OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Argadenn a-enep Pokrovsk

An argadenn a-enep Pokrovsk a zo un oberiadur-brezel e-kerzh aloubadeg Ukraina gant Rusia. Nerzhioù lu Rusia a zo o klask aloubiñ kêr strategel Pokrovsk e kornôg Oblast Donetsk. Ar stourm a zo bet o fonnusaat abaoe ma 'z eo aet war-raok an nerzhioù rusian o deus aloubet kêr Prohres d'an 18 ha 19 a viz Gouhere 2024, ar pezh a zo bet ur c'hammdro en argadenn rusian e biz Avdiivka goude aloubadenn ar gêr e miz C'hwevrer 2024. Ar Rusianed a zo deuet a-benn da aloubiñ un toullad kêriadennoù e reter ha su Pokrovsk e Raion Pokrovsk.

## Kenarroud

Ur wech aet an trec'h gant an nerzhioù lu rusian en emgann Avdiivka (2023–2024) e oant aet war-raok buan en norzh ha gwalarn ar gêr nevez-aloubet a-hed ar mizioù war-lerc'h. An trec'h en Emgann Ocheretyne, stourmet e biz Avdiivka, en doa roet an tu dezho da aloubiñ tiriadoù all er mizioù da heul betek miz Gouhere.

## An argadenn
### An a-raok (18–31 a viz Gouhere)

D'ar 17 a viz Gouhere 2024 e oa kroget stourmoù e Prohres, ur gêriadennig e kreiz Oblast Donetsk. An nerzhioù lu rusian o doa aloubet al lec'h an deiz war-lerc'h, ar pezh a oa bet o c'hentañ pazenn da vat evit mont war-zu kêr Pokrovsk.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ukraine in maps: Tracking the war with Russia. BBC News (14 a viz Eost 2024).
* ↑ "Russian troops advance five miles after Ukrainians left front line unmanned", The Telegraph (24 a viz Ebrel 2024).
* ↑ "Frontline report: Ukrainian defensive line breached by Russian flanking maneuver near Avdiivka", Euromaidan Press (24 a viz Ebrel 2024).
* ↑ Russian Offensive Campaign Assessment, July 18, 2024. Institute for the Study of War (18 a viz Gouhere 2024).
# Mindanao

Mindanao eo an eil enezenn vrasañ e Filipinez, gant ur gorread a 97 530 km² (an 19vet enezenn vrasañ er bed), poblet gant 21 968 174 a annezidi (e 2010). Davao eo ar gêr vrasañ.
Dave a ra ivez an anv Mindanao d’un enezeg, enni an enezenn anvet evel-se asambles gant inizi all, bihanoc’h, evel Tawi-Tawi pe Jolo. Menez Apo eo menez uhelañ Mindanao, gant 2 954 metr a uhelder, er su da gêr Davao.
Bras eo pouez al labour-douar e Mindanao ha dont a ra 80% eus produoù an douar e Filipinez eus an enezenn-se. Met daoust da se eo paour a-walc’h an dud enni.
Meur a boblad a vev e Mindanao. An enezenn nemeti eo e Filipinez ma’z eus kalzik a vuzulmaned. Hogen relijionoù all zo ivez : animisted ha kristenien a gaver e norzh an enezenn.
Strolladoù muzulman zo bet, a bell zo, o stourm evit dizalc’hiezh Mindanao, evit en em zispartiañ diouzh ar peurrest eus enezeg Filipinez ma kaver kalz a gristenien. Hag a-hed an XIX$^{vet}$ hag an XX$^{vet}$ kantved n’eo ket deuet a-benn nerzhioù Spagn, ar Stadoù Unanet, Japan pe Filipinez da gaout an dizober eus ar strolladoù-se. An Talbenn Dieubidigezh Vroadel Moro hag an Talbenn Dieubidigezh Moro Islamour eo ar re anavezetañ eus ar strolladoù-se bremañ. Da-heul an emgannoù etre an talbennoù dieubidigezh, pe strolladoù armet all, hag arme ar Stad ez eus aet ouzhpenn 100 000 den kuit eus Mindanao.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alcedo hercules

Alcedo hercules :
| Alcedo hercules, treset gant Baker (1897). Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Genad : | Alcedo |
| Anv skiantel ||
| Alcedo hercules Laubmann, 1917 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Alcedo hercules a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Alcedinidae.

