OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Seveso

Seveso zo ur gumun en Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.

## Douaroniezh

E Brianza Izel emañ Seveso. Stok outi eo kumun Barlassina er gwalarn, Meda er biz, Seregno er reter, Cesano Maderno er c'hreisteiz, ha Cogliate er c'hornôg.
Ar stêr Seveso a dremen dre ar gumun, hag ar stêrioù Certesa ha Garbogera.

## Istor

* Gwallzarvoud Seveso
# Seveso (stêr)

Ar Seveso (Séves e lombardeg) zo ur froud italian a 52 km hed hag a red dre Lombardia e proviñsoù Como, Monza e Brianza ha Milano. Eieniñ a ra e Cavallasca, e proviñs Como, war ar Monte Sasso, tost d'an harzoù etre Italia ha Suis, un 490 m a-us ar mor, er Parco Spina Verde di Como, etre Cavallasca ha San Fermo della Battaglia.
# Severino

Severino zo un anv-badez italianek roet d'ar baotred.

## Adstummoù

* Severina, anv-badez roet d'ar merc'hed.

## Tud

* Severino Gazzelloni, soner fleüt italian
* Severino Montano (1915 -1980) , skrivagner hag aktour filipinat
* Severino Poletto, kardinal italian

## Lec'hioù

* San Severino, anv meur a lec'h.
# Severinus

Severinus zo un anv-den latin.

## Gerdarzh

Diwar Severus.

## Yezhoù all

* Severin
* (fr) Séverin evit ar baotred ha Séverine evit ar merc'hed.
* (it) Severino evit ar baotred ha Severina evit ar merc'hed.
* (pl) Seweryn

## Tud
### Henroma

* Severinus iunior
* Severinus (konsul 461), konsul roman e 461
* Severinus Boethius pe Boethius, konsul ha prederour

### Tud a iliz

* Severinus Noricum (410-482), sant
* Severinus Sanseverino pe Septempeda (marvet e 550), penedour hag eskob evel e vreur Victorinus Camerino (marvet e 543)
* Severinus (pab) (marvet e 640)
* Severinus, Exuperius, Felicianus, sent

### Priñsed

* Severinus von Sachsen (1522-1533)

## Tud all

* Severinus Desiré Emanuels (1910-1981) bet prezidant Surinam (1958-1963)

## Lec'hioù

* Saint Severin, anv meur a gumun e Bro-C'hall hag e Québec
# Severinus (pab)

Severinus Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Roma, Impalaeriezh Bizañs |
| Dilennet da bab | 28 a viz Mae 640 |
| Dibenn e baboni | 2 a viz Eost 640 |
| En e raok | Honorius Iañ |
| War e lerc'h | Yann IV |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Severinus (e latin: Severinus), ganet e Roma (Impalaeriezh Bizañs) ha marvet d'an 2 a viz Eost 640, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 28 a viz Mae 640.
# Seversk

Seversk (Северск e rusianeg) a zo ur gêr a Rusia. Brudet eo abalamour d'an embregerezhioù chimik ha nukleel a gaver stank enni.

## Douaroniezh

Seversk a zo e Siberia en oblast Tomsk, nepell (12 km) eus Tomsk.
* Hed: 56° 35′ 58" N
* Led: 84° 53′ 45" R

### Emdroadur ar boblañs

* 1989: 103 000
* 1992: 110 100
* 1996: 117 000
* 2000: 118 600
* 2004: 116 000
* 2005: 114 100

## Politikerezh

Nikolai Kusmenko eo maer Seversk.

## Liammoù diavaez

* (ru) Lec'hienn ofisiel kêr Seversk ;
* (en) Lec'hienn ofisiel Strollad an embregerezhioù chimik ;
* (en) Tomsk-7 (Seversk) e lec'hienn GlobalSecurity.
# Severina

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Severina zo un anv-badez italianek.

## Gerdarzh

Diwar an anv-tiegezh latin Severus.

## Adstummoù

* Severino, anv roet d'ar baotred

## Yezhoù all

* Séverine, e galleg.

