OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici

Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici , lesanvet Lorenzo il Popolano, a oa ur priñs italian eus skourr yaouañ an Tiegezh Medici.

## E vuhez

Mab e oa da Pierfrancesco di Lorenzo de' Medici. E dad-kozh a-berzh tad e oa Lorenzo il Vecchio, breur yaouañ Cosimo de' Medici ha diazezer skourr yaouañ an Tiegezh Medici. Ur breur en doa, Giovanni il Popolano. Goude marv o zad e 1476 e voe savet an daou vugel gant o c'hendirvi Giuliano ha Lorenzo de' Medici. Kelennet e voent gant lenneien evel Marsilio Ficino hag Angelo Poliziano ha savet e-kreiz tud a zeskadurezh hag a sevenadur evel a veze e lez il Magnifico. Troet da-vat e oant gant ar studioù klasel hag al levrioù, ka krouet e voe ganto ul levraoueg da zastum dornskridoù.
A-benn ur pennad e trenkas ar soubenn etrezo ha Lorenzo il Magnifico, en abeg d'an arc'hant dreist-holl, rak Lorenzo il Magnifico a vire hêrezh an daou vreur e-lec'h merañ anezho e-pad o yaouankiz hepmui. Mont a reas an afer betek al lez-varn.
Goude marv Lorenzo il Magnifico e savjont a-enep o c'henderv Piero (il Fatuo), ma voent harluet gantañ e miz Ebrel 1494. A-benn miz Du avat e oa distro an daou vreur Lorenzo ha Giovanni da Firenze, da-heul arme c'hall Charlez VIII, a oa oc'h aloubiñ Italia, dre ma oa bet distroadet Piero gant un Dispac'h republikan. Mont a rejont a-du gant Girolamo Savonarola ha roet e voe dezho al lesanv Popolano ("Poblel") kement ha diskouez e oant e-tu ar bobl, e-skoaz skourr Piero de' Medici, ha ne oa nemet un tirant anezhañ. Anvet e voe Giovanni da gannad ar republik nevez, ar Repubblica fiorentina.

## E vugale

Dimeziñ a reas da Semiramide Appiano, ha 5 bugel o doe:
* Pierfrancesco (1485 - 1525),
* Averardo (1488 - 1495),
* Laudomia,
* Ginevra
* Vincenzo.
# Lorenzo de' Medici (1599-1648)

Lorenzo de' Medici, pe Lorenzo di Ferdinando Iañ de' Medici , (1599-1648) a oa ur mab da Ferdinando Iañ de' Medici, dug-meur Toskana ha d'e bried Cristina di Lorena. Breur e oa d'an dug-meur Cosimo II de' Medici .
Seizhvet bugel e dud e oa. Troet e oa gant ar chase, ar c'hon, ar c'hezeg. Dastum a rae al livadurioù, gwareziñ a rae Stefano Della Bella, en e di Casino er via del Parione , distrujet abaoe (warnañ e voe savet ar Palazzo Corsini al Parione), hag er Villa La Petraia, ma voe graet ar murlivadurioù gant Volterrano.
En 1617 ez eas gant e c'hoar Catalina de Médici, dimezet da Ferdinando Gonzaga, da Mantova, ha gweladenniñ a reas Venezia, Genova, Loreto ha Pésaro.
En 1623 ez eas da Urbino da skoazellañ e c'hoar Claudia, nevez intañvezet eus an dug Federico Ubaldo della Rovere, evit lakaat he zad-kaer Francisco María II della Rovere, chomet dishêr, da lezel Dugelezh Urbino gant ar familh Medici. Tro wenn a reas, hag en 1626 ez eas gant Claudia da Innsbruck, d'hec'h addimeziñ da gont Tirol, Leopold V Aostria ha tro en devoa da weladenniñ kêrioù München, Nürnberg, Regensburg haNancy.
Ne zimezas ket. Mevel a reas e 1648 ha lavaret e voe e oa bet kontammet.
# Lorenzo Varela

