# Roll Faraoned Egipt

Setu amañ roll Faraoned Henegipt, adal ar marevezh raktierniezh (a-raok 3000 kt JK) betek dibenn Tierniezh Ptolemaios, pa zeuas Henegipt da vezañ ur broviñs roman dindan ren an impalaer roman Aogust er bloavezh - 30.
* Merkomp diouzhtu ez eus war ar roll teir maouez bet e penn Henegipt o doa dibabet chom hep bezañ anvet faraon rak un titl gourel e oa. Ne oant ket priedoù rouaned ptolemaek ; setu int : Sobeknefrou, Hatshepsout ha Twosret. Merket int war a roll evel Rouanezed
* Notenn : gant evezh bras e ranker degemer an deiziadoù merket amañ. Meur a reizhiad deiziata zo evit studioù Egipt, hervez ar mod m'int bet savet ha war peseurt diazez int savet. Ur c'hinnig zo amañ a-is, met n'eo ket an hini nemetañ, anat eo.
* Adnotenn : en Istor Egipt e vez graet gant Goueled evit envel norzh ar vro ha gant Gorre evit ar su.

## Henvarevezh

Henvarevezh a reer eus ar marevezh raktierniezhel, pa oa dispartiet Goueled Egipt diouzh Gorre Egipt, a oa div rouantelezh distag betek Iañ tierniezh Henegipt hagEil tierniezh Henegipt.

### Raktierniezh: Goueled Egipt

Goueled Egipt, anvet ivez ar Vro Zu , a oa rann norshañ an Nil gant he delta. Diglok moarvat eo ar roll-mañ.
| Anv | Deiziadoù |
| Tiu (faraon) | ? |
| Thesh | ? |
| Hsekiu | ? |
| Wazner | E-tro 3100 kt JK ? |

### Raktierniezh: Gorre Egipt

Gorre Egipt, anvet ivez ar Vro Ruz , a oa lodenn suañ an Nil hag ar gouelec'hioù. Diglok moarvat eo ar roll-mañ, rak kalz muioc'h ag anvioù diasur zo.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Ro | Bezañs diasur. | E-tro 3200 kt JK ? |
| Serket II | Anavezet ivez dre an anv a "Roue Krug" pe "Krug Egipt". Marteze e oa an hevelep den ha Narmer. Ur faraon lec'hel all anvet Serket Iañ zo bet ivez. Renet en deus war-dro daou gantved diwezhatoc'h. | E-tro 3100 kt JK. |
| Narmer | Lod a sell outañ evel ouzh ar roue en deus unanet Goueled ha Gorre Egipt. | E-tro 3100 kt JK. |

### I$^{añ}$ Tierniezh

Ar I$^{añ}$ Tierniezh zo bet o ren etre e-tro 3050 kt JK ha 2890 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Hor-Aha | Anvet Menes ivez. Moarvat an hini bet unanet gantañ Gorre ha Goueled Egipt. Anavezet ivez evel "Min" ha "Meni" e rolloù gwechall. | E-tro 3050 kt JK. |
| Djer | | 2 vloaz |
| Merneith | Adroue evit Djet ha Den. | |
| Djet | | 23 bloaz. |
| Den | | 14 da 20 vloaz. |
| Anedjib | | 26 vloaz. |
| Semerc'het | | 9 da 18 vloaz. |
| Qa'a | | 2916?–2890. |

### Eil Tierniezh

An Eil Tierniezh a oa bet o ren etre 2890 ha 2686 kt JK.
| Anv | Deiziadoù |
| Hotepsec'hemwy | 2890 – ? |
| Raneb | 39 bloaz. |
| Nynetjer | 23 bloaz. |
| Wneg | 8 vloaz. |
| Senedj | 20 vloaz. |
| Seth-Peribsen | 17 vloaz. |
| c'hasec'hemwy | ? – 2686 kt JK |

## Henimpalaeriezh

"Henimpalaeriezh" pe "Rouantelezh kozh" a reer eus ar mare, en III$^e$ milved kt JK, m'eo bet Egipt en he barr kentañ evit ar pezh a sell ouzh live diorroadur he sevenadur ha kemplezhded he c'hevredigezh. Ar c'hentañ mare eo eus an tri marevezh anvet "impalaeriezh" pe "rouantelezh" a verk tri barr diorren ar sevenadur e traoñienn an Nil), e-doug ur prantad amzer em astennas eus ar mare ma oa renet ar vro gant an III$^e$ Tierniezh betek diwezh ar VI$^{vet}$ Tierniezh (2630 – 2151 kt JK). Kalz egiptourien a renk ar VII$^{vet}$ hag an VIII$^{vet}$ Tierniezh en Henimpalaeriezh (pe "Rouantelezh Kozh") ivez pa gendalc'he ar velestradurezh da vezañ kreizennet e Menfis d'ar mare-se. Merket eo bet diwezh an Henimpalaeriezh gant ur prantad a zizunvaniezh politikel hag a ziskaras eus al live sevenadurel anvet ar marevezh etre kentañ gant an Egiptourien.
E Menfis e oa bet lec'hiet kêr-benn Egipt e-kerzh marevezh ar Rouantelezh Kozh. Eno e oa bet staliet e lez gant ar Faraon Djoser. Perzh anavezetañ an Henimpalaeriezh eo savidigezh ar piramidennoù avat. Savet int bet d'ar mare-se ha talvezout a raent da vezioù evit ar Faraoned. Setu perak e vez graet alies "Oadvezh ar piramidennoù" eus marevezh an Henimpalaeriezh.

