OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kabinda

Kabinda (portugaleg: Cabinda, gwezhall "Kongo portugalat"; Congo Português) zo unan eus proviñsoù Angola, distag diouzh ar peurrest eus ar vro-se hag enklozet etre Republik Kongo en norzh, Republik Demokratel Kongo er su hag er reter hag ar Meurvor Atlantel er c’hornôg. En em astenn a ra war 7 270 km² ha war-dro 716 076 a dud zo o chom enni. Tsiowa (anvet ivez Tchiowa pe Kabinda) eo ar gêr-benn.
Unan eus trevadennoù Portugal e voe Kabinda e-pad meur a gantved. Er bloavezhioù 1960 e krogas ar stourm evit dizalc’hiezh ar vro. Gant ul luskad anvet Talbenn evit Dizalc'hiezh Enklozadur Kabinda (FLEC), a stourme ouzh arme Portugal, e voe disklêriet dizalc’hiezh ar vro d’ar 1añ a viz Eost 1975. Luiz Branque Franque a voe dilennet da brezidant Republik Kabinda.
E miz Du 1975 e voe embannet dizalc’hiezh Angola, hag un tammig goude-se, d’ar 4 a viz Genver 1976 e voe aloubet Kabinda gant nerzhioù Luskad ar bobl evit dieubidigezh Angola (MPLA), skoazellet gant soudarded eus Kuba. Rankout a reas ar FLEC mont da guzh er c’hoadoù hag eno e kendalc’has gant e stourm evit disrannañ Kabinda diouzh Angola. Bec'h zo er vro, abalamour ma'z eus tireoul enni. War-dro un drederenn eus tud Kabinda zo repuet e Republik Demokratel Kongo.
An darn vrasañ eus tud Kabinda a gomz kongoeg. Anaoudegezh o devez alies eus ar portugaleg, yezh an drevadennerien, hag a-wechoù eus ar galleg, yezh ofisiel ar stadoù amezek.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Republik Kabinda, en harlu
* Cabinda Monde Info
g • ka • ke Proviñsoù Angola :
| Proviñsoù | Bengo · Benguela · Bié · Cabinda · Cuando Cubango · Cuanza Norte · Cuanza Sul · Cunene · Huambo · Huíla · Luanda · Lunda Norte · Lunda Sul · Malanje · Moxico · Namibe · Uíge · Zaire |
# Karv-musk kof gwenn

Karv-musk kof gwenn :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Moschidae |
| Genad : | Moschus |
| Anv skiantel ||
| Moschus leucogaster Hodgson, 1839 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'harv-musk kof gwenn (Moschus leucogaster) a zo ur bronneg hag a vev e Sina, Nepal, Bhoutan hag India.
# Kefalonia

Kefalonia eo ar brasañ eus an Inizi Ionian, er Mor Ionian, er c'hornog da Vro-Hellaz.

## An anv

Cephallenia, Cephallania, Cephallonia, Kefallinia, pe Kefallonia (: Κεφαλληνία e henc'hresianeg; Κεφαλλονιά pe Κεφαλονιά e gresianeg a-vremañ). Dont a rafe an anv eus stumm an enezenn, hini penn un den.

## Pennad kar

* Konted Kefalonia
# Kensonenn gweuz-staon

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn gweuz-staon (saoz.: labial-palatal consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn kendistaget ganti ar diweuz hag an staon da lec'hioù distagañ pennañ war un dro, da lâret eo e stok pe e tostae an teod ouzh ar staon keit ha ma vez rontaet an diweuz.
Treuzskrivet e vez [ɥ] ar gensonenn gweuz-staon dre dostaat (mouezhiet) hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
| LFE | Deskrivadur | Skouer | Skouer | Skouer | Skouer |
| LFE | Deskrivadur | Yezh | Doare skrivet | LFE | Ster |
| | Kensonenn gweuz-staon dre dostaat (mouezhiet) | Galleg | lui | [lɥi] | "eñ" |
Talvezout a ra da hantervogalenn o klotaat gant ar vogalenn [y] (skrivet <u> e brezhoneg).

