OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sainte-Cécile (Vande)

Sainte-Cécile a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Les Essarts; e Bann La Roche-sur-Yon e oa. Lakaet e voe kumun Sainte-Cécile en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800 hag en Arondisamant La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h.

### XIX$^{vet}$ kantved
#### Brezel 1870-1871

* Mervel a reas pevar gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez marilhoù ar gumun.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 70 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,19% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .

#### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel, unan e miz Eost 1947, egile e miz Du 1948 .

#### Brezel Aljeria

* Mervel a reas un den eus ar gumun abalamour d'ar brezel d’an 30 a viz Gwengolo 1959 en Aït Ikhelef (departamant Tizi Ouzou); martolod e oa en DBFM (Hanter-Vrigadenn Fuzuilherien-vor).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sainte Cécile.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$ ha kartenn-bost.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Avrillé (Vande)

Avrillé a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Talmont. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Avrillé en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 55 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,76% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Brezel diabarzh Rusia

* Lazhet e voe ur gwaz ag ar gumun nepell ag Odesa en Ukraina d’an 10 a viz Meurzh 1919 hervez monumant ar re varv ; kaporal e oa er 176vet Rujumant Troadegiezh.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun.
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar 7 a viz C'hwevrer 1957; kartermestr munuzer e oa en Hanter-Vrigadenn Fuzuilherien-vor.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Steudad peulvanoù La Petite Pierre.
* Steudad peulvanoù Koad Fourgon.
* Peulvan La Garnerie.
* Peulvan La Boilière.
* Peulvan Beaulieu.
* Peulvan La Fontaine Saint-Gré.
* Peulvanoù.
* Kastell La Guignardière, XVI$^{vet}$ kantved-XVIII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Pêr.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# Ira Hayes

Ira Hamilton Hayes, ganet d'an 12 a viz Genver 1923 hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Genver 1955, a oa un Amerindian Akimel O'odham hag ur Marine e-kerzh an Eil Brezel-bed. Hayes a oa ezel eus ar meuriad Keli Akimel Oʼotham, lec'hiet en Pinal ha Maricopa, kontelezhioù eus Arizona. Emezellet e oa e adarmead an United States Marine Corps Reserve d'ar 26 a viz Eost 1942, ha, goude ar c'hourdonadenn danvez soudard, e oa deuet da vezañ ur Paramarine dre youl. Stourm a reas e Bougainville hag e Iwo Jima, war talbenn Brezel ar Meurvor Habask.
Hayes a oa bet brudet evit bezañ unan eus c'hwec'h douger banniel ar poltred dreistbrudet Raising the Flag on Iwo Jima gant ar poltreder Joe Rosenthal. Ar c'hentañ banniel a oa bet savet war ar Menez Suribachi d'an 23 a viz C'hwevrer 1945, e su enezenn Iwo Jima. Dre ma oa bet kavet e oa re vihan ar banniel kentañ e voe savet unan all d'an devezh-se, brasoc'h anezhañ. Un eil poltred gant ur banniel nevez, e-lec'h ma oa Hayes ivez, a oa deuet da vezañ brudet-meurbet. Goude an emgann, Hayes ha daou soudard all bet anavezet war poltred an eil banniel, hag a oa chomet bev en emgann, a oa bet fiziet enno ar gefridi da rastellañ arc'hant da vare ar seizhvet rastelladenn arc'hant brezel. E 1946, goude e servij er C'horfad fuzuilherien-vor, e oa bet Hayes un test evit anavezout ar soudarded a oa bet poltredet, rak diaesterioù a oa bet evit gouzout piv e oa ar soudarded ez-resis.
Goude an Eil Brezel-bed, Hayes a oa klañv gant ar stroñs goude-traomatek ha goustadik e oa kouezhet en alkoolegezh. D'an 10 a viz Du 1954 e oa bet oc'h arvestiñ diskouezadeg kentañ ar Marine Corps War Memorial en Arlington County, Virginia, a oa bet savet a-ziwar ar poltred gant Hayes ha pemp marines all o sevel an eil banniel en Iwo Jima. Goude un nozvezh oc'h evañ d'an 23-24 a viz Genver 1955 e oa marvet gant ar yenijenn hag ampoezonet gant an alkool. Beziet e oa bet gant enorioù milourel leun e Bered vroadel Arlington d'an 2 a viz Chwevrer 1955.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ó'Riain, Seán (2006-09-01). "An Irishman's Diary", The Irish Times.
* ↑ Corporal Ira Hamilton Hayes, USMCR. Who's Who in Marine Corps History. History Division, United States Marine Corps.
# Kieffer

Kieffer, Kiefer pe Kiffer zo un anv-tiegezh alamanek hag a dalv « toneller ».

