OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sina Gevandirel

"Mammvro Sina", anvet ivez "Sina gevandirel", zo un termen geopolitikel evit ober anv eus an tiriad renet gant melestradurezh Republik Pobl Sina (RPS) goude Brezel diabarzh Sina. Ouzhpenn an tiriad kevandirel, meneg ar stumm geopolitikel a ra dave d'an inizi evel Hainan, Chongming, ha Zhoushan. Dre hengoun, an tiriadoù er-maez eus mammvro Sina a zo:
* Rannvroioù melestradurel ispisial an RPS, a zo gwelet evel isrannoù eus ar vro, met gant melestradurezhioù emren, galloudoù hag aozadurioù ekonomikel disheñvel diouzh re ar vammvro:
** Hong Kong, hag a oa un drevadenn vreizhveuriat
** Macau, hag a oa un drevadenn bortugalat
* Triadoù renet gant Republik Sina, gant enezenn Taiwan hag inizi Penghu e Strizh-mor Taiwan, gant Kinmen hag inizi Matsu nepell diouzh arvor Fujian, anvet holl asambles evel Tiriad Taiwan.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ 中央流行疫情指揮中心1月28日宣布提升中國大陸(不含港澳)之旅遊疫情建議至第三級『警告』(Warning)，大陸委員會調升湖北省（包含武漢市）的旅遊警示燈號為「紅色」，中國大陸其他地區旅遊警示燈號為「橙色」 (10 a viz Gouhere 2017).
# Ronto

Ronto- (aroueziet dre r) zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ un niver bennak dre 10$^{-27}$, da lavaret eo dre 0,000000000000000000000000001.
Eus ar gresianeg ἐννέα ennéa "nav" hag eus al latin novem "nav" e teu an anv peogwir ez eus ezhomm 9 strollad tri zero evit e skrivañ ; al lizherenn « r » zo bet dibabet peogwir ne oa bet implijet biskoazh gant an SI da aroueziañ un unanenn. Er bloaz 2022 e voe degemeret;

## Notennoù

* ↑ (fr) Résolution 3 de la 27e CGPM (2022) @ BIPM. Kavet : 16 Kzu 24.
# Mitokondrienn

Ur vitokondrienn zo un organit, dezhañ holl berzhioù un organeg prokariot, gronnet gant ur groc'henenn doubl graet gant pep a wiskad fosfolipidek doubl, hag a a gaver er pep brasañ eus kelligoù an eukarioted. N'o c'haver ket e-barzh an globulennoù ruz deut d'o ment avat nag e loened arvevat zo evel Henneguya zschokkei). Etre 0,75 ha 3 µm treuz a vez dezhe peurliesañ hag o stumm a c'hall cheñch kalz.
Kavout a reer betek 2000 anezhe e pep kellig, ha peurliesañ e vezont e takadoù ar c'helligoù a vevez adenozin trifosfat (ATP). Skoazellañ a reont produadur an ATP, hini meur a genfaktor metabolek (NADH, FADH2) hag ur roll o deus e meur a argerzh e-giz ar c'hehenterezh, an disheñveladur, an apoptoz hag e reoliadur kelc'hiad ar c'helligoù. Liammet eo ar mitokondriennoù ivez gant kleñvedoù zo evel daleoù spered, kudennoù ar galon hag ur roll a-bouez o deus ivez en argerzh kozhañ.
Diwelus eo ar mitokondriennoù gant ar mikroskop optek pa ne vezont ket livet gant livadoù bevoniel (rhodamin 123 ha glas Janus B). Evit o studiañ pizh e reer gant ar mikroskop elektronek a zo gwelloc'h e rezolvadur.
Displegan a ra an damkan endosimbiotek bezañs mitokondriennoù e kelligoù an eukarioted dre endokitoz (degemer) un α-proteobakteria en ur c'hellig ostiz, meur a viliard a vloavezhioù zo. Abalamour da se ez eo disheñvel TDN ar mitokondriennoù diouzh hini kalon ar gellig, ha degaset e vez peurliesañ eus tu ar vamm.

## Etimologiezh

Dont ra ar ger mitokondrienn eus an henc'hresianeg μίτος (mitos) a dalvez « neudenn » ha χόνδρος (chondros) a dalvez "granulenn".