### III$^e$ Tierniezh

An III$^e$ Tierniezh a oa bet o ren eus 2686 betek 2613 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Sanac'hte | | 2686-2668 |
| Djoser | Gourc'hemennet gantañ savidigezh ur biramidenn derezek empentet gant Imhotep. | 2668-2649 |
| Sec'hemc'het | | 2649-2643 |
| C'haba | | 2643-2637 |
| Huni | | 2637-2613 |

### IV$^e$ Tierniezh

Ar IV$^e$ Tierniezh a oa bet o ren eus 2613 betek 2498 kt JK. Gant he Faraoned ez eus bet savet piramidennoù meur : re C'houfou (C'heops / Keops), C'hafra (C'hefren / Kefren) ha Menkaoura (Mycerinus / Mikerinos).
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Sneferu | | 2613-2589 |
| C'houfou | Ar stumm gresianek Cheops a vez brezhonekaet e Keops a-wechoù. | 2589-2566 |
| Djedefra (Radjedef) | | 2566-2558 |
| C'hafra | Ar stumm gresianek Chephren a vez brezhonekaet e Kefren pe C'hefren a-wechoù. | 2558-2532 |
| | Amañ e vez renket Bic'heris gant lod gouizieien, heuliet gant Manetho. | |
| Menkaoura | Ar stumm gresianek Mycerinus, a-wechoù dindan ar stumm Mikerinos er skridoù brezhonek. | 2532-2503 |
| Shepseskaf | | 2503-2498 |
| | Amañ e vez renket Thampthis gant lod gouizeien, heuliet gant Manetho. | |

### V$^{vet}$ Tierniezh

Ar V$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren eus 2498 betek 2345 kt JK.
| Anv | Deiziadoù |
| Userkaf | 2498-2491 |
| Sahure | 2487-2477 |
| Neferirkare Kakai | 2477-2467 |
| Shepseskare Isi | 2467-2460 |
| Neferefre | 2460-2453 |
| Nyuserre Ini | 2453-2422 |
| Menkauhor Kaiu | 2422-2414 |
| Djedkare Isesi | 2414-2375 |
| Unas | 2375-2345 |

### VI$^{vet}$ Tierniezh

Ar VI$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren eus 2345 betek 2181 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Teti | | 2345-2333 |
| Userkare | | 2333-2332 |
| Pepi I Merire | | 2332-2283 |
| Merenre Nemtyemsaf I | | 2283-2278 |
| Pepi II Neferkare | | 2278-2184 |
| Merenre Nemtyemsaf II | Diasur eo e oa ur faraon. | 2184 |
| Nitiqret | Ur rouanez, evit doare. | 2184-2181 |

## Kentañ marevezh etre

Marevezh etre kentañ a reer eus ar mare etre dibenn ar Rouantelezh Kozh ha penn-kentañ ar Rouantelezh Kreiz.
Ne voe ket ar Rouantelezh Kozh evit padout pell goude marv Pepi II. A-hed 94 vloaz e oa bet o ren, pelloc'h eget nep monark all en Istor, ha mervel a reas d'an oad a 100 vloaz. Abalamour d'e oad e oa bet direizhet mont en-dro ar rouantelezh e-pad ar bloavezhioù diwezhañ.
Torret e voe unaniezh an div rouantelezh, ha ret e voe d'ar Pennoù lec'hel talañ ouzh an naonegezh.
E-tro 2160 kt JK e klaskas ul lignez faraoned adunaniñ Goueled Egipt adal o c'hêr-benn, Herakleopolis Veur. E-keit-se avat e teuas a-benn ul lignez all diazezet e Teba da adunaniñ Gorre Egipt hag anat e voe e c'hoarvezje brezel etre an div dierniezh.
War-dro 2055 kt JK, e voe trec'h un diskennad eus ar faraon Intef III war faraoned Herakleopolis; bodet e voe an div vro en-dro ha diazezet an XI$^{vet}$ Tierniezh. Mentuhotep II a gemeras da anv ren, kentañ faraon ar Rouantelezh Kreiz.

### VII$^{vet}$ hag VIII$^{vet}$ Tierniezh (bodet)

Ar VII$^{vet}$ hag VIII$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren eus 2181 betek 2160 kt JK.
| Anv | Raganv | Evezhiadennoù |
| ? | Neferkara I | |
| Nebi | Neferkara | |
| ? | Djedkara Shemai | |
| ? | Neferkara C'hendu | |
| | | Amañ emañ renket Merenhor gant gouizieien zo. |
| Seneferka | Neferkamin | |
| ? | Nikara | |
| ? | Neferkara Tereru | |
| ? | Neferkahor | |
| ? | Neferkara Pepyseneb | |
| ? | Neferkamin Anu | |
| Iby | Qakara | |
| ? | Neferkara II | |
| C'huwihap | Neferkawhor | |
| ? | Neferirkara | |

### IX$^{vet}$ Tierniezh

An IX$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren eus 2160 betek 2130 kt JK.
| Anv | Deiziadoù |
| Meryibre C'hety (Achthoes I) | 2160- ? |
| Meribre C'hety II | ? |
| Neferkare III | ? |
| Nebkaure (Acthoes II) | ? |
| Setut | ? |
| Wac'hare C'hety I | ? |
| Merykare | ? |
| Wanc'hare C'hety II | ? |
| Menethoupe I | ? |
| Wanc'hare C'hety III | ? |
| C'hety II | ? |
| Merc'h C'hety II | ? |
| Merc'h Merikare | ? - 2130 |

