OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rodolf II Bourgogn

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
Rodolf II, pe Rudolf, (880– 11 a viz Gouhere 937), mab da Rodolf Iañ ha d'e wreg Guilla Provañs , a voe roue Bourgogn eus 912 betek 937. Roue Italia e voe ivez e-pad meur a vloaz.

## E vuhez

Pa zeuas da roue Bourgogn e 912 e teuas uhelidi eus Italia da lavarout dezhañ dont d'o skoazellañ da enebiñ ouzh Berengar e 922. Pa erruas en Italia e voe kurunennet evel roue al Lombarded e Pavia. E 923 e voe faezhet Berengar gantañ e Piacenza. Drouklazhet e voe Berengar er bloaz war-lerc'h, marteze war c'houlenn Rudolf.
Ren a reas Rudolf war e ziv vro, gwech o chom e Bourgogn, gwech all en Italia. . E 926 avat e c'houlennas uhelidi Italia bezañ dindan Huon Arle, a oa o ren e Provañs, e-lec'h dindan Rudolf. Ha Rudolf distreiñ da Vourgogn, o lezel Huon da vout kurunennet en e lec'h.
Met treiñ a reas an Italianed a-enep Huon, ha goulenn digant Rudolf dont en-dro. Un emglev a voe sinet etre Huon ha Rudolf e 933: ren a raje Rudolf war rouantelezh Provañs ha lezel Huon da ren en Italia. Dimezet e voe merc'h Rudolf, Adelaid, da vab Huon, Lotar Arle. Unanet e voe Bourgogn ha Provañs dindan Rudolf betek e varv e 937. E vab Konrad III a gemeras war e lerc'h.
| En e raok: Rudolf Iañ Bourgogn | Bourgogn 912 – 937 | War e lerc'h: Konrad III Bourgogn |
| En e raok: Berengar Frioul | Roue Italia 922 – 926 | War e lerc'h: Konrad III Bourgogn |

## Dimeziñ ha bugale

En 922, hag eñ 42 vloaz, e timezas d'ur briñsez a 15 vloaz bennak, Bertha Swabia, merc'h Burchard II. Daou vugel o devo :
* Konrad III Bourgogn.
* Adelaid Bourgogn, a zimezas da Lotar Arle, roue Italia, ha da Otto Iañ, impalaer santel .
Pa varvas e 937 e rankas e intañvez Bertha addimeziñ e dibenn ar bloaz, d'an 12 a viz Kerzu, da Huon Arle.
# Rodolfo Gonzaga

Rodolfo Gonzaga zo anv meur a zen
* Rodolfo Gonzaga (1452-1495) , mab da Ludovico III Gonzaga hag aotrou Luzzara
* Rodolfo Gonzaga, (? - 1533), mab da Gianfrancesco Gonzaga ha kont Poviglio
* Rodolfo Gonzaga, (1569 - 1593), IIvet markiz Castiglione ha markiz Castel Goffredo, muntret.
# Rodolfo Gonzaga (1452-1495)

Rodolfo Gonzaga (1452 - 1495), a oa aotrou Luzzara.
Mab e oa da Ludovico III Gonzaga, markiz Mantova. Anezhañ e teu skourr an tiegezh Gonzaga di Castiglione.

## Dimezioù

Div wech e timezas:
* da Antonia Malatesta
* da Caterina Pico della Mirandola, ha bugale dezho;
# Torrer-kraoñ

Torrerien-kraoñ :
| Nucifraga columbiana ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Nucifraga |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An torrerien-kraoñ eo an evned a ya d'ober ar genad Nucifraga.

