OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mac'haon

Mac'haon (Μαχάων e henc'hresianeg), mab da Asklepios (doue ar medisinerezh) ha da Epione, breur da b-Podaleirios, a oa roue Trikke ha surjian, dimezet da Antikleia, ha meur a vugel en doa bet ganti: Aleksanor, Sfyros, Polemokrates, Nikomac'hos ha Gorgasos.

## Brezel Troia

Gant 30 nev ez eas d'ober brezel da Droia. Ober a reas war-dro ar vrezelourien gloazet, Menelaos ha Filoktetes. Mont a reas e-barzh marc'h Troia. Gloazet e voe gant Paris.
Mervel a reas e-kerzh dekvet bloavezh brezel Troia: hervez Homeros e voe lazhet gant Eurypylos, mab da d-Telefos, hervez Apollodoros gant Penthesileia, rouanez an Amazonezed.
Tiegezh Aristoteles a lavare diskenn eus Mac'haon.

## Balafenn

* Diwar anv Mac'haon e teu anv ar valafenn Papilio machaon.

## Levrlennadur

* (fr) Pierre Pellegrin (dir.), Aristote : Œuvres complètes, Éditions Flammarion, 2014, 2923 p. (ISBN 978-2081273160)

## Notennoù

* ↑ Pierre Pellegrin (dir.), Aristote : Œuvres complètes, Éditions Flammarion, 2014, 2923 p. (ISBN 978-2081273160)
# Megaira

Megaira (Μεγαιρα / Megaira, e henc'hresianeg, da lavarout eo « Kasoni », latinekaet e Megaera) a zo unan eus an Erinied. Hi eo a laka ar warizi da sevel en dud hag a ra dezho ober torfedoù. Goude-se e plij dezhi heskinañ, a-gevret gant he div c'hoar, ar vuntrerien he deus broudet da ober o zaol.

## Ger gallek

Diwar anv an doueez-se eo deuet ar ger gallek « mégère », a vez graet er yezh-se eus ur vaouez dihegar pe drougoberius, pa vo graet keben anezhi e brezhoneg, diwar abegoù istorel.
# Mnemosyne

Mnemosyne (Μνημοσύνη / Mnêmosúnê e henc'hresianeg, diwar μνήμη / mnếmê, "eñvor") a oa un Ditanez, merc'h da Ouranos ha Gaia, hag a c'hanas an Nav Muzenn, goude bezañ degemeret Zeus en he gwele nav nozhvezh diouzh renk. Doueez an Eñvor eo-hi.
Hervez Caius Julius Hyginus e oa yaouankoc'h, ha kentoc'h merc'h da Zeus ha d'an nereidenn Klymene.

## He merc'hed

Sed anvioù he nav merc'h:
* Kalliope
* Kleio
* Euterpe
* Erato
* Melpomene
* Polyhymnia
* Terpsic'hore
* Thaleia
* Ourania
E Theogonia ar barzh Hesiodos e teu galloud ar rouaned ha barzhed da gomz a-berzh Mnemosyne hag he darempred gant ar Muzezed.

## Mojenn

Genel a eure an nav muzenn goude bezañ degemeret Zeus e-pad nav nozvezh en he gwele. Skeudenn an Eñvor eo, ha diskouezet e veze evel ur vaouez o terc'hel he skouarn etre daou viz he dorn dehoù, pe gant un dorn dindan he groñj.

## Daveoù

* ↑ Delaware Art Museum, Samuel and Mary R. Bancroft Memorial, Rossetti Archive.
# Mor Eritrea

Mor Eritrea (Erythræum Mare pe Rubrum Mare e latin, Έρυθρὰ Θάλασσα Erythrá Thálassa e henc'hresianeg) a zo un anv kozh a veze graet gantañ evit ober anv eus al lodenn eus Meurvor Indez er su d'ar Mor Ruz. Bremañ e vez lavaret Pleg-mor Aden.
# Morfeüs

Morfeüs (Μορφεύς / Morpheús, e henc'hresianeg, eus μορφή / morphế, « stumm ») e oa doue an hunvreoù e mojennoù Hellaz kozh.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Muzezed

Ar Muzezed, pe Muzed$^,$ (Μοῦσαι / Moûsai e henc'hresianeg), pe c'hoazh "Merc'hed an Awen", a oa merc'hed Zeus ha Mnemosyne hervez Theogonia ar barzh Hesiodos(53-57 ha 915-917).