### X$^{vet}$ Tierniezh

An X$^{vet}$ Tierniezh a yae d'hec'h ober ur strollad lec'hel a astennas e veli war Gorre Egipt etre 2130 ha 2040 kt JK.
| Anv | Deiziadoù |
| Meryhathor | 2130 - ? |
| Neferkare IV | ? |
| Wankare (Acthoes III) | ? |
| Merykare | ? |
| | ? - 2040 |

### XI$^{vet}$ Tierniezh

Mont a rae d'ober an XI$^{vet}$ Tierniezh ur strollad lec'hel gwriziennet e Goueled Egipt ha bet o ren eno etre 2134 ha 1991 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Intef I | | 2134-2117 |
| Intef II | | 2117-2069 |
| Intef III | | 2069-2060 |
| Nebhetepre Mentuhotep I | Paket Egipt a-bezh dindan e c'halloud e 2040 kent JK, deroù ar Rouantelezh Kreiz. | 2060-2010 |
| Sanc'hkare Mentuhotep II | | 2010-1998 |
| Nebtawyre Mentuhotep III | | 1997-1991 |

## Krennimpalaeriezh

"Krennimpalaeriezh" pe "Rouantelezh Kreiz" a reer eus ar mare etre dibenn ar Marevezh etre kentañ ha deroù an Eil marevezh etre. Ouzhpenn an XII$^{vet}$ Tierniezh e vez renket an XI$^{vet}$, XIII$^{vet}$ hag ar XIV$^{vet}$ Tierniezh er C'hrennimpalaeriezh gant lod skiantourien.
Kalz gwanoc'h eo bet an XIII$^{vet}$ Tierniezh eget an XII$^{vet}$ Tierniezh ha divarrek eo bet da ren war holl zouaroù Egipt. Terriñ a reas an tiegezh proviñsel a oa o ren e Xois, lec'hiet e geunioù kornôg an Delta, gant an aotrouniezh kreiz. Savet e voe ganto ar XIV$^{vet}$ Tierniezh, o verkañ evel-se deroù an Eil marevezh etre.

### XII$^{vet}$ Tiernezh

An XII$^{vet}$Tierniezh a oa bet o ren eus 1991 betek 1802 kt JK. Sellet e vo outi gant Egiptiz an amzerioù diwezhañ evel ouzh an Dierniezh veurdezusañ.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Amenemhet I | | 1991-1962 |
| Senousret I (Sesostris I) | | 1971-1926 |
| Amenemhet II | | 1929-1895 |
| Senousret II (Sesostris II) | | 1897-1878 |
| Senousret III (Sesostris III) | | 1878-1860 |
| Amenemhet III | | 1860-1815 |
| Amenemhet IV | Gant ur c'henrenezh a badas bloaz da nebeutañ, diouzh un enskrivadur e Knossos. | 1815-1807 |
| Rouanez Sobeknefru | Unan eus rouanezed dibaot Egipt. | 1807-1803 |

## Eil marevezh etre

Ur marevezh reuzeudik eo bet an Eil marevezh etre, etre dibenn ar C'hrennimpalaeriezh ha penn-kentañ an Nevezimpalaeriezh. En amzer-se ec'h aloubas an Hiksosed rouantelezh Egipt. Ren a rejont etre ar XV$^{vet}$ hag ar XVI$^{vet}$ Tierniezh.
Gwan-mat e oa bet an XIII$^{vet}$ Tierniezh e-keñver an XII$^{vet}$ Tierniezh. Divarrek e oa da ren war ar vro a-bezh. Terriñ a reas an tiegezh proviñsel a oa o ren e Xois, lec'hiet e geunioù kornôg an Delta, gant an aotrouniezh kreiz. Savet e voe ganto ar XIV$^{vet}$ Tierniezh, o verkañ evel-se deroù an Eil marevezh etre.
En em ziskouez a reas an Hiksosed en Egipt evit ar wezh kentañ e-pad ren Sobec'hotep IV, hag e-tro 1720 kent JK e oant mestr war kêr Avaris (Tell ed-Dab'a, Khata'na hiziv). Gant Salitis en o fenn, krouer ar XV$^{vet}$ tierniezh, e voent mestr war Egipt e-pad ren Dudimose Iañ.
E-tro ar mareoù-se e kouezhas Menfis etre daouarn an Hiksosed. Disklêriañ a reas al lignez Egiptiz o ren e Teba o dizalc'hiezh ha sevel a rejont ar XVII$^{vet}$ Tierniezh. A-benn ar fin e teuas a-benn an dierniezh-mañ da argas an Hiksosed kuit da Azia en-dro.