## Doareoù pennañ

Brasañ labous ar genad Alcedo an hini eo, 22 cm e hirder keitat.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha pesked bihan.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Sikkim da vervent Sina, Myanmar, hanternoz Laos, hanternoz Viêt Nam ha Hainan.

## Liammoù diavaez

* (en) Alcedo hercules war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Alcedo hercules war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet tetesteniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Alcedo hercules war al lec'hienn Avibase.
# Neolitik

Oadvezhioù ragistorel :
| Holosen | La Tène | La Tène | Kentistor |
| Kentistor ||
| Kentistor |||
| Holosen | Diwezh Oadvezh an arem | Diwezh Oadvezh an arem | Kentistor |
| Kentistor ||
| Kentistor ||
| Kentistor |||
| Holosen | Kalkoliteg | | Kentistor |
| Holosen | Nevezoadvezh ar maen | Nevezoadvezh ar maen | Ragistor |
| Ragistor ||
| Pleistosen | Henoadvezh diwezhañ ar maen | | Ragistor |
| Pleistosen | Henoadvezh krenn ar maen | | Ragistor |
| Pleistosen | Henoadvezh koshañ ar maen | | Ragistor |
| Ragistor ||
| Ragistor |||
Neolitik pe Nevezoadvezh ar Maen a vez graet eus mare diwezhañ ar Ragistor, a-raok penn-kentañ rik an Istor, a grog gant an Henamzer, pe Oadvezh an Arem.
Diaes eo lakaat harzoù resis d'ar prantad-mañ. Peurvuiañ e vez lavaret ez echu etre ar bloaz 8000 a-raok Jezuz-Krist hag ar bloaz 3000 a-raok Jezuz-Krist.
Ne vern al lec'hioù ar c'hemmoù a oa bet bliv ha don, setu perak e vez lod istorourien o komz eus ur « reveulzi neolitik ». Emled an neolitik a zo bet unan pazenn ha pazenn, gant deiziadoù disheñvel hervez al lec'hioù.
E Breizh e kaver skouerioù a-bouez-bras diwar-benn Nevezoadvezh ar Maen, rak paot eo an dilerc'hioù bet lezet gant tud ar mare-se :
* peulvanoù pe mein-hir, e Karnag da skouer ;
* taolioù-maen pe liac'hvenoù ;
* karnioù, evel hini Barnenez, e Plouezoc'h, tost da Vontroulez, a c'hell bezañ bet savet war-dro 5000 a-raok J.K.
D'ar poent ma krogas an dud da zilezel ar c'hutuilh, ar pesketa hag ar chase evit labourat an douar eo ez eas buan ar c'hemmoù da-heul e dibenn Oadvezh ar Maen.
Nebeut goude kavadenn al labour-douar eo e voe ijinet an doareoù kentañ da skrivañ. Neuze ez echu da vat amzervezh Nevezoadvezh ar Maen, ha hini ar Ragistor da-heul. Neze eo e krog amzervezh ar Hensevenadurezhioù ha pergen re an Henamzer, tro-dro d'ar Mor Kreizdouarel, war-dro 3000 a-raok Jezuz-Krist.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Neolitik" hervez TermOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg) ha Geriadur ar skiantoù hag an teknikoù, brezhoneg21.com
* ↑ "Nevezoadvezh ar maen" hervez Grand dictionnaire français-breton F. Vallée, 1931, p. 493-b ; Geriadur Ménard, 2020, p. 903-a ; TermOfis.
# Diredig boutin