## Notennoù

* ↑ Katrin Henzel ha William Martin, "Evolutionary biology: essence of mitochondria", Nature, levrenn 426, Nnn 6963, 13 a viz Du 2003, pp. 127-128.
* ↑ Lyle Wiemerslage ha Daewoo Leeb, "of mitochondrial morphology in neurites of dopaminergic neurons using multiple parameters", Journal of Neuroscience Methods, levrenn 262, 15 a viz Meurzh 2016, pp. 56-65.
* ↑ Heidi M. McBride, Margaret Neuspiel, Sylwia Wasiak, "more than just a powerhouse", Current biology: CB, levrenn 16, Nnn 14, 2006-07-25 pp. 551–560}}.
* ↑ Ann Gardner, Richard Boles, "Is a "Mitochondrial Psychiatry" in the Future? A Review", Psychiatry Reviews, levrenn I, Nnn 3, 2005-10-31 pp. 255–271.
* ↑ Edward J. Lesnefsky, Shadi Moghaddas, Bernard Tandler, Janos Kerner, "Mitochondrial Dysfunction in Cardiac Disease: Ischemia–Reperfusion, Aging, and Heart Failure", Journal of Molecular and Cellular Cardiology, levrenn XXXIII, Nnn 6, miz Even 2001, pp. 1065-1089.
* ↑ Mitokondrienn war al lec'hienn futura-sciences.com
# Ozcos

Ozcos zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver en Asturiez.

## Kumunioù

* Samartín d'Ozcos
* Santalla d'Ozcos
* Villanueva d'Ozcos
# Mark Rutte

Mark Rutte (distaget [ˈmɑrk ˈrʏtə] e nederlandeg ; ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1967) zo ur politikour eus an Izelvroioù, zo e penn ar strollad Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD, Strollad ar bobl evit ar frankiz hag an demokratelezh). Sekretour-stad evit an aferioù sokial hag al labour eo bet, etre miz Gouere 2002 ha miz Mezheven 2004, ha sekretour-stad evit an deskadurezh, ar skiant hag an armerzh etre miz Mezheven 2004 ha miz Mezheven 2006, e kentañ hag eil gouarnamant ar c'hentañ ministr Jan Peter Balkenende. E miz Mezheven 2006 en doa roet e zilez evit distreiñ d'an Tweede Kamer (eil kambr ar parlamant) e penn e strollad.
E penn ar strollad VVD e oa da-geñver dilennadeg 2006 ha da-geñver hini 2010. D'ar 14 a viz Here 2010 e oa deuet da vezañ kentañ ministr an Izelvroioù.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Thomas Plunket

Thomas Plunket (1785–1839) a oa ur soudard iwerzhonat er British Army, ezel eus ar 95vet rejimant fuzuilherien. Servijet en doa e-kerzh Brezel Dizalc'hiezh Spagn ha goude-se e Kampagn Belgia e 1815. Chomet eo brudet goude bezañ lazhet ar jeneral gall Auguste François-Marie de Colbert-Chabanais e Spagn, gant un tenn fuzuilh Baker, ha goude-se e oa deuet a-benn da lazhañ e skoazeller-kamp, Latour-Maubourg, a oa o klask sikour ar jeneral gloazet.
# Editorial Cruïlla

An Editorial Cruïlla zo un ti-embann katalanek e Barcelona.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn Editorial Cruïlla
# Gwalarn (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gwalarn a c'hell daveiñ da :
* unan eus roudoù-avel an nadoz-vor. Sellet ouzh Gwalarn
* ur gelaouenn lennegel vrezhonek. Sellet ouzh Gwalarn (kelaouenn)
* Tremen ar Gwalarn, un hent mor e-kreiz enezeg Arktika e Kanada
* Tiriadoù ar Gwalarn, proviñs eus Kanada
* Gwalarn (Suafrika), proviñs e Suafrika
# Pycnoptilus

Pycnoptilus :
| Pycnoptilus floccosus, luc'hskeudennet er Menezioù glas (Sukembre-Nevez, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Acanthizidae |
| Anv skiantel ||
| Pycnoptilus Gould, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Pycnoptilus a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1851 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged (brosezat e gevred Aostralia) er genad-mañ : Pycnoptilus floccosus, daou isspesad — P. f. floccosus ha sandlandi — dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Acanthizidae/Pycnoptilus (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Genver 2025).
# Pycnoptilus floccosus

Pycnoptilus floccosus :
| Pycnoptilus floccosus. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Acanthizidae |
| Genad : | Pycnoptilus |
| Anv skiantel ||
| Pycnoptilus floccosus Gould, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Pycnoptilus floccosus a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae. Ar spesad nemetañ er genad Pycnoptilus an hini eo.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ e gevred Aostralia :
* Pycnoptilus floccosus floccosus, menezioù Brindabella, eus Sukembre-Nevez da Snowy Mountains, Victoria,
* P. f. sandlandi, eus kreiz Sukembre-Nevez da greiz Victoria.

