OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mazhev

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Mazhev zo un anv-badez brezhonek a deu eus al latin Matthaeus, diwar ar gresianeg Ματθαῖος (Matthaios), aozet diwar an hebreeg מתתיהו (Matatyahu) pe מתיתיהו (Matityahu) "prof Yahweh". Anv an abostol hag avielour Mazhev eo.

## Stummoù all

* Mazhe
* Maze
* Mahe
Mazeas zo un anv-badez all gant ar memes ster.

## Yezhoù all

* Mathew ha Matthew e saozneg
** diwar an anv-se an anvioù-tiegezh Mathews, Matheson
* Matteo en italianeg, distroadet eo bet gantañ an anv gallek e Bro-C'hall
* Mateo e spagnoleg ha kroateg
* Mathieu, Matthieu, Mathieux ha Matthieux e galleg.

## Anvioù-badez all kar dre ar ster

Anvioù all kar dre ar ster « roet gant Roue, profet gant Doue » :
* anvioù a orin hebreek : Mazheas da gentañ-penn, hag ivez Jonathan, Nathanaël
* anvioù a orin henc'hresianek:
** Dorothea evit ar merc'hed,
** Theodoros, Theodor evit ar baotred, Tewdur e kembraeg
* anvioù a orin latin: Deodado, Deodat
* anvioù gallek: Dieudonné
* anvioù slavek: Bogdan

## Tud
### Anv-badez

E Bro-C'hall eo bet an anv-se diouzh ar c'hiz evit ar vugale dreist-holl etre ar bloavezhioù 1970 ha 2010, met anavezetoc'h eo evel anv-tiegezh.
* Mazhev Arras (1290? – 1352), tisaver ha kizeller
* Mahé Drysdale (g. e 1978), roeñver aostralian-zelandneveziat (dont a ra e anv-bihan eus an enez Mahé er Sechelez)

### Anv-tiegezh

Meur a stumm a zo d'an anv-se : Maze, Mazeas, Mahe, Maheas, Maheo, Mao, ar Mao... Anavezet eo :
* Bertrand-François Mahé de la Bourdonnais (1699-1753), merdeer
* Jean Mahé, rezistant
* Édouard Mazé, micherour
* Émile Mazé, rezistant
* Herve Maze, penn ar gelaouenn SAV e-pad ar brezel
* Gwenael Maze, penn ar gelaouenn Skiant
* Pierrette Maze, e wreg, anavezetoc'h evel Pierrette Kermoal, penn ar gelaouenn Aber
* François Mahe, marc'houarner breizhat
* Patrick Mahé, kazetenner ha skrivagner
* Gildas Mahé, bageer-dre-lien
* Jean-Michel Mahe, skrivagner ha troer
* Mari-Elen Maze (g. e 1940), troourez vrezhonek
* Hoel Mahe, daneveller ha troer

#### Mazeas

* Goulven Mazeas (1895-1981), emsaver
** e verc'h Claudine Mazéas (1926-2018), dastumerez vrezhonek

## Anvioù-lec'h

* Lokmazhe
* Enez Mahé, er Sechelez, diwar anv Mahé de la Bourdonnais
* Mahébourg, ur gêr en enez Moris, diwar anv Mahé de la Bourdonnais
* Mahe, ur gêr e tiriad Puducherry, en India

## Pennadoù kar

* Aviel Mazhev
* Mae e saozneg ha Maé e galleg zo anvioù-badez all
# Orest

Orest, pe Orestes, zo un anv-den, deuet da vout un anv-badez, a zo e orin e mojennoù Hellaz kozh. Ορεστης / Orestis eo an anv henc'hresianek orin, da lavarout eo "an hini a zo war ar menez".

## Istor

Da gentañ e oa anv Orestes mab Agamemnon ha Klitaimnestra, breur Elektra hag Ifigenia, roue Mikene, Argos ha Sparta.
Diwar-se eo anv un drajedienn, Orestes gant Euripides.

