OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dug

Un dug (eus al latin dux, tiern brezel en Impalaeriezh roman) zo un titl noblañs implijet en Europa. E galleg e vez skrivet duc, e saozneg duke, e spagnoleg duque, en italianeg duca, en alamaneg Herzog, en hungareg herceg, e portugaleg duque hag e poloneg wojewoda.
Adal ar Grennamzer e veze graet "dug(ez)" eus un den nobl e penn un dugelezh, ul lec'h dindan gourc'hemenn an den uhelañ en urzhaz ar galloud : ar roue.
# Marc'heg (marc'hegiezh)

Ur marc'heg (liester: marc'heien) e veze un den houarnwisket ha pignet war ur marc'h evit brezeliñ eus Europa ar grennamzer da gentañ. Peurliesañ e veze graet marc'heg un den eus an noblañs bihan a zalc'he ur glenn. An titl a veze hêrezhet a dad da vab, pe gallout a reed bezañ roet dre ar benedictio militis (an adoubmant) gant un denjentil all a-drugarez d'e gurioù milourel.
Betek an XV$^{vet}$ kantved e veze gwelet ar marc'heien evel tudjentil a rank izel a-walc'h, hogen e veze implijet ar ger diwezhatoc'h evit tud an noblañs a rank uheloc'h hag a oa floc'hien ganto.
Marc'heien a c'halle bezañ ezel un urzh marc'hegiezh, evel an urzh Teutonek, urzh an Templ, urzh Malta (Urzh Sant-Yann Jeruzalem gwechall), Urzh Sant-Lazar, hag all.
Un nebeud marc'heien zo anavezet c'hoazh.
* Godefroy de Bouillon
* Beltram Gwesklin
* Götz von Berlichingen;
* El Cid
* Bayard
# Emory M. Thomas

Emory Thomas, ganet d'an 3 a viz Du 1939, e Richmond (Virginia, Stadoù-Unanet Amerika) zo ur c'helenner Istor e Skol-veur Georgia hag un arbennigour war Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Enoret eo bet gant ur Ph.D (doktorelezh) eus Skol-veur Rice e 1966.

## Un nebeud oberennoù

* The Confederacy as a Revolutionary Experience (1970)
* Confederate State of Richmond: A Biography of the Capital (1971)
* The American War and Peace, 1860-1877 (1973)
* The Confederate Nation, 1861-1865 (1979)
* Bold Dragoon: The Life of J.E.B. Stuart (1986)
* Travels to Hallowed Ground: A Historian's Journey to the American Civil War (1987)
* Robert E. Lee: A Biography (1995)
* Robert E. Lee: An Album (2000)

## Skinwel

* American Experience, roll e-unan

## Daveennoù

* ↑ https://georgiacenterforthebook.org/authors/emory-m-thomas
* ↑ "Around Town", The New York Times (February 6, 2009). Retrieved on 27 a viz Mae 2010.
* ↑ "Civil War center intends to deliver on all perspectives", Tuscaloosa News (24 a viz Ebrel 2005). Retrieved on 27 a viz Mae 2010.
* ↑ https://www.imdb.com/fr/name/nm9635015/
# Impalaeriezh Rusia

An Impalaeriezh rusian pe an Impalaeriezh rus (rusianeg : Российская империя, Rosiyskaya Imperiya "Impalaeriezh rusian") eo an anv a oa gant Rusia adalek 1721 ha ren Pêr Veur betek Reveulzi Rusia e 1917. Sankt-Peterbourg e oa ar gêr-benn.
Bez' e voe unan eus brasañ impalaeriezhioù en istor mab-den, ledet war tri c'hevandir : ne oa bet nemet Impalaeriezh Breizh-Veur hag an Impalaeriezh Vongol a oa bet brasoc'h. Kresk galloud Impalaeriezh Rusia a oa bet liammet gant koll nerzh an nerzhioù amezek dezhi : Impalaeriezh Sveden, Kenunaniezh Pologn ha Lituania, tierniezh Kadjar Persia hag an Impalaeriezh Otoman. Pouezus-bras e voe perzh Impalaeriezh Rusia er bloavezhioù 1812–14 pa voe trec'h war Napoleon, ar pezh a lakaas fin d'e hunvre da vezañ mestr war Europa a-bezh.
An tiegezh Romanov a voe penn an Impalaeriezh adalek 1721 betek 1762, pa grogas ren ar skourr a orin german, an tiegezh Holstein-Gottorp-Romanov.