## An 9 Muzenn

Ren a reont war an arzoù, bez' ez int:
* Erato, plac'h ar varzhoniezh lourennek hag ar c'hlemmgan;
* Euterpe, plac'h ar sonerezh;
* Kalliope, plac'h an helavarded hag ar varzhoniezh veurganel;
* Kleio, plac'h an Istor;
* Melpomene, plac'h an drajedienn;
* Ourania, plac'h ar stered hag ar steredoniezh;
* Polyhymnia, plac'h an arz lourennek hag ar retorik;
* Terpsic'hore, plac'h an dañs;
* Thaleia, plac'h ar gomedienn.

## An Teir Muzenn a Voiotia

Er penn kentañ avat, hervez Pausanias, ne oant nemet teir:
* Aoide, plac'h ar vouezh hag ar c'han;
* Melete, plac'h an emsoñjal;
* Mnemere, plac'h an eñvor.
O-zeir int skeudenn ar pezh a zo ezhomm en arz ar barzhoniañ.
Hervez Cicero e oant peder:
* Thelksinoe, pe Thelksiope;
* Aoide;
* Arc'he;
* Melete.
Daou annez a oa dezho, hervez ar mojennoù:
* unan e menez Parnassos,
* unan all e menez Helikon.

## Bugale ar Muzezed

Bugale o dije bet :
* Linos

## Skeudennoù ar Muzezed

En oberennoù arzel e vez aes anavezout anezho pa vezont o-nav, ha gant an doue Apollon. Met gant o binvioù boas e c'haller o anavezout ivez pa vezont o-unan:
* Erato: taboulin, lourenn, biol, alarc'h;
* Euterpe: fleüt simpl pe doubl hag ur benveg sonerezh all (trompilh);
* Kalliope: kurunenn lore, levr, tablezenn ha goustilh, trompilh;
* Kleio: kurunenn lore, alarc'h, levr pe roll, taolennig-koad pe beg-skrivañ;
* Melpomene: korn, kurunenn, kleze, maskl reuzc'hoari, heizh ouzh he zreid;
* Ourania: kelc’hier, kurunenn stered, kompas, boul;
* Polymnia: benveg sonerezh (un orglezig alies);
* Terpsic'hora: benveg sonerezh dre gerdin (biol, lourenn da skouer);
* Thaleia: benveg sonerezh (biol alies), maskl fentc’hoari, roll.

### Levrioù

* I. Aghion, C. Barbillon, F. Lissarrague, Héros et Dieux de l'antiquité, Flammarion, Paris, 1994.

## Liamm diavaez

* Diwar-benn ar Muzezed (e galleg)
* Merc'hed an awen en arzoù
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## O foltredoù

* Kalliope
* Kleio
* Erato
* Melpomene, awenerez ar barzh Hesiodos
* Polymnia
* Terpsic'hora
* Thaleia
* Ourania

## Notennoù

* ↑ Geriadur Vallée, 1931, p. 487b.
* ↑ Geriadur Hemon-Huon, 1993
* ↑ Geriadur Al Liamm p. 588.
# Narkissos

Νarkissos (Νάρκισσος / Nárkissos e henc'hresianeg) a zo mab d'an doue-stêr Kefisos ha d'an nimfenn Liriope, e mojennoù Hellaz kozh.

