OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Seine-et-Marne

Seine-et-Marne :
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Pennlec'h (prefeti) | Melun |
| Isprefetioù | Fontainebleau Meaux Provins Torcy |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Patrick Septiers (UDI) |
| Prefed | Béatrice Abollivier |
| Kod EBSSA | 77 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-77 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR102 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 452 399 ann. (2022) |
| Stankter | 246 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 48° 36′ Norzh 3° 00′ Reter / 48.6, 3 |
| Gorread | 5 915 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 5 |
| Pastelloù-bro | 11 |
| Kantonioù | 23 |
| Etrekumuniezhioù | 23 |
| Kumunioù | 510 |
| kemmañ |
Seine-et-Marne a zo un departamant gall er reter da gêr Bariz, kêr-benn Bro-C'hall. Melun eo ar pennlec'h.

## Arondisamantoù Seine-et-Marne

* Arondisamant Fontainebleau
* Arondisamant Meaux
* Arondisamant Melun
* Arondisamant Provins
* Arondisamant Torcy

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Kassel (Norzh)

Kumunioù Frañs :
| Anv izelvroek ha flandrezek kornôgel | Kassel |
| Anv ofisiel | Cassel |
| Lec'hiadur | |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Dukark |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Cœur de Flandre |
| Kanton | Belle |
| Kod INSEE | 59135 |
| Kod post | 59670 |
| Maer | Dominique Joly |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 12,65 km² |
| Led | 50° 48' 02" Norzh |
| Hed | 02° 29' 18" Reter |
| Uhelder kreiz | 75 m |
| Uhelder bihanañ | 32 m |
| Uhelder brasañ | 176 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 212 (2022) |
| Stankter | 175 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Kassel en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Cassel, a zo ur gumun e Flandrez Frañs e departamant Norzh, er Westhoek.
* Ar gêr gwelet eus an tour-iliz.
* Ar blasenn-veur.
* Ar blasenn-veur.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kasteel meulen, milin ar c'hastell.
* Kastellaniezh Kassel.
* Ar Ramz Reuze Papa, bet krouet e 1827.
* Ur velin-avel.
* Sez Kastellaniezh Kassel, ur mirdi eo bremañ.
* Ar Ramzed Reuze Papa ha Reuze Maman.
* An iliz katolik.
* An iliz katolik.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv.

## Dave ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini hag EBSSA
# Mouskedig

Ur mouskedig a zo un doare arm-tan hiniennel. Betek an XIXvet kantved e veze implijet an termen evit envel ur mousked dezhañ ur blatinenn-vechenn met berroc'h hag aesoc'h da zornata.
E deroù an XXvet kantved eo bet graet gantañ evit an armoù-tan hiniennel hir ha rizennet o c'hanol dre vras, pa oant berroc'h evit ar fuzuilhoù boas, a c'halle bezañ douget a-dreuz-kof. An armoù-se a veze implijet kentoc'h gant soudarded ar marc'hegerezh, ar c'hanolierezh, pe an Archeriezh e Frañs betek kreiz ar c'hantved. Ar mouskedigoù Berthier zo bet implijet da skouer gant ar C'hallaoued da vare ar Brezel-bed Kentañ. An termenadur modern a c'haller tostaat ouzh hini ur garabinenn, ha n'eo ket sklaer atav ar c'hemm etre an daou dermen : e arme Suis e raed da skouer gant an anv alamanek Karabiner 31 ("Karabinenn 31") hag e galleg gant Mousqueton 31 evit envel ar memes arm.

## Pennadoù kar

* Mousked
* Karabinenn

## Daveennoù

* ↑ (fr) Termenadur ar ger mousqueton war lec'hienn ar CNTRL (lennet d'an 19/12/2024)
# Alc'hweder kornek

Alc'hweder kornek :
| Un alc'hweder kornek, luc'hskeudennet e British Columbia (Kanada). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Alaudidae |
| Genad : | Eremophila (evned) |
| Anv skiantel ||
| Eremophila alpestris (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An alc'hweder kornek (liester : alc'hwedered kornek) a zo ur spesad golvaneged, Eremophila alpestris an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Alauda alpestris (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

* Eremophila alpestris, luc'hskeudennet nepell diouzh Briggsdale (Colorado, SUA).
* Vioù Eremophila alpestris flava.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad ha daou-ugent anezhañ en hantervoul norzh : E. a. actia, adusta, albigula, alpestris, alpina, ammophila, aphrasta, arcticola, argalea, atlas, balcanica, bicornis, brandti, chrysolaema, diaphora, elwesi, enertera, enthymia, flava, giraudi, hoyti, insularis, khamensis, kumerloevei, lactea, lamprochroma, leucansiptila, leucolaema, longirostris, merrilli, nigrifrons, oaxacae, occidentalis, penicillata, peregrina, praticola, przewalskii, rubea, sierrae, strigata, teleschowi hag utahensis.

