OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# De jure

De jure, pe de iure, zo ur bomm latin hag a dalv « hervez ar gwir, al lezenn. » Enebet e vez ouzh ar bomm all, de facto . Ar rouanez Elesbed II, rouanez Bro-Saoz ha Kanada, zo e penn Kanada de jure ; hogen de facto eo Kentañ Ministr Kanada a zo e penn ar stad.
Alies e vez implijet da ober anv eus un dra a zo reizh hervez ar gwir ha ne vez ket lakaet da dalvezout e gwirionez. Diskouez a ra ar c'hemm etre ar pezh a dlefe bezañ hag ar pezh a zo. Hervez tud zo n'eo Bro-C'hall nemet ur Republik de jure: de facto e vije ur vonarkiezh republikan.
# Dragonite

| Niverenn: 149 | Patrom: Aerouant/Nij | Stad gourdad: Dragonair (Live 55) | Stad deveret: Hini ebet |
Dragonite, anavezet evel ar pokemon aerouant, a zo an emdroadur diwezhañ eus dratini. Furm dragonite a zo disheñvel diouzh hini dragonair. Ez-wir, ur pokemon daoudroadek eo deuet da vezañ, gant ul liv etre melen hag orañjez, hag divaskell bras hag a servij dezhañ da nijal. Ur c'horn bihan en deus war e benn hag mourennoù gant ur furm "s".
# Catopuma

Pantherinae :
| kazh alaouret Azia ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Vertebrata |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Felidae |
| Iskerentiad : | Pantherinae |
| Genad : | Catopuma |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Catopuma a zo ur genad gant daou spesad: ar c'hazh alaouret Azia hag ar c'hazh bay.
# Eleonora

Eleonora zo un anv-badez italianek.

## Yezhoù all

* Eleanor, e saozneg
* Éléonore, e galleg
* Leonor e spagnoleg.

## Tud

* Eleonora Aostria, anv meur a briñsez
* Eleonora Breizh, anv meur a briñsez
* Eleonora Gonzaga, anv meur a briñsez

### Priñsezed

* Eleonora Anjev, pe Eleonora di Napoli pe Eleonora di Sicilia (Naplez, 1289 – Nicolosi, 1341 pe 1343), priñsez anjevat eus Rouantelezh Naplez, rouanez Trinacria adal 1302 betek 1337.
* Eleonora pe Elianora d'Arborea (Molins de Rei, 1340 – Oristano, 1404), barnerez e Sardigna
* Eleonora Bentivoglio, nobile bolognese, signora di Sassuolo.
* Eleonora di Napoli, pe Leonor Aragon (1450-1493)
* Eleonora di Toledo (1519–1562), pried da Cosimo Iañ de' Medici;
* Maria Eleonora von Brandenburg (1599-1665)
* Hedvig Eleonora av Holstein-Gottorp (1636-1715), rouanez Sveden, pried da Karl XI, mamm Karl XII.
* Eleonora Provañs, rouanez kenseurtez Herri III (Bro-Saoz).
* Eleonora Albertina di Anhalt-Dessau, dugez Sachsen-Weissenfels ha kontez Barby.

### Tud all

* Eleanora Abbagnato, korollerez italian
* Eleanora Duse (1859-1924), aktorez italian
* Eleanora Fagan pe Billie Holiday, kanerez blues ha jazz stadunanat
* Eleonora Giorgi, aktourez italian
* Eleonora Pimentel Fonseca (Roma, 1752 – Napoli, 1799) emsaverez ha politikourez italian, er Repubblica Napoletana de 1799.
* Eleonora van Dijk, marc'hhouarnerez izelvroat, kampionez ar bed

## Loened

* Falc'hun Eleonora

## Pennad kar

* Leonor

### Poltredoù

* Eleonora d'Arborea, barnerez Arborea e Sardigna.
* Eleonora Duse, poltredet gant John Singer Sargent
# Espagnac (Corrèze)

Espagnac zo ur gumun c'hall e Corrèze, damdost da Saint-Paul (Corrèze). Treuzet eo gant ar stêr Saint-Bonnette, adstêr d'ar stêr Corrèze.
# Evan

Un anv kembraek a orin eo Evan, a-wechoù Efan, adstumm da Ieuan pe Iefan, kar d'ar Yann brezhonek eta.
Deuet eo da vout un anv-badez saoznek, ha brudet a-walc'h e SUA.

