OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Red Faction (heuliad c'hoarioù video)

Red Faction :
| Doare | C'hoari tenn kentañ sell (First-person shooter) |
| Lodennoù | 4: Red Faction (2001) Red Faction 2 (2002) Red Faction: Guerrilla (2009) Red Faction: Armageddon (2011) |
| Krouerien | Volition (2001-2011) |
| Embanner | THQ (2001-2011) Nordic Games (2013-bremañ) |
| Doare | C'hoari e-unan Liesc'hoarier Tenn kentañ sell |
| Sistem diazez | Xbox 360 |
| Sistemoù | Microsoft Windows Xbox 360 PlayStation 3 OS X GameCube N-Gage, |
| Bro | Volition Stadoù-Unanet Amerika Nordic Games Sveden |
| Devezh embannadur | Red Faction - 22 a viz Mae 2001 |
| Lec'hienn internet | http://www.thq.com/us/red-faction-armageddon |
| Peseurt oad | ; |
| kemmañ |
Red Faction a zo anv un heuliad c'hoarioù video savet gant ar studio Volition hag embannet gant Nordic Games. Kroget er bloavezh 2001, ar c'hoarioù Red Faction a zo bet embannet war ar savennoù Microsoft Windows, Mac OS ha kalz letrinoù, evel ar PlayStation 2, GameCube, Xbox, PlayStation 3 hag Xbox 360. An heuliad c'hoarioù Red Faction a zo un heuliad gant kemennadennoù lies a-berzh krouerien ar c'hoarioù. Unan penn anezho a zo ar reveulzi sokialour, ar stourm sokial.
Kregiñ a ra da gentañ gant stourmoù labourerien ar maengluzioù e Red Faction ha Red Faction: Guerrilla, betek tizhout ar stourm evit risañ ur vonarkiezh e Red Faction II. Ar blaz stourm sokial ha broadelour a chom war an heuliad abaoe 2001.

## C'hoarioù

Lodennoù d'an heuliad c'hoarioù Red Faction :
| Embannadur | Titl | Sevener |
| 2001 | Red Faction | Volition |
| 2002 | Red Faction 2 | Volition |
| 2009 | Red Faction: Guerrilla | Volition |
| 2011 | Red Faction: Armageddon | Volition |
# Star Wars: The Force Unleashed (heuliad c'hoarioù video)

Star Wars: The Force Unleashed zo un heuliad c'hoarioù video gwezh-avantur ul lodenn int d'ar raktres Force Unleashed. Ar c'hentañ tamm d'an heuliad a oa bet embannet e miz Gwengolo 2008, an eil c'hoari a oa bet embannet e miz Here 2010.

## Star Wars: The Force Unleashed

Embannet e oa bet e 2008 war ar savennoù letrinoù ti PlayStation 2, PlayStation 3, Wii, hag Xbox 360. Goude-se e voe adstummet evit an iOS, letrinoù N-Gage, Nintendo DS, PlayStation Portable, ha pellgomzioù hezoug dafaret gant Java.

## Star Wars: The Force Unleashed II

Embannet e oa bet e 2010 war ar savennoù PlayStation 3, Xbox 360, Nintendo Wii, kement ha war an Nintendo DS hag ar pellgomzioù hezoug iOS.
# The Elder Scrolls V: Skyrim

