OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Banville

Banville :
| Ti-kêr Banville ||
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Bayeux |
| Kanton | Courseulles-sur-Mer |
| Kod kumun | 14038 |
| Kod post | 14480 |
| Maer Amzer gefridi | Nadine Baca 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Seulles Terre et Mer |
| Lec'hienn web | https://commune-banville.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 792 ann. (2020) |
| Stankter | 169 ann./km² |
| Anv annezidi | Banvillais |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 2 m — brasañ 53 m |
| Gorread | 4,68 km² |
| kemmañ |
Banville zo ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Seulles ha tost ouzh aod Mor Breizh emañ Banville.

### Kumunioù amezek
## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: dieubet e voe Tierceville d'ar 6 a viz Even gant Kanadianed ar Royal Winnipeg Rifles deuet eus Juno Beach; mervel a reas daou zen nann-soudard e Banville e 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Aspadennoù ar c'hamp roman.
* An iliz katolik.
* Kamp roman.
* Iliz katolik Sant Lo, luc'hskeudennoù.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
# Dispac'h miz C'hwevrer

Graet e vez Dispac'h Rusia 1917, pe Reveulzi Rusia 1917, eus tout an darvoudoù a c'hoarvezas e Rusia e-kerzh ar bloaz 1917 hag a gasas d'an traoñ ren an Tsared, e-pad Dispac'h miz C'hwevrer, ha da savidigezh an Unvaniezh Soviedel, goude Dispac'h miz Here, ur stad gouarnet gant komunisted.
Dispac'h C'hwevrer (Meurzh 1917) a oa bet un taol dispac'h tro-dro da Petrograd (hiziv Sant Petersburg), kêrbenn Rusia er mare-se. E-pad ar rouestl, izili eus ar parlamant impalaeriel (an Douma) o devoa kemeret ar galloud war ar vro. Sevel a rejont ar Gouarnamant Rusian da c'hortoz met a oa talet kreñv gant interestoù ar gapitalisted hag an noblañsoù. Pennoù al lu rusian a soñje dezho ne oa ket posubl da vougañ ar reveulzi. Bountañ a rejont war an tsar Nikolaz II evit ma rofe e zilez. Ar Soviedoù, a oa savet dreist-holl gant soudarded ha klasad micherourien ar c'hêrioù bras, o devoa laosket ar gouarnamant da c'hortoz da ren, met o terc'hel galloud war ar gouarnamant hag o kaout bezenoù armet lies. Reveulzi C'hwevrer a oa ganet e-pad kolloù ramzel milourel ar C'hentañ Brezel-bed (1914–18), o devoa lakaet al lu rusian da gouezhañ ha da emsevel a-enep ar brezel.

## Gwelet ivez

* Dispac'h miz Here
* Dispac'h miz C'hwevrer
# Orin ar Bed

Orin ar Bed (L'Origine du monde e galleg) zo ul livadur brudet gant al livour gall Gustave Courbet e 1866. War ziskouez emañ e Mirdi Orsay e Pariz. Diskouez a ra kof ha kourzh ur vaouez, en he gourvez noazh war ur gwele, skaret he divesker.
# Clarisse Lavanant

Clarisse Lavanant, bet ganet er Mañs e 1979, a zo ur ganerez vreizhat hag a gan e brezhoneg koulz hag e galleg.

## Buhez

* Gant Dan ar Braz
* Gant Gilles Servat
* Gant Karen Matheson
* Gant Alan Stivell

## Pladennoù

* 2001 : Où c'est ailleurs ?
* 2005 : Vers l'imaginaire
* 2008 : Les filles comme moi
* 2009 : Glenmor Mémoire vivante (lodenn 1)
* 2010 : Mes comptines du monde
* 2011 : Je te souviens Glenmor (lodenn 2)
* 2014 : L'encre à rêver
* 2016 : Glenmor Vingt ans d'abord (lodenn 3)