Lorenzo Varela :
| Anv ofisiel | Xesús Lorenzo Varela Vázquez |
| Obererezh | barzhonegoù |
| Ganedigezh | 10 a viz Eost 1916 er vag La Navarre, Meurvor Atlantel |
| Marv | 25 a viz Du 1978 Madrid, (Spagn) |
| Yezh skrivañ | galizeg, spagnoleg |
| Luskad lennegel | Remziad 36 |
| Enorioù | Gouestlet e voe Día das Letras Galegas (Devezh Lizhiri Galiza) dezhañ e 2005. |
| kemmañ |
Xesús Lorenzo Varela Vázquez (10 a viz Eost 1916, er vag La Navarre, Meurvor Atlantel- 25 a viz Du 1978, Madrid, Spagn) a oa ur skrivagner hag ur c'hazetenner galizat, brudet abalamour d'e varzhoniezh, Un emsaver komunour hag ur brogarour galizat e oa ivez, Goude ar Brezel Spagn e vevas en harlu e Mec'hiko, en Arc'hantina hag en Uruguay, E 1976, goude marv Franco, e tistroas da Spagn.

## Oberennoù
### e galizeg

* "Catro Poemas para catro gravados", 1944,
* "Lonxe", 1954.
* Poesía, 1979,
* Poesía galega, 1990.

### e spagnoleg

* Elegias españolas, 1941,
* "Torres de Amor", 1942.

## Levrlennadur

* Dario Puccini, Le Romancero de la résistance espagnole – anthologie poétique bilingue, Embannadurioù François Maspero, Pariz, Bro-C'hall, 1976.

## Liammoù diavaez

* Lorenzo Varela e CulturaGalega.org
* Enciclopedia da Inmigración Galega
* Día das Letras Galegas

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Dario Puccini, Le Romancero de la résistance espagnole – anthologie poétique bilingue, Embannadurioù François Maspero, Pariz, Bro-C'hall, 1976, pajenn 464
# Lorenzo de' Medici

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lorenzo zo bet un anv roet alies en Tiegezh Medici. Anaout a reer:
* Lorenzo il Vecchio (Lorenzo di Giovanni di Bicci, 1395-1464) breur Cosimo il Vecchio, penn ar skourr popolano
* Lorenzo il Magnifico (pe Lorenzo di Piero il Gottoso ,1449-1492), an hini brudetañ
* Lorenzo il Popolano (Lorenzo di Pierfrancesco il Vecchio, 1463-1503)
* Lorenzo II de' Medici (Lorenzo di Piero il Fatuo, pe Lorenzo di Piero de' Medici,1492-1519), dug Urbino;
* Lorenzino de' Medici (Lorenzino di Piefrancesco II, anavezet ivez evel Lorenzaccio, a c'hourc'hemennas lazhañ an dug Alessandro de' Medici, 1514-1548)
* Lorenzo de' Medici (Lorenzo di Ferdinando Iañ de' Medici, 1599-1648)

## Oberennoù

* Lorenzaccio, ur pezh-c'hoari e 1834 gant Alfred de Musset
* Lorenzino de' Medici, ur film kaset da benn e 1935 gant Guido Brignone.
* Lorenzaccio, ur film kaset da benn e 1954 gant Raffaello Pacini.
# Lorenzo II de' Medici

Lorenzo II de Medici, pe Lorenzo di Piero de' Medici, ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1493 e Firenze, marvet e 1519 er Villa Medicea di Careggi, a renas e Firenze adalek 1513 betek e varv gant kleñved Naplez e 1519. Anvet e voe da zug Urbino e 1516 gant e eontr, ar pab Leon X. Dezhañ e oa dediet Il Principe, levr Niccolò Machiavelli.

