OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Glan-y-don

Glan-y-don zo ur gêriadenn e Sir y Fflint, e biz Kembre.
Emañ er gevred da gêriadenn Fostyn, war ribl aber an Dyfrdwy, en hanternoz da Dreffynnon.
Tremen a ra Hent-houarn Arvor Hanternoz Kembre hebiou ar gêriadenn met n'eus arsav ebet.
# Glan-y-môr (Ceredigion)

Glan-y-môr zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tirymynach, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 123 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Gup gwenn

Gup gwenn :
| Ur gup gwenn. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Neophron |
| Anv skiantel ||
| Neophron percnopterus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gup gwenn (Neophron percnopterus) a zo un evn-preizh deiz. Ar spesad nemetañ eo er genad Neophron.

## Annez hag isspesadoù

Tri isspesad guped gwenn zo.
* Neophron percnopterus percnopterus en Afrika, kreisteiz Europa da walarn India, Kab Glas.
* Neophron percnopterus ginginianus e Nepal hag India (nemet gwalarn).
* Neophron percnopterus majorensis e Fuerteventura, (inizi Kanariez).

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar gup gwenn en urzhiad Accipitriformes, Ciconiiformes pe Falconiformes.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ Neophron percnopterus el lec'hienn Avibase.
# Gup kabellek

Gup kabellek :
| Ur gup kabellek, luc'hskeudennet e Gambia. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Necrosyrtes |
| Anv skiantel ||
| Necrosyrtes Gloger, 1841 ||
| Anv skiantel ||
| Necrosyrtes monachus (Temminck, 1823) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gup kabellek (liester : guped kabellek) a zo ur spesad evned-preizh, Necrosyrtes monachus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Cathartes monachus (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858). Ar spesad nemetañ er genad Necrosyrtes an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar c'hagn hag amprevaned bihan (merien-gwenn en o zouez) ; kemer a ra lastez boued ha dilerc'hioù e-kichen an takadoù annez ivez.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika a-bezh.

## Liammoù diavaez

* (en) Necrosyrtes monachus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Necrosyrtes monachus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Necrosyrtes monachus el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Necrosyrtes monachus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gup Himalaya

Gup Himalaya :
| Ur gup Himalaya, luc'hskeudennet Koshi Tappu Wildlife Reserve, Nepal. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Gyps |
| Anv skiantel ||
| Gyps himalayensis Hume, 1869 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gup Himalaya a zo ur spesad evned-preizh, Gyps himalayensis an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e menezioù Himalaya.

## Liammoù diavaez

* (en) Gyps himalayensis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Gyps himalayensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Gyps himalayensis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gup Rüppell

Gup Rüppell :
| Ur gup Rüppell. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Gyps |
| Anv skiantel ||
| Gyps rueppellii (Brehm, 1852) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Un evn-preizh bras eo gup Rüppell, Gyps rueppellii an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an ergerzher ha naturour alaman Eduard Rüppell (1794-1884).

## Annez

Bevañ a ra an daou isspesad anezhañ — Gyps rueppelli erlangeri ha Gyps rueppelli rueppelli — en Afrika.

## Liammoù diavaez

* Gyps rueppellii war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Gup beg moan

Gup beg moan :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Gyps |
| Anv skiantel ||
| Gyps tenuirostris Gray, 1844 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gup beg moan (Gyps tenuirostris) a zo un evn-preizh hag a vev en Azia (India, Nepal, Bangladesh, Myanmar, Kambodia, Laos).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Fichenn war lec'hienn "Birdlife"
# Gup India

Gup India :
| Ur gup India. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Gyps |
| Anv skiantel ||
| Gyps indicus (Scopoli, 1786) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Un evn-preizh eo gup India, Gyps indicus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en India ha gevred Pakistan.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Gup India war lec'hienn IUCN (listenn ruz al loened en arvar)

## Daveoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Gup ar C'hab

Gup ar C'hab :
| Ur Gup ar C'hab Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Gyps |
| Anv skiantel ||
| Gyps coprotheres (Forster, 1798) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gup ar C'hab a zo un evn-preizh deiz, Gyps coprotheres an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Brosezat eo al labous en Afrika ar Su: Botswana, Lesotho, Suafrika, Mozambik, Zimbabwe ha tachennoù 'zo e norzh Namibia, pe Angola.

