OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ulaanbaatar

Ulaanbaatar (e mongoleg: Улаанбаатар pe ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ, distaget /ˈuːlɑːn ˈbɑːˌtɑr/, a dalv "An Haroz Ruz", skrivet gwezhall Ulan Bator) zo kêr-benn ha kêr vrasañ Mongolia. Enni ez eus ouzhpenn ur milion a dud o chom (2008).
Emañ Ulaanbaatar en hanternoz kreiz ar vro, war-dro 1310 metr a-us live ar mor, e traoñienn ar stêr Tuul. Ulaanbaat eo kêr vrasañ Mongolia ha kreizenn sevenadurel, greantel ha kenwerzhel ar vro. Gallout a reer mont betek enno eus pep korn ar vro dre an hentoù, ha liammet eo ivez ouzh Rusia ha Republik Pobl Sina war-bouez liennoù tren.
Savet e voe Ulaanbaatar e 1639, evel ur greizenn relijiel voudaek, gant manatioù, ha ne greskas da vat nemet en XX$^{vet}$ kantved pa teuas da vezañ ur gêr c'hreantel vras. Kalz a savadurioù savet d'ar mare-se zo warno liv an disavouriezh nevez-klasel a veze kavet en Unvaniezh Soviedel e-kreiz an XX$^{vet}$ kantved.
Unan eus ar savadurioù kaerañ a weler e kêr eo manati boudaek Gandantegchinlen Khiid.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Ulaanbaatar (e saozneg)
# Courson

    Evit implijoù all, gwelet Courson (disheñvelout).
Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Courson |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Courson en Arondisamant Vire | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Vire |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Intercom de la Vire au Noireau |
| Kanton | Vire Normandie |
| Kod INSEE | 14192 |
| Kod post | 14380 |
| Maer | Virginie Baron-Calbry (dileuriet) |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 16,3 km² |
| Led | 48° 51' 16" Norzh |
| Hed | 01° 04' 48" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 94 m |
| Uhelder brasañ | 231 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 387 (2021) |
| Stankter | 23 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Courson a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi. Bodet e voe d'ar 1añ a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.

## Douaroniezh

* War ar vevenn ouzh ar Manche emañ Courson.
* Ar stêr Drôme a dreuz ar gumun.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas pevar den nann soudard e Courson abalamour d'ar brezel; unan anezhe a varvas d'ar 21 a viz Even, daou d'an 3 a viz Eost hag unan all d'ar 4 a viz Eost, hemañ a voe lazhet d'an Alamaned.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Nev an iliz.
* Iliz katolik Intron-Varia, XVI$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù$^,$, rummet gant un delwenn eus ar Werc'hez Mari hag ar Mabig Jezuz hag un delwenn eus Sant Loeiz, un daolenn ha mein-bez enni.
* Un ivinenn lieskantvedek, ur c'halvar ha bezioù en-dro d'an iliz.
* Milinoù Quérité ha Courson.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2014 | Kerzu 2016 | Serge Mauduit | digostezenn | |
| Meurzh 2008 | 2014 | Marc Bidet | digostezenn | Labourer-douar |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Daniel Lecanu | digostezenn | |
| Meurzh 1987 | Meurzh 2001 | Georges Coquelin | digostezenn | Labourer-douar |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Arcisse de Caumont, Statistique monumentale du Calvados, Arrondissements de Vire et de Bayeux, Embannadurioù Hardel, Caen, 1857, Levrenn 3, pajennoù 141-144
* ↑ (fr)Diellaoueg Mérimée
* ↑ (fr)EBSSA
# Sainte-Marie-Outre-l'Eau

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Sainte-Marie-Outre-l'Eau |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Sainte-Marie-Outre-l'Eau en Arondisamant Vire | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Vire |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Intercom de la Vire au Noireau |
| Kanton | Vire Normandie |
| Kod INSEE | 14619 |
| Kod post | 14380 |
| Maer | Catherine Garnier |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 5,75 km² |
| Led | 48° 56' 11" Norzh |
| Hed | 01° 01' 22" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 46 m |
| Uhelder brasañ | 192 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 127 (2021) |
| Stankter | 22 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Sainte-Marie-Outre-l'Eau zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* Ar Vire e Sainte-Marie.
* Ar stêrioù Drôme ha Vire a gember e Sainte-Marie.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'heur hag ar stern-aoter en iliz katolik.
* Iliz katolik Intro-Varia, XIII$^{vet}$ kantved gant ur yoc'h traouennoù rummet enni: taolennoù, stern-aoter, armel-santel, delwennoù, h.a$^,$$^,$.
* Un ti kozh, e-tal an iliz.
* Ur groaz-bered rummet, XVII$^{vet}$ kantved, dirak an iliz.
* Ur c'halvar rummet, XVII$^{vet}$ kantved, e Le Mesnil-Sauvage.

