# May Ziyada

Mary "May" Ilyas Ziyada (arabeg : مي إلياس زيادة), bet ganet d'an 11 a viz C'hwevrer 1886 en an-Nāṣira (Impalaeriezh otoman) ha marvet d'ar 17 a viz Here 1941 e Kaero (Rouantelezh Egipt), a oa ur skrivagnerez, ur varzhez, un droerez hag ur skridvarnourez palestinat-ha-libanat. Niverus eo he oberennoù en arabeg hag e galleg.
Adalek 1912 e kenskrivas gant Khalil Gibran betek tremenvan ar skrivagner e 1931. E 1912 ivez e stalias e Kaero ur saloñs lennegel a oa brudet-bras er bed arabek.
Pouezus el luskad al-Nahda (النّهضة, "Azginivelezh") e deroù an XX$^{vet}$ kantved e voe May Ziyada, hag unan eus diorrerezed ar venelouriezh en Impalaeriezh otoman ha pelloc'h er bed arabek.

## Buhez

En an-Nāṣira d'an 11 a viz C'hwevrer 1886 e voe ganet May Ziyada, merc'h da Nouzha Khalil Mouamar, ur gristenez palestinat a orin sirian, ha da Elias Zakhour Ziyada, ur mestr-skol libanat kristian maronit.
En an-Nāṣira e voe skoliataet May Ziyada betek he 14 vloaz, e 1900, pa voe kaset da skol an eil derez en Aintoura e Liban, ur skol c'hall evit ar merc'hed. Eno e reas anaoudegezh gant al lennegezh c'hallek ha gant luskad ar Romantelezh, a blijas kalz dezhi. E meur a skol gatolik e Liban e studias a-raok distreiñ da gavout e dud e Palestina e 1904.
Pa voe May 22 vloaz, e 1908, edo an Impaleriezh otoman o startaat ar c'hontrollerezh ken e tivroas ar familh da Egipt, d'en em staliañ e Kaero.
Dizimez e chomas May Ziyada met adalek 1912 e kenskrivas kalz gant ar skrivagner hollvrudet Khalil Gibran, a oa o chom e New York. Stank e voe an eskemm lizhiri etrezo betek 1931, ar bloaz man eas Kh. Gibran d'an Anaon, met nepred n'o deus kejet an eil ouzh egile.
Etre 1928 ha 1932, May Ziyada a c'houzañvas diwar marv meur a zen a oa tost d'he c'halon : he zud da gentañ, meur a vignon ha mignonez dezhi, ha hini Khalil Gibran. Un diwaskadenn don a grogas enni, neuze e kuitaas Egipt da zistreiñ da Liban, ma voe lakaet gant he c'herent en ur bredospital evit klask pareañ — marteze e oa bet bac'het en abeg d'e skridoù benelour. Gwall vezhekaet e voe ar skrivagnerez gant ar blegenn-se, hogen divac'het e voe goude bout bet kavet yac'h a spered en-dro. Distreiñ da Gaero a eure neuze, ma varvas d'ar 17 a viz Here 1941, oadet a 55 bloaz.

## Pouez el lennegezh

Tad May Ziyada a grouas e Kaero ar gazetenn al-Maḥrūsah (المحروسة, "Ar gwarezed")ma skrivas e verc'h meur a bennad. Pennadoù all ganti a voe embannet er c'helaouennoù Al-Hilal (الهلال "Ar greskantenn"), Al-Ahram (الأهرام "Ar Piramidennoù") hag Al-Muqtataf (المقتطف "An Dibab").
Dedennet-bras gant ar yezhoù e oa May Ziyada. Studiañ he-unan a eure endra edo er skol gatolik ha diwezhatoc'h e Skol-veur Egipt, ma voe diplomet e 1917 war an Istor, ar brederouriezh hag ar skiantoù nevesañ. Divyezhek a-grenn e oa en arabeg hag e galleg, ha gouest e oa da labourat en alamaneg, e gresianeg, en italianeg, e latin, e saozneg, e sirieg hag e spagnoleg.
Dre-se e oa brudet ar skrivagnerez e metoù al lennegezh er Reter-Kreiz. Kalz skrivagnerien ha skrivagnerezed koulz ha gouezieien ha gouizegezed a zegemere er saloñs he devoa digoret e 1912 e Kaero.
Saloñsoù lennegel all a veze dalc'het gant maouezed e Kaero, evel hini ar skrivagnerez egiptat venelour Houda Chaerawi (1879-1957), a ziazezas Unvaniezh Egiptat ar Maouezed (الاتحاد النسائي المصري al-Laitihad al-Nisayiyou al-Misriou) e 1923, ha hini ar briñsez Nazli Fadel (1853-1913), adreizhourezed sokial an div anezho pa oa May Ziyada ul lennegourez dreist pep preder all. Hogen sorbet e oa ar Balestinadez gant dishualerezh ar maouezed er Reter-Kreiz : evit dont a-benn, hervezi, e oa ret o c'helenn da gentañ ha kaout an dizober eus an hengoun diamzeriet da c'houde ; d'he soñj e oa ar maouezed elfenn diazez pep kevredigezh denel — « ne c'hall ket ur vamm sklaverez bronnañ he bugale gant he laezh hepken, rak c'hwezh ar bazhyeverezh a vez gant al laezh-se », a skrivas — hogen arabat e oa da emdroadur ar maouezed c'hoarvezout diwar-goust o benelezh, a-stur gant hini ar wazed ne lavare ket. E 1921 ec'h aozas ur vodadeg e galleg anvet Le but de la vie, ma vroudas maouezed ar Reter-Kreiz da stourm evit o frankiz ha da vout digor d'ar C'hornôg hep dilezel o fivelezh reterel. Ar mennozhioù-se o devoe ul levezon vras war luskadoù maouezed Liban evit kaout ar gwir da vout kelennet, da vouezhiañ ha da vout dilennet.