## Anv-badez

Un anv-badez polonek ha saoznek eo. Un anv-badez rusek hag ukrainek eo ivez, ha skrivet eo Орест neuze. Anaout a reer:
* Orest Miller, skrivagner rus,
* Orest Subtelny, istorour kanadian a orin ukrainat,
* Orest Danilovich Khvolson (Орест Данилович Хвольсон), fizikour rus.

## Stummoù all

* Orestes a gaver ivez e latin, ha diwar-se e saozneg a-wechoù.
* Arestis (Αρεστης) eo ar stumm e gresianeg a vremañ, anavezet dreist-holl e Kiprenez. Diwarnañ e teufe an anv italianek Aresti.
* Orestis, stumm a gaver evel anv-tiegezh e SUA, diwar an anv gresianek.
* Oryst, stumm all eus Orest, a gaver a-wechoù e-touez tud a orin eus Ukraina e SUA.
* Oreste, e doare-skrivañ ar galleg hag an italianeg, distaget disheñvel evel-just.

## Gwelout ivez

* Oreste
* Orestes
# Oreste

Oreste zo un anv gallek hag italianek deuet diwar an anv henc'hresianek Orestis, a zo Orest e brezhoneg. Un anv-badez eo deuet da vezañ, en Italia dreist-holl.

### E galleg

Kavout a reer ar stumm gallek Oreste evel anv-tiegezh:
* Michel Oreste, bet prezidant Haiti (1913-1914).

### En italianeg

Ar stumm italianek Oreste zo un anv-badez.
* Sant'Oreste, zo ur gumun e Lazio, en Italia, diwar ar sant Orestes.
* Oreste Baratieri, (Condino, 12 a viz Du 1841 – Vipiteno, 8 a viz Ebrel 1901) a oa ur jeneral ha politikour italian.
* Oreste Scalzone, emsaver eus an tu-kleiz pellañ, kensaver Potere Operaio hag Autonomia Operaia.

## Lennegezh

* Oreste, trajedienn gant Voltaire.
* Oreste et Pilade , trajedienn c'hallek gant François-Joseph de Chancel.

## Gwelout ivez

* Orest
* Orestes
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Paranoia

Ar paranoia (diwar ar gerioù henc'hresianek παρά / pará « e-kichen » ha νοῦς / noûs « spered ») zo ur c'hleñved-spered, eus rumm ar psikozoù, a laka an den da alfoiñ, ma komzer neuze eus alfo paranoiek.
A-wechoù e vez graet paranoia, en un doare amskiantel, eus an disfiz pe an diskred, goude ma n'int ket kleñvedoù.
# Quod erat demonstrandum

Quod erat demonstrandum (pe Q.E.D.) zo ur frazenn latin a lavarer e fin un displegadenn, da gemenn eo bet displeget ha prouet ar pezh a glasked ober. E gwirionez avat e teu eus ur frazenn henc'hresianek, ὅπερ ἔδει δεῖξαι/hóper édei deîxai, hag a oa bet troet e latin.
E galleg, ur yezh latin koulskoude, e vez lavaret CQFD e-lec'h al lizherennoù latin.

## Elfennoù Euklides

Kavout a reer an droienn ὅπερ ἔδει δεῖξαι (hóper édei deîxai) e skridoù henc'hresianek Elfennoù Euklides, ul levr-deskiñ savet gant Euklides . E dibenn an displegoù emañ ar frazenn hoper edei deixai. Implijet e vez an droienn ken alies ha bemdez, gant tud zo, da glozañ ur gaoz pa gred d'ar c'haozeer, pe brezeger, en deus degaset arguzennoù a-walc'h da gendrec'hiñ e gengaozeerien.
# Scilla

Scilla zo un anv italianek
* un anv-badez, deuet diwar an anv henc'hresianek Σκύλλα (Skylla) pe Σκύλλη (Skullē)
** Scilla Gabel, pe Gabellini, aktourez
* anv ur gumun, e proviñs Reggio Calabria, Scilla (Italia)
* un anv-tiegezh:
** Agostino Scilla, skiantour eus Sikilia er XVII$^{vet}$ kantved

## E saozneg

E saozneg e skriver a-wechoù Scilla kenkoulz ha Cilla, evel berradur an anv Priscilla.