## Stummoù all

Stummoù all zo e kembraeg:
* Ifan
* Ieuan

## Yezhoù all

* Ian, e Bro-Skos

## Stummoù deveret

* Evanna a gaver e SUA evit ar merc'hed
* Evans zo un anv tiegezh deveret
* Bevan, diwar ab hag Evan.

## Tud

* Evan Kim, aktour stadunanat
* Evan Price, politikour kembreat
* Evan Rachel Wood, aktourez stadunanat

## Dishañvalout

* Evan Davies
* Evan Davis
* Evan Evans
* Evan Ministered duff c
* Evan Williams

## Pennad kar

* Bevan
# Kristal reizhad

Ur kristal reizhad a zo kristal rummadoù dre skoueradur diwar tri tu. Implijet e dreist holl e maenoniezh.
7 kristal reizhad a zo :
# Lamprez

Lamprez :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Urzhad : | Petromyzontiformes |
| Kerentiad : | Petromyzontidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al lamprez (unander lamprezenn) eo ar pesked arvevat debradus a ya d'ober ar c'herentiad Petromyzontidae hag an urzhiad Petromyzontiformes.

## Genadoù

* Geotria
* Mordacia
* Caspiomyzon
* Eudontomyzon
* Ichthyomyzon
* Lampetra
* Lethenteron
* Petromyzon
* Tetrapleurodon
# Leon Iañ

Leon Iañ zo anv meur a zen.

## Tud

* Leon Iañ (pab) (~390-461), pab etre 440 ha 461
* Leon Iañ (impalaer) (401-474), impalaer Bizantion etre 457 ha 474

## Pennadoù kar

* Leon
* Leon II
# Lostger

Er yezhoniezh e vez implijet an termen lostger (saoz: suffix) evit komz eus ur morfem stag implijet evel kenger staget ouzh diwezh ur morfem pennañ, anvet ar wrizienn, da skouer:
    bras > brasder
    kan- > kanañ
Bez e c'hellont bezañ berniet ivez a-wezhoù an eil war-lerc'h egile hag implijet war un dro gant rakgerioù, da skouer:
    gall > galleg > gallekaat > dic'hallekaat
Perzh pennañ ar yezhoù daspegel eo ar fed ma vez berniet gante meur a genger an eil war-lerc'h egile, en o zouez lostgerioù, da skouer
    Meur a lostger ren-ouzh-renk
       Turkeg
          göz « lagad »
          gözlük « lunedoù »
          gözlükçü « un den a werzh lunedoù »
          gözlükçülük « gwerzhañ lunedoù »
          gözlükçülükte « gwerzherezh lunedoù »
Koulz steroniel ha kevreadurezhel a c'hell bezañ arc'hwel ul lost ger:
Bez' e c'hell ul lostger kaout un arc'hwel kevreadurezhel pa dalvez evit deveradurezh ur ger all, da skouer:
    Kemmañ rummad yezhadurel
       Brezhoneg
          sklaer (anv-gwan) > sklaerder
    Merkañ an niver)
       Brezhoneg
          paotr > paotred
    Displegadur ar verboù
       Brezhoneg
          kan- > kanan, kanez...
    Displegadur an anvioù
       Finneg
          talo (nominativel) > talossa (inesivel)
          « ti » > « en (un) ti »
Diouzh an tu all avat e c'hell ul lostger kaout un arc'hwel steroniel pa dalvez evit kemmañ ster ur ger, da skouer:
    Kemm steroniel
       Saozneg
          red « ruz » (anv-gwan) > reddish « damruz »
Evit a sell ouzh implij ar c'hengerioù e brezhoneg e talvez al lostgerioù evit kas da benn kemmoù kevreadurezhel peurliesañ keit ha ma talvez ar rakgerioù evit kas da benn kemmoù steroniel, keñveriit:
    Brezhoneg
       Kenger kevreadurezhel: lostger
          klev- > klevet
       Kenger steroniel: rakger
          klev- > heklev

## Lostgerioù brezhonek

Setu amañ ul listenn eus ar lostgerioù brezhonek, gant pennadoù diwar-benn pep hini.

## Gwelit ivez

* Kenger
# Lotar

Lothar zo un anv-badez alamanek, deuet eus ar Franked. Lotar eo ar stumm skrivet e brezhoneg.

