# Gouarnour Breizh

Sed amañ ur roll eus an dud zo bet anvet gouarnour Breizh. Charles d'Albert d'Ailly, dug Chaulnes, eo an hini brudetañ anezho dre ma oa e penn ar gwaskererezh da vare Emsavadeg ar Bonedoù ruz.

## Brezel hêrezh dugelezh Breizh ha Brezel Kant Vloaz

| Deiziad | Gouarnour | Aotrou | Notennoù |
| 1341 (miz Du) | Roperzh VIII Beltram, baron Bricquebec, Beskont Roncheville (°1285 - † 1348) | Rouantelezh Bro-C'hall | Marichal eus Bro-C'hall. Kabiten evit ar roue e Breizh (miz Du 1341), goude marv an dug Yann III, a-raok Barnadenn Conflans a-du gant Charlez Bleaz, a-enep an dug Yann Moñforzh. |
| 1346 | Sir Thomas Dagworth ( † 1352) | Rouantelezh Bro-Saoz | Anvet gant Edouarzh III, roue Bro-Saoz, tutor an dug Yann IV. |
| vers 1348 | William Bohun, kont Northampton (°v.1312 - † 1360) | Rouantelezh Bro-Saoz | Anvet gant Edouarzh III, roue Bro-Saoz. |
| War-dro 1352 | Jean Avenel | | |
| 1355 | Thomas Holland, kont Kent ( † 1360) | Rouantelezh Bro-Saoz | Letanant ar roue e Breizh, anvet gant Edouarzh III, roue Bro-Saoz. |
| 1356 | Henri Grosmont, dug Lancaster (°1299 - † 1361) (gant Yann IV) | Rouantelezh Bro-Saoz | Gouarnourien Breizh anvet gant Edouarzh III, roue Bro-Saoz. |
| 1359 | Robert Herle ha Yann Buckingham | Rouantelezh Bro-Saoz | Gouarnour ar Pemp-Porzh anvet gant Edouarzh III, roue Bro-Saoz. |
| 1368-1370 | William, 4e baron Latimer (1330 † 1381) | Rouantelezh Bro-Saoz | Anvet gant Edouarzh III, roue Bro-Saoz, gouarnour milourel Begerel en 1368 hag e 1370, gouarnour milourel e Saint-Sauveur-le-Vicomte. |
| 1373 (18 a viz Kerzu) | Loeiz Iañ, dug Anjev (°1339 - † 1384) | Rouantelezh Bro-C'hall | Lakaet letanant jeneral Breizh-Izel ha Breizh-Uhel, gant lizhiri eus Charlez V, rak aet e oa an dug Yann IV kuit da Vro-Saoz. |
| 1374 | Edmond, kont Cambridge (°1341 - † 1402) (gant an dug Yann IV) | Rouantelezh Bro-Saoz | Lakaet kabitened Breizh gant Edouarzh III, roue Bro-Saoz. |

## Dugelezh Breizh

| Deiziad | Gouarnour | Aotrou | Notennoù |
| 1382 (9 a viz Even) | Guy XII, aotrou Laval, Beskont Roazhon, baron Gwitreg, etc. (°1327 - † 1412) | Dugelezh Breizh | P'en doa graet e beoc'h gant ar roue Charlez VI, e ambrougas anezhañ e 1382, e-doug brezel Flandrez. A-raok mont kuit e roas kefridi da aotrou Laval, dre lizhiri siellet eus an 22 a viz Gouere eus ar memes bloaz, da c'houarn Breizh evel e letanant-jeneral, gant ar galloud d'ober pep tra en e anv, da reiñ grasoù, da envel gouarnourien ha kabitened en holl blasoù, ha da sinañ arsavioù-brezel. E 1404, kurator dug Yann IV abaoe marv tad hemañ, Guy XII zo digarget gant an dug yaouank dre lizhiri eus ar 14 a viz Genver. |
| 1402 | Fulup II, dug Bourgogn (°1342 - † 1404) | Dugelezh Breizh | Eontr ha tutor an dug Yann V. |
| 1420 | Alain VIII, beskont Roc'han ( † 1429) | Dugelezh Breizh | Gouarnour pa oa bac'het Yann V gant kostezenn Pentevr. |
| 1447 & 1449 (4 a viz Gwengolo) | Pêr, kont Gwengamp (°1418 - † 1457) | Dugelezh Breizh | Letanant an dug Frañsez Iañ e-pad e veajoù. |
| 1472 (24 a viz Mae) | Guy XIV, kont Laval (°1406 - † 1486) | Dugelezh Breizh | Anvet letanant jeneral gant holl an dugelezh |
| 1488 | Jean IV Chalon-Arlay, priñs Orange (°1443 - † 1502) | Dugelezh Breizh Rouantelezh Bro-C'hall | Gouarnour anvet gant an dug Frañsez II e 1488. Derc'hel a reas e garg dindan Anna Breizh goude marv an dug, ha dindan ren Charlez VIII, dre lizhiri eus 1492. |
| avant 1525 | Charlez IV, dug Alençon (°1489 - † 1525) | Dugelezh Breizh Rouantelezh Bro-C'hall | |
| 1525 | Guy XVI, kont Laval (°1476 - † 1531) | Dugelezh Breizh Rouantelezh Bro-C'hall | Amiral ha letanant jeneral Breizh dindan dug Alençon e 1510 ha gouarnour war e dremenvan dre lizhiri eus ar roue Frañsez Iañ eus ar 7 a viz Eost 1526. |
| 1531 (9 a viz Even) | Yann Laval, baron Kastellbriant (°1486 - † 1543) | Dugelezh Breizh Rouantelezh Bro-C'hall | Amiral ha letanant jeneral Breizh e resevas ar roue Frañsez Iañ, ar rouanez Eleonor, hag an Daofin Frañsez III, dug Breizh, pa zeujont e Naoned e miz Eost 1532. |

