OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Charadriiformes

Charadriiformes :
| Vanellus miles. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Charadriiformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned. Termenet e voe e 1867 gant ar skiantour breizhveuriat Thomas Henry Huxley (1825-1895).
Ne vez ket graet ken gant an urzhiad-mañ e rummatadurioù 'zo (Rummatadur Sibley-Ahlquist) a laka e holl spesadoù en urzhiad Ciconiiformes.

## Kerentiadoù

Sed amañ ar c'herentiadoù a c'hell bezañ renket en urzhiad Charadriiformes :
* Scolopacidae
** bistrolled, kefeleged, kefeleged-koad, strelleged, gioc'hed, krakkioc'hed, stankioc'hed, marc'heged, sourouc'haned, morfedenned, teleged hag ar frezenneg riotus
* Rostratulidae
* Jacanidae
** jakanaed
* Thinocoridae
* Pedionomidae
* Laridae
** gouelini, karaveged
* Rhynchopidae
* Sternidae
** skraved, stêrwenneled
* Alcidae
** poc'haned, godoged, ereved
* Stercorariidae
** sparfelled-mor
* Glareolidae
** timadelled, glareelled
* Dromadidae
* Turnicidae
** turnized
* Burhinidae
** bourlagaded
* Chionididae
* Pluvianellidae
* Ibidorhynchidae
** ar beg-ibiz
* Recurvirostridae
** avosetenned, skaseged
* Haematopodidae
** morbiged
* Charadriidae
** noueliged, morlivided, kornigelled

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) CHARADRIIFORMES Huxley, 1867.
# FN FNC

An FN FNC (evit Fabrique Nationale Carabine) zo ur fuzuilh-arsailh ijinet etre 1975 ha 1977 gant an embregerezh belgiat FN Herstal, ha produet betek 2004. Diazezet e oa war an FN CAL, ur raktres dilezet gant an embregerezh. Soñjet e oa bet evit armeoù an AFNA, a oa neuze o cheñch kalibr o armoù-skoaz standart evit tremen eus ar 7,62 × 51 mm d’ar 5,56 × 45 mm. Mont a ra en-dro gant ur sistem amprest gazoù dre biston, ha gellet a ra bezañ implijet evel banner-greunadennoù. Armeoù a bep seurt o deus graet gant an FN FNC, reoù Sveden, Indonezia ha Belgia en o zouez.

## Daveennoù

* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 170
# 5,56 × 45 mm NATO

Ar 5,56 mm NATO pe 5,56 × 45 mm a zo ur gartouchenn savet evit ar fuzuilhoù-arsailh. An termen 5,56 NATO eo en armeoù anv ar munision sivil .223 Remington savet diwar an .222 Remington. Unan eus ar c'halibroù standart e armeoù AFNA eo.

## Istor

E deroù ar bloavezhioù 1950 e oa bet merzhet sioù ar gartouchenn 7,62 × 51 mm standart implijet e fuzuilhoù-arsailh arme Stadoù-Unanet Amerika betek neuze : ponner e oa, kalz a argil ganti, ha re c'halloudus evit bezañ implijet e endroioù kloz evel ar janglennoù pe ar c'hêrioù. Kregiñ a reas an arme da labourat war ur munision skañvoc'h dezhañ un hed-tenn pleustrek berroc'h (300 metr).
E kreiz ar bloavezhioù 1950 e voe dibabet ar gartouchenn .222 Special savet gant Eugene Stoner. Anvet e voe .223 Remington.
E 1980 e voe choazet gant AFNA evit kemer plas ar 7,62 mm evel munision standart en e fuzuilhoù-arsailh. Implijet e voe evit ar wech kentañ en FN FNC, ha goude-se en M16 stadunanat, er FAMAS gall, en HK G41 alaman, an L85A1 eus Breizh-Veur ha reoù all azalek ar bloavezhioù 1980 ha 1990.