## Nerzhioù lu

* Pennad spisoc'h: Istor milourel an Impalaeriezh rusian
Nerzhioù lu an Impalaeriezh rusian a oa Lu Impalaeriezh Rusia (douarlu) ha Morlu Impalaeriezh Rusia. Gant ma oa deuet splan war-wel e oa diamzeriet dafariñ ha gourdoniñ an nerzhioù impalaeriel e-pad Brezel Krimea (1853–56) ha memes ma oa bet degaset ur c'hoant da neveziñ anezho, ez eas gwasoc'h-gwas an traoù. Luioù Bro-C'hall, Bro-Saoz hag Alamagn a oa o kreñvaat padal re an Impalaeriezh a oa o gwanaat.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Impalaeriezh rusian

An Impalaeriezh rusian pe an Impalaeriezh rus (rusianeg : Российская империя, Rosiyskaya Imperiya "Impalaeriezh rusian") eo an anv a oa gant Rusia adalek 1721 ha ren Pêr Veur betek Reveulzi Rusia e 1917. Sankt-Peterbourg e oa ar gêr-benn.
Bez' e voe unan eus brasañ impalaeriezhioù en istor mab-den, ledet war tri c'hevandir : ne oa bet nemet Impalaeriezh Breizh-Veur hag an Impalaeriezh Vongol a oa bet brasoc'h. Kresk galloud Impalaeriezh Rusia a oa bet liammet gant koll nerzh an nerzhioù amezek dezhi : Impalaeriezh Sveden, Kenunaniezh Pologn ha Lituania, tierniezh Kadjar Persia hag an Impalaeriezh Otoman. Pouezus-bras e voe perzh Impalaeriezh Rusia er bloavezhioù 1812–14 pa voe trec'h war Napoleon, ar pezh a lakaas fin d'e hunvre da vezañ mestr war Europa a-bezh.
An tiegezh Romanov a voe penn an Impalaeriezh adalek 1721 betek 1762, pa grogas ren ar skourr a orin german, an tiegezh Holstein-Gottorp-Romanov.

## Nerzhioù lu

* Pennad spisoc'h: Istor milourel an Impalaeriezh rusian
Nerzhioù lu an Impalaeriezh rusian a oa Lu Impalaeriezh Rusia (douarlu) ha Morlu Impalaeriezh Rusia. Gant ma oa deuet splan war-wel e oa diamzeriet dafariñ ha gourdoniñ an nerzhioù impalaeriel e-pad Brezel Krimea (1853–56) ha memes ma oa bet degaset ur c'hoant da neveziñ anezho, ez eas gwasoc'h-gwas an traoù. Luioù Bro-C'hall, Bro-Saoz hag Alamagn a oa o kreñvaat padal re an Impalaeriezh a oa o gwanaat.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# 7,62 × 54 mm R

Ar 7,62 × 54 mm R zo ur munision armoù-skoaz hiniennel ijinet ha lakaet e servij en arme rusian e 1891.

## Implij

Savet e oa bet da gentañ evit ar fuzuilhoù Mosin-Nagant e 1891. Implijet eo bet gant an armeoù rusian pe soviedel en holl vrezelioù dibaoe, en o zouez ar Brezel-bed Kentañ, an Eil Brezel-bed, e Brezel Afghanistan hag e Brezel Ukraina. Abalamour d'e berzhioù bannouriezh mat ha daoust d'e vourled mod-kozh e vez implijet c'hoazh hiziv-an-deiz e armoù 'zo evel ar fuzuilh-resisted SVD "Dragunov" pe ar vindrailherez PK.

## Daveennoù

* taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# Panama

Panamá (spagnoleg República de Panamá) zo ur riez lec'hiet e su Kreizamerika. Evel m'emañ war ur strizh-douar e vez alies gwelet evel ur vro dreuzkevandirel. Harzoù en deus gant Kolombia er su ha gant Costa Rica en norzh. Riblet eo gant ar Mor Karib ha gant ar Meurvor Habask.