## Liammoù diavaez

* (en) Eremophila alpestris war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Eremophila alpestris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Pêrig Herbert, “Anvioù laboused Europa, pennad 10”, Hor Yezh niv. 206, Mezheven 1996, p. 8.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Eremophila alpestris.
# Manurhin MR 88

Ar Manurhin MR 88 zo ur revolver dezhañ ur blatinenn daou-ober produet hiziv-an-deiz gant an embregerezh Chapuis (ha Manurhin da gentañ) evit kemer plas ar Manurhin MR 73, a oa re goustus hervez ar polis gall. Un daboulin c'hwec'h kartouchenn en deus. En inoks emañ e framm. Daou stumm a gaver dezhe hirderioù kanolioù disheñvel : an Défense DX, dezhañ ur c'hanol berr (etre 2½ ha 4 meutad) ha kambret e .38 Special hepken evit an nerzhioù polis, hag ar Sport SX, dezhañ kanolioù etre 3 ha 6 meutad, ha kambret e .357 Magnum/.38 Special.

## Implij

Anvet e oa ar revolver Manurhin F1/X1 Spécial Police pa oa e servij er polis gall etre 1981 ha 2003. Kemeret eo bet e blas tamm-ha-tamm gant ar bistolenn SIG-Sauer SP2022 goude-se. Implijet eo bet ivez an MR 88 gant polisoù-kêr gall a bep seurt, hag en ONF (bremañ Office Français de la Biodiversité).

## Levrlennadur

* (fr) BASTIÉ Jean-Pierre, CASANOVA Daniel, Les pistolets Manurhin : pistolets automatiques, revolvers et fusils d'assaut, Crépin-Leblond, 2015
* (fr) CARANTA R., Pistolets & Revolvers d'aujourd'hui, 5 levrenn, Crépin-Leblond, 1998-2009

## Daveennoù

* ↑ (fr) Modèles MR 88 DX et MR 88 SX war lec'hienn Chapuis Armes (lennet d'ar 06/01/2024)
# Chapuis Armes

Chapuis Armes zo un embregerezh armoù-tan hiniennel gall staliet e Saint-Bonnet-le-Château (Sant Bonet dau Chastèl en okitaneg), e departamant al Loire. Produiñ a ra armoù-skoaz evit ar chase ha revolverioù. Perzh eo eus ar strollad Beretta Holding abaoe 2019.

## Istor

E 1885 e voe votet al lezenn Farcy a frankize ar sevel hag ar c'henwerzh armoù-tan e Frañs. Armeurioù Saint-Étienne a gustume prenañ pezhioù armoù graet gant tud er c'humunioù tro-dro a rae al labour-mañ ouzhpenn d'al labour-douar. E 1935 e krogas Jean-Louis Chapuis, un tavarnour deus Saint-Bonnet, da sevel gwinterezioù fuzuilhoù.
E-pad an Eil Brezel-bed e voe rekizisionet armeurerien bro Saint-Étienne da labourat er MAS. Eno e teskas Jean-Louis Chapuis teknikoù all evit sevel holl bezhioù un arm. Goude ar brezel e c'halle montañ e-unan fuzuilhoù a-bezh. Adalek 1951 e savas e fuzuilhoù dezhañ, ha gant sikour e vibien Paul ha René e krogas da werzhañ anezho hep tremen dre armeurerien vras Saint-Étienne, dindan an anv Chapuis Établissements.
Tamm-ha-tamm e kreskas an embregerezh en ur adprenañ embregerezhioù all etre 1958 ha 1980, met freuzstal a reas e 1983. An daou vab Chapuis a adsavas embregerezhioù armoù all : René a grouas e 1985 an embregerezh Chapuis Armes e-lec'h ma laboure 19 den. E 1991 e tilojjont d'un uzin vodern 3000 m$^2$ nevez-savet e Saint-Bonnet, nebell diouzh Saint-Étienne. Eno e produjont fuzuilhoù-chase.

