# Pleuveur-Bodoù

Pleuveur-Bodoù :
| Porzhig Landrelleg. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Pleumeur-Bodou |
| Bro istorel | Bro-Dreger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Lannuon |
| Kanton | Perroz-Gireg |
| Kod kumun | 22198 |
| Kod post | 22560 |
| Maer Amzer gefridi | Pierre Terrien 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Lannuon-Treger Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Treger ha Goueloù |
| Lec'hienn Web | (fr)Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 837 ann. (2020) |
| Stankter | 144 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 46′ 36″ Norzh 3° 30′ 59″ Kornôg / 48.776666667, -3.516388889 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 106 m |
| Gorread | 26,71 km² |
| Pleuveur-Bodoù ||
| kemmañ |
Pleuveur-Bodoù a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Dreger, e departamant Aodoù-an-Arvor. Pleuveuriz a vez graet eus an annezidi.
Pleuveur, da lavaret eo ar barrouz veur, a oa enni Tregastell ha Trebeurden betek an 10vet kantved, hag ac'h ae betek Louaneg zoken. Moarvat e teu Bodou eus Podo, ur manac'h pe sant penitiour deuet eus Breizh-Veur da Arvorig d’en em staliañ er 6vet pe er 7vet kantved, evel kalz eus e genseurted dezhañ.
Ur gumun eus bord ar mor hag eus an douar-bras eo war ar memes tro, ha gant se e kaver a lec’h da lec’h gweledvaoù gwall zisheñvel. Bec’h ha chikan zo bet a-wechoù etre tud an Enezenn ha re ar bourk, ken disheñvel ma oa o micherioù hag o zemz-spered dre ma ne renent ket ar memes buhez ; bez' e oa pesketaerien, martoloded, maengleuzerien diouzh un tu, labourerien-douar diouzh an tu all. Aet eo ar micherioù-mañ war zigresk, unan anezhe a zo o vont da get koulz lavaret, ha laosket o deus o merk war ar vro avat. Evit pezh a sell eus tro-spered an dud n’eus ken met sellet ouzh filmoù Thierry Compain gouestlet d'an Enez-Veur, selaou yaounkiz an Enez-Veur oc’h ober Chouanted eus tud ar bourk, evit kompren pegen dibar eo chomet ar vro war an dachenn-mañ, daoust ma'z eo cheñchet da vat poblañs ar barrouz, koulz er bourk ha war an enezenn.
Ekonomiezh ha kevredigezh :
Ar vuhez war ar maez a oa start. Diskar a ra se skeudenn faltazïus ar maezioù peurvad, hiraezh an distro d’ar maezioù a wechall. Ur geidenn a 35 bloaz e pad ar vuhez a oa d’ar c’houlz-se, ha ne vo ken nemet 37 vloaz evit ar baotred ha 43 bloaz evit ar merc’hed e penn-kentañ an 20vet kantved. Evel e lec’h all, n’emañ ket ar baotred hag ar merc’hed keit-ha-keit war an dachenn-mañ. Re a alkool a oa e-mesk an dud, evel ma testeni pennadoù 'zo tennet eus “Le Lannionais Républicain” ha “L’Echo de Lannion” (mirour). N’eo ket se avat a lake an dud nec’het met kentoc’h bloavezhennoù fall an eost, ar goañvezhioù kriz, ar c’hleñvedoù-red, ar c'holera en o zouez, daoust ma ne voe ket skoet Pleuveur betek re gant kleñvedoù pennañ ar c’houlz-se.
