OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# C'hwezher

C'hwezhered :
| C'hwezher bras marv ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Isurzhad : | Odontoceti |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hwezhered a zo bronneged en urzhiad ar morviled.
Diouzh ar rummatadurioù e vezont renket holl asambles er c'herentiad Physeteridae, pe dispartiet e daou gerentiad : Physeteridae ha Kogiidae.

## Spesadoù

* ar c'hwezher bras, Physeter macrocephalus
* ar c'hwezher korr, Kogia breviceps
* ar c'hwezher bitous, Kogia sima
# Cuius regio, eius religio

Cuius regio, eius religio zo ul lavar latin a dalv: Hevelep priñs, hevelep relijion, da lavarout eo eo gant an hini a zo e penn ar vro e vez divizet petra eo relijion e genvroiz. Un afer stad eo ar relijion da neuze, ha n'eo ket un afer bersonel.

## Ar Reform protestant

Kentañ kaoz a voe eus ar sturienn a voe e-kerzh ar Reform protestant (anvet an Disivoud Meur gant ar gatoliked) evit klozañ afer relijion ar bobl, pa voe sinet peoc'h Augsburg en Alamagn, e 1555, etre an Impalaer Karl V hag ar C'hevread enep dezhañ. An diskoulm -se eo a voe dibabet evit broioù Alamagn.
Gant ar gwiraour Joachim Stephani (1544-1623) eus skol-veur Greifswald, an hini e voe distaget ar bomm-se en 1612.
A orin protestant eo ar gelennadurezh-se rak ne glot ket gant meizad katolik ar gouarnerezh. Hervez ar gatoligiezh e sent ar briñsed ha rouaned ouzh ar pab, evit brasañ mad an unaniezh relijiel.

## E Bro-C'hall

Lakaet eo bet da dalvezout e Bro-C'hall pa fellas d'ar roueed (Loeiz XIII ha Loeiz XIV muioc'h c'hoazh) bountañ o relijion gatolik e-barzh ar pennoù protestant. Met politikerezh ar rouaned-se a oa awenet gant ar c'hallikanegezh ha troet a-enep ar sujidigezh d'ar bibien.
Evel-just e ya ar bennaenn-se a-enep ar frankiz relijiel a voe anavezet davare an Dispac'h gall.

## A-raok-se

Pell a-raok ar XVIvet kantved e oa bet kemm a-wechoù etre relijion ofisiel ar renerien ha hini ar bobl.
E Bro-Spagn ar Vizigoted, a-raok 586, e oa Arianiz ar Vizigoted hag o an eskibien, tra ma oa katoliked an darn vrasañ eus ar bobl abaoe ar IVvet kantved. Pa grogas Muzulmiz eus Norzhafrika da vrezelekaat ouzh Spagn e dibenn ar VIIvet kantved e kouezhas ar rouantelezh vizigot dre ma n'he doa ket skoazell ar bobl.
En hevelep doare e Siria ar VIIvet kantved ne oa ket gwall vras al lealded ouzh an Impalaer Konstantinopolis, abalamour d'an tabutoù diwar-benn gwir natur Jezuz-Krist, pa veze gwelet tud Siria evel disivouderien.

## Notennoù

* ↑ N'eus nemet gant ar C'hallaoued e vez skrivet "j" e-lec'h "i" e latin.
* ↑ Steven Ozment: The Age of Reform 1250-1550, An Intellectual and Religious History of Late Medieval and Reformation Europe. New Haven, CT: Yale University Press, 1980, p.259.
# En pointe

E barrez klasel ec'h implijer an termen en pointe evit deskrivañ ar fed ma sav un dañser/ez war beg ar chaosonoù pointes.
Peurliesañ ne dañs en pointe nemet ar maouezed.