## Rummatadur

Gwechall e veze renket ar spesad en iskerentiad Sericornithinae eus ar c'herentiad Pardalotidae.

## Liammoù diavaez

* (en) Pycnoptilus floccosus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Pycnoptilus floccosus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Gould, 1851.
* ↑ (en) Pycnoptilus floccosus war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Richard Schodde hag Ian J. Mason, The Directory of Australian Birds: Passerines, CSIRO Publishing, miz Here 1999.
# American Dad!

American Dad! (Tad stadunanat !) a zo ur abadenn skinwel tresadennoù-bev stadunanat evit an oadourien krouet gant Seth MacFarlane, Mike Barker ha Matt Weitzman evit Fox Broadcasting Company hag a vez skignet abaoe ar 1añ a viz Here 2005.

## Liammoù diavaez

* (en)
* (en) American Dad Wiki
* (en) American Dad! (a Titles & Air Dates Guide)
# Kronik angl-ha-saoz

Ar gronikenn angl-ha-saoz (Anglo-Saxon Chronicle, e saozneg) zo un dastumad skridoù istorel en hensaozneg diwar-benn istor an Angled ha Saozon . Skrivet int bet adalek an IXvet kantved, e Wessex moarvat, en amzer Alfred Veur.
Skouerennoù a-leizh a voe skignet e manatioù Bro-Saoz, ha pep hini a veze kendalc'het gant menec'h an abati.

### Liammoù

https://web.archive.org/web/20040407111849/http://www.britannia.com/history/docs/asintro2.html
# Laser

    Evit ar vag-dre-lien, gwelet Laser (bag)
Ul laser a zo un ardivink hag a gan un andon gouloù unliv amplaet. Er c'hontrefed diouzh ar pep brasañ eus ar gouleier all ned a ket ar gouloù gwanoc'h pe ledanoc'h bep ma pella diouzh e andon. Gant gazoù pe strinkennoù (kristalennoù) ispisial e vez graet ar gouloù unliv. Gant melezourioù e vez amplaet ar gouloù-se ha lakaet da vont war un tu resis hepken ha dre-se e chom moan ar skin gouloù. Pa vez bannet ouzh ul lec'h resis ne vez nemet ur pikig gouloù. Holl energiezh ar gouloù a chom er skin-se ha ne vez ket strewet evel ma ra ar gouleier all. Dedalvezadurioù a bep seurt a c'haller ober gant al laser (war dachenn ar greanterezh, ar medisinerezh, ar pellgehenterezh, ar stlenneg, h.a.).

## An anv

Ur gwreskanv eo ar ger "laser", diwar ar saozneg: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, da lavaret eo "ampladur ar gouloù dre vannadur broudet skinerezh".

## Pennad kar

* Penn laser
* Laser Diode Market

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Smicrornis

Smicrornis :
| Smicrornis brevirostris. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Acanthizidae |
| Anv skiantel ||
| Smicrornis Gould, 1843 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Smicrornis a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1843 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged (brosezat en Aostralia) er genad-mañ : Smicrornis brevirostris, pevar isspesad — S. b. brevirostris, flavescens, occidentalis hag ochrogaster — dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Acanthizidae/Smicrornis (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Genver 2025).
# Acanthizidae

Acanthizidae :
| Acanthiza ewingii, luc'hskeudennet e Tasmania. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Acanthizidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù hag a vev en Aostralia, Zeland-Nevez, Ginea-Nevez hag en inizi tro-war-dro.
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List ez a pemzek genad d'ober ar c'herentiad hiziv an deiz :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Pachycare - Gould, 1876 (1 spesad),
* Oreoscopus - North, 1905 (1 spesad),
* Pycnoptilus - Gould, 1851 (1 spesad),
* Pyrrholaemus - Gould, 1841 (2 spesad),
* Hylacola - Gould, 1843 (2 spesad),
* Calamanthus - Gould, 1838 (3 spesad),
* Smicrornis - Gould, 1843 (1 spesad),
* Neosericornis - Mathews, 1912 (1 spesad),
* Origma - Gould, 1838 (3 spesad),
* Sericornis - Gould, 1838 (8 spesad),
* Aethomyias - Sharpe, 1879 (6 spesad),
* Acanthornis - Legge, 1887 (1 spesad),
* Aphelocephala - Oberholser, 1899 (3 spesad),
* Acanthiza - Vigors & Horsfield, 1827 (14 spesad),
* Gerygone - Gould, 1841 (19 spesad hiziv an deiz).