Diredig boutin :
| Alcedo atthis, luc'hskeudennet e Marburg (Hessen, Alamagn). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Genad : | Alcedo |
| Anv skiantel ||
| Alcedo atthis (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An diredig boutin, pe diredig sant Gwennole (liester : dirediged sant Gwennole), pe evn(ig) sant-Nikolaz a zo ur spesad evned, Alcedo atthis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Gracula Atthis da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar loened-dour bihan ha pesked.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ :
* Alcedo atthis atthis, eus Europa ar Gevred ha Norzhafrika da walarn India,
* A. a. bengalensis, eus kreiz India da c'hevred Siberia, Japan ha gevred Azia,
* A. a. floresiana, en Inizi bihan ar Sounda (eus Bali da dTimor ha Wetar),
* A. a. hispidoides, eus Sulawesi da Inizi Maluku, Ginea Nevez hag Enezeg Bismarck,
* A. a. ispida, eus Breizh-Veur hag Iwerzhon da gornôg Rusia ha ledenezioù balt hag iberek,
* A. a. salomonensis, en Inizi Salomon (eus Bougainville da vMakira),
* A. a. taprobana, e kreisteiz India ha Sri Lanka.

## Liammoù diavaez

* (en) Alcedo atthis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Alcedo atthis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, “Anvioù laboused Europa, pennad 9”, Hor Yezh niv. 203-204, Gwengolo-Kerzu 1995, p. 46.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ (en) Alcedo atthis war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alcedo

Alcedo :
| Un diredig boutin (Alcedo atthis). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Alcedo Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Alcedo a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar genad skouer eo e-keñver ar c'herentiad Alcedinidae.
Anagramm ar ger Dacelo an hini eo, anv ur genad pemp spesad dirediged all ennañ.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Eizh spesad dirediged a ya d'ober ar genad :
* an diredig boutin (Alcedo atthis)
** A. a. atthis, bengalensis, floresiana, hispidoides, ispida, salomonensis ha taprobana,
* Alcedo coerulescens,
* Alcedo euryzona,
* Alcedo hercules,
* Alcedo meninting,
** A. m. coltarti, meninting, phillipsi, rufigastra ha scintillans,
* Alcedo peninsulae,
* Alcedo quadribrachys
** A. q. guentheri ha quadribrachys,
* Alcedo semitorquata.
Pevarzek (14) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Alcedo (lennet e-barzh d'an 12 a viz Genver 2025).
# Dacelo

Dacelo :
| Dacelo leachii, luc'hskeudennet e Gladstone (Queensland, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Dacelo Leach, 1815 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Dacelo a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1815 gant an evnoniour saoz William Elford Leach (1791-1836).
Anagramm ar ger Alcedo an hini eo, anv ur genad eizh spesad dirediged all ennañ.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
* Dacelo gaudichaud,
* Dacelo leachii
** D. l. cervina, intermedia, leachii, occidentalis ha superflua,
* Dacelo novaeguineae
** D. n. minor ha novaeguineae,
* Dacelo rex,
* Dacelo tyro
** D. t. archboldi ha tyro.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Dacelo (lennet e-barzh d'an 9 a viz Genver 2025).
# Diredig kein louet

Diredig kein louet :
| Un diredig kein louet (par), luc'hskeudennet e Morro Bay (Kalifornia, SUA). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Genad : | Megaceryle |
| Anv skiantel ||
| Megaceryle alcyon (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An diredig kein louet (liester : dirediged kein louet) a zo ur spesad evned, Megaceryle alcyon an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Alcedo Alcyon da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar besked dreist-holl ha pa vez diouer anezhe ne ra ket fae ouzh amprevaned, blotviled, bronneged bihan, divelfenneged, hugennoù, kresteneged ha stlejviled.

## Annez

Neizhañ a ra ar spesad en un takad hag a ya eus kreiz ha reter Kanada da hanternoz Suamerika.