### Perzh

* 2003 : Dédales (muzik film gant Jean-Félix Lalanne)
* 2005 : Autour de la mer (Aztec Music)
* 2009 : Comptines celtiques et d'ailleurs, Dan Ar Braz (Eveil et Découvertes/Coop Breizh)
* 2010 : Le Ricain d'Armor (Kalonarz)
* 2011 : VIP: Very Intimes Poteaux, Soldat Louis (Coop Breizh)
* 2012 : Femmes de Bretagne (Keltia Musique)
* 2012 : Celebration, Dan ar Braz (L'OZ Production)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec’hienn ofisiel
# Ar Mañs

Ar Mañs :
| An iliz-veur a-dreñv al liorzhoù Pierre-de-Ronsard. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Le Mans |
| Bro | Maine |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Sarthe (prefeti) |
| Arondisamant | Ar Mañs (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h nav c'hanton |
| Kod kumun | 72181 |
| Kod post | 72000, 72100 |
| Maer Amzer gefridi | Stéphane Le Foll (PS) 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Le Mans Métropole (sez) Pays du Mans (sez) |
| Lec'hienn web | www.lemans.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 145 155 ann. (2020) |
| Stankter | 2 749 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 38 m — brasañ 134 m |
| Gorread | 52,81 km² |
| kemmañ |
Ar Mañs (Le Mans e galleg, distaget /lə mɑ̃/) zo ur gumun e kornôg Bro-C'hall. He froviñs hengounel eo ar Maine hag he rannvro velestradurel eo Broioù-al-Liger. Sez prefeti departamant ar Sarthe eo ivez. Treuzet eo gant ar stêr Sarthe.

## Istor

Meneget ez eus bet gant Ptoleme ur gêr eus an Impalaeriezh roman anvet Vindinium, kêr-benn an Aulerci, ur rann-veuriad eus an Aedui. Anvet eo ivez evel Civitas Cenomanorum (Kêr ar Cenomani).
Gregor a Deurgn a veneg ur rann-roue frank Rigomer, lazhet gant Lodwig.
Anavezet eo ar Mañs evel aplud an Impalaeriezh Plantagenet. Taliñ ar Saozon diouzh ar C'hallaoued e-pad ar Grennamzer.

### XX$^{vet}$ kantved

Dieubet e oa ar gêr gant 5vet rann-arme Stadoù Unanet Amerika e-pad an Eil Brezel Bed, d'an 8 Eost 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

Ar gêr gloz, anvet c'hoazh n'eus ket pell Le Vieux Mans, a zo bet adanvet La Cité Plantagenêt gant an ti-kêr.
* iliz-Veur Sant Julian (eskob c'hentañ Ar Mañs).
* chom a ra mogerioù gall-ha-roman brav e kreiz-kêr.

## Touristerezh

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

## Poblañsouriezh

293 159 annezad zo er veurgêr hervez niveridigezh 1999, gant 144 500 den er gêr hec'h-unan e 2006. dave : http://www.insee.fr/fr/ffc/docs_ffc/psdc.htm

## Sport

* 24 eurvezh ar Mañs, redadeg kirri brudet tro-dro ar bed.
* e-touez ar c'hluboù sport e kaver "Le Mans Sarthe Basket" hag "UC72" e mell-droad.

## Boued

Rilhetez (pe kig rous) eo meuz dibar tolead Ar Mañs.

## Tud ganet er Mañs

* Geoffrey eus Goreham (?) pe Gorron, deuet da vezañ abad St Albans, e Hertfordshire e Breizh-Veur, ganet e 1119
* Jafrez V, kont Anjev, ganet e 1113, a oa kont Maine ivez,
* Herri II, roue Bro-Saoz, ganet e 1133, mab Jafrez V,
* François Fillon, ganet e 1954, bet kentañ ministr Bro-C'hall.
* Stéphane Le Foll, ganet e 1960, politikour gall.
* Loeiz ar Pelleter, yezhour war ar brezhoneg, ganet e 1663
* Sébastien Bourdais, ganet e 1979, bleiner otoioù
* Gilles-François de Beauvais, ganet e 1693, ur Jezuist.
* Clarisse Lavanant, ganet e 1979
* Emma Mackey, aktourez, ganet e 1996