### XIII$^{vet}$ Tierniezh

XIII$^{vet}$ Tierniezh (oc'h heuliañ Roll rouaned Turin) bet o ren eus 1803 betek e-tro 1649 kt JK hag a badas 153 pe 154 bl. diouzh Manetho.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Sec'hemre C'hutawy Sobec'hotep pe Wegaf | Krouet e oa gantañ an XIII$^{vet}$ Tierniezh. Testeniekaet eo e ren dre veur a rekord eus an Nil ha papiruzoù. | 1803-1799 |
| Sec'hemkare | Amenemhat V Senebef, breur Sec'hemre C'hutawy. | 3 bloaz. |
| Amenemhat | | 1795-1792 |
| Sehetepre | | ? - 1790 |
| Iufni | | ? |
| Seanc'hibre | | ? |
| Semenkare | | ? |
| Sehetepre | | ? |
| Sewadjkare | | ? |
| Nedjemibre | 7 miz. | ? |
| Sobec'hotep I | | ? |
| Renseneb | 4 miz | E-tro 1775 |
| Hor | | E-tro 1775 |
| Sedjefakare | Ur roue brudet-kaer, a zo testeniekaet e anv war mein-koun niverus ha dielloù all. | Etre 5 bloaz ha 7 vloaz. |
| Sec'hemre C'hutawy Sobec'hotep | Keñveriañ get Wegaf. | E-tro 1767 |
| C'hendjer | Da nebeutañ 4 bloaz. | E-tro 1765 |
| Imyremeshaw | | ? |
| Antef V | | ? |
| king Seth | | ? |
| Sobec'hotep III | 4 bloaz & 2 viz. | E-tro 1755 |
| Neferhotep I | 11 vloaz. | 1751-1740 |
| Sobec'hotep IV | 10 pe 11 vloaz. | 1740-1730 |
| Sobec'hotep V | | E-tro 1730 |
| Wahibre Ibiau | 10 bl. & 8 miz | E-tro 1725-1714 |
| Merneferre Ai | 23 bloaz & 8 miz | E-tro 1714-1691 |
| Merhetepre Ini | 2 vloaz & 2 viz | ? |
| Seanc'henre Sewadtjew | | ? |
| Mersec'hemre Ined | | ? |
| Sewadjkare Hori | | ? |
* Diasur eo urzh ar rouaned a zo listennet amañ da heul.
| Anv | Deiziadoù |
| Dudimose I | E-tro 1654 |
| Dudimose II | ? |
| Senebmiu | ? |
| Mentuhotep V | ? |
| Senaayeb | ? |

### XIV$^{vet}$ Tierniezh

Mont a rae d'ober ar XIV$^{vet}$ Tierniezh ur strollad lec'hel genidik eus reter an delta diazezet e Xois (Avaris), ha bet o ren tro-war-dro 1705 betek e-tro 1690 kt JK.
| Anv | Deiziadoù |
| Nehesy | E-tro 1705 |
| C'hac'herewre? | ? |
| Nebefawre | E-tro 1704 |
| Sehebre ? | ? |
| Merdjefare | E-tro 1699 |
| Sewadjkare ? | ? |
| Nebdjefare | E-tro 1694 |
| Webenre ? | ? |
| Djefare ? | ? |
| Webenre | E-tro 1690 |
Pourchas a ra Roll rouaned Turin 25 anv ouzhpenn, lod diglok ha hep deiziad. Hini ebet anezho n'eo testeniekaet e lec'h all ebet. Arvarus-tre eo ar roll-se.

### XV$^{vet}$ Tierniezh

Ganet eo ar XV$^{vet}$ Tiernezh a-douez an Hiksosed, anezho Bedouined eus an dezerzh deuet eus ar Greskenn strujus evit diazezañ ur renadur berr war douaroù bras en-dro d'an Nil ha bet o ren etre 1674 ha 1535 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Sheshi | Bet o ren bloaz pe dri. | 1674- ? |
| Yakubher | | ? |
| C'hyan | | 30-40 vloaz |
| Apepi I | | 40 vloaz pe vuioc'h. |
| C'hamudi | | ? - 1535 |

### XVI$^{vet}$ Tierniezh

Mont a rae d'ober ar XVI$^{vet}$ Tierniezh ur strollad lec'hel genidik eus hanternoz aod ar Sinai (Pelusium). Bet e oa o ren etre 1663 hag e-tro 1555 kt JK:
| Anv (Raganv) | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| | ? | Diank eo anv ar roue kentañ amañ war Roll rouaned Turin, ha n'hall ket bezañ adkavet. |
| Djehuty (Sec'hemresementawy) | | 3 bloaz. |
| Sobec'hotep VIII (Sec'hemresewosertawy) | | 16 vloaz. |
| Neferhotep III (Sec'hemresanc'htawy) | | 1 bloaz. |
| Mentuhotepi (Sanc'henra) | | 1 bloaz. |
| Nebiryraw I (Sewadjenra) | | 26 vloaz. |
| Nebiryraw II | | 3 miz ? |
| ? (Semenra) | | 1 bloaz ? |
| Bebianc'h (Sewoserenra) | | 12 vloaz. |
| ? (Sec'hemreshedwaset) | | 3 miz ? |
| ? | Diank eo anv pemp roue amañ war roll rouaned Turin, dibosupl o adkavout. | |
Betek 6 anv ouzhpenn a gaver er mammennoù : Semqen, C'hauserre, Seket, Ahetepre, Amou, ha Nebc'hepeshre (Apepi III). N'int ket testeniekaet e lec'h all. Seblantout a ra pobl an Hiksosed bezañ aet diwar wel penn-da-benn a-c'houde 1555 kent JK.