## Melestradurezh

* Ar maerdi.
Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2014 | → bremañ | Catherine Garnier | digostezenn | |
| Even 1995 | Meurzh 2014 | Joël Gilles | digostezenn | Labourer-douar |
| ? | 1983 | Georges Gilles | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Diellaoueg Palissy
* ↑ (fr)Diellaoueg Palissy
* ↑ (fr)Arcisse de Caumont, Statistique monumentale du Calvados, Arrondissements de Vire et de Bayeux, Embannadurioù Hardel, Caen, 1857, levrenn 3, pajennoù 163-164
* ↑ (fr)Arcisse de Caumont, Statistique monumentale du Calvados, Arrondissements de Vire et de Bayeux, Embannadurioù Hardel, Caen, 1857, levrenn 3, pajenn 1644
* ↑ (fr)Diellaoueg Mérimée
* ↑ (fr)Diellaoueg Mérimée
* ↑ (fr)EBSSA
# Tiny Feet

Émilie Quinquis, Tiny Feet he anv micher, zo ur c'hitarourez bet ganet e Brest e 1986.
Dimezet eo da Yann Tiersen..
Hervezi e c'hoari sonerez "elektro-rock teñval ha nij". E kêr Roazhon e oa kroget gant ar sonerezh.
Desket he deus brezhoneg asambles gant Yann Tiersen, dre ur staj Stumdi a c'hwec'h mizvezh, evit desevel o bugale e brezhoneg. Enoret int bet o-daou gant Priz Brezhoneger ar bloaz e 2017.

## Liammoù diavaez

* Atersadenn ha sonadeg war Tebeo
* Lec'hienn ofisiel
* Sonadenn war Brezoweb 14 a viz Mezheven 2016
* Sonadenn all war Brezoweb 14 a viz Mezheven 2016
* Bali Breizh 4 a viz Du 2017 (br)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) Rennes Musique
* ↑ (fr) TNB
* ↑ (fr) Yann Tiersen & Émilie Quinquis
* ↑ (fr) Tiny Feet
* ↑ (fr) Langue bretonne
# Bosenn Zu

Ar Vosenn Zu pe ar Vosenn Vras eo ar poread bosenn en em ledas e kornôg Azia hag en Europa er XIV$^{vet}$ kantved. Soñjal a reer e varvas 75 milion a dud, d’an nebeutañ, diwar ar c’hleñved-se. Un efed bras he devoe ar Vosenn Zu en Europa : un drederenn eus poblañs ar c’hevandir a varvas, digreskiñ a reas galloud an Iliz katolik ha taget e voe ar Yuzevien, a selled outo evel ar re o doa degaset ar c’hleñved da Europa.
Dont a ra an anv eus an takadoù du a deu war wel war gorf (kazel ha pleg ar vorzhed dreist-holl) ar glañvourien skoet gant ar c'hleñved. Hiziv an deiz e ouzer mat ez eo pennkaoz Yersinia pestis, ur spesad bakteri bet kavet gant ar bakteriologour Alexandre Yersin (1863-1943) e 1894.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pasteurella pestis an anv skiantel bet roet dezhe da gentañ-penn.
# Saint-Amand-Villages

Saint-Amand-Villages :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Saint-Lô |
| Kanton | Condé-sur-Vire |
| Kod kumun | 50444 |
| Kod post | 50160 |
| Maer Amzer gefridi | Jean Lebouvier 2017-2026 |
| Etrekumuniezh | Saint-Lô Agglo |
| Lec'hienn web | http://www.saint-amand-villages.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 514 ann. (2020) |
| Stankter | 66 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 43 m — brasañ 228 m |
| Gorread | 38,19 km² |
| kemmañ |
Saint-Amand-Villages zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2017.

