OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Okeanos

Okeanos (Ὠκεανός / Ôkeanós e henc'hresianeg, latinekaet en Oceanus) zo un Titan, un elfenn orin deuet war wel a-raok krouidigezh ar bed. Mab eo da Ouranos, an Oabl, ha Gaia, an Douar.

## Gwreg ha bugale

Dimezet eo d'e c'hoar Tethys, hag ur ribitailh merc'hed en deus bet diwarni, a vez graet an Okeanidezed anezhe, pe merc'hed "Okeanos". Mibien en deus ivez, ha doueed-stêrioù int. Lavaret e vez en deus betek 6000 a vugale.
Hervez meur a skrid
* eo tad da Driptolemos gant e vamm-eñ, Gaia.
* eo tad d'ar g-Kerkopes gant e verc'h Theia (ha n'eo ket gant an Ditanidenn anvet evelti) (hervez Hesiodos, tammoù ; Tzetzes da Lykofron, 91).
Bez' ez eo an dour gwelet evel un doue. Gronnañ a ra an Douar evel ur stêr veur ma vez krouet pep tra ennañ, ma teu pep tra di da vervel. Tad eo d'an tri mil stêr a ro dour d'an dud ha d'an douar.

## Mojenn

Kement tra a zo pe iskis pe vurzhudus a zo lakaet tost d'ar « stêr Okeanos » (ὠκεανός ποταμός / ôkeanós potamós e henc'hresianeg), an Etiopianed, Kimmerianed, Pigmeed, Geryon, ar Gorgoned, liorzh an Hesperidezed. En Okeanos eo e sav an Heol hag ar stered, hag ennañ eo ez eont da guzh.
Nag Okeanos na Tethys ned eont da-heul an Ditaned arall da goulz Brezel an Ditaned. Sioul e renont en o rouantelezh. E-kerzh ar brezel-se zoken e teu Rea da fiziout he merc'h Hera en Okeanos ha Tethys. Ha pa savo bec'h etre an daou bried eo Hera an hini a zeuio d'o habaskaat.
Okeanos an hini a c'houlenn ar gib aour digant e vab-kaer Helios, hag en prest da Herakles. Evel-se eo e c'hallas an haroz merdeiñ betek liorzh an Hesperidezed ha dont en-dro gant ejened Geryon.

## Doue distroadet

Er mojennoù diwezhatoc'h, pa voe diazezet rouantelezh Zeus e Menez Olympos, gant e vreudeur Poseidon hag Haides, goude diskaret an Ditaned, eo Poseidon hag e wreg Amfitrite a renas war ar mor.
Evel Ouranos ha Gaia eo unan eus elfennoù ar bed (kosmos) evel stêr veur o c'hoari an dro d'an Douar hag o verkañ an harzoù anezhañ.

## En arz

N'eo ket bet diskouezet abred en oberennoù arzel, ha pa voe graet e oa evel ur c'hozhiad e varv glas, o terc'hel korn un tarv, da aroueziañ puilhded nerzhus ha strujus an Dour.

## Pennad kar

* Okeania

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Ferekides (rann) ; Musaeus (rann) ; pseudo-Apollodoros, 1.32 ; Pausanias 1.14.3
# Paosanias

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Paosanias (Παυσανίας / Pausanías e henc'hresianeg) zo bet anv meur a zen en Hellaz kozh.
* Paosanias Aten, a gare ar barzh Agathon, unan eus tudennoù Symposium Platon .
* Paosanias, ur jeneral eus Sparta († 469 kent JK) ;
* Paosanias (Sparta), roue Sparta († 380 kent JK ) ;
* Paosanias (Makedonia), roue Makedonia e-pad bloaz, eus 394 da 393 kent JK ;
* Paosanias, pe Paosanias Orestis, un ofiser, unan eus Somatofilaked‎ Rouantelezh Makedonia a lazhas ar roue Fulup II, roue Makedonia, en 336 kent JK ;
* Paosanias ar Beajour, beajour ha douaroniour eus an Patrom:IIvet kantved goude JK, oberour Deskrivadur Hellaz.

