OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arz bihanañ

Arz bihanañ a zo un dro-lavar implijet a-benn envel ul luskad arzoù a-vremañ bet diorroet er bloavezhioù 1960 er Stadoù-Unanet. An dro-lavar “arz bihanañ” a zo bet implijet evit ar wech kentañ gant ar prederour breizhveuriat Richard Wollheim e dibenn 1965 er gelaouenn Arts Magazine, diwar-benn un diskouezadeg bet aozet er Green Gallery (New York). El luskad-se e kaver arzourien evel Donald Judd, Carl Andre, Robert Morris ha Sol LeWitt (an daou-se a bellaas eus ar strollad goude ur pennad). Ul luskad a-bouez eo e istor an arzoù en XX$^{vet}$ kantved, hag al luskad arzoù pouezusañ eo bet er Stadoù-Unanet e dibenn ar bloavezhioù 1960. Ul levezon e vo ivez evit arzourien luskad an arz menozel.

## Istor

Alies e vez gwelet an arz bihanañ evel un doare da stourm a-enep da zaou luskad all : an eztaoladurezh difetis hag ar pop art. A-fet levezon e c’haller menegiñ ar savour alaman Ludwig Mies van der Rohe, taolennoù Kasimir Malevitch, re Ad Reinhardt ha re Frank Stella. Hervez ar arzourien vihanañ n’eus tra ebet da “santout”, nemet ar pezh a weler. Diginkl an oberennoù zo un dra a-bouez, met n’eo ket ar pal avat. Lod brasañ an arzourien a nac’has just a-walc’h an dro-lavar “arz bihanañ” : skeudenn an oberenn a zo bihanañ, ket an arz e-unan. Labour ha preder an arzourien a zo diazezet war an doare ma vez merzet an traoù, ha penaos e vezont en un tachad : endro an oberennoù a zo stag ouzh an oberennoù. Arzourien zo evel Robert Morris pe Carl Andre a savo oberennoù a laka an tachad da vezañ fetis, re all evel Dan Flavin a ro danvez d’an tachad en ur sklerijennañ anezhañ. Teuzet e vez an oberennoù gant o endro, hag an oberennoù a ziskouez d’an arvester ez eo hollek e zoare da welout an traoù.

## Taolennoù bihanañ

An taolennoù bihanañ a zo eeun-tre : daou pe dri liv, ha stummoù diazez : kelc’hioù, karrezioù, eeunennoù. A-bouez bras eo eeunded an oberennoù, dre ma n’eo ket subjektivel tamm ebet an doare da skeudenniñ. N’eus nemet al livioù hag ar stummoù a gont.

## Kizellañ bihanañ

Gwelout :
* Carl Andre
* Richard Serra
* Donald Judd
* Robert Morris
* Dan Flavin

## Sonerezh bihanañ

Gwelout :
* Steve Reich
* Michael Nyman
* John Coolidge Adams
* Philip Glass
* Terry Riley
* La Monte Young
* Morton Feldman
* Arvo Pärt

## Arz bihanañ ha design

Gwelout :
* Bauhaus
* Ludwig Mies van der Rohe
* Marcel Breuer
* Gerrit Rietveld
* Shiro Kuramata
* Jasper Morrison
* Jean-Marie Massaud
* Ronan & Erwan Bouroullec

#### Arzourien

* Peter Downsbrough
* Carl Andre
* Serge Chamchinov
* Dan Flavin
* Felix González-Torres
* Dan Graham
* Donald Judd
* Sol LeWitt
* John McCracken
* François Morellet
* Robert Morris
* Bruce Nauman
* Fred Sandback
* Richard Serra
* Tony Smith
* Frank Stella
* Niele Toroni
* Bernard Villers
* Agnès Martin

#### Luskadoù damheñvel

* Sonerezh bihanañ
* Arz menozel
* Arte Povera

### Liammoù diavaez

* Arz bihanañ hag arz menozel
* War lec’hienn Kreizenn Pompidou
# Saint-Pierre-du-Jonquet