## Oberennoù

E 1911, pa oa oadet a 25 bloaz, ec'h embannas May Ziyada he levr kentañ, un dastumad barzhonegoù gallek anvet Fleurs de rêve, dindan an anv-pluenn Isis Copia. Kalz skridoù a savas e galleg, un nebeud en italianeg hag e saozneg, hogen a-feur ma koshae e skrivas mui-ouzh-mui en arabeg evit ma vefe klevet he mouezh e lennegezh ar Reter-Kreiz.
Arnodskridoù, barzhonegoù e komz-plaen, buheskridoù, romantoù ha skridvarnadennoù a aozas. Troidigezhioù arabek a savas diwar skridoù skrivagnerien ha skrivagnerezed eus ar C'hornôg, en o zouez Henrietta Consuelo ""Brada" Sansom (1847-1938) diwar ar galleg, Arthur Conan Doyle diwar ar saozneg ha Max Müller (1823-1900) diwar an alamaneg.
Skridoù benelour a savas ivez, dre vuhezskridoù maouezed a voe embannet etre 1919 ha 1925. Lakaet e vez d'ar vaouez kentañ o komz eus "krog ar maouezed" er Reter-Kreiz$^,$.

### Oberennoù brudetañ

* 1911 : Fleurs de rêve, barzhonegoù.
* 1914 : رجوع الموجة, Roujoue al-mawja ("Distro ar wagenn"), romant.
* 1920 : باحثة البادية Bâhithat al-bâdiya ("Klaskerez en dezerzh"), anv-pluenn ar skrivagnerez venelour egiptat Malak Hifni Nasif, 1886-1918), buhezskrid.
* 1921 : غاية الحياة Ghayat alhayaa ("Pal ar vuhez"), arnodskrid benelour.
          Eine Träne und ein Lächeln, troidigezh alamanek oberenn Kh. Gibran دمعة وابتسامة "Un daerenn hag ur minc'hoarzh".
* 1922 : سوانح فتاة Sawanih fata ("Komzoù ur plac'h"), arnodskrid benelour.
          وردة اليازجي Warda Al-Yaziji, buhezkrid ar skrivagnerez libanat Warda Al-Yaziji (1838-1924).
* 1923 : ظلمات وأشعة Zouloumat wa 'achiea ("Teñvalded ha skleurennoù"), dastumad prezegennoù ha pennadoù benelour.
* 1924 : بين الجزر والمد Bayn al-jouzour wa 'l-madd ("Etre tre ha lanv"), dastumad arnodskridoù a-zivout an arabeg.
          الصحائف Al-sahayif "Ar c'hazetennoù", dastumad pennadoù kazetennerezh
* 1926 : عائشة تيمور Aicha Taymour, buhezskrid ar skrivagnerez venelour egiptat Aicha Taymour (1840-1902).

#### Dalif

* 1981 : من أدب مي زيادة Min ad-dab May Ziyada ("Eus lennegezh May Ziyada"), dastumad skridoù.
* 1983 : كلمات وإشارات Kalimat wa icharat ("Gerioù hag arouezioù"), dastumad pennadoù (2 levrenn).
* 1989 : الحب في العذاب، ترجمة مي زيادة Al-houbou fi al-eadhabi ("Karantez er boan"), romant.
* 1986 : الأعمال المجهولة Al-aemal al-majhula ("Oberennoù diembann"), dastumad tremen 100 barzhoneg, pennad, prezegenn ha soñjezon.
* 1999 : المساواة Al-mousawa ("Kevatalder"), arnodskrid diwar-benn kevredigezhioù mab-den.
* 2009 : اكتابات منسية Kitabat mansia ("Skridoù ankouaet"), dastumad tremen 170 skrid a bep doare en arabeg, galleg, italianeg ha saozneg.