## Lec'hioù

* Tempio Pausania, kêr e Sardegna , pennlec'h Proviñs Olbia-Tempio
# Partenon

Ar Parthenon -- e henc'hresianeg Παρθενών, diwar παρθένος, plac'h yaouank, gwerc'hez, d.l.e ranndi ar merc'hed yaouank -- a zo ur savadur en Akropol Aten.
# Parthenios

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Parthenios (e henc'hresianeg : Παρθένιος), Parthenius e latin, a oa anv meur a zen.

## Tud
### Relijionoù
#### Pennilizoù reizhkredennek

* Konstantinopolis (XVIIvet)
** Parthenios Iañ Konstantinopolis
** Parthenios II Konstantinopolis
** Parthenios III Konstantinopolis
** Parthenios IV Konstantinopolis
* Jeruzalem XVIII$^{vet}$ kantved
** Parthenios Iañ Jeruzalem
* Aleksandria (XVII$^{vet}$ - XX$^{vet}$ kantved)
** Parthenios Iañ Aleksandria
** Parthenios II Aleksandria
** Parthenios III Aleksandria

### Tud all

* Parthenios Nikaia, skrivagner

## Douaroniezh

* Menez Parthenion, e Gres e Peloponnesos
* Monti del Partenio, en Italia
# Patrokles

Patrokles (e henc'hresianeg Πάτροκλος / Pátroklos, pe Πατροκλῆς / Patroklễs, da lavaret eo « klod (κλέϝος) an tad (πατήρ) »), mab Menoitios a oa unan eus brezelourien Hellaz a gemeras perzh e brezel Troia a zo kontet en Ilias dreist-holl.
E vignon gwellañ e oa e genderv, Ac'hilleüs, yaouankoc'h un tamm, ha gantañ eo ez eas d'ar brezel ; hervez lod all e oa e gariad.

## A-raok ar brezel

Pa oa c'hoazh ur bugel anezhañ e lazhas e vignon, Kleitonymos, e-pad un tabut. Mont a reas e dad en harlu gantañ evit tec'hout rak veñjañs kerent Kleitonymos. Peleüs Fthia, ur c'har dezho, a roas bod dezhe. Eno e tegouezhas Patrokles gant mab Peleüs, Ac'hilleüs, evit ar wezh kentañ. Kaset e voe ar baotred da C'hiron, roue fur an dud-varc'h, da vezañ maget ha desavet gantañ.

## Ar brezel

Dont a reas Nestor da lez Peleüs da duta, da gaout brezelourien evit ober brezel da Droia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ Kendirvi e oant dre an nimfenn Aigina
# Pasifae

       Evit loarenn Yaou, gwelet Pasiphae.
Pasifae (Πασιφάη, Pasipháê e henc'hresianeg), a oa merc'h da Helios ha gwreg Minos, roue Kreta. Mamm Ariadne e oa ivez met anavezet eo dreist-holl evit bezañ ganet ar Minotauros.