## Gwelit ivez:

* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Kañseller Alamagn

Kañseller (alamaneg: Kanzler; Kanzlerin, Kañsellerez evit ur plac'h) eo an titl a vez gant an hini a zo e penn ar gouarnamant en Alamagn. An anv ofisiel eo Bundeskanzler (Bundeskanzlerin evit ur plac'h), da lavaret eo "Kañseller(ez) kevreadel".
Kevatal eo d’ar post Kentañ Ministr a vez kavet e meur a vro, hag ar post gant ar muiañ a c'halloud eo en Alamagn, pa n'eus gant ar post Prezidant Alamagn nemet ur perzh arouezel dreist-holl.

## Gwelout ivez

* Roll kañsellerien Alamagn
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kozhikode

Kozhikode (കോഴിക്കോട് e malayalameg, distaget [ko:ɹikko:ɖ]; anvet "Calicut" gwechall) a zo ur gêr eus stad Kerala en India. An trede kêr vrasañ eo e Kerala. Gwechall e oa kêr-benn ur rouantelezh dizalc'h.
# Lagidium

Lagidium :
| Lagidium viscacia ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Chinchillidae |
| Genad : | Lagidium |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lagidium a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

4 spesad viskachaed a zo ennañ:
* Lagidium peruanum
* Lagidium viscacia
* Lagidium wolffsohni
* Lagidium ahuacaense, spesad nevez-deskrivet (miz Even 2009)

## Liamm diavaez

(en) (es) Diverradenn deskrivadenn ar spesad nevez (e saozneg hag e kastilhaneg)
# Metaplasmenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen metaplasmenn (diwar ar henc'hresianeg: meta "dresit-; ad-" + plassein "stummañ"; saoz: metaplasm) evit komz eus ur c'hemm reizhskrivañ, da lâret eo an doare ma vez skrivet ur ger da heul kemmoù distagadur.
Degouezhout a ra a-hed an amzer tra ma'c'h a ur yezh oc'h en em diorren hag implijet e vez ivez a-wezhoù evit sevel barzhoniezh.
Meur a doare metaplasmenn ez eus hervez ar c'hemmoù resis:
    Pa vez ouzhpennet sonennoù:
       Protezenn;
       Epentezenn;
       Paragoge
    Pa vez argaset sonennoù:
       Troc'hadur;
       Koazhadur;
       Aferezenn;
       Apokopenn;
       Sinkopenn
    Pa vez eilpennet lizherennoù pe sonennoù:
       Metatezenn
    Elfennoù all:
       Sinairezenn;
       Strizhadur
Implijet e vez ivez an termen metaplasmenn evit komz eus ar fed ma c'hell kemmañ reizh un anv-kadarn er yezhoù romanek a-hed ar wezh, da skouer:
    latin pōns (gourel) > galizeg a ponte (benel)
# Pollachius

Pollachius :
| Pollachius pollachius ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Gadiformes |
| Kerentiad : | Gadidae |
| Genad : | Pollachius |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Pollachius zo ur genad e rummatadur ar pesked.

## Spesadoù

* levneg, Pollachius pollachius
* levneg du, Pollachius virens
# Pont-Lanio

Pont-Lanio zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfarian, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 116,1 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Roll ar brederourien veur

Prederouriezh - Prederourien

### A-B

* Theodor Adorno
* Alberzh Veur
* Anaxagoras
* Anselm eus Canterbury
* Tomaz Akwino
* Aristoteles
* Aogustin eus Hippo
* Averroes
* Avicenna
* Francis Bacon
* Roger Bacon
* Mikhail Bakhtin
* Simone de Beauvoir
* Jeremy Bentham
* Henri-Louis Bergson
* George Berkeley
* Anicius Manlius Severinus Boethius
* Bernard Bolzano
* Bonaventure
* Bernard Bosanquet
* Francis Herbert Bradley
* Franz Clemens Brentano
* Edmund Burke
* Joseph Butler