## Spesadoù

* torrer-kraoñ brizhellek, Nucifraga caryocatactes
* torrer-kraoñ Amerika, Nucifraga columbiana
# Torres (Jaén)

Torres zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
# Torres Torres

Torres Torres zo ur gumun eus Proviñs València e Kumuniezh València .
# Torrer-kraoñ Amerika

Torrer-kraoñ Amerika :
| Un torrer-kraoñ Amerika. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Nucifraga |
| Anv skiantel ||
| Nucifraga columbiana (Wilson, 1811) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Torrer-kraoñ Amerika (Nucifraga columbiana) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCorvidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous dreist-holl er Menezioù Roc'hellek$^,$.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Nucifraga columbiana war al lec'hienn Avibase.
* ↑ US National Park Service : Clark's Nutcracker
# Torrer-kraoñ brizhellek

Torrer-kraoñ brizhellek :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Nucifraga |
| Anv skiantel ||
| Nucifraga caryocatactes Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An torrer-kraoñ brizhellek, pe kegin-bin, a zo un evn, Nucifraga caryocatactes e anv skiantel.
# Torrepadre

Torrepadre zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Torreperogil

Torreperogil zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
# Torrequemada

Torrequemada zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
# Torres de Albanchez

Torres de Albanchez zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
# Roll ar pennoù stad e 335
## Europa

* Kustentin Iañ, impalaer Roma.
# Roll ar rolloù

Sellout ouzh an holl rolloù hag an taolennoù (da c'hortoz ma vezint bodet a-is).

## Hollegezhioù

* Roll ar berradurioù
* Roll an dud arroudennet
* Roll riezoù ar Bed

## Da vezañ renket

* Roll an arrebeuri

## Breizh
### Arz 20vet kantved

* Roll izili ar Seiz Breur

### Brezhoneg ha yezhoniezh ar brezhoneg

* Roll yezhourien ar brezhoneg

#### Embannerezh vrezhonek

* Roll an embannerien vrezhonek
* Roll ar meziantoù gant un etrefas e brezhoneg

#### Deskadurezh vrezhonek

* Roll ar skolioù Diwan

#### Lennegezh vrezhonek

* Roll ar varzhed vrezhonek
* Roll buhezskridoù brezhonek ar sent

##### Lennegezh vrezhonek 20vet kantved ha 21vet kantved

* Roll ar buhezskridoù brezhonek (nemet reoù ar sent)
* Roll an emvuhezskridoù savet e brezhoneg
* Roll al levrioù brezhonek troet diwar yezhoù all
* Roll ar romanterien vrezhonek hag o oberennoù
* Roll skrivagnerien Skol Walarn
* Roll skrivagnerien Emgleo Breiz

### Relijion e Breizh

* Roll Sent Vreizh

### Douaroniezh Breizh

* Roll inizi pennañ Breizh
* Roll kêrioù pennañ Breizh
* Roll koadegi pennañ Breizh
* Roll Kumunioù Aodoù-an-Arvor
* Roll kumunioù Il-ha-Gwilen
* Roll kumunioù Liger-Atlantel
* Roll Kumunioù ar Mor-Bihan
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed
* Roll stêrioù pennañ Breizh

### Istor Breizh

* Roll ar geriadurioù buhez a denn da Vreizh dre vloaz an embann
* Roll Rouaned ha Duged Breizh

### Sonerezh Breizh

* Roll sonerien, kanerien ha strolladoù Breizh

### Tud vrudet liammet gant Breizh

* Roll Rouaned ha Duged Breizh
* Roll Sent Vreizh
* Roll skrivagnerien Skol Walarn
* Roll skrivagnerien Emgleo Breiz
* Roll ar varzhed vrezhonek
* Roll yezhourien ar brezhoneg

## Arzoù

* Listenn ar sonaozourien
* Binvioù seniñ

## Diduamant

* Roll ar ganerien galleger
* Roll ar ganerien saozneger
* Roll ar sportourien

## Istor

* Roll ergerzherien
* Roll ar feurioù-emglev etrebroadel pennañ
* Roll ar proviñsoù gall
* Roll an unpennoù gall
* Roll an unpennoù german

## Lennegezh

* Roll an emvuhezskridoù savet e brezhoneg
* Roll an oberennoù skrivet
* Roll ar skrivagnerien alaman
* Roll ar skrivagnerien amerikan
* Roll ar skrivagnerien aostrian
* Roll ar skrivagnerien gall
* Roll ar skrivagnerien italian
* Roll ar skrivagnerien saoz

