OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mickey Mouse

Mickey Mouse (Mickey al logodenn) zo unan eus tudennoù tresadennoù-bev ha bannoù-treset brudetañ zo er bed. Krouet e voe e 1928 gant Walt Disney hag Ub Iwerks.
Arouez ar gompagnunezh Walt Disney eo hiziv, hag ouzhpenn unan eus arouezioù ar sevenadur amerikan.

## Istor

Dont a reas war-wel evit ar wech kentañ e Plane Crazy, ur dresadenn-vev produet d'an 15 a viz Mae 1928. Koulskoude ne oa ket skignet da galz dud, ha hep son e oa. Ganedigezh wir Mickey a oa e Steamboat Willie d'an 18 a viz Du 1928, hervez ar Walt Disney Company.
Minnie Mouse eo e zousig, Pluto e gi. E-touez e vignoned e kavomp Goofy (Dingo e galleg) ha Donald an houad.

## Arouez ar sevenadur amerikan

Unan eus arouezioù ar sevenadur amerikan eo Mickey Mouse, evel an evaj Coca Cola.
Kavet e vez tudennoù Disney war dilhad ar vugale dre ar bed a-bezh, hag ivez war ar pakadoù boued, ar c'haieroù-skol.
E-pad an hañv e vez gwelet "kleuboù Mickey" war an traezhennoù.
Ouzhpenn-se e vez graet bruderezh er skingomz pe er skinwel, dre Europa a-bezh, evit parkoù-diduiñ Disneyland, e-tal Pariz.
Ken arouezius all eo klevout ar soudarded amerikan e brezel Viet-Nam, e dibenn ar film Full Metal Jacket, gant Stanley Kubrick, o kanañ kanaouenn kleub Mickey o bugaleaj.
Hiziv e vez roet dilhad gant penn Mickey da vugale Irak gant o mignoned amerikan.

## Filmadurezh

* Steamboat Willie (1928)
* Plane Crazy (1928)
* The Gallopin' Gaucho (1928)
* Haunted House (1929)
* The Karnival Kid (1929) - gêrioù kentañ Mickey ("Hot dogs!")
* The Chain Gang (1930) - Pluto a zeu war-wel
* Mickey's Orphans (1931)
* Mickey's Revue (1932) - Goofy (Dingo) a zeu war-wel
* The Grocery Boy (1932)
* The Mad Doctor (1933)
* Mickey's Gala Premiere (1933)
* The Orphan's Benefit (1934)
* Mickey's Service Station (1935)
* The Band Concert (1935) Tresadenn-vev Mickey kentañ e liv
* Mickey's Garden (1935)
* On Ice (1935)
* Thru the Mirror (1936)
* Lonesome Ghosts (1937)
* Hawaiian Holiday (1937)
* Mickey's Trailer (1938)
* Brave Little Tailor (1938)
* The Pointer (1939)
* The Sorcerer's Apprentice (1940)
* The Little Whirlwind (1941)
* The Nifty Nineties (1941)
* Mickey's Birthday Party (1942)
* Symphony Hour (1942)
* Mickey and the Beanstalk (1947)
* Mickey's Delayed Date (1947)
* Mickey Down Under (1948)
* Mickey and the Seal (1948)
* The Simple Things (1953)
* Mickey's Christmas Carol (1983)
* Who Framed Roger Rabbit (1988, cameo)
* The Prince and the Pauper (1990)
* A Goofy Movie (1995,cameo)
* Runaway Brain (1995)
* Mickey, Donald, Goofy: The Three Musketeers (2004)
* Kingdom Hearts (2002), ur c'hoari video gant Squaresoft ha tudennoù Disney
* Kingdom Hearts II (2005), ur c'hoari video
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tadorn rous

Tadorn rous :
| Un tadorn rous. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Tadorna |
| Anv skiantel ||
| Tadorna ferruginea (Pallas, 1764) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tadorn rous a zo un evn palvezek, Tadorna ferruginea an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Eurazia, Etiopia ha gwalarn Afrika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Fichenn Birdlife

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, HOR YEZH, niv. 193, miz Meurzh 1993, p. 9.
* ↑ Hervez TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Tadorna ferruginea war al lec'hienn Avibase.
# Keres

Keres (Ceres e latin) e oa doueez ar gounezerezh hag an eost, kevatal d’an doueez hellazat Demeter.