## Mojenn

E Metamorfozoù Ovidius eo kontet ar vojenn diwar e benn. Pa voe ganet Narkissos e voe goulennet ouzh an diouganer Teiresias ha mont a rafe ar bugel da gozh, hag eñ da respont : « Da gozh ez ay m'en em anavez. » Deuet bras ar paotr, koant e oa evel an heol, ha lorc'hus ken-ha-ken. Fae a reas war an nimfenn Ec'ho, ha re all c'hoazh, pitilh gantañ. Un deiz, e dour un eienenn, e welas e skeudenn, ma'z orgedas-eñ outi. E-pad deizioù e chomas dirak e skeudenn da glemmichat dre ma ne oa ket evit tapout anezhi. A-benn ar fin e varvas gant an naon, hag e c'hoarezed an naiadezed a zougas kañv dezhañ.
E-lec'h ma voe kavet e gorf e voe kavet foeon ivez, bleunioù gwenn anvet narcissus e latin.

## Doare all

Gant Nonnos Panopolis e oa un doare all d'ar vojenn.
Mab Endymion ha Selene e oa Narkissos, ha dezhañ ur c'hoar c'hevell, hag eñ pitilh ganti. Pa varvas-hi e kustumas-eñ da vont d'ur feunteun ma c'halle sellout ouzh he skeudenn en dour, pa oant heñvel.

## Narkisegezh

Krouet eo bet ar ger narkisegezh e psikologiezh evit aroueziñ ar garantez a c'hell an den kaout ouzh e skeudenn e-unan.

## Pennadoù kar

* An nimfenn Ec'ho
* Foeon, roz-kamm
* Narkis (Caravaggio)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Mojenn Narkis - Levraoueg Mojennoù Hellaz ar Garantez etre Paotred
# Neda (nimfenn)

Neda (Νέδα e henc'hresianeg) a oa un nimfenn e mojennoù Hellaz kozh. Merc'h e oa da Okeanos ha Tethys.
# Neikeed

An Neikeed (e henc'hresianeg : Νείκεα /Neikea "tabutoù"; unander: Νεῖκος / Neikos) e oa doueezed an tabutoù. Hervez Theogonia Hesiodos (gw. 226-232) e oant bugale da Eris.
# Neilos

Neilos (Νεῖλος e henc'hresianeg; Nilus e latin) a oa doue-stêr an Nil e mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa da Okeanos ha Tethys.

## E vugale

Meur a vugel en doe ivez, hag en o zouez Memfis, a zimezas da Epafos, roue Egipt, hag a oa mamm da Lybia.
Al Lybia-se he doe daou vab, Belos (an Egiptad) hag Agenor. Ar vibien-se a zimezas war-lerc'h da ziv c'hoar yaouank (a greder) da Neilos, Anc'hinoe ha Telefassa o anvioù.
Bugale all en doe Neilos:
* C'hione (diwar he mamm Kalliroe),
* Anippe,
* ha marteze Kaliadne ha Polykso.
Met pell diouzh Hellaz e oa ar stêr Nil, ha gant-se n'eo ket a bouez bras an doue Neilos e mojennoù Hellaz.
# Nereidezed

An Nereidezed a zo doueezed, niverus hag a eil renk, hag a vev er mor. Merc'hed int d'an doue Nereüs ha d'an doueez Doris.

## Gerdarzh

E henc'hresianeg Νηρείδες, Nêreídes, pe Νηρηίδες, Nêrêídes. En unander Νηρείς, Nêreís, pe Νηρηίς, Nêrêís, eus ar verb νέειν, néein, « neuial ».

## O doare

Un hanter-kant zo anezho, ha bez' e vezont da-heul Poseidon dalc'hmat. Diskouezet e vezont evel merc'hed yaouank kenedus, perlez ganto en o blev. Douget e vezont war delfined pe kezeg-mor, ur forc'h tridant en o dorn, pa ne vez ket ur gouralenn pe ur gurunenn. A-wechoù e vezont diskouezet gant lostoù-pesked.

## Hiniennoù

Brudet ez eus div pe deir dreist ar re all, evel Amfitrite, gwreg Poseidon, pe Thetis, mamm Ac'hilleüs, pe Galateia, karet gant Pygmalion.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* An Nereidezed er marelladurioù roman
# Nereüs

Nereüs (henc'hresianeg : Νηρεύς) zo un doue kozh eus ar re goshañ e gwengelouriezh Hellaz. Den kozh ar mor a vez graet anezhañ ivez.

