OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 9 Genver

← Genver → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1924 : barr-reverzhi e Breizh.
* 1992 : embannet eo Republik Bosnia ha Herzegovina.
* 2005 : sinet un Emglev-peoc'h e Nairobi (Kenya) etre gouarnamant Soudan hag emsavidi Soudan ar Su. 2 vilion a dud a oa bet lazhet er brezel-se abaoe 1983.

## Ganedigezhioù

* 1554 : Gregor XV, 234vet Pab an Iliz katolik roman (1621-1623).
* 1590 : Simon Vouet, livour barok c'hall.
* 1863 : Arturo Reggio, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1890 : Karel Čapek, skrivagner tchekek.
* 1908 : Simone de Beauvoir, skrivagnerez c'hall.
* 1913 : Richard Nixon, 37vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika (1969-1974).
* 1922 : Ahmed Sékou Touré, kentañ prezidant Republik Ginea (1958-1984).
* 1941 : Joan Baez, kanerez-sonaozerez sonerezh folk stadunanat.
* 1944 : Jimmy Page, saver kanaouennoù ha soner gitar saoz, unan eus pevar c'hrouer ar strollad Led Zeppelin.
* 1982 : Catherine, Priñsez Kembre.
| Gregor XV. | Richard Nixon. | Joan Baez e 1963. |

## Marvioù

* 1514 : Anna Vreizh, dugez Breizh, ha rouanez Bro-C'hall (1491-1498) ha (1499-1514).
* 1873 : Napoleon III, impalaer ar C'hallaoued.
* 1878 : Vittorio Emanuele II, roue Piemonte ha Sardigna, roue Italia.
* 1884 : Daniel Harrwitz, mestrc'hoarier echedoù alaman.
* 1905 : Louise Michel, anveliourez c'hall.
* 1918 : Charles-Émile Reynaud, filmaozer gall, a reas an tresadennoù-bev kentañ.
* 1923 : Katherine Mansfield, skrivagnerez eus Zeland Nevez.
* 1952 : Pier Laorañs, barzh brezhonek.
* 1966 : Ladislav Prokeš, mestrc'hoarier ha saver kudennoù echedoù tchek.
* 1975 : Pierre Fresnay, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.
* 2009 : T. Llew Jones, skrivagner kembraek.
* 2012 : Christian-Joseph Guyonvarc'h, kelenner skol-veur ha keltiegour.
* 2019 : Patrick Malrieu, krouer ha prezidant kentañ Dastum.
| Napoleon III e 1863 | Louise Michel |

## Lidoù
### Deiziadur henroman

* V ante idus Januarias / Agonalia - Agonales = V$^{vet}$ deiz kent idus miz Genver. Arberzh un tourz da Janus (cf Ovidius; Varron).

### Deiziadur kristen

* Quinto Idus Januarii
* Antiochiae : Juliana, merzherez, dindan Diokletian ha Maksimian
* Smyrnae : Vitalus, Revocatus, Fortunatus, merzherien
* Afrika : Epictetus, Jucundus, Secundus, Vutalis, Felix, merzherien
* Mauritania Caesarensis : Marciana, gwerc'hez ha merzherez
* Sebaste, e Armenia : Pêr, eskob
* Ancona, Italia : Marcellinus, eskob
* sant Adrian

#### E Breizh

* Ar Seizh Sant,
* Faelan, abostolour Skos.
# Adélaïde Labille-Guiard

Adélaïde Labille-Guiard (1749–1803) a oa ul livourez c'hall.

## Poltredaoueg

* Poltred Charles Amédée Philippe van Loo (1785)
* Poltred Madame Adélaïde (1787)
* Poltred ar Gontez Charlotte Elisabeth de Selve (1736-1794) o seniñ (1787)
* Poltred he fried, François-André Vincent (1795)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Andreas Hofer

Andreas Hofer (22 a viz Du 1767 - 20 a viz C'hwevrer 1810) a oa ur brogarour eus Tirol. Hag eñ o terc'hel ostaleri, e lakas tud menezioù Tirol d'en em sevel a-enep an diktatour gall Napoleone Buonaparte. Deuet eo da vout skeudenn ar vroadelouriezh tirolat.
Ganet e oa e 1767 e St. Leonhard in Passeiertal, San Leonardo in Passiria en italianeg, e Su Tirol.
Dimeziñ a eure gant Anna Ladurner, hag e 1791 e voe dilennet da gannad e Landtag Tirol.