## Gevelliñ

* Bolton, Rouantelezh-Unanet
* Haouza, Sahara ar C'hornôg
* Paderborn, Alamagn, en ur mod ofisiel abaoe 1967, met en ur mod hengounel abaoe 836 (ar goshañ darempredoù etre kêrioù en Europa).
* Rostov-war-Don, Rusia
* Suzuka, Japan
* Volos, Gres

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar gêr

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Kevread Etrebroadel Football Association

Kevread Etrebroadel Football Association (KEFA ; stumm ofisiel nemetañ : Fédération Internationale de Football Association (FIFA)) zo ur gevredigezh hep pal kenwerzhel bet krouet e Pariz d'an 21 a viz Mae 1904 gant Belgia, Bro-C'hall, Danmark, an Izelvroioù, Spagn, Suis ha Sveden, merañ ha diorren ar vell-droad er bed a-bezh he fal. Ar c'hazetenner gall Robert Guérin, bet dilennet d'an 23 a viz Mae 1904, a voe he c'hentañ prezidant betek 1906.
Staliet he devoa ar KEFA he sez e Zürich (Suis) adalek 1938 hag, hiziv an deiz, ez a daou c'hant eizh kevredigezh vroadel d'hec'h ober ha renet eo gant ar Suis Josef Blatter (abaoe an 8 a viz Mezheven 1998).

## Liamm diavaez

* (en) (fr) (es) (de) (pt) (ar) Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez anvadur Ofis Publik ar Brezhoneg.
# CZ Shadow 2

Ar CZ Shadow 2 zo ur bistolenn damaotomatek un-ober / daou-ober produet gant an embregerezh tchek Česká zbrojovka abaoe 2016.

## Deskrivadur

Deveret eo ar Shadow 2 eus ar CZ 75 SP-01 Shadow. Savet eo bet a ratozh-kaer evit ar sportoù tennañ hag an amprouennoù tenn pleustrek meret gant an IPSC, diwar esaeoù hag alioù skipailh sportourien CZ. Savet eo e dir evit ponneraat anezhi. Hiroc'h eo he c'hanol evit hini an SP-01 (120 mm), ha brasoc'h stanker he c'harger evit gellet tizhout anezhañ aesoc'h. N'he deus tamm loc'henn decocking ebet abalamour ne vez ket implijet kalz en amprouennoù sportoù tennañ. Pouez-loc'hañ he draen zo 1,24 kg e mod un-ober ha 3,62 kg e mod daou-ober.
Kambret e oa da gentañ e 9 mm Parabellum, met adstummoù e .380 ACP hag e 9 × 21 mm a gaver ivez. Ur stumm Compact kambret e 9 mm Parabellum a zo war ar marc'had abaoe 2024.

## Daveennoù

* 1 2 3 (en) CERINO Chris, CZ Shadow 2 OR Review, war Guns & Ammo, 06/07/2020 (lennet d'ar 24/08/2024)
* ↑ (en) BRIGHT Aron, Review: CZ Shadow 2, war Shooting Sports USA, 31/01/2018 (lennet d'ar 24/08/2024)
* ↑ (en) Pajenn ar CZ Shadow 2 war lec'hienn an emberegerezh (lennet d'ar 24/08/2024)
# Cowboy Action Shooting

Ar Cowboy Action Shooting (berraet e CAS), anvet a-wechoù Western Action Shooting pe Single Action Shooting, zo ur sport tennañ krouet e Stadoù-Unanet Amerika tro-dro da aergelc'h ar filmoù western ha Norzhamerika en XIXvet kantved.

## Istor

E 1979 e voe ijinet ar CAS gant tennerien IPSC goude bezañ sellet ouzh ar film western The Wild Bunch (1969). Dont a reas ar soñj dezhe kas abadennoù tost ouzh an tenn pleustrek, met en ur implijout revolverioù kozh Colt SAA e plas o fistolennoù Colt M1911 boas. Tamm-ha-tamm e krogas an abadennoù a seurt-se da dapout brud, ha divizout a reas an dennerien skrivañ reolennoù gwir evit ar sport nevez. E 1987 e voe savet ur c'hevredad etrebroadel anvet SASS (Single Action Shooting Society). Ouzhpenn 100.000 tenner a ra CAS hiziv-an-deiz er bed a-bezh.

