OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# La Hague

La Hague :
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Cherbourg |
| Kanton | La Hague |
| Kod kumun | 50041 |
| Kod post | 50440 |
| Maer Amzer gefridi | Manuela Mahier 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Cotentin |
| Lec'hienn web | https://lahague.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 11 257 ann. (2020) |
| Stankter | 76 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 183 m |
| Gorread | 148,68 km² |
| kemmañ |
La Hague a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2017.

## Istor
### XXI$^{vet}$ kantved

Krouet eo bet d'an 1añ a viz Genver 2017, en ur vodañ kumunioù Acqueville, Auderville, Beaumont-Hague, Biville, Branville-Hague, Digulleville, Eculleville, Flottemanville-Hague, Gréville-Hague, Herqueville, Jobourg, Omonville-la-Petite, Omonville-la-Rogue, Sainte-Croix-Hague, Saint-Germain-des-Vaux, Tonneville, Urville-Nacqueville, Vasteville ha Vauville.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2020 | → bremañ | Manuela Mahier | digostezenn | |
| Genver 2017 | | Yveline Druez | PS | Kelennerez |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche, Gwengolo 2016
* ↑ (fr)Yveline Druez élue maire de La Hague face à Michel Canoville, Ouest France, 3 Genver 2017.
# SIG P210

Ar SIG P210 zo ur bistolenn damaotomatek un-ober ijinet ha produet gant an embregerezh suis SIG adalek 1949,ha SIG Sauer hiziv-an-deiz. Implijet eo bet gant armeoù ha polis un nebeud broioù e trede kard an XXvet kantved.

## Istor

Er bloavezhioù 1940 e klaske an arme suis dilezel ar pistolennoù Luger a oa diwar-lerc'h. Esaeoù a voe kaset, ha dibab a reas e 1949 ur bistolenn savet gant an embregerezh suis SIG, awenet gant gwikefre ar bistolenn c'hall PA 35A. Anvet e voe da gentañ P49 (Pistole 49) en arme suis. Arme Danmark a choazas ivez an arm, dindan an anv M49. E 1957 e voe produet ur stumm evit ar siviled, hag a voe anvet P210. Berzh a ra abaoe, hag adstummoù lies a zo bet anezhi. Ouzhpenn d'ar c'halibroù orin e 9 mm Parabellum ha 7,65 mm Parabellum e kaver ur stumm e .22 Long Rifle.

### Adstummoù

* P210-1 (1957-1965)
* P210-2 (adalek 1966)
* P210-3 (1951-1964) : produet evit ar polis suis
* P210-4 : stumm produet evit ar Bundesgrenzschutz (gwarded-harzoù Alamagn ar C'hornôg)
* P210-5 ha P210-6 : stummoù savet er bloavezhioù 1980 ha 1990 evit ar sportoù tennañ
* P210-7 : stumm e .22 LR
* P210-8 : stumm dezhañ ur bouton-karger war ar c'hostez, ha n'eo ket dindan an dornikell
* P210 Target: stumm e 9 mm Parabellum produet er Stadoù-Unanet abaoe 2020 evit ar sportoù tennañ
Brudet eo ar P210 evit he resisted ha kalite he froduiñ. E 1975 e voe dilezet gant an arme suis evit ar bistolenn P75, anvet SIG-Sauer P220 war ar marc'had sivil.

## Daveennoù

* 1 2 (en) POPENKER Max, SIG P210, Modern Firearms (lennet d'ar 24/10/2024)
* 1 2 (fr) ALEXANDRE Guillaume, SIG P-210.5 : en quête de l'ultime précision !, Cibles n°644, miz C'hwevrer 2024, pp. 36-41
* ↑ (en) SIG P210 Target war lec'hienn SIG Sauer (lennet d'ar 24/10/2024)
# 7,65 × 21 mm Parabellum

Ar 7,65 x 21 mm Parabellum, anvet ivez 7,65 Parabellum gant ar CIP, 7,65 mm Luger, pe .30 Luger er Stadoù-Unanet, zo ur munision armoù-dorn kinniget e 1898 gant an embregerezh alaman Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken (DWM).