## Arouez an dizalc'hted

En 1823 e voe degaset relegoù Hofer eus Mantova da Innsbruck. En 1834 e voe lakaet ur monumant marmor war e vez.

## Skeudennoù

| Distro emgannerien 1809 (Franz Defregger (1879) Alte Nationalgalerie, Berlin | Delwenn Andreas Hofer en Innsbruck |
# Aod Euskal Herria

Aod Euskal Herria, pe Euskal Kostaldea en euskareg, eo an aod etre Angelu en Iparralde (Bro-C'hall) ha Muskiz er c'hornôg da Vilbo, e Bizkaia, a-hed ar Mor Kantabrek.

## Skeudennoù

* Las Arenas e Getxo
* Ar beg-douar Ogoño
* Entre Deba ha Zumaia
* Bae ha traezheg Kontxa, e Donostia.
* Traezheg Hendaia.
* Ur mor a hañvourien e Biarritz dirak ar c'hazino.
# Aodai

Un áo dài (vietnameg: (norzh), (su))zo un doneg seiz gwisket gant ar merc'hed e Viêt Nam.

## Skeudennoù

* Priñsez en ao dai
* Hanoi 1950
* En Hanoi
* Gwerc'hez Vari en aodai, iliz-veur Phát Diệm
* Studierez
* Aodai a vremañ
# Vanga curvirostris

Vanga curvirostris :
| Vanga curvirostris. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Vangidae |
| Genad : | Vanga |
| Anv skiantel ||
| Vanga Vieillot, 1816 ||
| Anv skiantel ||
| Vanga curvirostris (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Vanga curvirostris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Vangidae.
Anvet e voe Lanius curvirostris (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar spesad nemetañ er genad Vanga (an hini skouer e-keñver ar c'herentiad Vangidae) an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned bras ha mellkeineged bihan ivez (laboused bihan, raned ha vioù labous en o zouez).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Madagaskar :
* Vanga curvirostris cetera, e kreisteiz an enezenn,
* V. c. curvirostris, e kornôg, hanternoz ha reter an enezenn.

## Liammoù diavaez

* (en) Vanga curvirostris el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Vanga curvirostris e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Vanga curvirostris el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) IOC World Bird List diwar-benn Vanga curvirostris.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Arestorides

Arestorides :
| Arestorides argus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Arestorides |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Arestorides a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS ).

## Taksonomiezh

Ar genad Arestorides a zo bet diskrivet gant Iredale e 1930.

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad a zo bet renket er genad-mañ :
* Spesad Arestorides argus (Linneaus, 1758) a vez kavet er meurvor Habask hag er meurvor Indez.
Ar spesad-se a zo bet renket a-raok er genad Talparia.

## Skeudennoù

* Arestorides argus Diaz ha kein.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ lec'hienn WORMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 10 a viz Gouere 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=527785, (en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Arthur

Arthur zo un anv-badez kembraek, a glot gant Arzhur e brezhoneg, hag a gaver e saozneg, galleg, daneg, nederlandeg, roumaneg ha portugaleg Brazil

## Yezhoù all

* Arturus hag Artorius e latin
* Arturo, e spagnoleg hag italianeg
* Artur e svedeg, poloneg, turkeg, galizeg, kroateg, sloveneg
* アーサー (Āsā) e japaneg (e katakana)
* Arzhur e brezhoneg.

## Tud brudet
### Roueed ha priñsed

Gwelout Arzhur.

### XVIII$^{vet}$ kantved

* Arthur Guinness (1725–1803), breser hag embreger iwerzhonat

### XIX$^{vet}$ kantved
#### Alamagn

* Arthur Schopenhauer (1788–1860), prederour alaman

#### Breizh

* Arthur de La Borderie (1827-1901), istorour

#### Bro-C'hall

* Arthur de Gobineau (1816-1882), diplomat, skrivagner ha politikour
* Arthur Rimbaud (1854-1891), barzh

#### Bro-Saoz

* Arthur Wellesley, dug Wellington (1769-1852), e penn an arme saoz en emgann Waterloo
* Arthur Hughes (1832-1915), livour