## Gwelet ivez

* Ar munision 5,45 × 39 mm M74, doare soviedel ar 5,56 mm NATO
* Ar munision 5,6 mm Suis, variezon suis ar 5,56 mm NATO

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# Henry Dunant

Henry Dunant (a-wechoù Henri Dunant, 8 a viz Mae 1828 e Geneva - 30 a viz Here 1910 e Heiden) a oa un den a afer denelour suis, diazezour ar Groaz Ruz etrebroadel.
E-pad ur veaj aferioù e miz Even 1859 e oa e-kichen kêr italian Solferino. Dizoleiñ a reas freuz denel Emgann Solferino, an trec'h aet gant Napoleon III. Diouzh e gantouez e skrivas ul levr anvet Un souvenir de Solférino, embannet e 1862. Bloaz goude e oa e-touez ar re a ziazezas e Jeneva Poellgor etrebroadel ar sikour d'ar soudarded gloazet, anvet adalek 1876 Poellgor etrebroadel ar Groaz-Ruz. Daveiñ a reas Kenemglevioù Geneva kentañ d'e ginnigoù pa oa peurwiriekaet e 1864. Roet e voe priz Nobel ar Peoc'h kentañ dezhañ ha da Frédéric Passy e 1901.

## Buhez

Mab henañ e oa, gant daou vreur ha div c'hoar. E Geneva e oa e familh o chom. Stourmerien war an dachenn sokial e oa e dud. Kristenien brotestant kalvinat e oant. An atebegezh sokial a voe kelennet abred ganto d'o bugale.
Kregiñ a reas Henry Dunant da labourat evit ur bank. E 1853 ez eas da veajiñ da Aljeria, Tunizia ha Sikilia. Klask a reas lakaat e aferioù da greskiñ e Saint-Arnaud (El Eulma hiziv hon deiz, e bro Setif). E miz Ebrel 1859 e teuas da vezañ gall. Er memes bloavezh ez eas da Solferino, ur gêriadenn nepell diouzh lenn Garda e Lombardia. Heuget e voe gant ar pezh a welas eno : 38000 den marvet pe c'hloazet, hep den ebet da sikour anezho. Klask a reas aozañ an deborzhioù kentañ gant tud ar vro. Ar c'hantouez daraezus-mañ eo ar pezh a laka anezhañ da zisplegañ spouronioù ar brezel en e skridoù.
Diskrivañ a reas en e levr Un souvenir de Solférino, ar pezh en doa gwelet war an dachenn-vrezel, ha displegañ a reas ivez e rankfe aozadurioù etrebroadel neptu ha savet gant tud a youl-vat bezañ aotret da sikour ar c'hloazidi. Skignet e voe ar mennozh nevez-se e Suis hag en Europa a-bezh. Un nebeud ersavioù negativel a voe, e Bro-C'hall dreist-holl. A-benn ar fin e voe krouet Poellgor etrebroadel ar sikour d'ar soudarded gloazet e 1863 e Geneva. Stourm a reas Henry Dunant en Europa a-bezh evit diorren an aozadur.
Kozh e oa dija pa voe roet Priz Nobel ar Peoc'h dezhañ e 1901. Mervel a reas d'an 30 a viz Here 1910 en ospital Heiden, war ribl Lenn Konstanz.
Kalz levezon en deus bet e vennozhioù war ar gwir hag emdroadur ar gevredigezh.
# Enez Veur Douar an Tan

Enez Veur Douar an Tan :
| Lenn Fagnano e Douar an Tan. ||
| Anv spagnolek | Isla Grande de Tierra del Fuego |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Enezeg Douar an Tan |
| Lec'hiadur | Meurvor Atlantel, Meurvor Habask |
| Daveennoù lec'hiañ | 54° S, 69° K |
| Gorread | 47 992 km² |
| Lein uhelañ | Menez Shipton (2 469 m) |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Rannvroioù | Arc'hantina: Proviñs Douar an Tan  Chile: Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile, Proviñs Douar an Tan |
| Poblañs ||
| Poblañs | 133 902 |
| Kêrioù brasañ | Ushuaia (82 615 ann.) |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC-3 (en Arc'hantina) UTC-4 (e Chile) |
| kemmañ |
Enez Veur Douar an Tan (Isla Grande de Tierra del Fuego e spagnoleg), eo anv enezenn vrasañ Enezeg Douar an Tan e beg suañ Suamerika, etre ar Meurvor Habask er c'hornôg hag ar Meurvor Atlantel er reter. Strizh-mor Magalhães a ra an disparti etrezi hag ar c'hevandir, en hanternoz dezhi.
47 992 km² eo gorread an enez. An 29vet enezenn vrasañ er bed eo.