## Tud

* Ulpia Severina, impalaerez roman en IIIde kantved;
* Severina Vučković, kanerez kroat, "Severina" hec'h anv-micher

## Lennegezh

* Severina, romant italianek gant Ignazio Silone

## Lec'hioù

* Santa Severina, kumun en Calabria, Italia

## Steredoniezh

* 9716 Severina, asteroidenn .
# Sevigneg

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sevigneg zo un anv brezhonek, diwar an anv gallek Sévigné.
* Saozon-Sevigneg, kumun
* Kastell Reier Sevigneg

## Pennad kar

* Sevinieg
# Tyoumen

Tyoumen (ruseg: Тюмень) a zo ur gêr e kreiz Rusia. Kêr-benn Oblast Tyoumen eo. Poblet e oa gant tro-dro 634 000 a dud e 2013.
# Type 95 Ha-Go

An Type 95 Ha-Gō (九五式軽戦車 ハ号 kyūgo-shiki kei-sensha Ha-Gō), anvet ivez Ke-Go, a oa un tank skañv implijet gant nerzhioù lu Impalaeriezh Japan. Implijet e voe e-pad ar Brezel Sina-Japan, a-enep an Unvaniezh soviedel e-pad Emgann Khalkhin Gol, hag a-hed an Eil brezel-bed. Efedus e oa a-enep an droadegiezh met, evel an tank skañv stadunanat M3 Stuart, ne oa ket bet savet evit talañ ouzh tankoù all. E-tro 2300 Type 95 Ha-Go a oa bet produet, ar pezh a laka anezhañ da vezañ ar c'harbed hobregonet stourm produet ar muiañ gant Japan.
* Un Type 95 Ha-Go e-pad Emgann Tarawa
* Type 95 Ha-Go distrujet gant aostralianiz e-pad Emgann Muar
# Tyranneutes

Tyranneutes :
| Tyranneutes stolzmanni, luc'hskeudennet en Ecuador. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pipridae |
| Anv skiantel ||
| Tyranneutes P.L.Sclater & Salvin, 1881 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tyranneutes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1881 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Tyranneutes stolzmanni,
* Tyranneutes virescens.
O c'havout a reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pipridae/Tyranneutes (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tyrannulus elatus

Tyrannulus elatus :
| Tyrannulus elatus, luc'hskeudennet en Apiacás (stad Mato Grosso, Brazil). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Genad : | Tyrannulus |
| Anv skiantel ||
| Tyrannulus Vieillot, 1816 ||
| Anv skiantel ||
| Tyrannulus elatus (Latham, 1790) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tyrannulus elatus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe S[ylvia]. elata (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837). Ar spesad nemetañ er genad Tyrannulus an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh a bep seurt.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus kreisteiz Costa Rica da hanternoz Suamerika.

## Liammoù diavaez

* (en) Tyrannulus elatus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Tyrannulus elatus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Tyrannulus elatus el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tyrannulus elatus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Type 3 Chi-Nu

An tank etre Type 3 Chi-Nu (三式中戦車 チヌ San-shiki chū-sensha Chi-nu "Tank etre doare 10 ar bloavezh impalaeriel 2603") a oa un tank etre savet gant Lu Impalaeriezh Japan e-kerzh an Eil Brezel-bed. Evel an tank kreiz Type 1 Chi-He, an tank Type 3 Chi-Nu a a oa un doare gwellaet eus an Type 97 Chi-Ha. Ouzhpennet e oa bet ur c'hanol Type 3 75 mm, unan eus kanolioù tankoù galloudusañ Japan e-pad ar brezel.
Biskoazh ne voe implijet ar Chi-Nu en emgann. An holl re bet savet a voe lakaet a-gostez evit difenner douaroù diazez Japan da dalañ ouzh un aloubadeg gant ar Gevredidi.

## Istor

Pa oa kroget ar Brezel war Talbenn ar Meurvor Habask, an tank kreiz Type 97 Chi-Ha hag an tank skañv Type 95 Ha-Go e oa tankoù diazez Lu Impalaeriezh Japan. Dre ma pade ar brezel e oa deuet anat ne oant ket mui mat a-walc'h pa oant o klask talañ ouzh tankoù ar Gevredidi. E-pad Kampagnoù Birmania ha Filipinez, nerzh ar c'hanol 57 mm a oa war an Type 97 a oa bet gwan a-enep tankoù ar Gevredidi.
Lu Impalaeriezh Japan en doa savet neuze ar c'hanol tankoù Type 1 47 mm, a implije un obuzenn tarzh-uhel gant un ebarzhadenn en hobregon kalz uheloc'h. Ar c'hanol-se a oa bet dafaret war an tankoù kreiz Type 97 Shinhoto Chi-Ha hag an Type 1 Chi-He.
# Type 99 (fuzuilh-vindrailher)

An Type 99 a zo ur fuzuilh-vindrailher japanat implijet etre 1939 ha 1945 gant arme ha morlu an Impalaeriezh.