## Liammoù diavaez

* (en) Megaceryle alcyon war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Megaceryle alcyon war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, “Anvioù laboused Europa, pennad 9”, Hor Yezh niv. 203-204, Gwengolo-Kerzu 1995, p. 46.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Megaceryle alcyon war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ceryle

Ceryle :
| Ceryle rudis o nijal. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Ceryle Boie, 1828 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ceryle a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad dirediged er genad-mañ : Ceryle rudis, pemp isspesad — C. r. insignis, leucomelanurus, rudis, syriacus ha travancoreensis — dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Ceryle (lennet e-barzh d'an 12 a viz Genver 2025).
# Diredig brizh

Diredig brizh :
| Un diredig brizh (par). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Genad : | Ceryle |
| Anv skiantel ||
| Ceryle Boie, 1828 ||
| Anv skiantel ||
| Ceryle rudis (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An diredig brizh (liester : dirediged brizh) a zo ur spesad evned, Ceryle rudis an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ er genad Ceryle an hini eo.
Anvet e voe Alcedo rudis (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

Al laboused-mañ a zo brizh du ar pluñv anezhe hag aes-kenañ ez eo o anavezout en abeg d'o figos hir du ha da guchenn o fenn. Diskouez a ra ar spesad un dimorfegezh revel dre ma toug ar par div vandenn-vruched hag e barez unan hepken.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned-dour, artropoded bihan, kresteneged ha pesked.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
* Ceryle rudis insignis, e reter ha gevred Sina, Hainan,
* C. r. leucomelanurus, eus reter Afghanistan, dre India da greisteiz Sina ha hanternoz Indez-Sina,
* C. r. rudis, en Egipt hag Afrika issahara,
* C. r. syriacus, eus Turkia da Israel betek mervent Iran,
* C. r. travancoreensis, e mervent India.

## Liammoù diavaez

* (en) Ceryle rudis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ceryle rudis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, “Anvioù laboused Europa, pennad 9”, Hor Yezh niv. 203-204, Gwengolo-Kerzu 1995, p. 46.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ceryle rudis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Fulup VI (Bro-C'hall)

Fulup VI, roue Bro-C'hall, anvet ivez Fulup Valois, lesanvet ivez "ar roue kavet" a zo ganet e 1293 ha marvet d'an 22 a viz Eost 1350 e Nogent-le-Roi, a zo bremañ en departamant Eure-et-Loir (Bro-C'hall).
Roue Bro-C'hall e voe adalek 1328 betek 1350, an hini kentañ eus skourr Valois al lignez kapesian.

## Dimezioù

Div wech e timezas:
* da Janed Bourgogn (1313-1349)
* da Blanche de Navarre (1333-1398)
| En e raok: Charlez IV | Roue Bro-C'hall 1328 – 1350 | War e lerc'h: Yann II |
# Alcidae

Alcidae :
| Kuilhiged (Alle alle). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Alcidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ evned-mor evel ar poc'haned, an ereved pe ar godoged. Termenet e voe e 1820 gant al loenoniour saoz William Elford Leach (1791-1836).
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List ez a dek genad (bev c'hoazh) d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Cerorhinca - Bonaparte, 1828 (1 spesad),
* Fratercula - Brisson, 1760 (3 spesad),
* Ptychoramphus - Brandt, 1837 (1 spesad),
* Aethia - Merrem, 1788 (4 spesad),
* Brachyramphus - Brandt, 1837 (3 spesad),
* Cepphus - Pallas, 1769 (3 spesad),
* Alca - Linnaeus, 1758 (1 spesad),
* (†) Pinguinus - Bonnaterre, 1791 (1 spesad, aet da get),
* Alle - Link, 1806 (1 spesad),
* Uria - Brisson, 1760 (2 spesad),
* Synthliboramphus - Brandt, 1837 (5 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Alcidae: Auks Leach, 1820.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Charadriiformes/Alcidae (lennet e-barzh d'ar 6 a viz Genver 2025).
# Chloroceryle