## Istor
### XXI$^{vet}$ kantved

* D'an 1añ a viz Genver 2017 e voe bodet kumunioù Saint-Amand ha Placy-Montaigu d'ober kumun nevez Saint-Amand-Villages.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Amand.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Genver 2017 | → bremañ | Jean Lebouvier | | Retredad |

## Pennadoù kar

* Saint-Amand,
* Placy-Montaigu.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche, Gouere 2016
# Saint-Ouen-des-Besaces

Saint-Ouen-des-Besaces :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Vire |
| Kanton | Condé-sur-Noireau |
| Kod kumun | 14636 |
| Kod post | 14350 |
| Maer Amzer gefridi | Bernard Lecorbeiller 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Bény-Bocage |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 120 m — brasañ 301 m |
| Gorread | 8,48 km² |
| kemmañ |
Saint-Ouen-des-Besaces, gwezhall Saint-Ouen-de-la-Besace, a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Bodet e voe gant 19 kumun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Souleuvre-en-Bocage.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Drôme emañ Saint-Ouen.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: un den nann-soudard a varvas e Saint-Ouen abalamour d'ar brezel; ur vaouez yaouank e oa, lazhet e voe gant gant tennoù kanol d'an 9 a viz Gouere.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Owen, XI$^{vet}$ kantved, bet kempennet en XIX$^{vet}$ kantved, gant ur stern-aoter eus an XVIII$^{vet}$ kantved enni, luc'hskeudennoù$^,$.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1993 | Kerzu 2015 | Bernard Lecorbeiller | digostezenn | Labourer-douar, mab d'ar maer a-gent |
| ? | 1993 | André Lecorbeiller | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Arcisse de Caumont, Statistique monumentale du Calvados, Arrondissements de Vire et de Bayeux, Embannadurioù Hardel, Caen, 1857, Levrenn 3, pajenn 211
* ↑ (fr)Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 4 Kerzu 2015
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)EBSSA
# Kazh sinaat an dezerzh

Kazh sinat an dezerzh :
| Felis bieti ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Vertebrata |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Felidae |
| Genad : | Felis |
| Anv skiantel ||
| Felis bieti (Milne-Edwards, 1892) ||
| Statud CITES : | Stagadenn II , Adwel 1990 |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh sinat an dezerzh (Felis bieti), anvet kazh sinat ar menezioù ivez, a zo ur c'hazh gouez bihan eus kornôg Sina. Unan eus an izili nebeutañ anavezet eus ar gerentiad felis eo. Estreget evit liv e greoñ eo-eñv a-walc'h ouzh ar c'hazh gouez europeat. Muzuliañ a ra war-dro 80 cm gant ul lost a 35 cm. Liv an traezh a zo gant o c'hreoñ estreget war o c'hof ma'z eo gwenn. Kelc'hiennoù du a zo war e c'haroù hag e lost.
Ar c'hazh sinat an dezerzh a gaver e proviñsoù Tibet, Qinghai, Gansu ha Sichuan. Daoust d'e anv e vev e koadegoù sklaer hag e strouezh dreist holl. Ral eo da gejañ gantañ en ur dezerzh gwir.
Anevaled-noz ez int ha krignerien ha evned a zebront. Gwarezet ez int e Sina met en arvar ez int memes tra peogwir e ampoezonner e breizh bennañ : ar pika.
Bez ez eus tri ispesad:
* Felis b. bieti er reter
* Felis b. chutuchta er c'hornôg
* Felis b. vellerosa er c'hornôg ivez

## Liammoù diavaez

Kazh sinat an dezerzh
# Kenozoeg

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
Kenozoeg eo an anv a roer d'un hoalad douarouriezhel hag en deus kroget 66,0 milion a vloavezhioù 'zo, goude steuziadur an dinosaored e diwezh ar C'hleizeg. En hoalad-se emaomp atav.
Rannet e vez ar Senozoeg etre tre reizhiad:
* Ar Paleogenel isrannet etre teir amzervezh: ar Paleosen, an Eosen hag an Oligosen
* An Neogenel isrannet etre div amzervezh: ar Miosen hag ar Pliosen
* Ar Pevare-hoalad(/Pevare oadvezh) isrannet etre div amzervezh: Pleistosen hag an Holosen
Dilezet eo bet ar rannadur etre an Trede hoalad hag ar Pevare hoalad, ar re-mañ teuziet er Senozoeg bremañ.
Er rummatadur diwezhañ e veze meneget ar Pevare hoalad evel ur prantad a zeue goude an Neogenel (ennañ ar Pleistosen hag an Holosen), met bremañ e vez astennet an Neogenel beteg hon amzer-ni.
Ar Senozoeg eo hoalad ar Bronneged, simpl o stummoù er penn-kentañ, o deus diforc'het e meur a skourrad loened douarel, morek hag aerel.
Emdroad an Angiospered a zo bet perzh bras all ar Senozoeg.
E-keñver an douarouriezh e c'heller merkañ en deus kendalc'het dilec'hiadur ar c'hevandiroù betek o lec'hiadur a-vremañ :
Kendalc'het eo bet isrannadur ar Gondwana:
* Aostralia ha Ginea-Nevez a zo bet dilec'hiet war-du an Norzh ;
* Antarktika en deus dilec'hiet betek ar Pol Su ;
* Ledanaet eo bet ar Meurvor atlantel;
* En amzerioù tostoc'h deomp eo aet Suamerika da stagañ ouzh Norzhamerika.