## Liammoù diavaez

* Gyps coprotheres war al lec'hienn Avibase
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv. 194, 1993, p. 24.
* ↑ The IUCN Red List of Threatened Species
# Gup gell

Gup gell :
| Ur gup gell, lusc'hskeudennet en aradennad venezioù Aralar (Euskal Herria). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Gyps |
| Anv skiantel ||
| Gyps fulvus (Hablizl, 1783) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gup gell (liester : guped gell)$^,$ a zo ur spesad evned-preizh, Gyps fulvus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Vultur fulvus (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant al louzawour alaman Carl Ludwig Hablitz (1752-1821).

## Boued

Bevañ a ra diwar c'hagnoù dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Gyps fulvus fulvescens, Hume, 1869, eus Afghanistan da hanternoz India,
* G. f. fulvus, eus kreiz Europa ha hanternoz Afrika da greiz Azia.

## E Breizh

Gwech ha gwech all e vez adkavet reoù e Breizh.

## Liammoù diavaez

* (en) Gyps fulvus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Gyps fulvus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 1379b.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Gyps fulvus.
* ↑ (fr) Le Télégramme, publié le 26 juin 2012 : Île-Grande. Un second vautour recueilli à la Station LPO.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gup Bengal

Gup Bengal :
| Ur gup Bengal. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Gyps |
| Anv skiantel ||
| Gyps bengalensis (Gmelin, 1788) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gup Bengal a zo un evn-preizh, Gyps bengalensis an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous dreist-holl en Azia ar Su.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Gup du

Gup du :
| Ur gup du Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Aegypius |
| Anv skiantel ||
| Aegypius monachus Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gup du (Aegypius monachus) a zo un evn-preizh deiz. Ar spesad nemetañ eo er genad Aegypius.

## Annez

Bevañ a ra al labous dreist-holl en Azia ar C'hreiz.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar gup du en urzhiad Accipitriformes, Ciconiiformes pe Falconiformes.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave

* ↑ Fichenn Birdlife
# Enez Choros

An Enez Choros zo un enezenn eus norzh Chile, en norzh da gêr La Serena, e Rannvro Coquimbo. Gant an Enez Chañaral hag an Enez Damas, tostik dezhi, ez a d'ober ar Reserva Nacional Pingüino de Humboldt, meret gant ar c'h-Corporación Nacional Forestal (CONAF).

## Pennad kar

* Inizi Chile‎

## Liammoù diavaez

* Chanaral Island: the biggest Humboldt Penguin Colony in the world
* The Humboldt Penguin Colonies at Chanaral Island, Chile
* Humboldt penguins from the International Penguin Conservation Web Site
# Enez Capri

Enez Capri a zo un enezenn eus pleg-mor Naplez en Italia, dirak ledenez Sorrente, dezhi 6 km hed ha 3 km led.
Brudet eo he c'hened abaoe a Grennamzer.

## Kumunioù Enez Capri

Div gumun zo:
* Capri er reter
* Anacapriet c'hornôg.

## Tud dibar an amzer dremenet

* Aogust Impalaer roman
* Tiberius Caesar Augustus Impalaer roman
* Norman Douglas
* Axel Munthe
* Maksim Gorkij
* Jacques d'Adelsward Fersen
* Oskar Kokoschka
* Charles Coleman
* Mafalda di Savoia
* Vittoria di Baden
* Graham Greene
* Gilbert Clavel
* Compton Mackenzie, skrivagner ha broadelour skosat
* Gracie Fields
* Eddy Von Bismarck
* Henry Wreford
* Vladimir Lenin, skrivagner rus ha dispac'hour
* Friedrich Alfred Krupp
* Edda Ciano, merc'h henañ Benito Mussolini, dimezet gant Galeazzo Ciano
* Pablo Neruda barzh chilean
* Curzio Malaparte
* Monika Mann merc'h da Thomas Mann, ha skrivagnerez alaman
* Hans Paule
* Hubertus Prinz Zu Lowenstein
* Humbert Kesel
* Kristina Soderbaum
* Walter Depas
* Ivan Sergeevič Turgenev