## Pennad kar

* Scylla
* Skilla
* Skylla (Megara)
# Scylla

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Scylla zo un anv latin, gallek ha saoznek, deuet eus an anv henc'hresianek Skylla
* Anv latin Skylla, an nimfenn troet da vorvil,
* Scylla, ur genad kranked.
* Anv un asteroidenn eo ivez: (155) Scylla

## Pennadoù kar:

* Skylla (Megara)
* Sylla
* Scilla
* Sila
* Cilla
# Syracuse

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Syracuse zo un anv-lec'h saoznek ha gallek, hag a gaver ivez en anv un nebeudig oberennoù.

## Gerdarzh

Diwar an anv latin Syracusae, deuet eus ar ger henc'hresianek Συράκουσαι, Syrákousai.

## Yezhoù all

* Syrakus en alamaneg, ha daneg,
* Syrakusa en svedeg,
* Siracusa en italianeg, hag ivez en katalaneg, kembraeg, okitaneg, spagnoleg ha portugaleg.
* Sioracús e gouezeleg.
* Syrakuzy e poloneg.
* Sirakuza en albaneg.

## Lec'hioù
### Italia

* Syracuse, anv saozneg ha galleg ar gêr anvet Siracusa en italianeg

### Stadoù-Unanet

* Syracuse (New York)
* Syracuse (Indiana)
* Syracuse (Kansas)
* Syracuse (Missouri)
* Syracuse (Nebraska)
* Syracuse (Ohio)
* Syracuse (Utah)

## Oberennoù
### Komedienn war gan

* The Boys from Syracuse (1938) gant Lorenz Hart ha Richard Rodgers (diwar ar pezh-c'hoari The Comedy of Errors gant William Shakespeare).

### Film

* The Boys from Syracuse, film stadunanat gant Albert Edward Sutherland, deuet e-maez e miz Gouere 1940, diwar ar gomedienn war gan.

### Kanaouenn

* Syracuse, savet e 1962 gant Bernard Dimey (1931-1981) ha Henri Salvador (1917-2008).

## Sport

* Syracuse Nationals, anv ur skipailh mell-baner stadunanat

## Pennadoù kar

* program Syracuse
* Syracusia
# Sébastien

Sébastien zo un anv-badez gallek. Bastien zo ur stumm all.

## Orin

Diwar anv Sant Sebastian, sant ha merzher kristen en IIIde kantved e Roma. Un anv henc'hresianek a orin eo, hag a deu eus Σεβαστός (Sebastos), hag a dalvez kement hag « enoret », ha gant ar ger-se eo e veze troet an titl roman Augustus roet d'an impalaerien.

## Yezhoù all

* Sebastian, en alamaneg, brezhoneg, saozneg.

## Tud

* Sébastien Chabal (1977-), rugbier gall
* Sébastien-Roch Nicolas de Chamfort (1740-1794), skrivagner gall
* Sébastien Le Prestre de Vauban (1633-1707), tisavour an arme c'hall
* Sébastien Carney, istorour breizhat
* Sébastien Bourdais (g. e 1979), bleinier kirri gall

## Lec'hioù

* Saint-Sébastien, anv gallek meur a lec'h

## Sevenadur

* Bastien ha Bastienne ("Bastien und Bastienne" en alamaneg), c'hoarigan gant Mozart
* Sébasten Roch, romant gant Octave Mirbeau
# Emsavadeg Nika

Emsavadeg Nika (Στάση του Νίκα e henc'hresianeg), a oa un emsavadeg-pobl hag a badas ur sizhunvezh e Konstantinopolis e 532. Devet e voe an hanter eus kêr ha dekmiliadoù a dud a voe lazhet. Darbet e voe d'an impalaer Justinian koll e gurunenn
Dont a ra an anv diwar ar ger Nika (trec'h en henc'hresianeg), da lavarout eo « Bez trec'h ».
# Etimologiezh

Ar c'herdarzhadurezh, pe an etimologiezh, eo studi istor ar gerioù, da lavaret eo o ereadur adal o stumm hag o arver a-vremañ betek ar stad koshañ anezho a c'haller testeniekaat.