## Gerdarzh

Dont a ra eus an anv frankek Chlothar pe Hlotar, a zo bet anv meur a roue frank. Savet eo diwar chlot (evel Chlotwig) ha har, a dalvezje arme.
Chlotarius a zo ivez e latin, ha graet e vez ivez gant ar stummoù Klotar pe C'hlotar e brezhoneg.

## E yezhoù all

* galleg : Lothaire, Clotaire
* saozneg : Lothair
* finneg : Lothar
* portugaleg : Lotário
* italianeg: Lotario
Evit ar merc'hed : Lorraine.

## Tud
### Rouaned hag impalaerien

* Lotar Iañ (795-855), mab da Loeiz an Deol, roue Lotaringia;
* Lotar II (ca 835-869), ei mab Lotar Iañ, roue Lotaringia,
* Lotar Arle, pe Lotar II Italia, roue Italia.
* Lotar, roue Frankia ar C'hornog (941-986)
* Lotar Supplinbourg, dug Saks, impalaer german entre 1125 ha 1138.

### Tud all

* Lothar von Trotha (1848–1920), jeneral alaman
* Lothar Matthäus , melldroader alaman
* Lothar de Maizière, politikour alaman.

## Anvioù deveret

* Lotaringia
* Loren
# Madeleine

Madeleine zo un anv-badez gallek, hag a glot gant Madalen e brezhoneg, hag a deu, eveltañ, eus kêr Magdala, lec'h orin ar santez Mari Madalen.

## Berrstummoù

* Mado, Madelon,Magda, Madda, Lena..

## Yezhoù all

* Madalen e brezhoneg,
* Maddalena en italianeg
* Magdalena en alamaneg, esperanteg, latin, poloneg, saozneg, spagnoleg, svedeg.
* Magdaléna e hungareg, slovakeg, tchekeg.

## Anv-kevrennek

* Marie-Madeleine

## Tud

* Madeleine de France, anv div briñsez c'hall
* Madeleine de Scudéry (1607 - 1701), skrivagnerez c'hallek
* Madeleine Sveden, priñsez a Sveden.
* Madeleine Lagadeg, Breizhadez lazhet en El Salvador
* Madeleine L'Engle (1918 – 2007), skrivagnerez stadunanat
* Madeleine Riffaud (1924-), kazetennerez, barzhez hag harzerez c'hall (da goulz an Eil Brezel-bed).
* Madeleine Robinson (1917-2004), a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall a orin tchek.
* Madeleine Sologne (1912-1995), aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.

## Kanaouenn

* « La Madelon », kan soudarded ("La Madelon, viens nous servir à boire...").
* « Madeleine », gant Jacques Brel (Ce soir j'attendrai Madeleine...").

## Lec'hanvadurezh
### Bro-C'hall

* La Madeleine, anv meur a lec'h

### Kebek

* Sainte-Madeleine
* Sainte-Marie-Madeleine

## Pennadoù kar

* Madalena
* Maddalena
* Magdalene
# Mathieu

Mathieu zo un anv-badez gallek hag a gaver ivez evel anv-tiegezh, hag a glot gant Mazhe e brezhoneg.

## Gerdarzh

Dont a ra eus anv an abostol a skrivas Aviel Mazhev. Gwelout ar pennad Mazhev.

## Adstummoù

* Matthieu

## Yezhoù all

* Mathew e saozneg
* Mazhe e brezhoneg

## Tud
### Anv-badez

* Mathieu Hamon, kaner breizhat,
* Mathieu Bouyer, melldroder breizhat,
* Mathieu Guihard, politikour breizhat,
* Mathieu Kérékou, politikour beninat,
* Matthieu Ricard, skridarnodour gall ha manac'h boudaat,
* Mathieu Kassovitz, aktour gall.

### Anv-tiegezh

* Georges Mathieu, livour gall,
* Mireille Mathieu (1946- ), kanerez c'hall,
* Paul Mathieu (1872-1932), livour belgiat.

## Lec'hanvadurezh

* Mathieu (Calvados), kumun c'hall

## Pennad kar

* Saint-Matthieu
# Maximien

Maximien zo un anv-badez gallek.

## Gerdarzh

Eus an anv latin Maximianus.

## Yezhoù all

* Massimiano, en italianeg.

## Tud

Stumm gallek an anv-tud Maximianus, anv latin meur a zen en Henroma.

## Oberenn

* Maximien (La Chaussée), pezh-c'hoari gallek en XVIIIvet kantved.