## E anv

E henc'hresianeg e oa Νηρεύς, Nêreús, eus ar ger νέειν, néein, « neuial ».

## Mojenn

Pontos (al lanv) e oa e dad, ha Gaia (an douar) e vamm. Gwaz an Okeanidenn Doris e oa ha tad da ouzhpenn 50 Nereidenn. O chom emañ e goueled mor Egea. Hervez Hesiodos e oa ganet eus e dad, hep mamm. Gant Pindaros eo bet kanet e justis vadelezhus. Un doue fur ha diouganer eo. Kemer a ra ivez ar stumm a gar.

## Levrlennadur

* Hesiodos, Theogonia, 233.
* Homeros, Odysseia
* Hyginus, Fabulae, 8
* Ovidius, Metamorfozoù, I, 185
* Vergilius, Georgica, IV, 392

## Pennadoù kar

* Tethys
* Nereidezed
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nessos

Nessos (Νεσσος e henc'hresianeg) a oa un den-marc'h, e mojennoù Hellaz kozh. Evel an darn vrasañ eus an dud-varc'h e oa ganet diwar Iksion, e dad, ha Nefele e vamm. Brudet eo evel pennkaoz da varv an haroz Herakles.

## Mojenn

Hervez Caius Valerius Flaccus e oa « Nessus gwenn » e-touez an dud-varc'h a vrezele ouzh al Lapited, met an tec'h a gemeras en emgann, eme ar barzh.
Goude marv an den-marc'h C'hiron ez eas an dud-varc'h a bep tu, ha Nessos a deuas da chom war lez ar stêr Evenos ma lakae da baeañ ar veajourien a felle dezho treuziñ, hervez Pseudo-Apollodoros (II, 7, 6) ha Diodoros Sikilia.
Hogen brudetoc'h eo e varv dindan taolioù Herakles.

### E varv

Un deiz edo Herakles hag e bried Deianeira o klask treuziñ ar ster Evenos, a oa dic'hlannet. Penaos ober? An den-marc'h Nessos a oa aze a lavaras dezho e oa an treizhour aotreet gant an doueed, abalamour d'e onestiz dibar. Kinnig a reas da Herakles dougen e wreg war e gein, da virout ouzh Deianeira a c'hlebiañ he dilhad, e-keit ha ma treuzje an haroz war-neuñv. Mat e voe kavet an emglev gant Herakles, paeañ a reas an den-marc'h, ha teurel a reas e armoù dreist ar stêr, war al lez all, ha splujañ da dreuziñ. Pa oa erruet en tu all e klevas e wreg o krial forzh, ha pa sellas e welas e oa Nessos o klask c'hoari anezhi. Neuze e tapas e wareg hag e skoas ur saezh, kontammet gant gwad naer-zour Lerna, ha gloazet Nessos, darev da vervel.
Sede penaos eo kontet gant Ovidius (Metamorfozoù, IX, 130-133) :
    […] Nessos gant poan a dennas [ar saezh]. Strinkañ a reas ar gwad eus an div c'hloaz, hag en em veskañ gant kontammoù diwar an naer-zour a saotre ar beg lemm : "A ! da vihanañ, emezañ ennañ e-unan, na varvomp ket hep dial !" Hag e roas da Zeianeira e roched wadek, evel ur prof prizius hag a c'hall stagañ kalon he fried.
An doueez Hera, enebourez touet an haroz, bepred o klask ober droug dezhañ, he devije lakaet ar gerioù-mañ e genou an den-marc'h, pa resevas saezh ar marv en e vruched, ha pa zisklêrias da Zeianeira, a-raok e huanad diwezhañ:
    Ma veskez gwad naer-zour Lerna gant ma hini, kemeret eus ma gloaz, ma lakaez eoul olivez war-benn, ha ma roez ma zoneg (c'hiton) da Herakles, n'az po ket da gaout aon ken rak e droioù disfeal.
Ha Deianeira d'ober hervez kuzulioù Nessos, dre ma kredas gevier an den-marc'h, seul vui ma vage gwarizi ouzh Iole. Reiñ a reas toneg an den-marc'h, da Herakles d'he gwiskañ. Pa voe gwisket gantañ e pegas ouzh e gorf, ken n'halle ket he zennañ ken, hag e poazhe e groc'hen, ma c'houzañve euzhus tra ma oa ar c'hontamm o vont en e gorf. Goulenn a reas bezañ devet evit lakaat fin d'e boanioù.
# Nike

Nike (Νίκη e henc'hresianeg) e oa doueez an trec'h gant tud Hellaz kozh. Heñvelekaet eo ouzh Victoria ar Romaned.