## Istor ha deskrivadur

E 1897, an arme suis a c'houlennas gant an ijinour Georg Luger, a laboure evit DWM, gwellaat ar bistolenn Borchardt C93. Ouzhpenn adstummañ an arm, Luger a zivizas berraat e gartouchenn 7,65 × 25 mm Borchardt evit aesaat mont en-dro ar wikefre. Goude an amprouennoù e voe ganet ar bistolenn DWM Pistole-Parabellum, hini gentañ ar rummad a vo ennañ al Luger P08 diwezhatoc'h, hag he c'hartouchenn 7,65 × 21 mm nevez. Arme Suis a zibabas anezhi hag ar bistolenn Luger Modell 06/29 evel kartouchenn hag arm-dorn reolius betek 1949, pa voe kemeret o flas gant ar SIG P210. En Alamagn ne voe ket implijet ar 7,65 mm e-pad pell gant an arme peogwir e voe kemeret e blas gant an 9 × 19 mm Parabellum e deroù an XX$^{vet}$ kantved. Implijet e voe un tamm ar 7,65 mm Parabellum gant arme Finland ha gant polis Brazil.
Armoù-dorn brudet evel an Astra A-80, ar Beretta 92, ar Browning Hi-Power, ar SIG P220 pe ar Walther P38 o deus pep a adstumm kambret e 7,65 mm Parabellum.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* 1 2 (en) Ammunition for submachine guns and handguns: semi-automatic and automatic pistols (diellet), war World Guns (lennet d'an 28/08/2024)
# Proviñs Lugo

Proviñs Lugo zo unan eus peder froviñs Galiza, hini ar biz, ha Lugo eo he c'hêr-benn. En hanternoz dezhi emañ ar Meurvor Atlantel. Er c'hornôg emañ proviñs A Coruña, er mervent da broviñs Pontevedra, er c'hreisteiz da broviñs Ourense.

## Poblañs e 2018

* En o stumm galizek ofisiel emañ anvioù ar c'humunioù.
| Nº | Kumun | Poblañs |
| 1 | Lugo (Capital) | 98 276 |
| 2 | Monforte de Lemos | 18 433 |
| 3 | Viveiro | 15 466 |
| 4 | Vilalba | 14 072 |
| 5 | Sarria | 13 330 |
| 6 | Foz | 10 016 |
| 7 | Ribadeo | 9 854 |
| 8 | Burela | 9 588 |
| 9 | Chantada | 8 192 |
| 10 | Guitiriz | 5 484 |
| 11 | Outeiro de Rei | 5 151 |
| 12 | Castro de Rei | 5 052 |
| 13 | Cospeito | 4 484 |
| 14 | Cervo | 4 227 |
| 15 | Friol | 3 744 |
| 16 | O Saviñao | 3 735 |
| 17 | Monterroso | 3 616 |
| 18 | Mondoñedo | 3 568 |
| 19 | Corgo | 3 481 |
| 20 | Fonsagrada | 3 465 |
| 21 | Quiroga | 3 207 |
| 22 | Palas de Rei | 3 388 |
| 23 | Xove | 3 273 |
| Nº | Kumun | Poblañs |
| 24 | Begonte | 3 026 |
| 25 | A Pastoriza | 3 002 |
| 26 | Barreiros | 2 934 |
| 27 | Becerreá | 2 818 |
| 28 | Taboada | 2 756 |
| 29 | Guntín | 2 690 |
| 30 | Castroverde | 2 617 |
| 31 | Láncara | 2 605 |
| 32 | Baralla | 2 556 |
| 33 | Pantón | 2 542 |
| 34 | Abadín | 2 367 |
| 35 | Sober | 2 312 |
| 36 | A Pontenova | 2 264 |
| 37 | Carballedo | 2 193 |
| 38 | Lourenzá | 2 140 |
| 39 | O Valadouro | 1 991 |
| 40 | Antas de Ulla | 1 976 |
| 41 | Xermade | 1 806 |
| 42 | Paradela | 1 779 |
| 43 | Meira | 1 725 |
| 44 | Alfoz | 1688 |
| 45 | Vicedo | 1 675 |
| 46 | A Pobra do Brollón | 1 648 |
| Nº | Kumun | Poblañs |
| 47 | Pol | 1 609 |
| 48 | O Incio | 1 570 |
| 49 | Rábade | 1 501 |
| 50 | Bóveda | 1 481 |
| 51 | Portomarín | 1 471 |
| 52 | O Páramo | 1 366 |
| 53 | Cervantes | 1 338 |
| 54 | Samos | 1 278 |
| 55 | Riotorto | 1 262 |
| 56 | Baleira | 1 241 |
| 57 | Trabada | 1 118 |
| 58 | Navia de Suarna | 1 081 |
| 59 | As Nogais | 1 079 |
| 60 | Folgoso do Courel | 1 024 |
| 61 | Ourol | 1 018 |
| 62 | Pedrafita do Cebreiro | 1 001 |
| 63 | Ribas de Sil | 947 |
| 64 | Muras | 642 |
| 65 | Triacastela | 641 |
| 66 | Ribeira de Piquín | 528 |
| 67 | Negueira de Muñiz | 215 |

