OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Menkaoura

Ur faraon eus an IVre tierniezh Henegipt e oa Menkaoura (gresianegaet e Mykerinos). Urzhiañ a reas savadur an hini bihanañ eus piramidennoù Gizeh. Khamerernebty II e oa e rouanez pennañ.
Etre - 2532 ha -2504 en dije renet hervez mammennoù 'zo, met an darn vrasañ eus ar glaskourien a gred eo sifr Listenn Turin tostoc'h ouzh ar wirionez. Hervezi en dije renet 18 bloavezh hepken. Ar fed ne oa ket echu e zelwennoù pa oa marvet a zamveneg ne renas ket ken hir ha C'hafra.

## Liammoù diavaez

* Menkaure and His Queen gant Dr. Christopher L.C.E. Witcombe.
| En e raok C'hafra | Menkaoura IVre tierniezh ~-2532 da -2504 | War e lerc'h Shepseskaf |
# Polybos

Polybos (henc'hresianeg : Πόλυβος) a oa unan eus lesaerien Penelope, pried Odysseüs, a oa aet da ober brezel Troia.
Dek vloaz e oa padet ar brezel, hag e-pad dek vloaz e voe gortozet an haroz gant e bried, hervez a zo kontet en Odysseia. E vab Eurymac'hos ivez a oa e-touez lesaerien an itron. Tad ha mab, Polybos ar fur hag Eurymac'hos an diskianteg, a voe lazhet pa zistroas Odysseüs goude e veaj : Eurymac'hos gant Odysseüs ha Polybos gant Eumaios.
Kement-se zo kontet e levrenn XXII an Odysseia.
# Sebastian

Sebastian zo un anv-badez brezhonek, alamanek, polonek, svedek ha saoznek a orin gresianek.

## Orin

Diwar anv Sant Sebastian, sant ha merzher kristen en III$^e$ kantved e Roma. En henc'hresianeg e talvez Σεβαστός (Sebastos) kement hag « enoret », ha gant ar ger-se eo e veze troet an titl roman Augustus roet d'an impalaerien, ha setu eus pelec'h e teu an anv-lec'h Sebastopol, a dalvez « kêr an tsar » ha neket « kêr Sant Sebastian »).

## Doareoù all

* Bastian, a-wechoù e brezhoneg
* Bachenn, e skridoù Job Jaffre, hervez distagadur e gornad

## Yezhoù all

* galleg : Sébastien, Bastien ; Sébastienne, Bastienne evit ar merc'hed
* katalaneg : Sebastià
* spagnoleg : Sebastián, Sebas
* hungareg : Sebestyén
* italianeg : Sebastiano
* izelvroeg : Sebastiaan
* portugaleg : Sebastião, Tião
* ruseg : Севастьян
* sikilianeg : Vastianu
* japaneg : セバスチャン

## Tud
### Sent

* Sant Sebastian (IIIde kantved) merzher e Roma; lidet d'an 20 a viz Genver er C'hornôg ha d'an 18 a viz Kerzu er Reter
* Sebastian Esztergom (+ 1036), manac'h deuet da vout arc'heskob Esztergom, ha penniliz Hungaria ; gwenvidig, lidet d'an 30 a viz Kerzu
* Sebastian Apparizio (+ 1600), lean e Mec'hiko
* Sébastien Maggi (+ 1494)
* Sébastien Montano (+ 1616)
* Sébastien Valfré (+ 1710), oratorian

### Impalaerien ha rouaned

* Sebastianus, anv ur falsimpalaer roman war-dro 412
* Sebastianus, deuñv da Galla Placidia
* Sebastião Iañ, roue Portugal er XVI$^{vet}$ kantved
* sebastokrator (σεϐαστοκράτωρ ), titl en Impalaeriezh Bizantion, roet da vreudeur pe vibien d'an impalaer