## E vuhez

Mab e oa da Piero il Fatuo (1472-1503), mestr Firenze, ha d'e bried Alfonsina Orsini. Mab-bihan e oa da Lorenzo il Magnifico ha Clarice Orsini, a-berzh e dad, ha da Roberto Orsini, Kont Tagliacozzo ha Catarina San Severino a-berzh e vamm. Kaset e oa bet e diegezh kuit eus Firenze en 1494, pa zigoras e dad perzhier kêr d'ar C'hallaoued, ha bevañ a reas e yaouankiz e Roma. En 1512 e c'hallas distreiñ da Firenze a drugarez da skoazell ar pab Jul II ha d'ar C'hevre Santel : un armead spagnol, kaset gant Raymond de Cardona, a aloubas Mugello ha gwastet e voe Prato ha Campi Bisenzio, freuz ha lazh enne. O welout kement-se e plegas Republik Firenze, hag e voe laosket an tiegezh Medici da zistreiñ. E-touez ar re a c'houzañvas dial an tiegezh e kaver Niccolò Machiavelli, a rankas chom en e di e San Casciano in Val di Pesa, ha Piero Soderini, a oa bet gongaloniero, hag a rankas kemer hent an harlu.
24 bloaz e oa e 1516, pa voe anvet da zug Urbino gant e eontr, ar pab Leon X, goude kemeret an dugelezh digant an Tiegezh Della Rovere da-heul un hir a vrezel rivinus. Kemeret e oa bet an dugelezh en-dro gant Francesco Maria Iañ della Rovere ur pennad, ha lakaet e voe Lorenzo e penn un armead 10,000 den da adkemer anezhi, met gloazet e voe, ha distreiñ a reas da Doskana, goude leuskel an arme gant ar c'hardinal Bernardo Dovizi da Bibbiena, un den lenneg hogen brezelour dizampart, hag a rankas en em dennañ ivez. Gounit a reas Lorenzo an dugelezh en-dro dre ur feur-emglev. Goude e varv e 1519 e kouezhas dugelezh Urbino etre daouarn an Tiegezh Della Rovere adarre.
* Gwelout ar pennad Brezel Urbino.

## Dimeziñ ha bugale

E 1518 e timezas da Madeleine de la Tour d'Auvergne (1495-1519), keniterv d'ar roue gall Frañsez Iañ, abalamour da unaniñ an daou diegezh a-enep an Impalaeriezh santel roman german, hervez c'hoant ar pab Klemez VII. Ur verc'h o doe ar priedoù:
* Caterina de' Medici (1519-1589), a zimezas d'ar roue gall Herri II hag a voe mamm da dri roue gall
Ur mab bastard en doa bet a-raok:
* Alessandro de' Medici, a renas war e lerc'h.

## E varv

Mervel a reas gant kleñved Naplez 21 deiz goude ganedigezh e verc'h. Neuze e tistroas dugelezh Urbino etre daouarn an tiegezh Della Rovere.

## Arz
### Poltred

Poltredet e voe gant Raffaello a-raok e eured. Gwelout a reer an dug (dug Urbino) en e zilhad kaerañ, voulouz, feur.

### E vez

Beziet e voe en iliz San Lorenzo, e Firenze, e-kichen bez e dad-kozh Lorenzo de' Medici, ha kizellet e voe ar bez gant Michelangelo Buonarroti.

## Notennoù

* ↑ Ur breur dezhañ, er memes anv, a oa ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1492, hag a varvas en-bihan.
# Lorenzo di Credi

Lorenzo di Credi (war-dro 1459 – 12 a viz Genver, 1537) a oa ul livour ha kizeller italian. Levezoniñ a reas Leonardo da Vinci a-raok bezañ levezonet bras gantañ. Ganet e oa e Firenze, ha kregiñ a reas da labourat e stal Andrea del Verrocchio. Pa varvas ar mestr e voe kemeret ar stal war e lerc'h gant Lorenzo.

## Poltred Caterina Sforza

Unan eus livadurioù di Credi a voe sachet evezh an dud warnañ pa voe embannet gant anaoudeien zo e oa heñvel a-walc'h penn Mona Lisa gant Leonardo da Vinci ha dremm Caterina Sforza er poltred graet gant Lorenzo di Credi.
Honnezh, Caterina Sforza, a oa kontez Forlì hag Imola en Italia ar XV$^{vet}$ kantved, ha prizoniadez Cesare Borgia. Emañ ar poltred-se, a vez graet La dama dei gelsomini anezhañ, e mirdi kêr Forlì.

## Diskibien

Diskibien en deus bet, Giovanni Antonio Sogliani hag Antonio del Ceraiolo eo ar re anavezetañ.