The Elder Scrolls V: Skyrim berraet e Skyrim zo ur c'hoari video roll doare bed digor sevenet gant ar studio Bethesda Game Studios hag embannet gant Bethesda Softworks. Ar pemvet rann ez eo d'an heuliad c'hoarioù video The Elder Scrolls, goude The Elder Scrolls IV: Oblivion. Skyrim a oa bet embannet dre ar bed holl d'an 11 a viz Du 2011 war Microsoft Windows, PlayStation 3, hag Xbox 360. Teir ouzhpennadur doare DLC a oa bet embannet: Dawnguard, Hearthfire, ha Dragonborn. Kendeuzet eo bet ar c'hoari diazez gant an holl DLC en embannadur The Elder Scrolls V: Skyrim – Legendary Edition, a oa bet embannet d'ar 7 a viz Even 2013 evit Europa. Un doare adsevel anvet The Elder Scrolls V: Skyrim – Special Edition a oa bet embannet war Windows, Xbox One, ha PlayStation 4 d'an 28 a viz Here 2016. An embannadur-se a oa deuet maez gant an holl DLC kement hag un adsevel eus ar grafikoù war letrinoù pe urzhiataer hag un aotre da sevel modoù (gant ostilhoù profet).
Istor pennañ Skyrim a vez savet tro-dro an dudenn krouet gant ar c'hoarier e-penn kentañ ar c'hoari ar pal a zo da drec'hiñ an aerouant Alduin the World-Eater, un aerouant a c'hellfe distrujañ ar bed hervez ur vojenn. Istor ar c'hoari a dremen 200 vloaz goude hini Oblivion en ur proviñs ijinet hini Skyrim.
E-pad ar c'hoari, ar c'hoari a rank echuiñ kefridioù ha gwellaat e dudenn. Ur bed dieub a ya d'ober ar c'hoari. ar c'hoarier a c'hell fiñval e lec'h ma dezhañ ha pa fell dezhañ. Ar bed-se a zo damm wirion gant anevaled, luskadoù an devezh... Evel en holl c'hoarioù an heuliad ar c'hoarier a c'hell seveniñ kefridioù an istor diazez pe gortoz a-raok mont gant an hent-se.
Skyrim a zo bet sevent dre implij al lusker video Creation Engine, kemmet evit ar c'hoari. Ar skipailh sevenerien o doa choazet ur bed nemetken met liesoc'h evit na oa er c'hoarioù all Oblivion gant ar proviñs impalaeriel Cyrodiil. Ar produer Todd Howard en devoa embannet ne oa ket ken dedennus da gaout ar proviñs impalaeriel nemetken gwelloc'h e oa da gaout ul lec'h gant tiriadoù lies.
Ar c'hoari a zo bet embannet gant un degemer c'hwek, ar vurutelladennoù a oa reoù bammet gant ar sevel an dudenn a c'heller sevel hervez c'hoantoù ar c'hoarier. Buruteladennoù fall a voe war ar c'hudennoù teknikel pa voe embannet. Kentañ sizhun an embann e voe kaset 7 milion kopienn d'ar werzherien, gwerzhet ez eus bet muioc'h evit 30 million kopienn war an holl savennoù.
# Ultima

Ultima zo un heuliad c'hoarioù-rol faltazi krouet gant Richard Garriot hag Origin Systems war Apple II, Commodore 64 ha IBM PC.

## Kronologiezh
### Ultima war urzhiataerioù

* Akalabeth (1980)
* Ultima I: The First Age of Darkness (1981)
* Ultima II:The Revenge of the Enchantress (1982)
* Ultima III: Exodus (1983)
* Ultima: Escape from Mt. Drash (1983)
* Ultima IV: Quest of the Avatar (1985)
* Ultima V: Warriors of Destiny (1988)
* Ultima VI: The False Prophet (1990)
* Ultima VII, e div lodenn, The Black Gate (1992) ha Serpent Isle (1993)
* Ultima VIII: Pagan (1994)
* Ultima Online (1997)
* Ultima IX: Ascension (1999)

#### Isheuliad Worlds of Ultima

* Worlds of Ultima: Savage Empire (1990)
* Worlds of Ultima II: Martian Dreams (1991)

#### Isheuliad Ultima Underworld

* Ultima Underworld: The Stygian Abyss (1991)
* Ultima Underworld II: Labyrinth of Worlds (1992)

### Ultima war letrinoù c'hoari

* Ultima: Exodus (NES)
* Ultima: Quest of the Avatar (NES, Sega Master System)
* Ultima: Warriors of Destiny (NES)
* Ultima: Runes of Virtue (Game Boy)
* Ultima: Runes of Virtue 2 (Game Boy, SNES)
* Ultima: The False Prophet (SNES)
* Ultima: The Black Gate (SNES)
* Ultima: The Savage Empire (SNES, deuet er-maez e Japan hepken)

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn Origin Systems
* (en) The Ultima Society (e Saozneg)
# Unity (lusker video)

Unity, raloc'h Unity 3D, zo ul lusker video liesavenn sevenet gant an embregerezh Unity Technologies. Implij diazez al lusker video a zo hini ar sevel c'hoarioù video war urzhiataer, letrinoù ha war pellgomzioù hezoug. Da gentañ e oa bet embannet da vezañ savet evit ar savenn OS X, e-pad bodad kendiviz Apple 2005, a-benn bremañ ez eo bet ouzhpennet 27 savenn ouzhpenn.
C'hwec'h doare pennañ a zo bet d'al lusker video betek-henn.
# Wales Interactive