### XVII$^{vet}$ Tierniezh

E Gorre Egipt e oa diazezet ar XVII$^{vet}$ Tierniezh. Etre 1650 ha 1550 kt JK eo bet o ren.
| Anv | Deiziadoù |
| Rehotep | 1650- ? |
| Intef V an Henañ | 3 bloaz |
| Intef VI | ? |
| Sobekemsaf II | 16 vloaz |
| Thuty | 1 bloaz |
| Mentuhotep VI | 1 bloaz |
| Nebiryerawet I | 6 vloaz |
| Nebiryerawet II | ? |
| Semenmedjatre | ? |
| Seuserenre | 12 vloaz |
| Shedwast | ? |
| Intef VII | 3 bloaz pe vuioc'h |
| Senac'htenre | ? |
| Tao I an Henañ | E-tro 1633 ? |
| Tao II ar C'haloneg | E-tro 1554 |
| Kamose | 1553-1550 |

## Nevezimpalaeriezh

"Nevezimpalaeriezh" pe "Rouantelezh Nevez" a reer eus ar prantad etre XVIII$^{vet}$ hag XX$^{vet}$ Tierniezh Henegipt, adal ar [[XVI$^{vet}$ kantved kent JK]] betek an XI$^{vet}$ kantved kt JK, etre an Eil marevezh etre hag an Trede marevezh etre.
E-pad an Nevezimpalaeriezh eo e voe impalaeriezh Egipt en he brasañ. Betek pell en em astenne e-barzh Nubia er su, ha dalc'het e oa ganti kalz a zouaroù er Reter-nesañ. En em gannañ a reas armeoù Egiptiz ouzh re an Hittited evit bezañ mistri war Siria a-vremañ.
E-touez faraoned ar Rouantelezh Nevez ez eus daou a zo anavezet gwelloc'h evit ar re all : Ac'henaton, anvet ivez Amenhotep IV, a vez sellet alies ouzh e azeulerezh nemetañ d'an doue Aton evel diorroadur kentañ an undoueegezh, ha Ramses II, a glaskas adtapout an tachennoù bet kollet en Israel, Liban ha Siria hiziv an deiz hag a oa bet dalc'het gant Egiptiz e-pad an XVIII$^{vet}$ Tierniezh. Mont a reas a benn gant e arme ouzh Muwatalli II, ar roue Hittit, e-kerzh Emgann Kadesh.

### XVIII$^{vet}$ Tierniezh

An XVIII$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren eus 1550 betek 1295 kt JK:
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Ahmose I, Ahmosis I | Warlerc'hiad Kamose, a-us. | 1550-1525 |
| Amenhotep I | | 1525-1504 |
| Thoutmose I | | 1504-1492 |
| Thoutmose II | | 1492-1479 |
| Hatchepsout | Unan eus ar rouanezed dibaot. | 1473-1458 |
| Thoutmose III | Anvet e vez alies "Napoleon Egipt." Kabestret e oa bet gant e lezvamm Hatshepsout e deroù e ren. Goude he marv e voe astennet gantañ tiriad Egipt war-du ar Sav-heol. | 1479-1425 |
| Amenhotep II | | 1427-1400 |
| Thutmose IV | | 1400-1390 |
| Amenhotep III | | 1390-1352 |
| Amenhotep IV/Ac'henaton | Bet diazezet gantañ ur prantad undoueegezh berrbad (Atonegezh). | 1352-1336 |
| Smenc'hkare | Adroue Ac'henaton. | 1338-1336 |
| Toutanc'hamon | Lakaet peurliesañ da vab Ac'henaton. | 1336-1327 |
| Kheperkheprure Ai | | 1327-1323 |
| Horemheb | Bet jeneral ha kuzulier Toutanc'hamon. | 1323-1295 |

### XIX$^{vet}$ Tierniezh

An XIX$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren etre 1295 ha 1186 kt JK, enni unan eus ar Faraoned vrasañ : Ramses II pe Ramses Veur :
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Ramses I | | 1295-1294 |
| Seti I | | 1294-1279 |
| Ramses II (Ramses Veur) | Ar faraon-se a vez liammet ouzh Moizez peurliesañ. Bet e oa trec'h-didrec'h gant an Hittited e-kerzh Emgann Kadesh e 1275 kt JK. Sinet e voe da-heul an Emglev peoc'h kentañ anavezet en Istor, e 1258 kt JK. | 1279-1213 |
| Merneptah | Deskrivet eo e argadegoù dre Libia ha Palestina war ur maen-koun. Warnañ emañ an dave kentañ da Israeliz. | 1213-1203 |
| Amenemses | | 1203-1200 |
| Seti II | | 1200-1194 |
| Merneptah Siptah | | 1194-1188 |
| Rouanez Twosret | Unan eus ar rouanezed dibaot. | 1188-1186 |

### XX$^{vet}$ Tierniezh

An XX$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren etre 1185 betek 1070 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Setnac'hte | | 1186-1183 |
| Ramses III | Bet oc'h en em gannañ a-enep da Tud ar Mor (Filistined) e 1175 kt JK. | 1183-1152 |
| Ramses IV | | 1152-1146 |
| Ramses V | | 1146-1142 |
| Ramses VI | | 1142-1134 |
| Ramses VII | | 1134-1126 |
| Ramses VIII | | 1126-1124 |
| Ramesses IX | | 1124-1106 |
| Ramses X | | 1106-1102 |
| Ramses XI | | 1102-1069 |