## Prizioù arzel ha lennegel

* Priz Nobel al Lennegezh
* Prizioù Breizh

## Relijion

* Profed
* Roll an ebestel

## Skiantoù
### Douaroniezh

* Roll lennoù pennañ ar bed
* Roll riezoù ar Bed
* Roll ar stummoù douarel

### Fizik

* Roll ar fizikourien
* Priz Nobel ar fizik

### Kimiezh

* Roll an elfennoù kimiek hervez o anvioù
* Roll an elfennoù kimiek hervez o simboloù
* Taolenn an izotopoù (rannet)
* Taolenn beriodek an elfennoù kimiek

## Yezh ha yezhoniezh

* Roll ar yezhoù ar muiañ komzet er bed
* Yezhoù Europa
* Yezhoù Unvaniezh Europa

## Urzhiataerezh

* Roll ar meziantoù gant un etrefas e brezhoneg
# Proviñs Imperia

Proviñs Imperia zo unan eus proviñsoù rannvro Liguria en Italia. Emañ etre Bro-C'hall er gwalarn, ar Mor Kreizdouar er c'hreisteiz ha proviñs Savona er reter. Imperia eo ar gêr-benn.

## Kumunioù pobletañ

Poblañsoù d'an 31 a viz Kerzu 2020.
* Sanremo : 53 451
* Imperia : 41 941
* Ventimiglia : 23 131
* Taggia : 13 869
* Bordighera : 10 160

## Notennoù

* ↑ (it) ISTAT
# Proviñs Isernia

Proviñs Isernia zo unan eus proviñsoù rannvro Molise, en Italia, ha kêr Isernia eo ar pennlec'h anezhi. 79 626 a dud zo enni o chom, anezhi an nebeutañ tudet. Ar c'humunioù pouezusañ eo Isernia, Venafro, Agnone ha Frosolone.
# Proviñs Itata

Proviñs Itata zo unan eus Proviñsoù Chile, e Rannvro Ñuble, ha treuzet eo gant ar stêr Itata. Quirihue eo ar gêr-benn.
# Proviñs Holguín

Proviñs Holguín zo unan eus proviñsoù Kuba, e reter an enez, war an aod norzh.
# Proviñs Huasco

Proviñs Huasco zo unan eus ar 56 proviñs a zo e Chile, hag ar suañ eus an teir a zo e Rannvro Atacama. Vallenar eo ar gêr-benn.
# Proviñs Isabela

Proviñs Isabela zo unan eus pemp proviñs rannvro Saonenn Cagayan, en Enez Luzon, er Filipinez.

## Evn

* Glazaour Isabela
# Proviñs Huelva

Proviñs Huelva zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Andalouzia. Kêr Huelva eo kêr-benn ar broviñs.

## 2022

* [Kavet 500 peulvan e Proviñs Huelva]
# Proviñs Huesca

Proviñs Huesca (e kastilhaneg), Uesca (en aragoneg), Osca (e katalaneg), en-ofisiel Huesca-Uesca, zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Aragon.

## Douaroniezh

A-stok emañ ouzh harzoù Bro-C'hall en hanternoz, hag etre Nafarroa er c'hornôg ha Katalonia er reter.
# Proviñs Iquique

Proviñs Iquique zo unan eus div broviñs rannvro Tarapacá e Chile, ha kêr Iquique eo ar gêr-benn anezhi.
Proviñs El Tamarugal eo proviñs all ar rannvro.
# Proviñs Iwerzhon Nevez

Proviñs Iwerzhon Nevez zo unan eu proviñsoù Papoua Ginea-Nevez, ha meur a enezenn enni.

## Inizi ar broviñs

* Iwerzhon-Nevez pe Niu Ailan, an enez vrasañ
* New Hanover Island pe Lavongai
* Saint Matthias Group
* Tabar Group
* Lihir Group
* Tanga Group
* Inizi Feni
* Inizi Dyaul
# Tangi (sant)

Tangi a oa ur manac'h a veve e Bro-Leon er VI$^{vet}$ kantved. Savet en dije abati Lokmazhe e-kichen Konk-Leon. Lidet e vez e ouel d’ar 27 a viz Du (pe d’an 18 a viz Du).