Fall eo ar yec’hedouriezh. Uhel eo feur-mervel ar merc’hed o tougen ha hini ar vugale nevez-c’hanet. Gwelloc’h a-se e kompener brud vat ar gwiliouderezed burzhudus anvet « Mammig Wenn » ha « Mili Wenn » deuet betek ennomp hirie.
Gant ar c’hreñv m’eo an hegounioù hag an doan rak gwall-zarvoudoù ar vuhez, e c’houlenner skoazell digant dour ar feunteunioù hag ar peulvinier da bareañ an dud…
· Evit an daoulagad, feunteun Samson e Keralies
· Evit ar merc'hed n’int ket frouezhus, peulvan chapel Samson
· Evit ar vugale diwezhat o vale, feunteun Sant Salver en Enez-Veur
E-pad an 19vet ec'h eo troet kalz buhez al lodenn vrasañ eus ar gumun war ar maez. En Enez-Veur avat e tiorren daou obererezh hag o deus graet he fersonelezh : unan o tennañ d’ar mor (pesketaerezh, merdeadurezh, floderezh...) hag egile troet war ar greunvaen (granit).
Merket eo ar speredoù gant ar mor dreist-holl, ar gwerzioù a zezrevell an darvoudoù start, an dle a rank ar wazed rentañ d’ar mor (peñse ar vezhinerien d'an 8 a viz C'hwevrer 1844...), glac’harioù ar vuhez (efedoù lezennoù ar bezhina...). Evit pezh a sell ouzh labour ar greunvaen, n’eo ket hemañ a roas ur vuhez aezetoc’h d’an dud. Brud kaer avat a zegasas dezhe hep mar ebet.
E-mesk an oberennoù ar muiañ anavezet : pont Montroulez, Tour-tan Enez-Vriad,Tour-tan an Treoger, pavezioù an Hanternoz…
Anatol ar Braz a roas meuleudi d'an Enez-Veur (« enezenn ar vengleuzierien » ), Yann Paranton « Kizeller ar sonioù » war France Culture a ouestlas dezhi unan eus e gaerañ abadennoù, « Amzer an Aotrounez ».
E 1936 e savas stourm ar vengleuzierien. Goude pemp sizhunvezh diskrog diwar o labour e voe teurvezet kreskiñ o gopr a zaou wenneg.
En 20vet kantved (e-doug an eil hanterenn dreist-holl) ec’h aio da fall an holl obererezhioù o doa maget Pleuveuriz ha stummet o istor e-pad pell amzer. Diouzh an tu all ec'h eo d’ar c’houlz-se ivez e saver ar Radom, stignoù nevez, hag ec’h arru teknologiezhioù nevez en Treger, o cheñch da vat labour ha buhez an dud kement hag ar boblañs.
Ar planetarium, kêriadenn ar C’halianed, an LPO a ziskouez pegen dedennet eo gant hon flanedenn.
Tud hollvrudet zo bet degemeret ganti, hag o deus roet ton dezhi en o oberennoù : Joseph Conrad (e anv zo bet roet d’ur straed en Enez-Veur), Anatol ar Braz, Charlez ar Gowig, Feliz an Danteg , Maoris al Lannou, kement ha menegiñ un toullad anezhe.