## Politikerezh

Panamá zo ur Republik demokratel gant un aozadur prezidantel ma vez ar prezidant penn ar Stad ha penn ar gouarnamant war an dro. Meur a strollad politikel zo ennañ. Gant ar gouarnamant emañ ar galloud-oberiañ tra m’emañ ar galloud lezenniñ gant ar Parlamant hag ar gouarnamant. Dieub eo ar galloud-barn.

## Istor

E-kerzh e bevare beaj e tegouezhas Kristol Goulm dirak aodoù Panamá, ha hedañ a reas aodoù Honduras betek strizhdouar Panamá. D'ar 24 a viz C'hwevrer 1503 e voe diazezet Santa María de Belén gantañ, unan eus annezlec'hioù kentañ ar Spagnoled war douar-bras Amerika.

### XIXvet kantved

E 1821 e voe disklêriet dizalc'hted ar vro gant ar c'horonal José de Fábrega (1774-1841), hag an unvaniezh gant Grande Colombia Simón Bolívar. Pa voe diskaret ar Stad-se e 1830 e chomas Panamá e Kolombia.
* Kanol Panama

### XXvet kantved

* Panama Papers

## Levrioù

* Murillo, Luis E. (1995). The Noriega Mess: The Drugs, the Canal, and Why America Invaded. Berkeley: Video Books (ISBN 0-923444-02-5)
* Mellander, Gustavo A. (1971) The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years. Danville, Ill.: Interstate Publishers, OCLC 138568
* Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). Charles Edward Magoon: The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico : Editorial Plaza Mayor (ISBN 9781563281556)

## Liammoù diavaez

* Gavotte Panama
Antigua ha Barbuda • Bahamas • Barbados • Belize • Costa Rica • Dominica • Republik Dominikan • Grenada • Guatemala • Haiti • Honduras • Jamaika • Kanada • Kuba • Mec'hiko • Nicaragua • Panamá • Saint Kitts ha Nevis • Santez Lusia • Sant-Visant hag ar Grenadinez • El Salvador • Stadoù-Unanet Amerika • Trinidad ha Tobago
Tiriadoù dalc'het Danmark : Greunland  Frañs : Clipperton • Gwadeloup • Martinik • Saint-Barthélemy • Saint-Martin • Sant-Pêr-ha-Mikelon  Izelvroioù : Aruba • Bonaire • Curaçao • Saba • Sint Eustatius • Sint Maarten Rouantelezh-Unanet : Anguilla • Bermuda • Inizi Gwerc'h Breizh-Veur • Inizi Cayman • Montserrat • Turks ha Caicos
# Timbroù Kastellórizo

Emañ enezenn c’hresian Kastellórizo e reter pellañ ar Mor Kreizdouar, e-kreiz un hent etre Enez Rodos hag Antalya mui pe vui. Anvet eo Καστελλόριζο e gresianeg, Meis e turkeg, Castelrosso en italianeg ha Kastelorizo e saozneg.
A-raok diskar an Impalaeriezh Otoman ha fin ar Brezel-bed kentañ e voe dalc'het an enezenn gant arme Frañs eus ar 24 a viz Kerzu 1915 betek an 21 a viz Eost 1920. Bombezet e voe gant Turkia e 1917.
Arme Frañs a embannas e 1920 timbroù gall ar Reter-Nesañ (« Levant ») dreistmoullet "B.N.F." evit Base Navale Française, gant "O.N.F. Castellorizo" diwezhatoc’h (O.N.F. evit Occupation Navale Française) hag erfin OF CASTELLORISO skrivet a-blom (OF evit Occupation Française).
An holl dimbroù-se — war-dro 50 skouerenn zisheñvel — zo rouez ha klasket aketus gant an dastumerien bremañ, hag uhel eo o friz neuze.
Etre an 21 a viz Eost 1920 ha kreiz ar bloaz 1944 e voe dalc'het an enezenn gant Italia.
Adalek 1922 e krogs an Italianed da zreistmoullañ o zimbroù gant CASTELROSSO. E 1923 e teuas er-maez ur rummad pemp timbr kartenn ar vro warne e-kichen banniel Italia. Timbroù ar vammvro zreistmoullet eo a voe implijet goude-se, da skouer an hini gouestlet da Francesco Ferrucci e 1930 ha hini Giuseppe Garibaldi moullet e 1932.
Etre kreiz 1944 hag an 22 a viz Meurzh 1945 e voe dalc'het an enezenn gant arme ar Rouantelezh-Unanet. Meret e voe gant ar velestradurezh saoz betek ar 15 a viz Gwengolo 1947.
E dibenn 1947 e voe tro ar velestradurezh c'hresian da embann timbroù dreistmoullet « Καστελλόριζο » evit an enezenn. Staget e voe Kastellórizo ouzh an tiriad broadel da vat d’an 22 a viz Meurzh 1948.
# Ri