## Anv-tiegezh
### E-pad an Eil Brezel Bed

* Hans Kieffer (1900-1947), polis alaman, eilpenn ar Gestapo e Frañs
* Philippe Kieffer (1899-1962), milour saoz-hag-elzasat, penn ar Bagad stourm Kieffer, batailhon ar fuzuilherien-vor eus al Lu breizhveuriat. D'an 8 a viz Mae 2008 e voe krouet ar Bagad stourm Kieffer gant ar prezidant gall Nicolas Sarkozy, unan eus c'hwec'h bagad stourm ar morlu gall
* Robert Kiffer (1913-1974), gwazour doubl lorenat a laboure evit an Abwehr

### Tud all

* Adolph Kiefer (1918-2017), neuñver stadunanat a orin alaman
* Anselm Kiefer (1945-), arzour-neuziañ alaman
* Arnold Kieffer (1910–1991), melldroader luksembourgat
* Bertrand Kiefer (1955-), mezeg ha divezoniour suis
* Charles Kieffer (1903-1987), milour elzasat
* Charles Kieffer (1910-1975), roeñver stadunanat
* Clément Kieffer (1881-1964), livour lorenat
* Fritz Kieffer (1854-1933), mouller ha dastumer elzasat
* Guy-André Kieffer (1949- ), kazetenner gall-ha-kanadian, drouklazhet en Aod-an-Olifant pa oa oc'h enklask war filierenn ar c'hakao hag he liammoù gant an arc'hantaouiñ politikel gall
* Jack Kiefer (1924-1981), stadegour stadunanat
* Jean Kiffer (1936-2011), politikour gall eus Loren, maer Amenweiler, kannad departamant Mosel
* Jean-Daniel Kieffer (1767-1833), yezhoniour ha oriantalour elzasat
* Jean-François Kieffer (1957-), aozer bannoù-treset elzasat, krouer troioù-kaer Loupio
* Jean-Jacques Kieffer (1857-1925), naturelour hag amprevanoniour lorenat
* Jean-Louis Kieffer, barzh e frankeg ar Mosel
* Marianne Kiefer (1928-2008), aktourez alaman
* Nicolas Kiefer (1977-), c'hoarier tennis alaman
* Oliver Kieffer (1979- ), c'hoarier volley-ball gall
* René Kieffer (1880-1945), greantour ha maer Dinarzh
* Thomas Kiefer (1958-), roeñver stadunanat
* Tina Kieffer (1959- ), kazetennerez c'hall

## Anv-badez

* Kiefer Sutherland (1966-), aktour kanadian a orin skosat
# Jessica Jaymes

Jessica Jaymes, ganet d'an 8 a viz Meurzh 1979 hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Gwengolo 2019, a oa un aktourez pornografek ha top model noazh stadunanat. He anv gwir a oa Jessica Redding. Bez e oa bet an "Hustler Honey of the Year" e 2004 hag e miz Eost 2008 e oa bet Pet of the Month ar gelaouenn Penthouse . Kengrouet he devoa ar studio filmoù pornografek Spizoo.

## Marv

Marvet e oa diwar alkoolegezh.
# Francisca Ballesteros

Francisca Ballesteros (1969 e Valencia) a zo ul lazherez a steudad katalanat hag a lazhas he div verc'h hag he gwaz hag a glaskas ivez lazhañ he mab etre 1990 ha 2004.