## Douaroniezh

Pleuveur-Bodoù a zo war aod Mor-Breizh, etre Trebeurden ha Tregastell. Kumunioù amezek : Trebeurden; Tregastell; Lannuon (Servel)

## Anv

Bernard Tanguy : Plebs Magna Podou, Plebs Boudou, 1330; Plebs Magna Podou, c. 1330, fin XIV$^{vet}$; Ploemeur Podou, 1461, 1481; Pleumeur-Bodou, 1486; Pleomeur Podou, 1543 Chom a ra diasur ar wrizienn Podou. Marteze diwar un anv den, evel evit Pleuveur-Gaoter. Erwan Vallerie : Plebe Magna Podou, Plebe Boudou, 1330; Ploeneur ?, 1407; Plomeur Bodou, 1516; Pluuir Bodou, 1630; Pleumeur-Bodou, 1779

## Ardamezioù

* « En glazur e vor en argant leinet gant ur steredenn a beder zerenn en aour »
* Sturienn : Dreist mor ha douar — Ardamezioù degemeret war-dro 1963.

## Istor

Merkoù don un hir a istor a zo war ar sevenadur hag ar maezioù. Bezañ zo skouerioù splann eus perzhioù istorel labour ha spered an dud : feunteunioù implijet evit lidoù sakr an dour, peulvinier (hini Sant Uzeg, bet kristenaet er 17vet kantved diwar levezon an Tad Maner hag a zo unan eus ar re vrudetañ er bed a-bezh), chapelioù da azeuliñ sent Breizh (sant Samson), ar radom…
Pinvidik eo istor ar barrouz, ha bezañ 'zo ur bern awidelloù kaer ha saourus diwar he fenn. Liammet eo evel-just gant hini Europa hag ar Bed :
* Enez Aval, an “Avallon“, enezenn ar gwez-avaloù (an hini nemeti gant an anv mojennek-se), karreg ar Vran pe Kastell Enez Vran, testeni o-div eus mojenn Arzhur a awenas ha roas kement da speredelezh Europa.
* Ar Radom ma voe skignet anezhañ ar c'hentañ skeudennoù skinwel d’an 11 a viz Gouere 1962.
Test eo istor ar barrouz eus buhez pep den koulz hag eus hini ar gumuniezh a-bezh, o lakaat war-wel an istor bihan hag an Istor bras. Ret eo gouzout sellet, mont a-hed hec’h aodoù hag he gwenojennoù, selaou he gwerzioù, lenn he levrioù, anavezout memor he lec’hioù, eñvorennoù hec’h annezidi...
E-pad pell eo bet ur gumun diwar ar maez dindan veli kastell kaer hag oberiant Kerdual. E lodennoù koshañ zo bet savet en 12vet kantved. Evel er c’hestell all e oa kefridioù ret d’e aotrounez seveniñ : mererezh an domani hag hec’h annezidi, barnerezh, justis izel hag uhel. Heverkañ mare ar gumun hag an hini gwellañ anavezet eo hini an 19vet kantved.
E-kerzh an Dispac’h Gall e nac’has ar barrouz sentiñ ouzh an divizoù bet tapet gant Beleien 'zo e Treger. Gwelet a reer splann e sarmonioù an aotrou a Largez (abbé du Largez) pegen taer e save-eñ peurliesañ a-enep da Lezenn-diazez Diveleg ar Gloer. Ur gwir chism a voe e-barzh an Iliz en abeg d’al le-fealded a rankas kement beleg ober war c’houlenn ar Vodadenn Vroadel. Disrannet e voent : darn o vont da veleien douer pa zivizas darn all da chom didou. Relijiel e oa an tabut da gentañ pa deuas ar chikan da vezañ politikel goude-se. Repuet war Enez-Jerze e 1795, e kemeras perzh an aotrou a Largez e dilestradeg Kiberen. Er memes bloavezh e voe harzhet, ha fuzuilhet d’an 30 a viz Gouere.
Derc’hel a reas istor ar barrouz gant e hent stroñsus evelkent, ur person touer en he fenn ha daou gure didou d’e skoazellañ.
Diwezhatoc’h e savas parrouziz Pleuveur a-enep da lezenn Dispartiañ an Iliz hag ar Stad, hag ec'h ejont betek aloubiñ an ilizoù. Darn anezhe a gemeras perzh er stourm enep savidigezh delwenn da Ernest Renan war leur-gêr iliz-veur Landreger, hag a-du evit ar gest a voe graet a-benn sevel kalvar an Daspren (Redamsïon).
Arabat ankouaat kennebeut all, e-kreiz ar freuz hag ar reuz a oa, ar bec’h a savas tro-dro d’ar brezhoneg abalamour d'ar "simbol" a veze peget ouzh ar vugale er skol pa vezent tapet oc’h ober gant o yezh !

### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 128 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,13 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911, met hervez ar gevredigezh "Pleumeur en mémoires" e vankfe un 60 anv bennak ouzh ar monumant; mervel a reas unan anezhe abalamour d'e c'hloaziadennoù d’an 21 a viz Eost 1914 e Falisolle e Belgia, soudard e oa en 71vet Rujumant Troadegiezh; d’an 22 a viz Ebrel 1915 ez eas diwar wel e Boezinge e Flandrez Belgia ur soudard eus an 73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.