## Gwelit ivez:

* En demi-pointe
* Pointes
# Erreka

Erreka zo un anvlec'h a gaver en douranvadurezh euskarek, hag a dalv kement ha gwazh pe froud.
Dont a rafe eus ur ger raklatin rĕka hag a deufe diwarnañ ar gerioù-mañ:
* raie e galleg
* arrèc e gaskoneg,
* rec, e katalaneg
* rego, e portugaleg
* reg, e brezhoneg.
En euskareg e kaver anvioù savet diwar un anv-lec'h (parrez, kumun) lakaet an dilost -ko outañ hag erreka goude.

## Un toullad errekak

* Antzara pe Antzara erreka
* Arberoako erreka, adstêr d'al Lihuri
* Basaburuko erreka,
* Berroko erreka, pe Berrhoa, pe Haranbeko erreka, adstêr d'an Errobi;
* Erreka handia, pe Erreka gaitz.
* Haitzagerriko erreka, adstêr d'al Larreko erreka a gember en Ur Ertsi ,
* Harlegiko erreka, adstêr d'ar Chistouko erreka,
* Harpeko erreka, anv ar stêr Errobi (Nive e galleg) e Nafarroa ma emañ a zo hec'h eien e Mendi Zar (1 323 m),
* Harzubiko erreka,
* Ibardingo erreka pe Aniberreko erreka, adstêr da Ur Ertsi en Azkaine.
* Lakako erreka, adstêr d'an Errobi, e plaenenn Ortzaize
* Lizuniagako erreka e Sara, gant hec'h adstêr, Behereko Bentako erreka,
* Olhadoko erreka e Zuberoa
* Urloko erreka
* Zirikolatzeko erreka
* Zurkaitzegiko erreka e Zuberoa;
* e Sempere e kember al Lizuniako erreka, an Opalazioko erreka, hag an Uzkaingo erreka, gant Ur Ertsi;
* Minhurièta pe Minhurièta erreka
# Feiz, Esperañs ha Karitez

Ar sentezed Feiz (Πίστις /Pistis, e henc'hresianeg, 12 vloaz anezhi), Esperañs (Ἐλπίς /Elpis, 10 vloaz), Karitez (Ἀγάπη / Agape, 9 bloaz) hag o mamm Sofía (Σοφία) a oa merc'hed kristen a veve en Roma en II$^{vet}$ kantved hag a voe merzheriet war urzh an impalaer Hadrian, war-dro 137. Marvet he merc'hed, mervel a reas o mamm ivez gant ar glac'har, goude o lakaat en douar.

## O anvioù

* Ar Feiz roman-mañ n'eo ket ar santez c'halian Foy (santez).
* Vera eo anv slavek Feiz.
Klotañ a ra anvioù ar merc'hed gant an teir vertuz kristen: feiz, esperañs, karitez.

## Liderezh

Lidet e vez ar vamm hag he merc'hed d'ar 17 a viz Gwengolo.

## Notennoù

* ↑ (ru) Santoral Ortodoxo.

## Pennadoù kar

* Feiz, Fe, Faith
* Esperañs, Esperanza, Hope
* Karitez, Caridad, Charity
# Goaf-bann

Ur goaf-bann, pe speg, zo ur seurt goaf da vannañ. Peurvuiañ e vez graet gant un troad koad, hir ha skañv, gant ur beg houarn.

## pennad-kar

* goaf
* goafig-bann
# Halāsana

Halāsana (Devanāgarī: हलासन) pe stumm an arar a zo ur stumm yoga.
Anvet eo bet ar stumm-se evel se dre m'eo heñvel ouzh un arar (sañskriteg : hala).

## Ar stumm

Peurvuiañ e reer ar stumm-se war-lerc'h sarvāṅgāsana : diskenn a reer neuze an treid a-dreñv ar penn gant an divhar eeun.

## Adstummoù

* Mahá Halāsana
* Padma Halāsana

## Gwelet ivez

* Roll an asanaoù
# Hedvig

Hedvig pe Hedwig (distaget ˈheːtvɪç en alamaneg ) zo un anv-badez alamanek, norvegek ha svedek, hag ivez hungarek. Adkemeret eo bet e yezhoù all e meur a stumm.

