OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Christian Troadec

Kristian Troadeg a zo ur politikour breizhat, ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1966 e Karaez. Kazetenner hag embreger eo bet e Karaez, a-raok mont da vezañ maer ar gêr-se. Unan eus krouerien Gouel an Erer Kozh e voe e 1992.

## Buhez

E dud a oa kouerien e Plevin. Studioù war an Istor a reas Christian Troadec e Skol-veur Brest, hag bet e voe kazetenner e meur a gazetenn. E kreiz ar bloavezhioù 1990 e roas lañs d'ur gazetenn sizhuniek evit Kreiz Breizh, Poher Hebdo. Adwerzhañ a reas anezhi e 1999 d'an Télégramme ha prenañ a reas ar breserezh Korev a lakaas e staliañ en e gêr.

## Obererezhioù politikel

Dilennet e oa bet da vaer kleiz-liesseurt e Karaez-Plougêr e 2001 hag addilennet e 2008 gant 68% eus ar mouezhioù, daoust d'ul listenn "kleiz ofisiel" PS-PCF. Addilennet e voe e 2014 ha 2020. Kuzulier-departamant Penn ar Bed e voe etre 2014 ha 2020, dindan an dikedenn « Ar Rannvroelourien», asamblez gant e vinom Corinne Nicolas. Dilennet e voe da guzulier rannvro "Breizh" e 2004 war listenn Ar Re C'hlas hag UDB. Anavezet eo ivez evit bezañ stourmet a-enep serradur ti-gwilioudiñ ha servij surjianerezh ospital Karaez e miz Meurzh 2008. Addigoret eo bet ar servijoù-mañ gant lez-varn velestradurel Roazhon goude ur stourm kalet ha hir. Freuzañ a reas gant an tu gounid a-gleiz e miz Kerzu 2008 peogwir en em ouestle an Rannvro en ur program kenlabour etre Ospital meur Brest ha pennospital Karaez en ur c'hendeuziñ an eil gant egile evit gwir.
Ur reteredur politikel rannvroelour hag emrenour a weler gantañ, p'en doe bet unan eus pennadurezhioù luskad ar Bonedoù ruz e 2013-2014. Roet en doa lañs d'al luskad Ni ho savo Breizh evit dilennadegoù ar Rannvro 2010, asambles gant Strollad Breizh a yeas e-barzh al listenn e fin ar bloavezh 2009.
E miz Kerzu 2010 e kemeras perzh Kristian Troadeg e krouidigezh ar strollad Mouvement Bretagne et Progrès/Breizh War Raok.
E 2014 a roas e anv evit ar votadegoù evit Parlamant Europa e penn ul listenn, « Breizh War Raok ! » he anv.

## Buhez prevez

Tapet eo bet Christian Troadec gant alkool en e wad pa oa o vleniañ ha goude ur gwallzarvoud. Abalamour da se en doa tennet Loïg Chesnais-Girard e holl gargoù digantañ er rannvro adalek ar 5 a viz C'hwevrer 2024.

## Levrlennadur

* (fr) Charlie Grall, Christian Troadec ; des vieilles charrues aux bonnets rouges ; itinéraire d'un homme pressé, Coop Breizh, 2014, ISBN 978-2-84346-686-1

### Pennadoù

* (fr) Maiwenn Raynaudon-Kerzerho, Christian Troadec, la solution, c'est l'autonomie de la Bretagne. E-barzh Bretons, niv. 202, miz Du 2023.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Komite Difenn ha Diorren ospital Karaez
* Blog al listenn Ni ho savo Breizh evit dilennadegoù miz Meurzh 2010
* Breizh War-Raok

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Anv al listenn e galleg : « Nous te ferons, Europe ! »
* ↑ https://www.ouest-france.fr/societe/faits-divers/le-maire-de-carhaix-christian-troadec-controle-positif-a-lalcool-apres-un-accident-de-la-route-9c54d510-c276-11ee-8bc3-7b463e0b059b
* ↑ https://www.ouest-france.fr/bretagne/apres-laccident-le-president-de-la-region-bretagne-met-fin-aux-delegations-de-christian-troadec-2cdb0166-c35f-11ee-af40-0572f37cda9b
# Y Preseli

Mynydd Preseli (Mynydd Preselau, Y Preseli, Y Preselau,) zo menezioù en hanternoz Sir Benfro, e mervent Kembre. En em zispleg a reont eus tolead Abergwaun er c'hornôg betek kornad Crymych er reter.
Darn int eus Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro.