### Tud all

* Sebastian ar Balp (1639-1675), stourmer
* Sebastian Gwilhou
* Johann Sebastian Bach (1685-1750), sonaozour alaman
* Sebastian Vettel (1987), blenier formulenn 1 alaman

### Sebastián

* Juan Sebastián Elcano (1486-1526), kabiten gant Magellan
* Sebastián de Belalcázar konkistador spagnol er XVI$^{vet}$ kantved gant Pizarro
* Sebastián Vizcaíno (1548-1615), moraer spagnol ha kannad e Japan

### Sebastiano

* Sebastiano Caboto pe Sebastian Cabot (1477-1557), moraer saoz a orin italian, mab da Giovanni Caboto
* Sebastiano Ziani doj Venezia en 1178, Sebastiano Veniero en 1577 ha Sebastiano Mocenigo en 1722
* Sebastiano del Piombo (1485 - 1547), livour italian

### Anv-tiegezh

* Joan Sebastian, kaner mec'hikan

## Sevenadur

* Sébastien Roch romant gant Octave Mirbeau (1890)
* Bastien und Bastienne, c'hoarigan gant Mozart (1768)

## Lec'hioù
### Aostralia

* Sebastian, e stad Victoria

### Breizh

* Sant-Sebastian-an-Enk, e Bro-Naoned

### Euskal Herria

* San Sebastián, anv kastilhanek Donostia, pevarvet kêr ar vro

### Mozambik

* Ponta São Sebastião, beg-douar e kreisteiz ar vro

### Rusia

* Sebastopol, porzh ha kêr vras e Krimea

### Stadoù-Unanet

* Sebastian County, Arkansas
* Sebastian (Florida)
* Sebastian (Ohio)
* Sebastian (Texas)

### Suafrika

* Sint Sebastianbaii, pleg-mor e kreisteiz ar vro

## Pennadoù kar

* Bastien
* Bastin
* Sebastián ha San Sebastián
* Sébastien ha Saint-Sébastien
* Sebastiano ha San Sebastiano
* Sebastiani
* Sankt Sebastian
* São Sebastião

## Notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Siculi

Ar Sikuled pe Siculi (en latin) pe Sikeled (en henc'hresianeg οἱ Σικελοί / hoi Sikeloí) zo ur bobl eus Sikilia hag a roas o anv d'an enez. Pobloù all a oa avat eno : ar Sikaned, an Elimed, hag ar Fenikianed ha Gresianed deuet en o goude.

## Mojennoù

Hervez ar mojennoù e oa pobloù koshoc'h en enez egeto : al Lestrigoned, debrerien-tud meneget en Odisseia, ar Gikloped, hep talvoudegezh istorel.
# Sutor, ne supra crepidam

Sutor, ne supra crepidam zo ul lavar latin hag a dalv Kereour, arabat mont uheloc'h eget ar votez, hag a vez lavaret da un den pa gomz eus pezh n'anavez ket hag e vefe gwelloc'h dezhañ tevel neuze. Gant Youenn Drezen e oa bet troet « D'ar c'here d'ober war-do e votoù, pe da bep hini da rannañ kaoz diwar-benn ar pezh a anavez. ».

## Orin

Dont a ra eus ur vojenn a-zivout al livour hellazat Apelles Kos, a veve en amzer Alesant Veur, hag en devoa goulennet ali ur c'hereour diwar-benn ur votez e oa o paouez livañ en un daolenn. Pa grogas ar c'hereour da reiñ e guzulioù diwar-benn lodennoù all eus ar poltred e lavaras, a-hervez: Sutor, ne supra crepidam.
Ma vije bet lavaret kement-se gant Apelles e vije en henc'hresianeg evel-just. Ne oa ket brudet al livour da gomz latin.