## Deskrivadur

Rediet eo ar berzhidi da implijout armoù-tan ijinet a-raok 1899, pe e vefent armoù orin pe kopiennoù. En amprouadennoù e ra pep tenner gant :
* ur garabinenn kambret evit kartouchennoù armoù-dorn evel an .44-40, ar .45 Colt pe an .38 Special
* ur fuzuilh flour he c'hanol kalibr 12 pe 16
* daou revolver dezhe ur blatinenn un-ober nemetken.
Tost a-walc'h d'an dennerien emañ ar sibloù a ranker tizhout ar buanañ ar gwellañ. Pep tenner a rank bezañ gwisket doare Old West, da lavaret eo mod western, ha choaz ul lesanv padus stag ouzh an tem-mañ. Ar pouez a vez lakaet er reolennoù war an darempredoù mat etre an dud, ar vignoniezh hag ar sikour etre ar berzhidi.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ar Single Action Shooting Society

## Daveennoù

* 1 2 (fr) CHARLANNES Alain, À la découverte du Cowboy Action Shooting, Cibles n°644, miz C'hwevrer 2024, pp. 68-73
* ↑ (en) What is SASS? war lec'hienn ar SASS (lennet d'ar 25/09/2024)
* ↑ (fr) JEPPESEN Alain, Le « CAS » Cowboy Action Shooting : les origines, UFA, 02/04/2022 (lennet d'ar 25/09/2024)
* ↑ (fr) JEPPESEN Alain, Le « CAS » Cowboy Action Shooting : les armes, UFA, 02/04/2022 (lennet d'ar 25/09/2024)
# Graye-sur-Mer

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Graye-sur-Mer |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Graye-sur-Mer e Kanton Ryes hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Bessin |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Bessin, Seulles et Mer |
| Kanton | Courseulles-sur-Mer |
| Kod INSEE | 14318 |
| Kod post | 14470 |
| Maer | Pascal Thiberge |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 6,54 km² |
| Led | 49° 19' 48" Norzh |
| Hed | 00° 28' 16" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 2 m |
| Uhelder brasañ | 47 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 761 (2021) |
| Stankter | 116 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Graye-sur-Mer zo ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
* An draezhenn

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Seulles ha war aod Mor Breizh emañ Graye-sur-Mer.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: traezhenn Graye a oa ul lodenn eus an takad-dilestrañ Juno Beach; Graye a voe dieubet tro 9 eur beure d’ar 6 a viz Even gant soudarded kanadian ar Royal Winnipeg Rifles; eno e tistroas Charles de Gaulle da Vro-C'hall d'ar 14 a viz Even.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Grignol an deog hag an iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Varzhin, bet savet en XI$^{vet}$ kantved hag adsavet en XIII$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù.
* Grignol an deog.

### Dilestradeg hag Emgann Normandi

* Monumant en draezhenn.
* Monumant troadeion al lu kanadian.
* An tank-mortez kanadian.
* Plakenn blenier an tank.
* Plakenn a-zivout an tank hag e baread.
* Monumant ar 1añ Rannlu Ploniat.
* Kroaz Loren.
* Monumant gall an Dilestradeg.
* Monumant troadeion al lu kanadian.
* An tank-mortez kanadian Churchill, adkempennet e 1977, plakenn e vlenier Bill Dunn ha plakenn a-zivout an tank hag e baread.
* Monumant ar 1añ Rannlu Ploniat, erruet e Normandi e dibenn miz Gouhere.
* Kroaz Loren evit merkañ lec'h donedigezh Charles de Gaulle d'ar 14 a viz Even.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Pennad kar

* Juno Beach.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Yves Lecouturier, Les plages du débarquement, pajenn 41, Embannadurioù Ouest-France, Roazhon, 1999
* ↑ (fr)Clochers de France
# Cahagnes