## Orin ar gerioù

Dont a ra ar ger gerdarzhadurezh, a zo ger + tarzh + -adurezh, drevezadenn eus ar ger kembraek geirdarddiad. Ar ger etimologiezh a zeu eus al latin etymologia, ger kevrennek savet diwar ar henc'hresianek étumos (ἔτυμος) « gwir » ha -logia (-λογια) (tennet eus lógos « prezeg, poell »), dre ar galleg étymologie.

## Ar gerdarzh

Stumm orin ar ger eo ar gerdarzh, a vez kemmet goude un emdroadur en e zistagadur peurliesañ, hag un emdroadur en e ster alies-mat, dreist-holl pa vez estren orin ar ger. Alies a-walc'h e vez kavet ar gerdarzh er yezh vammenn. Un trede doare eo an nevezc'heriañ, da lavaret eo ar goveliañ gerioù nevez en ur yezh evit bastañ da ezhommoù nevez : un nevezc'her eo ar brezhoneg poellgomz , a zo bet goveliet evit treiñ ar ger saoznek smartphone ; diwar gwriziennoù estren e vez nevezc'heriet, evel er galleg téléphone (henc'hresianeg têle "pell" + phônê "mouezh, son"), pe diwar gwriziennoù a zo er yezh dija, evel pellgomz (pell + komz).
Ar soniadoniezh , a bled gant ar sonioù, hag ar steroniezh, a bled gant ar ster, eo an daou hent a heulier evit kavout gerdarzh ar ger-mañ-ger. Gant ar skridoù koshañ e vez skoret an enklaskoù, ha gant an enrolladennoù ivez abaoe ma'z eur bet gouest da enrollañ sonioù.

### Emdroadur ar sonioù

A-viskoazh ez eus tremenet gerioù eus un eil yezh d'eben, ha techet eo ar yezhoù da azasaat kement ger a zegemeront ouzh o doare dibar da zistagañ ar vogalennoù hag ar c'hensosennoù.
Da skouer, al latin petra "maen" a roas an anv-badez Pêr e brezhoneg. Ne c'halle ket Petra chom evel ma oa en abeg d'ar ger brezhoneg "petra" ; diwar levezon ar stumm gallek Pierre /pjɛr/ e teuas "Pêr", hag en abeg da daol-mouezh kreñv ar brezhoneg ne c'halled ket distagañ /'piɛr/ e-lec'h /pjɛr/ ; Pezr eo bet ar stumm brezhonek koshañ neuze, dre steudiadur /i/ ha dre emdroadur an /t/ latin e /z/ hervez lezennoù distagadur ar brezhoneg, kent bezañ Pêr /pɛ:r/, an tired-kognek o verkañ dre skrid ar /z/ a zo aet da get, koulz hag astenn ar vogalenn /e/ en abeg d'ar steuziadur-se end-eeun. Ur skouer all zo gant ar ger gallek jamais, /ʒamɛ/, a zo troet da "james" /'ʒãməs/ e brezhoneg : pouezet ez eus bet war ar silabenn gentañ, hag astennet ar vogalenn, hervez boazioù ar brezhoneg.

### Emdroadur ar sterioù

Boutin d'ar galleg éventuellement ha d'ar saozneg eventually eo ar ger latin eventus "degouezh" hogen disheñvel eo ar sterioù hervez ar yezh : kement ha "diouzh an degouezh" e talvez éventuellement, pa dalv eventually kement hag "en diwezh".