## Orin an anv

Dont a rafe an anv eus ur wirizienn indezeuropek "ker" a gaver er gerioù "krouiñ" ha "kresk".

## Implij an anv

* Diwar hec'h anv e teu ar gerioù saoznek cereal ha gallek céréale.
* Ur gorrblanedenn dizoloet e 1801 zo bet anvet Ceres.
* An elfenn gimiek Keriom dizoloet e 1803 zo bet anvet diwar ar gorrblanedenn.

## Mojenn

Keres a oa merc'h da Sadorn hag Ops, gwreg ha c'hoar da Yaou, mamm da b-Proserpina o merc'h, c'hoar da Juno, Vesta, Neptun ha Pluton.
Gwelet e vez en oberennoù arzel gant ur vazh-roue, ur banerad bleunioù ha frouezh, hag un torkad ed.
Paeronez eo ivez da gêr Enna, e Sikilia. Hervez ar vojenn he devoa goulennet digant Yaou lakaat Sikilia en neñvoù. Abalamour ma'z eo tric'hornek an enez e voe krouet steredeg an Tric'horn.

## Daouzek skoazeller

Keres he devoa daouzek doueig dindani d'he sikour, d'ober war-dro al labour-douar:
* Vervactor, a zigor an douar kozh
* Reparator, a zrailh an douar kozh
* Imporcitor, a labour gant an arar,
* Insitor, a had,
* Obarator,
* Occator, a dremen an ogedoù
* Sarritor, a c'hwenn
* Subruncinator, a c'hwenn adarre
* Messor, a ved
* Conuector, a charre
* Conditor, a vergn
* Promitor, a rann.

## Lennegezh

Ur pennad diwar he fenn zo el levr De mulieribus claris gant Boccaccio.

## Skeudennoù

* Delwenn da Geres. E Mirdi al Louvre e Pariz.
* Keres en he c'hoazez. En Emerita Augusta, hiriv Mérida (Spagn)
* Cerere, murlivadur e Roma gant Paolo Farinati, e 1590.
# Tadorn roueel

Tadorn roueel :
| Un tadorn roueel. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Tadorna |
| Anv skiantel ||
| Tadorna tadorna Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tadorn roueel a zo un evn palvezek, Tadorna tadorna an anv skiantel anezhañ, tost ouzh an houidi hag ar gwazi.
Graet e vez houad roueel anezhañ ivez.

## Boued

Amprevaned, bezhin, buzhug-aod, kranked bihan, kregin, plant-dour ha preñved.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, HOR YEZH, niv. 193, miz Meurzh 1993, p. 9.
* ↑ EVNED Breizh gant Claude Péridy, Hor Yezh, 1995, p.29.
# Merganetta

Merganetta :
| Merganetta armata, tresadenn (1895) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Merganetta Gould, 1842 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Merganetta a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1842 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881)

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad houidi er genad-mañ : Merganetta armata, c'hwec'h isspesad — M. a. armata, berlepschi, colombiana, garleppi, leucogenis ha turneri — dezhañ, brosezat e Suamerika (eus Venezuela da greiz Chile ha kornôg Arc'hantina).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Merganetta (lennet e-barzh d'ar 26 a viz Genver 2025).
# Taolenn doueed Hellaz ha Roma