## Pennadoù kar

* Maxime
* Maximin
# Medway (Bro-Saoz)

Medway (ent-ofisiel), pe The Medway Towns (er prezeg pemdeziek), zo un aotrouniezh unvan (Unitary Authority) abaoe 1998, disrann diouzh kontelezh velestrel Kent, daoust dezhi chom en he c'hontelezh lidel. Chatham eo ar pennlec'h anezhi.

## Kêrioù

Sed ar c'hêrioù zo enni: Strood, Rochester, Chatham, Gillingham, ha Rainham. Kêrioù bihan zo ivez: Frindsbury, Brompton, Walderslade, Luton, Wigmore, ha re all.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kuzul Medway
# Menez Ida

Menez Ida zo anv daou venez e mojennoù Hellaz kozh :

## Mount Ida

Adkavout a rer an anv en anv saoznek Mount Ida, a zo
* er SUA
** anv ur menez
*** en Iowa, e SUA, Mount Ida (Davenport, Iowa), a zo e Davenport, Iowa
*** Mount Ida, er Rocky Mountain National Park
** anv ur gêr
*** en Arkansas, (900 a dud er bloavezh 2000)
*** e Wisconsin, Mount Ida, Wisconsin,
* en Aostralia
** ur menez e Tasmania, Mount Ida, Tasmania
** ur gêr, Mount Ida, Western Australia
hag ivez
* anv ur menez en Antarktika.
# Neutralizadur

Er yezhoniezh e vez implijet an termen neutralizadur pe liveadur (saoz.: neutralisation) war tachenn ar fonologiezh hag ar fonetik evit komz eus ar fed ma teu da vezañ liveet un diforc'h etre daou fonem. Da lâret eo e kenarroudoù fonetikel pe fonologel 'zo ne vez ket enebet ken fonemoù resis dre ma'z a da get an diforc'h etre perzhioù resis:
Neutralizadur al lec'h distagañ Bez' ez eus e saozneg tri fonem dre fri enebet an eil re ouzh ar re all peurliesañ:
    sum (/sʌm/: "sammad"/"sammadur")
    sun (/sʌn/: "heol")
    sung (/sʌŋ/: "kanet")
Ne vez ket enebet ar sonennoù dre fri-mañ avat dirak ar c'hensonennoù dre serriñ (/p, t, k/) e diabarzh an hevelep morfem:
    /m/ nemetken dirak /p/
    /n/ nemetken dirak /t/
    /ŋ/ nemetken dirak /k/
Neutralizadur ar vouezh: E brezhoneg, evel meur a yezh all, en o zouez an alamaneg, an izelvroeg, an turkeg hag ar ruseg, e vez divouezhiet ar c'hensonennoù dre serriñ e dibenn ur ger, da lâret eo e vez liveet an diforc'h /t/ ~ /d/, /p/ ~ /b/, /k/ ~ /g/ e dibenn ar gerioù, d.s. "boaz" (anv-kadarn) distaget dres evel "boas" (anv-gwan) daoust d'an doare-skrivañ.
En afrikaneg da skouer e teu meur a c'her da vezañ heñvelson abalamour d'al liveadur, d.s. hard ("kalet") distaget dres evel hart '("kalon").

## Gwelit ivez:

* Fonologiezh
* Arc'hfonem
# New Plymouth

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
New Plymouth zo un anv-lec'h saoznek, diazezet war anv kêr Plymouth, e Bro-Saoz, en aber ar stêr Plym.

## E Zeland Nevez

* New Plymouth, Zeland Nevez

## E SUA

* New Plymouth, Idaho, en Idaho
* New Plymouth, Ohio, en Ohio

## En Antarktika

* New Plymouth, Antarctica, en Enez Livingston .
# Nicole

Nicole zo un anv-badez gallek, hag a vez roet d'ar merc'hed er broioù gallek hag ivez en Alamagn .
Abaoe an XXvet kantved e vez kavet ivez hag e Stadoù-Unanet Amerika, deuet marteze dre levezon skinwel Kanada ha merc'hed Kebek.
Bez eo stumm gwregel an anv gallek Nicolas, par d'an anv brezhonek Nikolaz.

## Adstummoù

* Nicolette, e galleg

## E yezhoù all

* En italianeg e kaver Nicola evel anv-paotr, e kichen an anv Niccolò .
* Nicoletta eo an anv-plac'h.