#### Bro-Skos

* Arthur Hay (1824-1878), evnoniour

### XX$^{vet}$ kantved
#### Aostria

* Arthur Schnitzler, skrivagner ha medisin

#### Brazil

* Arthur Antunes Coimbra (g. e 1953), melldroader
* Arthur (1996-), melldroader

#### Breizh

* Arthur de Salins (1857-1936), jeneral ha penn-skout
* Arthur Bernède (1871-1937), romantour poblek ha senarioour, ber ijinet gantañ Judex ha Belphégor
* Arthur Dallidet (1906-1942), politikour ha rezistant

#### Bro-Saoz

* Arthur C. Clarke, skrivagner skiant-faltazi
* Arthur Koestler, saoznekadur Artúr Kösztler (1905-1983), skrivagner hungarat broadet breizhveuriat

#### Bro-Skos

* Arthur Balfour (1848–1930), kentañ ministr Breizh-Veur
* Arthur Conan Doyle (1859–1930), skrivagner

#### Stadoù-Unanet

* Arthur Miller, dramaour ha skridarnodour
* Arthur Rubinstein, pianoour polonat broadet stadunanat
* Art Garfunkel (g. e 1941), kaner
* Arthur Ashe (1943-1993), c'hoarier tennis
* Arthur Harpo Marx (1888–1964), komedian

#### Suis

* Arthur Honegger (1892-1955), sonaozer

## Lec'hanvadurezh
### Kanada

* Arthur (Manitoba), ur bastell-vouezhiañ e Manitoba
* Arthur (Ontario)

### Stadoù-Unanet

* Arthur (Illinois)
* Arthur (Iowa)
* Arthur (Nebraska)
* Arthur (Dakota an Norzh)
* Port Arthur (Teksas)

## A bep seurt

* (2597) Arthur, un asteroidenn

## Pennadoù kar

* McArthur
* MacArthur
# Asied

Un asied zo ul lestr kelc'hiek, damgleuz hogen plaen a-walc'h, e pri poazhet peurvuiañ, ma vez lakaet boued da un den da zebriñ.
Donik e vez an asied da lakaat soubenn, hogen tud zo a gav gwell ober gant ur volenn.
Graet e veze asiedoù koad ha loaioù koad gwechall. Hiziv e vez graet asiedoù e plastig, e kartoñs.
Eus un asied e vez debret gant ul loa pe ur fourchetez.

## Torriñ asiedoù

Hervez ur c'hliched kevredigezhel e plij d'ar gwragez terriñ asiedoù pa fuloront war-lerc'h o gwaz. Met ur c'hiz ivez eo an terriñ asiedoù e broioù zo: Gres, Filipinez.

## Levrlennadur

* Michèle Barrière, « L'assiette », Historia,‎ novembre 2011, p. 8 (ISSN 0750-0475)

## Asiedoù a bep bro

* Asied etrusk, IVvet kantved kent JK.
* Asied gresian. Enez Rodos.
* Asied roman e gwer, IIIde kantved.
* Sonerien war un asied sasanid, VIIvet kantved
* Falc'huner war varc'h, war un asied eus Iran, XIIIvet kantved.
* Asied buwayhid
* Asied japanat, marevezh meiji.
* Asied alaman, gant iliz-veur Magdeburg. 1844

## Livadurioù

* widths="85px"
* Munud eus Schlafender Savoyardenknabe (1869).Wilhelm Maria Hubertus Leibl. Mirdi ar Peniti.
* Aval war un asied (1881). Edouard Manet.
* Mädchen mit Teller (Plac'hig gant un asied) (1904), gant Carl von Bergen.
* Asied (1948), eoullivadur gant Israel Hershberg.

## Liammoù diavaez

* "Kefi - The Spirit of Greece," about.com.
* "Having a Smashing Time in Greece. Why do Greeks break plates?," about.com.
* "Breaking Plates in Greek Tavernas," greecetravel.com
# Askorn morzhed

Askorn morzhed pe morzhedaskorn a reer eus askorn ar vorzhed.
Hirañ askorn korf mab-den eo. Liammet eo gant al lestr ha gant ar glin.
E-giz evit razh an eskern hir ez eus daou benn dezhañ. Staget eo a-veskell etre al lestr hag ar glin evit lakaat an treid da vout sonn e-keñver ar c’hreiz kerc'hell. Un toullad kigennoù zo stag outañ : kigenn bevarfennek ar vorzhed, kigenn garrezek ar vorzhed, kigenn nesaer bras, kigenn daoubennek ar vorzhed, kigenn vrasañ ar peñs, a-douez re arall.
| An daou askorn morzhed | Daou benn an eskern morzhed, stag ouzh al lestr hag an daoulin | Hirañ askorn korf mab-den |
# Aurora (Colorado)