En daolenn amañ a-is e kavor listenn doueed Henc'hres, re Henroma a glot ganto, hag un nebeud doueed kelta glot mui pe vui.
| Henc'hres | Karg | Arouez | Henroma | Kelted |
| Afrodit | Doueez ar garantez. | Ur melezour, ur goulm, un alarc'h, ur rozenn ; alies e vez gwelet en he noazh. | Venus |
| Apollon | Doue ar sonerezh, ar varzhoniezh, an diouganerezh ; blenier karr an Heol eo. | Ul lourenn, lore ; un delfin, ur bleiz ; alies e vez ar Muzezed (merc'hed an Awen) gantañ. | Apollo | Belenos |
| Ares | Doue ar brezel. | Ur c'hi, ur bultur, ur goaf, un tokarn. | Mars | Teutates |
| Artemis | Doueez an hemolc'h, al Loar. | Alies gant ur wareg ha saezhoù. | Diana |
| Asklepios | Doue ar vezegiezh. | | Aesculapius |
| Atena | Doueez ar furnezh. | Ur gaouenn, ur wezenn-olivez ; alies gant ur goaf hag un tokarn war he fenn. | Minerva | Belisama |
| Boreas | Avel an Norzh. | | Aquilo |
| Demeter | Doueez ar gounezerezh hag an trevadoù. | Ur penn-ed. | Ceres |
| Dionysos | Doue ar gwini hag ar gwin ; degas a ra awen d'ar varzhed ha d'ar sonerien. | Ur gurunenn iliav pe rezin. | Bacchus |
| Eileithyia | Skoazellerez ar gwilioudiñ. | | Lucina |
| Enio | Doueez ar brezel. | | Bellona |
| Eos | Doueez tarzh-an-deiz. | | Aurora |
| Erinied | | | Ar Furied |
| Eros | Doue ar garantez. | Ur bugelig askellek, gwareg ha saezhoù gantañ. | Cupido |
| Hades | Doue an ifernioù. | Korn ar builhentez, arouez pinvidigezh an douar. | Pluton | Dispater |
| Hebe | Doueez ar yaouankiz. | | Juventus |
| Hefaistos | Doue an tan hag ar govelioù. | Ur morzhol. | Vulcanus |
| Hera | Doueez ar briedelezh, diwallerez ar gwragez. | Ur paun. | Juno |
| Herakles | Haroz, hanterzoue. | Gwisket e vez gant kroc'hen leon Nemea. | Herkules | Ogmios |
| Hermes | Doue an hentoù, ar veajourien, ar c'henwerzh hag al laeron ; kannad an doueed. | Gwialenn ar peoc'h (κηρύκειον kērū́keion, kaduse). | Merc'her | Lug |
| Hestia | Doueez an oaled. | | Vesta |
| Hypnos | Doue ar c'housked. | | Somnus |
| Kronos | Doue an amzer ; tad an doueed. | | Saturnus |
| Leto | | | Latona |
| Moira | | | Ar Parkezed / Merc'hed an Tonkadur |
| Odysseüs | Haroz an Odysseia. | | Ulixes |
| Pan | Doue ar vesaerien. | | Faunus |
| Persefone | Doueez an ifernioù. | | Proserpina |
| Poseidon | Doue ar mor, a c'hall lakaat gwallamzer da sevel ; douee ar c'hrenoù-douar hag ar c'hezeg eo ivez. | Un tridant ; gant loened-mor e vez sachet e garr | Neptunus |
| Tuche | | | Fortuna | |
| Zeus | Mestr an doueed. | An tan-taran, un erer | Jupiter | Taranis |
# Reter Sussex

Reter Sussex :
| Skoed-ardamez Reter Sussex Ardamez Reter Sussex | |
| Gorread | 1,792 km² |
| Poblañs | 766,400 |
| Stankted ar boblañs | 428 annezad/km² |
| Distrigoù ||
| Brighton ha Hove Lewes Eastbourne Wealden Rother Hastings ||
Ur gontelezh eus Bro-Saoz eo Reter Sussex. Krouet e voe e 1889 diwar zisrann Sussex e div gontelezh a-ziforc’h. Lodek eo er rannvro Gevred. Lewes eo e benngêr.
Abaoe 1997 ez eo Brighton ha Hove (1), deuet da vezañ Melestradurezh unvan, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel, daoust dezho chom er gontelezh lidel.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kuzul Kontelezh Reter Sussex
# Zenaida auriculata

Zenaida auriculata :
| Zenaida auriculata, luc'hskeudennet e Quito (Ecuador). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Zenaida (evned) |
| Anv skiantel ||
| Zenaida auriculata (Des Murs, 1847) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zenaida auriculata a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Peristera auriculata (kentanv) da gentañ-penn (e 1847) gant an evnoniour gall Marc-Athanase-Parfait-Œillet Des Murs (1804-1894).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an unnek isspesad turzhunelled anezhañ :
* Zenaida auriculata antioquiae, e hanternoz-kreiz Andoù Kolombia (Antioquia),
* Z. a. auriculata, e kreiz Chile (eus Atacama da Llanquihue) and kornôg-kreiz Arc'hantina,
* Z. a. caucae, e kornôg Kolombia (Valle del Cauca),
* Z. a. chrysauchenia, eus Bolivia da greiz Brazil, Uruguay hag eus Arc'hantina da Enezeg Douar an Tan,
* Z. a. hypoleuca, en arvor krin Ecuador ha kornôg Perou,
* Z. a. jessieae, war glann an Amazon, e-kichen Santarém,
* Z. a. marajoensis, en inizi Marajó ha Mexiana,
* Z. a. noronha, e biz Brazil (Bahia, Maranhão, Piauí),
* Z. a. pentheria, eus reter Andom Kolombia da gornôg Venezuela (Mérida),
* Z. a. stenura, eus Antilhez Bihanañ, Trinidad ha kreiz Kolombia da Venezuela ha hanternoz Brazil,
* Z. a. vinaceorufa, en Aruba, Bonaire ha Kòrsou.