Kumunioù Frañs :
| Anv | Saint-Pierre-du-Jonquet |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Saint-Pierre-du-Jonquet e Kanton Troarn hag en Arondisamant Caen | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Val ès dunes |
| Kanton | Troarn |
| Kod INSEE | 14651 |
| Kod post | 14670 |
| Maer | Didier Lemonnier |
| Amzer-gefridi | 2008-2026 |
| Gorread | 8,17 km² |
| Led | 49° 10' 15" Norzh |
| Hed | 00° 07' 18" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 2 m |
| Uhelder brasañ | 44 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 278 (2021) |
| Stankter | 64 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Saint-Pierre-du-Jonquet zo ur gumun e departamant gall Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Dives emañ Saint-Pierre.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1833 e oa bet staget kumun Rupierre ouzh kumun Saint-Pierre-du-Jonquet.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil Brezel-bed

* Savet e oa bet un diazlec'h V1 d'an Alamaned; 27 pe 28 brogarour gall a voe fuzuilhet d'an Alamaned e miz Even 1944 (Gestapo Caen a oa repuet er gumun), unan anezhe a oa bet ganet e Kemper hag unan all en Ignol; mervel a reas 29 den nann-soudard er gumun hervez studiadenn ar CNRS.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* An iliz katolik.
* Ar c'hastell, bet savet tro 1750.
* Iliz katolik Sant Pêr, 1757.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Ar maerdi.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Troarn.tourisme
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Skeudennoù - Clochers de France
# Coalición Galega

Coalición Galega ("Kengevred c'halizek") a zo ur strollad kreizour galizek enteuzet er gengevred Terra Galega ("Tir Galiza") abaoe ar 4 a viz Kerzu 2005.
Krouet e oa bet da geñver ar mouezhiadegoù lec'hel e 1983 dre gentrollañ meur a strollad galizek savet pa'c'h eas da get Unión de Centro Democrático ("UCD, "Unvaniezh ar C'hreiz Demokratel") da heul disoc'hoù fall mouezhiadegoù ar Stad e 1982, en o zouez Partido Galego Independente, Centristas de Ourense, Converxencia de Independentes de Galicia, mui strolladoù galizegour all, dreist-holl ar Partido Galeguista ("Strollad Galizegour").
Dre ma oa aet gante disoc'hoù mat er mouezhiadegoù (125.000 vot en holl) e oa bet divizet treuzfeurmiñ ar gengevred en ur strollad politikel broadelour habaskterour ha kreizour e 1984.
Dindan ren Pablo González Mariñas ha gant souten Convergència i Unió (CiU) e oa bet tapet gante 163.425 vot (13%) da geñver ar mouezhiadegoù evit Parlamant Galiza e 1985.
Div rann a oa e diabarzh ar strollad: diouzh un tu ar re a felle dezhe tizhout un emglev gant an tu-kleiz, ha diouzh an tu all ar re a save a-du gant souten an tu-dehoù. Gant an eil re ec'h eas ar maout hag a-drugarez dezhe e oa bet gallet lakaet da Xerardo Fernández Albor da brezidant Gouarnamant Galiza.
Da geñver mouezhiadegoù ar Stad e 1986 e oa bet tapet gante un dileuriad, Senén Bernárdez, anezhañ kentañ dilueuriad broadelour e Parlamant Spagn abaoe diwezh an II Republik.
E miz Genver 1987 e kuitaas ar strollad an izili broadelourañ ha araogourañ ha gant Pablo González Mariñas ha Xosé Henrique Rodríguez Peña e savjont Partido Nacionalista Galego (PNG, "Strollad Broadelour Galiza").
Da geñver ar mouezhiadegoù lec'hel e 1987 e savas CG ul listenn unvan a-gevret gant Coalición Progresista Galega ("Kengevred Araogour Galiza"), ar Partido Demócrata Popular ("Strollad Demokratel Poblel") hag ar Partido Liberal ("Strollad Frankizour"), aet gante 11.07% eus ar votoù ha tapet e 607 kuzulier e tiez-kêr dre ar vro.
Goude ma'c'h eas kuit Xosé Luís Barreiro eus Partido Popular de Galicia e miz Gwengolo 1987 e kemeras perzh Coalición Galega e Gouarnamant Galiza dindan ren Fernando González Laxe.
War digresk-trumm ec'h eas an niver a vouezhioù bet tapet gante avat da geñver ar mouezhiadegoù evit Parlamant Galiza dalc'het e 1989 (48.208 vot pe 3,6%) ha tapet gant daou dileuriad nemetken. Koll a reas ar Strollad an holl dileuridi er parlamant e 1993 (6.098 vot, 0,42%).
Hiziv eo José Domingo Posada González prezidant Coalición Galega ha Fernando Alonso Lorenzo ar sekretour-meur.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel Coalición Galega
# Strollad Komunourion Republik Moldova