## Pennad kar

* Roll kumunioù proviñs Lugo
# Pistolet automatique modèle 1935A

Ar PA 35A (PA evit Pistolet Automatique, Pistolenn Aotomatek), anvet Pistolet automatique modèle 1935A en ur mod ofisiel, zo ur bistolenn damaotomatek un-ober ijinet gant ar Suis Charles Petter, ha produet gant ar SACM etre 1935 ha 1950 evit arme Bro-C'hall dreist-holl. Servijout a reas war an dachenn etre fin ar bloavezhioù 1930 ha 1950.

## Istor

E-pad ar Brezel-bed Kentañ o doa diskouezet ar pistolennoù damaotomatek evel ar Colt M1911 stadunanat hag al Luger P08 alaman bezañ talvoudus war an dachenn-emgann. Goude ar brezel e tivizas Frañs cheñch e revolverioù standart Modèle 1892 evit un arm-dorn damaotomatek nevez. E deroù ar bloavezhioù 1920 e voe dibabet da gentañ ar c'hartouchennoù 9 × 19 mm Parabellum evit o fourveziañ, abalamour e oa bet tapet kalz stokoù anezhe digant an Alamaned goude harz-brezel 1918. E 1922 e voe esaet un nebeud armoù kambret e 9 mm, met ne voe kemeret diviz ebet war un arm standart nevez.
Dont a reas ar Stadunaniz a-benn da werzhañ stokoù dreist munisionoù 7,65 × 20 mm Long d'an arme c'hall, a choazas anezhañ evel he c'hartouchenn standart nevez e kreiz ar bloavezhioù 1920. E 1935, ne oa ket bet choazet arm-dorn nevez ebet gant an arme c'hall c'hoazh. Amprouennoù nevez a voe kaset. Daou bimpatrom pistolennoù a voe choazet : unan savet gant ar SACM (PA 35A) hag unan all ijinet gant ar MAS e Saint-Étienne (ar PA 35S). Dibab daou arm war an dro a oa ur mod da adtapout dale Frañs war dachenn an armoù-dorn damaotomatek o klask produiñ muioc'h anezhe.
85.000 skouerenn eus ar PA 35A a voe produet etre 1937 ha 1950 e uzin SACM Cholet. En o zouez, 10.000 hepken a oa bet savet a-raok harz-brezel miz Even 1940. 23.850 a voe produet etre miz Here 1940 ha miz Ebrel 1944 evit ar Wehrmacht, a implijas anezhe dindan an anv Pistole 625(f). Ar peurrest a voe produet etre 1945 ha 1950, daoust d'ar bistolenn bezañ diamzeriet ha re wan he munisionoù e-keñver ar re broduet gant ar broioù all en Europa ha Norzhamerika er memes koulz. Implijet e voe ar PA 35A da vare Brezel Indez-Sina. Ar MAC 50 a gemeras plas ar PA 35A ha PA 35S en arme c'hall adalek 1950.
Ar SIG P210 zo bet savet diwar brevedoù ar PA 35A.