## Liammoù diavaez

* (en) Zenaida auriculata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Zenaida auriculata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Turzhunell skouarnek (liester : turzhunelled skouarnek) eo an anv boutin studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Zenaida auriculata war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gavriniz

Gavriniz :
| An enezenn ||
| Anv gallek | Gavrinis |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Inizi Mor Bihan Gwened |
| Lec'hiadur | Mor Bihan (Pleg-mor Gwaskogn) |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 34′ 23″ N, 2° 53′ 53″ K |
| Gorread | 0,30 km² |
| Lein uhelañ | 24 m (karn Gavriniz) |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Gwened |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Kumunioù | An Arvor-Baden |
| Poblañs ||
| Poblañs | ? ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| Lec'hienn ofisiel | cairndegavrinis.com |
| kemmañ |
Gavriniz zo un enezenn e Mor Bihan Gwened, e Breizh, stag ouzh kumun an Arvor-Baden, e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened.

## Anv

N'eo ket Gavriniz "Enez ar C'havr" (*gavr-enez) met marteze un "enez labouret" : Guirv Enes e 1284 ha Guerg Enes e 1202. Damheñvel eo Guerg ouzh ar saozneg work, "labour", hag ouzh al latin uercaria, "park aret".

## Douaroniezh

Gavriniz a vuzul e-tro 30 hektar a c'horread. Emañ an enezenn e-tro 550 m er reter d'Ar C'halvez, un 300 m bennak en norzh d'Er Lannig, 600 m er gwalarn d'Ar Gazeg ha 350 m er mervent da Verder.

## Monumantoù ha traoù heverk

Brudet eo karn Gavriniz hag an engravadurioù ennañ.

## Skeudennoù

* Gavriniz gwelet eus Berder
* Er Lannig dirak, ha Gavriniz a-dreñv, gant ar c'harn brudet.
* Gavriniz, gant he c'harn brudet, savet war-dro -3500
* Gavriniz - Ar c'harn
* Karn Gavrinis
* Un den dirak an treuzoù (2009)
* Antre ar c'harn
* Engravadurioù er c'harn
* Kartenn eus ar c'harn.

## Dave ha notennoù

* ↑ Léon Fleuriot, Dictionnaire des gloses en vieux-breton Paris 1964, p. 189
# Ammospiza

Ammospiza :
| Ammospiza leconteii. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Passerellidae |
| Anv skiantel ||
| Ammospiza Oberholser, 1905 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ammospiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1905 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Ammospiza caudacuta
** A. c. caudacuta ha diversa,
* Ammospiza leconteii,
* Ammospiza maritima
** A. m. fisheri, macgillivraii, maritima, mirabilis, nigrescens, peninsulae ha sennetti,
* Ammospiza nelsoni
** A. n. alter, nelsoni ha subvirgata.
O c'havout a reer e Norzhamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e veze an holl spesadoù er genad Ammodramus a-raok.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passerellidae/Ammospiza (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Genver 2025).
# Dominig Jolivet ar C'hlec'h

Dominig Jolivet ar C'hlec'h. :
| Anv ofisiel | Dominique Jolivet |
| Obererezh | Skolaer, Kelenner, Kaner, Sindikadour. |
| Ganedigezh | 1963 Ar Gelveneg |
| Marv | 13 a viz Genver 2024 Ar Gelveneg |
| Yezh skrivañ | Brezhoneg |
| Enorioù | Dezhañ e voe dediet lid Prizioù dazont ar brezhoneg 2024. |
| Oberennoù pennañ ||
| Bec'h dei ! ||
| Traoù ouzhpenn ||
| Anv Meur a stumm a vez kavet d'e anv-familh Jolivet, Jolived pe c'hoazh Jolivet ar C'hlec'h. Engouestloù Strolladoù politikel darempredet gantañ: Emgann (strollad politikel), Breizhistañs, Sindikad darempredet gantañ: SLB ||
| kemmañ |
Dominig Jolivet ar C'hlec'h, pe Dominig Jolived, lesanvet « Dom Jo », ganet e 1963 hag aet da Anaon d'an 13 a viz Genver 2024, zo bet skolaer ha kelenner skolaj ha lise er rouedad skolioù kevredigezhel Diwan.