### C-F

* Rudolf Carnap
* R. G. Collingwood
* Auguste Comte
* Confucius
* Benedetto Croce
* Donald Davidson
* Gilles Deleuze
* Democritus
* Jacques Derrida
* René Descartes
* John Dewey
* Wilhelm Dilthey
* John Duns Scotus
* Jonathan Edwards
* Ralph Waldo Emerson
* Empedocles
* Ludwig Andreas Feuerbach
* Johann Gottlieb Fichte
* Gottlob Frege

### G-L

* Hans-Georg Gadamer
* Saadiah Gaon
* al-Ghazali
* Robert Grosseteste
* Jurgen Habermas
* Georg Wilhelm Friedrich Hegel
* Martin Heidegger
* Herakleitos Efesos
* Thomas Hobbes
* David Hume
* Edmund Husserl
* Francis Hutcheson
* William James
* Immanuel Kant
* Søren Kierkegaard
* Laozi
* Gottfried Wilhelm von Leibniz
* Gotthold Ephraim Lessing
* C. I. Lewis
* John Locke
* Georg Lukacs

### M-Q

* Niccolo Machiavelli
* Moses Maimonides
* Nicolas Malebranche
* Karl Marx
* Alexius Meinong
* Mencius
* Maurice Merleau-Ponty
* John Stuart Mill
* G. E. Moore
* Isaac Newton
* Nicholas of Cusa
* Friedrich Nietzsche
* Parmenides of Elea
* Blaise Pascal
* Charles Peirce
* Platon
* Plotinos
* Karl Popper
* Hilary Putnam
* W. V. O. Quine

### R-Z

* John Rawls
* Thomas Reid
* Jean-Jacques Rousseau
* Bertrand Russell
* Gilbert Ryle
* George Santayana
* Jean-Paul Sartre
* Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling
* Arthur Schopenhauer
* Wilfrid Sellars
* Sokrates
* Baruch Spinoza
* P. F. Strawson
* Francisco Suarez
* Giambattista Vico
* Max Weber
* Alfred North Whitehead
* Gwilherm eus Ockham
* Ludwig Wittgenstein
* Christian Wolff
* Zhuangzi
# Rom (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Rom zo anv meur a dra :
* ar rom, un died alkoolek
* ur stumm all eus anv kêr Roma
* anv un den eus pobl ar Romed
* anv div stêr :
** ar Stêr Rom, pe Beam, e Bro-Saoz,
** ar stêr Rom, pe Rambach en alamaneg, e reter Suis
* Rom (Deux-Sèvres) ur gumun e Bro-C'hall
* Rom (Mecklenburg), ur gumun eus hanternoz Alamagn
* Rom, anv-tiegezh alamanek, anv meur a zen :
** Anton Rom (1909–1994), roeñver eus Alamagn
** Dagmar Rom (1928-), skierez eus Aostria
** Willi Rom (1911–1999), stourmer enepnazi
* ROM, teskanv Read Only Memory e stlenneg.

## Pennad kar

* von Rom
* CD-ROM
# Rouantelezh Prusia

Rouantelezh Prusia (Königreich Preußen en alamaneg), a oa ur rouantelezh en Alamagn, savet e 1701, hag a badas betek 1918.
Ur stad european a-bouez e teuas da vout dindan Friedrich II (1742-1786)
E 1871 e teuas da vout unan eus ar stadoù, an hini bouezusañ, eus an Impalaeriezh alaman.
E 1918 ez eas ar rouantelezh-se da get hag e teuas da vout Stad dieub Prusia (Freistaat Preußen en alamaneg) e Republik Weimar.
# Sivet

Siveted :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar siveted a zo bronneged kigdebrer.