## Istor Naturel

Anv zo bet eus ar vojenn gant ar skrivagner roman Plinius an Henañ en e Naturalis Historia, levrenn XXXV, rannbennad 85, ma lenner e gwirionez : « ne supra crepidam sutor iudicaret, ... . », Kemmet eo bet gerioù Plinius er geriadur gallek eta, ha troet e vez ar gerioù orin peurvuiañ evel-hen : Arabat d'ar c'here barn a-us d'ar votez, .... Ger ha ger e vez troet : Ra ne varno ket ar c'here a-us d'ar votez.
Dianav eo ar c'hrennlavar e brezhoneg, met anavezet e oa troidigezh c'hallek ar bomm latin, meneget er geriadur gallek, evel pa vije bet ur c'hrennlavar gallek, en amzer ma veze kelennet al latin kenañ er skolioù. A-hend-all eo tost-kar ar c'hrennlavar saoznek : Let the cobbler stick to his last$^,$.
Ar skrivagner saoznek, a orin iwerzhonat, William Hazlitt, a c'hovelias un deiz ar ger "Ultracrepidarian" en ul lizher da William Gifford, rener ar gelaouenn The Quarterly Review, ma skrivas e 1819 :
* 1819 HAZLITT Letter to W. Gifford Wks. 1902 I. 368 You have been well called an Ultra-Crepidarian critic. (Oxford English Dictionary 2nd ed.)

## Pennad kar

* Listennad lavaredoù latin

## Notennoù

* ↑ Meneget e pajennoù roz an "Nouveau Petit Larousse", Librairie Larousse, 1968, pajenn XIV,
* ↑ Troidigezh Itron Varia Garmez, Al Liamm, 1972, p. 37.
* ↑ (la) Wikisource
* ↑ (en) FLAVELL, Linda & Roger : Dictionary of Proverbs and their origins, London, Kyle Books, 1993, 2006 (ISBN 978-0-85783-403-4)
* ↑ Meneget amañ
# William Morgan (eskob)

William Morgan (1545 - 10 a viz Gwengolo 1604) eo an den a droas ar Bibl penn-da-benn e kembraeg evit ar wech kentañ. Embannet e voe e droidigezh e 1588. Pouezus e voe an droidigezh-se evit reiñ ur statud uhel d'ar c'hembraeg d'ur mare ma ne oa ket kalz a bouez gantañ ha ma ne veze ket implijet tamm ebet er vuhez ofisiel.

## E vuhez

Ganet e voe William Morgan e Tŷ Mawr Wybrnant, e-kichen Penmachno, en ur familh labourerien-douar. Evel bugale all ar c'hornad e c'hallas tapout deskadurezh, a-drugarez perc'henn an douar labouret ganto, Morys Wyn. Mont a reas William da skolaj Sant Yann e Cambridge goude. Tri bloavezh a dremenas William Morgan er skol-veur, o teskiñ latin, henc'hresianeg, hebraeg, aramaeg, galleg hag alamaneg.
Anvet e voe da gure e Llanbadarn Fawr e 1572, e Trallwng e 1575 ha e Llanrhaeadr-ym-Mochnant ha Llanarmon Mynydd Mawr e 1578. Er bloavezh-se ivez e voe anvet da brezeger ar skol-veur e Cambridge. D'ar mare ma oa o vevañ e Llanrhaeadr-ym-Mochnant e timezas d'e wreg Catherine hag eno ivez e reas kalz eus e labour treiñ, betek e anvidigezh da eskob Llandaf e 1595. E 1601 e teuas da vout eskob Llanelwy hag eno e varvas e 1604.

## E droidigezh

Gant William Salesbury e oa bet lakaet an Testamant Nevez e kembraeg e 1567 ha, daoust ma oa bet kavet abeg er c'hembraeg implijet gant Salesbury gant lod, e oa aze un diazez talvoudus evit labour treiñ William Morgan. Kregiñ a reas William Morgan da labourat da dreiñ an Testamant Kozh e kembraeg er bloavezhioù 1580 : a-benn 1587 en doa echuet treiñ an Testamant Kozh hag adwelet troidigezh an Testamant Nevez gant Salesbury ; embannet e voe an hollad e 1588.
Meulet e voe labour William Morgan gant lenneien ar mare-hont, evel Siôn Tudur, Siôn Dafydd Rhys, Ieuan Tew ha Morris Kyffin.