## Buhez

Ganet oa bet er Gelveneg. Desket en doa brezhoneg gant e familh hag o komz gant e dad-kozh ha na ouie ket ar galleg.

### Buhez vicherel

Danvez-skolaer e oa Dominig adalek ar bloavezhioù 1980 e Kommanna, Roazhon, Tregon, Sant Brieg, Plijidi, Karaez, Kemper.

### Engouestloù politikel

Kemeret en deus perzh er strollad politikel Emgann. Kengrouet en deus Sindikad Labourerien Breizh e 2001. E-pad pell eo bet pennsekretour ar sindikad-mañ.

### Mennozhioù

Dominig Jolived a oa un den a-gleiz. Tost e oa ouzh ar mennozhioù ekologour dre ma save a-enep da Aerborzh Kernitron-al-Lann. Engouestlet-tre e oa er stourm enepfaskour.

## Marv

Marvet eo Dominig Jolived 13 a viz Genver 2024 d'an oad a 60 vloaz. Bet en doa bet ur gwallzarvoud gwazhioù empenn e miz Kerzu 2023. Kroget e oa lid e obidoù dirak muioc’h evit 1500 den e CLC ar Gelveneg d'an 20 a viz Genver 2024, gant un ton pib-ilin sonet gant Konogan an Habask. D'an 13 a viz Ebrel 2024 e oa bet dalc'het ur fest-noz er Skolaj Diwan Jakez Riou e Kemper evit enoriñ deiz-ha-bloaz e c'hanedigezh.

## Oberennoù
### Kenlabour

* Bec'h dei ! ! Yezhadur brezhonek. Gant Mich Beyer, Jorj Abherve-Gwegen, Fañch Desbordes, Dominig Jolivet ar C'hlec'h, Alan Dipode, Paskal ar Marc'heg, Malo Louarn (treser), Jean-Michel Roynard (maketenn), Gildas Le Buhez (maketenn), Kristina Jegou (reizhadurioù), Divi Kervella (reizhadurioù), ha Ronan ar C'hoadig (reizhadurioù). Embannet gant TES e 1994.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ OPaB
* ↑ (fr) Ouest-France, 20/01/2024
* ↑ (fr) Ouest-France, 14/01/2024
* ↑ Aet eo Dominig Jolived d'an anaon. Sindikad Labourerien Breizh (2024).
* ↑ Ya!, niverenn 518, 2015, rann "Aerborzh" https://ya.bzh/dominig-jolived/
* ↑ Ya!, niverenn 518, 2015, rann "Faskouriezh" https://ya.bzh/dominig-jolived/
* ↑ (fr) Le Télégramme, 20/01/2024
# Stachyridopsis

Stachyridopsis :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Timaliidae |
| Anv skiantel ||
| Stachyridopsis Oates, 1883 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Stachyridopsis a oa ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1883 gant an naturour saoz Eugene William Oates (1845-1911).

## Spesadoù

C'hwec'h spesad golvaneged a yae d'ober ar genad : Stachyridopsis ambigua, chrysaea, pyrrhops, rodolphei, ruficeps ha rufifrons kent bezañ dilec'hiet er genad Cyanoderma.
# Edgar de Wahl

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Edgar de Wahl, anavezet ivez dindan an anv-pluenn Julian Prorók, bet ganet Edgar Alexis Robert von Wahl d'an 23 a viz Eost 1867 en Olviopol (Ukraina) ha marvet d'an 9 a viz Meurzh 1948 e Tallinn, a oa ur c'helenner alaman-ha-balt war ar fizik hag ar matematik.
Brud a c'hounezas goude en devout ijinet e 1922 ar yezh kalvezadel etrebroadel a anvas Occidental, a voe adanvet Interlingue goude e dremenvan.