## Sell ivez ouzh

* skeul amzervezhioù douarouriezhel
# Mezozoeg

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
Ar Mezozoeg, bet anvet Eil hoalad, a zo un hoalad douarouriezhel en deus padet etre -251,9 ha -66,0 milion bloavezhioù. E korf an amzervezh-mañ en deus tarzhet spesadoù bronneged ha dinasaored. Echuiñ a ra gant Marvedigezh ar C'hleizeg.
E deroù ar Mezozoeg e oa tolpet an holl douaroù divoret en ur dreistkevandir, ar Pangea. E korf an hoalad en em zisrannañ ar Pangea etre daou gevandir bras, Laurazia ha Gondwana.
Laurazia a ya d'en em zisrannañ ivez etre Norzhamerika ha Eurazia ha Gondwana a zo bet orin pevar kevandir : Suamerika, Afrika, Aostralia hag Antarktika.
Oadvezh an dinosaored a zo unan eus anvioù ar Mezozoeg hag en amzervezh-mañ eo bet gwelet diorroadur al laboused kentañ, ar bronnegeg kentañ hag ar plant angiosperek. Pep a stumm buhez a vez kavet ha pa ve dindan ur stumm kentidik (evit ar bronneged, da skouer).
Rannet e vez ar Mezozoeg etre tri sistem :
* Trias (etre -251,9 ha -201,4 milion bloavezhioù) : liesadur an dinosaored ;
* Juraseg (etre -201,4 ha -145,0 milion bloavezhioù) ;
* Kleizeg (etre -145,0 ha -66,0 milion bloavezhioù) : en diwezh ar sistem ez a da steuziañ an dinosaored.

## Sellet ivez ouzh

Skeul amzervezhioù douarouriezhel
# Juraseg

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
| Juraseg Uhel | |
| Tithonian | (149.2 ± 0.7 – 145.0 ± 4.0 Ma) |
| Kimmeridjian | (154.8 ± 0.8 – 149.2 ± 0.7 Ma) |
| Oksfordian | (161.5 ± 1.0 – 154.8 ± 0.8 Ma) |
| Juraseg Kreiz | |
| Kallovian | (165.3 ± 1.1 – 161.5 ± 1.0 Ma) |
| Bathonian | (168.2 ± 1.2 – 165.3 ± 1.1 Ma) |
| Bajosian | (170.9 ± 0.8 – 168.2 ± 1.2 Ma) |
| Aalenian | (174.7 ± 0.8 – 170.9 ± 0.8 Ma) |
| Juraseg Izel | |
| Toarsian | (184.2 ± 0.3 – 174.7 ± 0.8 Ma) |
| Pliensbachian | (192.9 ± 0.3 – 184.2 ± 0.3 Ma) |
| Sinemurian | (199.5 ± 0.3 – 192.9 ± 0.3 Ma) |
| Hettangian | (201.4 ± 0.2 – 199.5 ± 0.3 Ma) |
# Triaseg