## Ar vojenn

Merc'h e oa d'an Titan Pallas ha da Styks (an Dour), ha c'hoar da g-Kratos (ar galloud), Bia (an nerzh), ha Zelos (ar gred, an intampi), holl doueed tost da Zeus.
Alies ez eus bet kaoz anezhi evel renerez karr an doueed. A-wechoù e vez kemmesket gant an doueez Athena, hag anvet Athena Nike.

## Azeulidigezh

Azeuliñ an doueez a veze graet gant prosesionoù, evadegoù, aberzhoù, evit treiñ Nike a-du gant hec'h azeulerien. Goulennoù e stumm pedennoù a c'halled kinnig d'ar belegezed en temploù, hag ar re-se o c'hemenne d'an doueez en orakloù. Ma veze respont digant an doueez e veze roet d'ar goulenner gant ar velegez.
Un delwenn da Nike, Nike Samothrake (pe "Trec'h Samothrake"), a c'haller gwelout e Mirdi al Louvre e Pariz.

## Anvioù deveret

* Anvioù-tud :
** Berenis, ha Veronika, ur stumm latinekaet, a zo anvioù heñvel;
** Nikeforos, Nikomedes, Nikodemos deuet da vout Nicéphore, Nicomède, Nicodème, e galleg);
** Nicasius, anv latin, deuet da vout Nicaise e galleg.
* Anvioù-lec'hioù: kêrioù Nikea, Nisa.

## Skeudennoù Nike

Alies e vez diskouezet evel un doueez askellek. Un delwenn brudet anezhi eo an Athena Nike (anvet ivez Nike Samothrake) a zo miret e Mirdi al Louvre.
* Nike Samothrake, e mirdi al Louvre
* Nike Kolc'his, e Jorjia
* Nike Efesos
* Bernhard Heiliger: Nike (1956)
# Niobe (merc'h Tantalos)

Niobe (Νιόβη / Niốbê e henc'hresianeg) a oa merc'h da d-Tantalos e mojennoù Hellaz kozh. Pevarzek bugel he devoa, seizh mab ha seizh merc'h, met en Ilias n'eus meneg nemet eus daouzek. Fougeal a reas he devoa bet muioc'h a vugale eget an doueez Leto, mamm Apollon hag Artemis, ma fellas da vugale an doueez kas an dorzh dezhi ha lazhañ a rejont bugale Niobe a-saezhadoù.

## Niobe en arz

* Gant Abraham Bloemaert e 1591
* Tapiserezh gant François Spierincx e 1610
* Gant Anicet Charles-Gabriel Lemonnier e 1770
* Gant Pierre-Charles Jombert e 1772
* Gant Jacques-Louis David e 1772
* Gant Giorgio Sommer
* E Kroměříž, Republik Tchek
* E park kastell Neustrelitz (Alamagn) - Eiladur eus un delwenn a zo e Firenze (Italia)
# Orestes

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Orestes zo un anv a gaver e latin hag e meur a yezh all, deuet diwar an anv henc'hresianek Orestes, a zo Orest e brezhoneg. Un anv-badez spagnolek ha portugalek eo ivez.
* Da gentañ e oa anv Orestes mab Agamemnon ha Klitaimnestra, breur Elektra hag Ifigenia, roue Mikene, Argos ha Sparta.
* Diwar-se eo anv un drajedienn, Orestes gant Euripides.