Aurora zo ur gêr lec'hiet e kreiz Colorado er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 325 078 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Aurora en ur mod ofisiel e 1891.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Costa Rica | Jaco |
| Korea ar Su | Seongnam |
| Polonia | Zielona Góra |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Austin (Texas)

Austin eo kêr-benn stad Texas e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 790 390 a annezidi o chom enni.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr | |
| Aostralia | Adelaide | 1983 |
| Bro-C'hall | Añje | 2011 |
| Alamagn | Koblenz | 1991 |
| Perou | Lima | 1981 |
| Lesotho | Maseru | 1978 |
| Japan | Ōita | 1990 |
| Mec'hiko | Saltillo | 1968 |
| Nigeria | Orlu | 2000 |
| Republik Korea | Gwangmyeong | 2001 |
| Sina | Xishuangbanna | 1997 |
| Turkia | Antalya | 2009 |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Austrasiatica hirasei

Austrasiatica hirasei :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Austrasiatica |
| Anv skiantel ||
| Austrasiatica hirasei (Roberts,1913) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Austrasiatica hirasei a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Austrasiatica e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral a vev er Meurvor Habask etre Japan, Filipinez ha Norzh Aostralia en dour don an hini eo.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Roberts e 1913 dindan an anv genad Nesiocypraea. An anv hirasei a zo bet roet en honor da Y. Hirase marvet e 1925.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Austrasiatica hirasei o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
* Cypraea hirasei (Roberts, 1913) hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* Nesiocypraea hirasei (Roberts, 1913) anv an diskrivadenn hag anv aet da get.

## Bevoniezh

Kregin brav ha ral eo an Austrasiatica hirasei. Kavet e vezont er mor don etre 60 m ha 500 m donder tapet gant dragourioù ha nebeut splujerien.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 38 mm ha 54 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 29 mm gour pe ramz, betek 66 mm.

## Gwelout ivez

Austrasiatica deforgesi, Austrasiatica alexhuberti, Austrasiatica langfordi, Austrasiatica sakuraii spesadoù all ar genad. Erronea hungerfordi, ur spesad gant tresadennoù tost.

## Kartenn al lec'hioù bevañ

Lec'h bevañ ar spesad a zo eus Japan betek Filipinez ha Queensland en Aostralia..

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 17 a viz Eost 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=530896(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Austrasiatica langfordi

Austrasiatica langfordi :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Austrasiatica |
| Anv skiantel ||
| Austrasiatica langfordi (Kuroda, 1938) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Austrasiatica langfordi a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Austrasiatica e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral pe ral-tre a vev er meurvor Habask en dour don an hini eo.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Kuroda e 1938 dindan an anv genad Nesiocypraea. An anv langfordi a zo bet roet en honor da Daniel B. Langford eus Yokohama..
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Austrasiatica langfordi o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
* Cypraea langfordi (Kuroda, 1938) hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.

## Isspesadoù

3 isspesad a zo bet diskrivet :
* isspesad : Austrasiatica langfordi cavatoensis (Lorenz, 2002)
* isspesad : Austrasiatica langfordi langfordi (Kuroda, 1938) eus Japan betek Indonezia ha Melanezia.
* isspesad : Austrasiatica langfordi moretonensis (Schilder, 1965) eus Norzh Aostralia ha Kaledonia-Nevez.

## Bevoniezh

Kregin brav ha ral pe ral-tre eo an Austrasiatica langfordi . Kavet e vezont er mor don etre 50 m ha 250 m donder draget gant bagoù.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin bras-se a zo etre 50 mm ha 62 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 40 mm gour pe ramz, betek 78 mm.

## Gwelout ivez

Austrasiatica deforgesi, Austrasiatica hirasei, Austrasiatica alexhuberti, Austrasiatica sakuraii spesadoù all ar genad, Schilderia achatidea spesad gant tresadennoù tost a-walc'h.