## Tud

* Nicole de Blois, pe de Châtillon, pe d'Avaugour (1434-1479), kontez Pentevr, a voe prenet he gwirioù war dugelezh Breizh gant ar roue gall Loeiz XI
* Nicole de La Chesnaye, skrivagnerez c'hallek er XVvet kantved
* Nicole de Lorraine (1608-1657)

### XXvet ha XXIañ kantved

* Nicole Chollet (1914-2003), aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall
* Nicole, anv-micher Denisse Lilian Laval Soza, kanerez chileat
* Nicole Garcia, aktourez c'hall
* Nicole Hohloch, kanerez alamanek anavezet ivez evel Nicole, gounezet ganti priz an Eurovision en 1982.
* Nicole Kidman, aktourez aostralian
* Nicole Scherzinger, kanerez stadunanat
* Nicole Vaidišová, c'hoarierez tennis tchek.

## Evel anv-tiegezh

Anavezet eo Nicole evel anv-tiegezh e Suis dreist-holl, ha kar eo d'an anv-tiegezh all Nicol, anavezet mat e Breizh.
* Gaston Nicole (XXvet kantved), kazetenner suis
* Léon Nicole (1887-1965), politikour suis
* Pierre Nicole (1625-1695), doueoniour gall

## Lec'hioù

* Nicole zo ur gumun e departamant gall al Lot-et-Garonne, ha n'ouzer ket ar stumm okitanek.

## Sonerezh

Nicole pladenn embannet e 1973 gant Hugues Aufray

## Pennadoù kar

* Nicolette
* Aucassin et Nicolette
* Nicoletta
# OE Tchetchenia-Ingouchetia

Krouet e oa bet Oblast Emren Karatchay, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 15 a viz Genver 1944.
# Oposom

Oposomed :
| Didelphis virginiana ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Didelphimorphia |
| Kerentiad : | Didelphidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An oposomed, pe sarigenned, eo ar bronneged godellek a ya d'ober ar c'herentiad Didelphidae, an hini nemetañ en urzhiad Didelphimorphia.
Bevañ a reont en Amerika.

## Genadoù

19 genad oposomed zo :
* Caluromys
* Caluromysiops
* Glironia
* Chacodelphys
* Chironectes
* Cryptonanus
* Didelphis
* Gracilinanus
* Hyladelphys
* Lestodelphys
* Lutreolina
* Marmosa
* Marmosops
* Metachirus
* Micoureus
* Monodelphis
* Philander
* Thylamys
* Tlacuatzin
# Oriente

Oriente zo un anv-lec'h spagnolek, deuet eus anv spagnolek ar Sav-Heol, pe Reter, zo bet roet da veur a lec'h:
* Oriente, en arvor proviñs Buenos Aires, en Arc'hantina;
* Oriente, kêr e stad São Paulo, e Brazil;
* Oriente, pe Proviñs Oriente, ur broviñs e Cuba a-raok 1976.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Parrez

Ur barrez (parrouz e Treger) zo ur rann eus ar vro, ha diazez istorel an Ilizoù kristen. Hogen sterioù all zo d'ar ger, hervez ar vro hag an amzer.
* Parrez (relijion), rann diazez ar vuhez relijiel ha kevredigezhel er gristeniezh. E Breizh eo deuet ar barrez da vezañ ur gumun.
* Parrez (melestradurezh), rann velestradurezhel e broioù zo:
** e Jerzenez ha Gwernenez
** en Asturias ha Galiza,
** e Portugal (freguesia)
** e Louiziana
** e Jamaika.
# Paula

Paula zo un anv-badez roet d'ar merc'hed, e saozneg hag e meur a yezh.

## Orin

Diwar an anv latin Paulus.

## Adstummoù

* Paulina

## Yezhoù all

* Paola, en italianeg, hag an adstummoù Paoletta ha Paolina.
* Paola, e katalaneg, portugaleg, spagnoleg;
* Paule, e galleg, hag an adstummoù Paulette ha Pauline.