## Ar vojenn

Ganti e voe ganet meur a hini eus bugale Minos, Ariadne peurgetket, Deukalion, Glaokos, Androgeos, Katreos, Akakallis, Ksenodike ha Faidra. Aet skuizh gant riskladennoù he gwaz gant maouezed all e taolas ur strobinell outañ, kondaonet e oa da strinkañ loened binimus pa gouske gant maouezed all, ha d'o lazhañ e-giz-se.
Goulennet en doa Minos, pried Pasifae, digant Poseidon reiñ dezhañ ur sin e oa da vezañ roue e-lec'h e vreur. Kaset en doa an doue un tarv gwenn burzhudus hag a oa deuet er-maez eus ar mor. Met ar roue a viras an tarv e-lec'h aberzhiñ anezhañ ur wezh choazet da roue, evel m'en doa prometet. Evit en em veñjiñ e silas Poseidon ur c'hoant direizh evit al loen e spered ar rouanez Pasifae.
Ha hi ha klask an doare d'en em barañ gant an tarv. Dont a reas a-benn gant skoazell Dedalos. Hemañ a savas ur vuoc'h faos eviti gant ur stern koad goloet gant ur c'hroc'hen buoc'h. Goullo e oa ar vuoc'h faos ha Pasifae a guzhas e-barzh. Lakaet e voe en ur prad ma veze tarv Kreta o peuriñ ha hemañ a c'holoas ar rouanez kuzhet dindan ar c'hroc'hen.
Genel a reas an euzhvil Asterion, ar Minotauros, dezhañ penn un tarv ha korf un den. Minos a lakaas sevel ar Milendall ha bac'hañ ennañ an euzhvil a oa bet ganet gant ar rouanez. Hervez ur vrud ha ne oa ket gwall ledet, hag a zo danevellet gant Diodoros Sikilia koulskoude, e vije bet skoazellet Daidalos hag e vab Ikaros gant Pasifae da guitaat an enezenn war vourzh ur vag abalamour da dec'hout rak fulor Minos.
Hervez Caius Julius Hyginus (XL) ez eo an doueez Afrodite a vije bet annoazet gant ar roue. En Eneis (VI, 447), e lavar ar barzh Vergilius edo-hi e « parkeier an daeroù » pa ziskennas Aeneus en ifernioù.

## Hengounioù all

Diskouezet eo bet evel ur boud divarvel gant Antoninus Liberalis pe evel ur strobinellerez (hervez Apollodoros da skouer, ar pezh a dosta anezhi diouzh he c'hoar Kirke). ouzhpenn, un arroudenn eus Pausanias (III, 26, 1) a ziskouez e oa liammet gant Selene hag azeulet e santual Talame e Sparta.

## Pasifae en arzoù

* Pasiphaé zo anv ur pezh-c'hoari gallek gant Henry de Montherlant, embannet e 1949.

## Mammennoù

* Antoninus Liberalis, Métamorphoses (LXI).
* Apollodoros, Bibliotheke lenn enlinenn(III, 1, 2 ; III, 15, 1).
* Bakilides (fr. 26).
* Cicero, De natura Deorum ("Diwar-benn natur an doueed") lenn enlinenn(III, 19).
* Diodoros Sikilia, Bibliotheca historica ("Levraoueg istorel") lenn enlinenn(IV, 13, 4 ; IV, 60, 4 ; IV, 77, 1).
* Caius Julius Hyginus, Fabulae ("Fablennoù") lenn enlinenn (XXX ; XL).
* Ovidius, Metamorphoses lenn enlinenn(VIII, 130 et suiv. ; IX, 735 et suiv.).
* ¨Paosanias ar Beajour, Ἑλλάδος Περιήγησις ("Deskrivadur Bro-C'hres") lenn enlinenn (III, 26, 1).
* Sextus Propertius, Elegiae (Klemmgannoù) enlinenn(II, 32 ; III, 19 ; IV, 7).
* Publius Vergilius Maro , Aeneis.

## Notennoù

* ↑ pseudo-Apollodoros (III, 1, 2)
* ↑ lenn enlinenn (VI, 24-27 ha 447)
# Pelops

Pelops (Πέλοψ e henc'hresianeg, eus pelios: teñval; hag ops: dremm, lagad) a oa mab da d-Tantalos, ur mab da Zeus ha Dione, ha da Euryanassa (pe da Zione, hervez ar skridoù kozh). Roue e oa e Pisa, e Peloponnesos.

## Mojenn

Hervez Ovidius e oa bet lazhet en-bugelig gant e duad, ha servijet da zebriñ d'an doueed e-kerzh ur banvez evit amprouiñ o hollouiziegezh. Kompren a reas an doueed ar gwidre, roet e voe buhez da Belops en-dro, ha lakaet ur skoaz olifant dezhañ e-lec'h an hini a oa bet debret gant Demeter, an hini nemetañ n'en doa ket anavezet peseurt boued e oa o tebriñ. Hervez ar vojenn e chomas e ziskennidi gant ur merk gwenn ouzh o skoaz.
Eromenos (pe serc'heg) e voe d'an doue Poseidon. Tad e oa da C'hrysippos, Thyestes hag Atreüs.
Enoret e oa en Olympia, ha warnañ eo diazezet mojenn krouidigezh ar C'hoarioù olimpek e Peloponnesos, bro Pelops, da lavarout eo eztaoladenn bouezusañ unvaniezh an Hellened, tud Hellaz.
# Penelope