## Rummatadur

Gwechall e veze renket Acanthiza, Aphelocephala, Gerygone ha Smicrornis evel genadoù eus an iskerentiad Acanthizinae (e-barzh ar c'herentiad Pardalotidae). Ar pezh a oa gwir evit ar genadoù Acanthornis, Calamanthus, Crateroscelis, Hylacola, Pycnoptilus, Oreoscopus, Origma, Pyrrholaemus ha Sericornis ivez : iskerentiad Sericornithinae (e-barzh ar c'herentiad Pardalotidae).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Acanthizidae (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Kerzu 2024).
# Aegothelidae

Aegothelidae :
| Aegotheles cristatus, tresadenn (1789). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Aegotheliformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Aegothelidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1853 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857). E 2021, Unvaniezh Etrebroadel an Evnoniourion he devoa divizet kas laboused ar genad Aegotheles er c'herentiad Aegothelidae.
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù

* Aegotheles - Vigors & Horsfield, 1827 (10 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Aegothelidae: Owlet-nightjars Bonaparte, 1853.
* ↑ (en) IOC Version 11.2 (July 10, 2021) / Hizivadurioù rummouriel.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Aegotheliformes/Aegothelidae (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Genver 2025).
# Aegotheles

Aegotheles :
| Aegotheles bennettii. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Aegotheliformes |
| Kerentiad : | Aegothelidae |
| Anv skiantel ||
| Aegotheles Vigors & Horsfield, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Aegotheles a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an daou skiantour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) ha stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Dek spesad a ya d'ober ar genad :
* Aegotheles affinis,
* Aegotheles albertisi,
* Aegotheles bennettii
** A. b. bennettii, plumifer ha wiedenfeldi,
* Aegotheles crinifrons,
* Aegotheles cristatus
** A. c. cristatus ha tasmanicus,
* Aegotheles insignis,
* Aegotheles savesi,
* Aegotheles tatei,
* Aegotheles terborghi,
* Aegotheles wallacii.

## Annezva

O c'havout a reer en Aostralia, Ginea Nevez ha Kaledonia-Nevez, pemp (5) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Aegothelidae/Aegotheles (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Genver 2025).
# Ramskapelle (Nieuwpoort)

Ramskapelle a oa ur gumun tost da aod Mor an Hanternoz e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Staget eo bet ouzh kumun Nieuwpoort gant lezenn 1977.
* Bourc'h Ramskapelle.
* Bourc'h Ramskapelle.

## Douaroniezh

* Savet eo Ramskapelle war ur polder.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Dourbeuz e Ramskappelle, 1916.
Brezel-bed kentañ: war Talbenn an Ijzer edo Ramskapelle.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ul lodenn eus bezioù bered Lu Belgia e Ramskapelle (Talbenn an Ijzer, Brezel bed kentañ).
* Iliz katolik Sint Laurentius.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Seziz Leningrad

E-kerzh an Eil Brezel-bed e voe lakaet seziz war Leningrad gant an Trede Reich ha Finland.
D'an 8 a viz Gwengolo 1941 e krogas ar seziz. Padout a reas tost da 900 devezh, betek an 18 a viz Genver 1944. Daou vilion a dud a gollas o buhez. Savet e voe hentoù hag hentoù-houarn gant Soviediz war al Lenn Ladoga : tu-se hepken a chome evit daremprediñ al lec'hioù dalc'het gant al Lu Ruz.

