# Urzh an Erminig

Urzh an Erminig a oa un urzh a varc’hegiezh hag a voe krouet gant an dug Yann IV Moñforzh e 1381. E 1448 e voe staget outañ urzh ar penn-ed ha dont a reas Urzh an Erminig da vezañ Urzh an Erminig hag ar Penn-ed.
E 1972 e voe krouet « Kolier an Erminig » evit enoriñ ar pennoù bras a labour evit kas sevenadur Breizh war-raok.

## An erminig

Hervez ur vojenn, an Dugez Anna a oa o pourmen e Breizh p'he doa gwelet tud o chaseal un erminig. Pa oa en em gavet al loen war ribl ur poull-dour e tibabas talañ ouzh ar chaseourien kentoc’h eget kousiañ e vlev gwenn-kann gant fank. An Dugez Anna, fromet-kaer gant emzalc’h al loenig-se, a c'houlennas ouzh ar chaseourien chom hep lazhañ an erminig. Neuze e tivizas ober eus an erminig hec'h arouez. « Kentoc’h mervel eget bezañ kousiet » zo deuet da vezañ ger-ardamez Breizh (latin : « Potius mori quam foedari »).
Lakaet e voe an erminig, evit gwir, da ardamezoù duged Breizh gant Pêr Iañ Brizhkloareg (1213-1237), a oa ezel eus tiegezh Dreux. E vab oa Pêr kentañ Brizhkloareg da Robert 1añ, ur mab da Loeiz VI. Tiegezh Dreux en doa ur skoed-ardamez gant karezennoù aour ha glas-pers hag ul lurell ruz. E 1316 e kemmas an dug Yann III an ardamezoù. Tennañ a reas ar c’harezennoù hag al lurell hag un torradur erminigoù lakaet en o lec’h. Dont a reas da vezañ ardamez Breizh. Krouet e voe an erminig ardamezek neuze gant ur familh kapesian.

## Marc'hegerien an urzh diazez

* 1404 : Robert de Bargeon ha Houvet, flec'h an Dugez Janed Bro-C'hall.
* 1414 ː Jean Craoursin.
* 1431 ː an ao. Gourlai, dileuriad eus Bro-Skos ; Guillaume Rigmaiden, ur Saoz ; Simon Taillefer ; an ao. Peloc, kannad eus Bro-Skos.
* 1433 ː Jean de Bourgneuf, floc'h an dug.
* 1441 ː Jean Marcille.
* 1444 ː Jean de Malestroit de Keraër
* 1445 ː an ao. kont de la Vère; Pierre de Muzillac ; Pierre du Puy-Garnier ; Jacques Rataud ; Thomas de la Roche; Hémery Hérault; Cassin du Fayel ; Jeanne d'Albret, kontez Richemont,
* 1447 ː Olivier Huet, ur saoz ; Isabeau a Vro-Skos, dugez Breizh ; James Abourre, ur Saoz ; Raoulin du Parc.
* 1448 ː Thomas le Bart
* 1453 ː Jeanne Angier, itron a Goedmen ; Frañseza, itron a Benc'hoed ; Perronnelle de Maillé, beskontez Roc'han ; Jean Raguenel, aotrou Malestreg ; Jafrez a Gastell-Geron, baron Komborn.
* 1454 ː Yann a Gastell-Geron, baron Derval; Olivier de Coëtlogon, kadoriad ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1462; Rolland de Guemadeuc; Martel le Martellis; Herve Meriadeg; Geoffroy Mauhugeon; Bertrand de Mareil; Guy de Laval du Gavre; Jean de Laval de la Roche-Bernard; le bâtard de Bourgogne; Olivier de Quélen du Broutay; Guillaume de Penhoët; Jean de Tournemine de Botloy; Jean de Pontrouault; Gilles Tournemine de la Hunaudaye; Olivier de Ploufragan; Jean de Rohan; Jean Ruffier; Henri de Saint-Nouay; Michel de Saint-Aignan; Jean l'Abbé de la Commerière; Jean Angier du Plessis; Jean de Bellouan; Pierre de Botloy; Guillaume Bolier; Olivier Giffart; Charles l'Enfant; Jean Eder; Robert l'Epervier; Jean du Fau; Guyon du Quélrennec du Faou; Olivier de Coëtlogon; François de Rieur; Sylvestre de Carné; Olivier de Cleuz; Bertrand du Chaffault; Jean Chauvin; Guillaume Chauvin;
* 1455 ː Jacques de Saint-Pou; Jeanne de Laval; Archambault Rataud, floc'h ar c'honestabl;
* 1457 ː Georges l'Epêrvier
* 1459 ː Poncet de la Rivière
* 1466 ː Antoine de Lameth, floc'h Jacques de Luxembourg.; Olivier de la Marche, kannad Ao. de Charolais; Antoine Martel de Beaumont; Guillaume Chauvin, kañseller; Hervé Garlot, floc'h eus Bro-Vurgondia
* 1475 ː Pierre d'Urfé, floc'h eus kambr an dug;
* 1476 ː Jean le Bouteiller de Maupertuis
* 1477 ː Philippe de Commines
Echu gant ar roll roet gant Pol Potier de Courcy.