## Tud dibar a-vremañ

* Cristian De Sica
* Guido Barendson
* Guido Caprotti
* Ermanno Corsi
* Aurelio De Laurentiis
* Edwige Fenech
* Rocco Barocco
* Diego Della Valle
* Luca Cordero di Montezemolo
* Mariolina Sattanino
* Valentino Garavani

## Annezidi dibar

* Tiberius Caesar Augustus Impalaer roman
* Axel Munthe
* Norman Douglas
* Peppino di Capri
* Carmelina di Capri

## Levrlennadur (en italianeg)

* Luigi Lembo, Capri 1656 l'anno della Peste, Embannadurioù La Conchiglis
* Marino Barendson: Addio cicerchia, Embannadurioù La Conchiglia 1991
* Marcella Leone de Andreis: Capri 1939, Embannadurioù IN-ED-ITA 2002
* Claudio Novelli: Giallaranci mitili impazziti di luce, Embannadurioù La Conchiglia 2004
* Marcella Leone de Andreis: Capri 1943 - C'era una volta la guerra, Embannadurioù La Conchiglia 2007
# Enez Cara

Enez Cara zo un enezennig er-maez da Cinn Tìre e Bro-Skos, ha 132 devezh-arat enni. Didud eo abaoe ar bloavezhioù 1940.

## Douaroniezh

Cara zo ur c'hardlev eus Gigha. Mont di a reer eus Gigha, pa gaver unan bennak prest da vageal.

## Istor

D'an 22 a viz Gwengolo 1940 e voe kaset al lestr Aska d'ar strad war gerreg gwalarn an enezenn goude tizhet gant kirri-nij alaman.

## Tasmant

Kerreg a zo, tre e kreisteiz an enezenn, a zo anvet Broonie's Chair, "kador Broonie". Un tasmant eo, ha ne gar ket gwelout tud oc'h azezañ en e gador. Evit-doare e kas gantañ ar re a gred ober.

## Anv-badez

Cara a dalvez kement ha "muiañ karet" . Un anv plac'h, boutin a-walc'h, eo Cara er c'hornad, ha brudet e Skos. War a seblant eo aet ar brud betek SUA .
# Enez Chatham (disheñvelout)

Enez Chatham hag Inizi Chatham, pe Chatham Island e saozneg, a c'hall ober dave da:
Zeland-Nevez
Aostralia
Kanada
Chile
Ecuador

## Pennad kar

* Chatham
# Enez Chañaral

An Enez Chañaral zo un enezenn eus norzh Chile, 6 km eus an aod, 100 km en norzh da gêr La Serena, e Rannvro Coquimbo. Gant an Enez Choros hag an Enez Damas, ez a d'ober ar Reserva Nacional Pingüino de Humboldt, meret gant ar c'h-Corporación Nacional Forestal (CONAF).

## Pennad kar

* Inizi Chile‎

## Liammoù diavaez

* Chanaral Island: the biggest Humboldt Penguin Colony in the world
* The Humboldt Penguin Colonies at Chanaral Island, Chile
* Humboldt penguins from the International Penguin Conservation Web Site
# Enez Chatham

    Evit implijoù all, gwelet Enez Chatham (disheñvelout).
Enez Chatham eo enezenn vrasañ Inizi Chatham, perc'hennet gant Zeland-Nevez.
# Enez Campeche

Enez Campeche zo un enezenn er Meurvor Atlantel, er reter da Enez Santa Catarina, e stad Santa Catarina e kreisteiz Brazil.
# Enez Caroline

Enez Caroline pe Enez ar Milved (anavezet ivez evel Millennium Island ha Beccisa Island), zo un atoll kouralek er Meurvor Habask, ha bezañ ec'h eo ar reterañ eus Inizi al Linenn e Republik Kiribati. E gwirionez eo ur stroll 30 enezennig didud, stok ha stok, un nebeudig metradoù hepken a-us da live ar mor.
Ar brasañ enezennoùigoù eo Nake Islet (en norzh), Long Islet, ha South Islet, war-dro 500 m led, ha dezho o-zeir 68% eus gorread an enez.