## Menezioù

Menez Darwin eo ar menez uhelañ, 2 488 m dezhañ, e Chile.

## Kêrioù

Ushuaia eo ar gêr vrasañ, ha Río Grande goude, o-div en Arc'hantina.

## Politikerezh

Rannet eo an enez etre div vro, Chile er c'hornôg hag Arc'hantina er reter.

## Pennad kar

* Proviñs Douar an Tan
# Jethro Tull (strollad)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Jethro Tull zo ur strollad rock eus Breizh-Veur savet er bloaz 1967. Diazezet eo ar strollad war kanaouennoù ha fleüt Ian Anderson a zo er strollad abaoe an deroù, hag ar gitarour Martin Barre, eñ ivez abaoe pell er strollad (1969).
Da gentañ e c'hoarien blues rock gant ur son ispisial, met degaset o deus e-barzh o sonerezh traoù a zeu eus ar sonerezh klasel, ar sonerezh folk, jazz, rock arzel... Gwerzhet ez eus bet en tu-hont da 60 milion a bladennoù er bed a-bezh, ha kendelc'her a raent da seniñ ouzhpenn 40 vloaz goude bezañ bet krouet. Mont a reas ar strollad da get e-tro ar bloavezhioù 2011-14 pa zivizas Ian Anderson ober an traoù war e anv nemetken.

## Roll pladennoù

| This Was (1968) Stand Up (1969) Benefit (1970) Aqualung (1971) Thick as a Brick (1972) A Passion Play (1973) War Child (1974) Minstrel in the Gallery (1975) Too Old to Rock 'n' Roll: Too Young to Die! (1976) Songs from the Wood (1977) Heavy Horses (1978) Stormwatch (1979) A (1980) The Broadsword and the Beast (1982) | Under Wraps (1984) Crest of a Knave (1987) Rock Island (1989) Catfish Rising (1991) Roots to Branches (1995) J-Tull Dot Com (1999) The Jethro Tull Christmas Album (2003) Nothing is Easy - Live at the Isle of Wight 1970 (2004) Aqualung Live (2005) Live at Montreux (2007) TAAB 2 (Thick as a brick 2) (2012) The Zealot Gene (2022) RökFlöte (2023) Curious Ruminant (2025) |

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Lavar programmiñ

Ul lavar, ur yezh programmiñ, un areg gouleviñ, zo ul lavar kalvezadel savet evit reiñ urzhioù hag a c'hell bezañ sevenet gant un ardivink, un urzhiataer peurvuiañ. Al lavarioù programmiñ a c'hell bezañ implijet evit krouiñ programmoù (pe : goulevioù, poelladoù) a gontroll emzalc'h un ardivink, evit seveniñ un algoritm resis, pe evit eskemm gant un den.
Al lodenn vrasañ eus al lavarioù programmiñ zo enno doareoù-skrivañ dibar en o ereadurezh. Lod lavarioù a zo termenet en un teul a-ratozh : da skouer, ar C (lavar programmiñ) zo termenet gant an ISO. Lavarioù all, evel Perl, zo enno ur c'hefloueradur (staliadur ur programm bennak en un ardivink) implijet evit dave.
Pep lavar programmiñ zo ennañ ur steradur (ster ar gerioù) hag ur c'hevreadur ivez (kevreañ ar gerioù a ya d'ober ar "frazennoù").
Meur a seurt lavar programmiñ zo, a c'heller renkañ hervez o live. « Lavarioù a live izel » reer eus al lavarioù tost da lavar binarel an ardivink, evel an assembler language / symbolic machine code, ha « lavarioù a live uhel » eus ar re a zo tost d’an doare ma soñj un den, evel C++.
Nemet e c'heller o renkañ ivez hervez an doare ma vez peurgaset ar programmoù skrivet gante gant an urzhiataer a-raok bezañ erounezet gantañ : al lavarioù kompilet hag al lavarioù jubennet.
* Al lavarioù kompilet a vez savet gant ur c’hempuner da gendastum ar programmoù d'ober ur restr-tarzh a c'hello neuze bezañ erounezet war un dro gant an ijinenn. Al lavar C, da skouer, zo ul lavar kompilet.
* Al lavarioù jubennet o deus ezhomm ur c'haser urzhiadoù evit lakaat programmoù da labourat ; PHP a zo ul lavar jubennet.
Python eo al lavar programmiñ a zo bet implijet ar muiañ e 2024 hag e miz Genver 2025 ; C++ eo an eil.