    Evit implijoù all, gwelet Penelope (disheñvelout).
Penelope (Πηνελόπη e henc'hresianeg) eo anv gwreg Odysseüs ha mamm Telemac'hos (Τηλέμαχος) en Odysseia Homeros. Deuet eo da vout pimpatrom ar wreg feal, abalamour m'he deus gortozet e-pad ugent vloaz distro he gwaz brezelour ha nac'het addimeziñ er c'heid amzer-se.

## An anv

Dont a ra an anv Penelope eus πηνέλοψ, "pênélops", hag a zo un houad pe ur waz ouez. Diwar gement-se eo aet lod betek faltaziañ, hep prouenn avat, e c'halle bout un doueez kozh bennak e stumm un evn.

## Penelope Odysseia

Merc'h e oa da Ikarios ha d'e wreg Periboia. Dimezet e oa da Odysseüs, roue Itaka, hag ur mab o devoa, Telemac'hos, ganet tre a-raok ma voe galvet Odysseüs da vont da vrezel Troia. Ugent vloaz e chomas da c'hortoz distro he fried, a oa bet dek vloaz er brezel ha dek vloaz o tont en-dro. E-keit-se he devoa ranket nac'hañ goulennoù meur a briñs evel Agelaos, Amfinomos, Ktessippos, Demoptolemos, Elatos, Euryades, Eurimac'hos, Iros ha Peisandros, hag en o fenn Antinoos, e-pad pevar bloaz goude kouezhet kêr Droia. Pa zistroas Odysseüs, gwisket evel ur c'hlasker-bara kozh, e welas e oa chomet feal e bried. Ijinañ a reas Penelope gwidreoù evit daleañ atav, hag unan anezho e oa lavarout gwiadiñ liñsel obidoù he zad-kaer Laertes ha bezañ prest da zibab ur pried nevez pa vije echu he labour. Bemnoz, e-pad tri bloaz, he devoa dispennet tammoù eus he gwiad ken an deiz ma komprenas he mitizhien he gwidre ha m'he diskuilhjont d'he lesaerien.
* Gwelout ar pennad lesaerien Penelope.

## Levrlennadur

* del Giorgio, J.F. The Oldest Europeans A.J.Place (2006).
* Finley, M.I. The World of Odysseus, London. Pelican Books (1962)
* Homer, Odyssey
* Seth L. Schein, ed., Reading the Odyssey: Selected Interpretive Essays, Princeton University Press, 1996, 0-691-04440-6
* The Penelopiad gant Margaret Atwood.

## Liammoù diavaez

* (en) The Odyssey
* Penelope o tispenn he gwiad - ul livadur gant Joseph Wright of Derby (Getty Museum)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Persia

Persia (ἡ Περσίς hê Persis’ e henc'hresianeg) eo an anv deuet diwar yezh tud Hellaz kozh, en Henamzer eta, hag a veze graet ganto eus an douaroù gouarnet gant rouaned ac'hamenid.
Anv kozh Iran eo ivez.
Gant ar rouaned Darius Iañ ha Kserkses Iañ e voe kresket ar vro betek dont da vezañ ar vro vrasañ anavezet biskoazh en amzer-se.