## He buhez hag e zorfedoù

Francisca Ballesteros a voe ganet e Valencia. Un nebeud bloavezhioù goude ez eas da chom da Melilla.
Dimeziñ a reas gant Antonio González Barribino, hag e voe ganet ur verc'h anvet Florinda. E 1990 e c'houzañvas un diwaskadenn a-heul gwilioudiñ hag e fellas dezhi lakaat un termen d'hec'h eured. A-benn ar fin e tivizas lazhañ he familh hag e tec' has da Valencia. Kontammiñ a reas he merc'h Florinda gant Colme, hag a zo louzoù da bareañ an alkoolegezh. Goude-se e tivizas gortoz a-raok lazhañ peurrest he familh.
E 2004 e lazhas peurrest he familh. D'an 12 a viz Genver 2004 e lazhas he gwaz Antonio González Barribino gant Colme, Zolpidem ha Bromazepa. D'ar 4 a viz Even 2004 e lazhas he merc'h Sandra gant ar memes louzoù hag e klaskas kontammiñ ivez he mab Antonio, hag a voe kaset d'an ospital ma voe dizoloet e oa bet kontammet.
D'ar 7 a viz Even 2004 e voe harzet Ballesteros hag ec'h anzavas holl he zorfedoù.
D'ar 26 a viz Gwengolo 2005 e voe kondaonet da 84 bloaz en toull-bac'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ La envenadora de Melilla confiesa tres asesinatos
* ↑ La fiscal eleva la pena para la 'envenenadora de Melilla' a 84 años
* ↑ Condenada a 84 años de prisión la "envenenadora de Melilla"
* ↑ LA ENVENENADORA DE MELILLA

## Liamm diavaez

* “Black widow” jailed for 84 years e lec'hienn Tenerife News
# Emgann Mers-el-Kebir

Emgann Mers el-Kebir pe tagadenn Mers el-Kebir zo un emgann war vor eus an Eil Brezel-bed. Taget e oa ur skouadrenn eus ar morlu gall d'an 3 a viz Gouere 1940 gant ar Royal Navy pa oa eoriet e porzh milourel Mers el-Kebir (pleg-mor Oran, Aljeria) hep embann brezel ebet. 1 297 den a oa bet lazhet, meur a Vreizhad en o zouez. Aon he doa ar Rouantelezh-Unanet, hec'h-unan a-enep an Trede Reich hag Italia d'ar c'houlz-se, e lakafe Hitler e grabanoù war ar strollad-listri-se goude ma oa bet sinet un arsav-brezel etre gouarnamant Vichy hag an Alamagn nazi hag Italia faskour un nebeud devezhioù a-raok, ar pezh en dije roet e du dezhañ da gaout ur morlu galloudusoc'h eget o hini.
Dre un notennig en traoñ d'ar bajennad 103 eo meneget an darvoud skrijus-mañ gant Jarl Priel e-barzh Va Zammig Buhez : (1) Ha pa soñjan pegen sod 'oa Breizhiz e-pad ar brezel gant kenvroidi an Aotrou Churchill, daoust d'al lazhadeg e Mers-el-Kebir !

## Liammoù diavaez

* Ur skritell propaganda eus Vichy diwar-benn Mers-el-Kebir
# Rambo: First Blood Part II

Rambo: First Blood Part II pe Rambo II a zo ur film niñvek a orin Amerikan sevenet gant George Pan Cosmatos, er bloavezh 1985. An eil tamm ez eo d'an heuliad filmoù awenet gant an dudenn John Rambo. Haroz ar film a zo c'hoariet gant Sylvester Stallone.

## Istor ar film

Kregiñ a ra Rambo II just war lerc'h an hini gentañ Rambo: First Blood. Kaset ez eo bet an haroz d'an toull-bac'h me ar c'horonal Trautman e ez ofisour ha kamalad bev nemetañ a ginnig dezhañ un hent evit mont d'ar frankiz ur c'hefridi risklus da vat: Distreiñ er Vietnam ha degas prouennoù d'eus ar brizonidi Amerikan bac'het gant lu an Norzh Vietnam.

## Rambo II an digoll

Anat ez eo Rambo II un doare digoll ha diskargañ spered an Amerikaned a-fed koll brezel Vietnam o welet John Rambo o lazhadegañ degadoù a soudarded norzh vietnamian e-unan evit saveteiñ e genvreudeur bac'het ha jahinet.
Ul lod a zo propaganda enep-komunour a-grenn (ar Brezel Yen a zo c'hoazh d'eus outi) o welet soudarded an URSS deuet da harpañ dindan un doare dismegañsus lu norzh Vietnam hag o vezañ lazhadeget aes hag eeun gant Rambo. Kement-mañ o kavout e uhelañ gant an emgann biñsaskell etre Rambo hag ur Bell UH-1 Iroquois "Huey" Amerikan kozh o talañ al letanant-koronal Rusian Podovsky en e Mil Mi-24 Hind kalz modernoc'h.