## An urzh a vremañ

Kolier an Erminig a vez roet bep bloaz, hiziv an deiz, da bevar den a ouestl o buhez da gas Breizh war-raok.
E 1972 e voe lakaet ar senedour Georges Lombard da brezidant ar CELIB (poellgor studiañ ha liammañ interestoù Breizh) war lerc’h René Pleven. Abaoe 1951 e oa René Pleven prezidant ar CELIB hag evit trugarekaat hag enoriñ anezhañ e teuas ar mennozh gant Georges Lombard adkrouiñ an enor bet krouet gant an dug Yann IV. Roet e voe Kolier an Erminig da René Pleven d'an 29 a viz Gwengolo 1972 e Palez Kendalc'hioù Pondi, dirak pennoù-bras eus ar metoù politikel, sevenadurel hag armerzhel.
E 1973 e voe roet Kolier an Erminig da Jean Meveleg (prezidant Kambr rannvroel al Labour-Douar) ha d’ar c’helenner Gabriele Pescatore (prezidant Cassa per il Mezzogiorno, a savas, gant ar CELIB Kuzuliadeg broioù-mor trobarzhiat Europa).
E-pad 15 vloaz ne voe roet kolier an erminig da zen. Goulenn a reas ar CELIB neuze kenderc’hel da enoriñ tud.