## Istor

An Type 99 zo ur stumm gwellaet eus an Type 96. Ijinet eo bet evit kambriñ ar munision nevez 7,7 × 58 mm krouet e 1939, a oa azasaet e galibr ouzh bannadelloù ispisial (entanus, tarzh...). Ouzhpenn d'he daoubez e oa bet ouzhpennet un troad dezhi dindan he lamm. He c'hanol a c'halle bezañ divontet buan. Daoust d'an arm bezañ gwelet gant ar soudarded japanat evel gwellañ fuzuilh-vindrailher o bro, ne zeuas ket a-benn industrielezh Japan da broduiñ a-walc'h anezhe evit pourvezañ ezhommoù hec'h arme. Tro 45.000 skouerenn a voe produet el labouradegoù da heul :
* arsanailh Kokura (1942-1943), 7.000 skouerenn ;
* arsanailh Nagoya (1941-1945), 15.000 skouerenn ;
* Hitachi Heiki K.K. (1941-1945), 22.000 skouerenn ;
* Chuo Kogyo K.K. (1941), 1.000 skouerenn.

## Daveennoù

* ↑ (fr) LE GOFF Hervé, Les fusils-mitrailleurs japonais, in Gazette des Armes n°572, miz Meurzh 2024, pp. 58-59
# Tynewydd (Ceredigion)

Tynewydd, Ceredigion zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Y Ferwig, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 118,5 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Tyrannopsis sulphurea

Tyrannopsis sulphurea :
| T. sulphurea, luc'hskeudennet e Manaus (stad Amazonas, Brazil). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Genad : | Tyrannopsis |
| Anv skiantel ||
| Tyrannopsis Ridgway, 1905 ||
| Anv skiantel ||
| Tyrannopsis sulphurea (Spix, 1825) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tyrannopsis sulphurea a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Muscicapa sulphurea (kentanv) da gentañ-penn (e 1825) gant an evnoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826). Ar spesad nemetañ er genad Tyrannopsis an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha kemer frouezh ivez.

## Annez

Kavout a reer ar spesad an Amazonia (Suamerika).

## Liammoù diavaez

* (en) Tyrannopsis sulphurea el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Tyrannopsis sulphurea e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Tyrannopsis sulphurea el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tyrannopsis sulphurea.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Stereo Total

Stereo Total a zo un daouad sonerezh alaman ha gall, ennañ Françoise Cactus ha Brezel Göring. Savet eo bet ar strollad e Berlin e 1995. Ouzhpenn tri-ugent kanaouenn o deus savet, ha pemp pladenn o deus lakaet embann. E-touez dodennoù pennañ o c’hanaouennoù emañ ar garantez, ar reizh, an hiraezh hag an emsavadeg. En o c’hanaouennoù e veskont a bep seurt sonerezhioù : elektro bihanañ, punk, rock’n’roll, disko pe c’hoazh new wave. A-fet binvioù ec’h implijont ar gitar tredan, an taboulinoù hag ar standilhoner. Diehan e vez Stereo Total o treiñ er bed a-bezh (Norzh ha Su Amerika, Japan, Rusia, Europa, Sina...) abaoe 2001.

## Pladennaoueg

* 1995 · Oh Ah!
* 1997 · Monokini
* 1998 · Juke-Box Alarm
* 1999 · My Melody
* 2001 · Musique Automatique
* 2005 · Do the Bambi!
* 2006 · Discotheque
* 2007 · Paris-Berlin

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel Stereo Total
* Myspace Stereo Total
* klub faned Stereo Total
* Stereo Total war Last.fm
# Stern-aoter

En ilizoù, ur stern-aoter (latin : retro tabula altaris "diadreñv an aoter") zo un aozadur a-serzh a-drek an aoter, hag a zo kizellet pe livet.
* Gent : stern-aoter an oan-Doue, gant Jan van Eyck
* Stern-aoter flamank eus Brabant, XVI$^{vet}$ kantved
* Munud eus ar stern-aoter flamank eus Brabant
# Sterling Heights

Sterling Heights zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Michigan e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 129 699 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Sterling Heights en ur mod ofisiel e 1968.
* Delwenn da Saint Malachy
* Ti William Upton