## Kernioù

Foel Cwmcerwyn eo kern uhelañ (536 m) Mynydd Preseli. Ar re all eo Carn Ingli, Foel Eryr, Foel Feddau, Frenni Fach, Frenni Fawr ha Foel Drygarn.

## Peulvanoù

* Bedd Arthur (peulvanoù)
* Carn Menyn
* Carreg Coetan Arthur (taol-vaen)
* Castell Henllys (kreñvlec'h)
* Mynydd Carningli (kreñvlec'h, SSSI)
* Pentre Ifan
* Temple Druid (peulvan, krommlec'h)
* Waun Mawn
* Bez Arzhur
* Carreg Coetan
# Krag-Jørgensen

Ar Krag-Jørgensen a oa ur fuzuilh tennata dre zorn norvegian ijinet gant Ole Herman Johannes Krag, ofiser ha rener ar Kongsberg Våpenfabrikk, arsanailh stad Norvegia, asambles gant an ijinour Erik Jørgensen. Un arm-skoaz standart e voe en armeoù Danmark, Stadoù-Unanet Amerika ha Norvegia.

## Istor
### Stumm danat

E 1886 e klaske an Danmark ur fuzuilh nevez evit e arme. Krag ha Jørgensen a ginnigas dezhe pimpatrom ur fuzuilh-vorailh nevez, enni ur c'harger da wintañ 10 kartouchenn, e stumm ur glozenn diavaez, tro-dro da gulasenn an arm. Nevez e oa da-geñver ar c'hargerioù korzennek kinniget er fuzuilhoù Krag betek-neuze.
Goude un nebeud esaeoù war an dachenn e voe digresket an niver a gartouchennoù er glozenn da 5 ha dibabet an arm gant an arme danat e 1889. Kambret e oa e 8 × 58 mm R. Stummoù all a voe savet : ur garabinenn verroc'h hag ur fuzuilh-resisted ponneroc'h he c'hanol. Implijet e voent gant an arme danat betek 1940. Anvet eo peurliesañ Krag-Jørgensen M1889 ; ar stumm ralañ da gavout eo hiziv an deiz.

### Stummoù amerikan ha norvegian

E deroù ar bloavezhioù 1890 e klaske ar Stadoù-Unanet un arm nevez evit kemer plas ar fuzuilhoù un-tenn Springfield M1873 implijet betek-neuze ha diamzeriet e-keñver an armoù nevez produet en Europa. Choazet e voe e 1892 ar Krag-Jørgensen kambret evit kartouchennoù all (.30-40 Krag) ha dezhe ur glozenn un tammig disheñvel. Tro 500.000 anezhe a voe produet e arsanailh Springfield etre 1894 ha 1904. Anvet eo ar stumm-mañ Krag-Jørgensen M1892.
Implijet e voe an arm gant arme ar Stadoù-Unanet er brezel a-enep Spagn e 1898 e Kuba hag er Filipinez. Diskouez a reas bezañ ur fuzuilh aes da zornata, fiziapl ha solut, met gwan e oa galloud-herzel he boledoù e-keñver reoù ar Mauser Model 1893 implijet gant Spagn, enni kartouchennoù 7 × 57 mm Mauser. Klasket e voe implijout munisionoù kreñvoc'h er Krag-Jørgensen, met distummañ a raent ar glozenn. Divizet e voe dibab un arm nevez e-lec'h klask gwellaat ar Krag-Jørgensen : ar Springfield M1903 a gemeras e blas e 1903.
Ur stumm all, tost d'ar stumm amerikan, a voe dibabet evel arm standart gant arme Norvegia e 1894. Kambret e oa e 8 × 58 mm R. War-dro 133.000 skouerenn anezhe a voe produet. Krag-Jørgensen M1894 eo anvet peurvuiañ.