## Yezhoù all

* Hedwig, en alamaneg
* Edwige, e galleg
* Hedvika, e tchekeg
* Jadwiga, e poloneg
* Edvige, en italianeg
* Hadewig en izelvroeg

## Tud
### Hedvig

* Hedvig Svantepolksdotter (1190/1195-1266)
* Hedvig av Holstein (1398–1436),
* Hedwig von Kalisch (1266–1339), priñsez polonat, anavezet ivez evel Jadwiga Kaliska
* Hedvig Eleonora av Holstein-Gottorp (1636-1715) , rouanez Sveden
* Hedvig Elisabeth Amalia von Pfalz-Neuburg (1673-1722), merc'h da Philipp Wilhelm von der Pfalz, kont Pfalz-Neuburg ha da Elisabeth Amalie von Hessen-Darmstadt.
* Hedvig Sophia (1681-1708), priñsez svedat,
* Hedvig Catharina Lillie (1695-1745).
** he merc'h Hedvig Catharina De la Gardie
* Hedvig Ulrika Taube pe Hedvig von Hessenstein (1714 -1744), serc'h da roue Sveden Fredrik Iañ Sveden
* Hedvig Charlotta Nordenflycht (1718 -1763), barzhez
* Hedvig Eleonora von Fersen(1753-1792), kontez Klinckowström.
* Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp (1759 - 1818), pried d'ar roue svedat Karl XIII, rouanez Sveden ha Norge.
* Hedvig Ulrika De la Gardie ( 1761- 1832), kontez svedat
* Hedvig Katarina Hjortsberg ( 1777 – 1867), korollerez svedat
* Hedvig Posse (1861-1927), misionerez .
* Hedvig Jensen (1867-1889), anavezetoc'h evel Elvira Madigan
* Hedwig Courths-Mahler (1867-1950) romantourez alaman
* Hedvig Lindby (1876-1958) aktourez svedat
* Hedvig Nenzén (1880-1962) aktourez svedat

### Hadwig, Hedwig

* Hedwig, pe Haduwy Herford (810/811 - 887), abadez kouent Herford
* Hadwig, pe Hedwig, (* 938/939/940/945; † 28 a viz Eost 994 , pried an dug Burchard III ha dugez Schwaben.
* Hedwig Capet pe Edwige Capet (v. 969-1013), merc'h da Huon Capet, kontez Mons
* Hadwig von Sachsen, mamm Huon Capet (Xvet kantved)
* Hathwig (Essen), abadez
* Hedwig von Andechs (1174-1243)
* Hedwig Danmark (1581–1641) - dimezet d'ar Priñs-Dilenner Christian II von Sachsen
* Sibylle Hedwig von Sachsen-Lauenburg (1625-1703)
* Hedwig Eva Maria Kiesler, anavezetoc'h evel Hedy Lamarr (1914-2000), aktourez stadunanat, a orin aostrian.

## Lennegezh

* Hedvig Ekdal, e Vildanden gant Henrik Ibsen
* Hedwig (Harry Potter), un dudenn e levrioù Harry Potter