## Ar vojenn

Kontet eo bet buhez Tangi gant Albert Le Grand.
Ur wech e oa un aotrou o chom e kastell Tremazan, e-kichen Porsal, e Goueled Leon. Marvet e oa e wreg digantañ, o lezel daou vugel, ur mab anvet Gurgi pe Gourgi, hag ur verc’h anvet Eodez. Addimeziñ a reas an tad met kas he doa al lezvamm ouzh bugale he gwaz. Pa oa krennard e oa bet kaset Gurgi da lez roue ar Franked da vezañ savet eno. Pa zistroas da di e dad hag e lezvamm e klevas gant hounnezh e veze renet ur vuhez diroll gant e c'hoar. Gant ar gounnar e redas Gurgi war-lerc’h Eodez hag e troc’has he fenn outi. Pa gomprenas ar pezh en doa graet ha pa welas e c'hoar o tont en-dro d’ar gêr gant he fenn dindan he c’hazel, e c’houlennas pardon digant e dad. Eodez a bardonas dezhañ ha mervel a reas-hi e miz Du 545.
Gurgi a fellas dezhañ ober pinijenn. Mont a reas da gavout Paol Aorelian, a oa eskob Bro-Leon, da gofesaat ha goulenn ober pinijenn. Kaset e voe da yuniñ e-pad 40 devezh en ur c’hoad e-kichen Landerne. Distreiñ a reas da gavout an eskob Paol ha neuze e voe anvet Tangi gant hemañ, da lavaret eo ki tan. En em dennañ a reas Tangi en ur manati war Enez Vaz. Un nebeud bloavezhioù goude e voe savet gantañ, ha gant daouzek manac’h all, ur manati er Releg, er menezioù.
Pa glevas e oa e dad war e dalaroù ez eas Tangi da gastell Tremazan. Eno e voe roet douaroù dezhañ gant e dad e-kichen Beg Penn ar Bed, dezhañ da sevel ur manati. Gant asant Paol e voe savet eno neuze ur manati, a voe anvet diwezhatoc’h Abati Lokmazhe Penn ar Bed.
Emgav diwezhañ Paol ha Tangi a c’hoarvezas en ur c’hoad e-kichen an Dreneg ha kemennet e voe dezho e oant o vont da vervel. Pa varvas Paol en e vanati en Enez Vaz e tremenas Tangi e manati ar Releg, e miz Meurzh 594. Kaset e voe e gorf da Lokmazhe hag eno e voe beziet.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn kastell Tremazan
* Mojenn sant Tangi
* Buhez sant Tangi, hervez Albert Le Grand
# Tangara peruviana

Tangara peruviana :
| Tangara peruviana. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Genad : | Tangara (genad) |
| Anv skiantel ||
| Tangara peruviana (Desmarest, 1806) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tangara peruviana a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Anvet e voe Tanagra peruviana (kentanv) da gentañ-penn (e 1806) gant al loenoniour gall Anselme Gaëtan Desmarest (1784-1838). Staget e voe an anv-gwan "peruviana" ouzh anv ar genad Tanagra dre ma krede da skiantourien ar c'houlz e oa ar spesad a orin eus Perou, e gaou siwazh dezhe...

## Annez

Ar spesad zo brosezat e douaroù izel gevred Brazil (eus stad Rio de Janeiro da hini Santa Catarina).

## Liammoù diavaez

* (en) Tangara peruviana war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Tangara peruviana war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Tangara peruviana war al lec'hienn Avibase.
# Tangi Gwegen

Tangi Gwegen (pe Tanguy Gueguen e krennvrezhoneg), ganet war-dro 1565, marvet d'an 18 a viz Gouere 1632, oa ur beleg eus Leon, genidik eus Kastell-Paol a greder, hag a oa o chom e Montroulez, ma oa chaloni hag ograour en Iliz Itron Varia ar Vur e Montroulez. Savet en deus meur a levr relijiel.

## Oberennoù

Embannet en deus
* Nouelou ancien ha devot, 1650. Kantikoù dastumet gantañ. Adembannet gant Goulven Pennaod, e ti Preder, 1984. ISBN 2-901383-50-5.
* Pasion, 1622. Mister. Anavezet ivez evel Le Grand Mystère de Jésus, embannet gant Hersart de La Villemarqué.