## Notennoù

* ↑ (en) Jansen, Paul. TIOBE Index for January 2025 @ TIOBE. Kavet : 10 Gen 25.
# Donetsk

Donetsk (en ukraineg: Донецьк, distaget, treuzlizhennet Donets’k; e rusianeg: Доне́цк, distaget ha treuzlizherennet Donetsk) a zo ur gêr c'hreantel vras eus reter Ukraina, war lez ar C'halmius, ha kreizenn ha kêr vrasañ an tolead anvet Donbas e-lec'h m'eo kreñv an eztennañ glaou-douar hag ijinerezh an dir. En tu-hont da 982 000 a dud a zo o chom e kêr (2010), hag en tolead-kêr ez eus en tu-hont da 2 vilion a dud o vevañ (2011).

## Istor

Savet eo bet kêr e 1869 gant ur C'hembread, John Hughes, ha setu perak e oa bet anvet "Youzovka" (Юзовка) da gentañ ("Youz" o vezañ distagadur "Hughes" er vro), hag un toullad brav a Gembreiz a zeuas d’en em staliañ eno, dreist-holl eus Merthyr Tudful. Divadezet e voe e 1920 hag anvet "Stalino" en enor da Stalin, ha divadezet c'hoazh ur wech e 1961 evit dont da vezañ "Donetsk".

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bombezadenn Poltava e Gwengolo 2024

D'an 3 a viz Gwengolo 2024, daou visil rusian o doa tizhet ur savadur eus skourr milourel ar c'hehentiñ hag an titouriñ ukrainat hag un ospital lec'hiet nepell e Poltava, en Ukraina. Lazhet e oa bet d'an nebeutañ 74 den (lod steuziet abaoe) ha gloazet 328. Hervez prezidant Ukraina, Volodimir Zelenskiy, ar savadur milourel a oa bet "damzistrujet". Gwashañ bombezadur ar brezel etre Ukraina ha Rusia eo.
An dagadenn a oa bet da 09:08 ha labezet e oa bet dek savadur d'an nebeutañ. Hervez gouarnamant lec'hel Poltava ha gouarnamant Ukraina e oa bet lazhet 55 den ha gloazet ouzhpenn 300. Hervez Burev ar Prokulor Pennañ : "unan eus savadurioù ensavadur ar c'hehentiñ, hag un ospital ha tiez nepell a oa bet damzistrujet". Ar servijoù sikour o devoa saveteet 25 den, 11 anezho a oa bet trapet dindan dismantroù ar savadurioù. Ministr difenn Ukraina en doa embannet e oa bet berr-tre al lajad amzer etre ar c'hleier bombezadeg dre aer hag ar mare ma oa erruet ar misiloù, ar pezh en doa roet nebeut-tre a amzer d'an dud da vont da glask repu e goudorioù enep bombezennoù. Ar ministr en doa ouzhpennet e oa bet an dagadenn pa oa studierien er c'hlasoù.
E-pad an devezhioù da heul an dagadenn e oa bet embannet e oa bet tizhet ur skol hag un ospital hag e oa bet ur vombezadenn wadus. Goude ma vije bet milbloggerien ukrainat o tagañ drouk ar pennoù milourel, oc'h embann e oa bet tizhet ul lid milourel en diavaez hag e oa bet lazhet degadoù, ma n'eo ket kantadoù, a soudarded arbennikaet dre sotoni, e oa bet embannet sklaeroc'h gant pennoù Ukraina e oa soudarded eus darn eus ar c'houzañvidi ha n'eo ket trevourien.
# Melidora macrorrhina

