OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Borduria

Borduria :
| Bordûria | Bro ijinet e troioù-kaer Tintin |
| Banniel Borduria ||
| Ger-stur broadel : Amaïh Plekszy-Gladz! ||
| Yezh ofisiel | bordureg |
| Kêrbenn | Szohôd |
| Gouarnamant | diktatouriezh (faskour ha komunour goude) |
| E penn ar Stad hag e penn ar gouarnamant | Plekszy-Gladz (diktatour) |
| Arouez broadel | mourroù |
Borduria a zo ur vro eus Europa ar reter ijinet gant Hergé, ha meneget e troioù-kaer Tintin. A-viskoazh ez eus bet bec'h etre Borduria hag ar vro amezek, Sildavia hec'h anv. Szohôd eo kêrbenn Borduria.

## Istor

Etre 1195 ha 1275 e voe aloubet Sildavia gant Borduria. Skarzhet e voe ar Vorduriz gant ar baron Almaszout. Abaoe ar mare-se e sav bec'h alies etre an div vro. En albom Bazh-roue Ottokar ez eo kontet penaos e klask Borduria didronañ roue Sildavia.
Daoust ma n'eo ket embannet splann e c'haller soñjal e teu Borduria da vezañ ur vro gomunour goude an Eil Brezel-bed. En Afer Klaskato e weler ez eo ur vro ma vez meulet an diktatour, ha ma vez ambrouget an douristed o tont eus ar c'hornôg gant sturierien a zo poliserien e gwirionez. Met an doare ma salud soudarded Borduria (Amaïh Pleksy-Gladz) a laka da soñjal e Heil Hitler!, marteze ez eo neuze Borduria ur flemmskeudenn eus an diktatouriezhioù dre vras.

## Broioù ijinet

E miz Ebrel 2010 e voe embannet ur gartenn eus Europa gant ar magazin breizhveuriat the Economist, ma weler Borduria ha Sildavia.

### Notennoù

* ↑ http://www.economist.com/node/16003661?story_id=16003661

### Liammoù diavaez

* La moustache de Plekszy-Gladz
* (fr) Ar bordureg e lec'hienn Ideopedia
# Teofilaktos Iañ

Teofilaktos Iañ (ganet a-raok 864 ; marvet entre 920 ha 927), a oa kont Tusculum en IX$^{vet}$ kantved. Senedour ha konsul roman e oa, vestararius ha magister militum (mestr ar soudarded).

## Istor

Kentañ meneg anezhañ a oa en un dihell eus en 901, evel barner palatin an impalaer Loeiz III
Adalek 905 e oa ivez dug ha senedour ar Romaned.
# Brezel etre Italia ha Gres

Ar Brezel etre Italia ha Gres (gresianeg: Ελληνοϊταλικός Πόλεμος, Ellinoïtalikós Pólemos), anvet ivez brezel italian-gresian, Kampagn italian Gres, Aloubadeg italian Bro-C'hres, pe Brezel '40 e Gres, a oa bet stourmet etre Italia ha Bro C'hres eus an 28 a viz Here 1940 betek an 23 a viz Ebrel 1941. Ar brezel-se a oa bet kroget gant Kampagn ar Balkanioù e-kerzh an Eil Brezel-bed etre nerzhioù lu an Ahel hag ar Gevredidi, ha troet en Emgann Gres pa oa bet ar Saozon hag an Alamanted o kemer perzh.
D'an 10 a viz Even 1940, an Italia faskour he doa disklêriet ar brezel da Frañs ha d'ar Rouantelezh-Unanet. E miz Gwengolo 1940, an Italianed o devoa aloubet kreisteiz Bro-C'hall, Somaliland saoz hag Ejipt. An holl darvoudoù-se a oa bet heuliet gant ur c'hampagn e kazetennoù Italia a-enep Gres, a oa bet tamallet dezhi bezañ suj d'ar Saozon. Meur a atahin a oa bet betek distruj ar morreder skañv gresian Elli gant an Italianed d'ar 15 a viz Eost. D'an 28 a viz Here, Mussolini en doa embannet un ultimatom da vro C'hres o c'houlenn e vije lezet tiriadoù gresian gant Italia, ar pezh a voe nac'het raktal gant Kentañ ministr Gres, Ioannis Metaxas.
Aloubadeg Gres gant Italia a voe kroget gant rannarmeoù eus al Lu roueel italian adalek tiriad Albania aloubet gant Italia. Ar re-se a oa dafaret fall ha renet gant ofisierien diboell pe diskiant eus ar brezel. An disoc'h a oa bet fall evito : an Italianed a oa bet talet outo en un doare kreñv-souezhus gant Arme Gres ha deuet e oant a-benn da vont war-raok eus un nebeud kilometroù nemetken. Ouzhpenn-se, al lec'h tagañ choazet ganto, harzoù Albania gant Gres, a oa meneziek ha bouilhennek, ar pezh a oa bet ur skoilh ouzhpenn evit an dagerien. Gant mestroni ar Saozon war an oabl hag o harp gant dafar, an nerzhioù lu gresian a oa deuet a-benn da dalañ ouzh an aloubadeg italian e tiriad Gres e-kreiz miz Du. Goude-se e oa bet darn eus nerzhioù an arme gresian oc'h enep-argadiñ, betek rediañ an Italianed da gilañ betek harzoù Albania. An enep-argadenn c'hresian a oa bet en he barr gant kemeridigezh ode Klisura e miz Genver 1941, e-tro 12 kilometr a-dreñv harzoù Albania. Trec'het e oa bet an aloubadeg, hag ar c'holl gant an Italianed e-tal enep-argad ar C'hresianed e 1940 a zo bet anvet "kentañ emdenn nerzhioù an Ahel er brezel" gant Mark Mazower. Ar C'hresianed o doa "bamet an holl dud gant kalonegezh o difenn".
# Abbé Pierre