### Troidigezhioù

* Emery de Bonis, Ar mirouer a confession, profitabl meurbet, euit pep seurt tut., Montroulez, George Allienne, 1621.
* Doctrinal an Christenien, 1622.

## Danvez

* Tanguy Gueguen, adembannet ha notennet gant Gwennole ar Menn, An mirouer a confession (1621), troet diwar ar Miroir de confession d’Emerio de Bonis (1618), Skol 2006, ISBN 2-911647-26-2, ISSN 1275-2355.
* Sellet er Wikimammenn : Tangi Gwegen.
# Tangi Louarn

Tangi Louarn, ganet e 1947 e Pariz, zo ur stourmer breizhat, mab da Alan Louarn ha breur Lena Louarn; kelenner e SADED eo bet e 1966 ; unan eus diazezerien Skol An Emsav eo bet e 1970 gant Pol Kalvez hag e eontr Youenn Olier evit pere e vo Imbourc'h an embannadenn nann-ofisiel. Kendiazezer skol Diwan Kemper eo bet e 1977, ha prezidant "Karta Europa, Comité Républicain pour la Charte Européenne des Langues".
Besprezidant Kuzul Sevenadurel Breizh, kengevredigezh, eo bet, ha goude-se prezidant adalek 2009. Prezidant Kevre Breizh eo bremañ abaoe krouidigezh Kuzul Sevenadurel Breizh, bodadenn guzuliañ, gant Kuzul Rannvro Breizh. Kevre Breizh en deus kemeret lec'h Kuzul Sevenadurel Breizh evel kengevredigezh o vodañ an darn vrasañ eus ar c'hevredigezhioù a labour evit sevenadur Breizh. Ezel eo Tangi Louarn eus burev ar vodadenn guzuliañ Kuzul Sevenadurel Breizh.

## Skridoù

* Langues régionales ou minoritaires dans la République : [actes du colloque, Rennes, 15 février 2002] / [organisé par l'] association Pour que vivent nos langues [et le] Comité . IEO - [Puylaurens] . 2003. testennoù dastumet, bodet ha kinniget gant Henri Giordan ha Tangi Louarn. Karta europat ar yezhoù rannvro ha minorel (1992) -- Congrès.
* ↑ Pennad e-barzh Ouest-France an 20 a viz Mae 2017 :
# Tangi

Tangi zo un anv-badez brezhonek a zo bet roet stank a-walc’h a-hed an amzer. Un anv brezel kozh eo, graet gant ar gerioù ki ha tan. Anavezet eo ivez evel anv-tiegezh, skrivet en doare gallek Tanguy.

## Adstummoù

E galleg e vez skrivet Tanguy peurvuiañ, met Tanneguy zo bet skrivet ivez.

## Istor

Aotrouien Tremazan zo bet meur a Dangi en o zouez, ha marteze an hini a savas ar voudenn anvet Tour Tangi e Brest.

## Tud
### Anv-badez
#### Breizh

* sant Tangi, manac'h en abati Lokmazhe er VI$^{vet}$ kantved,
* Tanneguy du Chastel, anv tri brezelour er Grennamzer
* Tangi Gwegen, beleg e Montroulez ha skrivagner brezhoneg e deroù ar XVII$^{vet}$ kantved
* Tangi ar Yaouank (1759-1811), kelenner
* Tangi Malmanche (1875-1953), skrivagner brezhonek a oa lorc’h ennañ gant e anv
* Tanguy Peyretout, brezhoneger yaouank eus Gwezin (Bro-Roazhon) ha kelenner skol-noz, en em lazhet abalamour d'an enebiezh ouzh ar brezhoneg en e diegezh
* Tangi Louarn, prezidant Kuzul Sevenadurel Breizh e 2009
* Tangi Merien (g. e 1987), aktour

#### Bro-C'hall

* Tanneguy Le Fèvre (1615-1672), studiour yezhoù ha troer
* Tanguy Ndombele (g. 1996) melldroader
* Tanguy Kouassi (g. 2002), melldroader

### Anv-tiegezh

Un anv-tiegezh eo ivez, skrivet Tanguy hervez doareoù-skrivañ ar galleg.