## Pennadoù kar

* Hedwig
* Hedda Gabler
* Hadewijch
* Edwige
* Baba Yaga
# Hip hop

Ul luskad sevenadurel hag arzel eo an hip hop, deuet war wel er bloavezhioù 1970 er South Bronx e New York.
Pa gomzer eus hip hop e vez alies anv eus ar sonerezh hip hop, met n'eo ket nemet an dra-mañ, meur a zoare arz a zo estregeti e-barzh ar sevenadur-mañ : an dañs (breakdance), ar grafiti, an deejaying (disk-jockey), hag elfennoù all c'hoazh. Tennañ a ra an hip hop e orin eus ghettoioù du New York. Ledañ a reas er vro a-bezh hag er bed betek dont da vezañ bremañ ur sevenadur kêr a-bouezh.
Ar sonerezh hip hop a vez alies anvet rap, met ar rap a zo un doare da ganañ en ur pouezhañ war ar gerioù, gizh ar MCing. Ar sonerezh hip hop a zo stummoù liesseurt enni : "beatoù" an DJ (Disc Jockey), pe ritmoù an MC (Master of Ceremony), a zo graet slam anezho. Kaoz zo eus "sonerezh hip-hop" pa reer gant un DJ pe ur beatboxer hag unan pe meur a MC.
Tout an doareoù arz-mañ a oa anezho a-raok an hip hop met un dro-spered a ziwanas anezho, dibar e godoù : ur filozofiezh, emzalc'hioù, ar stil d'en em wiskañ, sevenadurioù kêr.

### Pennadoù liammet gant an hip hop

* Rap
* R'n'B
* Reggaeton
* Freestyle, anvet ivez hip-hop latino
* Low bap

### Raperien vrudet

* Public Enemy
* Dr.Dre
* Snoop Dog
* Eminem
* 50 cent
# Interamant
## Interamantoù en ilizoù e Breizh-Izel a-hed 17vet kantved

Boazet e veze ar Vretoned da interiñ o zud marv en ilizoù.
An doare-ober-mañ a zeu da vezañ ledet war-dro dibenn ar Grennamzer hag en e varr eo a-hed ar 16vet/17vet kantved. Gwir eo e Breizh-Izel war ar maez ha dreist-holl e Bro-Dreger. En holl weleadoù sokial e vez stag ar familhoù ouzh ar c’hustum-mañ. Nebeutoc’h e koust ur bez e-barzh an iliz eget er vered ; bezañ e-kichen ar Sant pe e releg eo ur gwarez evit an anaon.
Met a-benn ar 17vet kantved e klemm ar bersoned eus c’hwezhennoù fall, eus kouezhadennoù posupl evit ar feizidi abalamour da meinadurioù distoket. Disklêriañ a reont ez eus re a vezioù e-barzh ilizoù alies re enk. Neuze e voe savet karnelioù er porzh-bered : ar relegoù bet dalc’het er bezioù e-barzh ilizoù a voe dilec’hiet di. Pa voe leun ar garnel e voe degaset ar relegoù a chome e poull ar vered. Met an hengoun a chomas : ar boblañs a badas interiñ o zud marv hervez ar voaz.
Evit-se eo nec’het ar Parlamant Breizh adal d’ar 19 a viz Eost 1689 : “Kalz a feizidi a fell dezho bezañ interet e-barzh ilizoù. E-lec’h derc’hel a ratre ha kinklañ ar re-mañ e louz feizidi an ilizoù hag a zismantr ar meinadur ivez abalamour ma vez lakaet hag adlakaet alies ; ker-fall eo da zresañ hemañ…”
E 1710 e c’hourc’hemenn Eskopti Kemper : “Fellout a ra deomp ma vo grataet ar sebeliadurioù er veredoù evit ur bennozh Doue, hervez barnadennoù Parlamant, ha difenn a reomp da gement person pe veleg zo interiñ hiniennoù en ilizoù nemet re gant o « enfeu » enno ”.
Parlamant Breizh ac’h arbouez ar riskl eus skignerezh kleñvedoù-spegus ; ar varnadenn d’ar 16 a viz Eost 1719 a gasas d’he heul ul lusk mougadur gwir hag a disoc’has gant steuziadur an doare-ober-mañ.
D’ar 10 a viz Meurzh 1776 ur varnadenn roueel (interamantoù en ilizoù, chapelioù ha beredoù) a ziluzio ar gudenn da vat, evit ar rouantelezh en he-fezh.