Chloroceryle :
| Ur par Chloroceryle americana, luc'hskeudennet en Esteros del Iberá (Corrientes, Arc'hantina). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Alcedinidae |
| Anv skiantel ||
| Chloroceryle Kaup, 1848 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Chloroceryle a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1848 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
* Chloroceryle aenea
** C. a. aenea ha stictoptera,
* Chloroceryle amazona,
* Chloroceryle americana,
** C. a. americana, cabanisii, hachisukai, mathewsii ha septentrionalis,
* Chloroceryle inda
** C. i. chocoensis hag inda.
O c'havout a reer holl en Amerika, nav (9) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcedinidae/Chloroceryle (lennet e-barzh d'an 12 a viz Genver 2025).
# Programm

Ur programm, ur goulev, zo un heuliad urzhioù a lak un urzhiataer da ober ul lodenn labour. Evit sevel mammenn ur programm, da lavarout eo an destenn skrivet ha lennet gant ar brogrammerien, e troer un algoritm en ul lavar programmiñ. Da c’houde ez eus daou zoare da lañsañ ar programm : treiñ ar vammenn gant ur c’hompiler d’ur restr e kod binarel a c’hell ar mekanik peurgas, pe lakaat ur jubenner da beurgas ar programm.
Skrivet eo al lodenn vrasañ eus ar programmoù da vezañ peurgaset gant ur reizhiad korvoiñ, ha n’eo ket gant ur mekanik war eeun.

## Notennoù

* ↑ Étienne, Guy. Geriadur ar stlenneg, p.252, #3342. Ploveilh : Preder, 1995 (ISBN 978-2-901383-14-7) • En-linenn
# Lucas de Heere

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Lucas de Heere (1534 e Gent - 29 a viz Eost 1584 e Pariz) a oa ul livour flamank. Ouzhpenn livañ poltredoù ha gweledvaoù e oa ivez barzh ha skrivagner.
Protestant e oa, ha rankout a reas tec'hout pa darzhas Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz a-enep da Fulup II Spagn, a venne diskar ar brotestantiezh. De Heere a dec'has kuit war-du Bro-Saoz, ha distreiñ a reas goude Peoc'h Gent e 1576.
Brudet-tre e oa, ha pinvidik-mor e teuas da vezañ. Ar poltred a reas eus Catrin o Ferain a c'haller gwelout e Mirdi Broadel Kerdiz. Gantañ e voe livet ur poltred eus Fulup II e 1553, evel m'eo testeniet en ul lizher gant ar c'hardinal Granvelle ; soñjal a reer ez eo al livadur a c'haller gwelout hiziv an deiz e mirdi ar Prado.
E Bro-Saoz e voe kelenner da veur a arzour izelvroat: John de Critz, marteze ivez Marcus Gheeraerts yaouank, ha marteze ivez ar Saoz Robert Peake kozh.

## Notennoù

* ↑ Museo del Prado, Catálogo de las pinturas, 1996, p. 172-3, Ministerio de Educación y Cultura, Madrid
# Arzhon-Rewiz

Arzhon-Rewiz :
| Traezhenn Porzh Noaloù. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Arzon |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Sine |
| Kod kumun | 56005 |
| Kod post | 56640 |
| Maer Amzer gefridi | Frédérique Gauvain 24 a viz Eost 2023-2026 |
| Etrekumuniezh | Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Gwened |
| Lec'hienn Web | (fr)www.arzon.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 272 ann. (2022) |
| Stankter | 254 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 32′ 55″ Norzh 2° 53′ 25″ Kornôg / 47.5486111111, -2.89027777778 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 12 m bihanañ 0 m — brasañ 36 m |
| Gorread | 8,93 km² |
| Arzhon-Rewiz ||
| kemmañ |
Arzhon a zo ur gumun eus Breizh e kanton Sine e departamant ar Mor-Bihan.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Arzhon-Rewiz e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Sarzhav;e Bann Gwened e oa. Miret e voe ar c'hanton dindan anv Kanton Sarzhav ivez ha lakaet e voe Arzhon-Rewiz en Arondisamant Gwened e 1800, gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

#### Brezel-bed kentañ

* 53 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lâret eo 3,24 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Joachim Danic, maer ar gumun, a voe dilezet a-berzh-gwir d'ar 27 a viz Kerzu 1940 gant Renad Vichy.
* Mervel a reas 27 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezel Indez-Sina

* Daou waz a varvas.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Aod ar mor bras.
* Penn-Kastell.
* Melin Penn-kastell.