## Liamm diavaez

* (fr) Krag-Jørgensen Danois m1889/10 war ar chadenn Le feu aux poudres, 09/06/2021

## Daveennoù

* 1 2 (fr) GUILLOU Luc, MATOUS Hervé, Les fusils Krag-Jorgensen US 2ème partie e Cibles n°643, miz Genver 2024, pp. 76-80
* ↑ (en) The Norwegian M1894 Krag-Jorgensen rifle (lennet d'ar 01/05/2024)
# Park Broadel Eryri

Park Broadel Eryri (Parc Cenedlaethol Eryri e kembraeg, Snowdonia National Park e saozneg) zo ur park naturel hag a voe krouet e 1951. Bez' eo unan eus an tri fark broadel a gaver e Kembre, gant hini Bannau Brycheiniog ha hini Penfro. En em ledañ a ra ar park war 214 159 hektar a zouaroù, un dachenn un tamm mat ledanoc'h eget ar c'horn-bro anavezet a-gozh evel Eryri.
En em astenn a ra ar Park Broadel war ur vro veneziek, e kontelezh Gwynedd dreist-holl hag un tamm e kontelezh Conwy ivez. Ouzhpenn 26 000 a annezidi zo o chom en rannvro-se. Hervez niveradeg 2011 e oa 59% anezho a oa kembraegerien. Ouzhpenn 6 milion a weladennerien a zeu da douristañ dre eno bep bloaz, en ur vro ma kaver ar menez uhelañ eus Kembre, ar Wydddfa (1085 metr). Brudet eo ar c'hornad evit e venezioù, e draoñiennoù, e lammoù-dour, e daouarc'hegeoù hag e garregadoù.
Annezet eo ar vro gant mab-den abaoe meur a vilved zo, pa gaver enni kambroù-bez eus Oadvezh ar Maen, dismantroù kastilli, mengleuzioù hag aspadennoù eus mare ar Romaned.

## Melestriñ

Meret e vez ar Park gant ur c'huzul-merañ ennañ dileuridi eus Kontelezh Gwynedd, hini Conwy ha Bodadenn Vroadel Kembre Er budjed 6 milion a lurioù sterling, ez eus 75% a zeu eus gouarnamant Kembre tra ma teu ar peurrest eus an div strollegezh all.. E 2014 e oa 93% eus ar 155 a implijidi a zo er park o c'houzout kembraeg.
Ar memes reolennoù a vez lakaet da dalvezout a-fet sevel tiez ha kêraozañ evit an holl zouaroù er Park, prevez pe foran e vefent.

## Notennoù

* ↑ Danevell obererezh ar Park - 2 Mezheven 2014
* ↑ Lec'hienn ar Park - 2 Mezheven 2014.

## Liammoù diavaez

* Park Broadel Eryri (cy) (en)
* Campaign for National Parks (en)
# Park Broadel Bannau Brycheiniog

    Amañ emañ ar pennad diwar-benn ar park broadel. Diwar-benn menezioù Bannau Brycheiniog, ha n'int nemet ul lodenn eus ar park, goude m'o deus roet o anv dezhañ, ez eus ur pennad all.
Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog (Breacon Beacons National Park e saozneg) zo ur park broadel e kreisteiz Kembre etre kêrioù Llandeilo, Llanymddyfri, Aberhonddu, Y Gelli, Pont-y-pŵl ha Merthyr Tudful. Krouet eo bet e 1957.

## Menezioù ar park

Meur a aradennad-venezioù zo er park.
* Menezioù uhel Bannau Brycheiniog.
* Fforest Fawr
* Mynydd Du
* Mynydd Du Menoe, er reter, a-stok ouzh Bro-Saoz
Gwenodennoù zo da gerzhout er park.