## Goude feur-emglev 1532

| Bloavezh | Gouarnour | Aotrou | Notennoù |
| 1542 (25 a viz C'hwevrer) | Yann Breizh, aotrou Brosse, kont Pentevr, dug Étampes ( † 1565) | Rouantelezh Bro-C'hall | Anvet dre lizhiri eus ar 25 a viz C'hwevrer 1542, dont a reas e kêr Naoned d'an 8 a viz Ebrel, ha mont a reas da lez Bro-C'hall d'an 10 a viz Gwengolo 1555. |
| 1562 (20 a viz Meurzh) | Sebastian Luxembourg, dug Pentevr, beskont Martigues ( † 1569) | Rouantelezh Bro-C'hall | Niz da Jean IV de Brosse, anvet gouarnour dre lizhiri eus an 20 a viz Meurzh 1562. Kinnig a reas e lizhiri d'ar parlamant d'an 18 a viz Mae 1564, mont d'al Lez d'an 13 a viz Ebrel 1565, dont da Naoned d'an 2 a viz Mezheven ha dont e kêr war an ton bras d'ar 4 a viz Mezheven... |
| 1569 | Loeiz III Bourbon-Vendôme, Rieg de Dombes, dug Montpensier (°1513 - † 1582) | Rouantelezh Bro-C'hall | Anvet e oa en 1569, ha kenkent ez eas maer Naoned hag e guzulierien da ober o gourc'hemennoù dezhañ. Respont dezho a eure d'ar 14 a viz Genver 1570. E lizhiri gouarnour a resevas d'an 20 a viz Meurzh goude, ha degouezhout a reas e kêr Naoned d'an 23 a viz Kerzu 1572. Mont a reas d'al lez d'an 3 a viz Mae 1578. Ul lizher zo diwar e zorn skrivet deiz war-lerc'h Lazhadeg Sant Berteleme (24 a viz Eost 1572), ma c'houlenne ober e Naoned pezh a oa bet graet e Pariz. Ne voe ket selaouet. |
| 1582 | Philippe-Emmanuel de Lorraine, dug Mercœur (°1558 - † 1602) | Rouantelezh Bro-C'hall | Anvet dre lizhiri eus ar 5 a viz Gwengolo 1582, goude dilez Loeiz Bourbon, e voe kadarnaet en e bost d'an 11 a viz Here goude. Antreal a reas ar gouarnour en Naoned d'ar 1añ a viz Gwengolo 1583, mont d'al Lez d'an 22 a viz Du. Ar roue Herri III Bro-C'hall a gasas Dug Mercoeur kuit d'ar 24 a viz Ebrel 1589 met an dug a zalc'has da lavarout e oa Gouarnour Breizh betek miz Ebrel 1598. Goude bet ul leve a zoare e roas e zilez hag ez eas e garg da César, dug Vendôme, bastard da Herri IV (Bro-C'hall). Mab-kaer e oa da M. de Martigues, ha breur-kaer d'ar roue Henri III (Bro-C'hall). |
| 1589 | Herri Bourbon, Priñs Dombes (°1573 - † 1608) | Rouantelezh Bro-C'hall | Mab-bihan da zug Montpensier, pourvu en survivance d'ar 27 a viz Meurzh 1575 hag anvet d'ar 24 a viz Ebrel 1589. Letanant jeneral Breizh, e resevas e lizhiri d'ar 14 a viz Eost goude ha mont a reas d'al Lez an deiz war-lerc'h. E lizhiri ne roont ket ar stad a c'houarnour dezhañ avat, ha, goude e anvadur, dug Mercœur a lakaas ober kartouronoù skoed war e zouaroù Penthièvre, warno an enskrivadur Pro Christo et Rege 1589. |
| 1598 (miz Ebrel) | César, dug Vendôme (°1594 - † 1665) | Rouantelezh Bro-C'hall | Bastard da Herri IV (Bro-C'hall), anvet e Naoned e miz Ebel 1598. Resev a reas e lizhir d'ar 14 a viz Mae goude, mont d'la Lez d'ar 27 a viz Gwengolo 1608, ha mont e Naoned d'ar 27 a viz Here war-lerc'h. E zilez a roas e 1626. |
| 1626 (3 a viz Gouere) | Pons de Lauzières-Cardaillac, markiz Thémines (°1553 - † 1627) | Rouantelezh Bro-C'hall | Marichal eus Bro-C'hall, anvet d'an 3 a viz Gouere 1626, kadarnaet en e bost d'an 19 a viz Genver 1627, Bet el Lez d'ar 27 a viz Ebrel e antras e Naoned d'an 20 a viz Mae. Aet da anaon en Alre e miz Here 1627. |
| 1627 | Armand Jean du Plessis, kardinal ha dug Richelieu (°1553 - † 1627) | Rouantelezh Bro-C'hall | Anvet e 1627, kadarnaet en e bost d'ar 17 a viz Ebrel 1632. Mont a reas da anaon e 1642 he bezañ bet e Breizh abaoe ma oa anvet gouarnour. |
| 1643 | Anna Aostria, rejantez (°1601 - † 1666) | Rouantelezh Bro-C'hall | Mamm ar roue Loeiz XIV, anvet gouarnerez war c'houlenn Stadoù Breizh er bloaz 1643, kadarnaet en he fost d'an 13 ha d'ar 16 a viz Gouere 1647. Charles de La Porte, dug la Meilleraye, marichal eus Bro-C'hall ha gouarnour milourel Naoned, a oa bet letanant-jeneral ar rouanez, ha goude e zilez e 1656, e oa kemeret e lec'h gant e vab Armand de La Porte, ha war e lerc'h, Charles d'Albert d'Ailly, dug Chaulnes. Mervel a reas ar rouanez e miz Genver 1666 ha chom a ras Breizh hep gouarnour e-pad 4 bloaz. |
| 1643 | Charles d'Albert d'Ailly, dug Chaulnes (°1625 - † 1698) | Rouantelezh Bro-C'hall | Anvet d'ar 24 a viz Gouere 1670, kadarnaet en e bost d'an 20 a viz Here goude, bet el Lez d'ar 4 a viz Mae 1675, e roas e zilez e 1695. Dont a reas meur a wezh en Nantes hep antreal enni en un doare ofisiel. |
| 1695 (26 a viz Meurzh) | Loeiz Aleksandr Bourbon, kont Toulouse (°1678 - † 1737) | Rouantelezh Bro-C'hall | Gouarnour Breizh dre lizhiri eus ar 26 a viz Meurzh 1695, goude dilez dug Chaulnes. Tremen a reas e Naoned d'ar 17 a viz Ebrel 1704, war an hent da Vrest, ha chom a eas en eskopti. |
| 1736 (31 a viz Kerzu) | Louis Jean Marie Bourbon, dug Pentevr (°1725 - † 1793) | Rouantelezh Bro-C'hall | Mab da Loeiz Aleksandr Bourbon, gouarnour araokañ. Dont a eure e kêr Naoned d'ar 7 a viz C'hwevrer 1747, da 7 eur noz. |
| 1738 (4 a viz Mae) | Loeiz, dug Orléans (°1703 - † 1752) | Rouantelezh Bro-C'hall | E-keit ha ma oa an hini a-raok dindan an oad gour. |