## Istor

* Xvet kantved kent JK : poblet eo ar gompezenn iranat gant an Arianed en hanternoz hag er Fars, gant ar Veded er c'hornôg.
* war-dro -750 : savet eo rouantelezh ar Veded gant Déjocès, hag Ecbatane eo ar gêrbenn anezhi.
* -612 : kemeret Ninive gant ar Veded, ma kouezh an impalaeriezh asirian .
* -552 : Deuet eo Pers da vout ur rouantelezh dizalc'h dindan ar roue Cyrus II.
* -550 : Cyrus II a zistruj Impalaeriezh ar Veded hag a sav an impalaeriezh pers : en em astenn a raio-hi eus Mor Egea betek an Indez, eus Egipt da Afganistan. Ganedigezh Darius Iañ , roue Pers, † 486 kent JK.
* -522 : Goude marv Cambyse, e kemeras Gaumata ar galloud oc'h ober an neuz da vezañ ar roue chomet bev ; lazhet e voe gant jeneraled kaset gant Darius a zeuas da vout roue evel Darius Iañ, roue Pers betek 486 kent JK.
* -518 : Emeur o sevel Hent ar roue a-hed 2 683 km a-dreuz an impalaeriezh pers.
* -490 : faezhet eo bet Persed ar roue Darius gant ar C'hresianed unanet en emgann Marathon ; honnezh eo heverkañ abadenn ar c'hentañ brezel medek.
* -486 : marvet eo Darius Iañ, roue Pers. Ar roue Kserkses Iañ a reno betek - 465.
* -482 : Evit mougañ un emsavadeg enep ar galloud pers e Babilon e voe lakaet distruj temploù kêr gant Kserkses.

## Notennoù

* ↑ Ar vro anvet Pars, Pārsa- en henberseg, Pārs en krennberseg, zo ur vroig en-dro da Bersepolis.
# Phalange

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Phalange zo ur ger gallek, a orin gresianek, hag anv meur a dra.

## Gerdarzh

Diwar ar ger φάλαγξ / phálanx, e henc'hresianeg, a zo falanks , e brezhoneg.

## Istor

* anv gallek roet da meur a arme abaoe an Henamzer, da veur a strollad politikel er broioù spagnolek ivez, falanks e brezhoneg,
* La Phalange', anv roet d'an dud o chom en ur falanksti en XIXvet kantved.
* La Phalange, kelaouenn
* Ar Phalange française, strollad politikel gall savet en 1955 gant Charles Luca niz da bried Marcel Déat, divodet e 1958 gant gouarnamant Pflimlin.

## Korfadurezh

* anv roet da eskern an dorn hag an troad, a zo oeñs e brezhoneg

## Oberennoù

* Les Phalanges de l'Ordre noir, istor treset gant Pierre Christin hag Enki Bilal.

## Kleub

* An Union Jeanne d'Arc Phalange Quimper, kleub e Kemper.
# Ninive

Ninive (Ninu(w)a en akkadeg; ܢܸܢܘܵܐ Nīnwē e sirieg klasel ; נינוה Nīnewē en hebraeg ; Νινευή Nineuē e henc'hresianeg ; Nineve e latin; نينوى Naynuwa en arabeg) a oa ur gêr en Asiria en Henamzer. Kêr-benn rouantelezh hag impalaeriezh Asiria e voe. Edo war lez reter ar stêr Tigris, e-kichen al lec’h m’emañ bremañ Mosoul, en Irak.
Unan eus koshañ kêrioù Mezopotamia eo Ninive. Ur c’hroashent a bouez e oa, war ribl an Tigris hag e-kreiz an hentoù a gase eus ar Mor Kreizdouar da Bersia ha, pelloc’h, da Veurvor Indez. Roudoù eus annez tud a gaver eno abaoe ar VIvet milved kent JK. Tamm-ha-tamm e teuas Ninive da vezañ unan eus brasañ kêrioù an tolead. Kreskiñ a reas kalz e deroù ar VIIvet kantved kent JK, pa oa kêr-benn Impalaeriezh Asiria. Ledet eo rivinoù ar gêr-benn-se war ur gorread 730 hektar ha kelc’hiet int gant aspadennoù mogerioù-kreñv savet gant brikennoù pri, 12 km o hed. Furchardegoù a-leizh zo bet graet eno abaoe kreiz an XIX$^{vet}$ kantved ha drezo o deus dastumet an henoniourien gouiziegezh war impalaeriezh Asiria ha war sevenadur Mezopotamia dre vras : e palezioù Ninive ez eus bet kavet e-leizh a dablezennoù pri gant skridoù er skritur gennheñvel da skouer.
# Ptolemaios (somatofilak)