### Manurhin

E 1998 e prenas Chapuis an embregerezh Manurhin, a brodue da skouer ar revolverioù MR 73, armoù-dorn standart an archerien e Frañs er betek 1989. Kaset e voe ar mekanikoù deus Mülhausen evit kenderc'hel da broduiñ armoù ar merk elzasian ha pezhioù-cheñch evit ar polis betek e vije kemeret plas an MR73 gant ar bistolenn SIG-Sauer SP2022 e 2002.

### Hiziv

E 2019 e voe adprenet ar braz eus kapital Chapuis gant ar strollad Beretta Holding. Produiñ a ra an embregerezh fuzuilhoù ha karabinennoù-chase a rummad etre hag uhel, ha revolverioù a rummad uhel. Tro 50 den labour eviti. He c'hengreadur a oa eus 5.107.100 € e 2002.

## Armoù

An armoù-mañ a zo kinniget war gatalog an embregerezh hiziv an deiz :

### Revolverioù

* Manurhin MR 73
* Manurhin MR 88

### Karabinennoù

* rummad Rols

### Fuzuilhoù chase

* Super Orion
* C5 - C10
* C15
* C25
* C30 – C35
* C40
* C60
* S12
* X4
* UGEX
* RGEX
* REX
* UGP
* RGP
* RP
* C115
* C125
* C135
* C140
* Royal
* C240
* Prestige

## Daveennoù

* 1 2 (fr) DEPELCHIN Gaston, Chapuis et Manurhin, entre tradition et modernité, Action n°412, Gouere/Eost 2023, p.60-65
* ↑ (fr) CHEVAL Jacques, Beretta rachète Chapuis Armes, 04/03/2019, war www.chassepassion.net
* ↑ (fr) Chapuis Armes war al lec'hienn www.societe.com (lennet d'an 11/01/2024)
* ↑ (fr) Documentation war lec'hienn an embregerezh Chapuis-armes.com (lennet d'an 11/01/2024)
# SIG-Sauer SP2022

Ar SIG-Sauer SP2022 zo ur bistolenn damaotomatek ijinet ha produet gant an embregerezh SIG-Sauer. Gellet a ra bezañ kambret e 9 mm Parabellum, .357 SIG pe .40 S&W. Ur blatinenn SA / DA zo dezhi, hag ur c'harger uhel a-walc'h e endalc'h (betek 15 kartouchenn 9 mm). Un arm bihan ha skañv eo, savet e polimer, evit ezhommoù ar polis a rank dougen anezhañ e-pad an devezh.

## Implij e Bro-C'hall

E 2003 e oa bet choazet evit bezañ arm-dorn reolius meur a nerzh surentez e Frañs evel ar polis, an archeriezh pa ar maltouterezh. 260.000 skouerenn eus an arm a voe urzhiet evit ur sammad a 90 milion a euroioù. Ar wech kentañ e oa e veze pourveziet ar braz eus nerzhioù-surentez Bro-C'hall gant un arm-dorn savet en diavaez eus ar vro. Anvet e voe an arm 2022 pa oa da vezañ pourveziet ar skouerennoù diwezhañ d'ar Stad er bloavezh-se. E 2023 e voe choazet an embregerezh stadunanat Speer evit pourveziañ 20 milion a gartouchennoù Gold Dot 9 mm da implijerien an SP2022 e nerzhioù surentez Frañs e-pad ar pevar bloaz da heul. Arm-dorn standart eo c'hoazh hiziv-an-deiz er vro.

## Levrlennadur

* (fr) COURTOIS Jean-Louis Courtois, Le pistolet SP 2022, Crépin-Leblond, 2007, 318 p., ISBN 9782703002994

## Daveennoù

* (en) Mod-implij an SP2022 (pellgarget d'ar 05/10/2024)
* ↑ (fr) Emploi. Nicolas Sarkozy dégaine son Sig Sauer, e L'Humanité, 29/08/2003 (lennet d'ar 06/10/2024)
* ↑ (en) Speer Ammunition Awarded Duty Ammunition Contract For French Police, The Firearm Blog, 01/02/2023 (lennet d'ar 06/10/2024)
# Grand dictionnaire français-breton

Grand dictionnaire français-breton, lesanvet Geriadur Vallée dre verrdro, zo ur geriadur galleg-brezhoneg savet gant Frañsez Vallée hag embannet e 1931.