#### Breizh

* an tad Tanguy (1825-1894), marc’hadour livioù ha taolennoù
* Jorj Tangi, skrivagner brezhonek
* Henri Rol-Tanguy (1908-2002), rezistant a gemeras perzh bras e dieubidigezh Pariz e 1944
* François Tanguy-Prigent, rezistant, ministr, ezel an SFIO
* Yves Tanguy, livour stadunanat a orin breizhat
* Hélène Tanguy, bet kannadez, maer ar Gelveneg , UMP
* Bernard Tanguy (1940-2008), lec'hanvadurour hag enklasker er CNRS
* Lukian Tangi, skrivagner brezhonek
* Bernez Tangi, barzh
* Lan Tangi, e vreur, barzh, kelenner gant Roudour
* Xavier Tanguy (g. 1980), kizeller

#### Bro-C'hall

Anaout a reer dreist-holl :
* Charles Tanguy, sonaozour gall eus an XIX$^{vet}$ kantved, aet da Ganada
* Laura Tanguy, ur plac'h eus Añje he deus klasket bout Miss World e 2008
* Eric Tanguy, sonaozour

## Sevenadur
### Lennegezh

* Tangi Kerviler, romant gant Roparz Hemon
* Tanguy, romant kentañ ar skrivagner gallek Michel del Castillo e 1957.
* ar rummad bannoù-treset Tanguy et Laverdure.

### Sinema

* Tanguy, ur film gall gant Etienne Chatiliez e 2001, ha Tanguy, la suite e 2019. Deuet eo Tanguy da vezañ e galleg lesanv ur paotr gour hag a chom da vevañ e ti e zud.

## Lec'hanvadurezh

* an anv Kerdangi
* an Tour Tangi e Brest
* kêrioù en Afghanistan, India, Iran ha Pakistan

## Notennoù

* ↑ "Je ne dis pas que, parce que je m'appelle Tanguy, j'ai composé des drames bretons; je dis seulement que je n'aurais peut-être pas eu le courage de les écrire si je m'étais appelé Célestin".
# Tangi Merien

Tangi Merien, ganet e 1987 e Gwitalmeze, zo ur c'haner, aktour, advouezhier, skrivagner senario ha kinniger abadennoù. Skoliataet eo bet er skolioù Diwan eus ar skol vihan betek al lise. Goude-se e voe bloaz hanter e skol-veur Brest o studiañ brezhoneg Ur stummadur en doa graet e skol an ESRA e Roazhon. Bet eo o c'hoari er pezhioù-c'hoari Ar roue Ubu ha Frankiz. gant Strollad ar Vro Bagan. Kazetenner eo bet evit Radio Kerne. Goude Radio Kerne e oa bet o c'hoari er stirad Ken Tuch'.
Mouezh Treveur Mac Brennig, tad ar familh, en deus bet graet er Familh Morlaeron. Bet eo o kinnig an abadenn Mouchig Dall gant Mai Lincoln evit Frañs 3.
Gant Sten Charbonneau e vez o kinnig ar c'hoari C'hoari ha Deskiñ evit Brezhoweb.

## Filmoù

* KAKAHUET, film berr gant Stéphane Ac'h, gant Marion Gwenn, 14 munutenn, 2017

## Liammoù diavaez

* Facebook Tangi Merien
* Tangi Merrien war IMDB

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://www.arvrobagan.fr/spip.php?mot260
* ↑ http://www.teatr-brezhonek.bzh/kreizenn-dafar/da-welout-ha-da-glevout/traou-da-glevout/abadennou-skingomz-war-ar-c-hoariva/article/ar-pezh-c-hoari-frankiz-gant-strollad-ar-vro
* ↑ http://www.letelegramme.fr/spered-ar-vro/tangi-merien-c-hoari-13-06-2013-2134942.php#hEfQpBDDCHtQmwkr.99
* ↑ https://actu.fr/bretagne/guingamp_22070/brezhoweb-lance-son-nouveau-jeu-tele-100-breton-a-guingamp_7420664.html
* ↑ http://cataloguefilmsbretagne.com/film/kakahuet
# Orthonychidae