## Levrlennadur

* (fr) BASTIÉ Jean-Pierre, Les armes réglementaires françaises en 7,65 Long - PA 1935 A & S, PM 1938, Crépin-Leblond, 2021, 208 p., ISBN 9782703004646

## Liammoù diavaez

* (fr) Deskrivadur ar PA 35A gant fotoioù war Arme et Passion

## Daveennoù

* 1 2 (en) WAHL Paul, Gun Trader's Guide, Thirteenth Edition, Stoeger Publishing Company, 1987, p. 58
* 1 2 3 (fr) Le Pistolet automatique de 7,65 mm modèle 35A, war Armes Françaises (lennet d'an 18/09/2024)
# Romagny Fontenay

Romagny-Fontenay :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Avranches |
| Kanton | Le Mortainais |
| Kod kumun | 50436 |
| Kod post | 50140 |
| Maer Amzer gefridi | Thierry Armand 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Mortainais |
| Lec'hienn web | http://www.romagnyfontenay.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 346 ann. (2020) |
| Stankter | 21 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 70 m — brasañ 287 m |
| Gorread | 62,63 km² |
| kemmañ |
Romagny-Fontenay zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2016.

## Istor
### XXI$^{vet}$ kantved

* Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, dre vodañ kumunioù Fontenay ha Romagny.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr, e Fontenay.
* Al lamm-dour bihan, e Romagny.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2020 | → bremañ | Thierry Armand | | |
| 14 Genver 2016 | 2020 | André Bouillault | | |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 77, Kerzu 2015
* ↑ (fr)Hélène Leforestier, « Romagny Fontenay : André Bouillault élu maire », La Manche libre, 18 Genver 2016.
# Park ar Mor Bihan

Park ar Mor Bihan :
| Istrerezh en Arzh ||
| Anv(ioù) all | Park natur rannvroel ar Mor Bihan |
| Anv gallek | Parc naturel régional du Golfe du Morbihan |
| Geografiezh ||
| Stad | Frañs |
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Gwened |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 36′ N, 2° 48′ K |
| Kêrioù pennañ | An Alre, Gwened |
| Gorread | 711,4 km² |
| Poblañs | 166 500 |
| Melestradurezh ||
| Seurt | Park natur rannvroel |
| Krouidigezh | 2 a viz Here 2014 |
| WDPA | 555561955 |
| Melestradurezh | Fédération des parcs naturels régionaux de France |
| Lec'hienn ofisiel | www.parc-golfe-morbihan.bzh |
| kemmañ |
Park ar Mor Bihan pe Park natur rannvroel ar Mor Bihan zo unan eus parkoù natur rannvroel Bro-C'hall. Krouet e oa bet d'an 2 a viz Here 2014 hag en em astenn a ra war 711 km² e 33 c'humun e departamant ar Mor-Bihan. Abaoe 2022, 35 kumun zo ennañ bremañ.

## Geografiezh

* Kartenn Park ar Mor Bihan e 2019.
* Kartenn Park ar Mor Bihan e 2022.

## Notennoù

* ↑ Hervez lec'hienn ofisiel ar park
* ↑ Hervez diazad roadennoù TermOfis
* ↑ (fr) Fichenn identelezh ar park | Lec'hienn ofisiel ar park
* ↑ (fr) Décret n° 2022-1595 du 19 décembre 2022 modifiant divers décrets portant classement ou renouvellement de classement de parcs naturels régionaux
# Frans Hals

Frans Hals a oa ul livour ha poltredour izelvroat bet ganet en Antwerpen e 1580 ha marvet e Haarlem d'ar 26 a viz Eost 1666). Ur Mirdi Frans Hals zo en Haarlem.
Kelennet e oa bet gant Carel van Mander, hag en Haarlem e chomas a-hed e vuhez, o livañ poltredoù, tud en o unan ha tud a-vodadoù.
Livañ gant ar gontell a rae, a-daolioù tev ha buan.
Gant Rembrandt ez eo unan eus illurañ poltredourien an Izelvroioù en amzer-se.