### Beleien Veur Amon e Teba

Ha pa ne vefe ket sellet outo evel ouzh un dierniezh per se, e oa ken bras galloud ha levezon Beleien Veur Amon e Teba ma oant gwir renerien Gorre Egipt etre 1080 ha 945 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Herihor | | 1080-1074 |
| Pianc'h | | 1074-1070 |
| Pinedjem I | | 1070-1032 |
| Masaherta | | 1054-1046 |
| Menc'heperre | | 1045-992 |
| Nesbanebdjed II | Anvet ivez Smendes II. | 992-990 |
| Pinedjem II | | 990-969 |
| Psusennes III | Tost sur an hevelep den ha Psusennes II. | 969-945 |

### XXI$^{vet}$ Tierniezh

Diazezet e oa galloud an XXI$^{vet}$ Tierniezh e Tanis. Gwan a-walc'h e oa bet an dierniezh-se. War ar paper e oant mistri war Egipt a-bezh met e gwirionez ne'z ae ket pelloc'h o levezon eget Goueled Egipt. Bet int o ren etre 1069 ha 945 kt JK
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Nesbanebdjed I | Anvet ivez Smendes I. | 1069-1043 |
| Amenemnisu | | 1043-1039 |
| Psusennes I | | 1039-991 |
| Amenemope | | 993-984 |
| Osorkon an Henañ | | 984-978 |
| Siamun | | 978-959 |
| Psusennes II | | 959-945 |

## Trede marevezh etre

Merkañ a ra an Trede marevezh etre fin an Nevezimpalaeriezh. Meur a dierniezh eus ar prantad-se zo bet genidik eus Libia, alese an anv all a Varevezh libian.

### XXII$^l$ Tierniezh

Genidik eus Libia e oa faraoned an [[XXIIl tierniezh Henegipt|{{XXIIlt]] Tierniezh]]. Bet int o ren etre e-tro 945 ha 720 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Shoshenq I | Shishaq ar Bibl. | 945-924 |
| Osorkon I | | 924-889 |
| Shoshenq II | | 890-890/889 |
| Takelot I | | 889-874 |
| Harsiese | Emsaver, e Teba. | 875-862 |
| Osorkon II | | 874-833 |
| Shoshenq III | | 833-794 |
| Shoshenq IV | | 794-781 |
| Pami | | 781-775 |
| Shoshenq V | | 775-739 |
| Osorkon IV | | 739-720 |

### XXIII$^e$ Tierniezh

Bet eo an XXIII$^e$ Tierniezh ur strollad lec'hel genidik eus Libia ivez ha diazezet e Leontopolis; bet int o ren etre 836 ha 720 kt JK:
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Takelot II | Gwelet gwechall evel ur faraon eus an XXII$^l$ Tierniezh, met anavezet bremañ evel krouer an XXIII$^e$. | 836-812 |
| Pedubast | Un emsaver, preizhet Teba gantañ digant Takelot II. | 826-801 |
| Iuput I | | 812-811 |
| Shoshenq VI | Warlerc'hiad Pedubast. | 801-795 |
| Osorkon III | Breur Takelot II ; adc'hounezet Teba gantañ, hag emanvet Roue da-c'houde. | 795-767 |
| Takelot III | | 773-765 |
| Rudamon | | 765-762 |
| Iuput II | | 762-728 |

### Al Libued

Ne vez ket sellet outo evel ouzh un dierniezh da vat. Bez' e oa eus al Libued ur strollad ergerzherien all eus kornôg Libia, bet oc'h ober o annez e kornôg delta an Nil etre 805 ha 732 kt JK.
| Anv | Deiziadoù |
| Inamunnifnebu | 805-795 |
| ? | 795-780 |
| Niumateped | 780-755 |
| Titaru | 763-755 |
| Ker | 755-750 |
| Rudamon | 750-745 |
| Anc'hor | 745-736 |
| Tefnac'ht | 736-732 |

### XXIV$^e$ Tierniezh

Bet eo ar XXIV$^e$ Tierniezh un dierniezh kevezerez all berrbad lec'hiet e kornôg an delta (Sais), gant daou faraon bet o ren hepken, eus 732 betek 720 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Tefnac'hte | | 732-725 |
| Bakenrenef (Bocchoris) | | 725-720 |

## Marevezh diwezhañ

Marevezh diwezhañ a reer eus ar prantad etre 732 kt JK hag ar mare ma teuas Egipt da vezañ ur broviñs eus Roma e 30 kt JK gant prantadoù dindan Nubiaiz, ar Bersed, ha Makedoniz.

### XXV$^{vet}$ Tierniezh

Aloubet e oa bet Egipt gant Nubia e 732 kt JK hag azezañ a reas Nubiaiz war an tron en ur ziazezañ ar XXV$^{vet}$ Tierniezh zo bet o ren betek 656 kt JK.
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Piye | Roue Nubia ; aloubet Egipt gantañ e-pad 20 vloaz ; bet o ren klok 24 bloavezh-pad da nebeutañ, marteze ouzhpenn 30 vloaz. | 752-721 |
| Shabaka | | 721-707 |
| Shebitku | Kempred gant Sargon II eus Asiria a verk e zonedigezh war an tron e 707/706 kt JK. | 707-690 |
| Taharqa | | 690-664 |
| Tantamani | Marv e 653 | 664-656 |
Argaset da Nubia en-dro a-benn ar fin, e voe diazezet ganto ur rouantelezh e Napata (656-590), ha, diwezhatoc'hik, e Meroe (590 kt JK-IV$^e$ kantved goude JK).