## Rambo II en heuliad filmoù

Rambo II n'eo ket nemet ur film oberiant dudius hag ur film propaganda enep komunour memes ma z'eo darn e gefridi. Ar film a ro tro ivez evel film kentañ an heulienn Rambo: First Blood da zegas ar gaoz war poanioù dru an ez soudarded Amerikan bet implijet gant o kouarnamant evel ostilhoù ha dilezet hep damant goude brezel Vietnam.
Degas a ra ivez ar gaoz war ez soudarded brezel Vietnam o vezañ digomprenet pe gwallgaset gant pobl Amerika ha war ar brizonidi brezel Amerikan laosket da vont da anaon e kampoù-bac'h Vietnam.
Un doare kentel ez eo a-berzh aozour ar film etrezek an arvesterien.
Echuiñ a ra ar film gant ar gaoz 'se etre ar c'horonal Trautman ha John Rambo:
"- Met petra fell dit, Rambo ?
- Pezh fell din? Ar pezh a fell dezho kaout... ar pezh a venn an holl re o deus bet roet o nerzh bouzelloù er vro-se da gaout...
ar c'hoant am eus da vezañ karet gant ma bro kement a ma garan anezhañ..."

## Tro-dro d'ar film

* Ronald Reagan prezidant ar Stadoù-Unanet d'ar mare-se, en deus bet laret o tont 'maez ar sinema: « Ma sav ur gudenn gant Amerika gouzout a reomp bremañ piv gervel! »
* Rambo a implij a-galz an arm M-60 un arm implijet a-wir e-kerzh brezel Vietnam
* Ar viñsaskell Bell UH-1 Iroquois "Huey" a vez implijet gant John Rambo er film a zo ur simbol eus lu Amerika e brezel Vietnam.

## Heuliad filmoù Rambo

* Rambo: First Blood (1982)
* Rambo: First Blood Part II (1985)
* Rambo III (1988)
* Rambo (2008).

## Liammoù diavaez

* Film Kinnig ofisiel Rambo II
# Bart De Wever

Bart Albert Liliane de Wever, ganet e Mortsel (Belgia) d'ar 21 a viz Kerzu 1970) a zo ur politikour eus Flandrez. Abaoe 2004 eo kadoriad an N-VA, ur strollad eus an tu dehou hag a stourm evit Flandrez dizalc'h. Kannad e Parlamant Flandrez eo ivez abaoe 2004. Pouezus e voe e levezon evit savidigezh gouarnamant Belgia e 2007, ha trec'h e voe e strollad e dilennadegoù kevredadel Belgia e 2010. E miz Here 2012 e voe bet dilennet da vaer Antwerpen. Anvet eo bet da vinistr kentañ ar vro d'ar 1añ a viz C'hwrevrer 2025.

## Daveennoù

* ↑ (fr) NOPPE Alexandre, Bart De Wever, du diable à l’homme d’Etat, Le Soir, 01/02/2025
# Gloucestershire

Gloucestershire :
| Banniel Gloucestershire | |
| Kêr-benn | Gloucester |
| Gorread | 3 150 km² |
| Poblañs | 861 700 (istim. 2011) |
| Stankted ar boblañs | annezad/km² |
| Distrigoù ||
| Tewkesbury Forest of Dean Gloucester Cheltenham Stroud Cotswold Su Gloucestershire (Melestradurezh unvan) ||
Gloucestershire, (Swydd Gaerloyw e kembraeg) a zo ur gontelezh eus Bro-Saoz e Breizh-Veur, en-dro da gêr Gloucester. Er rannvro Mervent emañ.
6 distrig a ya d'ober ar gontelezh velestradurel-mañ, pa'z eo aet Su Gloucestershire da zisrannañ diouti, hag aet da Velestradurezh unvan e 1996, daoust ma chom er gontelezh lidel.
Kêrioù bras all : ouzhpenn Gloucester emañ Cheltenham, Stroud, Tewkesbury, Cirencester, Dursley, Cinderford, ha Lydney.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kuzul Kontelezh Gloucestershire
# Libération (kazetenn)