## Istor

Kentañ ma voe gwelet gant Europeiz, diouzh a ouzer, a voe e 1606. Tapet e voe gant ar Rouantelezh-Unanet e 1868, hag abaoe 1979 emañ e Republik Kiribati. Lavaret e vez a-wechoù eo koulz ha gwerc'h, daoust ma'z eus bet tennet gwano, gounezet kopra enni en XIX$^{vet}$ hag XX$^{vet}$ kantved, ha tud o chom neuze enni evel-just.

### XXI$^{añ}$ kantved

O vezañ ma n'eo Enez Caroline nemet 6 m a-us da live ar mor e vo beuzet ma talc'h ar mor da sevel. Kement-se, hervez gouarnamant Kiribati, a c'hallfe degouezhout adalek 2025. Evit ar Broadoù-Unanet emañ Enez Caroline war roll an douaroù en arvar.

## Loened

Evned-mor e-leizh, ha kranked.

## Linenn

Un tamm brud a oa deuet dezhi gant lidoù ar bloavezh 2000. E 1995 e voe daskemmet linenn etrevroadel an deiziata (International Date Line) ha se zo kaoz e voe unan eus al lec'hioù kentañ ma savas an heol d'ar 1añ a viz Genver 2000.
# Enez Christmas

Meur a Enez Christmas zo :

## Aostralia

* Enez Christmas (Aostralia), e Meurvor Indez, un enezenn eus Aostralia hag a zo unan eus tiriadoù Aostralia ;
* Enez Christmas (Tasmania), e Meurvor Indez, un enezenn eus Aostralia hag a zo e stad Tasmania ;
* Enez Little Christmas, e Meurvor Indez, un enezenn eus Aostralia hag a zo e stad Tasmania ;

## Kanada

* Enez Christmas (Nova Scotia), e proviñs Nova Scotia.

## Kiribati

* Enez Christmas (Kiribati), un atoll eus an Inizi Kiribati, er Meurvor Habask, anvet ivez Kiritimati e yezh ar vro.
# Goumouzeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù komouzek eo ar goumouzeg (gumuz) komzet gant tro-dro da 160.000 den en Etiopia.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù komouzek
# Gounyamoleg

Ur isskourr eus ar yezhoù atlantel eus isskourr ar yezhoù banyounek eo ar gounyamoleg (bainouk-gunyaamolo).
Setu roll ar yezhoù en isskourr-mañ:
* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Goulwena an Henaff

Animatourez evit abadennoù brezhonek war France 3 ("Mouchig-dall", "Te ha Me", "Bali Breizh") eo Goulwena An Henaff, genidik eus Lokorn e 1978. Aktourez eo bet ivez er sitcom "Ken Tuch'", ha kemeret he deus perzh evit sevel ar senario. Kinnig a ra ouzhpenn abadennoù dreist-ordinal, evel "Prizioù" France 3 ur wech an amzer.