## Daveoù

* (fr)Les églises chassent les morts…
* (fr)Guillorel Penguern
# Io

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Io a zo
# Kambr (empenn)

Kambroù an empenn zo kavennoù e-barzh an empenn, liammet ouzh kanol greiz ar mel-livenn, hag a red al liñvenn empenn-mel enne.
Peder c'hambr a zo :
* kambr gostezel dehou
* kambr gostezel kleiz
* trede kambr
* pevare kambr
Gronnet eo pep kambr gant ar rouedad tolgennek a vez borc'het ganti al liñvenn empenn-mel, savet diwar elfennoù eus ar plasma. Darempredoù zo etre ar c'hambroù a-drugarez da :
* toull etre-kambroù (darempred etre pep kambr gostezel hag an trede kambr)
* dourbont an empenn (etre an trede hag ar pevare kambr)
Un digor kreiz ha daou digor kostezel zo er pevare kambr. Dreze e tremen al liñvenn empenn-mel evit mont d'ar gavenn edan-gevnidek.
# Kannadeg

Kannadeg zo ur ger brezhonek, meur a ster dezhañ.
# Kembraeg (Papoua)

Ur yezh direnk komzet e Papoua ar C'hornaoueg, E Jayawijaya Kabupaten, war-du ar reter d'ar stêr Sogber, eo e vez komzet kembraeg. Etre 20% ha 60% eus ar boblañs veuriadel a gomz anezhañ hag implijet e vez gant un nebeud bugale c'hoazh.

## Gwelet ivez

* Yezhoù direnk
# Keuz

Keuz zo ur santad a zisplijadur a sav d'an den, hag a c'hall bout kreñv pe greñvoc'h, trist pe c'hwerv, abalamour d'un dra a zo bet graet, pe n'eo ket bet graet, pe a zo c'hoarvezet.

## Krennlavar

Keuz a-raok ne vez ket Keuz war-lerc'h ne dalv ket

## Kanaouennoù

* Ha me 'm eus keuz d'am far...
* Keuz am eus da Mari Vastrouilh

## Pennadoù kar

* kerse
* mezh
# Kordenn (geometriezh)

Ur gordenn eus ur grommenn zo ur segmant a zo e zaou benn war ar grommenn-se. Ur sekantenn zo un eeunenn a zoug ur gordenn.
War ar figurenn amañ e-kichen ez eo ar segmant $[BX]\,\!$ ur gordenn eus ar c'helc'h, tra m'eo an eeunenn $(BX)\,\!$ ur sekantenn anezhañ.
Peurliesañ e pleder gant kerdin ar c'helc'hioù, met studiet eo bet ivez kerdin ar c'honikennoù all (an ellipsennoù, ar parabolennoù, hag an hiperbolennoù).

## Kerdin ur c'helc'h

| Tremen a ra kreizskouerenn ar gordenn dre greizenn ar c'helc'h. | Hirder ur gordenn, gwelet eus ar greizenn dindan ur c'horn θ, en ur c'helc'h 1 e skin |
Setu amañ un nebeud perzhioù eus kerdin ar c'helc'hioù :
* Div gordenn zo keitpell diouzh ar greizenn mar hag hepken mard int keit (kevatal o hirderioù).
* Tremen a ra kreizskouerenn ar c'herdin dre greizenn ar c'helc'h.
    Gant ar perzh-se e c'heller tresañ kreizenn ur c'helc'h gant ar reolenn hag ar c'helc'hier : tresañ div gordenn nann parallelek hag o c'hreizskouerennoù. Kreizenn ar c'helc'h eo poent skej an div greizskouerenn.
* Mard en em droc'h an eeunennoù a zoug ar c'herdin [AB] ha [CD] en ur poent P, neuze ez eo AP·PB = CP·PD (teorem galloud ur poent e-keñver ur c'helc'h).
* Kevatal eo hirder ar gordenn, gwelet eus ar greizenn dindan ur c'horn θ, gant 2 R sin (θ/2) e lec'h m'eo R skin ar c'helc'h.
* An diametr eo kordenn hirañ ar c'helc'h.
Rannet eo ar c'helc'h e div c'horreenn gant ar gordenn. Graet e vez segmant kelc'hiek eus pep hini eus ar gorreennoù-se.