Libération zo ur gazetenn bemdeziek c'hallek embannet e Pariz abaoe 1973. Savet eo bet gant Jean-Paul Sartre ha Maurice Clavel, hag embannet evit ar wech kentañ d'an 18 a viz Ebrel 1973 o adkemer anv ur gazetenn all a oa bet krouet e 1927 gant an anarkour Jules Vignes. An anv a oa bet implijet ivez gant unan eus kazetennoù Résistance renet gant Emmanuel d'Astier de La Vigerie.
Ar gazetenn a zo unan eus tu kleiz pellañ pa grog an embann, goude-se e vez Libération o vont etrezek an tu kleiz sokial-demokratel e fin ar bloavezhioù 1970 goude dilez Jean-Paul Sartre e 1974. E 1978, ar gazetenn n'eo ket mui Maoour : Serge July a ziskriv ar gazetenn evel « Frankizour-anarkour ». E 2002, linenn soñj ar gazetenn a zo er c'hreizh a-gleiz pe kleiz sokial-demokratel. Darn al lennerien a zo eus an tu kleiz. E 2020, hervez Dov Alfon, ar rener nevez, Libé a zo « ur gazetenn frankizour eus an tu kleiz »

## Embannadur

Etre 1999 ha 2019 eo tremenet an niver a c'hazetennoù prenet eus 169 427 da 71 450 e 2019.

## Tabutoù

Meur a dabut a zo tro-dro d'ar gazetenn Libération. Difennerezh ar pedofiliezh Aferioù : Versailles, Dugué ha Flip Fnac E 2014, ul levr gant Anne-Claude Ambroise-Rendu, istorourezh arbennik war ar pedofiliezh, ar justis hag an torfedoù, he devoa diskouezet penaos e oa bet ar gazetenn o tifenn ar bedofiliezh hag o reiñ an tu da bedofiled 'zo da embann o soñjoù e fin ar bloavezhioù 1970. Embannet e oa bet tresadennoù pedopornografek d'ar 5 a viz Du 1978 gant ar strollad Bazooka, ur fellasion gant ur bugel d'un den gour, a oa bet enlakaet er pajennoù kelaouiñ « Taules ».
# Pylos

Pylos (henc'hresianeg : Πύλος, Pylos), anavezet ivez en istor dindan hec'h anv italianek Navarino, zo ur gêr hag un nemos kozh e Messenia, e Peloponnesos, e Bro-C'hres. Abaoe adreizhadenn ar gouarnamant lec'hel 2011 emañ e pastell-vro Pylos-Nestoras, war un dro ar pennlec'h hag ur rann velestradurel anezhi. Kêr-benn eus proviñs Pylia e oa gwezhall. En he c'hichen emañ kêriadennoù Gialova, Elaiofyto, Sc'hinolakka, ha Palaionero. E kêr Pylos ez eus 2 561 annezad, hag er rann velestradurel ez eus 5 402 (2001).
Pylos kozh ha Pylos nevez zo daou lec'h annez ha daou gastell disheñvel, meur a gilometr an eil diouzh egile. Emañ Pylos kozh (Navarino Vecchio) e gwalarn ar bae, e-skoaz Pylos nevez zo e gevred ar bae.
E bae Pylos ez eus bet daou emgann war vor :
* Emgann Pylos, e 425 kent J.-K. e-pad brezel Peloponnesos
* Emgann Navarino, e 1827 e-pad brezel dieubidigezh Bro-C'hres.