## Disorc'hoù war ar gêr
### Tuddebrerien

Brudet eo chomet ar fed ma vije bet tuddebrerien e-kerzh Seziz Leningrad. E-pad pell ez eo chomet diasur ma oa gwirvoud pe mojennoù. Kroget eo da vezañ gwiriet da vat dre studiañ dezrevelloù an NKVD er goañv 1941-42, a oa chomet kuzh betek 2004. An darn eus ar prouennoù a-raok an darvoud-se a oa reoù damvojennel. Ar gazetennerez saoz Anna Reid he doa embannet e oa "evit darn an dud er mare-se, tuddebriñ a oa bet istorioù spont a eil dorn muioc'h evit na oa eñvorennoù personel". Tud Leningrad a oa saouzanet gant an istorioù tud debret gant tud all ; lod anezho na oant ket a-du gant sentiñ ouzh ar polis a voe drouktunet da vezañ lakaet en toull gant tuddebrerien.
Hervez dezrevelloù resis an NKVD e oa bet krog lod tud da zebriñ kig den d'an 13 a viz Kerzu 1941. Hervez an testennoù e oa bet 13 darvoud, eus ur vamm o vougañ ur babig 18 miz evit boueta an tri bugel koshoc'h, betek ur plomer o lazhañ e wreg evit reiñ anezhi da zebriñ d'e vibien ha d'e nizezed.
E miz Kerzu 1942, an NKVD en devoa harzet 2 105 tuddebrer – rannet ganto etre daou strollad hervez lezenn : debrerien korfoù-marv (трупоедства trupoyedstva, "kelanezadezh") ha tuddebrerien (людоедства lyudoyedstva "kanibalegezh"). Ar re gentañ a veze kondaonet d'an toull-bac'h alies padal an eil re a veze lazhet dre dennoù.

## Tud brudet e-kerzh ar seziz

* Nikolai Nikoulin, oberataer radio soviedel, kontet ar seziz gantañ en e vemorioù brezel skrivet er bloavezhioù 1970
* Komandant Ivan Vasilyevich Samsonov, tad al livour brudet Marat Samsonov.
* Helmut Schmidt, ofisour-tankoù en Heer.
* Aleksei Troitzky, c'hoarier echedoù rusian ha soviedat, marvet gant an naon e-pad ar seziz.

## Levrlennadur

* (en) Anna Reid : Leningrad – The Epic Siege of World War II, 1941-1944 ; Londrez : Bloomsbury Publishing, 2011 (ISBN 080271594X)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ For most people at the time, cannibalism was a matter of second-hand horror stories rather than direct personal experience ; Reid 2011 p. 286.
# Aegotheles bennettii

Aegotheles bennettii :
| Aegotheles bennettii. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Aegotheliformes |
| Kerentiad : | Aegothelidae |
| Genad : | Aegotheles |
| Anv skiantel ||
| Aegotheles bennettii Salvadori & D'Albertis, 1875 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Aegotheles bennettii a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ — Aegotheles bennettii bennettii, A. b. plumifer ha wiedenfeldi — eus kreiz da c'hevred Ginea Nevez.

## Liammoù diavaez

* (en) Aegotheles bennettii el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Aegotheles bennettii e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Diouzh anv-tiegezh George Bennett (1804-1893), loenoniour ha louzawour aostralian anezhañ.
* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Aegotheles bennettii.
# Aegotheliformes

Aegotheliformes :
| Aegotheles cristatus (video). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Aegotheliformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, krouet da-heul disoc'h un nebeud labourioù skiantel embannet adalek 2003.
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List n'eus nemet ur c'herentiad oc'h ober an urzhiad :

## Kerentiadoù

* Aegothelidae - Bonaparte, 1853 (1 genad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Dumbacher JP, TK Pratt & RC Fleischer. 2003. "Phylogeny of the owlet-nighjars (Aves: Aegothelidae) based on mitochondrial DNA sequence." Molecular Phylogenetics and Evolution 29: 540–549.
* ↑ (en) Worthy TH. 2009. Descriptions and phylogenetic relationships of two new genera and four new species of Oligo-Miocene waterfowl (Aves: Anatidae) from Australia. Zoological Journal of the Linnean Society 156(2): 411–454.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Aegotheliformes (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Genver 2025).
# Emgann Berlin