## Buhez

Brezhonegerez a-vihanik eo hag e-touez skolidi gentañ DiwanKempere oa. Bet eo bet en hentenn Diwan adal ar skol vihan betek an 3de klas dre ma ne oa ket eus ul lise Diwan c'hoazh d'ar mare-se ; kenderc'hel a reas ar skol en ul lise e [Kemper. Goude-se, pa oa dedennet bras gant ar yezhoù, e tapas un aotreegezh war ar brezhoneg hag un DEUG war ar spagnoleg.
Bez' ez eus bet graet un diellfilm war pastezerezh e dud e Lokorn. Respontet he deus da c'houlennoù ar gasourez ha setu penaos he doa kejet gant Fañch Broudig, a oa e penn an abadennoù skinwel brezhonek war Frañs 3. Oadet 20 vloaz e oa pa'z eas dre e gemenn war hent ar c'hleweled. Lentikoa eo met dibab a reas boulc'hañ gant an hent-se evit chom hep kaout keuz.. C'hoari a reas er sitcom Ken tuch' abaoe 2008 ivez. Kenanimatourez ar "Cyber Fest-Noz" eo ivez.
Sklaer ez embann Goulwena an Henaff hiziv-an-deiz ez eo bet ar brezhoneg hag en deus roet lañs bras d'he hent ha d'he buhez micherel.

## Saverez filmoù brezhonek

Pa voe ul lodenn vras eus he labour c'hoari sketchoù berr en doe roet harp da skrivañ o zestennoù, seul ma oar mat c'hoari gant ar yezh hag an taol-mouezioù. Klask a ra Goulwena an Henaff mont war du ar sevel-filmoù e brezhoneg war an temoù sokial. E 2021 he doe kaset a-benn da sevel un diellfilm diwar-benn ur vaouez tizhet gant krign-bev ar bronn, Dañsal dindan ar glav, produet ha skignet gant Frañs 3.

## Buhez prevez

N'ouzer ket kalz traoù eus buhez prevez Goulwena an Henaff. D'an 8 a viz C'hwevrer 2013 e voe embannet el lec'hienn 7seizh e oa dougerez, ar pezh a lakaas Bernez Rouz da fuloriñ a-enep al lec'hienn..
   Ganedigezhioù :
       Laouen-bras eo Goulwena an Henaff ha Youenn Chapalan o reiñ deoc’h da c’houzout eo bet ganet Arzel, breur Gwenn, d’ar 14 a viz Even e Kemper. – Al Liamm niv. 400, 2013, p. 106

## Arroudenn

   Kavout a ren drastus ar fed o defe ul lodenn vat eus ar vugale pep a boellgomzer… ar c'horf a chom stouet e-pad eurvezhioù, a-wechoù, a-fed daoulagad e ouezer n'eo ket un dra vat, a-fed darempred gant an dud, gant an endro eo ur gudenn ivez… Evidon, n'eo ket evel-se e vez desavet ur bugel… Pa z'eus ur skramm gant ur bugel ez eus peoc'h gantañ, anat. Moarvat e vin gwelet even "réac", met re aes eo gwelout an traou e-giz-se.

## Levrlennadur

* Un emgav gant Goulwena an Henaff. E-barzh Ya!, nn 959, 24 Here 2023.

## Liammoù diavaez

* Bali Breizh, 01/06/2014

## Notennoù ha daveennoù

* 1 2 Goulwena, kasourez skinwel : casting e-kreiz pep tra
* ↑ Figure de France 3 Bretagne, Goulwena An Henaff passe derrière la caméra. E-barzh Ouest-France, 25 Ebrel 2021.
* ↑ Un emgav gant Goulwena an Henaff. E-barzh Ya!, nn 959, 24 Here 2023.
# Goundi

Goundied :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Ctenodactylidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar goundied eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Ctenodactylidae. Bevañ a reont en Afrika.

## Genadoù

* Ctenodactylus, 2 spesad
* Felovia, 1 spesad
* Massoutiera, 1 spesad
* Pectinator, 1 spesad
# Goundi Norzhafrika

Goundi Norzhafrika :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Ctenodactylidae |
| Genad : | Ctenodactylus |
| Anv skiantel ||
| Ctenodactylus gundi Rothmann, 1776 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Goundi Norzhafrika (Ctenodactylus gundi) a zo ur bronneg krigner hag a vev en dezerzh e Maroko, Aljeria, Tunizia ha Libia.

## Doareoù pennañ

War-dro 15-20 cm eo e hirder, gant ul lost munut 2 cm. 200 g eo e bouez.
Tennañ a ra d'ar razh-Indez. Berr eo e bavioù, plat e zivskouarn, bras e zaoulagad ha hir e vourroù.