## Levrlennadur

* John Bennet, Jack L. Davis, Fariba Zarinebaf-Shahr, "Pylos Regional Archaeological Project, Part III: Sir William Gell's Itinerary in the Pylia and Regional Landscapes in the Morea in the Second Ottoman Period", Hesperia 69:3:343-380 (July-September, 2000) at JSTOR
* Fariba Zarinebaf, John Bennet, and Jack L. Davis, A Historical and Economic Geography of Ottoman Greece: The Southwestern Morea in the 18th century, Hesperia Supplement 34, Princeton, 2005. ISBN 0-87661-534-5.
* Diana Gilliland Wright, book review of Zarinebaf et al., Electronic Journal of Oriental Studies 8:10:1-16 (2005). A very complete summary of Zarinebaf. PDF.
* Jack L. Davis (ed.), Sandy Pylos. An Archaeological History from Nestor to Navarino. Second edition. Princeton, NJ: ASCSA Publications, 2008. Pp. lix, 342; figs. 135.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Pylos (e gresianeg)
* Raktres arkeologiezh rannvroel Pylos (PRAP)
* Perseus e Pylos
* The Pylos Project - Skol-veur Minnesota
# Roald Dahl

Roald Dahl :
| Roald Dahl poltredet gant Carl Van Vechten, d'an 20 a viz Ebrel 1954 ||
| Obererezh | Romantour |
| Ganedigezh | d'an 13 a viz Gwengolo 1916 e Llandaf, Kembre |
| Marv | d'an 23 a viz Du 1990 en Oxford, Bro-Saoz |
| Yezh skrivañ | saozneg |
| Enorioù | Priz Edgar-Allan-Poe (1972) |
| Oberennoù pennañ ||
| Charlie and the Chocolate Factory (1964) James and the Giant Peach (1961) The BFG (1982) Matilda (1988) ||
| Lec'hienn ofisiel | www.roalddahl.com/ |
| kemmañ |
Roald Dahl zo ur skrivagner breizhveurat a orin norvegat, ganet d'an 13 a viz Gwengolo 1916 e Llandaf e Bro-Gembre ha marvet d'an 23 a viz Du 1990. Skrivet en deus ur bern levrioù evit ar vugale evel Charlie and the Chocolate Factory (1964), James and the Giant Peach, Matilda, The Witches, ha The BFG...

## E vuhez

Ganet eo e Llandaf, e-kichenik Kerdiz e ti tud eus Norvegia .
Pa oa 17 vloaz ez eas Roald Dahl da labourat evit ur gompagnunezh eoul-maen hag ez eas e-giz-se da labourat da Danzania pa oa 20 vloaz. E-pad an Eil brezel bed e lakaas e anv evit bezañ levier kirri-nij- chase e Nairobi. Goude un nebeud eurvezhioù gourdonerezh e voe kaset d'ar skouadrennig 80. E-doug un tennad nij etrezek e skouadrennig e kouezhas e garr-nij hag e voe darbet dezhañ mervel. Goude ur pennad en ospital e tistroas da vrezeliñ gant e skouadrennig da Bro-C'hres.
Anaoudegezh a reas gant an Amerikan C.S Foster a lakaas anezhañ da skrivañ levrioù. Skrivet en deus e levr kentañ e 1942. Anvet e oa A piece of cake. Al levr-se a gont e wallzarvoud karr-nij. E 1943 e skrivas al levr The Gremlins. 40 bloaz goude, Joe Dante en deus savet ur film diwar The Gremlins 3.

## Mammennoù

* Philip Howard, "Dahl, Roald (1916–1990)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; embannadur enlinenn, May 2006

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Roald Dahl Day
* Levrioù Roald Dahl
* Lec'hiennn an ensavadur Roald Dahl
* Mirdi Roald Dahl
* Roald Dahl e www.famouswelsh.com
* Find-A-Grave profile for Roald Dahl
* atersadenn Radio gant Dahl e Norvegeg war NRK (1975)
# Ryô Saeba

Ryô Saeba (冴羽 獠, Saeba Ryō), adanvet Nicky Larson er stumm galleg eus ar stirad tresadennoù-bev, zo un dudenn ijinet gant ar Japanad Tsukasa Hōjō e 1985. Er mangaioù City Hunter hag Angel Heart ez eo an haroz.

## City Hunter

Brudet eo dre e lesanv « City Hunter » (シティハンター, Shiti Hantā). Ober a ra eus e labour "naetaer" : difenn an dud (maouezed koant dreist-holl) rak tudennoù vil (yakuza, goprsoudarded). E enebour pennañ eo Umibôzu, un den ramzel hanter-dall. Sot eo gant ar merc'hed, ne baouez ket da verc'hetañ.