Orthonychidae :
| Ur par Orthonyx temminckii. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Orthonychidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù

* Orthonyx - Temminck, 1820 (3 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Orthonychidae: Logrunners G.R. Gray, 1840.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Orthonychidae (lennet e-barzh d'an 8 a viz Mae 2022).
# Orthosia

Doueez c'hresian ar berzh eo Orthosia. Unan eus an Eurioù e oa-hi.
# Orthos

Orthos (skrivet Ορθος « eeun »), pe Orthros (skrivet Ορθρος, « beureek ») a oa ki Geryon. Ur c'hi daoubennek e oa, ha gant ar maesaer Eurytion, e veze o tiwall tropellad ejened ruz ar ramz tric'horfek, en Erytheia ("an hini ruz"), unan eus inizi an Hesperidezed, e penn kornôkañ ar Mor Kreizdouar.
Mab e oa d'an euzhviled Tyfaon hag Ec'hidna hervez skridoù 'zo, da dTartaros hervez re all, ha breur d'ar c'hi Kerberos. Engehentet en dije ar Sfiñs, C'himera, naer-zour Lerna, leon Nemea ha gwiz Krommyon, ha zoken, hervez ar barzh Hesiodos, ar c'hi Kerberos. An Titan Atlas, a zouge an Douar war e chouk, eo an hini a voe e vestr kentañ, a-raok bezañ roet d'ar ramz Geryon.
Lazhet e voe gant an haroz Herakles pa oa deuet da laerezh ejened Geryon e-kerzh an dekvet eus e zaouzek trevell.
Goude-se e vije deuet da vezañ ar steredenn Sirius, pe Steredenn ar C'hi, an hini skedusañ en oabl da noz.

## Pennadoù kar

* Geryon
# Orthotomus

Orthotomus :
| O. s. inexpectatus, luc'hskeudennet e Park broadel Khao Yai (Thailand). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cisticolidae |
| Anv skiantel ||
| Orthotomus Horsfield, 1821 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Orthotomus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1821 gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Orthotomus atrogularis
** O. a. atrogularis, humphreysi, major ha nitidus,
* Orthotomus castaneiceps
** O. c. castaneiceps ha rabori,
* Orthotomus chaktomuk,
* Orthotomus chloronotus,
* Orthotomus cinereiceps
** O. c. cinereiceps hag obscurior,
* Orthotomus derbianus
** O. d. derbianus ha nilesi,
* Orthotomus frontalis
** O. f. frontalis ha mearnsi,
* Orthotomus nigriceps,
* Orthotomus ruficeps
** O. r. baeus, baweanus, borneoensis, cagayanensis, cineraceus, concinnus, germaini, palliolatus ha ruficeps,
* Orthotomus samarensis,
* Orthotomus sepium
** O. s. sepium ha sundaicus,
* Orthotomus sericeus
** O. s. hesperius, rubicundulus ha sericeus,
* Orthotomus sutorius
** O. s. edela, fernandonis, guzuratus, inexpectatus, longicauda, luteus, maculicollis, patia ha sutorius.
O c'havout a reer en Azia a-bezh, pemp isspesad ha tregont (35) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cisticolidae/Orthotomus (lennet e-barzh d'an 3 a viz Mae 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Orthotomus atrogularis

Orthotomus atrogularis :
| Ur par Orthotomus atrogularis. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cisticolidae |
| Genad : | Orthotomus |
| Anv skiantel ||
| Orthotomus atrogularis Temminck, 1836 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Orthotomus atrogularis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cisticolidae.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* Orthotomus atrogularis atrogularis, e Malezia, Sumatera ha Borneo (nemet er biz),
* O. a. humphreysi, e biz Borneo,
* O. a. major, en Inizi Tioman (er-maez da reter Malezia) Anambas ha Natuna,
* O. a. nitidus, Hume, 1874, eus biz India ha reter Bangladesh da greisteiz Sina, Thailand hag Indez-Sina.

## Liammoù diavaez

* (en) Orthotomus atrogularis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Orthotomus atrogularis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Orthotomus atrogularis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.