## Kernioù uhelañ
### Mynydd Du (Mynwy)

* Mynydd Llysiau

### Bannau Brycheiniog

* Pen y Fan (886 m)
* Corn Du (873 m)
* Cribyn (795 m)
* Fan y Bîg (719 m)

### Fforest Fawr

* Fan Llia (631 m)
* Moel Feity (591 m)
* Fan Nedd (563 m)

### Mynydd Du (Sir Gaerfyrddin)

* Fan Brycheiniog
* Garreg Lwyd (616m)

## Lennoù

* Llyn y Fan Fach
* Llyn y Fan Fawr
* Llyn Syfaddan
* Llyn Wysg
# Remington Rolling Block

Ar Rolling Block zo ur rummad fuzuilhoù ha karabinennoù un-tenn karget dre o c'hulasenn, ijinet e 1864 gant Joseph Rider, ha produet betek 1916 gant an embregerezh stadunanat Remington. An holl anezhe o doa ur gulasenn morailhet gant ur wikefre rolling block, da lavaret eo ur bloc'h e ahel ar ganol hag a droe evit serriñ kambr ar gartouchenn. Tennañ a rae ar Rolling Block kartouchennoù skoet war o zro da gentañ, met azasaet e voe evit ar munisionoù skoet en o c'hreiz diwezhatoc'h. Marc'hadmat ha fiziapl e oa. Unan eus armoù-tan brudetañ fin an XIXvet kantved eo ar Rolling Block.

## Implij

Re ziwezhat e voe krouet ar Rolling Block evit bezañ implijet da vare ar brezel diabarzh er Stadoù-Unanet, met servijout a reas e meur a vrezel er bed e fin an XIXvet kantved ha deroù an XXvet kantved, en o zouez ar brezelioù ameridian, ar brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878) pe brezelioù ar Stadoù-Unanet a-enep Spagn (1898) pe a-enep ar Filipinez (1899-1902). Sveden, Danmark, Norvegia pe Frañs a voe e-touez ar broioù a implijas fuzuilhoù Rolling Block en o armeoù. Ar Rouantelezh-Unanet a bourchasas skouerennoù anezho er bloavezhioù 1870 evit an arme egipsian.
E Frañs e voe implijet stummoù ar Rolling Block e-pad ar brezel a-enep Prusia (1870-1871). Pa darzhas ar Brezel-bed Kentañ e 1914, Bro-C'hall a urzhias un nebeud miliadoù a Rolling Block kambret e 7 × 57 mm Mauser digant Remington. E miz Du 1914, o welet e oa bet kollet kalz armoù en emgannoù hag e oa ar brezel o vont da badout, an arme c'hall a urzhias 100.000 fuzuilh Rolling Block kambret e 8 mm Lebel digant Remington. Roet e voent da soudarded an adreñv evit ma c'hallje ar fuzuilhoù-tennata Lebel modernoc'h bezañ pourvezet d'ar soudarded a oa war al linennoù kentañ. E 1916 he doa resevet Frañs an holl Rolling Block urzhiet. Ar re ziwezhañ produet gant Remington e voent. An arm a servijas c'hoazh en un nebeud brezelioù er bed er bloavezhioù 1920 ha 1930.
Unan eus an armoù implijetañ e voe evit distruj poblañsoù bizoned Norzhamerika er bloavezhioù 1870 ha 1880, asambles gant ar fuzuilhoù Sharps.

## Levrlennadur

* (en) LAYMAN George, The All New Collector's Guide to Remington Rolling Block Military Rifles of the World, Andrew Mowbray Publishers, 2010, 240 p., ISBN 9781931464451
* (fr) MOURET Philippe, Les Remington-Rolling Block dans l'armée française, Crépin-Leblond, 2023, 134 p., ISBN 9782491741341

## Daveennoù

* ↑ (en) HAWKS Chuck, The Remington No. 6 Rolling Block Rifle, war lec'hienn an aozer (lennet d'an 09/10/2024)
* 1 2 (en) HAWKS Chuck, Remington No. 1 Rolling Block Rifles, war lec'hienn an aozer (lennet d'an 09/10/2024)
# 8 × 58 mm R

An 8 × 58 mm R, anvet ivez 8×58mmR Danish Krag er broioù saoznek, zo ur gartouchenn implijet adalek 1889 er fuzuilhoù Krag-Jørgensen danat. Poultr divoged zo enni. He stumm kentañ a oa dezhañ ur boled ront, hag e 1908 e voe cheñchet evit boledoù begek spitzer.