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
Kentañ prantad ar Mezozoeg eo an Triaseg. Mont a ra adalek -251,902 (± 0,024) milion a vloavezhioù betek -201,4 (± 0,2) milion a vloavezhioù. Emañ an Triaseg goude ar Permian hag a-raok ar Juraseg. Koulz e deroù hag e diwezh an Triaseg e tegouezhas enkadennoù bras ma'z eas spesadoù forzh pegement da get. Nevez zo ez eo bet bloaziataet resisoc'h an enkadenn ma echuas an Triaseg. Koulskoude, evel ma c'hoarvez gant prantadoù douarouriezh koshoc'h, e anavezer mat ar gweleadoù a vevenn deroù ha diwezh ar prantad met an deiziadoù roet zo resis war-bouez un nebeud milionoù a vloavezhioù.
Termenet ha badezet eo bet an Trias gant an douaroniour alaman Friedrich August von Alberti e 1834. Dont a ra e anv diwar an teir unanenn statigrafek a ya d'ober anezhañ e Kreizeuropa : Buntsandstein, Muschelkalk ha Keuper.
Sioul-kenañ e oa bet plusk an douar e-pad an Trias, e Bro-C'hall peurgetket. Diwar gweleadoù eus an Trias an hini o deus diazezet ar c'houelezennourien reolennoù ar stratigrafiezh
| Triaseg Uhel |
| Rhaetian | (208.5 – 201.4 ± 0.2 Ma) |
| Norian | (227 – 207,5 Ma) |
| Karnian | (237 – 227 Ma) |
| Triaseg Kreiz |
| Ladinian | (242 – 237 Ma) |
| Anisian | (247.2 – 242 Ma) |
| Triaseg Izel |
| Olenekian | (251.2 – 247.2 Ma) |
| Induan | (251.902 ± 0.024 – 251.2 Ma) |
# Paleogenel

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
Ar Paleogenel (pe Palaeogenel) a zo ur marevezh douarouriel a grog 66.0 milion hag a echu 23.03 milion bloavezh 'zo.
# Paleosen

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
Ar Paleosen a zo unan eus marevezhioù geologel an Douar, etre fin ar C'hretase (un 66,0 milion a vloavezhioù zo) ha deroù an Eosen (un 56,0 milion a vloavezhioù zo).

## Isrummadoù ar Paleosen

| Thanetian | (59.2 – 56.0 Ma) |
| Selandian | (61.6 – 59.2 Ma) |
| Danian | (66.0 – 61.6 Ma) |
# Daniel B. Wesson

Daniel Baird Wesson, ganet d’an 18 a viz Mae 1825 e Worcester (Massachusetts) ha marvet d’ar 4 a viz Eost 1906 e Springfield (er memes stad), a oa un ijinour ha saver armoù-tan hiniennel stadunanat. Brudet eo evit bezañ savet an embregerezh Smith & Wesson asambles gant Horace Smith. An armoù produet gante a zo bet e-touez ar re werzhetañ e eil hanterenn an XIXvet kantved, ha bev eo o embregerezh c'hoazh.

## Buhez

Mont a reas Daniel B. Wesson d’ar skol betek e 18 vloaz. Deskiñ a reas ar vicher armeurer goude-se e Northborough (Massachusetts) gant e vreur Edwin, ur saver fuzuilhoù ha pistolennoù anavezet. Sevel a reas ar Volcanic Repeating Arms Company asambles gant Horace Smith e 1852 e Norwich (Connecticut), evit produiñ ur bistolenn hag ur fuzuilh dezhe ul loc’henn-grogenn hag a oa pourveziet gant kartouchennoù klok (douilhez, boled, poultr hag emors). Ne reas ket berzh, hag ur mil bennak a bistolennoù a seurt-se a voe produet hepken. Abalamour da gudennoù arc’hant e voe gwerzhet ar stal da Oliver Winchester e 1854. Adanvet e voe Winchester’s Repeating Arms Company e 1866, ha muioc’h a verzh a reas.
E 1856 e tivizas Smith ha Wesson krouiñ un embregerezh nevez anvet diwar o anvioù. E 1860 e savjont un uzin hag a implije war-dro 600 den, ha pourveziañ a rejont armeoù an Norzh da vare ar Brezel Diabarzh.. Berzh a reas Smith & Wesson gant o revolver Model 3 adalek 1868. Gwerzhet e voe an arm da arme ar Stadoù-Unanet, hag hini Impalaeriezh Rusia e 1872. Ar revolverioù kentañ produet er Stadoù-Unanet enne kartouchennoù skoet en o c'hreiz e oant. Horace Smith a guitaas an embregerezh e 1874. Gwerzhañ a reas e holl lodennoù da Wesson, a zeuas da vezañ perc’henn nemetañ ar stal. Mervel a reas Daniel B. Wesson e 1906. D’ar poent-se e veze istimet e vadoù da 50 milion a zolaroù. Bezañ a zo c’hoazh eus an embregerezh en doa savet hiziv-an-deiz, ha brudet eo c'hoazh evit e revolverioù. Ouzhpenn an armoù-tan e oa oberiant Daniel B. Wesson war tachennoù a bep seurt. Savet en doa ar First National Bank e Springfield, ha perc'henn e oa war embregerezhioù all.
Dimezet e oa da Cynthia Hawes. Daou vab hag ur verc’h en doa bet asambles ganti. Arc’hantaouet en doa Wesson savidigezh daou ospital e Springfield.