## Priz ar vrud

* Frans Hals zo bet poltredet war ur bilhed bank en Izelvroioù.

## Poltredoù

* Gwaz o terc'hel ur glopenn, 1610-14
* Banvez ofiserien Sant-Jorj, 1616
* Poltred ur gwaz, 1618-20
* Paulus van Beresteyn, 1619-20
* Catharina Hooft gant he magerez, e-tro 1620
* Tri bugel dianav, e-tro 1620
* Poltred un tiegezh, 1620-28
* Polltred priedoù, 1622
* Ar marc'heger mousc'hoarzhus, 1624
* Willem van Heythuysen, 1625
* Maouez yaouank, 1625-30
* Daou baotr o c'hoarzhin, 1626-27
* Banvez ofiserien Sant-Jorj, 1627
* Banvez mgwarded keodedel St Hadrian, 1627
* Ar mulzen, 1628
* An Ever Laouen, 1628-30
* Kompagnunezh ar c'habiten Reynier Reael, 1633-37
* (Munud)
* (Munud)
* Poltred ur gwaz, e-tro 1634
* Sara Wolphaerts van Diemen, 1634-35
* Lucas de Clercq, 1635
* Bobbe ar sodez, 1640-46
* Poltred ur gwaz azezet, e-tro 1645
* Jasper Schade van Westrum, 1645
* Familh en ur gweledva, 1645-48
* Tiegezh dek den, 1647-50
* Poltred René Descartes, e-tro 1649
* Poltred ur gwaz, 1657-60
* Poltred ur gwaz, 1660
* Poltred ur gwaz, 1660-63
* Gwaz e dog bouk, 1660-66
* Renerion ospital ar re gozh e Haarlem, 1664
* Renerezed ospital ar maouezi kozh e Haarlem, 1664

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) (nl) Mirdi Frans Hals
* (en) Artcyclopedia

## Notennoù

* ↑ Diasur eo.
# Sant Kristof

Kristof (henc'hresianeg Χριστόφορος / Kristoforos, "an hini a zoug ar C'hrist"), pe Kristof Likia, a zo ur sant kristen a vije bet merzheriet dindan an impalaer roman Decius (ren 249–251) pe dindan Maximinus II Daia (ren 308–313).
Dizemglev zo etre ar gristenien diwar-benn e orin, ma kred lod e oa ur sant mojennel anezhañ. Kemmesket e vefe e anv ha hini sant Menas (pe Minas, Mina, Mena, Mennas) (285 – war-dro 309), soudard roman ha merzher eus lezioù ar stêr Nil, en Egipt.

## Yezhoù all

* Christoffr, Cristor, e kembraeg.

## Rimadelloù kembraek

E kembraeg ez eus meur a rimadell diwar e benn :
    Sain Cristor sy 'n y croesty
    A droes ei fraich dros Huw fry,
    Dwylaw Bawl yn dal ei ben
    Drwy donnau, Pedr a Dwynwen.
       Sant Kristoc'h a zo er c'hroesti
       Daou zorn Paol o terc'hel e benn
       dre an tonnoù, Pêr ha Dwynwen.
Eus Moliant i Huw Lewys ap Llywelyn o Brysaeddfed pan fu bron â boddi, gant Guto'r Glyn (war-dro 1412 – war-dro 1493).
Bepred gant Guto'r Glyn, ar gerioù-mañ:
    Sain Cristoffr a fu’n offrwm
    Yn dwyn Crist megis dyn crwm.
An daou stumm (Christoffr, Cristor) a veze implijet eta er Grennamzer.