### XXVI$^{vet}$ Tierniezh

Ar XXVI$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren etre war-dro 672 ha 525 kt JK.
| Anv | Deiziadoù |
| Necho I | 672 – 664 kt JK |
| Psamtik I | 664 – 610 kt JK |
| Necho II | 610 – 595 kt JK |
| Psamtik II | 595 – 589 kt JK |
| Wahibre | 589 – 570 kt JK |
| Ahmose II | 570 – 526 kt JK |
| Psammetichus III | 526 – 525 kt JK |

### XXVII$^{vet}$ Tierniezh

Aloubet e voe Egipt gant Persia e 525 kt JK ha staget ouzh an Impalaeriezh betek 404 kt JK. Anavezet eo bet shahed Tierniezh an Achaemenided evel faraoned en amzer-se. Ganto eo bet savet ar XXVII$^{vet}$ Tierniezh:
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Cambyses II | | 525 – 521 kt JK |
| Smerdis ar Skraper | | 522 – 521 kt JK |
| Darius Iañ ar Meurdezus | | 521 – 486 kt JK |
| Serses I ar Meurdezus | | 486 – 465 kt JK |
| Artabanus an Hirkanian | | 465 – 464 kt JK |
| Artaserses I | | 464 – 424 kt JK |
| Serses II | C'hoanteg | 424 – 423 kt JK |
| Sogdianus | C'hoanteg | 424 – 423 kt JK |
| Darius II | | 424 – 404 kt JK |

### XXVIII$^{vet}$ Tierniezh

Padet eo an XXVIII$^{vet}$ Tierniezh 6 vloaz hepken eus 404 betek 398 kt JK, gant ur faraon :
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Amyrtaeus | Diskennad e oa eus faraoned Saite an XXVI$^{vet}$ Tierniezh. Ren a reas un emsavadeg a reas berzh a-enep d'ar Bersed. | 404 – 398 kt JK |

### XXIX$^{vet}$ Tierniezh

An XXIX$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren eus 398 betek 380 kt JK:
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Nefaarud I | Anvet Nepherites ivez. | 398 – 393 kt JK |
| Psammuthes | | 393 kt JK |
| Hakor (Achoris) | | 393 – 380 kt JK |
| Nefaarud II | | 380 kt JK |

### XXX$^{vet}$ Tierniezh

An XXX$^{vet}$ Tierniezh a oa bet o ren eus 380 betek ma teufe Egipt da vezañ dindan beli ar Bersed en-dro e 343 kt JK:
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Nectanebo I | Anvet Nec'htnebef ivez. | 380 – 362 kt JK |
| Teos | | 362 – 360 kt JK |
| Nectanebo II | | 360 – 343 kt JK |

### Persed ha Makedoniz

Dont a reas Egipt da vezañ dindan beli ar Bersed ha Makedoniz eus 343 betek 309 kt JK. Goude mare Manetho, eo bet anavezet, a-wechoù, ar Pennoù pers etre 343 ha 332 kt JK, evel an XXXI$^{vet}$ Tierniezh:
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Artaserses III | Egipt dindan beli ar Bersed evit an eil gwech. | 343–338 kt JK |
| Artaserses IV Arses | Bet o ren e Goueled Egipt hepken. | 338–336 kt JK |
| C'habbabash | Penn un emsavadeg Nubian e Gorre-Egipt. | 338–335 kt JK |
| Darius III Codomannus | Distreiñ a ra Gorre Egipt dindan beli ar Bersed e 335 kt JK. | 336–332 kt JK |
| Aleksandr III ar Meurdezus | Aloubet Egipt ha Persia gant Makedonia. | 332–323 kt JK |
| Fulup III Arrhidaeus | Mab fursot da Fulup II Makedonia ; hanter-vreur Aleksandr III ar Meurdezus. | 323–317 kt JK |
| Aleksandr IV Makedonia | Mab Aleksandr III ar Meurdezus ha Roksana. | 317–309 kt JK |

