# Yan' Dargent

Jean-Édouard Dargent, ganet e Sant-Servez-Landivizio d'an 15 a viz Here 1824 ha marvet e Pariz d'an 19 a viz Du 1899), a voe ul livour hag ur skeudennaouer breizhat hag en deus livet e vro c’henidik. Gant an an arallanv, Yan’ Dargent e reas e remzad arzel.

## Buhez

Mab e oa da d'ur c'hivijer lorenat, Claude Dargent, a oa dimezet gant Marguerite Perrine Clémentine Robée, merc'h an ostiz ha moraer kozh, Pierre Robée, a zalc’he un ostaleri e Sant-Servez-Landivizio hag a voe maer ar gumun.
Daou vloaz hepken e oa Jean-Édouard pa varvas e vamm ha pan eas e dad da labourat war e vicher e Landerne. Addimeziñ a reas an tad e Kastell-Paol, hag en e dud-kozh e voe fiziet ar bugel. Gant e dad-kozh Pierre Robée e voe kaset da Blouared ma voe skoliataet gant un eontr-kozh a oa mestr-skol eno. Unan eus e genskolidi e voe ar barzh Fañch an Uhel, a chomas e vignon a-hed e vuhez. Mignon e voe ivez gant Prosper Proux ma reas e boltred dezhañ.
D'a skolaj Landerne ez eas da c'houde, kent mont e 1836 da skolaj Kastell-Paol. Goude-se e tistroas da Landerne da vevañ gant e dad en-dro. Fellout a rae da bPierre Robée ober ur moraer diouzh e vab-bihan, hogen hennezh a gave gwelloc'h an tresañ hag ar jedoniezh.
Da 16 vloaz, e 1840, e voe Jean-Édouard Dargent treser er gompagnunezh labourioù foran Deniel e Brest kent mont e melestradur ar Pontoù hag an Hentoù ; diwezhatoc'h e voe gopret gant Kompagnunezh ar C'hornôg (Compagnie de l’Ouest) evit ober savleoù glennadurel a-benn sevel un darn eus al linenn-houarn Brest-Roazhon etre Montroulez ha Brest.
E 1846, hag eñ 22 vloaz, e oa enseller al labourioù evit an hent-houarn e Montereau, e-kichen Orléans. Eno e kejas ouzh Jules-Nicolas Schiltz, a oa kelenner war an tresañ e likez Troyes, broudet gantañ da labourat war an arzoù. Un emzeskad e voe Jean-Édouard Dargent adal neuze, ha biskozah n'eo bet ezel eus skol pe skol, ar pezh a lakaas un harz d'e resped hep mar.
E 1849 en devoe ur mab, Ernest, gant e serc’h Aimée Louise Eulalie Crignou, met ne anzavas anezhañ nemet pa varvas Aimée e 1861.
E 1850, pa voe goulennet digantañ mont da Spagn da labourat war chanter ul linenn-houarn, e kavas gwelloc'h treiñ war-du al livañ, diwar levezon Charles-Paul Furne, mab d'an embanner parizian Charles Furne (1764-1859). Reiñ e zilez a reas, hag ez eas da chom e Pariz. Da neuze e tibabas Jean-Édouard Dargent sinañ an anv Yan' Dargent.
Dek bloavezh-pad e livas taolennoù a voe war ziskouez e Saloñs Paris bep bloaz, hep ober berzh bras, nemet e voe prenet pemp taolenn gant Ministrerezh an Deskadurezh foran.
E 1861 e kinnigas peder zaolenn : Les Lavandières de la nuit, Souvenir de collège, Les pilleurs de mer à Guissény ha Pâtres des plaines de Kerlouan. Gounezet brud gantañ a-benn an diwezh, hep gallout bevañ diwarni avat.
Dre skeudenniñ levrioù, un daou c'hant bennak anezho, e kavas Yan' Dargent an tu da c'hounez arc'hant en un doare reoliek. Skeudennoù a-vil-vern evit kazetennoù evel La France illustrée, La vie à la campagne, Magasin pittoresque, Musée des Familles a reas ivez. Lakaat sevel ti a reas e Krec'h-an-Drev nes da Gastell-Paol.
D'an 3 a viz Gouhere 1867, d'an oad a 43 bloaz, e timezas gant Eugénie Antoinette Stéphanie Mathieu, ur sonerez a oa merc'h d'al livour Eugène Mathieu, rener ar gelaouenn « La France illustrée".
Adalek 1868 betek 1878 e voe karget da ginklañ ilizoù Sant-Servez-Landivizio, Landerne, Montroulez, Gwitalmeze ha chapelioù ouestlet iliz-veur Kemper, a roas labour dezhañ seizh bloavezh-pad.
E 1885, pa varvas e wreg Eugénie Mathieu, en em stalias da vat e Kastell-Paol.
E 1898, pa voe krouet Kevredigezh Vroadel Breizh e Montroulez, ez asantas bezañ e penn rann an Arzoù-kaer.
Pa voe skoet gant ar baourentez, e dibenn e vuhez, e voe degemeret gant e vab. E Paris e varvas d'an 19 a viz Du 1899, hag e Sant-Servez-Landivizio e voe beziet.

