# Gourin (kumun)

Gourin :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Gourin |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Gourin (pennlec'h) |
| Kod kumun | 56066 |
| Kod post | 56110 |
| Maer Amzer gefridi | Hervé Le Floc’h 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Roue Morvan Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Kornôg Kreiz Breizh |
| Lec'hienn Web | (fr) www.gourin.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 783 ann. (2020) |
| Stankter | 51 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 08′ 28″ Norzh 3° 36′ 21″ Kornôg / 48.1411, -3.6058 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 157 m bihanañ 83 m — brasañ 301 m |
| Gorread | 74,72 km² |
| Gourin ||
| kemmañ |
Gourin a zo ur gumun eus Bro-Gerne e departamant ar Mor-Bihan, e kornôg Breizh. Pennlec'h kanton Gourin eo.

## Douaroniezh

Eieniñ a ra ar Stêr-Laeron e Gourin.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Erwan Vallerie ː Gurvreaen, XI$^{vet}$ kantved ; Gorwrein, 1108 ; Gorurein, Goruurein, 1163 ; Gourvrin, 1284 ; Gourvrein, 1368 ; Goururein, 1368 ; Gourrein, 1391 ; Gouerien, 1392 ; Gourviein, 1395 ; Gourverein, 1395 ; Gouourein, 1426 ; Gouvreyn, 1438 ; Gourein, 1441 ; Gourrein, 1448 ; Goureim, 1457 ; Gourein, 1479 ; Gourvrein, 1516 ; Gourrein, Gourein, 1535 ; Gourrein, 1536 ; Gouerein, 1555 ; Gourin, 1566 ; Gourrein, 1574 ; Gorin, 1630.

## Ardamezouriezh

* Palefarzhet : ouzh 1 ha 4 en argant e bemp gwerzhidenn en gul treustellet ha kenstag, heuliet ouzh kab gant peder rozenn ivez en gul  ; ouzh 2 ha 3, en glazur e groaz pavek en aour  ; e gab en erminoù.
* Aozer : Jean Hénaff ; diviz kêr : 1946.

## Istor
### Henamzer

* An hent roman eus Vorgium (Karaez bremañ) d'ar Pouldu a dreuze Gourin.

### XVII$^{vet}$ kantved

* Bonedoù Ruz, 1675:
** trubuilhoù a voe er barrez d'an 29 ha d'an 30 a viz Even; ouzhpenn 200 a dud a dagas ti gwreg François Jan, ur sarjant, e-tal ar vered, goude an oferenn-bred d'an 29, torret dorioù ha prenistri an ti a daolioù mein, gwallgaset e voe ar sarjant, huchet e oa an taos-holen gantañ, tapet e holl baperioù, ur fuzuilhenn ha div bistolenn; mont a reas an emsavidi da di Georges Le Sallay, ur serjant all; d'an 30, ur sulvezh, ouzhpenn 300 a dud a dagas ti François Millier, kemeret ar paper timbr gante ha devet war wel d'an holl$^,$;
** un digoll a 5 500 lur a voe paeet gant ar barrez ha gant he zrevioù (ar Sent en o mesk) d'an aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e Sant-Hern d'an 11 a viz Gouere 1675 e-pad Emsavadeg ar Bonedoù ruz;
** nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh daou zen eus Gourin goude an emsavadeg.

### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da bennlec'h kanton Gourin gant teir c'humun ennañ: ar Sent, Gourin ha Roudoualleg; e Bann ar Faoued e oa; Gourin, sez ur senesaliezh, a glaskas mirout he sez roueel, met nac'het e voe gant Ar Faoued; en aner c'hoazh e klaskas Gourin bout staget ouzh Karaez war tachenn ar justis; miret ha brasaet e voe kanton Gourin gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix; lakaet e voe Roudoualleg en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved

* 1914: gant peder familh eus Gourin ha tro-war-dro eo krouet kêriadenn "Gourin" en Alberta, e Bro-Ganada.

#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 303 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 5,60 % eus he foblañs e 1911$^,$.

#### Eil Brezel-bed

* Repuidi-brezel: d'an 10 a viz Even 1940 e oa 951 repuad e Gourin; 88 anezhe n'oant ket distroet d'ar gêr c'hoazh d'ar 1añ a viz Gwenholon 1940.
* D'ar 7 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij (Spitfire IX marilhet MK855 ha kodet SK-E) eus ar Royal Air Force e Gourin; tapet e voe e sturier gant an Alamaned.
* Rezistañs:
* Pemp archer eus brigadenn Gourin, bet serret d'an Alamaned e miz Mae 1944, a varvas er c'hampoù-bac'h en Alamagn; eizh ezel eus ar gevredigezh sport "Chasseurs de Gourin" a varvas evit Bro-C'hall.
* Tri gwaz eus Gourin hag a gemere perzh ar Rezistañs a voe fuzuilhet e Rozkev (Lannejenn) d'ar 24 a viz Even 1944; barnet e oant bet d'ar marv gant lez-varn al lu alaman a oa he sez er Faoued$^,$.
* Fuzuilhet e voe tri gwaz eus ar gumun e Landordu e Berne, d'ar 6 a viz Gouhere 1944 abalamour d'o ferzh er Rezistañs; barnet e oant bet d'ar marv gant lez-varn al Lu alaman Ar Faoued.
* Mizioù Even ha Gouere 1944: preizhet e voe argant an ti-post pemp gwech gant tud ar Rezistañs ha tapet 254 500 lur gante.