## Daveennoù

* ↑ J.R. Hobbes page 67
# Lorenzo Fernández

Lorenzo Fernández (lesanvet El Patrón pe Gallego), bet ganet d'an 20 a viz Mae 1900 e Redondela (Proviñs Pontevedra, Spagn) hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Du 1973 e Montevideo (Uruguay), a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (difenner e bost dezhañ war an dachenn). Mont a reas da c'hourdoner Peñarol (1941-1942) ha Liverpool Fútbol Club (1950), war-lerc'h e amzer c'hoarier.
Chomet e oa da c'hoari, a-hed e vicher, e kleuboù en Uruguay :
* 1915-1917 : Capurro Montevideo,
* 1918 : River Plate Football Club (Montevideo),
* 1919-1922 : Capurro,
* 1923 : Montevideo Wanderers,
* 1924-1928 : Capurro,
* 1928-1935 : Peñarol Montevideo, aet da gampion e 1928, 1929, 1932 ha 1935.
Ur wech ha tregont en devoa douget krez La Celeste etre 1925 ha 1935, ha merket pevar fal.

## Copa Newton

Aet e oa ar maout gant skipailh Uruguay, hag eñ ezel anezhañ, da-geñver dalc'hioù 1929 ha 1930.

## Copa América

Aet e oa ar maout gant skipailh Uruguay, hag eñ ezel anezhañ, da-geñver dalc'hioù 1926 ha 1935.

## C'hoarioù Olimpek hañv

Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1928 (en Amsterdam, Izelvroioù).

## Kib vell-droad ar bed

Kemeret en devoa perzh Lorenzo Fernández en un dalc'h hepken :
* Kib vell-droad ar bed 1930 bet aozet en Uruguay ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Uruguay. C'hoariet en devoa ar pevar c'hrogad eus ar genstrivadeg hag ezel e oa eus ar skipailh – Enrique Ballestrero, Ernesto Mascheroni‎, José Nasazzi, José Leandro Andrade, Lorenzo Fernández, Álvaro Gestido, Pablo Dorado, Héctor Scarone, Héctor Castro, José Pedro Cea, Victoriano Santos Iriarte – a c'hounezas (4-2) ar gourfenn ouzh hini Arc'hantina en Estadio Centenario (Montevideo) d'an 30 a viz Gouere 1930.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Unan eus al lesanvioù a zo bet roet da skipailh mell-droad Uruguay.
# Lorenzo Hierrezuelo

Lorenzo Hierrezuelo la O, ganet en El Caney d'ar 5 a viz Gwengolo 1907 ha marvet e La Habana d'ar 16 a viz Du 1993, a oa ur soner trova kuban, kaner ha sonaozer.
Kanañ a reas gant tri den a bouez e sonerezh Kuba.
Diouzh e neuz e weled e oa a orin karib, an Indianed kavet en enezenn gant ar Spagnoled e deroù ar XVIvet kantved, ha lazhadeget goude. E vamm-gozh a oa eus ar bobl Ciboney. Mab ha niz e oa da sonerien, ha maget e voe en ur bed a sonerezh-pobl. Da zek vloaz e kane e Santiago de Cuba; da drizek vloaz e savas un triad gant daou vignon: hag int da La Habana. Kanañ a raent en ostalerioù ha tier tud pinvidik$^,$.
Pa zistroas an daou vignon all da Oriente, en em gavas Lorenzo gant María Teresa Vera, hag e 1937 e stagas da ganañ ganti.
Goude e kanas gant Compay Segundo (anv-micher Francisco Repilado), en daouad Los Compadres; pa'z eas Repilado kuit e viras anv an daouad da ganañ gant e vreur Reinaldo Hierrezuelo, lesanvet Rey Caney.
E c'hoar Caridad Hierrezuelo a oa kanerez guaracha .
Los Compadres a reas troiadoù e broioù Kreisteizamerika, ha tri bloaz e chomjont e Perou.
Goude berzh ar film Buena Vista Social Club, ma ne oa lec'h ebet evitañ, e krouas Lorenzo ar Vieja Trova Santiaguera.
Ur bern sonioù en deus savet, koulz bolero evel guaracha, evel Barbarita tiene novio, Cantando mi son yo me muero, Caña quema, Culpable no soy, El hule de Tomasita, Ese palo tiene jutía, Mal tiempo, Mi son oriental, Rita la caimana, Sarandonga.