Melidora macrorrhina :
| Melidora macrorrhina. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Genad : | Melidora |
| Anv skiantel ||
| Melidora macrorrhina (Lesson, 1827) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Melidora macrorrhina a zo ur spesad evned eus kerentiad an Alcedinidae.
Anvet e voe Dacelo macrorrhinus (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849) : ar spesad nemetañ er genad Melidora an hini eo.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Melidora macrorrhina jobiensis, en enez Yapen ha hanternoz Ginea Nevez,
* M. m. macrorrhina, e Ginea Nevez, Misool, Salawati ha Batanta,
* M. m. waigiuensis, en enez Waigeo (Papoua ar C'hornôg).

## Liammoù diavaez

* (en) Melidora macrorrhina el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Melidora macrorrhina e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Lesson, 1830.
* ↑ (en) Melidora macrorrhina war al lec'hienn Avibase.
# Aymée Nuviola

Aymée Nuviola, ganet e La Habana, zo ur bianoourez, kanerez, hag aktourez kuban, aet da chom da Viami. Kanañ a ra son cubano kenkoulz ha salsa. Lesanvet eo bet "La Sonera del Mundo".
He mamm a oa pianoourez. He c'hoar a gan ganti alies war al leurinier, hag he nizez Paola Guanche, he deus gounezet ar priz La Voz Kids e Telemundo.
Pa oa bihan e kleve Benny Moré ha Elena Burke en Cuba hag anaoudegezh a reas gant Celia Cruz pan deas e-maez an enez, da vont da Spagn e dibenn ar bloavezhioù 1980, da 20 vloaz, ma klevas sonerezh Celia.

## Film

Hi eo Celia Cruz en telenovela Celia (telenovela).

## Liammoù diavaez

* O kanañ ""El espacio"
* Distro ar ganerez da Guba
* Disput gant Candido Fabre
* Disput gant El Padrino
* Disput gant Alexis Valdes er skinwel
* O kanañ "El Ratón" ha , savet gant Cheo Feliciano]
* Aymée Nuviola o kanañ La Negra Tiene Tumbao
* Pennad kaoz gant Aymée Nuviola
* O kanañ gant Albita ha Pennad kaoz gant Aymée Nuviola
* O kanañ gant [vette Cepeda

## Notennoù

* ↑ Aymée Nuviola protagoniza telenovela sobre Celia Cruz
# Den-Marc'h (steredeg)

An Den-Marc'h (Centaurus, berraet e Cen) zo ur steredeg en hantervoul su.

## Steredennoù heverkañ

* Alpha Centauri (α Centauri, α Cen, Alpha Cen) zo ur c'hoskoriad 3 sterenn o kelc'htreiñ an eil re tro-dro d'ar re all : Rigi Kentaurus (α Centauri A), Toliman (α Centauri B) ha Proxima Centauri (α Centauri C).
    Ken tost eo α Cen A hag α Cen B an eil d'heben ma hañvalont bout 1 sterenn hepken pa seller outo, an hini skedusañ en oabl goude Sirius (α Canis Majoris, er C'hi Bras) ha Canopus (α Carinae er Garenn).
    Proxima Centauri ne c'heller ket gwelet gant an daoulagad hepken hogen ar steredenn dostañ d'an Douar eo, alese hec'h anv : kement hag "an hini dostañ" e talv al latin proxima.
* Agena (β Centauri, β Cen, Beta Cen).
* Omega Centauri (ω Centauri, ω Cen, Omega Cen).
    Un druilhad boulek eo Omega Centauri e gwirionez, eleze ur c'hant mil sterenn bennak bodet en ur voul 20-100 bloavezh-gouloù he zreuzkiz. NGC 5139 eo hec'h anv evel korf-egor