## Tud

* Orestes a oa prefed Alexandria er Vvet kantved goude JK.
* Flavius Orestes tad an impalaer roman Romulus Augustulus.
* ur jeneral, kuzulier Attila, roue an Huned, a oa anvet Orestes
* Rufius Gennadius Probus Orestes, konsul roman e 530
* Sant Orestes, ur merzher kristen en amzer an Impalaeriezh Roman

### Amzer-vremañ

* Orestes Junior Alves, melldroader brazilian
* Orestes López, breur da Israel "Cachao" López , ha tad da Orlando "Cachaito" López .
* Orestes Matacena, filmaozer kuban
* Orestes Quércia, politikour brazilian, bet gouarnour stad São Paolo;
* Orestes Varona , soner kuban
* Orestes Vilató, soner kuban
Un anv poblek eo Orestes e Brazil hag e Kuba, evel a weler.

## Lec'hioù

* Orestes (Indiana), ur gêr en Indiana, SUA.

## Traoù all

* "Orestes", ur ganaouenn gant A Perfect Circle en o albom Mer de Noms.
* Callosciurus orestes ur spesad gwiñvered

## Gwelout ivez

* Orest
* Oreste
# Orfne

Orfne (e henc'hresianeg Ὀρφνή / Orphnế), anvet ivez Gorgyra (Γοργύρα / Gorgúra, Gorgira en italianeg hiziv), lesanvet nimfenn an Deñvalijenn, a oa un nimfenn o chom e lenn Averno, a greded e oa toull-dor an Haides.
Gant an doue-stêr Ac'heron he doa engehentet Askalafos.
# Orion

    Evit implijoù all, gwelet Orion (disheñvelout).
Orion (Ὠρίων / Ôríon e henc'hresianeg) a zo ur gigant e mojennoù Hellaz kozh, un hemolc'her meur, lakaet e-touez ar stered.

## Ganedigezh

Hyrieüs, a savas kêr Hyria, e Boiotia, n'en doa ket bet darempred ebet gant plac'h ebet kammed, met ur pennhêr en doa c'hoant da gaout.
Un deiz e teuas Zeus, Hermes ha Poseidon d'ober ur gweled dezhañ en e balez. Evito e lazhas Hyria bravañ ejen e vagad. Diwezhatoc'h, kaset ar boued gante war-draoñ, e c'houlennas digante penaos ober evit kaout ur mab hep dimeziñ. Lavarout a reas Zeus degas kroc'hen an ejen a oa bet aberzhet dezho, ha goulenn digant ar roue troazhañ warnañ. Hag Hyria d'ober. Neuze ez eas an tri c'homper doue da zouarañ ar c'hroc'hen e liorzh ar palez, ha d'ar gêr da Olympos.

## Mojenn

Orion a gare Merope met Oinopion ne blije ket an dra-se dezhañ. Gwallet e voe Merope gant Orion. Evit kas an dorzh d'ar gêr e roas Oinopion gwin da Orion, ken e voe mezv. Neuze, gant ur gontell, e tennas e zaoulagad outañ hag e kasas anezhañ d'ar mor. Hefaistos a gemeras truez ouzh an dall, hag a roas dezhañ Kedalion, ur c'hrennard, evel ambrouger. Gantañ e kerzhas war-du ar reter ma'z adkavas ar gweled bennozh d'an heol o sevel. Graet en doa Orion e soñj da lazhañ Oinopion, met savet e oa bet ur c'hreñvlec'h dindan zouar dezhañ gant Hefaistos, gant-se n'halle ket kavout ar roue. Mont a reas neuze da z-Delos, ma kavas ur serc'h all, Eos.

## Pennadoù kar

* Orion (steredeg)

## Levrlennadur

* Joseph Fontenrose Orion: The Myth of the Hunter and the Huntress Berkeley : University of California Press (1981) ISBN 0-520-09632-0
* E. H. Gombrich: "The Subject of Poussin's Orion" The Burlington Magazine, Vol. 84, No. 491. (Feb., 1944), pp. 37-41.
* Robert Graves, The Greek Myths Penguin 1955; ISBN 0-918825-80-6.
* Karl Kerényi, Gods of the Greeks, tr. Norman Cameron. Thames and Hudson 1951. ISBN 0-500-27048-1.
* Karl Kerényi, Dionysus: Archetypal Image of Indestructible Life Princeton University Press, 1976. ISBN 0-691-09863-8
* David Kubiak: "The Orion Episode of Cicero's Aratea" The Classical Journal, Vol. 77, No. 1. (Oct. - Nov., 1981), pp. 12-22.
* Roger Pack, "A Romantic Narrative in Eunapius"; Transactions and Proceedings of the American Philological Association, Vol. 83. (1952), pp. 198-204.