## Kartenn al lec'hioù bevañ

Lec'h bevañ ar spesad a zo e meurvor Habask etre Japan hag Indonezia o tremen dre Melanezia, Norzh Aostralia ha Kaledonia-Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 18 a viz Eost 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=530898(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Austrasiatica sakuraii

Austrasiatica sakuraii :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Austrasiatica |
| Anv skiantel ||
| Austrasiatica sakuraii (Habe,1970) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Austrasiatica sakuraii a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Austrasiatica e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral a vev er mor China e-kichen ar Filipinez en dour don an hini eo.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Habe e 1970 dindan an anv genad Schilderia. An anv sakuraii a zo bet roet en enor da Dr. Kin'ichi Sakurai, dastumer ha kreginoner a vro Japan.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Austrasiatica sakuraii o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
* Cypraea sakuraii (Habe, 1970) hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* Nesiocypraea sakuraii (Habe, 1970) anv aet da get
* Austrasiatica sakurai [sic] (Dre fazi)
* Nesiocypraea sakurai [sic] (Dre fazi)
* Schilderia sakuraii Habe, 1970 anv an diskrivadenn hag anv aet da get.

## Bevoniezh

Kregin brav ha ral eo an Austrasiatica sakuraii. Kavet e vezont er mor don etre 80 m ha 250 m donder tapet gant dragourioù ha nebeut splujerien.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 42 mm ha 50 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 34 mm gour pe ramz, betek 60 mm.

## Gwelout ivez

Austrasiatica deforgesi, Austrasiatica alexhuberti, Austrasiatica langfordi, Austrasiatica alexhuberti spesadoù all ar genad. Erronea hungerfordi, Schilderia achatidea spesadoù gant tresadennoù tost.

## Kartenn al lec'hioù bevañ

Lec'h bevañ ar spesad a zo er mor China hag er Filipinez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 18 a viz Eost 2014,http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=607415(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
* ↑ Meyer, C.P. (2004) Toward comprehensiveness: Increased molecular sampling within Cypraeidae and its phylogenetic implications. Malacologia 46(1): 127-156.page(s): 132 in WoRMS, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=607415
# Balum glas

Balum glas :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Kerentiad : | Balaenopteridae |
| Genad : | Balaenoptera |
| Anv skiantel ||
| Balaenoptera musculus Linneaus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar balum glas (Balaenoptera musculus) a zo ur morvil fanoliek. Al loen brasañ eo war an Douar, hag ivez, kement ha ma ouzer, ar brasañ loen bet biskoazh warnañ.

## Ment

Gallout a reont tapout 30 metrad a hed ha pouezañ war-dro 18 000 kg.

## Niver

Hervez un danevell graet e 2002 e vefe etre 5 000 ha 12 000 penn-balum dre ar bed, daoust ma seblant ar sifroù-se bezañ kresket un tamm abaoe ma'z eus bet graet enklaskoù spisoc'h. A-raok ar balumeta e soñjer e oa 240 000 e Meurvor Antarktika nemetken, e-lec'h ma oa bet tost diouennet (nebeutoc'h eget 1 % a vane).

## Notennoù

* ↑ (fr) COSEPAC
* ↑ (fr) COSEPAC

## Liammoù diavaez

* (fr) Publications du Gouvernement du Canada
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bae Douarnenez

Bae Douarnenez, pe Mor Douarnenez, zo ur bae e kornôg Breizh, digor war ar Meurvor Atlantel, hag a zo er c'hreisteiz da c'hourenez Kraozon hag en hanternoz d'ar C'hab. Bevennet eo gant Beg Penn ar Roz en hanternoz, ha Beg ar Vann er c'hreisteiz. Er gevred emañ kêr ha porzh Douarnenez.