## Spesadoù

* Er c'herentiad Viverridae:
** sivet-palmez teir roudenn, Arctogalidia trivirgata
** sivet-palmez Sulawesi, Macrogalidia musschenbroekii
** sivet-palmez masklet, Paguma larvata
** tri spesad Paradoxurus
** sivet-palmez Owston, Chrotogale owstoni
** sivet-dourgi, Cynogale bennettii
** sivet-palmez Hose, Diplogale hosei
** sivet-palmez roudennek, Hemigalus derbyanus
** sivet Afrika, Civettictis civetta
** pevar spesad Viverra
** sivet bihan India, Viverricula indica
* Er c'herentiad Nandiniidae:
** sivet-palmez Afrika, Nandinia binotata
# Siôn Corn

Siôn Corn eo anv kembraek ar Father Christmas , pe Santa Claus saoznek.

## Istor

Krouet e voe Siôn Corn e skrid ur ganaouenn gant J. Glyn Davies, e 1922, en ul levr anvet Cerddi Huw Puw, ma'z eo kinniget evel ar Santa Clôs Cymraeg.
El levr-se e kaver anv Siôn Corn en ur ganaouenn anvet Pwy sy'n dŵad dros y bryn:
    Pwy sy'n dŵad dros y bryn - Piv zo 'tont 'dreuz ar menez
    yn ddistaw ddistaw bach - War-e bouezig
    ei farf yn llaes - Gant e varv hir
    a'i wallt yn wyn - E vlev gwenn
    â rhywbeth yn ei sach? -Hag un dra bennak en e sac'h.
    A phwy sy'n eistedd ar y to - Ha piv zo en e goazez war an doenn
    ar bwys y simne fawr? -E-kichen ar siminal vras?
    Siôn Corn, Siôn Corn - Siôn Corn, Siôn Corn
    Tyrd yma, tyrd i lawr! - Deus amañ, deus d'an traoñ!
    Mae saith rhyfeddod yn dy sach, -Seizh tra iskis zo 'n ez sac'h
    gad i mi weled un? -Unan a c'hallan gwelet?
    a rho ryw drysor bychan bach - Ha ro un tamm teñzor bihan
    yn enw Mab y Dyn. - en anv Mab an Den
    Mae'r gwynt yn oer ar frig y tô, - Yen eo an avel war lein an doenn
    mae yma disgwyl mawr. - Amañ ez eus gortoz bras
    Siôn Corn, Siôn Corn. Helo, helo.
    Tyrd yma, tyrd i lawr! -Deus amañ, deus d'an traoñ!
N'eus ket kaoz amañ eus kirvi-erc'h na stlejell.

## An oberour

Ganet ha maget e oa bet J. Glyn Davies e Liverpool er bloavezhioù 1870. Troet e oa gant ar gizioù poblek eus kornad e dad en Edern, e Ledenez Llŷn, e-lec'h ma veze "Siôn Corn er siminal o selaou pezh a lavarez", ur Siôn Corn disheñvel diouzh hini hon amzer pa oa o chom er siminal a-hed ar bloavezh, hag un doare da lakaat ar vugale da vont hep klemm d'o gwele a-hed ar bloaz.
Poltred Siôn Corn a voe gallet gwelet e Llyfr Mawr y Plant e 1931.
Kreskiñ a reas brud an anv dre an deskadurezh kembraek da gentañ, dre ar skinwel kembraek goude. Er bloavezhioù 1970 e voe trec'h Siôn Corn war 'Santa Clôs' er yezh. Sede penaos e voe kembraekaet ur c'hiz saoz-stadunanat.

## Liamm diavaez

* Ar ganaouenn (S4C - Dysgu Cymraeg)
* Cyw - S4C.

## Notennoù

* ↑ Pryd wnaeth Santa droi'n Siôn?
# Speirops

Speirops :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Zosteropidae |
| Genad : | Speirops |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Speirops zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù a vev en Afrika (Kameroun, Sao Tomé ha Principe pe Ginea ar C'heheder).