## Gwelet ivez

* Segmant kelc'hiek

## Liammoù diavaez

* (en) Kordenn (ur c'helc'h) gant fiñvskeudennoù etreoberiat
# Kunilingus

Ar c'hunilingus (pe elligafañ) eo an anv roet (diwar al latin) d'an ober reizhel a vez graet o flourañ pe vroudañ ar c'hourzh pe an ellig dreist-holl, gant an teod, pe ar muzelloù. Un ober anavezet a bell zo eo, pa gaver livadurioù eus Henroma ouzh e ziskouez.
Tud zo a blij dezho pebrañ an ober gant ur biz lakaet er gouhin, pe er fraezh.

## Gerdarzh

Savet eo ar ger kunilingus diwar ar ger latin cunnilingus (cunnilinctus a vez lavaret ivez), eus cunnus « kourzh » ha lingere « lipat ». Savet eo elligafañ diwar ellig hag afañ, ha zo kement ha pokat.

## An ober

Ur flouradenn a c'hall kas d'an orgasm eo, ken tener eo an ellig.Gant an halv e vez dousaet ar flouradenn c'hoazh, met tud zo a implij dour ivez. Bez e c'haller ober ar flouradenn-se avat mann nemet evit boulc'hañ gant ar c'hoari, hep klask tizhout an orgasm evel-se diouzhtu.
Etre merc'hed zo eo honnezh ar flouradenn priziet ar muiañ.

## Doareoù envel all

Lipat ar billig a vez graet eus an ober en un doare dizereat.

## Sellout ivez

* Fellasion
* Emgunilingus

## Liammoù diavaez

* Elligafañ e katalaneg.
* Elligafañ e galleg.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20110521005228/http://www.tvfrance-intl.com/TVFI/annuaire/forms/catalogue/ficheprogramme.php?fpg_id=30209
* ↑ https://web.archive.org/web/20110521092417/http://www.pathol08.com/sexe/article.php?sid=87
# Lappland (Sveden)

Lappland (Laponia e brezhoneg; Lapponia e latin) zo ur broviñs (landskap e svedeg), e norzh Sveden.

## Proviñsoù amezek

Stok outi emañ Jämtland hag Ångermanland er su, Västerbotten ha Norrbotten er reter, Bro-Norvegia er c'hornaoueg, ha Finland en norzh. E Norrland emañ. Un darn eo eus Sápmi, bro ar Samied.

## Istor

E 1809 e voe kemeret reter Rouantelezh Sveden gant Impalaeriezh Rusia. Rannet e voe Laponia, pe Sápmi, etre Lappland Sveden ha Lappland Finland .

## Pennad kar

* Proviñsoù Sveden
# Macropus

Macropus :
| Macropus fuliginosus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Macropodidae |
| Genad : | Macropus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Macropus zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek. Ennañ emañ ar c'hangouroued, ar wallaroued ha lod eus ar wallabied.

## Spesadoù

* Isgenad Notamacropus
** Wallabi ouesk, Macropus agilis
** Wallabi roudenn zu, Macropus dorsalis
** Wallabi Tammar, Macropus eugenii
** Wallabi Grey, Macropus greyi (aet da get)
** Wallabi Irma, Macropus irma
** Wallabi Parma, Macropus parma
** Wallabi Parry, Macropus parryi
** Wallabi kilpenn ruz, Macropus rufogriseus
* Isgenad Osphranter
** Kangourou-antilopenn, Macropus antilopinus
** Wallarou du, Macropus bernardus
** Wallarou ar reter, Macropus robustus
** Kangourou rous, Macropus rufus
* Isgenad Macropus
** Kangourou gris ar c'hornôg, Macropus fuliginosus
** Kangourou gris ar reter, Macropus giganteus
# Mario

Mario zo un anv-badez italianek.