## Sant penn-ki

Hervez an eskob alaman Walter Speyer e oa ur ramz penn-ki, hag a harzhe hag a zebre kig an dud. Ha Kristof un deiz d'en em gavout gant ar Mabig Jezuz
* Ar sant gant ur penn ki, damheñvel ouzh doueed Egipt
* Ikonenn
* Skeudenn rus, XVIII$^{vet}$ kantved
* Skeudenn rus, XIX$^{vet}$ kantved

## Skeudennoù

* En iliz-veur Köln, 1470
* Gant Hieronymus Bosch, 1490-1505 (Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen)
* Koadengravadur, 1423
* En iliz Rövershagen

## Lec'hioù

* San Cristoforo, en Italia
* ↑ Gwefan Guto'r Glyn.net;].
# Roll livadurioù Hieronymus Bosch

Setu amañ roll livadurioù Hieronymus Bosch.

## Taolennoù relijiel

* Ar Werc'hez ha Sant Yann
* Ar Mab foraner, Rotterdam
* Temptadur Sant Anton (teirzaolenn), eoullivadur war goad, Lisboa
* *Tu kleiz (traoñ)
* *Tu kleiz (krec'h)
* *Lodenn greiz
* *Ur sell a-dost ouzh lodenn gleiz an deirzaolenn Temptadur Sant Anton
* *Temptadur Sant Anton
* Jezuz o tougen e groaz, Mirdi an arzoù-kaer, Gent
* * Jezuz o tougen e groaz (munud)
* * Jezuz o tougen e groaz (munud)
* An Ifern, Venezia
* Kurunidigezh Jezuz, National Gallery, Londrez

## Taolennoù all

* Un tamm eus An Ifern (e Liorzh ar plijadurezhioù
* L'Escamoteur
* L'Escamoteur
* Azeuladeg an Tri Roue, teirzaolenn (tu diavaez), 1495, Mirdi ar Prado
* El carro de heno (Ar c'harrad foenn), Mirdi ar Prado
* *Ar c'harrad foenn, krec'h dehoù.
* * (munud)
* Ar seizh pec'hed marvel (Bosch)
* * Al lontegezh
* Ar varn diwezhañ (Bosch)
* Liorzh ar plijadurezhioù
* Nederdaling ter helle, Vienna
* Delwenn en Hertogenbosch
* Sinatur
# Igwan frikornek

Igwan frikornek :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Iguanidae |
| Genad : | Cyclura |
| Anv skiantel ||
| Cyclura cornuta Bonnaterre, 1789 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An igwan frikornek (Cyclura cornuta) a zo ur stlejvil a-orin eus enez Hispaniola.
# .45-70

Ar .45-70 Winchester, anvet ivez .45-70 Government, .45 Springfield, pe .45 Trap Door, a zo ur gartouchenn armoù-skoaz ijinet er Stadoù-Unanet e 1872. Hec'h anv kentañ e oa .45-70-405, abalamour d'he c'halibr (.45), d'he c'hargad poultr du (70 greunenn) ha da bouez he boled (405 greunenn). Er bloavezhioù 1880 e voe implijet gant arme ar Stadoù-Unanet stummoù .45-70-500 evit ar fuzuilhoù, dezhe bannadelloù ponneroc'h, merket R. Ar gartouchenn implijet er c'harabinennoù, merket C, a chomas heñvel pouez he boled. Gellet a rae bezañ e zouilhez e kouevr pe e laton.

## Implij

Arme ar Stadoù-Unanet a implijas ar .45-70 adalek 1873 e fuzuilhoù evel ar Springfield M1873 pe ar Sharps. Kemeret e voe he flas en arme gant ar c'hartouchennoù .30-40 Krag, enne poultr divoged, e 1892. E dibenn an XIXvet kantved e chomas memestra poblek ar .45-70 evit ar chase e Norzhamerika, hag azasaet e voe evit ar poultr divoged ivez. Koll a reas tachenn adalek ar bloavezhioù 1930, met adalek kard diwezhañ an XXvet kantved e voe savet a-nevez armoù kambret e .45-70, pe e vijent kopiennoù armoù kozh evel ar Rolling Block pe ar Winchester 1886, pe armoù nevesoc'h evel ar Marlin 336. Diouzh ar c'hiz eo deuet ar c'halibr en-dro, ha muioc'h a armoù kambret evitañ a gaver hiziv-an-deiz evit er bloavezhioù 1880.