## Notennoù

* ↑ An hevelep emdroadur a weler gant /s/ e galleg : maistre > maître /mɛtʀ/, mesme > même /mɛm/, teste > tête /tɛt/, an /s/ o treiñ da vut bewech, pa veze distaget gwechall.

## Pennadoù kar

* Doublenn
* Gwrizienn (yezhoniezh)
* Soniadoniezh istorel
# Faethon

    Evit an evn, gwelet Faeton
Faethon (Φαέθων e henc'hresianeg) a oa mab da Helios ha d'an Okeanidenn Klymene (pe da v-Merope hervez oberourien zo) e mojennoù Hellaz kozh.

## E anv

Evel-henn e veze skrivet e anv e henc'hresianeg: Φαέθων, Phaéthôn a vez distaget, ha talvout a ra kement hag « an hini skedus ».

## Mojenn

Plijout a rae dezhañ fougeal dirak ar yaouankizoù abalamour ma oa mab da Helios, an Heol. Bemdez e tiskoueze redadenn karr e dad en neñvoù. Re a lorc'h ennañ, ha dre ma vourre o fougeal gant e dad doue, e voe goulennet digantañ prouiñ pezh a lavare. Mont a reas neuze da gaout e dad, a brometas, en anv ar Styks, reiñ dezhañ e c'hoant, ne vern petra e vije. Ha Faeton da c'houlenn digant e dad ma vije laosket da gas e garr hag e gezeg un devezh-pad. Hag an tad, en devoa prometet en anv ar Styks, a rankas plegañ. Met ken nerzhus e oa ar c'hezeg ma ne c'halle ket un den marvel evel Faethon o c'has dizamant. En aner e klaskas Helios dizaliañ e vab da gas e garr.
Na 'vit se! Pennek ha disent evel ma oar ur paotr yaouank bezañ e savas Faethon e karr e dad hag e tapas krog er rañjennoù. Ha ne oa ket evit kas ar stern gezeg evel ma oa dleet: mont a rae an anevaled a-hed hag a-dreuz, oc'h ober reuz ha freuz dre lec'h ma tremenent, hag o kinnig freuzañ ar bed en e bezh. Pa welas Zeus an dizurzh lakaet gant ar paotr diboell e voe pulluc'het evit mirout ouzh gwazh. Distrujet e voe ar c'harr ha skoet korf Phaethon er stêr Eridanos, a zo anavezet evel ar Po en hon amzer.
E c'hoarezed, an Heliadezed, ha n'ehanent ket da ouelañ dezhañ, a voe troet e gwez pupli, hag e vreur Kyknos a voe troet en alarc'h.

## Gwelet gant an arzourion

* Gant Jean-Baptiste Lully e voe savet un drajedienn war gan anvet Phaethon ;
* Gant Camille Saint-Saëns e voe savet ur barzhoneg simfonek a vez graet Phaethon anezhañ.
* Taolennoù anavezet gant Rubens, Moreau.

## Hag ivez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Inizi Eolian

An Inizi Eolian (Isole Eolie en italianeg; Ìsuli Eoli e Sikilianeg; Æoliae insulae e latin), anvet ivez Inizi Lipari, diwar anv an enezenn vrasañ, a zo un enezeg en norzh da Sikilia, e Mor Tirrenia. Dont a ra an anv diwar hini Aiolos, doue an avel. Un enezeg volkanek eo, lakaet war roll ar Glad bedel gant an UNESCO.