## Liammoù diavaez

* Theoi.com: Orion
# Ourania

Ourania (Ουρανία, "neñvel" e henc'hresianeg, diwar Οὐρανός / Ouranós, « an Oabl ») a oa muzenn ar steredoniezh hag al lennerezh-planedennoù e mojennoù Hellaz kozh.
Mamm e oa da Linos, he devoa bet diwar pe Apollon, pe Amfimaros.
Peurvuiañ e vez gwelet gant ur voul-douar en he dorn kleiz hag ur wialenn en he dorn dehoù, gwisket gant ur sae glas evel an oabl, stered en-dro d'he fenn, hag he zroad ganti war ur vaot, arouez an davedegezh. Gouzout a oar lenn planedenn pep hini diouzh lec'h ar stered en oabl. Alies e vez kaoz eus Kengarantez ha Spered Santel pa gomzer anezhi. He dilhad zo goloet a stered, ha dalc'hmat e vez troet he selled etrezek an neñv. Karout a ra an dud troet gant ar brederouriezh hag an neñvoù.
# Palamedes

Palamedes (Παλαμήδης / Palamêdês e henc'hresianeg), roue Euboia, a ijinas ar c'hoari-echedoù, hervez ur vojenn, e-pad seziz Troia evit diduañ e soudarded.

## Lennegezh

Meneget eo en oberennoù gant Aisc'hylos, Sofokles hag Euripides.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Palladion

Ar Palladion (Παλλάδιον / Palládion e henc'hresianeg, Palladium e latin) a oa un delwenn sakr da Ballas Athene, o tougen armoù, goaf-bann ha skoed Athena.

## Mojenn

Gant Athena e oa bet lazhet he c'henc'hoarierez Pallas. Neuze ec'h aozas un delwenn dezhi, ar "Palladion", a lakaas e-kichen an doue Zeus.
Un deiz edo Elektra o klask tec'hel dirak Zeus, hag o kuzhat a-drek an delwenn. Fuloret an doue meur, ma taolas an delwenn eus barr an neñvoù.
Kavet e voe an delwenn gant Ilos, saver kêr Troia (Ilion), dirak e deltenn, ma kasas anezhi d'ar gêr gantañ. E Troia e savas un templ evit he lakaat hag hec'h enoriñ.
# Pallas (merc'h Triton)

Pallas (Παλλάς / Pallás e henc'hresianeg) a oa merc'h da Driton ha kenc'hoarierez an doueez Athena en amzer o yaouankiz, savet an eil gant eben e ti Triton.
Un deiz ma oant o c'hoari brezel e voe lazhet Pallas gant Athena. An doueez, kerse ganti neuze, a aozas un delwenn dezhi, ar Palladion, a lakaas e-kichen an doue Zeus. Met distrujet e voe gantañ.
Hervez Herodotos e oa ul lid da Athena gant tud Lydia. Merc'hed eus ar meuriadoù Mac'hlyes hag Ausees en em ganne, hag ar re a varve a oa brudet da vout falsgwerc'hezed.

## Mojennoù

* Hervez mojennoù Hellaz e oa un naiadenn eus al lenn Tritonis e Lybia.
* Hervez ar mojennoù berber e oa Athena Lybia, merc'h d'an doue Triton, doue ar mor, par da Boseidon, ha d'an doueez Tritonis, par da Amfitrite.

## Levrlennadur

* Apollodoros, Bibliotheke (III, 144).
* Paosanios, Deskrivadur Hellaz (I, 14, 6).

