# Plougerne

Plougerne :
| Lilia da guzh-heol. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Plouguerneau |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Lanniliz (betek 2015) Lesneven (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29195 |
| Kod post | 29880 |
| Maer Amzer gefridi | Yannig Robin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | KK Plabenneg hag an Aberioù |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Annezidi | Plouiz-Kerne |
| Poblañs | 6 633 ann. (2020) |
| Stankter | 153 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 36′ 28″ Norzh 4° 30′ 15″ Kornôg / 48.607778, -4.504167 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 79 m |
| Gorread | 43,33 km² |
| Plougerne ||
| kemmañ |
Plougerne (distaget) zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lesneven, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Douaroniezh

War lez dehoù an Aber-Ac'h emañ Plougerne.
* Porzh Perroz
* Menez Perroz
* Lilia

## Anv
### Stummoù skrivet

Erwan Vallerie ː Ploe Kerneu, c 1330; Ploueguerneau, 1388; Guikerne, 1498; Ploekerneau, 1516; Plou-Kerneaw, 1636; Guiquerno, 1715

### Gerdarzh

Dont a ra an anv Plougerne eus an henvrezhoneg ploe (parrez) ha kernev (Kerne-Veur).
Plouiz-Kerne a reer eus tud Plougerne, pe Plougerneviz pe Plougerneiz.

## Ardamezioù

En aour e dreustell en gul, e sourin geotet karget gant teir bezantenn en argant balirant, e gab en erminoù

## Istor
### Dispac'h Gall

* Tud eus ar gumun a gemeras perzh en Emgann Kergidu d'ar 24 a viz Meurzh 1793 e-kichen Plougouloum; un dell-gastiz a 11 000 lur a voe paeet gant ar gumun edan 24 euriad.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 212 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,64% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 55 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 18 a viz Even 1940 e rankas un nijerez Ju 88 A-1 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) gant pevar milour en he bourzh douarañ buan ha rekis e "Leur Lann ar Floc'h" er gumun goude bout bet bombezet bigi e Brest ha bout bet tizhet gant tennoù gall; tapet e voe an nijourion da brizonidi gant ar C'hallaoued ha dieubet gant o c'henvroidi un nebeud deizioù war-lerc'h; daou waz eus ar gumun a voe tamallet dezhe bout gwallgaset he faread; d'ar 27 a viz Even e voe barnet ha kondaonet Jean-Marie Keranvel d'ar marv gant lez-varn al lu alaman e Brest, ha fuzuilhet e voe d'an 28; egile, Jean Balson, a voe kondaonet da eizh vloaz labour-ret, ha kaset e voe d'ur c'hamp-bac'h en Alamagn, distreiñ a reas d'ar 15 a viz Mae 1945$^,$.
* Nijerezioù eus ar ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) aet d'ar strad: d'ar 27 a viz Meurzh 1941 e kouezhas un nijerez Blenheim IV marilhet V5865 ha kodet PZ-P eus 53th Squadron en donvor da Enez-Werc'h e Plougerne; lazhet e voe he zri nijour, ne voe ket kavet o c'horfoù; d'an 18 a viz Kerzu 1941 e kouezhas div nijerez Stirling I, unan, marilhet N3665 ha kodet LS-S eus ar 15th Squadron, er mor nepell eus Plougerne, lazhet e voe he eizh nijour, ne voe kavet korf ebet, hag an eil hini, marilhet W7436 ha kodet MG-D eus ar 7th Squadron e Plougerne; daou nijour a voe lazhet, douaret int e bered ar gumun, ar pemp nijour all a voe tapet gant an Alamaned; d'an 2 a viz C'hwevrer 1942 e kouezhas un nijerez Beaufort marilhet AW253 ha kodet AW-A eus ar 86th Squadron eus ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) nepell eus Plougerne; mervel a reas he fevar nijour, tri anezhe a zo douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest, an hini all e Sibirill.

#### Brezel Korea

* Lazhet e voe ur penngorporal eus ar gumun e Chorwon d’an 18 a viz Gouhere 1952.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas nav milour eus ar gumun.

##### Brezel Aljeria

* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d’an 3 a viz Here 1956 en El Raicha.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Ya d'ar brezhoneg

* D'ar 17 a viz Kerzu 2010 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* D'ar 5 a viz Mae 2015 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 2.

### Deskadurezh

* Klasoù divyezhek zo eno abaoe 1996.
* Ur skol Diwan zo, abaoe Gwengolo 2018.
* E distro-skol 2024 e oa 132 skoliad enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek publik (22,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
* Ar vagouri-kêr he deus sinet Live 2 karta Divskouarn.