## Levrlennadur

* Isaac Thomas, William Morgan a'i Feibl (Gwasg Prifysgol Cymru, Caerdydd, 1988)
* Prys Morgan, Beibl i Gymru (Pwyllgor Dathlu Pedwarcanmlwyddiant Cyfieithu'r Beibl/Gwasg Cambria, 1988) - skrid niverel

## Liammoù diavaez

* Levraoueg Vroadel Kembre : pennad diwar-benn Bibl 1588
# Diodoros

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Diodoros zo un anv henc'hresianek (Diodorus e latin) hag anv meur a zen.
* Diodorus Aspendus, prederour eus ar IVvet kantved kent JK;
* Diodorus Cronus, prederour eus ar IVvet kantved kent JK, eus skol Megara;
* Diodorus Tyre prederour peripatetek eus an IIvet kantved ;
* Diodorus Siculus, pe Diodoros Sikilia, istorour hellazat eus ar Iañ kantved kent JK, a skrivas ar Bibliotheca historica (al "Levraoueg istorel ")
* Diodorus Adramyttium prederour ha retorikour eus ar Iañ kantved kent JK ;
* Diodoros Tarsos (marvet war-dro 390), eskob kristen, doueoniour,
* Diodoros Jeruzalem (1923 – 2000)
# Dora

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Dora zo un anv divoutin a c'hall bezañ
* un anv-badez a orin henc'hresianek, berradur Teodora e gwirionez, hag e adstumm Fedora ivez,
** a gaver e saozneg dreist-holl,
* ha lec'hanvioù diwarnañ

## Stêrioù italian

Un douranv a orin keltiek (kar d'ar ger dour) a gaver en anv meur a stêr eus hanternoz Italia (evel e-barzh Dordogne ha Durance):
* Dora Báltea, e Piemonte
* Dora di Bardonecchia, adstêr d'an Dora Riparia
* Dora di Rhêmes – adstêr d'an Dora Baltea
* Dora di Valgrisenche, – adstêr d'an Dora Baltea
* Dora Riparia

## Anv-badez

* Theodóra Bakoyánni ( Θεοδώρα Μπακογιάννη), anavezetoc'h evel Dóra Bakoyánni, politikourez hellazat, maerez Aten (2002-2006).
* Dora Doll (1922-2015), aktourez c'hall,
* Dora Maar, unan eus gwragez Pablo Picasso.
* Dora Moroni, kanerez italianek
* Dora van der Groen, aktorez flamank
* Dora Wasserman (1919-2003), aktourez e c'hoariva Ukrainia.
* Dora, ur ganerez portugalat dister

## Lec'hanvioù
### Alamagn

* Dora, pe Dora-Mittelbau, kamp-bac'h

### Stadoù-Unanet

* Dora, Alabama
* Dora, Arkansas
* Dora, New Mexico

### En oabl

* An asteroidenn 668 Dora

## Anvioù kar

* Ouzhpenn Teodora eo ret menegiñ Dorotea, Doris, Apollodoros.
* Doralice, ha n'eo ket kejadenn Dora hag Alice evel ma seblant d'ar c'hentañ sell, a zo bet ijinet gant Ludovico Ariosto (1474-1533).
# Doralice

Doralice zo un anv-badez italianek a seblant bezañ bet ijinet gant Ludovico Ariosto (1474 – 1533), oberour Orlando furioso, pa ne oa ket anavezet a-raok.