Strollad Komunourion Republik Moldova (e moldaveg: Partidul Comuniştilor din Republica Moldova) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Moldova e 1993, gant Vladimir Voronin en e benn.
Er galloud emañ ar Strollad e Republik Moldova, aet ar maout gantañ en div votadeg diwezhañ evit dilenn ar Parlamant, hag izili eo Prezidant ar vro Vladimir Voronin, ar C'hentañ Ministr, Zinaida Greceanîi, ha Mouezhier ar Parlamant, Marian Lupu.
Ar strollad komunour nemetañ an hini eo da vezañ bet dilennet en unan eus ar Republikoù Soviedel a gent goude ma'c'h eas da get an Unaniezh Soviedel.
Ezel eo eus Strollad Tu-kleiz Europa.

## Gwelit ivez:

* Strollad Komunour Moldova (strollad istorel da geñver ar maread soviedel)

## Liammoù diavaez:

* PCRM - Lec'hienn ar Strollad (e moldaveg, ruseg ha saozneg)
# Strollad Komunour Dispac'hel Voltaek

KESAML (S&U) (Hoxhaour)
Izili hag ez-izili
Dispac'h (Norvegia)
Fulenn (Italia)
Anasintaksi (Gres)
Banniel Ruz (Venezuela)
Tarzh-an-Deiz Ruz (Alamagn)
SK Benin
Ober Proleter (Chile)
SK Dispac'hel (Brazil)
SK Dispac'hel Aod an Olifant
SK Dispac'hel Turkia
SK Dispac'hel Voltaek
SK Kolombia (ML)
SK Labourerion Frañs
SK Labourerion Tunizia
SK ML Ecuador
SK Mec'hiko (ML)
SK Spagn (ML)
SK al Labour (Republik Dominikan)
SK al Labourerion (Danmark)
SK Albania
Strollad Labour Iran :
Ar Strollad Komunour Dispac'hel Voltaek (in galleg: Parti communiste révolutionnaire voltaïque, PCRV) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour bet krouet e Burkina Faso e 1978 da heul un disrann e diabarzh an Aozadur Komunour Voltaek.
Sevel a reas ar Strollad a-du gant linenn politikel Enver Hoxha ga Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm)
Sevel a reas a-du gant an "Dispac'h Broadel Demokratel ar Bobl" (RNDP) hag a-enep da c'houarnamant dispac'hel Thomas Sankara ha diwar se ec'h em em disrannas ar strollad ha savet gant lod eus an izili aet kuit dioutañ Bodad Komunour Burkinabe.
Embannet e vez gat ar Strollad ar gelaouenn Bug-Parga.