## Implij

Graet e voe ganti e-pad ur prantadig berr gant armeoù Norvegia ha Sveden, en o fuzuilhoù Remington M1867/89, met Danmark eo a reas ar brasañ implij anezhi. Fuzuilhoù danat Remington M1867/93, Madsen-Rasmussen M1896 ha fuzuilhoù-mindrailher Madsen a voe kambret eviti. Produet e voe evit ar marc'had sivil gant embregerezhioù evel Norma pe RWS betek ar bloavezhioù 1950. Poblek e oa e broioù norzh Europa evit chaseal loened bras evel ar c'hirvi.

## Daveennoù

* 1 2 (es) 8 x 58 R Danish Krag-Jørgensen M.1889, Municion.org (lennet d'ar 15/01/2025)
* ↑ (fr) 8 mm Krag-Jorgensen, Arme et Passion (lennet d'ar 14/01/2025)
# Kampionad jamaikan an echedoù

Kampionad jamaikan an echedoù eo kampionad broadel an echedoù e Jamaika. Aozet e vez abaoe 1969 gant Jamaican Chess Federation (Kevre jamaikan an echedoù). E 1973 e voe kroget gant kampionad ar maouezi.

## Kampionad hollek ha kampionad ar maouezi

* Re ar c'hampionad hollek eo an niverennoù.
    # BloazTrec’hourion Trec’hourezed 11969Alfred Thompson 21970Steve Curry 31971Steve Curry 41972Harold Chan 51973Harold ChanHope Anderson 61974Harold Chan 71975Thomas Figueroa & Robert Wheeler 81976Sheldon WongHope Anderson 91977Sheldon WongHeather Carrington 101978Harold Chan 111979Harold Chan & Robert Wheeler 121980Robert Wheeler 131981Robert Wheeler 141982Orrin TonsinghHope Anderson 151983Robert WheelerHope Anderson 161984Shane MatthewsHope Anderson 171985Neil FaircloughHope Anderson 181986Shane MatthewsClaire Clarke 191987Shane MatthewsHope Anderson 201988Robert WheelerMelanie Powell 211989Shane MatthewsMelanie Powell 221990Orrin TonsinghClaire Clarke 231991Grantel Gibbs & Neil FaircloughMaria Palmer 241992Ryan Palmer & Jomo PittersonChristine Bennett 251993Jomo PittersonChristine Bennett 261994Grantel GibbsChristine Bennett 271995Russell Porter & Duane Rowe 281996Duane RoweFay O’ Connor-Noble 291997Shane MatthewsTaneisha Fielding 301998Duane Rowe 311999Jomo PittersonNatalee Gooden 322000Warren Elliott 332001Warren ElliottKeisha Ramator 342002Shane MatthewsDeborah Richards 352003Shane MatthewsDeborah Richards 362004Warren ElliottDeborah Richards 372005Warren ElliottDeborah Richards 382006Duane RoweDeborah Richards 392007Warren ElliottDeborah Richards 402008Equitable BrownDeborah Richards 402009Equitable BrownDeborah Richards 412010Warren ElliottDeborah Richards 432011Damion DavyDeborah Richards 442012Andrew Mellace & Damion DavyKrishna Gray 452013Damion DavyAnnesha Smith 462014Andrew MellaceRachel Miller 472015Warren ElliottAriel Barrett 482016Warren ElliottAnnesha Smith 492017Shreyas SmithAnnesha Smith 502018Damion DavyKrishna Gray 512019Shreyas SmithAnnesha Smith 522020Shreyas Smith 532022Shreyas Smith 542023Jaden ShawGabriella Watson 552024Shreyas Smith

