ ha kreñvañ brezelour a oa e-touez an Ac'heaned, met an eil war-lerc'h e genderv Ac'hilleüs evit c'hoari gant armoù.
* Aias o tougen korf Ac'hilleüs
* Emlazh Aias, lestr eus Etruria, war-dro 400-350 kent J.-K., British Museum
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Amazonezed

An Amazonezed (unander: Amazonenn) zo ur boblad maouezed eus an Henamzer hervez mojennoù Hellaz kozh.

## Amazonezed brudet

* Antiope, mamm da Hippolytos (mab Theseüs)
* Hippolyte, rouanez an Amazonezed, perc'hennez ar gouriz aour c'hoantaet gant Herakles
* Penthesileia, karet gant Ac'hilleüs ha marvet dirak Troia

## Levrioù

* (it) Vanna de Angelis, Ammazzoni, Piemme, 1998.
* (en) Josine Blok, The Early Amazons: Modern and Ancient Perspectives on a Persistent Myth, Brill, 1994 (ISBN 90-04-10077-6).
* (en) Sarah B. Pomeroy, Goddesses, Whores, Wives, and Slaves: Women in Classical Antiquity, Schocken, 1995 (ISBN 0-8052-1030-X), pp. 23–25.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Bernadette Liou-Gille, “Femmes-guerrières. Les Romains se sont-ils intéressés aux Amazones et à leurs légendes?”, e-barzh Folia Electronica Classica niv?11 (2006), Skol-Veur katolik Louvain en-linenn.
# Askorn seul

An askorn seul eo askorn brasañ eskern ar chouk-troad. En den ec'h a d'ober ar seul. Stag eo stirenn ar seul, pe stirenn Ac'hilleüs, outañ.
Koublet eo ouzh an diñseg hag ouzh an askorn fer.
g • ka • keEskern korf an den :
| Klopenn | askorn tal · askorn kitern · askorn ividig · askorn kilpenn · genneg · sileg |
| Dremm | gaved · karvan · askorn staoñ · askorn boc'h · askorn fri · askorn an daeroù · soc'heg · krogen draoñ ar fri |
| Skouarn grenn | morzhol · annev · stleug |
| Gourlañchenn | askorn uheñvel |
| Skoaz & Bruched | plankenn-skoaz · ibil-skoaz · klerenn · kostezenn |
| Livenn-gein | melloù ar gouzoug · melloù ar c'hein · melloù an dargreiz |
| Brec'h & Dorn | paler · gwerzhid · helmo · skafeg · loareg · trizueg · pizenneg · tristurieg · eiltristurieg · pennog · bac'heg · eskern ar palv · oeñs |
| Lestr | askorn kroazell · askorn belost · askorn klun |
| Gar & Troad | askorn morzhed · padelleg · skin · spilhenn · askorn seul · askorn fer · bulzuneg · eskern gennheñvel · diñseg · eskern ar c'hreiztroad · oeñs |
# C'heiron

C'heiron (henc'hresianeg : Χείρων, latinaet e Chīron) a oa un den-marc'h e mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa d'an doue Kronos ha d'an okeanidenn Filyra.

## Ganedigezh

Evit tec’hel rak gwarizi e wreg Rea, petra a reas Kronos nemet treiñ Filyra e kazeg, hag en em dreiñ e-unan e marc'h. Se zo kaoz e c’hanas e zousig Filyra un den-marc’h.
Kouslskoude e oa disheñvel C'heiron diouzh an dud-varc'h arall : int-i a oa diwar Iksion ha Nefele, garv ha kriz e oant, e-skoaz C’heiron a oa un den a furnez hag a ouiziegezh. Gant Artemis hag Apollon en doa desket chaseal, seniñ, diouganañ, louzaouiñ, setu perak e voe mestr Asklepios.

### Buhez

Bevañ a rae C'heiron en ur vougev war ar Menez Pelion e Thessalia. Dimeziñ a reas da C'hariklo, hag ur verc'h o doe, Endeis, a voe mamm Peleüs.
Eñ an hini a savas e vab-bihan. e ziwall a reas diouzh troioù fall ha taolioù an dud-varc'h ar menez, ha diwezhatoc'h e kentelias anezhañ war an doare da loaviñ Thetis.
War-lerc'h e teuas Peleüs davetañ da c'houlenn digantañ ober war-dro Ac'hilleüs, ar mab en doa bet gant Thetis just a-walc'h. Tost atav eo bet poltredet C'heiron oc'h ober war-dro Ac'hilleüs.
* Peleüs o reiñ e vab Ac'hilleüs da C'heiron, war-dro 500 kent JK
* Deskadurezh Ac'hilleüs, gant Delacroix
* C'heiron o kenteliañ Ac'hilleüs, gant Jean-Baptiste Regnault
Bod en doa roet C'heiron da Herakles, a gare anezhañ. A-du ez eas gant an haroz en e vrezel ouzh an dud-varc'h. E-kerzh ar brezel-se eo e voe gloazet e droad gant ur saezh taolet gant Herakles. Traet a lakaas war e c'hloaz, met pareañ n'halle ket. Kement a boan en doa ma c'houlennas ouzh an doueed koll an divarvelezh ha mervel. A voe roet dezhañ, war-lerc'h m'en doe roet e zivarvelezh da Brometeüs.
Gant C'heiron a reas Zeus pe steredeg an Den-Marc'h, pe hini ar Skuilher-Dour, hervez an oberourien.

## Diskibien

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ouzhpenn Asklepios avat en doe meur a ziskibl all, rak goulennet e veze outañ kenteliañ paotredigoù.
| An Dioskured Aineias Ac'hilleüs | Akteon Herakles Ifikles | Iason Kefalos Medos | Palamedes Patrokles Peleüs |