### Inizi

* Er Lannig.
* Enez Meabann.

### Porzh-Noaloù

* An draezhenn vras

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Gevelliñ

* An Leacht (Iwerzhon)

## Liammoù diavaez

* (br)Arzhon-Rewiz war lec'hienn Geobreizh
* (fr)Lec'hienn ar gumun
* (fr)Tisavouriezh Arzhon-Rewiz - Diaz Mérimée
* (fr)Arzhon-Rewiz en Institut géographique national
* (fr)Arzhon-Rewiz en EBSSA

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 23
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Arzhon-Rewiz - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993
* ↑ (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv
# .45 Auto Rim

Ar .45 Auto Rim (anv metrek : 11,43 × 23 mm R) zo ur munision armoù-dorn deveret eus ar c'halibr .45 ACP e 1920.

## Istor hag implij

Ne veze ket produet a-walc'h a Colt M1911, pistolenn standart an U.S. Army, pa grogas ar Stadoù-Unanet gant ar Brezel-bed Kentañ e 1917. Divizet e voe neuze lakaat produiñ daou revolver heñvel a-walc'h an eil ouzh eben, anvet M1917, ha produet gant an embregerezhioù Colt ha Smith & Wesson. Evit aesaat pourveziañ ar soudarded war an talbenn e fellas d'an arme e vije kambret ar revolver-mañ e .45 ACP, evel ar bistolenn standart, met ne oa bourled ebet d'ar c'hartouchennoù-mañ, ha ranket e voe sevel ur c'hlip hanterloar evit gellet kargañ anezhe en daboulin.
E 1920 e ijinas an embregerezh stadunanat Peters Cartridge Company ar gartouchenn .45 Auto Rim, a oa mui-pe-vui ur .45 ACP dezhi ur bourled. Anvet e voe .45 Auto Rim. Un tamm primoc'h eo he boled evit hini ar .45 ACP. Daoust d'an M1917 bezañ poblek er Stadoù-Unanet er bloavezhioù 1920 ha 1930, ne reas ket berzh ar .45 Auto Rim abalamour e oa aezet kavout klipoù hanterloar azasaet evit ar .45 ACP. En XXvet kantved e voe kinniget un nebeut revolverioù all kambret e .45. Hiziv-an-deiz e vez c'hoazh produet douilhezioù .45 Auto Rim gant Remington Ammunition, ha puilh eo an niver a voledoù .45 gwerzhet war ar marc'had, setu eo aes adkargañ e-unan kartouchennoù .45 Auto Rim. Un dornad embregerezhioù er bed evel Corbon a brodu kartouchennoù klok.

## Revolverioù kambret e .45 Auto Rim

* revolverioù M1917
* Smith & Wesson Model 25 (1955)
* Smith & Wesson Model 625 (1989)

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* ↑ (fr) 45 Auto-Rim, Arme et Passion (lennet d'an 11/01/2025)
* 1 2 (en) TAYLOR Chuck, The .45 Auto Rim (diell, lodenn 1), Guns Magazine, miz Gwengolo 2000 (lennet d'an 11/01/2025)
* ↑ (en) Brass war lec'hienn Remington Ammunition (lennet d'an 11/01/2025)
* ↑ (en) TAYLOR Chuck, The .45 Auto Rim (diell, lodenn 2), Guns Magazine, miz Gwengolo 2000 (lennet d'an 11/01/2025)