Henry Grouès, lesanvet abbé Pierre, ganet d’ar 5 a viz Eost 1912 e Lyon ha marvet d’an 22 a viz Genver 2007 e Pariz, a oa ur beleg katolik gall. E-kerzh an Eil brezel-bed eo bet ezel eus ar Rezistañs, ha goude an Dieubidigezh eo bet kannad er Vodadenn Vroadel. Bet eo unan eus diazezerien al luskad Emmaüs, un aozadur nann-relijiel a ra war-dro ar re baour hag a zo e touez e izili an Diazezadur evit lojeiz ar re ziharpet (bet anvet Diazezadur Abbé Pierre).
Hervez danevelloù$^,$$^,$ goulennet gant Emmaüs International en dije graet an Abbé Pierre tagadennoù reizhel a-enep maouezed etre ar bloavezhioù 1950 ha 2005, merc’hed minor en o zouez.

## Daveoù

* ↑ (fr) Rapport d’enquête Emmaüs International – Emmaüs France. Emmaüs International (Gouere 2024).
* ↑ (fr) Dispositif d’écoute et de recueil de témoignages. Emmaüs France (Gwengolo 2024).
* ↑ (fr) Dispositif d’écoute et de recueil de témoignages. Emmaüs France (Genver 2025).
# Cracticus

Cracticus :
| Cracticus argenteus, skeudenn (1890) gant Broinowski. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Artamidae |
| Anv skiantel ||
| Cracticus Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Cracticus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec’h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Cracticus argenteus
** C. a. argenteus ha colletti,
* Cracticus cassicus
** C. c. cassicus ha hercules,
* Cracticus louisiadensis,
* Cracticus mentalis
** C. m. kempi ha mentalis,
* Cracticus nigrogularis
** C. n. nigrogularis ha picatus,
* Cracticus torquatus
** C. t. cinereus, leucopterus ha torquatus.
O c'havout a reer en Aostralazia, unnek (11) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Lakaet eo bet Cracticus quoyi da spesad nemetañ ar genad Melloria.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Artamidae/Cracticus (lennet e-barzh d'an 28 a viz C'hwevrer 2025).
# Melloria

Melloria :
| Melloria quoyi, skeudenn (1891) gant Broinowski. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Artamidae |
| Anv skiantel ||
| Melloria Mathews, 1912 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Melloria a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1912 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).

## An anv

Dont a ra eus hini ar skiantour aostralian John White Mellor (1868-1931), bet prezidant ar Royal Australasian Ornithologists Union ha South Australian Ornithological Association.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged (brosezat e norzh Aostralia ha Ginea Nevez) er genad-mañ : Melloria quoyi, pemp isspesad — M. q. alecto, jardini, quoyi, rufescens ha spaldingi — dezhañ.

## Rummatadur

Renket e veze ar spesad Melloria quoyi er genad Cracticus kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Artamidae/Melloria (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Meurzh 2025).
# Kanol-mortez

Ur c'hanol-mortez zo un arm kanolierezh skañv. Ennañ e vez entanet an obuz dre c'hravitadur, hag evit se e c'hall tennañ a-blom nemetken, gant ur c'horn 45° da nebeutañ. Krouet e oa bet evel arm seziz er XVII$^{vet}$ kantved, hag implijet e vez evit tennañ war-gloc'h war sibloù a c'hall bezañ e trañcheoù da skouer. Ar c'hanolioù-mortez izel o c'halibr a zo skañv hag a vez implijet gant an droadegiezh evit kaout ur skoazell kanolierezh hezoug war an dachenn-emgann. Kanolioù-mortez uheloc'h o c'halibr a c'hall bezañ montet war rodoù, pe war-vourzh bagoù da skouer.
* Ur c'hanol-mortez evit ar morlu eus deroù an XIXvet kantved, en Naoned
* Ur soudard eus US Army o kargañ ur c'hanol-mortez 60 mm M224
* Soudarded suis o tennañ gant ur c'hanol-mortez 81 mm
* Ur c'hanol-mortez gall MO 120 RT (120 mm) savet war rodoù
* Ur c'hanol-mortez doare Hedgehog implijet gant ar Royal Navy en Eil Brezel-bed
# Strepera

Strepera :
| Strepera fuliginosa, skeudenn (1891) gant Broinowski. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Artamidae |
| Anv skiantel ||
| Strepera Lesson, 1831 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Strepera a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849)

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Strepera fuliginosa
** S. f. colei, fuliginosa ha parvior,
* Strepera graculina
** S. g. ashbyi (†), crissalis, graculina, magnirostris, nebulosa ha robinsoni,
* Strepera versicolor
** S. v. arguta, halmaturina, intermedia, melanoptera, plumbea ha versicolor.
O c'havout a reer en Aostralia, pevarzek (14) isspesad (bev c'hoazh) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Artamidae/Strepera (lennet e-barzh d'an 28 a viz C'hwevrer 2025).
# Peltops

Peltops :
| Peltops blainvillii, tresadenn (1888) gant John Gould. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Artamidae |
| Anv skiantel ||
| Peltops Wagler, 1829 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Peltops a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1829 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).

## An anv

Dont a ra eus an daou c'her henc'hresianek πέλτη (peltē = skoed bihan e brezhoneg) hag ὤψ (ṓps = dremm e brezhoneg).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Peltops blainvillii,
* Peltops montanus.
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez The Helm Dictionary of Scientific Birds Names gant James A. Jobling.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Artamidae/Peltops (lennet e-barzh d'an 28 a viz C'hwevrer 2025).
# Harod

Un harod, pe harod an ardamezioù, a oa un ofiser a anaveze ardamezioù aotrouien Kornogeuropa er Grennamzer hag a aoze an tournamantoù. Kefridioù all en doa evel embann anvioù ha kemennadennoù e vestr hag embanner a c’hellfed ober anezhañ ivez. Ur seurt kannadour e c’halle bezañ e fin ar Grennamzer. Anavezet e oa dre e zilhad a oa un doare sourkot, anvet tabar. Kavet e vez c’hoazh e broioù ma'z eus ur roue evel ar Rouantelezh-Unanet ha Belgia.
Pevar rez a oa er vicher-mañ.

## Gerdarzh

Eus ar galleg kozh, hérau(l)t e teu ar ger brezhonek, met un orin germanek a zo dezhañ : hari (arme) + wald (penn).
Koulskoude, n’eus ket da grediñ e oa an harod e penn ul lu, ul lesanv a enor e c’hellfe bezañ bet, tostoc'h da « brezelour kozh » pe « aotrou ».

## Ar pevar rez

Pevar rez a zo evit ofiserien an ardamezioù e Bro-C’hall hag er broioù nes er Grennamzer
* Roue an ardamezioù, a ren ambroug an ardamezioù.
* Marichal an ardamezioù, eiler roue an ardamezioù.
* Harod an ardamezioù.
* Poursuer an ardamezioù, a zesk ar vicher.

## Istor

Kavout a reer ar garg e-tro ar pennadurezhioù abaoe pell zo, en Henamzer, pa veze graet κήρυκες kếrukes anezho gant an Henc'hresianed ha fetiales gant an Henromaned. .

### Henc’hres

Lies e oa ar c'hefridioù fiziet e harodoù an Henamzer, pa c’hellent mont e-barzh ar c'hêrioù sezizet pe e-kreiz an emgannoù hep bezañ harzet na gloazet. Kouviañ a raent bodadegoù ar pennoù, huchañ a raent evit lakaat ar peoc’h en engroez a-raok ma komzfe ar pen pe an unpenn. Hanterourien e oant evit treuzkas an urzhioù hag en Odisea e weler un harod karget da gonduiñ ur c’haner doueel betek ar roue Alkinoos. En Ilias, pa ya Priam da c’houlenn dre guzh kelan e vab digant Ac'hilleüs, e teu asambles gant un harod. Dindan paeroniezh Hermes e veze lakaet ar c'hkếrukes’’ a zouge ur vazh e koad olivez gant skourroùigoù hag an draezenn a zeuas da vezañ ar naerwialenn, met karget e oant ivez da zegas ar walenn-roue d’an unpenn pa oa-eñ o vont da gomz ez-foran.

### Krennamzer
## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Bez' ez eus un tabar kozh e ti-kêr Karaez.
* ↑ Gwalennoù-roue a veze en Henegipt hag an dud karget da ober war-dro a c’hellfe bezañ seurt harodoù
# Republikoù partizan Italia

Ar Republikoù partizan Italia (italianeg: repubbliche partigiane d'Italia) berraet er stumm repubbliche partigianepe (republikoù partizan) anvet ivez Zonennoù dieub (italianeg: Zone libere) a oa bet stadoù da c'hortoz savet gant partizaned italian en takadoù dieubet diouzh dalc'h an Alamaned hag ar Faskourien (pe dieub evit abegoù politikel) en hañv 1944, e-kerzh an Eil Brezel-bed. Er menezioù pe takadoù gant tergin eus Norzhitalia edont, a-hed an Alpoù ha norzh an Apenninoù. An holl anezho a oa bet berrbad, lod anezho o vezañ bet aloubet gant ar Wehrmacht un nebeud sizhunioù goude an disklêriadurioù hag adlakaet e tiriad ar Republik Sokial Italian.

## Listenn ar Republikoù partizan italian

* Republik Alba (10 a viz Here – 2 a viz Du)
* Republik Alto Monferrato (miz Gwengolo – 2 a viz Kerzu)
* Republik Alto Tortonese (Miz Gwengolo – miz Kerzu)
* Republik Bobbio (7 a viz Gouhere – 27 a viz Eost)
* Republik Cansiglio (Gouhere – Gwengolo)
* Republik Caporetto (10 a viz Gwengolo - Du 1943): Kentañ republik embannet e su Italia
* Republik Carnia (26 a viz gwengolo – 10 a viz Here)
* Republik Corniolo (2 a viz C'hwevrer – Meurzh 1944)
* Republik dieubet Forno (9-13 a viz Even 1944): eno e voe garv ar flastradur, gant lazhadeg Forno
* Republik reter Friuli (30 a viz Even – Gwengolo 1944)
* Republik Pigna (IM) (18 a viz Gwengolo 1944 – 8 a viz Here 1944)
* Republik Langhe (Gwengolo – miz Du)
* Republik Maschito (15 a viz Gwengolo - 5 a viz Here 1943)
* Republik Montefiorino (17 a viz Even – 1añ a viz Eost)
* Republik Ossola (10 a viz Gwengolo – 23 a viz Here)
* Republik Pigna (18 a viz Gwengolo 1944 - 8 a viz Here 1944)
* Republik Torriglia (26 Even – 27 a viz Du)
* Republik traoñienn Ceno (10 Even – 11 a viz Gouhere)
* Republik traoñiennoù Enza ha Parma (Even-Gouhere)
* Republik traoñiennoù Maira ha Varaita (Even– 21 a viz Eost)
* Republik traoñienn Taro (15 a viz Even - 24 a viz Gouhere)
* Republik traoñienn Lanzo (25 a viz Even – Gwengolo)
* Republik traoñienn Sesia (11 a viz Even – 10 a viz Gouhere)
* Republik Varzi (19/24 a viz Gwengolo – 29 a viz Du)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (it) https://www.anpi.it/libri/zone-libere-e-repubbliche-partigianea
# Claude Monet

Oscar-Claude Monet ( 14 a viz Du 1840 - 5 a viz Kerzu 1926), anavezet evel Claude Monet, zo ul livour gall. Unan eus mistri ar re "Impresionourien" eo Claude Monet.

## E vuhez
### Yaouankiz

Claude Monet zo ganet e Pariz d'ar 14 a viz Du 1840. Eil mab Adolphe ha Louise-Justine Aubrée e oa. Badezet e voe evel Oscar-Claude e Notre-Dame de Lorette, met Oscar eo a veze graet anezhañ gant e dud. Diwezhatoc'h e lavaro e oa ur gwir Barizian anezhañ dre ma oa ganet e holl dud-kozh e Pariz. Pemp bloaz e oa e 1845 pan eas an tiegezh d'an Havr, da Normandi. Er skol, Oscar a oa troet muioc'h gant an tresañ eget gant ar studi. Heuliañ a ra kentelioù Jacques-François Ochard, bet diskibl d'al livour David. Kentañ skeudennoù a dresas a oa ludresadennoù

### Camille

En 1866, en em gavas gant Camille Doncieux
* La Femme en robe verte, 1866
* Femmes au jardin, 1866
* Bain à la Grenouillère, 1869
* La route de Versailles à Louveciennes, effet de neige, 1870
* Porzh Trouville, 1870

## E livadurioù

* Santad da sav-heol (1874).
* Regatoù en Argenteuil (1874).
* Itron he disheolier
* Madame Louis Joachim Gaudibert
* Roz-aer
* Torkad troioù-heol

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Sylvie Patin, Monet "Un œil... mais bon Dieu, quel œil!", Découvertes Gallimard.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gymnorhina

Gymnorhina :
| Gymnorhina tibicen, tresadenn savet entre 1788 ha 1797. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Artamidae |
| Anv skiantel ||
| Gymnorhina G.R.Gray, 1840 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Gymnorhina a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged (brosezat en Aostralia ha su-kreiz Ginea Nevez) er genad-mañ : Gymnorhina tibicen, eizh isspesad — G. t. dorsalis, eylandtensis, hypoleuca, longirostris, papuana, telonocua, tibicen ha tyrannica — dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Artamidae/Gymnorhina (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Meurzh 2025).
# Gymnorhina tibicen

Gymnorhina tibicen :
| Gymnorhina tibicen, luc'hskeudennet e Dromana (Victoria, Aostralia). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Artamidae |
| Genad : | Gymnorhina |
| Anv skiantel ||
| Gymnorhina tibicen (Latham, 1801) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gymnorhina tibicen a zo anv skiantel ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Artamidae. Ar spesad nemetañ er genad Gymnorhina an hini eo.
Anvet e voe C[oracias] tibicen (kentanv) da gentañ-penn (e 1801) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).

## Boued

Petra bennak m'eo hollzebrer laboused ar spesad e vevont diwar zivellkeineged dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an eizh isspesad anezhañ en Okeania :
* Gymnorhina tibicen dorsalis, e mervent Aostralia,
* G. t. eylandtensis, e diabarzh hanternoz Aostralia,
* G. t. hypoleuca, e Tasmania hag en inizi ar Strizh-mor Bass,
* G. t. longirostris, e kornôg Aostralia,
* G. t. papuana, e kreisteiz-kreiz Ginea Nevez,
* G. t. telonocua, e kreisteiz-kreiz Aostralia,
* G. t. tibicen, eus biz, reter-kreiz da c'hevred Aostralia,
* G. t. tyrannica eus aodoù kreisteiz-kreiz da c'hevred Aostralia.

## Liammoù diavaez

* (en) Gymnorhina tibicen el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Gymnorhina tibicen e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ G.R.Gray, 1840.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Gymnorhina tibicen.
# Italia Faskour

Italia Faskour (italianeg: Italia Fascista) zo un droienn implijet gant an istorourien evit ober anv eus Rouantelezh Italia pa oa renet gant gouarnamant ar Strollad Broadel faskour etre 1922 ha 1943 ha gant Benito Mussolini evel kentañ ministr ha diktatour. Ar Faskourien italian o devoa savet un hollveliouriezh ha flastret an tu enep, ha war ar memes tro o devoa roet lañs da vodernadur an ekonomiezh, distro an talvoudegezhioù sokial hengounel ha tostaet e oant d'an Iliz katolik roman.
# Kentañ Ministr Italia

Kentañ Ministr Italia, er stumm ofisiel Prezidant kuzul ar ministred (italianeg: Presidente del Consiglio dei ministri), a vez graet eus penn ar gouarnamant eus ar republik italian. Post prezidant kuzul ar ministred a zo diazezet war melladoù lezenn 92–96 eus bonreizh Italia; prezidant kuzul ar ministred a zo anvet gant prezidant ar republik hag a rank bezañ aotreet gant ar Parlamant evit chom en e bost.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ The President of the Council of Ministers (28 a viz Mae 2019).
* ↑ Bonreizh Italia

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel ar gouarnamant
# Giorgia Meloni

Giorgia Meloni, ganet d’an 15 a viz Genver 1977 e Roma, zo ur bolitikourez italian eus an tu dehoù pellañ. D’an 21 a viz Here 2022 e oa aet da Gentañ Ministrez Italia.

## Daveoù

* ↑ La post-fasciste Giorgia Meloni nommée Première ministre d’Italie un mois après sa victoire aux législatives. L’Obs (Here 2022).
# Pietro Badoglio

Pietro Badoglio a zo bet ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1871 e Grazzano Monferrato (Italia), Grazzano Badoglio bremañ ha marvet d'ar 1añ a viz Du 1956).
Jeneral an tirlu italian, marichal Italia abalamour da vezañ trec'h e Brezel Abissinia (1935-1936) e-lec'h m'emañ Etiopia hiziv, politikour italian, bet kadoriad ar Sened ha maodiern kentañ adalek miz Gouere 1943 goude kouezhadenn gouarnamant Benito Mussolini.
# Silvio Berlusconi

Silvio Berlusconi (Milano, 29 Gwengolo 1936 - 12 Mezheven 2023) a oa ur politiker italian. Prezidant ar C'huzul eo bet en Italia dre deir gwech etre 1994 ha 2011. A-douez an holl brezidanted eus ar C'huzul eo an hini a zo chomet ar pellañ e penn ar stad Italian.
Penn-embregerezh eo. E 1960 e savas e stal sevel tiez : Cantieri Riuniti Milanesi S.p.a. E 1978 e krouas Telemilano, ur chadenn skinwel dre ar fun a skign abadennoù e Lombardia penn-da-benn. E 1986 e krogas da brenañ chadennoù e pevar c'horn Europa: ar Bempvet e Frañs (1986), Telefünf e Alamagn (1987), Telecinco e Spagn (1989).
Gant ar sport e krogas da astenn e levezon ivez pa brenas skipailh mell-droad ar Milan AC e 1986.
E strollad-embregerezhioù Fininvest eo an eil strollad prevez en Italia. An den pinvidikañ en Italia eo.
E 1994 e krogas gant ar politikerezh. Mignon da Vettino Craxi (rener ar Strollad Sokialour Italian) e oa ha lakaet e voe diaes gant enklaskadeg Mani Pulite. Forza Italia eo anv ar strollad a savas ha mont a reas an trec'h gantañ en dilennadegoù goude bezañ savet un emglev gant Kevre an Norzh (Lega Nord). Ar re-mañ a savas a-eneptañ buan a-walc'h avat hag echu e voe gant gouarnamant Bersluconi.
E miz Mezheven 2001 ez eas da benn ar vro adarre. E penn un emglev edo etre Forza Italia, an Emglev Broadel, (Alleanza Nazionale), an UDC hag al Lega Nord. Emañ e penn ar gouarnamant abaoe ha pa vefe bet meur a cheñchamant en e skipailh (19 en ur ober 4 bloaz). Ar gouarnamant a zo bet padet an hirañ eo e istor ar Republik.
Aet eo er-maez gant e gostezenn e miz Ebrel 2006 avat, ha Romano Prodi an hini a zo aet e-barzh gant an tu kleiz en e lec'h. Distreiñ a ra buan e penn an traoù e 2008 met e miz Du 2011 e ro e zilez hag aet anvet an armerzhour Mario Monti en e lec'h.

## Liammoù diavaez

* "Berlusconi: a threath for European democracy?"
* "Berlusconi is taking over the European mediamarket"
* "Silvio Berlusconi and the 2008 election campaign "
# Giuseppe Conte

Giuseppe Conte, ganet d'an 8 a viz Eost 1964 e Volturara Appula (Puglia), zo ur politikour hag arbennigour war ar Gwir italian. 58vet kentañ ministr Italia eo abaoe ar 1añ a viz Even 2018.
Kelenner war ar Gwir prevez, Conte a oa bet kinniget evit ar wech evel danvez kentañ ministr Italia d'an 21 a viz Mae 2018. Dre-se en em gave e-penn ar c'hengevread etre ar strolladoù politikel Movimento 5 Stelle ha Lega. dilaosket en devoa ar mennozh pa voe nac'het Paolo Savona, evel ministr an arc'hant hag an ekonomiezh, gant ar prezidant Sergio Mattarella. D'an 31 a viz Mae, an daou strollad a ginnige Giovanni Tri e-plas Savona ha a oa kadoriet an devezh war-lerc'h.