## An inizi

* Alicudi (5,2 km² - war-dro 100 annezad a-hed ar bloaz). Anv e henc'hresianeg: "Erikoússa" (Ἐρικοῦσσα).
* Filicudi (9,7 km² - war-dro 250 annezad). Anv e henc'hresianeg: "Phoinikṑdēs" (Φοινικώδης) pe "Phoinikoússa" (Φοινικοῦσσα).
* Lipari (37,6 km² - war-dro 10.700 annezad). Anv e henc'hresianeg: "Lipára" (Λιπάρα) pe "Meligounís" (Μελιγουνίς).
* Panarea (3,4 km² - war-dro 240 annezad), gant an inizigoù Basiluzzo, Dattilo ha Lisca Bianca. Anv e henc'hresianeg: "Euṑnymos" (Eὐώνυμος).
* Salina (26,8 km² - war-dro 2.300 abitanti), gant Scoglio Faraglione. Anv e henc'hresianeg: "Didỳmē" (Διδύμη).
* Stromboli, gant enezig Strombolicchio (12,6 km² - war-dro 400 annezad). Anv e henc'hresianeg: "Stronghỳlē" (Στρογγύλη).
* Vulcano, e penn su an enezeg (21 km² - war-dro 300 annezad). Anv e henc'hresianeg: "Hierá" (Ἱερά).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mezopotamia

       Arabat droukveskañ gant an anv spagnolek Mesopotamia, a zo anv ur broviñs en Arc'hantina.
Mezopotamia a oa, en Henamzer, ur vro e kornôg Azia, etre ar stêrioù Eufrates ha Tigris, el lec’h m’emañ Irak hiziv. Lavarout a reer ez eo bet "Kavell ar sevenadurioù kentañ" rak diorroet-kenañ e oa ar sevenadur er rannved-se en Henamzer e-pad 3 000 bloaz. Dre vras en em astenne Mezopotamia etre ar menezioù Zagros hag Anti-Taurus en hanternoz, hag ar Pleg-mor Pers er c’hreisteiz, ar pezh a glot a-walc’h gant Irak hiziv, gant reter Siria ha gevred pellañ Turkia ouzhpenn.
Dont a ra an anv Mezopotamia eus an henc'hresianeg, ha talvezout a ra kement hag etre stêrioù. War an div stêr-se eo diazezet brud ha pinvidigezh ar vro. Gant o dour e c’helled doura an douaroù hag evel-se e c’hellas al labour-douar mont war-raok. En div stêr e oa stank ar pesked ha war o ribloù e oa puilh al loened gouez hag al laboused. An douaroù strujus a daole boued a-walc’h evit an dud a oa o chom er c’hêrioù. E kreisteiz Mezopotamia, just a-walc’h, e teuas ar c’hêrioù kentañ war wel. Dont a rejont da vezañ lec’hioù kreiz evit ar c’henwerzh, an artizanerezh, ar velestradurezh hag an difenn. Annezidi Mezopotamia a implije ar pri d’ober brikennoù evit sevel o ziez, ha d’ober taolennoù evit skrivañ.
Pinvidigezh Mezopotamia a veze c’hoantaet gant ar pobloù amezek. Aloubet e voe ganto alies. Abalamour ma veze aon rak an aloubadegoù-se eo e voe savet kêrioù gant mogerioù-kreñv difennet-mat.

## Gwelet ivez

* Babilon
* Sumer
# Douaroniezh

An douaroniezh pe ar c'heografiezh zo ur skiant hag a studi darvoudoù fizikel, bevoniel, hag an dud zo e-barzh ur c'horn-bro, ha dreist-holl a studi penaos int ingalet ennañ.
Da lavarout eo ar galloudoù a ren anezhe hag an darempredoù kenetreze. Deskrivañ an douar evit an doare m'eo savet eo al lodenn gentañ eus gouiziegezh ar Bed, anvet douaroniezh fizikel. Gant al lodenn all ez eus kaoz eus gouzout tout a-fet Mab-Den, anvet douaroniezh denel.
An douaroniezh a zo ur skiant ledan a glask kompren mont en-dro an Douar ha kompren luziusted an denelezh hag an natur—n'eo ket nemet e stumm arvestañ ha liammañ an elfennoù met ivez gant ar c'hoant kompren ha displegañ penaos int kemmet ha penaos e vefe tu dezho dont da vezañ. An Douaroniezh a zo arbennikaet war ar voulenn Zouar, met meur a mennad a c'hell bezañ adimplijet gant skiantoù all evel d'ar c'horfoù egorel war dachenn studi ar blanedoniezh. Ar geOgrafiezh a zo bet anvet "ur pont etre ar skiant naturel hag ar skiant sokial."
KrouidigezH ar skiant douaroniezh a vije tu gwelet gant ar gresian Eratosthenes eus Kyrene, hag en devoa ijinet ar ger "geographia" (e-tro 276 AJK 195/194 AJK).