## Liammoù diavaez:

* Lec'hienn ofisiel ar Strollad (liamm marv?)
* Danvez ha pennadoù bet embannet gant ar Strollad
# Strollad Komunour Dispac'hel Turkia

KESAML (S&U) (Hoxhaour)
Izili hag ez-izili
Dispac'h (Norvegia)
Fulenn (Italia)
Anasintaksi (Gres)
Banniel Ruz (Venezuela)
Tarzh-an-Deiz Ruz (Alamagn)
SK Benin
Ober Proleter (Chile)
SK Dispac'hel (Brazil)
SK Dispac'hel Aod an Olifant
SK Dispac'hel Turkia
SK Dispac'hel Voltaek
SK Kolombia (ML)
SK Labourerion Frañs
SK Labourerion Tunizia
SK ML Ecuador
SK Mec'hiko (ML)
SK Spagn (ML)
SK al Labour (Republik Dominikan)
SK al Labourerion (Danmark)
SK Albania
Strollad Labour Iran :
Strollad Komunour Dispac'hel Turkia (e turkeg: Türkiye Devrimci Komünist Partisi: TDKP) a zo anv ur marksour-leninour bet krouet e Turkia e 1980.
Sevel a reas ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Enver Hoxha ha Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm).

## Liammoù diavaez:

* Lec'hienn ofisiel ar Strollad
# Ferdinand Mannlicher

Ferdinand Ritter von Mannlicher, ganet d’an 30 a viz Genver 1848 e Mainz (Dugelezh-veur Hessen) ha marvet d’an 20 a viz Genver 1904 e Vienna (Aostria-Hungaria), a oa un ijinour aostrian. Brudet eo evit an nevezintioù en deus degaset d’an armoù-tan hiniennel e dibenn an XIXvet kantved pa oa o labourat evit Steyr, evel al laonennoù-kargañ pe ar c’hulasennoù adarmiñ linennek.

## Buhez

Ganet e oa Ferdinand Mannlicher e Mainz en ur familh aostrian. E dad a oa ur soudard a orin eus Brüx (Bohemia) lakaet e garnizon e kreñvlec’h ar gêr. Distreiñ a reas Ferdinand Mannlicher da Vienna e 1857. Eno e studias an ijinouriezh er Skol Deknik. Mantret e voe gant disoc’h ar brezel etre Prusia hag Aostria e 1866, pa gollas arme e vro abalamour da lusk-tennañ uhel ar fuzuilhoù Dreyse implijet gant ar Brusianed.
Labourat a reas da gentañ en embregerezhioù hent-houarn aostrian Südbahngesellschaft ha Kaiser-Ferdinand-Nordbahngesellschaft, a-raok bezañ implijet gant an embregerezh armoù-tan Steyr adalek 1878, diwar ginnig e berc’henn Josef Werndl. En em gavout a reas eno da vare ur prantad a-bouez evit an hoplologiezh, pa oa an armoù-tennata o kemer plas ar re un-tenn pourveziet dre veg o c’hanol. Goude meur a ijinadenn all e kinnigas e 1885 al laonennoù-kargañ, a roe an tu d’an tenner da gargañ meur a gartouchenn war un dro e karger e fuzuilh. Savet e voe war ar fuzuilhoù Mannlicher M1885. Ijinañ a reas ivez ur sistem kulasenn dezhi ur vorailh linennek : gantañ e c’halle ur soudard ober daou jestr e-lec’h pevar evit adkambriñ ur munision en e arm. Ar fuzuilh Mannlicher M1895 ganet diwar an degasadennoù-mañ a zeuas da vezañ arm standart arme Aostria-Hungaria, betek dismantr an Impalaeriezh e dibenn ar Brezel-bed Kentañ.
Ur fuzuilh all ijinet gantañ, ar Mannlicher-Schönauer 1903, a voe priziet kenañ gant ar chaseourien en XXvet kantved. Ferdinand Mannlicher a labouras ivez war armoù-tennata damaotomatek, met ne oa ket mat a-walc'h c’hoazh kalite ar metaloù hag ar poultr produet d’ar poent-se evit sevel armoù fiziapl.
En holl e savas Mannlicher ur 150 arm bennak en e vuhez. E 1887 e voe anvet en urzh ar Groaz Houarn aostrian hag e tapas al Lejion a Enor gall. An impalaer Franz Josef a Aostria a noblas anezhañ e 1892, hag a roas ur gador e vuhez-pad dezhañ e 1899 en Herrenhaus, kambr uhel kuzul an Impalaeriezh.