## Notennoù ha dave

* ↑ (en) 'Jamaican Chess Federation'. Kavet : 08 Here 23.
# Provañseg

Ar provañseg zo ur rannyezh okitanek, komzet dreist-holl er rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur, en departamantoù-mañ : Var, Vaucluse, Bouches-du-Rhône, Alpes-de-Haute-Provence, Alpes-Maritimes, hag en ul lodenn eus departamant ar Gard. Komzet e vez ivez e Monaco. Ar ster-se eo a vez gant ar ger peurliesañ (kod SIL : OCI). E meur a yezh (galleg, saozneg, okitaneg, italianeg...) eo bet implijet ar ger "provañseg", e-pad ur pennad, d'ober anv eus an okitaneg en e bezh, eus an holl rannyezhoù okitanek. Bremañ avat ne reer gant ar ger peurvuiañ nemet evit ar rannyezh komzet e Provañs. Evit tud zo ez eo ar provañseg ur yezh dibar, disheñvel diouzh an okitanegoù all. Ober a ra an dud-se gant un doare-skrivañ disheñvel diouzh an doare-skrivañ implijet peurvuiañ evit an okitaneg ha diazezet war labourioù Frederic Mistral hag ar Felibritge.
"Provañseg", pe henbrovañseg, a reer ivez alies eus an henokitaneg implijet gant an trobadored pe troubadoured er Grennamzer (kod SIL : OCI). E gwirionez ne oa ket genidik ar barzhed-se eus Provañs hepken met alies ivez eus Lengadok pe bro Lemojez. D’ar mare-se ne veze ket graet kalz gant an anvadur okitaneg evit envel yezh lennegel ar broioù-se. Goude ar XVIvet kantved, pa ne oa ket mui implijet an okitaneg evel yezh skrivet ofisiel, e voe paouezet d’ober gant ar stumm skrivet klasel ha graet e voe muioc’h-mui gant stummoù rannyezhel er skridoù.
Meur a isrannyezh a zo e provañseg, en o zouez hini korn-bro Nisa (niçard).

## Notennoù

* ↑ Philippe Blanchet, da skouer, en e levr Parlons provençal (lenn enlinenn)

## Gwelet ivez:

* Okitaneg
* Chouaditeg

## Levrlennadur

* Robert Rourret : Dictionnaire Français-Occitan provençal. Institut d'Etudes Occitanes. Alpes-Maritimes. 1981

## Liammoù diavaez:

* Ethnologue report for Occitan
* Vaqui, abadenn brovañsek France3 Méditerranée
* IEO Provañs
* Savboent Philippe Blanchet, kelenner e Skol-veur Breizh-Uhel
# Enez Mon

Enez Mon (pe Enez-Von hervez boazioù ar brezhoneg) pe Ynys Môn e kembraeg (Anglesey d'ar saoznegerien, Mona er skridoù latin), a zo un enezenn en hanternoz Kembre. Ur gontelezh eo Enez Von ivez, anvet eo Sir Fôn e kembraeg.

## Anv
### A. Mona

* Caesar, BG, V, 13, 2 : MONA
* Plin. NH, II, 187 : in MONA; IV, 103 : MONA
* Tacit. Agricola, 14, 4 & 18, 4 : MONAM INSULAM
* Tacit. Annals, XIV, 29 : MONAM INSULAM
* Ptol. II, 2, 10 : Μόνα νήςος = MONA INSULA
* Xiphilinus, epitome Cassius Dio, 162 (LXII, 7), 163 bis (LXII, 8) : Μώνναν (= MONNAM); / Μώννης (= MONNAE)
* Ravenna 109$_9$ : MONA; 109$_{11}$ : MANNA / MANUA̠
* ynys uon 815
Talvoudegezh : enezenn evel ur menez.

### B. Anglesey

* Angleseia, 1242 Fees; Anleseya 1254 Val. "Possibly "the island of the Angle"
* Anglesege 1098; Ongulsey 13th cent.; Anglesey, Anglesea, 1868. "Ongull's island". OScand. pers. name .+ ey. Da lavarout enezenn un den eus Skandinavia anvet Ongull.

## Istor

Enezenn Mona, a oa un enezenn sakr, kontet da vezañ ur greizenn eus an drouizelezh en henamzer. Aloubet e voe e 60 goude J.-K. gant Suetonius Paulinus, ha lazhet e oa an holl zrouized a oa eno.