## Lec'hanvadurezh

Traezhegi:
* An Aod Wenn,
* ar Vougo,
* ar C'horejou
* Sant-Kava, e kornad Lilia.
* Kervenni
* Aod Plougerne.
* Kervenni (Lilia).
* an Aod Wenn.
* an Aod Wenn ha Beg ar Spins.
* Porzh Gwenn.
* Lilia : Sant-Kava d'an izelvor.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Tour-tan Enez-Werc'h
* Iliz kozh Tremenac'h
* Pont Krac'h
* Peulvan Lilia
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a vilourion |
| Afrika ar Su | 2 (Tirlu) |
| Aostralia | 1 (Aerlu) |
| Kanada | 2 (Aerlu) |
| Rouantelezh-Unanet | 6 (Aerlu) |
| Hollad | 11 |
Re an Tirlu, troadeion o-daou, a varvas e miz Here 1918, e-pad ar Brezel-bed Kentañ. Re an Aerlu a varvas e-pad an Eil Brezel Bed:
* daou anezhe d'an 18 a viz Kerzu 1941 pa gouezhas o c'harr-nij (Stirling I marilhet W7436 ha kodet MG-D) e Plougerne;
* unan anezhe d'ar 7 a viz Ebrel 1943 pa gouezhas e garr-nij (Catalina Ib marilhet FP 138) er mor, nepell diouzh an aod e Normandi;
* unan anezhe d'an 16 a viz Ebrel 1943 pa gouezhas e garr-nij (Spitfire VI marilhet BS245 ha kodet YQ-C) e bourc'h Plougerne;
* pemp anezhe d'ar 5 a viz Gouere 1943 pa gouezhas o c'harr-nij (Whitley marilhet BD 359 ha kodet JL-X) er mor e Plougerne$^,$.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered
| Dilennadeg | Anv | strollad politikel |
| 2014- | Yannick Robin | tu kleiz |
| 2001-2014 | André Lesven | MoDem |
| 1983-2001 | Bernard Le Ven | distrollad |
| 1950-1983 | Léon Guéguen | distrollad |

## Tud
### Tud ganet eno

* 1577 : Mikael an Noblez.
* 1848 : Alan an Habask, beleg ha skrivagner brezhonek.
* 1849 : Yann-Vari Nikolaz, beleg ha skrivagner brezhonek.
* 1906 : Yves Floc'h, livour.
* 1937 : René Abjean, sonaozour ha rener lazoù-kanañ.
* 1951 : Goulc'han Kervella, komedian, saver pezhioù ha levrioù.
* 1956 : Jean-Luc Roudaut, kaner.

### Ardamezeg ar familhoù

| de Carné Beskonted Coëtquenan | En aour e ziv dreustell en gul |

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Alamagn | Edingen-Neckarhausen | 1967 |
| Kernev-Veur | Lannales | 1992 |

## Mojenn Tolente

Kontañ a reer e oa ur gêr anvet Tolente gwechall hag a vije bet beuzet gant ar mor. Gant meur a istorour eo bet lec'hiet ar gêr-se dirak aod Plougerne. N'eo, evit poent, nemet martezeadennoù chomet difrouezh Met hervez ur vartezeadenn all e vije bet ar gêr-se e-kichen Pont de la Talence, e Abbeville, tost da c'henoù ar stêr Somme.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Plougerne war lec'hienn Geobreizh
* P.N.E (Plouguerneau Nature Environnement) (Ekologiezh e Plougerne)
* Strollad ar Vro Bagan (C'hoariva e brezhoneg)
* Ti an Douristed
* Plouguerneau d'hier et d'aujourd'hui

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Ouest-France
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* ↑ Yezhadur bras ar brezhoneg, p. 433; «Anavezet mad eo Plouiz Kerne, met d'am zoñj eo eur stumm war don kenañ» Mikael Madeg Renabl anoiou parreziou Bro-Leon hag o distagadur Ar Skol Vrezoneg, 2000, p.224.
* ↑ Le Courrier du Finistère, 01.12.1906 p.1f; «Klevet 'm-eus ivez "Plougerneviz", ar pez a zo interesant da houzoud» M. Madeg op. cit. p.224-5.
* ↑ Lan Inizan, Emgann Kergidu, 1887, teir reveziadenn p.125; «(…) Plougerneiz, a-leiz, a-leiz, a lamm er mor a-raog ar bleiz", pez a ziskouez ne lavared "v" ebed.» M. Madeg, op.cit p.225; «Plougerneiz a zebr kig er C'horaiz (…)» «Plougerneiz, moc'h direzon (…)» [flemmadennoù pobl] Daniel Giraudon, Querelles de clochers, Skol Vreizh, 2006, p.144
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 157 ha 158
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes Luftwaffe
* ↑ (fr)Yves Bramoullé, La guerre en mémoire, Embannadurioù "Le Télégramme"
* ↑ (fr)Pertes Luftwaffe
* 1 2 (fr)Pertes RAF Finistère
* ↑ 6713093 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Distro-skol ar c’helenn divyezhek Kelenn
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (en)Commonwealth War Graves Commission
* ↑ Tolente : mythe ou réalité, René Le Verge, "Cahiers de Landéda", niv. 17, Meurzh 1988.