### Maroko

* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d’an 13 a viz Du 1914 en El Herri.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas 54 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Mojenn ar Roue Arzhur

E Pleuveur ez eus ur c'hastell Kerduel, hag un enezenn Aval. Ha Kamlez nemañ ket pell ! Ha ma vefe ar vro tro war dro al Leger ar rouantelezh Logres ? Trawalc'h evit lakat ar speredoù da dridal war mojenn ar Roue Arzhur, abalamour da gCarduel, ur gêrbenn ar Roue Arzhur, ha da enez Avalon, e-lec'h e vefe bet douaret. Komz e vez eus daou Gembread deut war o zaoulin e kambr ar Roue Arzhur, e kastell Kerduel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Peulvan kristenaet Sant-Uzeg
* Peulvan Sant Uzeg
* Alez toet Ti ar C'hornandoned (pe Ti-Lia).
* Taol vaen Kerewen.
* Sant Pêr.
* Iliz katolik Sant Pêr.
* Sant Mark.
* Iliz katolik Sant Mark.
* Chapel Sant Uzeg.
* Chapel Sant Samzun.
* Talbenn en aer vat
* Talbenn en aer enep
* Kastell Kerduel.
* Monumant ar re varv er vourc'h, stok ouzh an iliz katolik Sant Pêr, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv en Enez-Veur, luc’hskeudenn.
* Taolenn ar re varv en iliz katolik an Enez-Veur, luc’hskeudenn
* Radom ha mirdi ar pellgehentiñ
* Ar Radom.
* Enez-Veur
Stag eo an Enez-Veur ouzh kumun Pleuveur, goude ma oa ur barrez distag, ha person enni, er bloavezhioù 1960.
* Skeudenn bet tennet diouzh krec'h Kerivon
* Skeudenn bet tennet diouzh an hent D788, e-kichen Kervegan
* Skeudenn bet tennet diouzh Penvern
* Skeudenn bet tennet diouzh Penvern
* Enez Aval
* Peulvan ha kroaz kozh-kozh
* Enez Aganton (kroazioù kozh-kozh).
* Enez Losket.
* Kêriadenn galian.

## Deskadurezh ha buhez kenstroll

Pemp skol a zo e Pleuveur-Bodoù :
* Skolaj Paol ar Flemm (publik).
* Skol Yann ar Morvan (publik) ar bourk.
* Skol Enez-Veur (kentañ derez).
* Skol Armand-Lagain (publik) Kerenog.
* Skol Sant Jozef (prevez) lec'hiet er bourk.
Buhezek eo ar vuhez hag an traoù e Pleuveur, koulz eus kostez ar sevenadur hag eus kostez ar sport. Ar strolladoù sevenadurel a zo kevredet e-touesk an OKSD (Ofis-Kêr ar Sevenadurezh hag an Dudi) hag ar strolladoù sport e-touezh an OKS (Ofis-Kêr ar Sportoù). E Pleuveur-Bodoù a kaver ivez :
* Un drompilhadeg.
* Ur c'hlub mell-droad.
* Ur c'hlub mell-dorn.
* Ur c'hlub tennis.
* Ur c'hlub tennis-taol.
* Ur c'hlub badminton.
* Ur c'hlub sport-emgann (judo).
* Ur c'hlub embregerezh-korf, Cosmogym: meur a briz aet gantañ e kevezadegoù Bro-C'hall.
* Ur c'hlub marc'h-houarn war hent.
* Ur c'hlub MTB (Marc'h-houarn Treuz-Bro) : aozer al "Lou-Anne", unan eus an traoù pennañ a c'hoarvez e Bro-Dreger, bep bloaz e miz Here.
* Ur skol vageal e kreizenn Enez-Veur.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Iwerzhon | Bun an Tábhairne | 1992 |

## Tud

* Ren' Skeren, skrivagner brezhonek.

## Ardamezeg ar familhoù

* d'Acigné, aotrounez Keruzeg ː
* En erminoù e dreustell zivouedet en gul karget gant teir flourdilizenn en aour.
* Ger-ardamez : Neque terrent monstra

## Levrlennadur

* (fr) Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
* (fr) Daniel Giraudon & Louis Lemoine : Saint Samson & Arthur Roi. Commission du Patrimoine. Pleuveur-Bodoù. 1993
* (br) Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* (fr) Edmond Rébillé : Itinéraire littéraire en Côtes d'Armor. Coop Breizh. 1998
* (fr) Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes des Côtes d'Armor & Ille-et-Vilaine. 2008

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Pleuveur-Bodoù war lec'hienn Geobreizh.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Ouest-France, 11.11.2015
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. 1890