## Tud

* Paula Abdul (1962-), kanerez stadunanat.
* Paula Fernandes (1984-), kanerez vrazilian.
* Paula Hitler (1896–1960), c'hoar da Adolf Hitler
* Paula Kalenberg, aktourez alaman
* Paula Lima, kanerez vrazilian.
* Paula Modersohn-Becker (1876 - 1907), livourez alaman
* Paula Patton, aktourez stadunanat
* Paula Preradović, skrivagnerez aostrian
* Paula Rey Torreiro, kanerez c'halizat

### Paulina

* Paulina Rubio, kanerez vec'hikan
# Pok eskimo

Pok eskimo a vez lavaret alies, dre fazi, ha dre fallgompren kunik an Inuited, eus an doare pokat a vije gant an Inuited, o frotañ beg o fri.
N'eo ket se a dle mirout ouzh an dud da implij ar fri e-lec'h muzelloù ma karont, na da glask ur ger gwell. Da c'hortoz n'eus nemet ober gant ar ger anavezet, o c'houzout ez eo ur fallanvadur deuet diwar ar boan a vez o kompren ar sevenadurioù all.
# Polis (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Polis zo ur ger brezhonek deuet eus ar ger henc'hresianek πόλις.
* Ur polis zo ur gêr eus Hellaz
** An anv-se eo a gaver en anvioù evel Akropolis, Konstantinopolis, ...
** Diwar ar ger-se eo deuet ar ger politikerezh
* Ur polis (polised el liester) zo ur poliser
* Ar polis, servij an urzh en ur gêr, anvet ivez kêrreizh.
# Rubeus Hagrid

Rubeus Hagrid zo unan eus an tudennoù a gaver e romantoù Harry Potter, skrivet gant ar Skosadez J. K. Rowling. Peurliesañ ez aer dezhañ dre e anv tiegezh. Hagrid eo gward an alc'hwezhioù, gward al liorzh, ar gward-chase hag ar c'helenner war desaverezh ar boudoù hud adalek trede bloavezh Harry e skol sorserezh ha strobinellerezh Hogwarts.
Hagrid zo div wezh brasoc'h evit an dud reizh (war-dro 3,5 metr) ha tost teir gwezh ledanoc'h. Pitilh eo gant al loened hag ar boudoù hud, ar re divoas pe dañjerus peurgetket. Hagrid eo ar c'hentañ ezel eus koskoriad Hogwarts da vezañ gwelet gant Harry. Unan eus ar c'hentañ tudennoù eo a gomz eus "gwad glan" hag "hanter gwad" evel ur meiziad aet a c'hiz kozh. Anavezet eo Hagrid evit e bouez-mouezh kreñv. E saozneg ez eo pouez-mouezh rannyezhoù kornôg Bro-Saoz.
Er filmoù troet diwar romantoù Harry Potter, Hagrid zo c'hoariet gant an aktour eus Bro-Skos, Robbie Coltrane. Lavaret he deus J.K. Rowling he doa soñjet e Coltrane evit ar rol-se pa oa o skrivañ eil romant Harry Potter.
E anv, Rubeus (distaget Rubeüs), en deus daou ster e Latin, unan zo "ruz" pe "ruzart" hag egile "gwezenn-hili-ho", ar pezh a ro un diskrivadenn vat eus e neuz. "Hagrid", hervez Rowling en un atersadenn gant The Boston Globe, a zeu eus ur ger saozneg kozh, an anv-gwan-verb "hagridden". Bezañ bet "hagridden" a dalvez eo bet ar moustrerig-noz o voustrañ bruched an-unan, goude ur c'hofad dreist-holl a-hervez. Hag anavezet eo Hagrid evit karout e vanne. E The Mayor of Casterbridge, skrivet gant Thomas Hardy, e implijer anezhaÆ evel ur ger eus luc'haj Wessex hag implijet eo en hevelep arroudenn end-eeun hag ar ger "Dumbledore", ur ger lec'hel evit "sardonenn".

## Daveoù

* ↑ Atersadenn Jo Rowling eus 1997 betek bremañ
# Santianna

"Santianna", anavezet ivez evel "Santiana", "Santy Anna", "Santayana", "Santiano", "Santy Anno", ha meur a anv all c'hoazh, zo ur c'han-labour martoloded ("sea shanty" e saozneg), gorrek a-walc'h ete, diwar-benn ar jeneral Antonio López de Santa Anna. Niverenn 207 zo dezhi er Roud Folk Song Index.
Krediñ a reer e oa ur c'han a-du gant Mec'hiko , da vare ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet ha dave enni da emgann Monterrey (21-24Gwengolo 1846).