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Cahagnes |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Cahagnes e Kanton Aunay-sur-Odon hag en Arondisamant Vire | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Vire |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Aunay-Caumont-Intercom |
| Kanton | Aunay-sur-Odon |
| Kod INSEE | 14120 |
| Kod post | 14240 |
| Maer | Guillaume Dujardin |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 24,35 km² |
| Led | 49° 04' 01" Norzh |
| Hed | 00° 46' 03" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 190 m |
| Uhelder bihanañ | 97 m |
| Uhelder brasañ | 268 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 412 (2021) |
| Stankter | 58 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Cahagnes zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Seulles. Ar stêrioù Seulles ha Seullette a gember e Cahagnes.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Soudarded oc'h ober war-dro ur Brenn Carrier chomet sac'het e-kreiz ar vourc'h.
* Dieubet e voe Cahagnes d'an 30 a viz Gouhere 1944 gant tirlu ar Rouantelezh-Unanet.
* Mervel a reas triwec'h den nann-soudard e 1944 hag unan e 1945 e Cahagnes abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Aubigny, XVII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Ginivelezh an Intron-Varia, luc'hskeudennoù.
* Bez ar C'hommonwealth
* Ar bez.
* Plakenn e koun an ofisour.
| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 1 |
Letanant e oa er 4$^{re}$ Batailhon eus ar Grenadier Guards. Mervel a reas d'an 30 a viz Gouere 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (en)In Memories
# Juno Beach

Juno Beach a voe unan eus pemp traezhenn Dilestradeg ar 6 a viz Even 1944 e kumunioù Bény-sur-Mer, Bernières-sur-Mer, Graye ha Saint-Aubin-sur-Mer e Calvados (Bro-C'hall). Kanadianed peurgetket e oa ar soudarded a zilestras eno.

## Pennadoù kar
### Tachennoù dilestrañ all

* Sword Beach
* Gold Beach
* Omaha Beach
* Utah Beach

### Kumunioù tachenn Juno Beach

* Bény-sur-Mer,
* Bernières-sur-Mer,
* Graye,
* Saint-Aubin-sur-Mer.

## Levrlennadur

* Yves Lecouturier, Les plages du débarquement, pajennoù 35-43, Embannadurioù Ouest-France, Roazhon, 1999.
# Saint-Louet-sur-Seulles

Saint-Louet-sur-Seulles :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Vire |
| Kanton | Monts-d'Aunay |
| Kod kumun | 14607 |
| Kod post | 14310 |
| Maer Amzer gefridi | Yves Piet 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Pré-Bocage Intercom |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 141 ann. (2020) |
| Stankter | 33 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 77 m — brasañ 141 m |
| Gorread | 4,33 km² |
| kemmañ |
Saint-Louet-sur-Seulles zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Seulles emañ Saint-Louet. Ar Seulline hag ar Seulles a gember etre Saint-Louet ha Villy-Bocage.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Louet.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| ? | 1983 | Fernand James | | |
| ? | Meurzh 2001 | Françoise Martin | | |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2004 | Nicole Froissant | | |
| Meurzh 2004 | 2020 | René Desmares | digostezenn | Bleniour sammgirri war e leve |
| 2020 | → bremañ | Yves Piet | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Skeudennoù - Clochers de France
# Villy-Bocage

Villy-Bocage :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Vire |
| Kanton | Monts d'Aunay |
| Kod kumun | 14760 |
| Kod post | 14310 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Luc Roussel 2022-2026 |
| Etrekumuniezh | Pré-Bocage Intercom |
| Lec'hienn web | https://villybocage.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 733 ann. (2020) |
| Stankter | 64 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 68 m — brasañ 217 m |
| Gorread | 11,39 km² |
| kemmañ |
Villy-Bocage zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Seulles emañ Villy-Bocage.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* 1944-1946: mervel a reas unnek den nann-soudard e Villy abalamour d'ar brezel, c'hwec'h anezhe a voe lazhet gant minennoù.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar peulvan.
* Ar c'hastell.
* An tour.
* An iliz katolik.
* Ar blakenn.
* Peulvan "Pierrelaye".
* Ar c'hastell, XVIII$^{vet}$ kantved.
* An tour-gwere.
* Iliz katolik Saint Hilaire, XIII$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Skeudennoù - Clochers de France
# Roger Jon Ellory