## Spesadoù

* Speirops brunneus
* Speirops leucophoeus
* Speirops lugubris
* Speirops melanocephalus
# Stad-den revel

Ar stad-den revel pe identelezh revel a denn d'an doareoù (où) ma vez dibabet gant hini pe hini en em anaout pe en em deskrivañ hervez e/he revelezh. Peurliesañ e vez great an diforc'h etre teir revelezh pennañ diazezet gant rev an dud m'en en sant an neb sachet war e du:
* an arallrevelezh: pa vezer sachet war-du tud eus ar rev all;
* an divrevelezh: pa vezer sachet ken war-du tud eus ar rev all ha war-du tud eus an hevelep rev;
* an heñvelrevelezh: pa vezer sachet war-du tud eus an hevelep all;
Daoust ha ma hañval bezañ liammet stadoù-den revel-se ouzh an tuadur reizher, n'eo ket eeun al liamm-se dre ret atav, rak unan a c'hell bezañ arallrevour ha kaout darempredoù gant paotred all gwecha ha gwechall (s.o. SMS) pe c'hoazh heñvelrevour ha chom hep kaout darempredoù reizhel ebet.
Stadoù-den revel all ez eus, neoazh, ha n'o deus netra da welet gant an tuadur reizhel pe c'hoazh a savont a-enep d'an doare ma vez rannet ar revelezh gant ar gedredigezh hervez ar reizh hag ar darempredoù reizhel:
* an dreuzrevelezh
* an hollrevelezh
* an gizrevelezh

## Gwelet ivez

* Revelezh denel
* Tuadur reizhel
* Arallrevelezh
* Heñvelrevelezh
* Divrevelezh
* Hollrevelezh
* Kizrevelezh
* Treuzrevelezh
* Gae
* LGBT
# Trinacria

Trinacria a zo ur ger a denn da Sikilia.
* anv kozh Sikilia eo, diwar an anv henc'hresianek kozh Trinacria, eus treis (tri) hag àkra (uhelenn); an uhelennoù-se eo an tri beg-douar uhel (hini Trapani-Marsala er c'hornôg, hini ar biz e Messina ha hini ar gevred e Sirakuza) ;
* anv banniel Sikilia - anvet evel-se abalamour d'an Trinacria, pe triskell, a zo en e greiz hag a zo arouez ar vro hag he zri beg-douar;
* un anv all roet d'an triskell - an arouez teirgarek brudet e broioù evel Breizh, Sikilia, Manav dreist-holl.
# Yezhoù mienek

Ur skourr eus ar yezhoù mongek-mienek (saozneg: Mien) eo ar yezhoù mienek komzet e su Sina dreist-holl, ennañ 5 yezh renket e 3 isskourr:
* Yezhoù biaoek-djaoek
* Yezhoù mienek-djinek
* Yezhoù zaominek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Yezhoù siouek

Ur skourr eus ar yezhoù siouek-katawbek eo ar yezhoù siouek, kar d'ar yezhoù katawbek, komzet gant pobloù-orin e Norzh Amerika.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù siouek:

## Listenn ar yezhoù siouek

** Yezhoù siouek ar c'hreiz
*** Mandaneg
*** Ioweg-Otoeg
*** Asiniboineg
*** Dakoteg
*** Lakoteg
*** Nakota (pe Stoneyeg)
*** Kansaeg
*** Omaheg-Ponkeg
*** Osageg
*** Kwapaweg
*** Hokakeg (pe Winnebageg)
** Yezhoù siouek eus traoñienn ar Misouri
*** Absarokeg (pe Croweg)
*** Hidatseg
** Yezhoù siouek ar gevred
*** Biloc'hieg (pe Biloxi)
*** Oteg
*** Tuteleg

## Gwelet ivez:

* Yezhoù siouek-katawbek
# Zenobia

Zenobia zo anv meur a vaouez:

## Traoù

* Al lestr svedat Zenobia a beñseas dirak Larnaka e Kiprenez e 1980.