Ptolemaios (Πτολεμαῖος e henc'hresianeg) a oa unan eus ofiserien ar roue Alesant Veur, anvet Somatofilaked, hag a oa karget da ziwall ar roue.
Lazhet e voe e-pad seziz Halikarnassos, e -334.
# Pumayyaton

Pumayyaton, pe Pigmalion e henc'hresianeg, a oa roue Tir, e Fenikia, hervez mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa d'ar roue Belos. Breur e oa da rouanez Kartada, Didon, a garas an haroz Aeneas, a-raok n'eas da chom da Italia.

## Istor

Ur Pumayyaton (ha Pigmalion) istorel a renas e Tir eus -820 da -774 ha hennezh a oa mab d'ar roue Mattan Iañ (-829- -820 ). En e amzer eo e voe savet trevadennoù e Kition e Kiprenez, e Sardigna, ha moarvat e Kartada.
Anavezet eo gant un enskrivadur e maen-bez Nora, e Sardigna.
N'ouzer ket piv a renas war e lerc'h etre -774 ha -750, pa voe anvet Eshbaal II da roue.

## Notennoù

* ↑ http://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/CanaanTyre.htm
# Pyrra

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Pyrra (Πύρρα / Pýrrha, « an hini ruz » e henc'hresianeg) a oa anv :
* Pyrra (gwreg Deukalion) a vevas dreist d'al Liñvadeg Veur, e mojennoù kozh Hellaz;
* Pyrra, ur gêr en enez Lesbos.
# Rouantelezh Makedonia

Rouantelezh Makedonia (Μακεδονία "Makedonía" e henc'hresianeg) a oa ur stad en henamzer, e hanternoz Gres, m'emañ proviñs Makedonia hiziv dre vras. Er c'hornôg dezhi e oa Epeiros (Ήπειρος), en hanternoz Paionia, er reter Trakia, er c'hreisteiz Thessalia.

## Istor

Brudet eo rouantelezh Makedonia evel rouantelezh Fulup II hag e vab Aleksandr Veur, hag o diskennidi.

## Pennadoù kar

* Makedonia (proviñs roman), ur broviñs eus Impalaeriezh Roma.
# Skifos

Ur skifos (σκύφος / skúphos e henc'hresianeg) a oa ur c'hobed, ul lestr da evañ, ur 5 pe 15 cm uhelder dezhañ, didroad peurvuiañ.
Tri seurt a oa anezho:
* en doare korintat: troet ar bord war an diabarzh;
* en doare en doare attek A : dornioù a-blaen outañ dindan ar bord ;
* en doare attek B : un dorn a-blaen, unan all a-serzh, o-daou dindan ar bord ;
* ar skifos muzellek (pe kib-skifos) : dornioù kromm stag war-dro ar c'hreiz, troet ar bord war an diavaez.
Eus Korint e teuas ar skifos eta betek Aten ma plijas d'ar boderien.

## Levrlennadur

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Maxwell G. Kanowski, Containers of Classical Greece, University of Queensland Press, Saint Lucia, 1984.
* (en) Gisela M. A. Richter, Marjorie J. Milne, Shapes and Names of Athenian Vases, Metropolitan Museum of art, New York, 1935.

## Skeudennoù

* Skifos eus Atika gant tudennoù e ruz o tiskouez Gouel ar Bleunioù en Aten.
* Skifos, ur satir warnañ
* Skifos korintat
* En Hellaz kozh: un hetaira o troazhañ en ur skifos.
# Sodom ha Gomorra