## Notennoù

* ↑ Herodotos, An Istorioù, 4.180.
# Pan (doue)

Pan (Πάν; genitiv: Πανός; e henc'hresianeg, « holl ») e oa doue ar vêsaerien hag o chatal, ha hini an natur en he fezh (holl) e mojennoù Hellaz kozh. Klotañ a ra gant an doue roman Faunus.
Kerniel, divhar, ha penn a-dreñv evel re ur c'havr en deus, evel ur satir. Alies e vez heñvelekaet ouzh Fanes pe Protogonos. Er relijion orfek eo an doue nemetañ.

## Mojenn

Droukvesk a vez alies etrezañ hag ar satired, hanter tud ha hanter bouc'hed, dezho divskouarn, lost ha treid givri. Neuze e vez gwelet Pan evel ar vilañ anezho, tres gouez dezhañ. Ar skeudenn-se eo an hini a deuio da vezañ an Diaoul betek en hon amzer-ni.
En Himn Homerek gouestlet dezhañ eo anvet mab da Hermes ha d'un nimfenn a zo merc'h da z-Dryops. Ganet eo war ar menez Kyllene, en Arkadia. O welout e neuz ken euzhus e tec'has e vamm, met e dad a gasas e vab d'ar menez Olympos (gant se en deus Pan un natur doueel pe damzoueel), ma plijas d'an doueed e welout. Hervez an oberour eo eus se e teu e anv, rak an holl (pan) a voe laouenaet gantañ.
Hervez mojennoù all e oa mab da Zeus ha da g-Kallisto pe da Zeus ha d'an nimfenn Thymbris, pe da Zeus ha da Hybris, doueez an Divuzul.

## Levrlennadur

* Catherine Johns, Sex or Symbol, Erotic Images of Greece and Rome, Londrez, 1983.
* The Great God Pan, romant gant Arthur Machen (1894).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Pennadoù kar

* Cernunnos
* Faunus
# Pandora (merc'h Deukalion)

Pandora (Πανδώρα e henc'hresianeg), anvet diwar-lerc'h he mamm-gozh Pandora, a oa merc'h da Zeukalion (mab da Brometheüs) ha da Byrra. C'hoar e oa neuze da Hellen, Amphiktyon, Protogeneia ha Thyia.
Kousket a reas gant Zeus, hag ur mab he doe, Latinos. Mamm e oa ivez d'ur paotr anvet Graikos, ha Zeus an tad adarre.
# Pangea

Pangea, pe Pangaea (eus ar henc'hresianeg: πᾶν pân “holl” ha Γαῖα Gaîa “an Douar”; e latin: Pangaea, da lavaret eo: “an holl zouaroù”), eo an anv a roer d'an dreistkevandir a vode koulz lavaret an holl gevandirioù da vare diwezh hoalad ar paleozoik ha deroù ar mezozoik.
Kevandirioù ha rannvedoù :
| Norzhamerika | Europa | Eurazia | Azia |
| Amerikaoù | Eurafrazia | Okeania | Aostralia |
| Suamerika | Afrika | Antarktika | Gourgevandirioù kozh : Gondwana • Laurazia • Pangea • Rodinia |
# Pegasos

Pegasos (Πήγασος / Pếgasos e henc'hresianeg, Pegasus e latin) a oa ur marc'h askellek e mojennoù Hellaz kozh.

## Mojenn

Ganet e voe Pegasos pa voe troc'het penn Medousa gant an haroz Perseüs, hervez a lenner e Theogonia Hesiodos. Diflukañ a reas, a-gevret gant C'hrysaor, eus gwad ar c'horgon Medousa, ma veze anvet ivez Medusæus, evel e Metamorfozoù Ovidius.
Hervez mojennoù all e oant mibien da Boseidon, a oa tad un toullad euzhviled all.
Goude ganet e kuitaas Pegasos an douar da vont etrezek an doueed. Dougen a rae kurun ha luc'hed Zeus. Athena a dapas hag a zoñvaas Pegasos, hag a gasas al loen da Venez Parnassos d'ar Muzezed. Diwar-se e voe marc'h ar Muzezed, ha prest da sikour ar varzhed.
Tapet e voe gant an haroz Bellerofon.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.