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar gerioù henc'hresianek Dòron (δόρον) ha Lykè , ha talvout a ra kement ha " prof eus ar gouloù-deiz".
Kavout a reer an anv ivez:
* er gomedienn l'Anconitana, gant Ruzante e 1522 (?)
* e-barzh Marriage A-la-Mode, ur gomedienn gant ar Saoz John Dryden, e 1672
* er c'hoarigan Il ricco d'un giorno gant Antonio Salieri
* e La famiglia dell'antiquario , ur gomedienn gant Carlo Goldoni e 1749.
* http://www.paroledautore.net/fiabe/classiche/straparola/doralice.htm
# Ercole

Ercole zo un anv-badez italianek.

## Orin

Dont a ra eus an anv latin Hercules$^,$, deuet eus an anv henc'hresianek ‘Ηρακλης (Herakles), anv an haroz deuet da vout un anv-badez roet d'ar baotred abaoe dibenn ar XIVvet kantved.

## Adstummoù

* Ercolino, Eracle.
* Ercolina, roet d'ar merc'hed.

## Yezhoù all

* Hercule e galleg
* Ercwlff e kembraeg
* ‘Ηρακλης (Herakles) e gresianeg, ‘Ηρακλειος (Heraclius)
* Herkules e poloneg
* Heraclio e spagnoleg

## Lid

Hervez ar boaz katolik, pa n'eus sant ebet en anv-se, e vez lidet d'an Hollsent.

## Tud
### Priñsed

* Ercole Iañ d'Este (1431-1505), dug Ferrara.
* Ercole II d'Este (1508–1559), dug Ferrara, Modena ha Reggio.
* Ercole III d'Este (1727–1803),, dug Modena ha Reggio.

### Tud all

* Ercole Bentivoglio, anv meur a zen er XVvet ha XVIvet kantved

#### XVvet kantved

* Ercole de' Roberti (~1450–1496), livour
* Ercole Strozzi (1473-1508), barzh
* Ercole Banci (war-dro 1500), livour

#### XVIIvet kantved

* Ercole Bernabei (~1622–1687),, sonaozour hag ograour.

#### XVIIIvet kantved

* Ercole Del Rio (1723-1802), echedour
* Ercole Silva (1756 – 1840), skrivagner ha tisavour.

#### XXvet kantved

* Ercole Baldini (* 1933), marc'hhouarner
* Ercole Ugo D'Andrea, barzh
* Ercole Dembowski, matematikour .
* Ercole Ferrata, kizeller
* Ercole Gennari, livour
* Ercole Lanza di Trabia, politikour.
* Ercole Malatesta, mab da Sigismondo II Malatesta.
* Ercole Luigi Morselli, skrivagner.
* Ercole Patti, skrivagner.
* Ercole Procaccini il Giovane, livour .
* Ercole Ramazzani, livour ha kizeller.

## Notennoù

* ↑ http://www.behindthename.com/name/ercole
* ↑ http://www.behindthename.com/name/heraclius
* ↑ http://www.behindthename.com/name/hercules
* ↑ http://www.behindthename.com/name/hercule
* ↑ http://www.behindthename.com/name/ercwlff
* ↑ http://www.behindthename.com/name/herakles
* ↑ http://www.behindthename.com/name/heraclio

## Pennadoù kar

* Herakles
* Hercule
# Euridice

Euridice zo un anv-badez italianek, diwar an anv henc'hresianek Euridike, pe Eurydike.
E gavout a reer en oberennoù italianek awenet gant mojenn Orfeüs hag Euridike.

## Yezhoù all

* Eurydice, e galleg.
* Eurydike, en alamaneg.

## Tud

* Euridice Axen, aktorez italianek.

## Lennegezh

* Euridice, barzhoneg gant Ottavio Rinuccini e 1600.