## Daveennoù

* ↑ (en) NEWLAND Samuel J., A Forgotten Giant: A Brief Look at Military Small Arms Production at Steyr, Austria, 1864–1945, e Bulletin n°94, American Society of Arms Collectors, miz Gwengolo 2006 (pellgarget d'an 19/11/2024)
* 1 2 3 (en) STEINER Jörg C., Ferdinand Ritter von Mannlicher, Austro-Hungarian Land Forces 1848-1918 (lennet d'an 18/11/2024)
* 1 2 3 4 5 (en) The Mind of Mannlicher, war lec'hienn Steyr Arms, 06/08/2024 (lennet d'an 19/11/2024)
* ↑ (en) Ferdinand, knight von Mannlicher, Encyclopaedia Britannica (lennet d'an 19/11/2024)
# Lizherenneg Fraser

Ijinet e oa bet lizherenneg Fraser tro-dro da 1950 gant ar misioner James Ostram Fraser evit gallout skrivañ al lisoueg.
E 1992 e oa bet degemeret an lizherenneg evel skritur ofisiel gant gouarnamant Sina.

## Gwelet ivez

Lisoueg

## Liammoù diavaez

Omniglot
# Abjad

Un abjad zo un anv roet d'un doare-skrivañ arbennik ma ne implijer nemet lizherennoù hag a dalv da gensonennoù. Gant Peter T. Daniels e oa bet krouet an termen. Ne vez implijet ar seurt doare-skrivañ nemet er yezhoù semitek abalamour da berzhioù resis yezhadur ar yezhoù-se.
Koulskoude, an darn vrasañ eus ar yezhoù semitek a-vremañ, evel an arabeg, a implij doareoù-skrivañ a c'hell bezañ abjadoù rik, eleze hep diskouez distagadur ar vogalennoù, pe c'hoazh damabjadoù hag a implij sinù diakritek evit diskouez distagadur ar vogalennoù (gw. niqqud).
Meur a zoare-skrivañ a zo bet diorroet diwar un abjad dre ouzhpennañ sinoù evit ar vogalennoù hag a zo deuet da vezañ dre-se lizherennegoù, da skouer al lizherenneg c'hresianek savet diwar an abjad fenikek. Gwechoù all avat int deuet da vezañ un abugida evel ar skritur etiopek.