## Korfoù-egor

Korfoù-egor zo e steredeg an Den-Marc'h.
* IC 2944
* NGC 3766
* NGC 5128
* Nivlennad ar Vazh-vann

## Notennoù

* ↑ (en) NGC 5139 @ Strasbourg astronomical Data Center. Kavet : 11 Gen 25.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tanysiptera

Tanysiptera :
| Tanysiptera galatea margarethae, treset gant Keulemans & Sharpe. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Tanysiptera Vigors, 1825 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tanysiptera a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Nav spesad dirediged a ya d'ober ar genad :
* Tanysiptera carolinae,
* Tanysiptera danae,
* Tanysiptera ellioti,
* Tanysiptera galatea
** T. g. acis, boanensis, browningi, brunhildae, doris, emiliae, galatea, margarethae, meyeri, minor, nais, obiensis, rosseliana, sabrina ha vulcani,
* Tanysiptera hydrocharis,
* Tanysiptera nigriceps
** T. n. leucura ha nigriceps,
* Tanysiptera nympha,
* Tanysiptera riedelii,
* Tanysiptera sylvia
** T. s. salvadoriana ha sylvia.
O c'havout a reer holl en Aostralazia, naontek (19) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Tanysiptera (lennet e-barzh d'an 11 a viz Genver 2025).
# Actenoides

Actenoides :
| Actenoides concretus, treset gant Gould & Richter. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Actenoides Bonaparte, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Actenoides a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad dirediged a ya d'ober ar genad :
* Actenoides bougainvillei
** A. b. bougainvillei hag excelsus,
* Actenoides concretus
** A. c. borneanus, concretus ha peristephes,
* Actenoides hombroni,
* Actenoides lindsayi
** A. l. lindsayi ha moseleyi,
* Actenoides monachus
** A. m. capucinus ha monachus,
* Actenoides princeps
** A. p. erythrorhamphus, princeps ha regalis.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Actenoides (lennet e-barzh d'an unnek a viz Genver 2025).
# Melidora

Melidora :
| Melidora macrorrhina. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Melidora Lesson, 1830 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Melidora a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad dirediged er genad-mañ : Melidora macrorrhina, tri isspesad — M. m. jobiensis, macrorrhina ha waigiuensis — dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Melidora (lennet e-barzh d'an 11 a viz Genver 2025).
# Mank (evn)

Manked :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Sphenisciformes |
| Kerentiad : | Spheniscidae |
| Anv skiantel ||
| Sphenisciformes Sharpe, 1891 ||
| Anv skiantel ||
| Spheniscidae Bonaparte, 1831 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar manked a zo evned dic'houest da nijal hag a ya d'ober ar c'herentiad Spheniscidae, an hini nemetañ en urzhiad Sphenisciformes. Bevañ a reont en hantervoul su. E brezhoneg e vez graet ereved-mogn, ereved-monk pe monkarded anezho ivez.

## Spesadoù

18 spesad manked bev a zo:
* Aptenodytes
** Aptenodytes patagonicus
** Aptenodytes forsteri
* Pygoscelis
** Pygoscelis papua
** Pygoscelis adeliae
** Pygoscelis antarcticus
* Eudyptes
** Eudyptes chrysocome
** Eudyptes chrysolophus
** Eudyptes moseleyi
** Eudyptes pachyrhynchus
** Eudyptes robustus
** Eudyptes schlegeli
** Eudyptes sclateri
* Megadyptes
** Megadyptes antipodes
** †Megadyptes waitaha, aet da get
* Eudyptula
** Eudyptula minor
*** Eudyptula minor albosignata
* Spheniscus (4 spesad) :
** Spheniscus demersus,
** ar mank Humboldt (Spheniscus humboldti),
** ar mank Magalhães (Spheniscus magellanicus),
** Spheniscus mendiculus.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Hervez Geriadur ar Skiantoù hag an Teknikoù, brezhoneg21.com
# Savage Arms

Savage Arms zo un embregerezh armoù-tan hiniennel stadunanat diazezet e Westfield (Massachusetts).