## Loreidi

Bloavezhioù 1970 ha 1980 :
| Bloavezh | Lec'h | Loreidi |
| 1972 | Pondivi | René Pleven |
| 1973 | Roma (Italia) | Gabriele Pescatore |
| 1973 | Roazhon | Jean Meveleg |
| 1988 | Roazhon | Vefa de Bellaing, Pierre-Roland Giot, Polig Monjarret, Henri Queffélec |
| 1989 | Naoned | Pêr Denez, Louis Lichou, Bernard de Parades, Maryvonne Quéméré-Jaouen |
| 1990 | An Alre | Charlez ar Gall ha Chanig ar Gall, Milig ar Skañv (Glenmor), Joseph Martray, Albert Trévidic |
Bloavezhioù 1990 :
| Bloavezh | Lec'h | Loreidi |
| 1991 | Kemper | Georges Lombard, Robert Legrand, Pierre Laurent, Pêr-Jakez Helias |
| 1992 | Sant-Maloù | Ronan Huon, Yvonne Jean-Haffen, Michel Phlipponneau, Jordi Pujol i Soley |
| 1993 | Dinan | Anna-Vari Arzur, Herri Caouissin, Yann Poilvet, Jean Tricoire |
| 1994 | Gwened | Ivetig an Dred-Kervella, Pierre Lemoine, Yvonig Gicquel, Alan Stivell |
| 1995 | Gwenrann | Jacques Briard, Jean Fréour, Lois Kuter, Ivona Martin, Loeiz Roparz |
| 1996 | Pont-'n-Abad | André Lavanant, Job Lec'hvien, Pierre Le Treut, Rita Morgan Williams |
| 1997 | Kintin | Jean-Jacques Hénaff, Jean L'Helgouach, Dodik Jegou, Raymond Lebossé |
| 1998 | Gwitreg | Goulc'han Kervella, Henri Maho, Pêr Loquet, Naig Rozmor |
| 1999 | Naoned | Jean-Bernard Vighetti, Riwanon Kervella, Patrick Malrieu, Denise Delouche |
| 2000 | Pondivi | Tereza Desbordes, Lena Louarn, René Vautier, Pierre-Yves Le Rhun |
Bloavezhioù 2000 :
| Bloavezh | Lec'h | Loreidi |
| 2001 | Landerne | Rozenn Milin, Pêr Toulhoat, Marc Simon, Dan ar Braz |
| 2002 | Lannuon | Henri Lécuyer, Yves Rocher, Michael Jones, Robert Omnes |
| 2003 | Sant-Maloù | René Abjean, Angèle Jacq, Jean-Louis Latour, Gilles Servat |
| 2004 | Kastell-Briant | Albert Poulain, Yannig Baron, Mari Kermareg, Yann Goasdoue, Pierre-Yves Moign |
| 2005 | Loktudi | Ewa Waliszewska, Jean Kerhervé, Pêr Padelleg, Jean Ollivro |
| 2006 | Plañvour | Claudine Mazeas, Jean Pierre Vincent, Xavier Leclercq, Claude Sterckx |
| 2007 | Sant-Brieg | Rhisiart Hincks, Job an Irien, Martial Pézennec, François Le Quémener |
| 2008 | Roazhon | Roger Abjean, Yvonne Breilly-Le Calvez, Viviane Hélias, Gweltaz ar Fur |
| 2008 | Gwenrann | Mona Ozouf |
| 2009 | Ankiniz | Jean-Christophe Cassard, Tugdual Kalvez, Yann-Fañch Kemener, Jean-Guy Le Floc'h |
| 2010 | An Oriant e-pad Emvod ar Gelted | Annaig Renault, Catherine Latour, André Chédeville, Donatien Laurent |
Bloavezhioù 2010 :
| Bloavezh | Lec'h | Loreidi |
| 2011 | Kemper | Joseph Le Bihan, Andrea ar Gouilh, Yann Choucq, hag André Pochon |
| 2012 | Gwengamp | Albert Boché, Yves Lainé, Ivonig ar Merdi, Breudeur Morvan |
| 2013 | Sant-Nikolaz-an-Hent | Jean-Jacques Monnier, Yves-Pascal Castel, Martial Ménard, Tangi Louarn |
| 2014 | Naoned | Philippe Abjean, Nicole Le Garrec & Félix Le Garrec, Jacqueline Le Guen, Erwan Vallerie |
| 2015 | Gwened | Philippe Argouarc'h, Patrick Mareschal, Yvon Palamour, Eugène Riguidel |
| 2016 | Karaez | Nolwenn Korbell, Jean Cevaer, Yann-Fañch Jacq, Mikael Bodlore-Penlaez |
| 2017 | Sant-Ke-Porzh-Olued | Mari Rioual, Loeiz Elegoet, Joël "Nono" Auvin, Alan an Noac'h |
| 2018 | An Oriant | Yann Talbot, Gwyn Griffiths, Jorj Kadoudal; Herve ar Beg |
| 2019 | Roazhon | Malo Bouëssel du Bourg, Mariannig Larc'hantec, Paul Loret, Maripol Gouret, Stéphanie Stoll |
| 2020 | Gwenrann | Jorj Belz, Pascal Jaouen, Tri Yann (Jean-Louis Jossic, Jean-Paul Corbineau, Jean Chocun) |
| 2020 | Tbilisi (Jorjia) | Anna Mouradova |
Bloavezhioù 2020 :
| Bloavezh | Lec'h | Loreidi |
| 2021 | Kemper | Danièle Novello Floc'hlay, Yvette Peaudecerf, Bernez Audic, Denez Prigent |
| 2022 | Josilin | Michel Chauvin, Yves Lebahy, Olier ar Mogn, Anne Quéméré |
| 2023 | Dinan | Nathalie Beauvais, Joël Cornette, Monique Le Boulc'h, Ronan Le Coadic |
| 2024 | Argantred-ar-Genkiz | Irène Frachon, Lukian Kergoat, Saig Jestin, Éamon Ó Ciosáin |

#### Loreidi dre vroadelezh

| Bro | Niver a loreidi |
| Belgia | 1 |
| Breizh | 144 |
| Bro-Saoz | 1 |
| Italia | 1 |
| Katalonia | 1 |
| Kembre | 3 |
| Polonia | 1 |
| Rusia | 1 |
| Stadoù-Unanet | 1 |

## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Daveoù

* ↑ Le Télégramme de Brest, 1añ Here 2008
* ↑ Ouest-France an 3-4 Here 2009, pajenn Bretagne
* ↑ Ouest-France an 12-13 Gwengolo 2009, pajenn Bretagne, pajenn 7