## Levrlennadur
### Gant May Ziyada

* (ar) 51 levr gant May Zyada @ Goodreads. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (fr) Ténèbres et lueurs — Rêveries d'une promeneuse au Levant. Paris : Éditions L'Harmattan, 2023 (ISBN 978-2-343-24119-7)

### Diwar-benn May Ziyada

* (en) Ashour, Radwa. Arab Women Writers – A Critical Reference Guide, 1873-1999. Kaero : American University of Cairo, 2009 (ISBN 978-977-416-146-9)
* (en) Ayyildiz, Zsat. Arab Women in Ink: Exploring Gender Perspectives in Modern Arabic Literature. Lyon : Livre de Lyon, 2023 (ISBN 978-2-38236-574-8)
* (en) Badran, Margot & Cooke, Miriam. Opening the Gates — A Century of Arab Feminist Writing. Bloomington, Indiana : Indiana University Press, 1990 (ISBN 978-0-253-31121-4) — May Ziyada pp. 239-244
* (fr) Boustani, Hala. “Women's Writing on Women's Writing”: Mayy Ziyada's Literary Biographies as Egyptian Feminist History. In : Women's Writing, levrenn 25, niverenn 2, 2018, pp. 268-287.
* (en) Kamal, Hala. “Women's Writing on Women's Writing”: Mayy Ziyada's Literary Biographies as Egyptian Feminist History. In : Women's Writing, levrenn 25, niverenn 2, 2018, pp. 268-287.
* (en) Khaldi, Boutheina. Egypt Awakening in the Early Twentieth Century — Mayy Ziyādah’s Intellectual Circles. Basingstoke, Hampshire : Palgrave McMillan, 2012 (ISBN 978-0-230-34086-2)
* (en) Zeidan, Joseph T.. Arab Women Novelists — The Formative Years and Beyond. Albany, New York : State University of New York Press, 1995 (ISBN 978-0-7914-2172-7)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) May Ziyada @ Wikiquote. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (fr) Boustani, Carmen. Effets du féminin – Variations narratives francophones. Paris : Karthala, 2003 (ISBN 978-2-84586-433-7)
* (fr) Boustani, Carmen. May Ziadé – La passion d'écrire. Paris : Éditions des femmes, 2024 (ISBN 978-2-7210-1326-2)
* (en) (ar) Bushrui, Suheil. Blue Flame – The Love Letters of Kahlil Gibran to May Ziadeh. London : Addison-Wesley Longman, 1983 (ISBN 978-0-582-78078-1)
* (en) Ghumain, Raneem. Her Fascinating Story, a Writer from Nazareth- May Ziyada @ Arab America, 03/07/2020. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (en) Khader, Lubna (1999). May Ziyada @ Lebanese Women's Association. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (en) Sonal, Emine. May Ziadeh @ One Fine Art. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (en) Stephan, Rita. Four Waves of Lebanese Feminism @ E-International Relations, 07/11/2014. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (en) Ovo, Podjeli (2014). Remembering May Ziyada: Ahead of (her) Time @ Middle East Revised. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (fr) May Ziadé témoin authentique de son époque @ La Revue du Liban, 9-16/10/1999. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (en) May Ziade: The Life of an Arab Feminist Writer @ Al-Jazeera, 21/03/2018. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (en) May Ziade: Arab Romantic Poet and Feminist Pioneer @ Inside arabia, 15/02/2020. Kavet : 12 C'hwe 25.
* (ar) (en) May Ziade: The Life of an Arab Feminist Writer / Al Jazeera World @ YouTube. Kavet : 12 C'hwe 25.

## Notennoù

* ↑ Mayy, Ziyādah, Ziadé, Ziyada, Ziyadah ha Ziyadeh eo ar stummoù treuzskrivet all a gaver d'an anv.
* ↑ (en) May Ziada: A Profile from the Archives @ Jadaliyya, 08/06/2014. Kavet : 12 C'hwe 25.
* 1 2 3 4 La Revue du Liban, 9-16/10/1999.
* 1 2 (fr) May Ziadé @ Biblib, 1999. Kavet : 12 C'hwe 25.
* 1 2 (en) Khaldi 2012, p. 272. Kavet : 12 C'hwe 25.
* 1 2 Khader 1999.
* ↑ Bushrui 1983.
* ↑ (en) Peterson, Janice & Lewis, Margaret. The Elgar Companion to Feminist Economics. Cheltenham, Gloucestershire : Edwar elgar Publishing, 2001, p. 220 (ISBN 978-1-84064-783-9)
* ↑ Kamal 2017.
* ↑ Zeidan 1995, p. 75.
* ↑ Broustani 2003.
* ↑ Stephan 2014.
* ↑ Al-Jazeera 2018
* ↑ Inside Arabia 2020.
* ↑ An oberenn nemeti a zo bet troet e galleg betek-henn.