## C'hoariganoù

* Euridice, c'hoarigan gant Jacopo Peri ha Giulio Caccini (1600).
* Orfeo ed Euridice, c'hoarigan korollet gant Heinrich Schütz (1638).
* Orfeo ed Euridice, c'hoarigan gant Christoph Willibald Gluck (1762).
* Orfeo ed Euridice, c'hoarigan gant Johann Gottlieb Naumann (1786).
* L'anima del filosofo ossia Orfeo ed Euridice, c'hoarigan gant Franz Joseph Haydn (1791).

## Kanaouenn

* Euridice, gant Roberto Vecchioni.

### Barrez

* Orfeo ed Euridice, barrez gant Florian Johann Deller (1763).

## Pennad kar

* Orpheus und Eurydike, c'hoarigan gant Ernst Krenek e 1926.
# Hermione

Hermione zo un anv-badez saoznek, a orin gresianek.

## Gerdarzh

Dont a ra eus anv henc'hresianek Ἑρμιόνη/ Hermionê.

## Yezhoù all

Distagadurioù disheñvel zo hervez ar yezhoù.
* Ermione, en italianeg
* Hermíone, Hermione, Hermiona, Harmiona e spagnoleg
* Hermíone e portugaleg

## Tud

* Hermione, unan eus an Atrided, merc'h da Venelaos ha da Elena Troia, e mojennoù Hellaz kozh.
* Hermione Efesos, santez kristen
* Hermione von Preuschen‎, livourez alaman
* Hermione Baddeley (1906–1986), aktorez saoz
* Hermione Cobbold (1905–2004),
* Hermione Gingold (1897–1987), aktorez saoz
* Hermione Gulliford, aktorez saoz
* Hermione Hammond (1910–2005), livourez saoz
* Hermione Hannen (1913–1983), aktorez saoz
* Sarah Millicent Hermione Tuchet-Jesson, pe Churchill, Baronez Audley ( 1914 - 1982), merc'h da Winston Churchill, aktourez ha korollerez saoz;
* Hermione Lee (1948-)
* Hermione Norris (1968-), aktorez saoz

## Lennegezh

* Queen Hermione of Sicily, rouanez er pezh The Winter's Tale gant William Shakespeare
* Hermione Shotover, ur vaouez er pezh Heartbreak House gant G. B. Shaw
* Hermione, ur vaouez er romant Women in Love gant D.H. Lawrence
* Hermione Bostock, e-barzh ar romant saoznek Uncle Dynamite, gant P. G. Wodehouse.
* Hermione Granger, e romantoù saoznek an heuliad Harry Potter

## Lec'hioù

* Hermione, ur gêr en Henc'hres hag ur gêriadenn hiriv

## Oberennoù

* Ermione, c'hoarigan gant Gioachino Rossini
* Cadmus et Hermione, trajedienn gant Jean-Baptiste Lully.
* Letter to Hermione, kanaouenn en albom Space Oddity , gant David Bowie.

## Listri

* Hermione ul lestr-brezel gall a gasas Gilbert du Motier de La Fayette eus Rochefort da Voston en 1780.
* Hermione (1804), ul lestr-brezel gall all.

## Asteroidenn

* (121) Hermione, un asteroidenn
# Hypermnestre

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Hypermnestre zo un anv-plac'h gallek, Hipermnestra e brezhoneg, diwar un anv henc'hresianek.
Meur a oberenn zo bet savet e galleg en anv-se en XVIIIvet kantved.
* Hypermnestre, un drajedienn gant Théodore de Riupeirous, diskouezet en 1704,
* Hypermnestre, ur c'hoarigan gant Charles-Hubert Gervais, ar skrid gant Joseph de Lafont, c'hoariet en 1716, Philippe d'Orléans en dije kenlabouret da sevel an oberenn;
* Hypermnestre, ur c'hoarigan gant Charles-Hubert Gervais, ar skrid gant Michel Blondy, c'hoariet en 1728,
* Hypermnestre, un drajedienn gant Antoine-Marin Lemierre c'hoariet en 1758,
* Hypermnestre, ur varrez gant Jean-Georges Noverre c'hoariet en 1764.