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sterna

Sterna :
| Sterna aurantia. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Anv skiantel ||
| Sterna Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sterna a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Trizek spesad a ya d'ober ar genad :
* Sterna acuticauda,
* Sterna aurantia,
* ar skravig Dougall (Sterna dougallii)
** S. d. arideensis, S. d. bangsi, S. d. dougallii, S. d. gracilis ha S. d. korustes,
* ar skravig Forster (Sterna forsteri),
* Sterna hirundinacea,
* ar skravig boutin (Sterna hirundo)
** S. h. hirundo, S. h. longipennis, S. h. minussensis ha S. h. tibetana,
* skravig an Hanternoz (Sterna paradisaea),
* Sterna repressa,
* Sterna striata,
* Sterna sumatrana
** S. s. mathewsi ha S. s. sumatrana,
* Sterna trudeaui,
* ar skravig Kergelenn (Sterna virgata)
** S. v. mercuri ha S. v. virgata,
* Sterna vittata
** S. v. bethunei, S. v. gaini, S. v. georgiae, S. v. sanctipauli, S. v. tristanensis ha S. v. vittata.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Laridae/Sterna (lennet e-barzh d'an 23 a viz Genver 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sterna vittata

Sterna vittata :
| Sterna vittata. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Sterna |
| Anv skiantel ||
| Sterna vittata Gmelin, 1789 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sterna vittata a zo ur spesad evned eus kerentiad al Laridae.

## Boued

Bevañ a ra diwar besked bihan dreist-holl, ha diwar vezhin, blotviled, kresteneged ha kevnid ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* Sterna vittata bethunei (bethunei), en inizi an Antipodoù, Auckland, Bounty, Campbell, Rakiura ha Snares,
* Sterna vittata bethunei (macquariensis), en Enez Macquarie,
* Sterna vittata gaini, en Inizi Shetland ar Su,
* Sterna vittata georgiae, e Georgia ar Su hag Inizi Sandwich ar Su,
* Sterna vittata [tristanensis pe sanctipauli], en Enez Gough ha Tristan da Cunha (enezenn),
* Sterna vittata vittata, en Enez ar Priñs Edward, Enez Marion, Inizi Crozet hag Inizi Kergelenn.

## Liammoù diavaez

* Sterna vittata war al lec'hienn IUCN.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Sterna vittata war al lec'hienn BirdLife International.
* ↑ Sterna vittata war al lec'hienn Avibase.
# Sternenberg

Sternenberg zo un anv-lec'h alamanek.

## Lec'hioù

* Sternenberg (Elzas), en Elzas, e Haut-Rhin,
* Sternenberg (Suis), e kanton Zürich.
# Stern

Ur stern (liester : sternioù) a vez graet eus pezhioù hir (prenn, metal, plastik) kenstrollet evit ma 'z eont da zougen traou pe o lakaat asamblez.
Meur a seurt sternioù a vez kavet evit meur a obererezh. Implijet e vezont kalz er munuzerezh (dorioù, prenestroù, arrebeuri) hag ar c'hilvizerezh. An taolennoù arzel, ar bravigoù hag an tapisoù a c'hell bezañ lakaet war ur stern ivez.
Stank e vezont sternioù arbennik evit daou obererezh, ar gwiaderezh hag ar marc'hegerezh, ken implijet m'eo lavaret stern evito hep soñjal resisañ muioc'h. Bez ez eus sternioù evit gwiadiñ a anver sternioù-gwiader ha sternioù evit lakaat al loened da denn karbedoù. Sternioù-kezeg a veze lavaret, pa oa al loened-se ar re implijetañ evit an dezougerezh gwezhall.

## Gerioù gant stern enno

* Stern-aoter
* Stern-boukl
* Stern-dor
* Stern-gwele
* Stern-gwiader
* Stern-prenestr
* Sterniañ (al loened, peurvuiañ, gwiskañ an dud ivez)

## Tro-lavarioù

* Labour war ar stern = labour war ober
# Stern-gwiader

Ur stern-gwiader, pe ur stern-gwiadiñ, zo ur ardivink da wiadiñ, implijet gant ur gwiader da ober danvez pe gwiad lin, kanab, pe kotoñs pe vateri all a c'heller kas da vezañ neud. E-pad milvedoù, ne oant nement kenstrollad un nebeud pezhioù prenn peurvuiañ. Kavout a reer re vihan ha re vras hervez ment ar wiadenn a zo d'ober. Modernaet eo an ardivinkoù d'ober gwiadennoù hag aet da vezañ bras-tre ha lec'hiet e labouradegoù, hogen n'eus ket bet kemm d'ar mod diazez: ret eo krouiñ ur steuñvenn (steuiñ) gant neudennoù kenstur staget ouzh barrennoù tal-ouzh-tal ha sevel un anneuenn (anneuiñ) gant neudennoù all kaset a dreuzkroaz gant ur vazh pe ur pezh koad heloc'h a reer ur vulzun diouti. Un neudenn diouzh ar steuñvenn diwar div a zo dispartiet ken eo posubl silañ neudennoù an anneuenn dre un tu hag dre an all.