## Gwelet ivez

* Silabenneg
# Skritur berberek

Implijet e vez ar skritur berberek pe tifinagh (distaget LFE [tifinaɣ]) gant an Douareged evit ober dre skrid gant o yezh verberek, an tamachekeg.
Gwechall e veze implijet un doare-skrivañ koshoc'h hag heñvel outañ anvet skritur libiek evit skrivañ yezhoù berberek all war un tachenn kalz ledanoc'h a-hed Norzh Afrika hag ivez en Inizi Kanariez. Implijet eo bet a-wechoù ivez evit skrivañ yezhoù nann-berberek komzet tro-war-dro, evel an tagdaleg.
Er penn-kentañ e oa un abjad an doare-skrivañ-mañ, da lâret eo ne veze ket merket ar vogalennoù gantañ, nemet e diwezh ur ger. Kinniget ez eus bet gwecha ha gwech all avat arouezioù arbennik evit merkañ ar vogalennoù en un doare ingal, hag e lod lec'hioù e vez implijet arouezioù vogalennoù tennet diwar ar skritur arabek.
Kemm-digemm eo stumm resis pep lizherenn hervez al lec'h, ha daoust ha ma vez skrivet a gleiz da zehoù atav hag e pep lec'h bremañ, gwechall e veze skrivet an henskritur libiek eus al laez d'an traoñ peurliesañ.
Er bloavezhioù 1960 e oa bet kinniget gant Akademiezh ar berbereg (AaB), evit ar wech kentañ, ur reizhiad unvan a reer nevez-tifinagh anezhi. Skrivet e vez a gleiz da zehoù en ur verkañ ar vogalennoù en un doare ingal, hag adkempennet eo bet evit ma klotfe gwelloc'h gant fonologiezh yezhoù berberek an norzh. E 2003 e oa bet degemeret ar skritur-se evit kelenn ar berbereg e Maroko.
| Kod | Treuzlizheradur | Anv |
| 2D30 | a | ya |
| 2D31 | b | yab |
| 2D32 | bh | yabh |
| 2D33 | g | yag |
| 2D34 | gh | yaghh |
| 2D35 | dj | AaB : yaj |
| 2D36 | dj | yaj |
| 2D37 | d | yad |
| 2D38 | d. | yadh |
| 2D39 | d. | yadd |
| 2D3A | d. | yaddh |
| 2D3B | e | yey |
| 2D3C | f | yaf |
| 2D3D | k | yak |
| 2D3E | k | Touaregeg yak |
| 2D3F | kh | yakhh |
| 2D40 | h | yah |
| 2D41 | h | AaB : yah |
| 2D42 | h | Touaregeg yah |
| 2D43 | h. | yahh |
| 2D44 | a | yaa |
| 2D45 | kh | yakh |
| 2D46 | kh | Touaregeg yakh |
| 2D47 | q | yaq |
| 2D48 | q | Touaregeg yaq |
| 2D49 | i | yi |
| 2D4A | j | yazh |
| 2D4B | j | Ahaggar yazh |
| 2D4C | j | Touaregeg yazh |
| 2D4D | l | yal |
| Kod | Treuzlizheradur | Anv |
| 2D4E | m | yam |
| 2D4F | n | yan |
| 2D50 | ny | Touaregeg yagn |
| 2D51 | ng | Touaregeg yang |
| 2D52 | p | yap |
| 2D53 | u | yu |
| 2D54 | r | yar |
| 2D55 | r. | yarr |
| 2D56 | gh | yagh |
| 2D57 | gh | Touaregeg yagh |
| 2D58 | gh | Ayer yagh |
| 2D59 | s | yas |
| 2D5A | s. | yass |
| 2D5B | sh | yash |
| 2D5C | t | yat |
| 2D5D | t. | yath |
| 2D5E | ch | yach |
| 2D5F | t. | yatt |
| 2D60 | v | yav |
| 2D61 | w | yaw |
| 2D62 | y | yay |
| 2D63 | z | yaz |
| 2D64 | z | Tawelemeteg yaz |
| 2D65 | z. | yazz |
| 2D6F | +w | Sin an diweuzañ |
| 2D5C 2D59 | ts | yats |
| 2D37 2D63 | dz | yadz |
| 2D5C 2D5B | ch | yach |
| 2D37 2D4A | dj | yadzh |

## Levrlennadur

* (fr) C.N.R.S., L'alphabet touareg : histoire d'un vieil alphabet africain, C.N.R.S., 2015, ISBN 978-2-271-08339-5

## Liammoù diavaez

* (en) Ancient Scripts
* (en) Omniglot
* (fr) Ennedi
* (fr) Monde berbère
* (fr) Qui ? Résiste
* (fr) Tuaregs On Line

## Gwelet ivez

* Yezhoù berberek
# Kumun Labourerion Estonia

Ur Republik Soviedel berr-bad en Estonia e oa Kumun Labourerion Estonia (estoneg: Eesti Töörahva Kommuun pe ETK), bet krouet d'an 29 a viz Du 1918 e Narva.
Klasket e oa bet ur wezh dija sevel ur gouarnamant sokialour evit ar vro-se.
Kadoriad ar Gumun e oa Jaan Anvelt adalek ma oa bet krouet betek mac'h eas da get.
Anavezet e voe ar Gumun gant gouarnamant soviedel Rusia d'ar 7 a viz Kerzu 1918, met skarzhet e oa bet da vat gant Lu Estonia, gant skoazell morlu Breizh-Veur ha tud deuet da stourm a-enep dezhañ eus Sveden, Finland ha Danmark, e miz C'hwevrer 1919.
Disklêriet e oa bet Republik Soviedel Naissaar en hevelep mare gant tud bet savet ar Gumun gante, met mont a reas da netra goude dek devezh.