## Rakskridoù

Pennadoù gallek zo e deroù ar geriadur:
* Bibliographie
* Avertissement des éditeurs
* Ur pennad hir anvet Introduction

## Eil embannadur

Ar Supplément au Grand Dictionnaire français-breton, a oa bet embannet e 1948, zo bet adembannet, a-gevret gant ar Grand dictionnaire en e eil embannadur, e 1980.
Evit ar ger culture e kinnig sevenadurez ha diouezerez; evit civilisation e kinnig sevenadur, sevenadurez, ha diouezadur, diouezidigez.
# Kangourou

Kangouroued :
| Ur c'hangourou rous ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Macropodidae |
| Genad : | Macropus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hangouroued zo bronneged godellek geotdebrer rummataet er genad Macropus, asambles gant spesadoù all evel wallabied zo. En Aostralia e vevont.
Pevar spesad kangouroued zo :
* kangourou rous (Macropus rufus) ;
* kangourou gris ar reter (Macropus giganteus) ;
* kangourou gris ar c'hornôg (Macropus fuliginosus) ;
* kangourou-antilopenn (Macropus antilopinus).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Seizh Marzh Kembre

Seizh Marzh Kembre, Saith Rhyfeddod Cymru e kembraeg pe Seven Wonders of Wales e saozneg, a vez lavaret eus seizh tra souezhus en Hanternoz Kembre, hervez ur rimadell saoznek :
   Pistyll Rhaeadr and Wrexham steeple, Snowdon's mountain without its people, Overton yew trees, St Winefride's well, Llangollen bridge and Gresford bells.
Skrivet e vefe bet e dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved pe deroù an XIX$^{vet}$ gant ur beajer saoz. Kemmañ a reas an niver gant ar bloavezhioù : hervez Daines Barrington, en ul lizher skrivet e 1770, e oa Pont Llangollen unan eus five wonders of Wales, "pemp marzh Kembre".

## Ur sell war seizh marzh Kembre

| Pistyll Rhaeadr | Kloc'hdi Wrecsam | Yr Wyddfa | Gwez-ivin Owrtyn | Feunteun Treffynnon | Pont Llangollen | Kleier Gresffordd |

## Notennoù

* ↑ (en) Wales on Britannia: Seven Wonders of Wales
* ↑ (en) Letter to Mr. Gough, 20 a viz Gouere, 1770, in John Bowyer Nichols (1828): Illustrations of the literary history of the eighteenth century, vol. 5, p.583 – Cambridge University Press, 2014 (ISBN 978-1-1080-7737-8)
# Sezinando Raimundo das Chagas Franco

Sezinando Raimundo das Chagas Franco, anavezet evel Chagas Franco (1878-1944) a oa ofiser en arme Portugal ha kelenner e Skolaj Arme Portugal. E-pad ar Brezel-bed Kentañ e oa bet o vrezeliañ a-enep an Alamaned, diouzh tu Bro-C'hall. Da neuze en doa gwelet Breizh. Ha war-lerc'h ar brezel en doa divizet ober e annez en hor bro.
E 1921 en doa roet lañs d'ar c'helenn portugaleg e Skol-Veur Roazhon. D'ar mare-se ne veze ket kelennet yezh ha sevenadur Portugal e skolioù-meur ar Stad C'hall$^,$, war-bouez en hini ar Sorbonne. Digoret e oa bet ar gador-gelenn-se gant skoazell Louis Gérard-Varet, rektor Akademiezh Roazhon, ha Georges Dottin, a oa dean kevrenn al lizhiri er skol-veur, e darempred gant Burev Propaganda Portugal e Pariz, harpet gant Sebastião de Magalhães Lima, Ministr an Deskadurezh e Portugal.

## Skridoù

* A evolução da humanidade, meur a levrenn embannet etre 1900 ha 1932
* Quadros da história de Portugal, embannet hag adembannet etre 1917 ha 2010
* As sacrificadas (memorias duma madrinha de guerra), Lisbon, 1918
* Les Gloires et les beautés du Portugal, Sociedade Propaganda de Portugal, Pariz, 1923
* Virgile, Dante, Camoëns et l'expansion du génie latin, Champion, Pariz, 1924 ; adembannet gant Slatkine, Pariz, Geneva, 1970
* Pela estrada sangrenta, Lisbon, bloavezhioù 1930
* Les études portugaises en France, Lisbon, embannet etre 1940 ha 1948

## Notennoù

* ↑ (fr) La Bretagne, le Portugal, le Brésil, échanges et rapports – Actes du cinquantenaire de la création en Bretagne de l'enseignement du portugais, embannet e 1971 gant skolioù-meur Roazhon, Brest ha Naoned.
* ↑ département de portugais, Université de Rennes 2
* ↑ Met eno, en amzer-se, e veze kelennet portugaleg gant ur c'helenner spagnoleg ha ne voe krouet ar gador portugaleg nemet e 1936, s.o. (pt) Ensino de português na universidade em França celebre 100 anos.