Sodom ( سدو Sadūm en arabeg, סְדוֹם / Sədom en hebreeg, Σόδομα e henc'hresianeg) zo ur gêr a zo meneget hec'h anv er Bibl, e levr ar C'heneliezh, hag a voe distrujet, evel Gomorra, gant konnar Doue hag a dec'has anezhi Lot, niz Abraham, hag e ziv verc'h. Abalamour da bec'hedoù kêriz e voe pulluc'het Sodom, Gomorra, Admah, ha Zeboim gant soufr ha tan eus an Aotrou en neñvoù.
Stag eo anv Sodoma ouzh ar sodomiezh, gwelet evel oberoù reizhel ha n'int ket degemeret mat gant an holl, hag ouzh pec'hed ar c'hig gant ar relijion gristen.
Anvioù Sodom ha Gomorra zo bet implijet alies evel metaforennoù eus pec'hed ar c'hig ha kammoberoù reizhel e yezh ar relijion, ha dreist-holl er broioù saoznek. Adkemeret eo bet eno e yezh ar gwir evit komz eus revrfouzherezh ha loenfouzherezh.

## Ar sell kristen

Daou sell zo ouzh pec'hed Sodom.
* Hervez lod eo dleet distruj Sodom d'an nac'h reiñ herberc'h ouzh beajourien, aelez kaset gant Doue hervez ar Bibl.
* Hervez lod all eo abalamour d'ar sodomiezh.

## Lennegezh

* Ur ganaouenn c'hallek anvet Sodome, diwar-benn kêr Bariz, zo bet savet gant Glenmor.

## Pennadoù kar

* Gomorra
* Il Sodoma
* Sodom
* Sodomiezh
# Souda

ArSouda, pe Suda pe Suidas, (Σοῦδα / Soũda e henc'hresianeg, pe Σουίδας / Souídas) a zo ur c'heriaoueg holloueziadurel savet gant ur bodad lenneien eus Bizantion e dibenn an X$^{vet}$ kantved hag e penn-kentañ an XIvet.

## Liamm diavaez

Un embannadur eus ar Souda zo bet graet gant al lenneg danat Ada Adler (Leipzig, 1928-1938). Un doare anezhañ a gaver en linenn:
* (en) Ar Souda en linenn.
# Sthenelos (mab Perseüs)

Sthenelos (Σθένελος / Sthénelos e henc'hresianeg), a oa mab Perseüs hag Andromeda, ha breur Elektryon, e mojennoù Hellaz kozh.
Harluiñ a reas Amfitryon, a oa dousig e nizez Alkmene, eus Argolis, peogwir en doa lazhet e vreur Elektryon, ma voe roue e-unan e Mykenai ha Tiryns.
Pried e oa da Nikippe, ha tad da Eurystheüs, a zo brudet abalamour d'an trevelloù a roas da ober da vab Alkmene, e genderv Herakles.
Lazhet e voe gant Hyllos, unan eus an Heraklided.
# Stymfalos

Stymfalos (Στύμφαλος e henc'hresianeg) a oa mab da Elatos ha da Laodike, a oa merc'h da Kinyras, roue Kiprenez. Roue e oa en Arkadia, ha ren a reas war kêr Stymfalos ha lenn Stymfalia, ma voe lazhet an evned debrerien-tud gant Herakles.
Ur verc'h en doe, Parthenope, a embaras gant an haroz Herakles hag he doe ur mab digantañ, a voe anvet Everes.
Hervez ur vojenn arall e oa tad d'ar Stimfalezed a voe lazhet gwitibunan gant Herakles.
Eñ bepred a voe lazhet gant Pelops, mab da d-Tantalos, roue Frygia, a felle dezhañ aloubiñ Peloponnesos. Pedet e voe gant Pelops d'ur banvez, hag an treitour a zispennas e gorf hag a daolas an izili a-skign hag a-stlabez.

## Stymfalos, mab da Lykaon

Un den all a voe anvet Stymfalos, ur mab da Lykaon, roue Arkadia, a voe troet e bleiz gant Zeus evel kastiz rak aberzhiñ tud a rae.
# Sybaris

Sybaris (Σύβαρις e henc'hresianeg) pe Sibaris (Sibari en italianeg hiriv) a oa ur gêr eus Magna Graecia, pe Hellaz Veur, en Italia, e kornôg pellañ Pleg-mor Taranto, a zo hiziv e proviñs Cosenza.