Ri a dalveze roueen henvrezhoneg da vare rouantelezh Breizh (eus Nevenoe da Vourmaelon etre 845 ha 913).
Roet e voe an titl-se c'hoazh e-pad marevezh an duged Breizh betek Alan IV a Vreizh (1084-1112), lesanvet Alan Fergant, an dug diwezhañ hag a gomze brezhoneg a-vihan.

## Yezh

Eus ar ger predenek ha galianek rix e teu an termen-se (Vercingetorix, "ver cingeto rix", "roue meur ar gaderien").
Kar eo d'ar gerioù rex en latin ha rajah en sañskriteg.
Eus ri e tiver kalz a anvioù-badez brezhonek : Rieg, Riwallan, Riou, Riwan, Riwanon, Riware...
Da geñveriañ eo ivez gant ar gerioù rhi en kembraeg, rí en gouezeleg eus Iwerzhon.

## Skouerioù implij

E Chapel Lomareg e Krac'h (Mor-Bihan) ez eus ur sarkofagenn, skrivet eo warnañ « Irha ema in ri », ar pezh a vije tu treiñ en "amañ eo beziet ar roue"

## Pennadoù kar

* An noblañs da vare rouantelezh Breizh

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Enfin Ri ne peut signifier autre chose que "roi". Le mot est abondamment attesté dans l'anthroponymie du vieux breton et même du breton moyen et moderne. L'inscription du sarcophage de Lomarec gant Léon Fleuriot, Annales de Bretagne et des Pays de l'Ouest bloavezh 1970 77-4 pajennoù. 637-653
* ↑ Le mot «ri», roi, se retrouve dans de nombreuses langues celtiques sous la forme de « rix», notamment en gaulois, dans le nom « Vercingétorix». Waroc, qui mena la vie dure aux Francs, alors installés depuis peu dans l'est de la péninsule, aurait été à l'origine de toute une dynastie de chefs et d'évêques bretons. Telegramme
* ↑ https://www.ouest-france.fr/bretagne/langue-bretonne/entretien-francis-favereau-la-langue-bretonne-a-toujours-ete-ecrite-depuis-l-origine-6d06e226-81fe-11ed-b3eb-6d22061597a4.
# Krenngembraeg

Ar c'hrenngembraeg (Cymraeg Canol e kembraeg) eo an anv a reer eus ar c'hrembraeg a veze skrivet er Grennamzer, etre an XIIvet ha XIV$^{vet}$ kantved, goude marevezh an hengembraeg.
Yezh an dornskridoù eo, hini tost an holl zornskridoù koshañ er yezh-se, hini ar Mabinogion eta, goude ma kreder eo kalz koshoc'h an danvez anezho, ha yezh al lezenn gembreat kozh. Ha komprenus eo d'ur c'hembraeger desket.

## Doare-skrivañ

N'eo ket peurheñvel an doare-skrivañ en holl skridoù. Dre vras memes tra e veze skrivet "k" e-lec'h "c" hiziv, ha "d" e-lec'h "dd".