## Pontoù

Liammet eo ouzh douar-bras Kembre gant daou bont: Pont ar Menai, an hini koshañ, ha Pont Britannia.

## An enez

Brudet eo kêriadenn Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch.

## Yezh

Diwar an anv Môn eo savet an anv Arfon, a gaver e Caernarfon. Komz a reer eus Môn ac Arfon. Un anv-badez eo Arfon ivez.

## Liammoù diavaez

* (en)Istor Enez Mon
* (en)Lec'hienn ofisiel
* (cy)Lec'hienn ofisiel

## Notennoù

* 1 2 A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
* 1 2 A.D Mills : Oxford Dictionary of Brirish Place-Names. Oxford University Press. 1981 - 2003.
* ↑ Eilert Ekwall : The Concise Oxford Dictionary of English Place-names. Clarendon Press. Oxford. First edition 1936; Fourth edition 1960, Reprint 1980.
Keodedoù, Bwrdeistrefi sirol ha kontelezhioù abaoe 1996 (22 anezho)
Ar c'hontelezhioù etre 1974 ha 1996 (8 anezho)
Ar c'hontelezhioù istorel, a-raok o c'hempenn e 1974 (13 anezho)
# Siegbert Tarrasch

Siegbert Tarrasch a zo bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1862 e Breslau (Alamagn) ha marvet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1934 e München (Alamagn).
Mezeg ha mestr meur echedoù alaman, unan ag ar re wellañ e dibenn XIXvet Kantved hag e penn kentañ an XXvet Kantved. Brogarour alaman e oa, lazhet e voe ur mab dezhañ e-pad ar Brezel bed kentañ. Yuzev e oa ivez: handeet e oa bet gant an nazied.

## Ur studiadenn

Siegbert Tarrasch Kagans neueste Schachnachrichten, 1921
Diskoulm:
1. Rc3 Rf2 2. Rd4 Rf3 3. Re5 Rg4 4. Rf6 Rh5 5. g8D! o vont kuit eus g7 en ur brofañ ur pezh Fxg8 6. Rg7 Rg5 7. h3! Da c’hortoz Rh5 8. h4 Zugzwang Weiß gewinnt. Goude ma fiñvo ar roue e vo tapet ar furlukin ha gallout a raio mont ar pezh gwerin da rouanez.

## Oberennoù skrivet

* Siegbert Tarrasch, Traité pratique du jeu d'échecs, Petite Bibliothèque Payot, Embannadurioù Payot, Pariz;
* Siegbert Tarrasch, 300 Schach-Partien;
* Siegbert Tarrasch, Die moderne Schach-Partie,
* Siegbert Tarrasch, Die Verteidigung des Damengambits,
* Siegbert Tarrasch, Das Schachspiel.

## Liammoù diavaez

* 299 partienn e pgn: Siegbert Tarrasch
* Ballo, Harald (1996): Siegbert Tarrasch Part 1. Chesscafe.com.
* Ballo, Harald (1996): Siegbert Tarrasch Part 2. Chesscafe.com.
* Tarrasch's games at muljadi.org
* 1908 Lasker - Tarrasch Title Match
# LitRPG

LitRPG pe GameLit, berradur eus an droienn saoznek Literary Role Playing Game (brezhoneg: c'hoari rol lennegel) zo un doare-lennegezh kemmesk etre c'hoarioù video rol gant lodennoù eus al lennegezh skiant-faltazi pe moliac'h. Krog e oad da implij an droienn e 2013. El LitRPG ez eus lodennoù c'hoari, a ya d'ober diazez an istor, ha statistikoù RPG (da skouer an nerzh, speredegezh, an nerzh tagañ pe difenn) zo ul lodenn a bouez eus arnod al lennerien. Dre-se eo disheñvel diouzh oberennoù liammet ouzh bed ar c'hoarioù roll, evel ar re a dremen en hollved Dungeons & Dragons; pe levrioù hag a zo c'hoarioù, evel ar re "choaz-da-avantur" evel ar re doare Fighting Fantasy; pe c'hoarioù a vez taolennet, evel er MUD pe faltazi etreoberiat. Da gustum, an dudenn bennañ el Lennegezh RPG a oar emañ en ur bed c'hoari pe liammet ouzh ur bed c'hoari ha klask a ra uhelaat e statistikoù evit mont war-raok.