R. J. Ellory zo ur skrivagner saoz ganet e Birmingham e 1965.
Skrivañ a ra romantoù polis abaoe 2003.

## Oberennoù

* Candlemoth, 2003
* Ghostheart, 2004
* A Quiet Vendetta, 2005
* City of Lies, 2006
* A Quiet Belief in Angels, 2007
* A Simple Act of Violence, 2008
* The Anniversary Man, 2009
* Saints of New York, 2010
* Bad Signs, 2011
* A Dark and Broken Heart, 2012

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel (saozneg)
# Taolenn vannouriezh

Un daolenn vannouriezh zo un ostilh evit rakjediñ bannouriezh diavaez ur vannadell ha kempouezañ efedoù elfennoù evel an avel pe ar gravitadur war he zreizhent. Peurliesañ e vez implijet evit ar sportoù tennañ, ar chaseal pe gant an dennerien-resisted hag ar sniperien en armeoù.

## Mont en-dro

War an daolenn vannouriezh e vez skrivet ar pezh a c’hallo bezañ kouezh ur vannadell hervez ar gravitadur. Gellet a ra bezañ eztaolet ar c’houezh-mañ e meutadoù pe e munutennoù-korn (moa) er broioù saoznek, hag e santimetroù pe e miliradianoù (mrad) er broioù a ra gant ar sistem metrek, kement-mañ hervez elfennoù ar munision (kargad poultr, pouez ar boled, tizh o vont e-maez eus ar c’hanol), elfennoù an arm (reoliañ al lunedenn pe ar c’houch, doare rizennoù ar c’hanol) pe elfennoù diavaez (temperadur, tizh an avel, gwask an aer). Driv ur vannadell a c’hall bezañ rakjedet hervez nerzh ha tu an avel ivez.

## Stumm

War baper eo e veze kavet taolennoù bannouriezh abaoe dibenn an XIXvet kanted da nebeutañ ha donedigezh kanolioù hag armoù-tan hiniennel savet evit tennañ pelloc’h evit un nebeud kantadoù a vetradoù. Abaoe un nebeud bloavezhioù e kinnig embregerezhioù munisionoù 'zo taolennoù enlinenn pe arloadoù evit jediñ bannouriezh ur vannadell. En armeoù e krog ar sniperien da implijout meziantoù-jediñ enbarzhet en o lunedenn, evel an hini savet gant APexO hag enbarzhet er jederioù FN Elity implijet gant arme Frañs abaoe 2023.

## Pennadoù kar

* Bannouriezh
* Jeder bannouriezh
* Kenefeder bannouriezh

## Daveennoù

* ↑ (en) How to Read a Ballistics Table, NRA Family, 08/05/2023 (lennet d'an 03/12/2024)
* ↑ (fr) LAGNEAU Laurent, L’armée de Terre a passé une « importante commande » de calculateurs balistiques FN Elity pour ses tireurs d’élite, 07/02/2023 (lennet d'an 03/12/2024)
# EG (kazetenn)

EG a zo ur gazetenn etrebroadel e saozneg. Gouestlet d'ar studiadennoù echedoù. Krouet eo bet gant A. J. Roycroft.

## Liamm diavaez

* Dielloù
# Roll an dastumadoù kanaouennoù brezhonek moullet hervez ar bloaz

Amañ emañ enablet an dastumadoù kanaouennoù brezhonek moullet da vezañ kanet.
Darn a zo bet savet gant an oberour(ien), o-unan, un darn all a voe dastumet diwar selaou kanerien, hag un nebeud re all en ur sevel teskadoù kanaouennoù moullet c'hoazh.
Anvioù aozerien an embann (renerien an embann) zo bet lakaet e penn ar pennadoùigoù a zeskriv kement levr a endalc'h un dastumad.
Er pennad Roll an teskadoù kantikoù brezhonek hervez ar bloaz emañ renablet an dastumadoù kantikoù.