## Douaroniourien

* Eratosthenes
* Strabon

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Termen kinniget gant TermOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ Termen kinniget gant kreizenn ar geriaouiñ (brezhoneg21.com)
* ↑ (Diwar ar ger latin geographia, ger gresianek a-orin γή (gê) pe γαῖα (gaea): douar ha γράφειν (graphein): skrivañ).
* ↑ (2009) Key Concepts in Geography: Scale, Resolution, Analysis, and Synthesis in Physical Geography, 2nd, John Wiley & Sons. 85–96 p. ISBN 978-1-4051-9146-3.
* ↑ (2010) Eratosthenes' Geography. New Jersey : Princeton University Press. ISBN 9780691142678.
# Semele

Semele (Σεμέλη / Semélê e henc'hresianeg) a oa merc'h d'ar roue Kadmos (a savas kêr Thebai) ha d'an doueez Harmonia, a oa unan eus serc'hed Zeus. C'hoar e oa d'ar rouanez Ino a zeuas da vout an doueez Leukothea.

## Mojenn

Semele a oa belegez, oc'h ober war-dro aoter Zeus. Un deiz e oa an doue meur o nijal, hag eñ gwisket tres un erer gantañ, da evezhiañ ouzh lidoù graet dezhañ pa he gwelas o lazhañ un tarv war e aoter, ha goude se o neuial er stêr da walc'hiñ ar gwad diwarni. Ha Zeus pitilh ganti, da vont d'he gwelet e kuzh.
Gwarizi a vage an doueez Hera, gwreg Zeus, ouzh Semele a blije kement da vestr an doueed, hag a oa dougerez diwarnañ. Gwiskañ a reas tres Beroe, a oa magerez Semele, hag ar plac'h da anzav e kouske gant Zeus. Eben a lakaas Semele da ziskrediñ hag ec'h alias anezhi da c'houlenn digant Zeus dispakañ e c'halloud dirazi. An doue meur ne gredas ket nac'h outi peogwir en devoa prometet reiñ dezhi kement tra a c'houlennje digantañ.
Neuze en em ziskouezas dezhi gant e dan-taran hag e luc'hed. War an taol e voe pulluc'het ar paourkaezh plac'h, pezh a oa gortozet gant Hera. A-boan e tennas diganti, eus hec'h askre, o mab Dionysos, a voe lakaet gantañ en e vorzhed da c'hortoz ur mizioù bennak ken na vije deuet ar c'houlz d'e c'henel.
Diwezhatoc'h, e teuas Dionysos da Lerna, ambrouget gant Prosymnos, da glask an hent war-du an Ifernioù. Tennañ a reas e vamm eus rouantelezh ar Skeudoù hag en he c'hasas d'an Olympos, ma teuas da vout un doueez anvet Thyone.

## Orin

Dont a ra Semele eus Semelo (Ζεμελώ / Zemelố e henc'hresianeg), a oa doueez an douar e Frygia, hag a veze enoret d'an nevezamzer.

## Menegoù anezhi

* Apollodoros, Bibliotheke (III, 4, 2).
* Euripides, Bakc'hai (II, 242).
* Herodotos, Istorioù (II, 145).
* Ovidius, Metamorfozoù (III, 253).