## Levrlennadur

* Abeozen, Yezhadur ar c'hembraeg-krenn, Hor Yezh, niv. 37-38, 1963
# Gledig

Ur gledig, pe gwledig, a oa ur brezelour a wad hag a garg uhel, kenvrezeler gant ri Breizh, penn-lu ivez, da vare rouantelezh Breizh (845-913). An titl damheñvel e latin a vefe Magister militum, titl roet da vMacsen Wledig, Gerontius hag Emrys Wledig. Marteze e vije bet implijet evit ober eus komandanted bezenoù savet gant tud ar vro (e proviñsoù brito-romaned)". ha goude-se e oa implijet gant roueed pe priñsed e Breizh-Veur hag a oa bet e penn difennerezh an tiriad goude ma vije aet kuit ar romaned.
Hervez Ron Peniarth e veze roet an titl-mañ d'ar rouaned ha d'an duged betek Alan IV da nebeutañ. Ur gwledig a veze gwelet evel ur penn-lu a renk uheloc'h eget ur roue. Eus ar ger gwlad (glad e brezhoneg) e teu an anv gwledig, da lavaret eo "penn ar glad" (glad gant ster "ar vro").
Amlawdd Wledig da skouer ar roue mitologel a vez graet eus outañ gant an titl kembraek [G]wledig, a gozh Gwledic pe Guletic ha Latinekaet en Guleticus, implijet gant ar ster: "Aotrou, roue, priñs, tiern; ar pezh a oa bet implijet dija evit ober eus meur a roue pe priñsed e Breizh-Veur hag a oa bet e penn difennerezh an tiriad goude ma vije aet kuit ar romaned.

## Pennad kar a bell

* Macsen Wledig
* Emrys Wledig
* Amlawdd Wledig

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Geiriadur Prifysgol Cymru, lodenn 26, Gwasg Prifysgol Cymru, 1974, p. 1682.
# Yorick

Yorick eo anv ar farouell marv a zo bet dizouaret e glopenn gant un touller-bezioù er pezh-c'hoari saoznek Hamlet, savet gant William Shakespeare
# .38 Long Colt

An .38 Long Colt zo ur munision armoù-dorn produet adalek 1875 gant an embregerezh stadunanat Colt, ha choazet e 1892 gant an U.S. Army evit he revolverioù Colt M1892. Karget e oa gant poultr du da gentañ, met ar stumm ennañ poultr divoged a voe produet adalek dibenn 1900. An .38 Long Colt ne oa ket ur gartouchenn uhel he galloud nag he c'halibr. Hec'h implij ne savas ket kudennoù e-pad brezel 1898 a-enep Spagn, met da vare ar brezel a-enep Filipinez (1899-1902) hag emsavadeg ar Moroed a zeuas war-lerc'h (1902-1913) e talas ar Stadunaniz ouzh stourmerien juramentado kustumet da gas argadennoù emlazh. Re wan e oa galloud-herzel an .38 Long Colt evit herzel anezhe prim, ha fellet a reas d'ar soudarded distreiñ d'ur c'halibr uheloc'h. Dilezet e voe en arme stadunanat en ur mod ofisiel e 1909 evit ar .45 Colt implijet er revolver Colt M1909, hag evit ar .45 ACP daou vloaz war-lerc'h er bistolenn Colt M1911.
Ur c'halibr diamzeriet eo an .38 Long Colt hiziv-an-deiz. E 1902 e krogas an embregerezh Smith & Wesson da werzhañ an .38 Special, ur gartouchenn deveret anezhañ. Unan eus ar munisionoù implijetañ er revolverioù eo c'hoazh hiziv-a-deiz.

## Daveennoù

* ↑ (es) .38 Long Colt DA Inside lubricated, Municion.org (lennet d'ar 27/01/2025)
* ↑ '(fr)' ROB Houston, STROYAN Christine (renerezh), Armes à feu de légende, Larousse, 2019, p. 169
* ↑ (fr) CARANTA R., La .38 Special, reine de la précision depuis 1902, Cibles, HS n°14, miz Here 2008
* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# .45 Colt

Ar .45 Colt, pe .45 Long Colt, zo ur munision ijinet e 1872 gant an embregerezh armoù-tan Colt hag ar produer kartouchennoù Union Metallic Cartridge Company evit ar revolver Colt Single Action Army. Implijet e voe etre 1873 ha 1892 gant an US Army. Ar gartouchenn .38 Long Colt a gemeras e blas goude, met adimplijet e voe e revolverioù an arme adalek 1909 abalamour da wander ar c'halibr .38. Implijet e vez c'hoazh e armoù kozh eus fin an XIXvet kantved pe en o c'hopiennoù.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* ↑ (es) .38 Long Colt DA Inside lubricated, Municion.org (lennet d'ar 27/01/2025)
# Besièrs