## Pennad kar

* Hipermnestra
# Irena

Irena zo un anv-badez polonek hag e meur a yezh all, deuet eus an anv henc'hresianek Eirene (a-wechoù Irene), a oa doueez ar peoc'h en Hellaz kozh, Pax gant ar Romaned.

## Yezhoù all

* Eirini (Ειρήνη), a-wechoù Ireni eo ar stumm gresianek a vremañ
* Irene, e saozneg
* Irina e ruseg
* Irène e galleg

## Tud

* Irena Degutienė, bet Kentañ Ministr e Lituania
* Irena Fleissnerová (ganet e 1958), neuñvierez tchek
* Irena Górska-Damięcka, aktourez polonat
* Irena Iłłakowicz, ofisourez polonat
* Irena Sendler, pe Irena Sendlerowa, (1910-2008), emsaverez enepnazi a saveteas bugale e Pologn da vare an aloubadeg alaman.
* Irena Szewińska, rederez polonat

## Loened
### Amprevaned

* Miramella irena, un amprevan a gaver e Roumania ha Hungaria

### Evned

* Irena, ar genad nemetañ er c'herentiad Irenidae, tri spesad dezhañ :
** Irena cyanogastra,
** Irena puella,
** Irena tweeddalii.

## Lec'hanvadurezh

* Irena (Missouri), ur gêriadennig 33 den, e Missouri, e SUA .
* Irena (Pologn), ur gêriadenn e gevred Pologn.

## Kanaouenn

* Noz vat, dit Irena, ur ganaouenn vrezhonek diwar Goodnight, Irene, gant Huddie Leadbelly.

## Liamm diavaez

* Roll ar pennadoù anvet Irena er wikipedia saoznek:
# Irène

Irène zo un anv-badez gallek, deuet eus an anv henc'hresianek Eirene, doueez ar peoc'h en Hellaz kozh.

## E yezhoù all

* Eirini pe Irini eo ar stummoù gresianek a vremañ
* Irena e poloneg ha tchekeg
* Irina e ruseg
* Irene e saozneg

## Tud

* Irène Frain, skrivagnerez c'hallek
* Irène Joliot-Curie, skiantourez c'hall
* Irène Jacob, aktourez c'hall
* Irène Hamoir, barzhez c'hallek
* Irène Némirovsky, anv gallekaet Irina Leonidovna Nemirovskaia, skrivagnerez c'hallek a orin rus, harzet gant ar polis gall ha roet d'an Nazied.

## Lennegezh

* Irène, pezh-c'hoari gant Voltaire ;

## Filmoù gallek

* Irène gant Ivan Calbérac e 2002 ;
* Irène gant Alain Cavalier e 2009 .

## Lec'hanvadurezh

* Sainte-Irène (Québec)
# John

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
John eo an anv-badez saoznek stankañ, betek hon amzer, savet diwar an anv biblek Johannes, stumm henc'hresianek un anv hebreek a orin, ha kar d'an anv-badez brezhonek Yann.

## Stummoù all

* Joan, Joanna, Jane eo ar furmoù gwregel
* Johnny ha Jack, eo ar stummoù bihanaat

## Yezhoù all

* Giovanni, en italianeg
* Jean, e galleg
* João, e portugaleg
* Joan, e katalaneg
* Jon, en euskareg, albaneg ha saozneg
* Juan, e spagnoleg
* Yann, e brezhoneg

## Tud brudet

Evel ma'z eo an anv saoznek stankañ ne vo ket graet ul listenn eus an dud en anv-se. Menegomp memestra:
* ar roue saoz brudet, John Lackland, anvet ivez Yann Dizouar e brezhoneg, ar roue John nemetañ en istor ar Saozon,
* John Cabot pe Giovanni Caboto (1440-1498), merdeer
* John Locke (1632-1704), prederour saoz
* John Everett Millais (1829-1896), livour saoz
* John Gerrard Keulemans (1842-1912), livour ha skeudennaouer izelvroat
* John Muir (1838-1914), naturour skosat ha stadunanat
* John William Waterhouse (1849-1917), livour saoz