## Istor

Ar soñj da vezañ e-barzh ur c'hoari video n'eo ket nevez. Andre Norton gant Quag Keep (1978) a ro tro da vont e bed tudennoù ar c'hoari D&D. Larry Niven ha Steven Barnes gant Dream Park (1981) a sav ur bed gant un doare LARP evel un abadenn skinwel gwirion en dazont (2051). Gant kresk an MMORPGs er bloavezhioù 1990 e oa deuet war-wel romantoù skiant-faltazi a dremene e bedoù c'hoarioù-video evel hollved. Ar re gentañ a oa bet Killobyte gant Piers Anthony embannet e 1993, tetralogiezh Tad Williams eus 1996–2004 anvet Otherland, Epic gant Conor Kostick e 2004 hag Halting State gant Charles Stross embannet e 2007. E Taiwan, ar c'hentañ romant a oa bet gant Yu Wo hag anvet ½ Priñs (½ 王子 Èrfēnzhīyī Wángzǐ), hag embannet e miz Here 2004.

## Notennoù ha daveennnoù

* ↑ "Level Up publishing What is LitRPG"
* ↑ Серия книг LitRPG gant EKSMO.
* ↑ Miller, Paul (28 a viz Mae 2016). What is LitRPG and why does it exist?.
* ↑ Browne, Elena (1añ a viz Meurzh 2018). Conor Kostick on Ready Player One, Epic and LitRPG.
* ↑ Kuo, Grace (3 a viz Even 2012). "Taiwan novelist captures hearts of youngsters at home and abroad", Taiwan Today.
# Aleksandra Kostenyouk

Aleksandra Kostenyouk (e ruseg: Александра Костенюк) a zo bet ganet d'an 23 a viz Ebrel 1984 e Perm, Rusia (Unaniezh Soviedel).
Meurc'hoarierez echedoù rusian.
2 510 edo he renk Elo (FIDE) d'ar 1añ a viz Gouere 2008, 10vet eo e-mesk c'hoarierezed ar bed.
P'edo seizh vloaz hepken e teu da vout Kampionez ar Merc'hed dindan dek vloaz.
Tapout a reas he zitl Mestr Meur Etrebroadel e miz Du 2004. Unnek maouez hepken a resevas an titl-mañ gant ar FIDE (Kevre Bedel An Echedoù). Mestr Meur ar Maouezi ha Mestr Etrebroadel e oa dija.
Anvet e oa bet kampionez ar maouezi a Rusia (Samara, miz Mae 2005): +7 =4 -0.
Kampionez ar maouezi ag Europa e 2004 gant he zrec'h e tournamant Dresden (Alamagn).
E miz Eost 2006 e voe kentañ kampionez ar bed ag ar maouezi en Echedoù 960 gant he zrec'h war Elisabeth Pähtz: 5,5/2,5.
Kampionez ar maouezi ag ar bed e Naltchik (Rusia) e 2008 gant he zrec'h war Hou Yifan.

## Ur bartienn

Aleksandra Kostenyouk — Elena Levoesjkina, 1996 :
| e4 c5 Mf3 g6 c3 d5 Fb5 Fd7 Fxd7 Dxd7 exd5 Dxd5 0-0 Fg7 | d4 cxd cxd Mf6 Te1 Mc6 Mc3 Dd8 d5 Mb4 (diagram) Da4+ Dd7 Dxb4 (1-0) |

## Oberenn skrivet

* (en) Aleksandra Kostenyouk, How I became Grandmaster at age 14 .

## Liammoù diavaez

* Aleksandra Kosteniuk, lec'hienn ofisiel
* (en) 20 lec'hiadenn a-bouez en he fartiennoù
* (en) He fichenn FIDE
* 90 partienn e pgn
* (en)He c'hoari e Chess Games
* Pennad-kaoz
* Luc'hskeudennoù