## Gwelit ivez

* RSS Estonia
* Republik Estonia
* Republik Soviedel Naissaar
# Skritur laoek

N'eo ket ar skritur laoek ul lizherenneg : un abugida eo, evel an holl zoareoù-skrivañ diorroet diwar patrom an devanagari. Implijet e vez evit skrivañ al laoeg (ພາສາລາວ) dreist-holl.
Savet e voe ar skritur laoek war diorroadur ar skritur skritur taiek er Patrom:XIVvet Kantved.
Ne ra ar skritur taiek diforc'h ebet etre pennlizherennoù ha lizherennoù bihan. Ouzhpenn da se e vez skrivet peurliesañ hep troc'h ebet etre ar gerioù : un troc'h a dalvez da diskwel emañ echu ur frazenn.
C'hwec'h tonenn zo d'al laoeg, a vez graet dave outo dre rumm ar gensonnen (gwelit skritur taiek) ha sinoù ispisial.

## Abugida
### Vogalennoù

Vogalennoù stag a vez implijet evit diswkel ar vogalennoù. Implijet e vez skouer al lizherenn silabennek diazez [kǝ] ກ en daolenn amañ da-heul.
| | a [a] | i [i] | u [u] | u' [ɯ] | aa [a:] | ii [i:] | uu [u:] | uu' [ɯ:] | e [e] | ae [ae] | o [o] | ee [e:] | aee [ae:] | oo [o:] | o' [ɔ] |
| k [k] | ກະ | ກິ | ກຸ | ກຶ | ກາ | ກີ | ກູ | ກື | ເກະ | ແກະ | ໂກະ | ເກ | ແກ | ໂກ | ເກາະ |
| | oe [ɤ] | ia [iə] | ia [iə] | ua [uə] | oeey [ɤ:j] | oeey [ɤ:j] | o' [ɔ:] | oe: [ɤ:] | u'a [ɯə] | aw [aw] | ay [aj] | ay [aj] | am [am] | k [-] |
| k [k] | ເກິ | ເກັຽ | ເກຢ | ກັວ | ເກີຽ | ເກີຢ | ກໍ | ເກີ | ເກືອ | ເກົອ | ໃກ | ໄກ | ກຳ | ກ໌ |

### Kensonennoù

Setu stumm silabennek diazez al lizherennoù kensonennel.
| k/k [ġ] | ກ | kh/k [k] | ຂ | kh/k [k] | ຄ | ng/ng [ŋ] | ງ | c/t [dʒ] | ຈ | s/t(s) [s] | ຊ | s/t [s] | ຍ | ñ/y [ɲ] | ດ | d/t [d] | ຕ | t/t [d-] | ຖ | th/t [t] | ທ | th/t [t] | ນ | n/n [n] | ບ | b/p [b] | ປ |
| p/p [b-] | ຜ | ph/p [p] | ພ | f [p] | ຟ | ph/p [f] | ມ | f/p(/f) [f] | ຢ | m/m [m] | ຣ | y [j] | ລ | l/n [l] | ວ | l/n [l] | ຫ | v(w)/w [w] | ສ | h [h] | ຮ | ' [ʔ] | ອ | h/n [h] | ຮ | ng [ɳ] | ຫງ |

### ifroù

Setu penaos e vez skrivet ar sifroù.
| Sifroù arabek | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| Sifroù laoek | ૦ | ໑ | ໒ | ໓ | ໔ | ໕ | ໖ | ໗ | ໘ | ໙ |

## Liammoù diavaez

* (en) 'Lao (ພາສາລາວ) @ Omniglot. Kavet : 21 MAe 24.