## Istor
### A-raok ar greanteladur

Adkavet ez eus bet pezhioù gwiadennoù fardet ken abred hag an Oadvezh neolitek e Turkia hag e Palestina. An ardivink koshañ a oa eus ar re simplañ pa ne oa nemet div vazh sanket en douar ha lakaet warno neudennoù kenstur ar steuñvenn. Gant ur vazh heloc'h e veze silet neudennoù an anneuenn ken e veze lezet a-gostez un neudenn diwar div. War-dro -3000 e kaver sternioù-gwiader gant pouezioù a lakae stign neudennoùar steuñvenn.

### Greanteladur ar gwiaderezh

Goullo / disterik / diglok / diresis eo ar rann-mañ. Donemat mat d'an dud a zo prest da sikour !

## Pennadoù liammet

* gwiaderezh (micher)
* broderezh
* nezerezh (micher)
# Sternatia

Sternatia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Sternenberg (Elzas)

Sternenberg zo ur gumun vihan eus Elzas, e kanton Dammerkirch‎, en arondisamant Altkirch. 156 a dud a oa eno o chom e 2012.
# Wallerant Vaillant

Wallerant Vaillant (1623 e Lille - 1677 en Amsterdam) a oa ul livour hag un engraver flamank.
Brudet e teuas da vezañ en Izelvroioù, dre ma oa barrek-tre pa implije teknik ar mezzo-tinto (pe doare du), en doa desket gant ar priñs Rupert. En Antwerpen hag en Amsterdam edo o chom, ha pevar bloaz a gasas e Bro-C'hall.
Poltredoù Vaillant a zo un testeni a-bouez eus buhez an dud da vare ar c'hantved aour en Izelvroioù : bourc'hvistri, paramantourien, lezrouaned, gwerzherien, mezeien, gwerzherien levrioù, pastored, livourezed hag izili ar c'huzul-kêr a c'houlennas gantañ sevel o foltred.
Pevar breur en doe, an holl anezho a zeskas ar vicher digantañ.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Wallerant Vaillant en Artcyclopedia
# Wallog (Ceredigion)

Wallog zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tirymynach, e Kembre, en arvor kontelezh Ceredigion ; 124,3 km zo ac'hano da Gerdiz.

## Notennoù

Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Wallmapuwen

Wallmapuwen (kement ha « broiz ar vro mapuche » e mapudungun) zo ur strollad politikel mapuche eus Chile, hag a zo e sez e Temuco, e Rannvro Araucanía.
Embann a ra bezañ ur gostezenn tud a-gleiz, demokrated, brogarourien mapuche, a-du gant emrenerezh o bro, ha laiked.
Klask a reont tizhout, en ur stad chileat liesvroadel, liesyezhek ha digreizennet, ur statud emrenerezh evit Rannvro Araucanía hag un toullad lec'hioù all a zo e rannvroioù all tro-dro, e Rannvro ar Biobío hag e Rannvro Los Ríos, ha sevel evel-se rannvro Wallmapu, ar vro m'emañ ar bobl Mapuche o chom.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20160816101748/http://www.emol.com/noticias/nacional/2006/02/16/211097/fundaran-el-primer-partido-politico-mapuche-en-chile.html
# Waloungeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo ar waloungeg (wulungge, olangchung gola, walungchung gola pe walunggi keccya) komzet gant tro-dro da 10.000-15.000 den en holl e Nepal dreist-holl hag ivez en India.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek rik
# Wallers-en-Fagne

Wallers-en-Fagne a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA
# Wallia

Wallia pe Walia (e spagnoleg) (Vália e portugaleg), a oa roue ar Vizigoted, etre 415 ha 418, goude drouklazhet Ataulf, ha Sigerig e 415.
Ar peoc'h a reas gant an impalaer roman Honorius ha daskor dezhañ e c'hoar Galla Placidia a oa bet skrapet. D'e druarekaaet e voe roet Akitania dezhañ en 417.
E lez a savas e Toloza, en tolead ma oa diazezet ar Wizigoted evel foederati.
Faezhañ a eure ar Vandaled hag Alaned en Hispania.
Dimeziñ a eure d'ur verc'h da Ricomer, roue ar Franked, ha d'e bried Ascyla. E verc'h a zimezas da Requila, roue ar Sueved, e Gallaecia, hag o mab Ricimero a renas.
War e lerc'h e renas Teodorig Iañ, deuñv Alarig.