## Mammennoù

* Jean Duquesne Dictionnaire des Gouverneurs de Province éditions Christian, Paris 2002,(ISBN 9782864960997) « Bretagne (18 titulaires) » p. 191-194.
* Jean-Joseph Expilly, Dictionnaire géographique, historique et politique des Gaules et de la France, levrenn VI, Desaint et Saillant, 1770.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Patrom:Ouvrage
* ↑ Kaieroù Prezidial Roazhon a ra anv eus ar gouarnour-se er bloaz 1494 ha titloù Naoned d'ar 16 a viz Genver 1496.
* ↑ Bastien de Luxembourg, aotrou Martigues, kont Pentevr, marc'heg eus Urzh ar roue, et son lieutenant général en Bretaigne, aux Officiers en la Justice, Maire et Echevins de Nantes, etc.... A Nantes le 9 jour d'août 1568, signé, Bastien de Luxembourg. Hag izeloc'h: Par mondit Seigneur, Cornillier. Regist. de la Ville de Nantes, fol. 29 et 30. Mr. de Luxembourg fit ériger au mois de septembre suivant le Kontelezh Pentevr en Duché-pairie. Mervel a eure e miz Here 1569. Gourvab e oa da Guy Pentevr, eil mab d'an dug Arzhur II .
* ↑ GOUVERNEURS DE BRETAGNE e www.infobretagne.com