# Gouenoù (kumun)

Gouenoù :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Gouesnou |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Brest-An Ermitaj-Gouenoù (betek 2015) Brest-4 (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29061 |
| Kod post | 29850 |
| Maer Amzer gefridi | Stéphane Roudaut 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Brest Meurgêr ar Mor |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 281 ann. (2020) |
| Stankter | 520 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 27′ 16″ Norzh 4° 27′ 48″ Kornôg / 48.4544, -4.4633 |
| Uhelderioù | bihanañ 58 m — brasañ 103 m |
| Gorread | 12,08 km² |
| Gouenoù ||
| kemmañ |
Gouenoù zo ur gumun e Bro-Leon, e Kanton Brest-4, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Douaroniezh

* E Gouenoù emañ eien ar Penfell.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Baptiste-François Le Sénéchal e anv, hag ur c'hure, Jean Goachet.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 56 gwaz eus ar gumun, eleze 3,93% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel bed

* D'ar 7 a viz Eost 1944, 42 zen nann-soudard a voe lazhet gant soudarded alaman e Pengereg.
* D'ar 7 a viz Eost 1944 e kouezhas ur c'harr-nij P-47D-16-RE (marilhet 42-76597 ha kodet G8-?, 362th BG, 378th BS) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (United States Army Air Forces) e Gouenoù; e leviour a voe lazhet.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e miz Gwengolo 1951 er Viêtnam.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar feunteun.
* An iliz katolik.
* Monumant ar soudarded stadunanat.
* Iliz katolik Sant Gouenoù.
* Ar feunteun.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
* Monumant ar soudarded stadunanat marvet e miz Eost 1944, bet dioueliet d’ar 27 a viz Eost 2013.
* Monumant lazhadeg Pengereg.
* Monumant an daou vilour breizhveuriat SAS marvet d’ar 7 a viz Eost 1944, luc’hskeudenn.
* E Gouenoù e vez lidet un droveni en enor da sant ar barrez, sant Gouenoù, bep bloaz, da vare Yaou Bask.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered Gouenoù

* BroNiver a soudarded
* Rouantelezh-Unanet5
* Hollad5
* Milourien eus broioù arall ag ar C'hommonwealth en Aerlu ar Rouantelezh-Unanet : 1 milour eus Rodezia ar Su.
Karrnijourion e oant holl. Marvet int e 1943, e-pad an Eil Brezel Bed$^,$. Pevar anezhe a varvas pa gouezhas o c'harr-nij (Mitchell marilhet FL216 ha kodet VO-?) etre Plabenneg ha Gwipavaz d'ar 24 a viz Even 1943, an hini all d'an 3 a viz Eost 1943, pa gouezhas e garr-nij (Typhoon Ib marilhet JP399 ha kodet ZH-?) e Plabenneg$^,$, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Ya d'ar brezhoneg

* D'ar 17 a viz Kerzu 2009 e oa bet votet live 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
* D'an 8 a viz Meurzh 2010 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.

### Deskadurezh

* Ur skol divyezhek zo eno abaoe 2004.
* E distro-skol 2024 e oa 82 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (11,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
* Ur vagouri divyezhek a zo ivez evit degemer ar vugale a-raok ar skol.
* Ar vagouri "Dorn ha Dorn" he deus sinet Live 2 karta Divskouarn.

## Darempredoù etrebroadel
### Gevelliñ

* Aberhonddu, Kembre (1988)
* Reichstett, Elzas (1995)

### Kevelouri

* Bossofala, Mali (2005)

## Lec'hiennoù internet

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Ti-ker Gouenoù
* (br) Gouenoù war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 41
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Pertes USAAF Finistère
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
* ↑ South African War Graves
* ↑ Pertes R.A.F Finistère
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019