## Lennegezh

* Rhadamiste et Zénobie, reuzc'hoari gallek gant Prosper Jolyot de Crébillon, diwar-benn istor rouaned Armenia.

## Film

* Zenobia, film fentus gant Oliver Hardy e 1939.

## Pennadoù kar

* Zenobio, anv meur a zen.
# Amarante

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Amarante zo un anv-lec'h portugalek, e Portugal ha Brazil.

## Portugal

* Amarante (Portugal) - kêr e distrig Porto.

## Brazil

E stadoù Brazil e kaver an anv meur a wech:
* Amarante (Piauí) - Piauí
* Amarante do Maranhão - kumun e Maranhão
* São Gonçalo do Amarante - e Ceará
* São Gonçalo do Amarante - e Rio Grande do Norte
* São Gonçalo do Amarante - e distrig São João del-Rei, e Minas Gerais

## Tud

* Rodrigo Amarante - soner gant Little Joy, Los Hermanos hag Orquestra Imperial

## Pennadoù kar

* Amarant
* Amaranth
# Aquilo

Aquilo eo anv avel an Hanternoz, yen ha kriz, e mojennoù Roma. Klotañ a ra gant Boreas e mojennoù Hellaz. Diskouezet e vez evel ur c'hozhiad, dezhañ blev gwenn a-fuilh.
Bez ez eo unan eus ar «Ventus Venti» (ar Pevar Avel), mab da Eolius (Aiolos e henc'hresianeg) hag Aurora (pe Eos), evel Favonius, Vulturnus hag Auster.
Meneget e vez gant Circius hag Aparctias en Istorioù Naturel Plinius.

### Septentrio

A-wechoù e vez graet Septentrio anezhañ, ur ger a deu eus septem triones ("seizh ejen") hag a ra dave da seizh steredenn vrasañ a zo e steredeg Ursa Major. Di war anv Septentrio eo bet fardet an anv-gwan, a gaver en holl yezhoù latin, septentrional, heñvelster-rik gant boreal hag a dalv "hanternozel ".

## Lennegezh

Brudet eo ar werzenn-mañ, gant Jean de La Fontaine :
Tout vous semble Aquilon, tout me semble Zéphyr .
Troidigezh dieub: Pep banne avel deoc'h zo kriz 'vel avel viz, Din-me avat eo par d'un avelig klouar.

## Pennad kar dre ar ster

* Boreas
# Bioù

Ar bioù, a zo loened daskirier pevarzroadek a ya d'ober an iskerentiad Bovinae eus kerentiad Bovidae. E touez ar re doñvaet m'eo an anavezetañ ar saout hag an tirvi, ar re-se pared ar spesad Bos taurus. An anv bioù a vez implijet ivez gant ur ster strishoc'h evit pared spazhet ar spesad Bos taurus.

## Spesadoù bioù

* Saout ha tirvi (Bos taurus) hag o c'hrouadurien, an annoared hag al leueoù
* Bualed Azia (Bubalus bubalus)
* Bualed Afrika (Syncerus caffer)
* Yaked (Bos grunniens)
* Zebued pe ejened Indez (Bos indicus)
* Gayaled (Bos frontalis)
* Bantenged (Bos javanicus)
# Bronnoù-kranked

Bronnoù-kranked :
| Sacculina carcini war Liocarcinus holsatus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Arthropoda |
| Kevrennad : | Maxillopoda |
| Urzhad : | Kentrogonida |
| Kerentiad : | Sacculinidae |
| Genad : | Sacculina |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bronnoù-kranked zo kresteneged bihan arvevat ouzh ar c'hranked. Er genad Sacculina int rummataet.