### Tierniezh Ptolemaek

E-pad ar marevezh Hellenek eo bet Tierniezh Ptolemaios o ren Henegipt eus 305 kt JK betek ma teuas da vezañ ur broviñs eus Roma e 30 kent J.-K. (pa vez daou zeiziad an eil war-c'horre egile e talvez ez eus bet kenrenerezh):
| Anv | Evezhiadennoù | Deiziadoù |
| Ptolemaios Iañ | Dilezet e garg e 285 kt JK; marv e 283 kt JK. | 305–285 kt JK |
| Berenike Iañ | Gwreg Ptolemaios I. | ? - 285 kt JK |
| Ptolemaios II Philadelphos | | 288–246 kt JK |
| Arsinoe Iañ | Gwreg Ptolemaios II. | 284/81 - E-tro 274 kt JK |
| Arsinoe II | Gwreg Ptolemaios II. | 277-270 kt JK |
| Ptolemaios III Euergetes Iañ | | 246–222 kt JK |
| Berenike II | Gwreg Ptolemaios III. | 244/3-222 kt JK |
| Ptolemaios IV Philopator | | 222–204 kt JK |
| Arsinoe III | Gwreg Ptolemaios IV. | 220-204 kt JK |
| Ptolemaios V Epifanes | Emsavadeg e Gorre Egipt 207–186 kt JK. | 204–180 kt JK |
| Kleopatra Iañ | Gwreg Ptolemaios V, kenrenerezh gant Ptolemaios VI pa oa minor. | 193-176 kt JK |
| Ptolemaios VI Philometor | Marvet e 145 kt JK. | 180–164 kt JK |
| Kleopatra II | Gwreg Ptolemaios VI. | 173-164 kt JK |
| Ptolemaios VIII Evergetes II | Staliet gant ar Seleukid Antiochus IV Epiphanes e 170 kt JK. O ren a-gevret gant Ptolemaios VI Philometor ha Kleopatra II adal 169 betek 164 kt JK. Marvet e 116 kt JK. | 171–163 kt JK |
| Ptolemaios VI Filometor | Egipt dindan beli Ptolemaios VIII 164 kt JK–163 kt JK. Ptolemaios VI war an tron en-dro 163 kt JK. | 163-145 kt JK |
| Kleopatra II | Dimezet gant Ptolemaios VIII. Bet o kas war-raok an emsavadeg a-enep dezhañ e 131 kt JK. Deuet da vezañ renerez nemeti Egipt. | 163-127 kt JK |
| Ptolemaios VII Neos Filopator | Lakaet da genrener gant e dad. Bet o ren diwezhatoc'h dindan adrenerezh e vamm Kleopatra II. | 144-145 kt JK |
| Ptolemaios VIII Euergetes II | Adlakaet en e garg. | 145-131 kt JK |
| Kleopatra III | Eil gwreg Ptolemaios VIII. | 142-131 kt JK |
| Ptolemaios Memphitis | Lakaet da roue gant Kleopatra II ; lazhet nebeut goude gant Ptolemaios VIII. | 131 kt JK |
| Ptolemaios VIII Euergetes II | Adlakaet en e garg. | 127-116 kt JK |
| Kleopatra III | Distroet war an tron gant Ptolemaios VIII. Kenrenerez diwezhatoc'h gant Ptolemaios IX ha X. | 127-107 kt JK |
| Kleopatra II | Divroc'het gant Ptolemaios VIII. O ren war un dro gant Kleopatra III ha Ptolemaios betek 116. | 124-116 kt JK |
| Ptolemaios IX Soter II | Marvet e 80 kt JK | 116–110 kt JK |
| Kleopatra IV | Dimezet e-pad nebeut amzer gant Ptolemaios IX, met skarzhet gant Kleopatra III. | 116-115 kt JK |
| Ptolemaios X Aleksandr I | Marvet e 88 kt JK. | 110–109 kt JK |
| Ptolemaios IX Soter II | Adlakaet en e garg. | 109–107 kt JK |
| Ptolemaios X Aleksandr I | Adlakaet en e garg. | 107–88 kt JK |
| Ptolemaios IX Soter II | Adlakaet en e garg en-dro. | 88–81 kt JK |
| Berenis III | Dimezet dre heg da Ptolemaios XI ; bet muntret diwar e urzh 19 devezh diwezhatoc'h. | 81-80 kt JK |
| Ptolemaios XI Aleksandr II | Mab yaouankañ Ptolemaios X Aleksandr. Staliet gant Sulla. Bet o ren e-pad 80 devezh kent bezañ krouget gant keodedourien evit bezañ lakaet lazhañ Berenis III. | 80 kt JK |
| Ptolemaios XII Neos Dionysos (Auletes) | Mab Ptolemaios IX ; marvet e 51 kt JK | 80–58 kt JK |
| Kleopatra V Tryphaena | Gwreg Ptolemaios XII, mamm da Verenis IV. | ?-57 kt JK |
| Kleopatra VI | Merc'h Ptolemaios XII. | ? - 58 kt JK |
| Berenike IV | Merc'h Ptolemaios XII. Dimezet dre heg da Seleucus Kybiosaktes, met lakaet ganti da vezañ mouget. | 58–55 kt JK |
| Ptolemaios XII Neos Dionysos | Adlakaet en e garg ; bet o ren nebeut gant e verc'h Kleopatra VII a-raok mervel. | 55–51 kt JK |
| Kleopatra VII | Bet o kenren gant he zad Ptolemaios XII, he breur Ptolemaios XIII, he breur-gwaz Ptolemaios XIV, hag he mab Ptolemaios XV ; anvet Kleopatra ivez, hepmuiken. | 51–30 kt JK |
| Ptolemaios XIII | Breur Kleopatra VII. | 51–47 kt JK |
| Ptolemaios XIV | Breur yaouankañ Kleopatra VII ha Ptolemaios XIII. | 47–44 kt JK |
| Ptolemaios XV Caesarion | Mab Kleopatra VII ; oadet a 3 bloaz pa voe lakaet da genrener gant Kleopatra. | 44–30 kt JK |
| Arsinoe IV | A-enep Kleopatra VII. | 48-47 kt JK |

## Roma

Dont a reas Egipt da vezañ ur broviñs roman dindan ren Aogust e 30 kt JK. Damani an impalaer e oa. Difennet e veze d'ar senedourien mont di.

## Kronologiezh grafek tierniezhioù Henegipt

    Nota Bene : n'eo ket resis ar fedoù a-raok ar VIIvet kantved kent J.-K.

## Daveoù

* Sir Alan Gardiner Egiptian Grammar: Being an Introduction to the Study of Hieroglyphs, 3 Emb., Reizhet. London: Oxford University Press, 1964. Excursus A, pp. 71–76.

## Gwelet ivez

* Kronologiezh Henegipt
* Istor Henegipt
* Keñveriadenn kronologel tierniezhioù Henegipt

## Liammoù diavaez (e saozneg)

* Lignez rouaned Egipt
* Egip niverel evit ar skolioù-meur