## Daveennoù

* 1 2 3 4 5 (en) Daniel B. Wesson Dead (diell), The New York Times, 05/08/1906, p. 1 (lennet d'ar 25/11/2024)
* 1 2 (fr) LESPART Michel, Les armes de la conquête de l'Ouest, Jean Dullis Éditeur, 1975, 174 p.
* ↑ (en) Smith & Wesson History war lec'hienn gozh an embregerezh (diell) (lennet d'ar 24/11/2024)
* ↑ (en) Our story war lec'hienn Smith & Wesson (lennet d'ar 24/11/2024)
* ↑ (en) Daniel Baird Wesson (1825-1906), Northborough Historical Society (pellgarget d'ar 24/11/2024)
# Violette Dorange

Violette Dorange zo ur vartolodez c'hall bet ganet e Rochefort (Charente-Maritime) d'ar 17 a viz Ebrel 2001. Ne oa nemet pemzek vloaz pa dreuzas Mor Breizh war un Optimist, e miz Mae 2016, etre Enez Wight ha Cherbourg. Ar Meurvor Atlantel a dreuzas hec'h-unan-penn evit ar wech kentañ da-geñver Mini Transat 2019. E 2023 e reas an dreizhadenn-se en-dro, e-bourzh un IMOCA ar wech-mañ. Biskoazh ne oa bet graet kement-se gant ur voraerez ken yaouank. E 2024 e kemer perzh er Vendée Globe, war ur vag he deus prenet digant Jean le Cam.
# Ilham Aliyev

Ilham Aliyev (en azeri: İlham Heydər oğlu Əliyev) zo ur politikour ha prezidant Azerbaidjan abaoe 2003. Mab eo d'ar prezidant kent Heydar Aliyev.
Ganet eo Ilham Aliyev d'ar 24 a viz Kerzu 1961 e Bakou. D'ar 4 a viz Eost 2003 e voe anvet da gentañ Ministr Azerbaidjan gant e dad. E miz Here 2003 e voe dilennet da brezidant daoust d'ar c'hlemmoù koulz er vro hag en estrenvro ouzh amreizhder an dilennadeg. Addilennet e oa bet d'ar 15 a viz Here 2008. Addilennet e 2013 gant 80% eus ar mouezhioù evit pemp bloavezh ouzhpenn, met douetañs bras a zo war reizhded an disoc'h-mañ.
# Sully (Calvados)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Sully |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Sully e Kanton Bayeux hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Bessin |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Bayeux Intercom |
| Kanton | Bayeux |
| Kod INSEE | 14680 |
| Kod post | 14400 |
| Maer | Gilles Moulin |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 4 km² |
| Led | 49° 18' 01" Norzh |
| Hed | 00° 44' 09" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 18 m |
| Uhelder brasañ | 58 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 164 (2021) |
| Stankter | 41 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Sully zo ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Drôme emañ Sully.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: dieubet e voe Sully e miz Even.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Ar c'hastell.
* Iliz katolik Intron Varia ar C'hinivelezh, XII$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù.
* Kastell, XVIII$^{vet}$ kantved.

### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Sully Churchyard

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 1 |
Kabiten e oa er Royal Horse Artillery, G Bty. 5 Regt. Mervel a reas d'an 8 a viz Even 1944 diouzhtu goude Dilestradeg Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Skeudennoù - Clochers de France
* ↑ (en)In Memories
# Filippo Strozzi il Giovane

Filippo Strozzi, ganet Giovan Battista (Firenze, 1489 – 1538), a oa ur politikour, condottiero hag arc'hantour italian eus Firenze, er XVIvet kantved, ar brudetañ eus an tiegezh Strozzi.
Mab e oa da Filippo Strozzi il Vecchio (1428-1491), arc'hantour ha politikour. Daou vloaz e oa pa varvas e dad, ha kemmet e voe e anv-badez gant e vamm neuze.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e oa da Clarice de' Medici, ur verc'h da Lorenzo II de' Medici, ha dek bugel o doe.

## E varv

Bac'het e voe gant an dug-meur Cosimo Iañ de' Medici ha lazhet marteze war e urzh.