### Armoù bet kambret e .45-70

* fuzuilh Sharps
* fuzuilh Chaffee Reece
* fuzuilh Springfield Model 1873 hag hec'h adstummoù
* fuzuilh Springfield Model 1884
* mindrailherez Gatling
* mindrailherez Gardner

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* 1 2 (en) HAWKS Chuck, The Good Old .45-70 Government (lennet d'ar 04/10/2024)
* 1 2 (fr) .45-70 war Arme et Passion (lennet d'ar 04/10/2024)
# Greunenn (unanenn)

Ar c'hreunenn a zo un unanenn gozh evit muzuliañ ur mas pe un hirder.

## Unanenn vas

Er reizhad avoirdupois implijet er Rouantelezh-Unanet hag e Stadoù-Unanet Amerika e talv ur c'hreunenn kement hag 1/437,5 oñs, da lavaret eo war-dro 64,79 miligram er reizhad unanennoù etrebroadel. Implijet e vez ar greunennoù e bed an armoù-tan evit termeniñ ar mas poultr a lakaer en un douilhez, pe mas ur boled, hag e bed ar gwaregañ.
# The Blair Witch Project

The Blair Witch Project a zo ur film spont stadunanat, skrivet, savet ha renet gant Daniel Myrick hag Eduardo Sánchez.
Stiet eo ar film muioc'h war ar bec'h psikologel ha faltazi an arvesterien eget war an efedoù arbennik koustus.
An eil film ampletusañ eo en istor ar filmoù er bed gant un distro war bostañ a 414 300 %. Ar budjed kentañ a oa 60 000$.
# Hasselt (Overijssel)

Hasselt zo ur gêr eus an Izelvroioù, e proviñs Overijssel. Emañ nepell diouzh Zwolle, war lez ar stêr Zwarte Water hag ar ganol anvet Dedemsvaart. D'ar 1añ a viz Genver 2021 e oa 7 385 a dud o chom enni. Ur gêr a vez graet eus Hasselt abaoe 1252, pa voe roet an titl a "gêr" dezhi gant eskob Utrecht ; war-dro 1350 e teuas da vezañ unan eus kêrioù an Hansa.
Ur gumun diouti hec'h-unan e oa Hasselt betek 2001 ; neuze e voe kevredet gant Genemuiden ha Zwartsluis d'ober kumun Zwartewaterland.
# Sharps (fuzuilh)

Fuzuilhoù Sharps a vez graet eus ur rummad armoù-skoaz deveret eus ar fuzuillh un-tenn ijinet e 1848 gant ar Stadunanad Christian Sharps. O c'hulasenn a veze morailhet gant ur wikefre falling block, da lavaret eo ur bloc'h o kouezhañ a-dreñv da gambr ar gartouchenn, a-drugarez d'ul loc'henn-grogenn.

## Stummoù hag implij

Stummoù disheñvel eus an arm, dezhe adstummoù lies, a voe produet gant ar Sharps Rifle Manufacturing Company etre 1849 ha 1891. A-wechoù int disheñvel abalamour d'an teknik emorsiñ. Ouzhpenn an arm orin ijinet e 1848 e kaver da skouer :
* ar Model 1851, kemmet evit bezañ produet a-yoc'h aesoc'h ;
* ar Model 1853 ;
* ar Model 1859, implijet gant an daou rejimant tennerien-resisted savet gant Hiram Berdan da vare ar brezel diabarzh;
* ar Model 1863, ur stumm karabinenn evit ar marc'hegerezh, berroc'h ;
* ar Model 1874, ar stumm brudetañ ha gwerzhetañ eus an arm, dezhañ an niver uhelañ a galibroù disheñvel. Implijet e voe er brezelioù a-enep d'an Amerindianed, pe etre daouarn chaseourien ar Plaenennoù Bras evel Frank Mayer er bloavezhioù 1870 ha 1880, e-lec'h ma servijjont da lazhañ milionoù a vizoned.
Paouez a reas produerezh ar fuzuilhoù e 1881 pa reas freuz-stal an embregerezh Sharps. Kopiennoù eus ar Model 1874 a vez gwerzhet gant an embregerezh italian Pedersoli ha gant ar C. Sharps Arms er Montana abaoe 1975.