## Notennoù

* ↑ Linares, María Teresa 1981. La música y el pueblo. La Habana, Cuba. p102
* ↑ Orovio, Helio 2004. Cuban music from A to Z. Duke University, Durham NC; Tumi, Bath. p111

## Pennad kar

* Caridad Hierrezuelo
# Ministrerezh ar Sevenadur (gall)

Ministrerezh ar Sevenadur gall zo ur ministrerezh a zo bet krouet gant ar prezidant Charles De Gaulle evit gwareziñ ha diorren ar sevenadur gallek er stad c'hall hag er bed a-bezh. Emañ staliet e straed Valois, e Pariz.
Un nebeud ministred ar sevenadur gall :
* André Malraux
* Jack Lang
* Jacques Toubon
* Roselyne Bachelot
* Rima Abdul Malak
* Rachida Dati adalek 2024
# Minla

Minla :
| Minla ignotincta, tresadenn (1872). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Leiothrichidae |
| Anv skiantel ||
| Minla Hodgson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad bremañ :
* Minla ignotincta
** M. i. ignotincta, jerdoni, mariae ha sini.
E gavout a reer en un takad hag a ya eus aradennad-venezioù Himalaya da greisteiz Laos, pevar (4) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur

Dilec'hiet e oa bet an daou spesad cyanouroptera ha strigula er genad Actinodura.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Leiothrichidae/Minla (lennet e-barzh d'an 8 a viz Meurzh 2022).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Minieg-Morvan

Minieg-Morvan :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Minyac-Morvan |
| Anv gallek (ofisiel) | Miniac-Morvan |
| Bro istorel | Bro-Zol |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Sant-Maloù |
| Kanton | Dol |
| Kod kumun | 35179 |
| Kod post | 35540 |
| Maer Amzer gefridi | Olivier Compain 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Sant-Maloù Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Maloù |
| Lec'hienn Web | (fr)www.miniac-morvan.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 257 ann. (2020) |
| Stankter | 137 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 30′ 56″ Norzh 1° 53′ 56″ Kornôg / 48.5155555556, -1.89888888889 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 24 m bihanañ 2 m — brasañ 68 m |
| Gorread | 31,03 km² |
| Minieg-Morvan ||
| kemmañ |
Minieg-Morvan (Miniac-Morvan e galleg) zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Dezougen

* An ti-gar.
* Al linenn Hent-houarn Lambal Dol a dreuz ar gumun.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 108 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,79% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas seitek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe ar gumun d'an 3 ha d'ar 4 a viz Eost 1944.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas tri milour er Viêtnam.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An alez toet.
* Alez toet "Four-ès-Feins".
* An daou beulvan.
* Peulvanoù "Landelle".
* An iliz katolik ha monumant ar re varv.
* Iliz katolik Sant Pêr.
* Ar c'hastell.
* Kastell "Gouillon".
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost; e 1920 e voe savet.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

Niver a annezidi

## Tud

* Pierre Milza, istorour gall.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Lec'hienn web ar gumun

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 3 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Ministère de la Marine (France)

Ministère de la Marine a oa ur ministrerezh a blede gant ar Morlu.
Abaoe an Dispac'h gall e vez anvet ministrerezh ar Morlu. Dindan ar vonarkiezh e oa anvet Morlu roueel, goude e voe anvet Morlu impalaerel er c’hentañ hag en eil impalaeriezh. Da ziforc’hañ gant merdeadurezh ar c’henwerzh (sivil gant dezougen tud ha marc’hadourezh, pesketa, bageal dudi). Krouet e voe e 1669 ha padout a reas betek 1947. Adalek 1929, ha betek 1958, e voe ur ministrerezh ar verdeadurezh kenwerzh, disrannet diouzh hini ar Morlu.
# Minihi Levenez

Minihi Levenez (peurunvan : Minic'hi Levenez) a zo ur gevredigezh (hervez lezenn 1901) krouet e 1984 evit strollañ ar vrezhonegerien gristen pe ar gristenien troet gant ar brezhoneg, ha kas war-raok ar sevenadur relijiel breizhat en eskopti Kemper ha Leon.
Un ti-embann eo ivez (ti embann Minihi Levenez) E Trelevenez eo diazezet ar gevredigezh ha Job An Irien eo ar prezidant.