## Liamm diavaez

* Mouezh Chagas Franco o lenn barzhonegoù gant Luís de Camões (Gallica)
# Strollad Rakward ar Bobl

Strollad Pobl Costa Rica (en spagnoleg: Partido Vanguardia Popular) zo anv ur strollad komunour oberiant e Costa Rica, bet krouet e 1931 gant an anv "Strollad Komunour Costa Rica" (Partido Comunista de Costa Rica) hag adanvet Partido Vanguardia Popular e 1943.
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn El Popular ("Ar Poblek").

## Liammoù diavaez:

* Lec'hienn ar gelaouenn "El Popular"
# The Lady of Shalott

The Lady of Shalott zo ur valladenn viktorian embannet e 1833 gant ar barzh saoz Alfred Tennyson (1809–1892). Gant Danvez Breizh ha Mojenn Arzhur eo bet awenet ar barzh, evel en e varzhonegoù kentoc'h, Sir Lancelot and Queen Guinevere ("An aotrou Lanselod hag ar rouanez Gwenivar") ha Galahad.

## Ar skrid

Daou zoare zo da varzhoneg Tennyson. An eil e 1833, ugent poz enni ha nav gwerzenn e pep hini anezho, eben e 1842 ha naontek poz a nav gwerzenn enni. Diazezet eo war vojenn Elaine of Astolat, kontet en danevell italianek Donna di Scalotta (No. LXXXII en dastumad Cento Novelle Antiche, "Kant danevell hen"), embannet en Italia e 1804. Tostoc'h d'an andon eo ar gentel gentañ ; en eil e pouezas ar barzh war digenvezded an itron en tour ha war he mennozh da gemer perzh e buhez ar bed, div zodenn n'emaint ket e Donna di Scalotta.

## Livadurioù

Meur a livour zo bet awenet gant barzhoneg Tennyson, en o zouez William Holman-Hunt (1827-1910) ha John William Waterhouse (1849-1917) hag a reas meur a daolenn.
| The Lady of Shalott Looking at Lancelot John William Waterhouse (1894) | Lady of Shalott William Holman Hunt (1905) | "I am half-sick of shadows", said the Lady of Shalott John William Waterhouse (1916) |

## Lennegezh

* Kemeret eo bet al linenn "The mirror crack'd from side to side" gant Agatha Christie da envel he romant The Mirror Crack'd from Side to Side, e 1962, hag un tamm perzh en deus ar barzhoneg er romant.

## Sonerezh

* Un doare berraet eus The Lady of Shalott, 14 poz ennañ, a voe sonet ha kanet gant an delennourez kanadian Loreena McKennitt en he fladenn The Visit e 1991.

## Liammoù diabarzh

* The Lady of Shalott (taolenn), un daolenn gant John William Waterhouse

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* The Camelot Project, the University of Rochester — Doareoù 1833 ha 1842 lakaet kichen-ha-kichen evit o c'heñveriañ. (en)
* Le Morte d'Arthur — An istor hervez Le Morte d'Arthur gant ar skrivagner saoe Thomas Malory (~1405-1471). (en)
* Lancelot and Elaine (en)
* — Un dielfennadur klok eus The Lady of Shalott, gant e genarroud istorel, teknikel ha kevredigezhel. (en)
* Anne Zanzucchi, ""Alfred, Lord Tennyson"" (en)
* The Lady of Shalott — Ar filmig bet savet e 2009 diwar oberenn A. Tennyson, 100 vloaz goude marv ar barzh. (en)
* Jon Parr Vijinski "The Lady of Shalott" - A Symphonic Tone Poem (en)

## Notennoù

* ↑ McKENNITT Loreena, The Visit, Warner Bros. Records Inc., CD 9 26880-2
# Gwennili-vriell

Gwennili-vriell :
| Ur wennili-vriell. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Hirundinidae |
| Genad : | Riparia |
| Anv skiantel ||
| Riparia riparia (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar wennili-vriell (liester : gwennilied-briell) a zo ur spesad golvaneged, Riparia riparia an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Hirundo riparia (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned a bep seurt ha kevnid.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* Riparia riparia ijimae, en Inizi Sac'halin, Kouril ha Japan,
* R. r. riparia, (Linnaeus, 1758), eus Norzhamerika, Europa da greiz Azia,
* R. r. shelleyi, en Egipt,
* R. r. taczanowskii, eus kreisteiz Siberia ha kreiz Mongolia da reter Siberia.