Emgann Berlin, pe Schlacht um Berlin, anvet Oberiadur Argadenn Straegiel Berlin gant an Unvaniezh Soviedel, pe Kouezhadenn Berlin, a voe argadenn veur ziwezhañ ar Gevredidi war Talbenn Europa en Eil Brezel-bed.
Goude an Argadenn war ar Vistula–Oder e miz Genver-C'hwevrer 1945, al Lu Ruz a oa chomet da c'hortoz war ul linenn 60 km er reter da Verlin. D'an 9 a viz Meurzh, Alamagn he devoa savet ur steuñv evit difenn kêr Berlin. Anv ar steuñv a oa Oberiadur Clausewitz. Ar c'hentañ obererezhioù difenn e kelc'h-tro Berlin a oa bet kroget d'an 20 a viz Meurzh. Ar re-se a oa suj d'an den nevez e penn Strollad lu ar Vistula, ar jeneral Gotthard Heinrici.
Pa voe adkroget an argadenn soviedel d'ar 16 a viz Ebrel, e oa daou dalbenn (strollad arme) o tagañ Berlin : unan eus ar reter, unan all eus ar su. Un trede hini a flastras an nerzhioù lu alaman a oa en norzh d'ar gêr-benn.
A-raok ma krogfe Emgann Berlin, an Arme Ruz en doa kelc'hiet ar gêr goude bezañ bet trec'h e meur a emgann diouzh renk, dreist-holl Emgann Seelow hag Emgann Halbe. D'an 20 a viz Ebrel 1945, Devezh deiz-ha-bloaz Hitler, ar 1añ Talbenn Bielorusian renet gant ar Marechal Georgy Zhukov, o heuliañ hentoù eus ar reter hag eus an norzh a groge da ganoliañ kreiz-kêr Berlin. E-pad an amzer-se ar marechal Ivan Konev gant e 1añ Talbenn Ukrainian a freuze linennoù difenn ar Strollad Arme Kreiz hag a yae war-raok dre bannlev su ar gêr. D'an 23 a viz Ebrel ar jeneral Helmuth Weidling e oa lakaet e-penn an nerzhioù difenn e Berlin. Ar gwarnizon a oa savet gant divizionoù mac'hagnet ha dizurzhiet eus ar Wehrmacht ha Waffen-SS, gant nerzhioù diampart ar Volkssturm ha re an Hitlerjugend. Dindan doug ur sizhun e teuas a-benn an Arme Ruz da aloubiñ ar gêr a-bezh.
A-raok ma vefe echuet an emgann, Hitler hag pennoù bras zo eus an Trede Reich a emlazhas. Gwarnizon ar gêr a godianas d'an 2 a viz Mae, met kenderc'hel a reas ar stourm er biz, kornôg, ha mervent Berlin, betek fin ar brezel d'an 8 a viz Mae (9 a viz Mae evit an Unvaniezh soviedel). Lod eus an unvezioù alaman a stourmas evit tec'hout kuit hag en em rentañ d'ar gevredidi kornôgat e-serr d'ar gomunisted.

## Levrlennadur

* (en) BEEVOR Anthony, Berlin : The Downfall 1945, Londrez, Penguin, 2002, ISBN 9780670030415
* (ru) NIKOULIN Nikolai, Воспоминания о войне (memorioù brezel), Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg, 2007
* (en) Cornelius Ryan, The Last Battle, NY Simon & Schuster, 1966.
# Death Race: Beyond Anarchy

Death Race: Beyond Anarchy zo ur film niñvek stadunanat embannet d'an 2 a viz Here 2018. Un heuliadenn eo d'ar film Death Race embannet e 2008 ha sevenet gant Don Michael Paul hag ar pevare film eus ar frañchiz Death Race.

## Aktourien

* Zach McGowan evit Connor Gibson
* Danny Glover evit Baltimore Bob
* Christine Marzano evit Jane
* Danny Trejo evit Goldberg
* Fred Koehler evit Lists
* Velislav Pavlov evit Frankenstein
* Nolan North evit Mouezh Frankenstein
* Yennis Cheung evit Gypsy Rose
* Cassie Clare evit Bexie
* Lucy Aarden evit Carley
* Nicholas Aaron evit Johnny Law
* Cameron Jack evit The Warden
* Terence Maynard evit Valentine
# Amber Heard

Amber Laura Heard , ganet d'an 22 a viz Ebrel 1986, zo un aktourez stadunanat. Ar c'hentañ roll penn hag a voe ganti a oa bet er film spont All the Boys Love Mandy Lane (2006). Goude-se e oa bet o c'hoari e filmoù evel The Ward (2010), Drive Angry (2011), ha London Fields (2018). Gwelet eo bet ivez o c'hoari rolloù a-eil er filmoù Pineapple Express (2008), Never Back Down (2008), The Joneses (2009), The Rum Diary (2011), Paranoia (2013), Machete Kills (2013), Magic Mike XXL (2015), ha The Danish Girl (2015). Heard a zo ivez ul lodenn eus ar frañchiz DC Extended Universe, o c'hoari Mera en Justice League (2017), Aquaman (2018), hag ar film Aquaman and the Lost Kingdom (2023). C'hoariet he deus ivez rolloù evit ar skinwel evel evit ar chadenn The CW er stirad drama krennard Hidden Palms (2007) pe evit Paramount+ er ministirad goude apokalips The Stand (2020).