## Obererezh

Meur a oberiantiz he deus ar gevredigezh evit ar relijion gristen.
* Bep trimiziad e vez embannet levrioù brezhoneg-galleg war buhez ar sent (Sant Paol a Leon, Sant Kaourintin...)
hag henoniezh ar savadurioù relijiel ("ar c'hroazioù hag ar c'halvarioù"...).
* Kinniget e vez prezegennoù a-hed ar bloaz e Penn-ar-Bed.
* Aozet e vez pirc'hirindedoù: da Iwerzhon, Bro Skos, Kernev-Veur... evit heuliañ hent ar Sent deuet da Vreizh da c'houde.
** Pirc'hirindedoù en Douar-Santel a zo bet aozet ivez.
* Aozet e vez kentelioù noz evit deskiñ brezhoneg, ha stajoù kantikoù relijiel e brezhoneg a vez ivez.
* Embannet e vez CDoù ha levrioù kan .
* Degemeret e vez liseidi ha skolajidi e-kerzh un dibenn-sizhun evit ur retred bihan.

### Oferennoù brezhonek

* Bep sadorn da 7e (ur pred a vez goude an oferenn bep eil sadorn ar miz) e Trelevenez.
* Bep merc'her da 6e45 e Landerne.
* Bep sul ar mizioù ampar da 9e45 er Folgoad.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Minihi Levenez
* Minihi Levenez , 29800 Trelevenez.
* Pgz : 02 98 25 17 66 - Plr : 02 98 25 17 49.
# Minikaeg

Ur yezh witotoek eus is-skourr ar yezhoù minikaek-mourouiek eo ar minikaeg (mi+ni+ca pe meneca) komzet gant tro-dro da 1.700 den en holl (1995) dreist-holl e Igara-Parana Uhelañ e Kolombia hag ivez e Perou (5 den nemetken).

## Gwelet ivez

* Yezhoù witotoek rik
* Yezhoù okainek-witotoek rik
# Miniopter Schreibers

Miniopter Schreibers :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Chiroptera |
| Kerentiad : | Vespertilionidae |
| Genad : | Miniopterus |
| Anv skiantel ||
| Miniopterus schreibersii Kuhl, 1817 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Miniopter Schreibers (Miniopterus schreibersii) zo un askell-groc'hen a vev en Europa, Azia, Afrika hag Aostralia.
# Kaligram

Ur c'haligram zo ur varzhoneg e stumm un dresadenn.

## Kaligram

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kalir Ardach

Kalir Ardach zo ur c'halir a vije bet graet en VIII$^{vet}$ kantved en Iwerzhon a zo kontet da vezañ unan eus pennoberennoù an arz kelt. Kavet e voe e 1868, gant daou baotr, Jim Quinn ha Paddy Flanagan, a oa o turiat douar en ur parkad patatez e Riaráiste, e-kichenik Ardach, e Kontelezh Luimneach. Ur gib arc'hant ledan eo, daouzornek, gant kinkladurioù aour, graet gant 354 fezh. Miret eo bremañ e Mirdi Broadel Iwerzhon e Dulenn.

## Liammoù diavaez

* Kalir Ardach e Mirdi Broadel Iwerzhon
* Kalir Ardach
* Kalir Ardach
# Kalir Doire na bhFlann

Kalir Doire na bhFlann zo ur c'halir graet er Grennamzer (VIII$^{vet}$ kantved pe IX$^{vet}$ kantved) en Iwerzhon ha kavet e Doire na bhFlann (Derrynaflan), e kontelezh Tiobrad Árann, er bloaz 1980. Miret eo bremañ e Mirdi Broadel Iwerzhon e Dulenn.

## Skeudennoù

* Platinenn Derrynaflan
* Munudoù
* Sil Doire na bhFlann

## Liammoù diavaez

* Kalir Doire na bhFlann Mirdi Broadel Iwerzhon National
* Platinenn Doire na bhFlann Mirdi Broadel Iwerzhon
* Kalir Doire na bhFlann
# Kalifornia

Kalifornia (California e saozneg, stumm ofisiel diwar ar spagnoleg) zo unan eus an 50 Stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika. E mervent ar vro emañ, war aod ar Meurvor Habask, en hanternoz da stad Baja California, a zo e gwalarn Mec'hiko.
En he 410 000 km² ez eus tost da 40 milion a dud o chom, gant se ez eo ar stad pobletañ e SUA, hag an trede brasañ. Sacramento eo e gêr-benn, ha Los Angeles e gêr brasañ.