## Istor

En tolead e oa pobl an Enotri, a vleunias o sevenadur en Oadvezh an Houarn, ha goude-se skubet kuit gant trevadennerien deuet eus Ac'haia war-dro 730-720 kent JK a reas o sklaved eus an Enotri hag a savas Sibaris. Di e teue marc'hadourezh eus Anatolia, eus Miletos dreist-holl.
Er VIvet kantved kent JK e oa deuet Sibaris da vezañ ken pinvidik ma veze graet Sibarited eus an dud troet gant ar plijadurezhioù.
Brezel a voe etre Sibaris ha kêrioù amezek unanet, Crotone, Siris ha Metaponto, ha kollet emgann Nika e 510 kent JK. Distrujet e voe kêr goude ar brezel, ha goloet gant doureier ar stêr Crathis (a zo Crati hiriv).

## Lennegezh

Ur gontadenn c'hallek zo bet savet gant Charles Maurras diwar-benn dismantridigezh kêr Sybaris.

## Notennoù

* ↑ Le Jour des Grâces, gant Maurras
# Tantalos (mab Thyestes)

Tantalos (Τάνταλος / Tántalos e henc'hresianeg) a oa mab da d-Thyestes hag Aerope, intañvez e eontr Atreüs. Tad e dad-kozh Pelops e oa Tantalos, mab da Zeus.
Pried kentañ Klytaimnestra e oa, met lazhet e voe gant e genderv Agamemnon, war un dro gant o bugel, hag egile a zimezas d'an intañvez.

## Levrlennadur

* Apollodoros, Epinom (II, 15).
# Taranis

Taranis e oa unan eus doueoù pennañ ar Gelted. Mestr an oabl hag ar c'hurun e oa, hag ar ger taran a dalv kement ha kurun. Diskouezet e vez alies gant luc'hed hag ur rod.
Braouac'hus hag uhelek eo. Ober a ra Taranis aon gant e daranoù hag e luc'hed spontus. Hep ger ebet ez atahin drastoù gant ar foeltr hag al liñvadegoù, met, er memes amzer, e tegas ar glav mat a vag an douar hag a laka an eostoù da ziwan. Taranis a vez skeudennet evel un den kreñv, barvek hag o terc'hel ur rod vras (gwelet Chaodouron Gundestrup, Bro-Danmark).
Aroueziañ rod an amzer a ra moarvat, hag an amzer o tremen. Gwelet e vez war ur marc'h, o c'haoliata ur ramz gant ul lost naer evit reiñ da c'houzout e vestroni. Kar e seblant bezañ dre-se da Yaou a oa trec'h war ar ramzed. C'hoant en deveze Taranis e vije aberzhet tud : serriñ a raed aberzhed e-barzh kaouedoù koad ha lakaat a raed tan enno, pe e kinniged pennoù troc'het dezhañ. Kavet e vez tresoù eus e azeuladur e Galia, Alamagn, Hungaria, er Balkanoù hag e Breizh-Veur.

## E skeudennoù

Testeniet eo e veze kehelet en Arvorig: e Breizh e veze enoret war Menez-Dol, a oa anvet Lechteren hervez un dornskid kozh.
Lidet e veze ivez en Enez Vreizh, Renania, Dalmatia, Provañs hag Aovergn, hag ivez Hungaria. A-raok an aloubadeg roman e oa krog tud Galia, levezonet ma oant gant o amezeien moarvat, da skeudenniñ o doueed: delwennoù hag aoterioù a voe savet, ha pouezusoc'h e teuas al lec'hioù kehelañ da vezañ.
Seizh aoter zo bet kavet en Europa hag a oa gouestlet d'an doue Taranis, hag an holl a oa warne enskrivadurioù e henc'hresianeg pe latin. menegiñ a ranker kaoter Gundestrup (200 pe 100 kent JK), kavet e Danmark, ma weler skeudenn Taranis.
Peurvuiañ e veze gwelet evel un den en e vent, barvek ha korfek.