## Brezhoneg

* Ar Brezoneg er Skol, 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
* Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1994.
* E distro-skol 2024 e oa 49 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (15,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Monumantoù ha traoù heverk

* An alez toet.
* Alez toet Menguionnet.
* Kastell Troñjoli.
* Maner Kerbiquet.
* Maner Menguionnet.
* Kastell Troñjoli.
* Manerioù Kerbiquet ha Menguionnet.
* An iliz katolik.
* Sant Herve.
* Sant Nikolaz.
* Ar garnel.
* Iliz katolik Sant Pêr ha Sant Paol.
* Chapelioù Sant Herve ha Sant Nikolaz.
* Ar garnel.
* Monumant er vourc'h.
* Monumant ar Rezistañs.
* Monumant ar re varv er vourc'h, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Monumant Rezistanted ar Menez Du.

## Tud
### Tud bet ganet er gumun

* Alan ar Maout: eskob Leon, ha goude Kernev; prezidant kentañ Kambr ar C'hontoù Breizh et 1486; aet da Anaon e 1493.
* 1660 : Anne Dieu-le-veut, morlaerez.
* 1924 : Marsel Blanchard, beleg hag emsaver breton.

### Ardamezeg ar familhoù

* Alleno
* Aotrounez ar Wern
* En argant e deir joskenn goueshoc'h en sabel, diframmet en gul, 2, 1.
* • Sturienn ː Mad é quelen é pab amzer
* Le Maout
* Aotrounez Menez-Penpont ha Kergadiou
* En argant e gebrenn en glazur bevennet en aour.
* L'Olivier
* Aotrounez Tronjoly
* En argant e dreustell en gul kaeliet en aour, heuliet gant teir fempdiliaouenn en gul

## Gevelliñ

* Iwerzhon : Ros Eó (1992)
* Polonia : Kamionka (2007)

## Festoù

* Fest ar C'hrampouezh (e miz Gouere).
* Fest Ty Gay (e miz Eost).
* Kampionad sonerezh hengounel (e miz Gwengolo).
* Fest ar zombied (e miz Here 2009 ha 2010).

## Levrlennadur

* Gourin au XIXème siècle, 259p. Anne LIGAON, Claude GESLIN. 1992, Rue des Scribes éditions - Roazhon
* Gourin et son canton, 127p. Marcel CARMARD, 2005, Alan SUTTON - Saint-Cyr-sur-Loire
* Gourin, paroisse cornouaillaise au XVIIè et XVIIIè siècles : étude démographique 1/2,134p, Nicole Lohéac, kounskrid, 1984

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Gourin war al lec'hienn Geobreizh
* (fr) Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
* (fr) Lec'hienn gouestlet da C'hourin
* (fr) Lec'hienn ofisiel sinema Gourin
* (fr) Lec'hienn eil emgav ar sinema war ar maez e Gourin
* (fr) Lec'hienn ofisiel RMN Radio Montagnes Noires (radio lec'hiet e Gourin)
* (fr) Info Bretagne

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (br) Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez – Corpus. An Here, 1995 (ISBN 978-2-86843-153-0)
* ↑ (fr)Henri Guiriec, La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé, e ti an aozer, hep deiziad, (e galleg), pajennoù 16 ha 17
* ↑ (fr)Yvon Garlan ha Claude Nières, Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 113, 118 ha 119.
* ↑ (fr)D. Tempier, La Révolte du papier timbré en Bretagne. Nouveaux documents, pajennoù 123-151.
* ↑ (fr)Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 106-109.
* ↑ (fr)Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 152-154
* ↑ (fr)Jean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 36
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 107
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Roudoualleg - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv e kreiz ar vourc'h
* ↑ (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv er vered
* ↑ (fr)Association Mémoire du canton du Faouët, 1939-1945 en Centre-Bretagne, Liv'Editions, Ar Faoued, 2004, levrenn I, pajenn 118
* ↑ (fr)Pertes RAF Morbihan
* ↑ (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 13-17
* ↑ (fr)Association Mémoire du canton du Faouët, 39-45 en Centre-Bretagne, Embannadurioù Liv' éditions, Le Faouët, ISBN-10: 2844970966 ISBN-13: 978-2844970961 (e galleg)
* ↑ (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 30 ha 31
* ↑ (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 21 ha 22
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 110
* ↑ (fr)Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ (br)Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014.