### XX$^{vet}$ kantved

* John Ronald Reuel Tolkien (1892-1973), skrivagner saoz
* John Steinbeck (1902-1968), skrivagner stadunanat
* John Fitzgerald Kennedy (1917-1963), bet prezidant SUA, muntret
** John F. Kennedy Jr. (1960-1999), e vab, lesanvet "John-John"
* John le Carré, anv-pluenn David John Moore Cornwell (1931-2020) , romantour saoz,
* John Boorman (ganet e 1933), filmsevenour saoz
* John Lennon (1940-1980), kaner ar stollad sonerezh poblek saoz The Beatles, muntret
* John Travolta (1954-), aktour satdunanat

## Anv-tiegezh

John zo ivez un anv-tiegezh a gaver e meur a vro, en o zouez ro-Alamagn ha Bro-Gembre.
Diwar an anv-badez John eo bet savet an anv-tiegezh Jones, stankoc'h e Kembre eget e lec'h all.
Johns zo anavezet ivez, ha Johnson.

## Lesanv

Diwar John eo bet savet Johnny, hag al lesanv Johnniged, pe Jonied graet eus ar Vretoned a werzhe ognon, poent zo bet, e Breizh-Veur.

## Pennadoù kar

* Jon
hag ivez:
* John Davies
* John Jones
* John Ford
* John Roberts
* John Smith
* John Williams
# Libia (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Libia (pe Libya pe Lybia) zo un anv henc'hresianek, a orin, a vez graet eus meur a dra.
* Libya (merc'h Epafos) e mojennoù Hellaz kozh,
* Libya gozh, pe Henlibia
* ar stad a vremañ, Libia
# Lukian

Lukian a zo un anv-badez brezhonek, danek, norvegek ha bulgarek. Dont a ra eus an anv latin lucianus hag a zeu eus ar ger lucius (gouloù).
Lusian zo ur stumm all e brezhoneg, met n'eo ket un anv gwall stank e Breizh, ha gwelloc'h e kav ar vrezhonegerien ober gant Lukian war a hañval.
Lusiana ha Lusia zo stummoù brezhonek benel roet d'ar merc'hed.

## Gerdarzh

Dont a ra eus an anv henc'hresianek Λουκιανός (Loukianos), a zo bet latinaet e Lucianus.

## Yezhoù all

* Luciano en italianeg, spagnoleg ha portugaleg
* Lucian e saozneg hag alamaneg
* Lucien e galleg
* Luziano en euskareg
* Luci pe Lluci e katalaneg

## Sent

Daou sant, reizhkredennour ha katolik, a zo anavezet :
* Sant Lukian merzheriet war un dro gant Sant Markian e Nikomedia er IV$^e$ kantved
* ar gwenvidig Lukian Antiokeia, beleg en Antiokeia merzheriet e 312. Gouel 08-01
* Sant Lukian Beauvais, a vije bet eskob kentañ Beauvais en III$^e$ kantved

## Tud

Anavezet eo evel anv ar skrivagner hellazat Lukian Samosata (125-192).

### Breizh

Alies e vez stumm brezhonekaet an anv-badez gallek Lucien. E-touez ar re o deus troet o raganvioù gant Lukian e vez kavet :
* Lukian Kergoat (g. e 1948), kelenner ha skrivagner brezhoneg,
* Lukian Tangi, skrivagner brezhoneg, sinet gantañ ul levrad danevelloù embannet gant Al Liamm,
* Lukian Raoul (1932-2009), kelaouenner ha skrivagner brezhoneg.

## Gwelout ivez

* Lusia
* Lucia