## Levrlennadur

* SMITH Winston O., The Sharps Rifle : Its History, Development and Operation, W. Morrow & Company, 1943, 138 p.
* BIANCHI Didier, Le Pedersoli Sharps Sporting Rifle, e Cibles n°646, miz Ebrel 2024, pp. 50-54

## Daveennoù

* 1 2 3 4 (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, pp. 114-115
* ↑ (fr) LESPART Michel, Les armes de la conquête de l'Ouest, Jean Dullis Éditeur, 1975, p. 33
* ↑ (en) 1874 & 1877 Sharps war lec'hienn Pedersoli (lennet d'ar 05/10/2024)
* ↑ (en) Lec'hienn ar C. Sharps Arms (lennet d'ar 05/10/2024)
# Throne and Liberty

Throne and Liberty zo ur c'hoari video doare Massively Multiplayer Online Role-Playing Game (MMORPG) sevenet hag embanent gant NCSoft. Embannet eo bet ar c'hoari en Norzhamerika, Suamerika, Europa, ha Japan gant Amazon Games.
E penn kentañ e oa bet krouet ar c'hoari evel unan eus an heuliad c'hoarioù video Lineage ha kendalc'hadenn eus ar c'hentañ Lineage ; a-benn ar fin e voe kemmet palioù ar c'hoari hag adsavet pa oa o vezañ sevenet. Ar c'hoari a oa bet kemennet da gentañ evel Lineage Eternal e miz Du 2011 met a voe daleet. Ar beta a voe digoret evit Su Korea e 2016. NCSoft en doa adanvet ar c'hoari meur a wech Project TL e 2017 ha Throne and Liberty e 2022.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Personal Defense Weapon

Ar Personal Defense Weapon (Arm emzifenn), berraet e PDW, zo ur meizad ganet er bloavezhioù 1990 evit envel un arm-tan bihan, gouest da vezañ implijet gant un dorn hepken en ur dennañ en ur mod aotomatek, ha resis betek 150 pe 200 metr, da lavaret eo pelloc'h evit ur bistolenn-vindrailher. Rankout a ra ivez bannadelloù ur PDW bezañ galloudus a-walc'h evit treuziñ ur jiletenn enep-boledoù.
Ar PDW a oa sañset un arm a gorde gant ezhommoù soudarded an eil pe an trede linenn, pe soudarded e-bourzh karbedoù evel an tankoù. Abalamour d'an tu a zo gant armeoù ar bed da izelaat an niver a armoù disheñvel a implijont, evit aesaat ar pourveziañ hag izelaat an dispignoù, eo bet dilezet ar meizad gante. Implijet e vez ar PDW gant servijoù-gwareziñ pennoù-meur 'zo dreist-holl, evel ar Brügger & Thomet MP9 etre daouarn izili ar GSPR gall.

## Skouerioù Personal Defense Weapons

Armoù 'zo savet adalek an Eil Brezel-bed evel an M1 Carbine a oa tost a-walc'h ouzh ur PDW, met ne oant ket aotomatek. N'eo nemet adalek dibenn an XXvet kantved e voe gouest an embregerezhioù armoù-tan da broduiñ Personal Defense Weapons gwir.
* ČZW-438 ( Tchekia)
* FN P90 ( Belgia)
* SIG MCX Rattler ( Suis)
* Heckler & Koch MP7 ( Alamagn)
* PP-2000 ( Rusia)
* Colt MARS ( Stadoù-Unanet Amerika)
* Brügger & Thomet MP9 ( Suis)

## Daveennoù

* ↑ (fr) VALANCE Régis, Le SIG MCX Rattler, e Cibles n°652, miz Here 2024, pp. 48-52
* ↑ (en) POTD: French Secret Service Protect President with B&T MP9 machine pistols (diellet), The Firearm Blog, 20/11/2015 (lennet d'ar 05/10/2024)