## Liammoù diavaez

* (en) Riparia riparia el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Riparia riparia e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, “Anvioù laboused Europa, pennad 10”, Hor Yezh niv. 206, Mezheven 1996, p. 9.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Riparia riparia el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Riparia riparia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gwennili-siminal

Gwennili-siminal :
| Ur wennili siminal. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Hirundinidae |
| Genad : | Hirundo |
| Anv skiantel ||
| Hirundo rustica Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar wennili-siminal (liester : gwennilied-siminal) a zo ur spesad golvaneged, Hirundo rustica an anv skiantel anezhañ.

## An anv

An anv gwennili a c'hall bezañ benel, neuze e vez gwennilied al liester. Gallout a ra bezañ un anv stroll ivez, neuze e vez gwennilienn an unander.

## Doareoù pennañ

Kavet e vez ar wennili-siminal en Europa, Afrika, Azia hag Amerika. Laboused tremeniat int : chom a reont e Breizh eus miz Ebrel betek dibenn miz Here. Neizhiañ a reont etre miz Mae ha miz Eost en un neizh savet gant ar c'houblad gant foenn ha simantet dindan malvenn an doenn. Ar barez a zozv pevar pe bemp vi bep bloaz.

## Boued

Debriñ a reont amprevaned tapet diwar nij.

## Annez

En-dro d'an tiez, er bourc'hadennoù, er c'hêrioù ha war ar maez. Bevañ a ra en hantervoul norzh.

## Gwelet ivez

* Rummad al laboused renket hervez o anv boutin
* Rummad al laboused renket hervez o anv skiantel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, “Anvioù laboused Europa, pennad 10”, Hor Yezh niv. 206, Mezheven 1996, p. 9.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Fichenn eus Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gwennili belost rous

Gwennili belost rous :
| Ur wennili belost rous, luc'hskeudennet e Nepal. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Hirundinidae |
| Genad : | Cecropis |
| Anv skiantel ||
| Cecropis daurica (Laxmann, 1769) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar wennili belost rous (liester : gwennilied belost rous) a zo ur spesad evned bihan, Cecropis daurica an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Hirundo daurica (kentanv) da gentañ-penn (e 1769) gant an naturour svedat Erik Laxman (1737-1796).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an eizh isspesad anezhañ :
* Cecropis daurica daurica, eus biz Kazakstan ha Mongolia da greisteiz-kreiz Sina,
* C. d. emini, eus gevred Soudan, Ouganda ha Kenya da vMalawi ha hanternoz Zambia,
* C. d. erythropygia, e kreiz India,
* C. d. japonica, eus gevred Siberia, Korea ha Japan da greisteiz Sina,
* C. d. kumboensis, (Bannerman, 1923), e Sierra Leone ha kornôg Kameroun,
* C. d. melanocrissus, en Etiopia hag Eritrea,
* C. d. nipalensis, eus menezioù Himalaya da hanternoz Myanmar,
* C. d. rufula, eus kreisteiz Europa ha hanternoz Afrika da Iran, Pakistan ha gwalarn India.

## Liammoù diavaez

* (en) Cecropis daurica el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Cecropis daurica e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, “Anvioù laboused Europa, pennad 10”, Hor Yezh niv. 206, Mezheven 1996, p. 9 ha 10.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cecropis daurica.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gwennili-garreg

Gwennili-garreg :
| Ur wennili-garreg. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Hirundinidae |
| Genad : | Ptyonoprogne |
| Anv skiantel ||
| Ptyonoprogne rupestris (Scopoli, 1769) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar wennili-garreg (liester : gwennilied-karreg) a zo ur spesad golvaneged bihan, Ptyonoprogne rupestris an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Hirundo rupestris (kentanv) da gentañ-penn (e 1769) gant an naturour aostrian Giovanni Antonio Scopoli (1723-1788).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned a bep seurt peurvuiañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus takad ar Mor Kreizdouar, dre greisteiz Azia, da vMongolia ha reter Sina.

## Liammoù diavaez

* (en) Hirundo rupestris el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Hirundo rupestris e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, “Anvioù laboused Europa, pennad 10”, Hor Yezh niv. 206, Mezheven 1996, p. 9 ha 10.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ptyonoprogne rupestris.
a vo kavet e Wikimedia Commons.