## Testo

Kanet eo bet an doare saoznek -mañ gant Stan Hugill:
    O! Santianna gained the day
    Away Santianna!
    And Santianna gained the day
    All across the plains of Mexico!
    He gain'd the day at Molly-Del-Rey*.
    Away Santianna
    An' General Taylor ran away
    All across the plains of Mexico
    All of his men were brave an' true.
    Away Santianna
    Ever soldier brave and true
    All across the plains of Mexico
    Oh Santiana fought for fame
    Away Santianna
    An' Santiana gained a name
    All across the plains of Mexico
    *Monterrey pe Molino del Rey
Hervez Hugill e oa meur a zoare d'an diskan, hag en o zouez:
Kentañ diskan:
    Heave and weigh Santiana
    Hooray Santiana
    And away Santiana
    Hooraw boys, hooraw ho
    Horoo Santy Ana
    'Way Santiana
Eil diskan:
    Heave away, hurra for roll-an'-go
    All on the plains of Mexico
    Heave an' weigh, we're bound for Mexico
    All across the plains of Mexico
    All along the shores of Mexico
    Along the plains of Mexico
    On the banks and plains of Mexico
    Around the Bay o' Mexico
    All along the coasts of Mexico
    Upon the plains of Mexico

## Doare gallek

E 1961 e voe aozet un doare gallek gant Jacques Plante, aozer-komzoù kanaouennoù, diwar ar c'han saoznek, evit Hugues Aufray, hogen lirzhin ha founnusoc'h e oa an ton.
* 1 2 3 Patrom:Cita libro
# Santez Lusia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Santez Lusia a c'hall bezañ
* anv ur santez katolik, Lusia,
* pe Lusia Sirakuza, an hini vrudetañ, lidet d'an 13 a viz Kerzu
* pe Lusia Campania lidet d'ar 6 a viz Gouere
* pe Lusia Skos lidet d'an 19 a viz Gwengolo
# Skeul Kinsey

Gant skeul Kinsey e vez klasket muzuliañ tuadur reizhel pe stad den pe identelezh revel an den-mañ'n-den o vont eus 0 (arallrevelezh klok) betel 6 (heñvelrevelezh klok).
Embannet e oa bet evit ar wezh kentañ e 1948 en ur pennad-skrid Sexual Behavior in the Human Male ("Emdalc'h reizhel ar c'houred") bet savet gant Alfred Kinsey, Wardell Pomeroy hag all ha pouezus e oa bet ivez ar skeul-se en oberenn bet savet war-lerc'h e 1953 Sexual Behavior in the Human Female ("Emdalc'h reizhel ar maouezed").
Fellout a rae da gKinsey diskwel gant ar skeul-mañ ne c'heller ket disrannet an dud e daou rumm nemetken hervez o revelezh dre pouezañ war ar fed m'emal ar revelezh denel un heuliad o vont eus an eil penn d'egile o tremen dre meur a doare kenetreze.
Setu penaos e vez displeget ar skeul:
| Rating | Description |
| 0 | Arallrevel penn-da-benn |
| 1 | Arallrevel peurliesañ gant pratikoù heñvelrevel a-wechoù |
| 2 | Arallrevel peurliesañ gant pratikoù heñvelrevel alies a-walc'h |
| 3 | Ken arallrevel hag heñvel revel (divrevel) |
| 4 | Heñvelrevel peurliesañ gant pratikoù arallrevel alies a-walc'h |
| 5 | Heñvelrevelezh peurliesañ gant pratikoù arallrevel a-wechoù |
| 6 | Heñvelrevel penn-da-benn |

## References

* Kinsey, et al. 1948. Sexual Behavior in the Human Male.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar Savadur Kinsey

## Gwelet ivez

* Revelezh
* Arallrevelezh
* Heñvelrevelezh
* Divrevelezh
* Tuadur reizhel
* Stad-den revel
* LGBT
# Soudard

Ur soudard a zo un den armet a ya d'an emgann gant reoù all dindan aotrouniezh ur galloud anavezet mui pe vui gant poblañsoù nes. Milour (milourien el liester) a zo ur ger kevatal deveret eus al latin miles ha deuet e brezhoneg arnevez dre ar c'hembraeg milwr.
* Soudarded sinaat

## Istor

Ne c'hell bezañ soudarded hep ur galloud a ro dezho spi tennañ frouezh eus o saviad hag o oberezhioù dre o goproù ha dre ar preizherezh a-wechoù. Pa vez bodet ar soudarded e c'heller komz eus ul lu (pe un arme) a zo rannet e strolladoù soudard bihannoc'h bihannañ.