## Gouennañ

An aliesañ e vez ganet daou golen blevek goude un dougen 40 deiz. Nebeut amzer goude o ganedigezh e vez dizonet ar re vihan, moarvat dre ma'z eus nebeut a laezh gant ar vamm en un endro ken sec'h.

## Emzalc'h

Bevañ a ra ar goundied e tropadoù, an niver a hiniennoù enno o cheñch hervez ar c'hementad boued en endro.
Ober a reont o annez e goudor roc'helloù a vir tommder an deiz e-pad an noz hag a chom fresk diouzh an deiz. Diouzh ar goañv en em lak ar goundied bern-war-vern.
Tommheoliañ a reont diouzh ar beure a-raok mont d'en em vagañ. War-lerc'h e souchont war ar reier tomm betek ma tizh an temperadur tro-dro 30° C ha mont neuze e goudor ar roc'helloù ma chomont betek fin an endervezh.

## Boued

En em vagañ a reont diwar plant, korzennoù, delioù, bleunioù ha greun. Dre m'eo skars ar boued en dezerzh eo ret dezho foetañ bro evit debriñ o gwalc'h.
Ar goundied n'evont ket. Bastet e vez d'o ezhommoù dour gant ar plant a zebront.
# Gounyounyeg

Un isskourr eus ar yezhoù atlantel eus is-skourr ar yezhoù banyounek eo ar Gounyounyeg (bainouk-gunyuño).
Setu roll ar yezhoù en isskourr-mañ:
* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Goulven Salaun

Goulven Salaun, genidik eus kichen Kastellin, a oa unan eus pennoù emsavadeg ar paper-timbr e 1675 e kêr Naoned. Krouget e voe e leurgêr ar Bouffay.

## Emsavadeg Naoned

Goulven Salaun eo en devoa sonnet ar c'hloc'h-galv e Naoned, e iliz Sainte-Croix e miz Mae 1675 evit gervel ar boblañs da gemer perzh e Emsavadeg ar Paper-timbr a-enep tailhoù nevez ar roue Loeiz XIV. An tailhoù-se a oa bet savet a-benn degas arc'hant a oa ezhomm evit ar brezel a-enep an Izelvroioù (1672-1678).

## Moustrerezh an emsavadeg

Goulven Salaun, mevel paour en un davarn a oa pignet e tour ar gêr evit senniñ ar c'hloc'h-galv. Ar bobl a Naoned a oa bet o freuzañ burevioù ar roue ha plantañ tan er paperioù-timbr. Ur c'higer, ur stripour, ha div vaouez a oa e-penn an emsavadeg hervez mistri ar gwaskadur. Michelle Roux, lesanvet « l'Eveillonne », hag ur vaouez all anvet. Skampet kuit e oa an holl pennoù e-fin an emsavadeg met klask a oa warno.

## Marv

Dug Chaulnes a oa erruet e Naoned d'an 22 a viz Mae 1675 e-plas ar Markiz de Molac gwelet evel re tener. Chaulnes en desped d'an urzhioù na c'houlennas herzel nemet ar pemp a dud gwelet evel pennoù al luskad.
Harzet, Goulven Salaun a voe jahinet, ar prosez a badas 2 zevezh ha kondaonet e voe d'ar marv. Krouget e oa bet Goulven Salaun war plasenn Bouffay e-kerzh ar gwaskadenn aozet gant ar galloud roueel.

## Liammoù

* Rentañ enor da C'houlven Salaun e 2013 (Ouest-France)
# Goundi Val

Goundi Val :
| Diouer a roadoù (DD) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Ctenodactylidae |
| Genad : | Ctenodactylus |
| Anv skiantel ||
| Ctenodactylus vali Thomas, 1902 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Goundi Val (Ctenodactylus vali) a zo ur bronneg krigner hag a vev en dezerzh e Maroko, Aljeria ha Libia.