## Armoù

Arbennikaet eo Ryô Saeba war armoù a-bep seurt, eus ar gontell stourm betek an danvezioù-tarzh pe ar banneroù-roketennoù. A-raok bezañ ar City Hunter eo bet ur bugel soudard en Amerika ar Su ; dre-se ez eo bet rediet da zeskiñ penaos implijout armoù a bep seurt evit dreistbevañ. Ryô en deus un arsanailh ramzel en e di : pistolennoù, fuzuilhoù-arsailh, fuzuilhoù-resisted, mindrailherezioù, greunadennoù, banneroù-roketennoù. Evit gourdoniñ e kaver ur stand tennañ dindan ar skraper-oabl.
Arm pennañ ar City Hunter a zo ur revolver Colt Python e .357 Magnum, kemmet gant Ken'ishiro Mashiba, ur saver armoù brudet eus Japan. En dougen a ra en un holster skoaz. Ne vez ket gwelet biken an haroz hep an arm-se.
* Daou revolver Colt Python e .357 Magnum
* Ur bistolenn-vindrailher Uzi
* M1 Carbine
* Bazooka M2
* Banneroù-roketennoù RPG-7

## Gwelet ivez

* Listenn lodennoù City Hunter
# Abad

Un abad (diwar ar ger latin abbas, deuet eus ar ger henc'hresianek αββα, deuet eus ger arameek abbā, "tad" ) zo ur manac'h kristen dilennet gant menec'h un abati evit e ren.
E Bro-C'hall eo deuet abaoe an XVIIIvet kantved ar boaz da envel « Monsieur l'abbé » pe « l'abbé Untel » beleien ar parrezioù. Ral eo, e brezhoneg, klevout « an aotrou 'n abad Peanv » ; peurvuiañ e kleved « an aotrou Peanv, person Karaez » pe « an aotrou Penefi, kure e Sant-Nouga ».
# Abaris

Abaris zo un anv gwaz e henc'hresianeg (Αβάρις, Abáris) ha hini meur a zen e mojennoù Hellaz kozh.
* Abaris Hiperboreos a oa ur beleg da Apollon
* Abaris ar C'haokaz a voe lazhet gant Perseüs
* Abaris Kizikos a voe lazhet gant Jason
Hag ivez
# Aborigened (Latium)

An Aborigened (en latin Abǒrĩgǐnes, -um; en henc'hresianeg : Ἀβοριγῖνες) a oa ur bobl eus Latium en Italia rakroman.

## Hengoun

Hervez Titus Livius eo gant an Aborigened e vefe bet degemeret Aeneas hag e dud goude brezel Troia. Daou zoare d'ar vojenn a ro Titus:
* trec'h e vije bet an Droianed war an Aborigened,
* brezeliet o dije an div bobl skoaz-ouzh-skoaz a-enep ar Rutuled, ha goude marv roue an Aborigened e vefe deuet Aeneas da vezañ roue an div bobl, hag roet dezho an anv a Latined.

## Aostralia

Diwar anv ar bobl vojennel-se eo bet anvet Aborigened Aostralia.
# Ac'hiroe

Ac'hiroe (Αχιρόη e henc'hresianeg), pe Anc'hinoe hervez ar Bibliotheke, oberenn ar pseudo-Apollodoros, a zo marteze ur fazi e-lec'h Anc'hiroe, a oa un naiadenn, e mojennoù Hellaz kozh.
Merc'h e oa da Neilos, doue-stêr an Nil. Dimeziñ a eure d'ar roue Belos ha mamm e voe d'e vibien Aigyptos ha Danaos, hag ivez, hervez skridoù zo, da g-Kefeüs, roue Aithiopia, ha Fineüs.
Hervez ar skoliast Lykofron, he doe ur mab digant Ares, Sithon, ha hervez Hegesippus, div verc'h Pallenaia ha Roiteia, a voe savet div gêr en o anvioù.

## Notennoù

* ↑ (en) Apollodorus, Library ii. 1. § 4
* ↑ (en) THE NAIAD ANCHINOE.
* ↑ Schol. Lycophr. 583 ha 1161
* ↑ Hegesippus, apud Stephanus of Byzantium s.v. Παλλήνη