## Istor

Indianed amerikan, an henvroidi, o deus poblet ar vro, betek ma krogas trevadennerezh an Europeaned e 1769 pa zegouezhas ar Spagnoled war an aodoù. Ul lodenn eus Mec'hiko e teuas Kalifornia da vezañ da vare dizalc'hidigezh ar vro-se diouzh Spagn e 1820. Ne oa bet diorroadur ebet a-raok ma voe aloubet ar vro gant 500 soudard ha moraer stadunanat da vare ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet (1846-1848).
Gant feur-emglev Guadalupe Hidalgo e c'hellas ar Stadoù-Unanet prenañ an takad digant ar gollerien. Raktal goude e tesachas ar Fardadeg war an aour 90 000 envroad o tont eus ar Stadoù-Unanet, ha staliet e voe Kalifornia da 31vet Stad an Unaniezh d'an 9 a viz Gwengolo 1850.

## Armerzh

Kreñvoc'h eo Kalifornia eget 5 eus an armerzhioù pennañ er bed o vezañ ma tegas-eñ 13% eus produadur broadel gros ar Stadoù-Unanet (13 trilion a zollaroù). An obererezhioù armerzhel pennañ eo ar gounezerezh, an dudi, ar greanterezh skañv hag an touristerezh.
Takadoù armerzhel eo Hollywood e-kichen kêr Los Angeles (sinema), an Draoñienn greiz (gounezerezh), Silicon Valley (urzhiataerezh ha teknologiezh uhel) ha Bro ar gwiniegoù (gwin).

## Kêrioù Kalifornia

| 1 | Los Angeles | 3,845,541 |
| 2 | San Diego | 1,359,132 |
| 3 | San Jose | 945,942 |
| 4 | San Francisco | 808,977 |
| 5 | Fresno | 505,479 |
| 6 | Sacramento | 500,189 |
| 7 | Longbeach | 462 257 |
| 8 | Oakland | 446,901 |
| 9 | Bakersfield | 333,819 |
# Kaliningrad

Kaliningrad (rusianeg: Калининград), anvet gwechall Königsberg (alamaneg), Królewiec (poloneg), Karaliaučius (lituaneg), hag a vez graet anezhi er yezh pemdez Kenig (Кениг, Kenig evit König) a zo ur gêr hag ur porzh-mor eus Rusia, war ribl ar Mor Baltel. Betek 1945, pa oa en Alamagn (Prusia ar Reter), e oa anvet Königsberg. 431 491 a dud a oa o chom enni e 2010. Distag-krenn eo Oblast Kaliningrad diouzh ar peurrest eus Rusia, un ezklozadur eo.

## Tud

* Immanuel Kant, prederour
* Käthe Kollwitz, kizellourez
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kalir

Ur c'halir zo ul lestr metal ma skuilher evajoù.

## Kristeniezh

Anavezet eo dreist-holl evel al lestr a servij e lidoù ar relijion gristen ma lakaer ar gwin a zo arouez gwad Jezuz. Kentañ kalir meneget eo hini ar Goan Diwezhañ en Aviel.

## Mojenn ar Graal

Ar Graal eo anv ar c'halir ma voe dastumet, hervez ar vojenn, gwad Jezuz skuilhet gantañ pa oa staget ouzh ar groaz, goude un taol goaf roet gant ur soudard roman.

## Arz

Brudet eo kalir Ardach ha kalir Derrynaflan en Iwerzhon evel div eus bravañ oberennoù an arz kelt.

## Lennegezh

Alies e vez skeudennet ar c'halir gant un ostienn a-us dezhañ.
* Skoed Galiza
* Kalir
* Kalir gant gwini
* Tassilo Chalice Kremsmünster
* Kalir Ardach, Iwerzhon
* Kalir eus an XII$^{vet}$ kantved Palais du Tau Teñzor iliz-veur Reims
* Kalir Teñzor Gourdon
* Kalir Cosimo Merlini
* Kalir Charles de Foucauld