## 1890

* Fañch an Uhel, Chants et chansons populaires de la Basse-Bretagne. Soniou I. Pariz, Maisonneuve et Larose.
* Fañch an Uhel, Chants et chansons populaires de la Basse-Bretagne. Soniou II. Pariz, Maisonneuve et Larose.
* Fañch an Uhel, Gwerziou ha Soniou.

## 1977

* Jean-Pierrre Foucher & Loeiz ar Floc'h, Le brasier des ancêtres : Poèmes populaires de la Bretagne.
* Gilles Goyat, Chañsoniou eur Vigoudenn. Étude d'un répertoire, Brest, Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg. Adembannet e 2008 gant Jouve, Pariz.

## 1982

* Tintin Mari hag he c'hanaouennoù, Daspugnerien Bro C'hlazig. Levrig ha kasedig.
* Guy & Yvonne Berthou, Teñzor ar Botkol : Patrimoine chanté des Frères Morvan, Coop Breizh.

## 1983

* Roparz Hemon , 25 kanaouenn, Lesneven, Hor Yezh, 76 p. Testennoù brezhonek gant Roparz Hemon ha kevrollennoù gant aozadurioù Perig Herbert.
* Dastumad Penwern : Chants populaires bretons de la collection de Penguern, Roazhon, Dastum.
* Fañch an Uhel, Gwerzioù chomet diembann. E-barzh Hor Yezh, niv..

## 2005

* Jean-Louis Larboulette, Chants traditionnels vannetais, Pondivi, Dastum Bro Ereg.
* K. Baker & Y. Gow, Fiselezed Groñvel. Kan ha diskan, Brest, Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg.
* Ifig Troadeg, Carnets de route, Dastum Bro Dreger. 2 bladenn 56 enrolladur enno.

## 2010

* Eva Guillorel, La complainte et la plainte : Chanson, justice, cultures en Bretagne (XVIe-XVIIe siècles), Roazhon, PUR-Dastum-CRBC (ISBN 2908604221). Studiadenn gant meur a ganaouenn treuzskrivet hep kevrollennoù.
* François Cadic, Chansons populaires de Bretagne publiées dans La Paroisse bretonne de Paris (1899-1929), Roazhon, PUR-Dastum-CRBC (ISBN 2753511415). 218 kanaouenn gant kevrollennoù. 1 bladenn gant 32 enrolladur.
* Yves Le Diberder,Chansons traditionnelles du pays vannetais : 1910-1915, 2 levrenn, Dielldi-departamant ar Morbihan. (ISBN 9782860560177) ha (ISBN 9782860560184).

## 2013

* Maryvonne Berthou, Kanit 'ta tudoù!: chansons du dimanche et de tous les jours, Lesneven : Ti ar Vro Bro Leon, 87 p. (ISBN 9782953798906)
* Eva Guillorel, Barzaz Bro-Leon: une expérience inédite de collecte en Bretagne au début du XXe siècle, Brest, Kreizenn an enklaskoù breizhek ha keltiek/Roazhon, PUR. (ISBN 9782753522442)

## 2022

* Michel Colleu (renerezh), Douarnenez en chansons/Kanit pennoù-sardin : Traditions chansonnières du pays de Douarnenez = Hengoun ar c'han e bro Douarnenez, Emglev Bro Douarnenez, 264 p. (ISBN 9782919264599). Kevrollennoù.
* Marie-Aline Lagadig & Klervi Rivière, Le chant des sardinières: chansons des ouvrières des conserveries du Pays bigouden, Coop Breizh, 120 p. 2 CD.
# Pennacook

Ar bobl Pennacook, anvet ivez Merrimack ha Pawtucket, a oa ur bobl amerindian diazezet e saonenn ar Merrimack River en douaroù a zo hiziv e New Hampshire ha Massachusetts, hag e kreisteiz Maine (SUA).