## Istor

Krouet e voe Savage Arms e 1894 e Utica (Stad New-York) gant Arthur Savage (1857-1938), ur Breizhveurad ganet e Kingston (Jamaika) hag erruet er Stadoù-Unanet e 1893. E 1899 e kinnigas ar Model 99, ur garabinenn loc'henn-grogenn dezhi ur c'harger-tro a reas berzh hag a voe produet betek 1997. Klask a reas an embregerezh kinnig ur bistolenn kambret e .45 ACP da arme ar Stadoù-Unanet e 1908, met korbellet e voe ha dibabet ar Colt M1911 en e blas. Ur stumm deveret e .32 ACP anvet Model 1907, a reas berzh memestra war ar marc'had sivil.
E 1912 e werzhas Arthur Savage e embregerezh, a viras e anv. E-pad ar Brezel-bed Kentañ e produas Savage fuzuilhoù-mindrailher Lewis evit ar c'hirri-nij brezel hag armoù hiniennel evit ar Stadoù-Unanet, Frañs, Kanada ha Portugal. Goude ar brezel e kreskas e stal, o prenañ embregerezhioù all evel J. Stevens Arms e 1920. Er bloavezhioù 1930 e laboure 3.000 den evit Savage. E 1941 ez eas ar Stadoù-Unanet tre en Eil Brezel-bed. E-pad ar brezel e produas an embregerezh e-tro 1.400.000 pistolenn-vindrailher Thompson, ouzhpenn ur milion a fuzuilhoù Lee-Enfield Mark IV ha mindrailherezioù .30 ha .50 evit ar c'hirri-nij brezel.
Goude ar brezel e tiskennas ar goulenn war an armoù-tan ha ne zeuas ket Savage a-benn da dalañ mat ouzh an endroadur-se. 3 uzin a voe serret ha dilojañ a reas al labouradeg a chome da Westfield, el lec'h m'emañ bremañ.
E 1988 e voe graet freuzstal gant Savage Arms. Choazet e voe Ron Coburn evel prezidant. Adaozañ a reas an embregerezh penn-da-benn. Tennet e voe an holl armoù kozh diwar katalog ar merk war-bouez ar c'harabinennoù-morailh Model 110. Diwar ar 479 implijad e chomas 103 da labourat en ti hepken. Strivoù a voe graet evit gwellaat peuraoz ha neuz an armoù en ur cheñch ar c'hoad implijet da skouer. Coburn a brenas an embregerezh e 1995.
Ar strollad embregerezhioù Vista Outdoor a oa perc'henn war Savage etre 2013 ha 2019. Savage Arms a brodu hiziv-an-deiz karabinennoù, fuzuilhoù-chase hag un nebeud armoù-dorn, dindan an anvioù merkoù Savage ha Stevens.

## Produioù an embregerezh
### Karabinennoù ha fuzuilhoù

* Model 99
* Model 110
* Model 720
* Model 745
* Model 64
* Model Mk 1
* A17/A22
* B17/B22
* Model 67
* Model 69
* Model 24
* Model 93

### Pistolennoù

* Savage Model 1907
* rummad Micro Compact
* kopiennoù ar Colt M1911

### Munisionoù ijinet gant Savage

* .303 Savage
* .22 Savage Hi-Power
* .250-3000 Savage
* .300 Savage

## Liamm diavaez

* (en) Lec'hienn an embregerezh

## Daveennoù

* 1 2 3 4 (en) FORTIER David M., A history of Savage Arms war Fire Arms News, 06/01/2022 (lennet d'an 12/05/2024)
* 1 2 3 4 (en) FORTIER David, A brief history of Savage Arms e Rifle Shooter, 22/06/2011 (lennet d'an 12/05/2024)
* ↑ (en) SCARLATA Paul, Savage Model 1907 Automatic Pistol, Shooting Times, 03/01/2011 (lennet d'an 11/01/2025)
* ↑ (en) Firearms war lec'hienn an embregerezh (lennet d'an 12/05/2024)