Besièrs :
| Ar Pont-Kozh a-us d'an Orb, hag an Iliz-veur Sant-Nazer. ||
| Anv okitanek | Besièrs |
| Anv gallek (ofisiel) | Béziers |
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Languedoc-Roussillon |
| Departamant | Erau |
| Arondisamant | Besièrs (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h pevar c'hanton |
| Kod kumun | 34032 |
| Kod post | 34500 |
| Maer Amzer gefridi | Robert Ménard 2014 - 2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Béziers Méditerranée |
| Lec'hienn web | https://www.ville-beziers.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 80 815 ann. (2022) |
| Stankter | 846 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 17 m bihanañ 4 m — brasañ 120 m |
| Gorread | 95,48 km² |
| kemmañ |
Besièrs (Béziers e galleg, distaget [bezje] ; Besièrs en okitaneg, distaget [be'zjɛs]) zo ur ĝer eus Okitania, e departamant an Hérault, e Frañs. Tost da 90 000 den zo o chom eno. Lec’hiet eo war lez ar stêr Orb, war vord ur skourr eus Kanol ar C'hreisteiz, war-hed 20 km diouzh ar Mor Kreizdouar.

## Anv

* Beterra (Avienus)
* Baitera (Strabon)
* Colonia Baeterrae Septimanorum (Plinus)
* Septimanorum Baeterrae (Pomponius Mela)
* Baeterra ( gobet Vicarello)
* Baitirai (Pltolemaios)
* Beterae (Tabula Peutingaria)
* Colonia V(ictrix ?) Iulia Baeterr(ensium) (CIL, XII, 4402)
* Urbs Iul(ia) Baeter(ensium) (CIL, XII, 4230,4238)
* Civitas Beterris (Itin. Burdig.)
* Civitas Beterrensium (Not. Gall.)
* Beterris Civitas (Julianus a Doledo)
* Oppidum Biterrensis (Aostin)
* Biterris Urbs, Biterrensim Civitas (Gregor a Dours)
* Biteris (Hydacius)
* Beterres, Biterris (Provinciale visigothicum)

## Tud vrudet
### Tud bet ganet eno

* Jean Moulin, d'an 20 a viz Mezheven 1899.
* Eugène Yvernès, aktour sinema gall, d'an 23 a viz Gwengolo 1906.

## Gevelliñ

* Chiclana de la Frontera (Spagn) abaoe 1993
* Heilbronn (Alamagn) abaoe 1965
* Stavropol (Rusia) abaoe 1982
* Stockport (Bro-Saoz) abaoe 1972

## Levrlennadur

* Fevrier Paul-Albert & Barral I Altet Xavier ː Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. VII. Province ecclésiastique de Narbonne (Narbonnensis Prima). De Boccard. 1989

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Red Dead Redemption

Red Dead Redemption zo ur c'hoari video en ur bed digor savet gant Rockstar San Diego hag embannet gant Rockstar Games war Xbox 360 ha Playstation 3. Gwerzhet eo bet adalek an 18 a viz Mae 2010 e Norzhamerika hag adalek an 21 a viz Mae en Europa hag en Aostralia. Berzh en deus graet er bed a-bezh. E 2017 e oa bet gwerzhet 15 milion a gopiennoù eus ar c'hoari hervez an embanner. An heuliad Red Dead Redemption II zo bet embannet e miz Here 2018.

## Senario

Tremen a ra ar c'hoari e 1911, e fin astenn ar Stadoù-Unanet war-zu ar C'hornôg, en un aergelc'h western teñval. John Marston, bet gwechall torfedour en ur vandennad, a zo bremañ o vevañ e peoc'h asambles gant e wreg Abigail hag e vab Jack. Un deiz ez eo toullbac'het Abigail ha Jack ha rediet John gant an FBI da adkavout izili gozh e vandennad.