## Doareoù pennañ

Stag int ouzh kof ar c'hrank gant un troad a gas ur rouedad gwrizioù e diabarzh an ostiz a-benn tennañ dioutañ o bevañs.
Stummañ a reont ur yoc'h velen viheñvel etre brusk ha kof ar c'hrank. Er bloc'had-mañ emañ o organoù gouennañ ha servijout a ra ivez da c'hodell c'horiñ. Mont a ra da c'hell-mouk pa vez erru prest al larvennoù da ziglorañ.

## Efedoù war an ostiz

Gwanaet eo ar c'hranked hag o c'hresk a c'hell gorrekaat pe paouez. Alies e varvont.
Souezhusoc'h eo efed all ar bronnoù-kranked war o ostiz : ar par-krank a ya da barez ha ledanaat a ra e abdomen.

## Annez

Bevañ a ra ar bronnoù-kranked er meurvor Atlantel, e mor Breizh, e mor an Hanternoz, er mor Baltel hag er mor Kreizdouar.

## Spesadoù

Kalz a spesadoù bronnoù-kranked zo. Pep hini anezho zo arvevat ouzh ur spesad kranked roet : Sacculina triangularis a ya war ar c'hrank-saoz da skouer.
# Bukkake

Bukkake, pe Bukkake udon, a vez lavaret e japaneg eus un doare da fardañ nouilhez.

## Pornografiezh

Bukkake a vez lavaret ivez eus un ober a gaver e filmoù pornografek japanat zo, abaoe 1980, ma weler ur plac'h noazh sklavezet gant paotred hag a gemer o flijadur ganti dre flistrañ o sper ouzh he dremm.
Ordinal e vez gwelet ur plac'h noazh a vousc'hoarzh hag a hirvoud gant meur a baotr war he zro. Sonn dezho e tostaont outi ha tamm-ha-tamm an eil goude egile e tiskargont e beg ar plac'h. (posupl eo gwelet 900 a dud a wechoù) huchal a reont kreñv evel moc'h o rudañ (marteze evit ar c'hamera). Neuze e c'hargouilh ar plac'h gant levenez. Goude se pe e vez lonket pep tra gant ar plac'h pe e vez skopet ganti ar sper resevet en he beg en ur besel (ar peurliesañ treuzwelus) ha goude e vo lonket pep tra e fin an abadenn (posupl eo tizhout al litrad hanter).

### Istor

Dont a rafe eus ur boaz da vezhekaat ur wreg avoultr e Japan ar Grennamzer, met ur vojenn e vije nemetken.

## Gokkun

Droukvesket e vez bukkake ha gokkun a-wechoù: neuze e vez kaoz da rediañ ar plac'h da lonkañ sper.
Adkemeret eo bet ar bukkake dinouilhez e filmoù pornografek an heñvelrevidi.
# Apollo

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Apollo eo stumm latin anv gresianek an doue Apollon, a zo adkemeret e yezhoù zo, e saozneg dreist-holl .

## Anvioù-lec'h

* Apollo (Pennsylvania), ur gêr eus SUA;
* Apollo (Suafrika), ur gêr e-tal Johannesburg (Suafrika);
* Most Apollo ur pont dreist d'an Danav e Bratislava.

## Sevenadur

* ur sal-abadennoù gwechall, e Pariz, an Apollo, ma krogas Carlos Gardel da ganañ
* Apollo Theater, e Harlem (New York)
* Apollo Theatre, e Londrez
* Apollo 13, film
* Priz Apollo, priz lennegel

## Tud

* Appollo eo anv-pluenn ar senarioour bannoù-treset Olivier Appollodorus.

## Astronomiezh

* Programm Apollo hag Apollo-Soyouz;
* Asteroidennoù Apollo.

## A bep seurt

* Appolo, bet merk kirri alaman;
* Apollo Computer, embregerezh stlenneg;
* Appoloed, meuriad e Ghana;
* Gumpert Apollo, karr-tan Gumpert;
* Apollo, egorlestr an heuliad skinwel Stargate Atlantis.