## Gwelout ivez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Titaned

An Ditaned (Henc'hresianeg: Τιτάν) a oa mibien da Ouranos, an Oabl, ha Gaia, an Douar, hervez Gwengelouriezh Hellaz.
Koshoc'h int eget Doueed an Olympos. Sevel a rejont a-enep an Doueed, ha klask pignat gant an oabl. Distrujet e voent gant Zeus hag e dan-taran.

## An anv

E henc'hresianeg e oa Τιτάν / Titán en unander, ha Τιτᾶνες / Titãnes el liester.

## O c'herentiezh

Peurvuiañ e vez kontet c'hwec'h Titan, ha c'hwec'h Titanez, anvet a-wechoù an "Titanided", (e henc'hresianeg, Tιτaνίς en unander, ha Tιτανίδες el liester), hervez Theogonia Hesiodos.
Met hervez ar relijion orfek e oant seizh ha seizh.
* An Ditaned a oa anezho :
** Koios
** Krios
** Kronos
** Hyperion
** Iapetos
** Okeanos, a oa, hervez Hesiodos, an henañ eus ar c'hwec'h breur, hag an Titan nemetañ ha ne savas ket a-enep da Zeus ha Doueed an Olympos.
* An Titanezed a oa anezho :
** Mnemosyne
** Foibe
** Rea
** Theia, pe Aithra
** Themis
** Tethys.
Ma ne oa nemet daouzek Titan eta e vez roet an anv-se ivez alies d'o diskennidi, pe da zarn anezho bepred ha dreist-holl
* Prometheüs
* Epimetheüs
* Atlas
* Hesperos
* Menoitios
* Hekate
* Asteria ha Leto
* Eos
* Helios ha Selene
* Perses
* Pallas hag Astraios
* Astraia
* Eosforos ha Hesperos
* ha re all c'hoazh.
Ouzhpenn-se e vez lakaet da Ditaned doueed eus ar remziad kozh evel
* Eurynome
* Ofion
* Lelantos
* Aura
* Anytos
* Aristaios
* Tifaon
* Dione, a vez lakaet da seizhvet Titanez pa vez lakaet Forkys da seizhvet Titan.

## Mojenn

Kentañ bugale Ouranos ha Gaia a oa
* an tri Hekatonc'hir, hanter-kant penn ha kant dorn da bep hini,
* an tri C'hiklop, ul lagad hepken da bep hini.
Goude e teuas ivez an daouzek Titan.
Ouranos avat, hag-eñ kentañ mestr ar bed, a wele pegen euzhus e oa e vugale, ha pegement a boan a vije da virout e gurunenn, a gasas ar c'hwec'h kentañ d'an Tartaros, izelañ korn an Ifernioù. Ma savas fulor en o mamm Gaia, ha hi d'isañ an Ditaned da zistroadañ Ouranos, met ne voe nemet unan, Kronos, o klask ober un dra bennak. Gortoz a reas e dad gant ur falz, spazhañ anezhañ, ha teurel e galc'h en Okeanos.
Brazezet gant had Ouranos e teuas an doureier da ober eon hag er-maez da Enez Kythera e voe ganet an doueez Afrodite, evel ma c'haller gwelout e gerdarzh hec'h anv (e henc'hresianeg Ἀφρός / Aphrós a zo eon). Hervez Klaudios Ailianos e voe ganet Afrodite e-barzh ur grogenn ha gant ar grogenn-se eo e tegouezhas e Kythera.
Aet an trec'h gant Zeus eta. Neuze e rannas ar bed gant e vreudeur Poseidon hag Haides. Da Zeus an Oabl, da Boseidon ar Mor, ha da Haides bed an deñvalijenn, an Ifernioù. Ar bed stabil-mañ eo an hini a c'hallo an dud bevañ ennañ. Met ur brezel all zo war wel, hini ar Ramzed, ma voe doueed an Olympos hag ar Ramzed oc'h en em zrailhañ.

## Kimiezh

* Diwar anv an Ditaned e teu anv an elfenn gimiek "Titaniom".