# Plouarzhel

Plouarzhel :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Plouarzel |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Lokournan |
| Kod kumun | 29177 |
| Kod post | 29810 |
| Maer Amzer gefridi | André Talarmin 2001-2020 |
| Etrekumuniezh | KK Bro an Hirwazh |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 924 ann. (2020) |
| Stankter | 92 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 26′ Norzh 4° 44′ Kornôg / 48.43, -4.73 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 133 m |
| Gorread | 42,83 km² |
| Plouarzhel ||
| kemmañ |
Plouarzhel (distaget) a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Douaroniezh

* An Aber Ildud.
* War lez an Aber Ildud emañ Plouarzhel.

## Brezhoneg
### Ya d'ar brezhoneg

* D’ar 4 a viz Gouere 2005 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

### Deskadurezh

* E distro-skol 2024 e oa 88 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (21,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person Jean Pédel hag ar c'hure Jacques Lanuzel.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 109 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,12% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 30 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Nijerezioù ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) kouezhet e Plouarzhel: d'ar 14 a viz Meurzh 1941 ur Blenheim marilhet V5399 ha kodet PZ-G eus an 53th Squadron; lazhet e voe he zri nijour, douaret int e bered kumun Lokournan; d'ar 4 a viz Meurzh 1941 e voe tro un nijerez Hampden marilhet AD738 ha kodet ZN-? eus ar 106th Squadron; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e bered kumun Lokournan ivez.
* Nijerezioù an United States Army Air Forces kouezhet e Plouarzhel: d'ar 16 a viz Ebrel 1943 ur c'harr-nij B-24D-15-CO (anvet "Liberty Lass", marilhet 41-23732 ha kodet YM-B) gant dek milour en e vourzh; seizh anezhe a voe lazhet (daou anezhe a zo douaret er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin), an tri all a voe tapet gant an Alamaned; d'ar 26 a viz Eost 1944 ur c'harr-nij P-47D-16-RE (marilhet 42-76154, 362vet FG, 378 vet FS); e leviour a varvas, douaret eo er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin e Bro-C'hall.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Lazhet e voe ur c’harter-mestr er morlu gall eus ar gumun d’an 30 a viz Meurzh 1958 en Oued Saftar (departamant Tlemcen).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maen-hir Kerloaz: gant e 9,50 m a uhelder eo ar brasañ peulvan en e sav dre ar bed.
* Tourioù-avel Plouarzhel.
* Diabarzh un tour-avel eus Plouarzhel.
* Maen-hir Kerloaz (9,50 m).
* Iliz katolik Sant Arzhel.
* Itron-Varia Drezian.
* Chapel Sant Alar.
* Maner Kervatouz.
* Tour-tan Trezian.
* Kouldri Lahalla.
* Monumant ar re varv er vered, damzrailhet ha disakret e voe gant an Alamaned e 1943; luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv en an iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud bet ganet eno

* 1847 : Frañsez-Mari ar C'hozh, troour brezhonek.
* 1877 : Yann-Vari Perrot, beleg ha stourmer

### Tud marvet eno

* Kristof Jezegoù, skrivagner brezhonek ha beleg katolik, d'an 11 a viz Even 1953.

## Gevelliñ

An Clochán (Clifden) (Iwerzhon) abaoe 2012

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) lec’hienn ar gumun
* (fr) Trezianiz (diwar-benn Trezien, ul lodenn eus Plouarzhel)
* (br) Plouarzhel war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Distro-skol ar c’helenn divyezhek Kelenn
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes RAF Finistère
* ↑ (fr)Pertes USAAF Finistère
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb