OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Koksijde

Koksijde (Coxyde e galleg) zo ur gumun en aod Mor an Hanternoz e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek, en Arondisamant Veurne hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Kendeuzet eo bet e 1977 gant Oostduinkerke.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : km²
* Poblañs (2022) : a dud
* Stankter : den/km²

### Kumunioù strollet

E kumun Koksijde ez eo bet lakaet kumunioù a-wechall : Sint-Idesbald, Oostduinkerke ha Wulpen.
| # | Anv | Gorread (km²) |
| I (IV) (V) | Koksijde + Koksijde-dorp Koksijde-bad Sint-Idesbald | 14,19 |
| II | Oostduinkerke | 17,47 |
| III | Wulpen | 12,29 |
Kumunioù ha ranngumunioù stok ouzh Koksijde :
* a. Nieuwpoort (kêr Nieuwpoort)
* b. Ramskapelle (kêr Nieuwpoort)
* c. Booitshoeke (kêr Veurne)
* d. Veurne (kêr Veurne)
* e. Adinkerke (kumun De Panne)
* f. De Panne (kumun De Panne)

## Monumantoù ha traoù heverk

* An draezhenn
* Mirdi Abati Ten Duinen 1138
* Iliz katolik Onze-Lieve-Vrouw ter Duinen
* Iliz katolik Sint Pieters

### Bered ar C'hommonwealth :Coxyde Military Cemetery

Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ hag an Eil Brezel-bed eo. Krouet e oa bet gant ar C'hallaoued, met dilec'hiet e voe ar bezioù goude ar Brezel-bed kentañ. Ar vered a voe implijet adalek miz Even 1917 betek miz Kerzu 1917 gant milourion tirlu ar C'hommonwealth hag e 1918 da zouarañ martoloded. Goude an arsav-brezel e voe degaset enni korfoù soudarded kemeret e beredoù bihan ag ar vro tro-dro. Implijet e voe adarre e miz Mae 1940 e-pad an Eil Brezel-bed (154 bez). Tri soudard bet fuzuilhet e 1917 zo douaret er vered.
| Bro Niver a soudarded Afrika ar Su2 Alamagn10 Aostralia18 Kanada15 Rouantelezh-Unanet1 453 Zeland-Nevez19 Hollad1 517 | Bez ar rifleman Cheeseman, fuzuilhet e miz Here 1917 evit bout dizertet. |
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (en)'Commonwealth War Graves Commission'. Kavet : 10/09/2008.
* ↑ (nl)'Coxyde Military Cemetery'. Kavet : 10/09/2008.
# Oostduinkerke

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Oostduinkerke en izelvroeg, Ôostduunkerke e flandrezeg kornôgel, zo war aod Mor an Hanternoz e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall ; gant lezenn 1977 ez eo bet lakaet e kumun Koksijde.

## Douaroniezh

* Gorread : 17,47 km²
* Poblañs (01/01/2020) : 8 617 a dud
* Stankter : 472 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

* Chevretaerion war varc'h.
* Ramzed dirak an ti-kêr.
* Iliz katolik Sant Nikolaz (1952-1955).

### Mirdioù

* Mirdi Broadel ar Peskerezh.
* Mirdi Alc'houezioù ha Potailhoù.

### Bered ar gumun

Implijet e voe bered ar gumun e dibenn miz Mae 1940 hag e penn-kentañ miz Mezheven 1940, e-kerzh an Eil Brezel-bed. An darn vrasañ eus ar vilourion douaret enni a varvas en emgannoù p'edont o wareziñ kiladenn Lu ar Rouantelezh-Unanet war-zu Dukark. Karrnijourion a voe lakaet ivez er vered diwezhatoc'h $^,$ . Bezioù milourel belgiat zo er vered ivez.
| Bro | Niver a soudarded |
| Kanada | 2 (Aerlu) |
| Rouantelezh-Unanet | 178 (dianav : 31 ; Aerlu : 10 ; Morlu : 2 ; Tirlu : 135) |
| Hollad | 180 |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (en) Commonwealth War Graves Commission
* ↑ (en) WW1-WW2 Cemeteries
# Lombardsijde

Lombardsijde :
| Lec'hiadur e Middelkerke | |
| Riez | Belgia |
| Rannvro | Flandrez |
| Proviñs | Kornôg-Flandrez |
| Arondisamant | Veurne |
| Kumun | Middelkerke |
| Kod post | 8434 |
| Kod pellgomz | |
| Gorread | 1,79 km2 |
| Hed | 02° 45' 27" Reter |
| Led | 51° 08' 58"Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 800 |
| Stankter | 100 a./km² |
* Ar maezioù nepell eus kêriadenn Lombardsijde
Lombardsijde en izelvroeg ha Lombardsyde e flandrezeg-kornôgel a zo ur rann-gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Middelkerke.

## Douaroniezh

* War aod Mor an Hanternoz emañ Lombardsijde.

## Istor

* Brezel-bed kentañ:
** Emgannoù a voe e Lombardsijde etre martoloded ar Vrigadenn Ronarc'h hag al Lu alaman. Douaret e voe lod ag ar vartoloded lazhet er fozelloù-brezel e Lombardsijde ;
* Plakenn d'an 163vet RI gall e Lombardsijde
* Un emgann arall a voe d'ar 15 a viz Kerzu 1914;
** 3e ha 4vet Batailhon ag an 163vet Rejimant Troadeion gall, erruet e Flandrez Belgia, a zalc'h fozelloù-brezel Talbenn an Ijzer adalek an 11 a viz Du 1914 betek ar 15 a viz Kerzu. D'ar 15 e tagont an Alamaned e Lombardsijde. Gant un dagadenn ouzh ar broudoù-fuzuilh e teuont a-benn da gemer ar gêriadenn ha da zerc'hel anezhi daoust d'un eneptagadenn alaman.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

* En tu-dehoù, bez ar c'harr-nijour poloniat.
| Bro | Niver a soudarded |
| Polonia | 1 (Aerlu) |
| Rouantelezh-Unanet | 11 (Morlu:2, Aerlu:2, Tirlu:7) |
| Hollad | 12 |
Marvet int e-pad an Eil Brezel-bed.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Onze-Lieve-Vrouw Visitatie.

## Tud

* Freddy Maertens, marc'hhouarner ha kampion ar bed, a zo bet ganet e Lombardsijde e 1952.
# Kampionad su korean an echedoù

Kampionad su korean an echedoù (koreaneg: 전국 체스 선수권 대회) a vez aozet gant Kevre su korean an echedoù, bet krouet e 2008 ma voe bodet tri aozadur echedoù ennañ diwar levezon ar FIDE. Aozet e vez ar c’hampionad hollek bep bloaz abaoe 2009.

## Kampioned

    Nn BloazKampion 1 2009Erdem Dashibalov 2 2010Jang Kyungsik 3 2012Kim Inguh 4 2013Ahn Sungmin 5 2014Lee Jun Hyeok 6 2015Kim Inguh 7 2016Martin Walker 8 2017 Lee Jun Hyeok 9 2018 Kwon Sehyun 10 2019 Kwon Sehyun 11 2020 Kwon Sehyun 12 2021 Lee Jun Hyeok 13 2022 Kwon Sehyun 14 2023 Kwon Sehyun 15 2024 Lee Jun Hyeok

## Notennoù

* ↑ Unification Process of Chess in Korea. FIDE (2008-04-08). Kavet : 2016-10-01.
* ↑ Original Tournament Report: 1st National Championship 2009. FIDE. Kavet : 2016-10-01.
* ↑ Original Tournament Report: 2010 2nd National Championship. FIDE. Kavet : 2016-10-01.
* ↑ Original Tournament Report: 2012 Korea Mens Championship. FIDE. Kavet : 2016-10-01.
* ↑ Original Tournament Report: 2013 Korea National Championship - Men. FIDE. Kavet : 2016-10-01.
* ↑ Original Tournament Report: 2014 Korea National Championship - Open. FIDE. Kavet : 2016-10-01.
* ↑ Original Tournament Report: 2015 Korea National Championship - Men. FIDE. Kavet : 2016-10-01.
* ↑ 2017 National Championship - Men February 2017 South Korea FIDE Chess Tournament report.
* ↑ 2019 National Championship Men February 2019 South Korea FIDE Chess Tournament report.
* ↑ 2020 전국 체스 선수권대회_ 남자 본선 결과.
* ↑ 2021 전국 체스 선수권 대회 결과_남자.
* ↑ 2022 전국 체스 선수권 대회_스탠다드(남)_최종 순위.
# New World (c'hoari video)

New World zo ur c'hoari video liesc'hoarier doare MMORPG sevenet gant Amazon Game Studios ha da vezañ embannet d'an 31 a viz Eost 2021. Ar c'hoari a oa sañset bezañ embannet e miz Mae 2020, nemet e voe daleet dre ma vanke labour warnañ. Embannet eo bet d'an 28 a viz Gwengolo 2021.
An istor a dremen e-kreiz ar XVI$^{vet}$ kantved, ar c'hoarierien a zo trevadennerien o erruout war un enezenn er Meurvor Atlantel diazezet war Amerika trevadennet gant Breizveuriz, Spagnoliz ha Portugaliz. Doare ar c'hoari a zo unan buy-to-play hep koumanant viziek met gant gant ur stal enlinenn memestra.
Embannet eo bet New World: Aeternum war PlayStation 5 hag Xbox heuliadoù X/S d'ar 15 a viz Here 2024. Evit ul lodenn ez eo un adsevel eus ar c'hoari diazez, evit ul lodenn all ez eus bet ouzhpennet nevezintioù. Un adsevel doare stirad skinwel, New World: The Once and Future King, a zo bet embannet d'an 10 a viz Kerzu 2024 evel ul lodenn eus Secret Level, gant mouezhioù Arnold Schwarzenegger, Steven Pacey, Gabriel Luna, Arazou, Dana Haqjoo, ha Carlo Rota.
# Vessey

Vessey :
| An ti-kêr. ||
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Avranches |
| Kanton | Pontorson |
| Kod kumun | 50630 |
| Kod post | 50170 |
| Maer Amzer gefridi | Rachelle Trincot 2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Avranches - Mont-Saint-Michel |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 418 ann. (2013) |
| Stankter | 33 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 19 m — brasañ 87 m |
| Gorread | 12,59 km² |
| kemmañ |
Vessey a oa ur gumun c'hall e Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche .

## Istor
### XI$^{vet}$ kantved

* 1066: un aotrou eus Vessey a gemeras perzh en Aloubadeg Bro-Saoz gant Gwilherm II.

### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pontorson hag e Bann Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
* 1796, d'ar 14 a viz Ebrel : drouklazhet e voe personed Curey ha Vessey e presbital Curey gant ar Chouaned.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 47 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,16% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou soudard eus ar gumun a voe lazhet e Belgia e miz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, unan eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh d’an 23 en Oret hag unan eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh d’ar 24 e Charleroi.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, pemp anezhe a oa tud nann-soudard.

#### Kumunioù kevredet

* Kevredet e voe kumunioù Vessey ha Macey adalek 1973 betek 1979.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Bodet e voe gant div gumun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Pontorson.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Chapel ar prioldi.
* Chapel Intron-Varia Gwir-Sikour.
* Iliz katolik Sant Visant, romanek a orin, he forched eus an Azginivelezh, un erer-letrin (dibenn ar XVI$^{vet}$ kantved pe penn-kentañ ar XVII$^{vet}$ kantved) enni, rummet.
* Chapel ha maner prioldi Ballant.
* Chapel Intron-Varia Gwir-Sikour.
* Monumant ar re varv er c’hroashent e-tal ar maerdi, luc’hskeudennoù.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Mezheven 2015 | Kerzu 2015 | Rachelle Trincot | | Retredadez |
| Meurzh 2001 | Ebrel 2015 | François Letemplé | digostezenn | |
| ? | Meurzh 2001 | Louis Desgranges | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Pennadoù kar

* Cormeray,
* Macey,
* Pontorson.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche, Here 2015
* ↑ (fr)Diellaoueg Palissy
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Rumilly-en-Cambrésis

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Rumilly-en-Cambrésis |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Rumilly-en-Cambrésis en Arondisamant Cambrai | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Cambrai |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Cambrai |
| Kanton | Marcoing |
| Kod INSEE | 59520 |
| Kod-post | 59281 |
| Maer | Michel Liénard |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,76 km² |
| Led | 50° 07' 39" Norzh |
| Hed | 03° 13' 15" Reter |
| Uhelder kreiz | 68 m |
| Uhelder bihanañ | 64 m |
| Uhelder brasañ | 106 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 505 (2007) |
| Stankter | 224 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Rumilly-en-Cambrésis |
Rumilly-en-Cambrésis a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: an iliz katolik bet savet e penn-kentañ ar XVII$^{vet}$ kantved hag ar gêriadenn a voe distrujet razh . Kemeret e voe Rumilly-en-Cambrésis d'an 2 a viz Here 1918 gant 3vet Rannlu ar Rouantelezh-Unanet. Roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920

## Monumantoù ha traoù heverk

* Peulvan Hermès.
* Iliz katolik Sant Nikolaz, 1927.

### Bered ar C'hommonwealth: Rumilly-en-Cambrésis Communal Extension

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 80 |
| Zeland-Nevez | 1 |
| Hollad | 81 |
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Implijet e voe e miz Here 1918 gant 3vet Rannlu ar Rouantelezh-Unanet.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Gérard Domont | Strollad Sokialour Gall | |
| Meurzh 2008 | Meurzh 2014 | Michel Liénard | | - |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* 1 2 Lec'hienn ar gumun
* 1 2 WW1 Cemeteries
* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Nidiad

Nidiad a zo ur gelaouenn lennegel vrezhonek bet krouet e 2010 e Naoned gant Gwendal Piégais, Malo Adeux ha Hoel Mahe. Deuet eo er-maez bep tri miz etre 2010 ha 2019 (40 niverenn).
Kavet eo bet titl ar gelaouenn diwar labour Guy Étienne.
Enni e vez kavet ingal barzhonegoù, testennoù a brederouriezh pe Istor ha komz-plaen. Tud all o deus kemeret perzh er gelaouenn-se evel Yann-Varc'h Thorel, Ronan an Deroff, Dan Ar Wern, Alan Kervern, Yann-Ildut Galiou, Kevin Laquaine-Jakez, Manon Le Gourrierec, Celestine Doedens, Fabrice Coupechoux, Gayanêh Guerineau, Bigorn He!, Sören Hand, Olia Tsaplina, Youen Le Bris, Yulia Borisova, Tepod Mab Kerlevenez pe Fulup Pirc'hirin.

## Liammoù diavaez

* (br) Load Nidiad
* (br) Pennad-kaoz gant G. Piégais ha M. Adeux
* (fr) Pennad eus miz Even 2010 : "Nidiad, naissance d'une revue littéraire en breton. Colloque à Saint-Herblain"
* (fr) Pennad eus miz Kerzu 2011 : "Nidiad ouvre la langue bretonne sur le monde"
* (fr) Pennad eus miz Du 2014 : "Nidiad, magazine littéraire, philosophique en breton"

## Notennoù

* ↑ Gw. Lavar 18, p. 99-102
# Bretoned

Ar Vretoned (pe Breizhiz) eo anv ar bobl a zo o chom e Breizh.
Peurvuiañ e lavarer e teu ar Vretoned eus daou rumm tud :
* ar Gelted damromanekaet a oa en Arvorig goude an aloubadeg roman er Iañ kantved kent JK ;
* ar Vrezhoned deuet eus Enez Vreizh adalek ar VI$^{vet}$ kantved eus Kembre hag eus Kernev-Veur dreist-holl ; int-i a voe diazez istorel Breizh goude ma ne voe ket peurvrezhonekaet ar vro gante.

## Anvioù ar Vretoned
### Britanni, Brit(t)ones

* El levrioù De bello gallico gant Julius Caesar (Iañ kantved kt JK), ha De Vita Agricolae gant Tacitus (Eil kantved kt JK), e vez graet gant an anv latin Britanni.
* En Historia Brittonum gant Nennius e lenner Britones. Diwar Britones eo deuet ar gerioù Breton e galleg hag e brezhoneg goude, Briton e saozneg, ha da gentañ-penn en troidigezhioù eus oberennoù Jafrez Menoe.

### Brython, Brezhon

* Brythoniaid e kembraeg, deuet eus ar ger Britones e latin, a vez lavaret eus Brezhoned kozh Enez Vreizh ; Llydawyr a vez lavaret eus Bretoned Breizh.
* Brezhon n'eo ket gwall anavezet, koulskoude eo anezhañ e teu ar ger "brezhoneg".

## Lec'hioù ha monumantoù a bouez

* Kastell Duged Breizh, e Naoned
* Tachenn-emgann Sant-Albin
* Moger Santez-Anna-Wened

## Darvoudoù a bouez en XX$^{vet}$ kantved

* Krouidigezh Kan ar Bobl e 1973
* Krouidigezh Gouel ar brezhoneg e 1974
* Krouidigezh ar rouedad skolioù Diwan e 1977
* Tro Breizh adlañset e 1994

## Darvoudoù a bouez er XXI$^{añ}$ kantved

* Ar Redadeg e 2008
* Kib vell-droad Bro-C'hall gounezet gant Gwengamp e 2009
# Marv eo Fañch !

Marv eo Fañch ! zo ul levr kant seitek pajenn anezhañ gant Fañch Jestin bet embannet e miz Here 2006 gant Skol Vreizh.
Eil levrig an oberour eo, da-heul Interamant Toñ Zidor (2002).

## Al levr

Kregiñ a ra gant un danevellig – An tad, ar mab hag ar mestr-skol an titl anezhi – e giz raklavar.
Trizek danevell a ya d'ober al lodenn gentañ :
* An daou Yann
* E toull ma frenestr
* Un droiad vale dispar
* Bugale skol o vreskenn !
* Emañ o tont...
* Marv eo Fañch (oc'h ober gant troiennoù 'zo eus al langaj chon)
* Al laer dienn
* Tec'hadenn Perig
* Tomatezenn an Amerikan
* Ur chichant a vaouez
* Strobinelloù an noz
* Ar bidoc'hig (savet diwar un istor gwir degouezhet er Vro Vigoudenn)
* Kan ar bourvig
En eil lodenn – "Al lonened war al leurenn" an anv anezhi – a vod dek danevell all :
* An daou azen
* Ar c'hazh a faote dezhañ kaout un ti
* Sinet Hitchcock !
* Al louarn hag ar c'hwibon
* Razh ar gêrioù ha razh ar maezioù
* Bec'h d'ar brini
* Ar c'had hag ar vaot
* Un afer podoù, laboused, kazh, leon hag all...
* Mousc'hoarzh ar Jokond
* Bidiez an aotrou Morvan
Echuiñ a ra al levr gant un danevell hiroc'h eget ar reoù all – Al lanv rousdu an titl aznezhi – awenet diwar an danevell Matin Brun savet gant ar romantour gall Franck Pavloff hag embannet e 1998 gant an Éditions Cheyne.
# Diamantoù Keroulaz

Diamantoù Keroulaz zo ur romant-polis (anezhañ daou c'hant tri-ugent pajenn) skrivet e brezhoneg eeun gant Roparz Hemon bet embannet gant Al Liamm e penn-kentañ 1964.

## Adembannadurioù

Adembannet e oa bet al levr gant Al Lanv d'ar 15 a viz Du 2006.

## Al levr

Da c'houde ur gwallzarvoud marc'h eo bet kaset ar c'habiten Rojer Keroulaz d'an ospital. Gloazet-mat eo bet ha dre m'emañ-eñ war e wele diwezhañ e c'houlenn ma vo kerc'het e vignon, al letanant Herri Halegoed, da zont d'e gaout. Gant an den war e dremenvan ez eo fiziet ennañ un dro-c'houzoug aour c'hwec'h diamant ha tregont outi : aspediñ a ra anezhañ ma vo degaset ar bravig prizius-mañ en-dro d'e berc'hennez, e voereb ar varkizez Lesouarn, en devoa e laeret diganti e 1910.
N'en deus diskoulm all ebet Herri Helegoed nemet touiñ ez ay da Gastell Lesouarn, e-tal kichen Lanniliz, e-lec'h m'emañ o chom ar varkizez. Ar pezh a reas en hañv 1925, un nebeud sizhunvezhioù war-lerc'h marv ar c'habiten. Ne voe ket evit anzav ar wirionez vantrus dezhi ha kuitaat ar c'hastell a reas, an dro-c'houzoug gantañ c'hoazh. Hag ankouaet ar gefridi gantañ p'en devoa kuitaet Breizh da vont da labourat da Galedonia-Nevez e-pad daou vloaz.
Hag eñ distro ez eo pedet gant ar varkizez da zont da dremen un nebeud devezhioù en he c'hastell ma kemero perzh en ur pred gant kouvidi all. Un digarez mat da Helegoed da lakaat an traoù war o reizh da vat, da-geñver an devezh gouel-mañ, ha d'ober d'an dro-c'houzoug adkavout he ferc'hennez a-benn ar fin. Ne oar ket c'hoazh emañ o paouez lakaat e dreid en un afer luziet-meurbet hag a lakay anezhañ da vont eus an eil souezhadenn d'eben...
Savet e oa bet ar romant-mañ gant Roparz Hemon en un doare divoas dre ma n'a ket an istor anezhañ davet al lenner dre un daneveller neptu evel kustum. Seizh rann a ya d'ober al levr ma kont peder zudenn red an darvoudoù c'hoarvezet evel m'eo bet bevet gante :

#### KENTAN SKRID HERRI

* Ar c'habiten
* Un dro e Naoned
* Ar varkizez a Lesouarn
* Ar c'helenner
* Gouel ar varkizez

#### SKRID ANNA

* Un dorn en deñvalijenn
* Ar bilhed
* An horolaj-heol : mintin
* An horolaj-heol : abardaez

#### EIL SKRID HERRI

* An anzav
* An den fur
* An nozvezh arnev
* An armel-dir
* Gouel ar varkizez

#### SKRID KLARISA

* Eben
* An tour bras
* Ar voest plouz

#### TRIVET SKRID HERRI

* Ar vilin
* Unan a vank

#### SKRID HIRIBARREN

Ul lizher

#### PEVARVET SKRID HERRI

* Spont ar geginerez
* Ar chapel
* Kavadennoù
* Kuzhiadenn ar voullig wer
* Goude-skrid

## Levrlennadur

* Sarah Chedifer, Diamantoù Keroulaz, Roparz Hemon (1964), blog A ! Lenn..., 16 a viz Kerzu 2008
# Brezhoneg ar Mor

Brezhoneg ar Mor zo titl ul levr gant Loeiz Andouard hag a oa bet embannet gant Hor Yezh e miz Mezheven 1973 da gentañ-penn, a-raok bezañ embannet en-dro e 1983 gant Mouladurioù Hor Yezh.

## Al levr

Ar c'hant c'hwec'h pajenn ha tregont anezhañ a ya d'ober ur geriadur gallek-brezhonek eus geriaoueg ar mor. Skrivet e peurunvan, rummet eo ar gerioù hervez urzh al lizherenneg. Nevezc'her ebet ennañ dre ma ne oa bet dastumet nemet gerioù a veze graet gante gant an dud a vor war ar pemdez. Skeudennaouet eo an oberenn-mañ war-bouez an naontek skeudenn amañ dindan :
* Merkoù bezioù kozh e stumm eorioù,
* Eorioù kozh hag a-vremañ,
* Lestr-balumeta kozh,
* Biskinenn eus Konkaven,
* Nadoz-vor ar Vretoned,
* Bigi kregin war an traezh,
* Roued-pesked,
* Morskoul,
* Sturioù ar bagoù bihan ha bras,
* Higennoù,
* Goueletenn islandat,
* Al lestr-grilhek “Kador”,
* Nadoz hag estell,
* Anahita,
* Gouel gornek,
* Bag sardin kozh,
* Bag-toun dre lien,
* Bag-toun selenner,
* Teir-gwern morueta eus Sant-Malo.
Un nebeud stagadennoù a gaver ivez e dibenn al levr : ar Skeul Beaufort (Nerzh an avel), Hentoù ur vag hervez an avel, Anvioù bagoù (hervez ur roll savet gant Kerlannn) ha Gouelioù un teirgwern vark hag he c'herdin-red.
# Lublin

Lublin, kêr eus Polonia.

## Tud dibar

* Johannes Zukertort, meurc'hoarier echedoù, bet ganet e Lublin.
# 2025
## Deiziadurioù all

Klotañ a ra bloavezh 2025 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
* Deiziadur hebraek : 5785 / 5786
* Deiziadur muzulman : 1446 / 1447
* Deiziadur pers : 1403 / 1404
* Deiziadur hindouek : 1946 / 1947
* Deiziadur sinaat : 4722 / 4723
# Dos

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Dos zo kement ha daou e spagnoleg, hag an niver-se a gaver e meur a anv-lec'h hag anvioù-tud.

## Lec'hioù

Div gumun en Andalouzia, e Spagn :
* Dos Hermanas, ur gumun e proviñs Sevilla ;
* Dos Torres, ur gumun e proviñs Córdoba.

## Istor

* Dos de Mayo
# Dreistelouriezh

An dreistelouriezh zo ul luskad arz modern hag abstrak. Krouet eo bet e Rusia e penn-kentañ an XXvet kantved gant Kazimir Malevitch (1878-1935), a ginnigas e 1915 un hollad a 39 livadur dreistelour e-kerzh un diskouezadeg e Petrograd eus an 19 a viz Kerzu 1915 betek an 19 a viz Genver 1919.
# Festival pour rire

Ar Festival pour rire (Festival evit c'hoarzhin) zo ur festival fent aozet bep bloaz e miz Du, krouet e Henant-Sal e 1986 ha dalc'het e Matignon abaoe 1997. C'hwec'h abadenn a vez c'hoariet e sal ar gouelioù e-pad an dibenn-sizhun. Liesseurt e vez an abadennoù, a zo bet c'hoariet kentoc'h e Festival Avignon peurvuiañ. Fentigellerien, kanerien, furlukined, oueskerien... a c'haller gwelet lerc'h-ouzh-lerc'h war al leurenn. Un ostaleri a vez digoret ivez e kreiz-kêr, dindan ar c'hoc'hu, gant sonadegoù ha predoù. Gant tud a youl vat hepken e vez prientet ar festival – programm, kinkladurioù hag all.
# Idem

Idem zo ur ger latin hag a dalv kement ha heñvel. Peurvuiañ e vez berraet en id., hag implijet e vez d'ober meneg eus ar memes tra pe den, hep ober gant an anv en e hed adarre.

## Pennad kar

* Ibidem
* Listennad lavaredoù latin
# Timbroù Curaçao

Un enezenn er Mor Karib hag ur vro tramor eus Rouantelezh an Izelvroioù eo Curaçao. Bez e voe ul lodenn eus an Antilhez Nederlandat betek diskar ar framm-se d'an 10 a viz Here 2010.
Deuet eo ar Postoù da vezañ emren neuze ha da embann timbroù dindan anv an enezenn evel e Sint Maarten hag an inizi Karib Nederlandat (Caribisch Nederland) : Bonaire, Sint Eustatius, ha Saba. An timbr kentañ bet embannet a ziskouez kartenn an enezenn.
Timbroù gant an alc'hwez CURAÇAO a voe embannet etre ar bloaz 1873 ha 1950 gant postoù an Izelvroioù, met implijet e oant bet en holl inizi an Antilhez Nederlandat. Treiñ a reas an alc'hwez da vezañ NED. ANTILLEN pe NEDERLANDSE ANTILLEN goude 1950.

## Pennadoù kar

* Timbroù an Antilhez Nederlandat
* Timbroù Sint Maarten
* Timbroù inizi Karib Nederlandat
# Quecto

Quecto- (aroueziet dre q) zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ un niver bennak dre 10$^{-30}$, da lavaret eo dre 0,000000000000000000000000000001.
Eus ar gresianeg δέκα déka "dek" e teu an anv peogwir ez eus ezhomm 10 strollad tri zero evit e skrivañ ; al lizherenn « q » zo bet dibabet peogwir ne oa bet implijet biskoazh gant an SI. Er bloaz 2022 e voe degemeret;

## Notennoù

* ↑ (fr) Résolution 3 de la 27e CGPM (2022) @ BIPM. Kavet : 16 Kzu 24.
# TikTok

TikTok, anavezet ivez evel Douyin e Sina Gevandirel hag e Hong Kong zo ur servij bod videoioù berr perc'hennet gant an embregerezh internet sinaat ByteDance. Reiñ a ra bod da filmoùigoù berr savet gant an implijerien, hag a c'hell padout etre 30 segondenn ha 60 munutenn. Gellout a reer implijout ar poellad dre un aplikadur war ur poellgomz pe dre ar web.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Grundy, Tom (2024-03-15). Why is TikTok blocked in Hong Kong? (en-GB).
* ↑ (22 a viz Meurzh 2021) "TikTok vs Douyin: A Security and Privacy Analysis"
* ↑ TikTok says it's testing letting users post 60-minute videos (en-US) (17 a viz Mae 2024).