## Istor
#### Henamzer

Da vare ar Romaned e oa ken puilh ar sardined ma oa deuet bae Douarnenez da vezañ pinvidik-mor.
Gant an tud diazezet en arvor adalek Beg Penn ar Roz betek Beg ar Raz, koulz hag e diabarzh ar Porzhe (etre Menez C'homm ha Menez Lokorn), e voe staliet meur a savadur evit tretiñ ar pesked (saliañ ha fardañ chaous garum).
Evit a sell ouzh an arvor atlantel ne vez ket kavet un obererezh ken pouezus-se nemet e Maroko, e Portugal hag e Spagn. Pelloc'h en douaroù e voe savet tiez niverus a vez kavet roudoù anezho c'hoazh en douaroù-labour.
Dre an niver bras a dud a oa o chom etre Traezhenn ar Ri ha Treboull e tiwanas un eilkêr ma chom dismantroù un templ bras (Tregouzel) en deiz a hiziv c'hoazh. Ken en arvor hag e diabarzh ar vro e rede ur rouedad hentoù a-zoare a gammigelle dre Gourenez Kroazon hag ar C'hab betek Beg ar Raz. An holl broduioù, arbaret e-barzh priajoù, a veze ezporzhiet en Impalaeriezh dre vor ha dre zouar.
Dre zielfennañ ar goueledennoù pesket e oa bet lakaet war wel ur pesketaerezh diazezet war ar sardined ha war tretiñ ar sardined. Priented e veze ar pesked evit bezañ sallet. Troc'het e veze ar bouzelloù hag ar pesked na oant ket bet implijet, a-raok bezañ lakaet da c'hlec'hiañ gant spisoù evit fardañ temzoù-boed anvet garum. Silet e veze an aozadenn-se a veze gwerzhet e stumm un dourenn hag un toaz.

## Pennadoù kar

* Kêr-Is

## Skeudennoù

* ↑ "Mor-Douarnenez", Devri: Le dictionnaire diachronique du breton - Martial Menard.
# Bangladesh

Bangladesh (e bengaleg: বাংলাদেশ}}, ar pezh a dalv « bro Bengal »), en e stumm hir Republik pobl Bangladesh (e bengaleg: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ, Gônoprojatontri Bangladesh), a zo ur riez eus iskevandir Indez. Hemañ-hi en norzh da bleg-mor Bengal, enklozet tost da vat e-barzh India, war-bouez an digor war ar mor hag un tamm pennad harzoù gant Myanmar. Diwar disrann Indez e 1947 e teu Bangladesh, goude bezañ bet Pakistan ar Reter e-pad ur 25 bloaz bennak. Dhaka eo ar gêr-benn.
Afghanistan • Arabia Saoudat • Armenia$^2$ • Azerbaidjan$^1$ • Bahrein • Bangladesh • Bhoutan • Brunei • Egipt$^3$ • Emirelezhioù Arab Unanet • Filipinez • India • Indonezia$^5$ • Iran • Iraq • Israel • Japan • Jordania • Jorjia$^1$ • Kambodja • Kazac'hstan$^1$ • Kiprenez$^2$ • Kirgizstan • Korea an Norzh • Korea ar Su • Koweit • Laos • Liban • Malaysia • Maldivez • Mongolia • Myanmar • Nepal • Oman • Ouzbekistan • Pakistan • Qatar • Rusia$^1$ • Republik Pobl Sina • Republik Sina (Taiwan) • Singapour • Siria • Sri Lanka • Tadjikistan • Thailand • Timor ar Reter$^4$ • Turkia$^1$ • Turkmenistan • Viêt Nam • Yemen
Stadoù ha n'int ket anavezet : Nagorno-Karabac'h$^2$
Tiriadoù gant ur statud dibar : Hong Kong • Makao • Palestina
# Banniel Italia

Banniel Italia :
| Kenfeurioù: | 2:3 |
| Kod bannielouriezh | Banniel war zouar |
| Anv (lesanv): | Il Tricolore |
| Degemeret e | 1848, 01/01/1948 (doare a-vremañ) |
| Livioù | ██ gwer raden ██ gwenn kann ██ skarlek flamm |
Banniel Italia (bandiera d'Italia, met graet e vez anezhañ alies il Tricolore) eo banniel broadel Italia. Ur banniel triliv eo gant teir bandenn a-serzh, ingal o hed: gwer, gwenn ha ruz. E 1797 e oa bet graet evit ar wech kentañ gant an triliv italian, gant Republik Sispadania, ur Republik c'hoar da Vro-C'hall. War skouer banniel homañ eo bet savet, gant livioù Milano (ruz ha gwenn), ha gwer lifre Gwarded Sivil ar gêr-se, eo bet savet. Diwezhatoc'h eo gant ar banniel-se e voe unvanet Italia, da vare ar “Risorgimento”.

## Bannieloù all

* Banniel-mor sivil.
* Banniel-mor stad.
* Banniel ar morlu.

## Bannieloù istorel

* Banniel sivil mor ha douar (1861-1946).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (it) "La Bandiera degli italiani" war lec'hienn Prezidant Italia
* (it) Centro Italiano Studi Vessillologici Kreizenn Italia Studi ar Vexillologiezh