## Gwelet ivez

* Skritur taiek
* Abugida
* Devanagari
# Strollad Dispac'helour ar Broleteriezh - Diazezoù evit an Dispac'h

Strollad Dispac'helour ar Broleteriezh - Diazezoù evit an Dispac'h (e portugaleg: Partido Revolucionário do Proletariado - Bases pela Revolução, PRP-BR) a oa anv ur strollad komunour bet krouet e Portugal e 2002 gantañ en e benn Luis Cardoso evit klask adsevel Strollad Dispac'helour ar Broleteriezh - Brigadennoù Dispac'helour a gent.

## Liammoù diavaez

* PRP-BR website
# Strollad Komunour Spagn (Marksour-Leninour)

KESAML (S&U) (Hoxhaour)
Izili hag ez-izili
Dispac'h (Norvegia)
Fulenn (Italia)
Anasintaksi (Gres)
Banniel Ruz (Venezuela)
Tarzh-an-Deiz Ruz (Alamagn)
SK Benin
Ober Proleter (Chile)
SK Dispac'hel (Brazil)
SK Dispac'hel Aod an Olifant
SK Dispac'hel Turkia
SK Dispac'hel Voltaek
SK Kolombia (ML)
SK Labourerion Frañs
SK Labourerion Tunizia
SK ML Ecuador
SK Mec'hiko (ML)
SK Spagn (ML)
SK al Labour (Republik Dominikan)
SK al Labourerion (Danmark)
SK Albania
Strollad Labour Iran :
Strollad Komunour Spagn (Marksour-Leninour) (en spagnoleg: Partido Comunista de España (marxista-leninista): PCE(ml)) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour krouet e 2006 gant Kuzul Hollstadel an Aozadurioù Komunour (Comité Estatal de Organizaciones Comunistas: CEOC) diwar kenteuzadenn pevar strollad:
* Aozadur Kumunour Katalonia (Organització Comunista de Catalunya: OCC)
* Aozadur Kumunour miz Here (Organizacion Comunista Octubre: OCO)
* Stroll Kumunour ar 27 a viz Gwengolo (Colectivo Communista 27 de Septiembre: OC27S): Castilla y Leon
* Aozadur Kumunour Bro-Valensia (Organització Comunista del País Valencià: OCPV)
Sevel a ra a-du gant linenn bolitikel Enver Hoxha ha Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm).
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn viziek Octubre ("Miz Here").
N'eus liamm ebet etre ar strollad nevez-krouet-mañ hag ar strollad istorel gantañ an hevelep anv aet da get er bloavezhioù 1990 (s.o. Strollad Komunour Spagn (Marksour-Leninour) (istorel))

## Liammoù diavaez:

* Lec'hienn ofisiel ar Strollad
# Ruhnama

Ul levr eo Ruhnama (e brezhoneg Levr an Ene, diwar ar perseg: روح ruh, "ene" ha نامه nāme, "levr") skrivet gant Saparmourat Niyazov, Prezidant da viken Turkmenistan.
Buhez ar skridaozer e-unan a lenner el levr, mesk-ha-mesk gant istor faltaziek ha testennoù speredel, en o zouez kontadennoù ha barzhonegoù bet savet gant ar barzh soufiek Magtymguly Pyragy.
Embannet e oa bet al lodenn gentañ e 2001 evit uhelaat live speredel pobl Turkmenistan, hervez Saparmourat Niyazov e-unan. E 2004 e oa bet embannet an eil lodenn, enni testennoù-skrid o tennañ d'ar filozofiezh ha d'an doare reizh d'en em derc'hel er vuhez.
Kavet e vez al levr e pep lec'h e Turkenistan er vuhez foran ha ranket e vez d'ar moskeennoù e lakaat war wel par-ha-par gant ar C'horan.
Ret eo lenn ar Ruhnama er skolioù hag er skolioù-meur ha dav e anavezout mat evit labourat evit ar Stad.

## Liammoù diavaez

* Ruhnama - Lec'hienn ofisiel gouarnamant Turkmenistan (saozneg)
* Ruhnama e 4 yezh (saozneg, ruseg, turkmeneg, turkeg)
* Lec'hienn diwar-benn ar Rukhnama ha sevenadur Turkmenistan