## Eilstummoù

* Marino, Marietto, Mariello, Mariolino, Mariuccio, Mariuzzo, Mariotto, Mariolotto, Mariottino, Mariottide.

## Yezhoù all

* kroateg: Marijo
* daneg: Marius
* galleg: Marius
* portugaleg: Mário

## Tud
### Echedourien

* Mario Lanzani
* Mario Monticelli

### Politikourien

* Mario Monti
* Mario Draghi, kentañ ministr

### Sportourien

* Mario Beccia, marc'hhouarner italian
* Mario Cipollini, marc'hhouarner italian
* Mario Gomez, melldroader alaman
* Mario Kempes, melldroader arc'hantinat.

### Sinema

* Mario Monicelli, ner-fimoù

### Skrivagnerien

* Mario Benedetti, skrivagner urugwaiat gallek.
* Mario Benedetti, barzh italian.
* Mario Vargas Llosa, skrivagner perouat
# Martinus

Martinus zo un anv-badez latin a vez kavet en Izelvroioù, hag a glot gant Martin pe Marzin, pe Marzhin, e brezhoneg.

## Yezhoù all

* Maarten ivez e nederlandeg.
* Martin e galleg ha saozneg.
* Martín e spagnoleg.
** Diwar an anv-se e teu an anv-tiegezh Martinez.
* Martino, en italianeg.
** Diwar an anv-se e teu an anv-tiegezh Martini.

## Henamzer

* Flavius Martinus, ofiser roman en Enez Vreizh

### Sant

* Martinus Teurgn, eskob Teurgn

### Tud all

* Martinus Arle, beleg hag enebour ar gwrac'hed hag an diaoul
* Martinus Beijerinck, bevoniour izelvroat
* Martinus Bosselaar, melldroader izelvroat
* Martinus Brandal, ijinour norbegiat
* Martinus Dom, abad en abati Westmalle
* Martinus Fabri, sonaozour izelvroat eus dibenn ar XIVvet kantved,
* Martinus Gosia, gwiraour italian, unan eus Pevar Doktor Bologna
* Martinus Mosvidus, oberour hag embanner ar c'hentañ levr e lituaneg
* Martinus Nijhoff, barzh nederlandek
* Martinus Polonus, beleg hag istorour
* Martinus Rørbye, livour danat
* Martinus Sieveking, sonaozour izelvroat ha pianoour
* Martinus Theunis Steyn, politikour suafrikan
* Martinus Thomsen, skrivagner danek

## Pennad kar

* Martin
* Martino
# Merthyr Tudful

Merthyr Tudful zo ur gêr eus Kembre, war lez ar stêr Taf, e bwrdeistref sirol Merthyr Tudful e Sir Forgannwg kozh, ha 58 800 a dud a oa o chom enni e 2011.

## Tud

* Byn Walters, tavarnour e Plouie.
Abercanaid • Beddllwynog • Cefn Coed y Cymer • Dowlais • Pentrebach • Pontsticill • Treharris • Trelewis • Troedyrhiw • Merthyr Tudful • Mynwent y Crynwyr •
# Mouezh wigourus

* Fonadur
* Mouezhiet/Divouezh
* Mouezh sourrus
* Mouezh laosk
* Mouezh reut
* Mouezh wigourus
* Mouezh c'harv
* Vogalenn skiltr
* Mouezh kleuz
* Chuchumuchu
Er yezhoniezh e vez implijet an termen mouezh laosk (saoz.: creaky voice, laryngealisation, d.l.e "larinskedur", pe pulse phonation) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus un doare fonadur ma vez sachet an eil war-du ar re al an aritenoidoù el larinks betetek ma vez gwasket kerden ar vouezh lakaat da daravat kalet hag o tremen red an aer goustadik-tre dre an troc'h-avel.
Pa vez produet gant un tammig gourlañchennekadur war un dro e kaver ar vouezh reut implijet ez-fonemek gant ar c'horeaneg.
E daneg e tenn ar stød kentoc'h d'un doare larinskedur heñvel ouzh ar vouezh wigourus kentoc'h evit d'an taol troc'h-avel hervez an doare ma vez deskrivet peurliesañ.