## Hêrezh

Kent e varv en devoa Yan' Dargent goulennet bezañ beziet e Sant-Servez-Landivizio ; goulennet en devoa ivez ma vije e glopenn lakaet e karnel ar barrez, a oa bet kinklet gantañ, e-kichen relegoù e vamm ha re e dud-kozh. D'an 8 a viz Here 1907 e voe graet, gant aotre an Iliz. Prosez a voe graet d’ar person ha da vab Yan' Dargent gant kerentiad e gwreg en abeg ma vije bet forzhet ar bez ; gounezet e voe ar prosez gant Ernest Dargent, a varvas pevar devezh diwezhatoc'h. Er garnel emañ klopenn al livour c'hoazh.
* Holl oberennoù Yan' Dargent en iliz-veur Kemper a voe nevesaet e deroù ar bloavezhioù 2000.

## Oberennoù meur
### Livadurioù

* Portrait de Prosper Proux
    "Poltred Prosper Proux"
    (eoul war goad • 20,5 x 16,5 cm • 1850-70)
* Saint-Houardon
    "Sant Houarzhon"
    (eoul war lien • 253 x 487 cm • 1859)
* Les lavandières de la nuit
    "Kannerezed an noz"
    (eoul war lie • 75 x 151,2 cm • circa 1861)
* Mort du dernier barde
    "Marv ar barzh diwezhañ"
    (glaouenn ha kleiz gwenn war baper • 56,5 x 117,5 cm • circa 1865
* Le soir aux grèves de Roscoff
    "Da serr-noz war aodoù Rosko"
    (eoul war lien • 49 x 80,5 cm • circa 1865-1870)
* L'intempérance
    "Al lontegezh"
    (eoul war lien • 125,3 x 251,3 cm • circa 1870)
* Le Travail
    "Al labour"
    (eoul war lien • 126 x 251 cm • 1875)
* La Légende de saint Kadock
    "Mojenn sant Kadog"
    (pri-poazh • 14,5 x 28,5 cm • circa 1880)
* L'Escadre du Nord à l'horizon de Goulven
    "Skouadrenn an Norzh e dremmwel Goulc'hen"
    (eoul war lien • 124 x 80 cm • 1888
* Les Grottes de Toinguet
    "Mougevioù Beg ar Garreg Hir"
(glaouenn war baper • 36,5 x 25,8 cm • 1888
* Ancien calvaire de Killinen, près Quimper
    "Kalvar kozh Kilinenn, e-kichen Kemper"$^,$
    (eoul war lien • 100,2 x 60,4 cm • 1893)
* Les Vapeurs de la Nuit
    "Aezhennoù an noz (An Anaon)"
    (eoul war lien • 100 x 210 cm • 1896)
* Paysage à Goulven en Plounéventer
    "Gweledva e Goulven e Gwineventer"
    (eoul war lien • 88 x 120 cm • 1899)
* Brizeux et Marie
    "Brizeug ha Mari"
* Dahut enlevée par une lame
    "Ahes sammet gant un doenn-vor"
    (eoul war lien • 202 x 160 cm • Dastumad prevez)
* La Falaise de Pen-Hir, Camaret
    "Tevenn Penn-Hir, Kameled"
    (glaouenn, 96 x 57 cm)
* Légende du Folgoët
    "Mojenn ar Folgoad"
* Sauvetage à Guisseny
    "Saveteadenn e Gwiseni"
* Un soir sur la lande
    "Da serr-noz war al lann"
* Vue de la Roche-Maurice
    "Ur gwel war Ar Roc'h-Morvan"
* Le menhir
    "Ar peulvan"

### Levrioù skeudennaouet

* Contes, ar vreudeur Grimm, Éditions Garnier, 1921
* Nouveaux contes, Hans Christian Andersen, Éditions Garnier, 1875
* Le Nouveau Robinson suisse, Éditions Hetzel, 1866
* Histoire fantastique du célèbre Pierrot, Alfred Assolant, Éditions Furne & Boivin

## Enorioù

* Ur mirdi, Mirdi Ÿan’ Dargent, a zo gouestlet dezhañ e Sant-Servez-Landivizio.
* Marc’heg Lejion a enor (1877)
* Straedoù m’eo bet roet e anv dezho :
** Yan’ Dargent (anv rik) : Sant-Servez, en e gumun c'henidik
** Yan D’Argent pe Yan Dargent (skrivet fall) : Brest, Douarnenez, Gwiseni, Kastell-Paol, Landerne, Landivizio, Montroulez, Ploeneg, Plougastell, Plouvien, Roazhon, Rosko

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Mirdi Yan' Dargent e Sant-Servez
* Lec’hienn prevez Pont-Christ-Brezal Pajenn al livour. Brassellet d’an 8 a viz Kerzu 2024.

## Notennoù

* ↑ Diwar penndroc'h eil n an anv Yann e teu ar skrab e Yan' ; goude marv al livour e vo gwelet e anv skrivet *Yan Dargent pe *Yan D'Argent dre fazi.
* ↑ "Ar c'hannerezed-noz", "Eñvorenn eus ar skolaj", "Preizherien-vor Gwiseni" ha "Bugulien kompezennoù Kerlouan".
* ↑ D'an 12 a viz Kerzu 2008 e voe echuet al labourioù
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Mirdi an Arzoù-kaer, Kemper.
* ↑ Iliz Sant-Houarzhon, Landerne.
* ↑ E Landrevarzeg emañ kalvar Kilinenn.
* ↑ Mirdi ar Jakobined, Montroulez.