### Lec'hioù

E tri lec'h bras rannet e rannvroioù bihan e tremen istor Red Dead Redemption. Taolenniñ a reont lec'hioù gwir eus Stadoù-Unanet Amerika (etre krommelloù) :
* West Elisabeth, er biz : Great Plains (ar Plaenennoù Bras), Tall trees (ar Menezioù Roc'hellek) ;
* New Austin, en norzh : Gaptooth Ridge, Cholla Springs, Rio Bravo (Texas), Hennigan's Stead (Bayou) ;
* Nuevo Paraiso, er su : Punta Orgullo, Perdido, Diez Coronas (Mec'hiko)

### Tudennoù nesañ

* John Marston
* Abigail Marston : e wreg.
* Jack Marston : mab John hag Abigail.
* Bill Williamson
* Bonnie MacFarlane
* Drew McFarlane
* Marshall Leigh Johnson
* Nigel West Dickens
* Seth Briars
* Landon Ricketts
* Abraham Reyes
* Koronal Agustin Allende
* Kabiten Vicente De Santa
* Javier Escuella
* Luisa Fortuna
* Dutch van der Linde
* Edgar Ross
* Harold McDougal
* Nastas
* The Irishman

### Armoù
#### Armoù-dorn

* revolver Cattleman (Colt Model 1873 Single Action Army)
* revolver Schofield (Smith & Wesson Model 3)
* revolver double action (Colt Model 1892)
* revolver LeMat
* pistolenn Smith & Wesson Volcanic 1855
* pistolenn damaotomatek (Borchardt C93)
* pistolenn Hi Power (FN Model 1903)
* pistolenn Mauser (Mauser C96)

#### Armoù-skoaz

* karabinenn Spencer Model 1865
* karabinenn Winchester Model 1894
* fuzuilh Henry
* Springfield Model 1873
* Springfield Model 1892 Krag-Jørgensen
* Sharps Model 1874
* fuzuilh-resisted Rolling Block
* Carcano Model 91/38
* Mauser Model 1918 a-enep tankoù
* Colt Model 1878 Hammer Shotgun
* Colt Model 1883 Hammerless Shotgun
* Winchester Model 1897
* Browning Auto-5
* Blunderbuss

### Armoù ponner

* mindrailherez Gatling
* mindrailherez Browning
* kanol dianav

#### Armoù all

* kontilli
* dinamit
* koktelioù Molotov
* las-bann

## Daveennoù

* ↑ (en) MAKUCH Eddie, Red Dead Redemption 2: Take-Two Talks Competition With GTA Online, Marketing Support, And More, war Gamespot, 07/02/2017 (lennet d'ar 17/05/2024)
* ↑ (en) Weapons in Redemption war Red Dead Wiki (lennet d'ar 17/05/2024)
# HK VP70

Ar VP70 (alamaneg : Vollautomatische Pistole 70, "pistolenn aotomatek penn-da-benn") zo ur bistolenn aotomatek daou-ober nemetken (DAO) bet produet etre 1970 ha 1986 gant an embregerezh alaman Heckler & Koch. Un arm divoutin e oa pa voe kinniget abalamour e oa savet e polimer, un dek vloaz bennak a-raok ar pistolennoù Glock. He mod-tennañ tennadegoù tri zenn pa oa savet he lamm warnañ a lakae anezhañ da vezañ etre ur bistolenn hag ur bistolenn-vindrailher. Ne reas ket berzh war ar marc'had sivil pe hini an armeoù, met digeriñ a reas klas da rummad ar pistolennoù lesanvet Wonder Nine er bloavezhioù 1970 ha 1980.

## Deskrivadur

Kinnig a ra ar VP70 daou vod-tennañ : unan damaotomatek klasel, hag unan aotomatek evit tennadegoù tri boled pa vez staget he lamm outi. Al lamm-se a veze kinniget war ar stummoù gwerzhet d'an armeoù hepken (VP70-M). Uhel eo endalc'h he c'harger, pa c'haller lakaat 18 kartouchenn 9 mm Parabellum ennañ. Evel an holl armoù-dorn dezhe platinennoù daou-ober nemetken eo uhel a-walc'h pouez e zraen evit an tenn kentañ, hag un efed fall en deus war resisted an tennoù. He stumm sivil anvet VP70-Z a ginnig ivez kambriñ kartouchennoù 9 × 21 mm IMI. Gwerzhet e voe un nebeud skouerennoù anezhi da vroioù Azia pe Afrika hepken, met dilezet e voe produiñ ar stumm evit an armeoù goude un nebeud bloavezhioù hepken, hag an hini evit ar marc'had sivil e 1989.

## Daveennoù

* 1 2 (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 95
* 1 2 (en) POPENKER Maxim, HK VP 70, Modern Firearms (lennet d'ar 27/11/2024)