## Notennoù

* ↑ (ie) A Edgar de Wahl @ Cosmoglotta #41, Gouere-Eost 1927, p. 51. Kavet : 27 Gen 25.
# Charitospiza

Charitospiza :
| Ur c'houblad C. eucosma, tresadenn gant Huet & Prêtre (1838). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Anv skiantel ||
| Charitospiza Oberholser, 1905 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Charitospiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1905 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Charitospiza eucosma, brosezat e takadoù 'zo eus Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thraupidae/Charitospiza (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Genver 2025).
# Charitospiza eucosma

Charitospiza eucosma :
| C. eucosma, Codó (stad Maranhão, Brazil). Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Genad : | Charitospiza |
| Anv skiantel ||
| Charitospiza Oberholser, 1905 ||
| Anv skiantel ||
| Charitospiza eucosma Oberholser, 1905 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Charitospiza eucosma a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae. Ar spesad nemetañ er genad Charitospiza an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had moarvat.

## Annez hag isspesadoù

Kavout a reer ar spesad e Suamerika : kreiz ha reter Brazil, biz Bolivia ha hanternoz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez

* (en) Charitospiza eucosma el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Charitospiza eucosma e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Charitospiza eucosma el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Charitospiza eucosma.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Interlingue

An Interlingue zo ur yezh kalvezadel a zo bet savet e 1922 gant Edgar de Wahl, a rae Occidental anezhi.
# Ti al Lorded

Kambr Uhel Parlamant ar Rouantelezh-Unanet eo Ti al Lorded, House of Lords e saozneg. Gant ar rouanez (pe ar roue) ha Kambr ar C'humunioù e ya d'ober ar Parlamant breizhveuriat.
A orin brientinek eo ar gambr-se. Ouzh hec'h ober ez eus izili lik, "pared" anezho (peers), hag izili a-berzh an Iliz anglikan, eleze arc'heskibion Canterbury ha York ha 24 eskob.
Digresket eo bet a-galz galloud Ti al Lorded. Gouarnamant Tony Blair en deus, ur wezh erru e penn ar galloud, dilamet dioutañ kalz eus an izili dre hêrezh da lakaat en o lec'h izili anvet.

## Liammoù diabarzh

Ti ar C'humunioù, ar gambr izel.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Ti al Lorded
# Sphenocichla

Sphenocichla :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Timaliidae |
| Anv skiantel ||
| Sphenocichla Godwin-Austen & Walden, 1875 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sphenocichla a oa ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1875 gant ar skiantourien vreizhveuriat Henry Haversham Godwin-Austen (1834-1923) hag Arthur Hay (1824-1878).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a yae d'ober ar genad : Sphenocichla humei ha roberti kent bezañ dilec'hiet er genad Stachyris.
# Timaliidae

Timaliidae :
| Erythrogenys erythrogenys, luc'hskeudennet e Thailand. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Timaliidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1840 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857), Timalia ar genad skouer anezhañ.
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List ez a dek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Timalia - Horsfield, 1821 (1 spesad),
* Dumetia - Blyth, 1852 (2 spesad),
* Mixornis - Blyth, 1842 (5 spesad),
* Macronus - Jardine & Selby, 1835 (2 spesad),
* Cyanoderma - Salvadori, 1874 (7 spesad),
* Spelaeornis - David & Oustalet, 1877 (8 spesad),
* Melanocichla - Sharpe, 1883 (2 spesad),
* Pomatorhinus - Horsfield, 1821 (11 spesad)
* Erythrogenys - Baker, 1930 (7 spesad),
* Stachyris - Hodgson, 1844 (13 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Timaliidae: Babblers, Scimitar-Babblers Bonaparte, 1840.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Timaliidae (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Genver 2025).
# Cryptillas

Cryptillas :
| Cryptillas victorini, tresadenn (1866) gant Joseph Wolf. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Macrosphenidae |
| Anv skiantel ||
| Cryptillas Oberholser, 1899 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Cryptillas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1899 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Cryptillas victorini, brosezat e kreisteiz Republik Suafrika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Macrosphenidae/Cryptillas (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Genver 2025).
# Palefarzh noblañs

Ar palefarzh noblañs eo ar muzul implijet da vuzuliañ noblañs un den.
Un tad-kozh hag ur vamm-gozh en noblañs a ra daou balefarzh, daou dad-kuñv hag ur vamm-guñv a ra tri falefarzh all, pemp palefarzh en holl.