## Gwelit ivez:

* Fonadur
* C'hwezhadur
* Rez (yezhoniezh)
# Nun

Pevarzekvet lizherenn meur a abjad semitek eo nun (pesk, balum pe naer), en o zouez al lizherennegoù fenisek aramaek , hebraek (נ) , siriek (ܢܢ) hag arabek (ﻥ).
Dont a ra hec'h anv diwar ar fed ma veze heñvel he stumm ouzh orin hini un naer.
Distaget e vez (LFE) [n].
Diwar stumm al lizherenn fenisek-mañ e oa bet diorroet al lizherennoù gresianek nu N, estruskek , latin N ha kirillek H.
Hervez ar sistem niverenniñ hebraek gematria e talvez al lizherenn-mañ da 50.
Unan us ar seizh kensonenn eo houmañ ma c'heller he skrivañ gant ur gurunennig anvet tagin.
# Prenn

Ar prenn a zo tammoù koad e pep poent eus e dennad adale m'eo taolet ar gwez en traoñ betek m'eo prest evit bezañ implijet evel ur materi evit ar saverezh pe ar munuserezh.
Produet e vez ar prenn pe diaoz pe oberiet. Ar prenn diaoz a zo an danvez kriz implijet evit fardañ an arrebeuri ha meur a draezenn goude m'eo bet peurdroc'het ha treuzfurmet ar c'hoad. Gant meur a vent ha neuz e vez produet ar prenn. Ar prenn oberiet a vez pourvezet dindan mentoù reoliek, evit ar saverezh peurliesañ.

## Gwez o c'hoad implijet evit ober prenn
### Koad tener

* bezv
* gwez-sedr
* melwez
* pin
* pruñs
* pupli
* sapr

### Koad kalet

* akajou
* beuz
* derv
* ebena
* evlec'h
* faou
* gwez-ivin
* gwez-kerez
* gwez-kraoñv
* gwez-pabu

## Gwelet ivez

* Ebenouriezh
* Heskennerezh
* Koad
* Koadegouriezh
* Munuzerezh
* Plant koadek
# Rannvro Prešov

Rannvro Prešov (slovakeg : Prešovský kraj) a zo unan eus eizh rannvro velestradurel Slovakia, lec'hiet e biz ar vro. 8 974,5 km² eo gorread ar rannvro ha d'an 31 a viz Kerzu 2008 e oa 807 011 annezad enni (stankter : 90 annezad/km²). Prešov eo ar gêr-benn.

## Distrigoù

Ranet eo Rannvro Prešov e trizek distrig :
* Distrig Prešov
* Distrige Sabinov
* Distrig Bardejov
* Distrig Svidník
* Distrig Vranov nad Topľou
* Distrig Levoča
* Distrig Kežmarok
* Distrig Stará Ľubovňa
* Distrig Poprad
* Distrig Medzilaborce
* Distrig Humenné
* Distrig Snina
* Distrig Stropkov

### Kêrioù

| Bardejov Giraltovce Hanušovce nad Topľou Humenné Kežmarok Levoča Lipany Medzilaborce | Podolínec Poprad Prešov Sabinov Snina Spišská Belá Spišská Stará Ves Spišské Podhradie | Stará Ľubovňa Stropkov Svidník Svit Veľký Šariš Vranov nad Topľou Vysoké Tatry |

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Regez

Regez zo glaou ruz, pe glaou-bev, a chom goude un tantad. Ken tomm ha tan int, ha gwrez a sav diwarne.