Wales Interactive Limited zo ur studio sevel hag embann c'hoarioù video kembreat dieub. Savet eo bet e 2011 ha lec'hiet eo e Penarth, e Bro-Gembre. Ar studio zo brudet evit sevel Maid of Sker, The Bunker, Five Dates ha The Complex. Ouzhpenn 30 c'hoari zo bet embannet war ar savennoù urzhiataer, poellgomz ha letrinoù c'hoarioù video.
# Shigeru Miyamoto

Shigeru Miyamoto ((宮本 茂, Miyamoto Shigeru) Bet ganet d'ar 16 a viz Du 1952 e Sonobe, zo ur c'hrouer ha produer c'hoarioù video japanat abaoe 1977.
Goude studioù war an design greantel, Miyamoto a zo bet degemeret en embregerezh Nintendo e 1977 pa dremen ar gevredigezh da arbennikaat c'hoarioù kartennoù d'ar re video. Neuze e kemer Miyamoto perzh er c'hoari a-leizh war ar skaf ha goude àr peneloù an embregerezh japanat. Ezel eo eus ar c'hevelour Super Mario , Donkey Kong, The Legend of Zelda , Star Fox , F-Zero ha Pikmin evit an eil kont gant Nintendo. Lod eus ar c'hoarioù-se zo sellet outo evel re wellañ o rummad,evel Super Mario Bros, Super Mario 64 pe The Legend of Zelda: Ocarina of Time. Gwelet en deus ivez e oa bet meur a ditl embannet gant Nintendo ha diorroet eo get studioioù all. Trugarez en deus e holl c'hoarioù e vez sellet outañ evel un arlun eus ar c'hoarioù video.

## Levezon e ti Nintendo

Krog eo da sevel tresadennoù evit meur a letrin (da skouer : Color TV-Game). Tamm-ha-tamm e oa bet dedennet gant framm ur bonn c'hoarioù a groge gant ur c'hoari redadegoù. E c’hoarioù war ar bonnoù-c’hoari a son ur c’hwitadenn.Gunpei Yokoi gant Shigeru Miyamoto da ijinañ ur c'hoari prenañ e pegement. A-benn tri miz e c'hoario ha krouiñ a reont ar c'hoari arcade Donkey Kong. Peurvuiañ e tlefe ar c'hoari bezañ war Popeye, met deuet eo da vezañ "Jumpman" (Mario) abalamour d'ar gwirioù oberour.
E 1984 e teu Shigeru Miyamoto da vezañ eilatebeg EAD, karget da ziorren ar c'hoari.
Goude bezañ graet berzh (Super Mario 64), Shigeru Miyamoto a gemero perzh e krouidigezhioù al letrinoù evel Nintendo 64 ar Super Nintendo pe GameCube zoken.
E miz Gouere 2015, goude marv Satoru Iwata, prezidant Nintendo, Miyamoto ha Genyo Takeda a zo deuet da vezañ pennoù Nintendo.
# L'Hermitage

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
L'Hermitage zo un anv-lec'h gallek a gaver e Breizh ivez, ha zoken e broioù all.

## Stummoù all

* Ermitage a gaver a-wechoù ivez.

## Breizh

Anv div gumun eo e Breizh :
* L'Hermitage, e-kichen Roazhon, anvet ar Peniti e brezhoneg
* L'Hermitage-Lorge, anvet Peniti-Koedrac'h e brezhoneg, e Kanton Ploheg
ha meur a lec'h all c'hoazh evel :
* an Hermitage Barrière, ul leti pinvidik er Baol
* e Goven (Bro-Roazhon) ma'z anavezer ur chapel
* kanton Brest-L'Hermitage-Gouesnou, pe Kanton Brest-An Ermitaj-Gouenoù

## E broioù all Europa
### Bro-C'hall

* L'Hermitage, ur c'harter eus kêr Pontoise, brudet gant livadur Camille Pissarro
* Château-l'Hermitage, e departamant ar Sarthe
* Tain-l'Hermitage , ur gumun e departamant an Drôme
** enni ul lodenn eus ar winieg anvet Hermitage (Côtes-du-Rhône)
** a ya d'ober, gant meur a gumun all, ar Pays de l'Hermitage

### Bro-Saoz

* Hermitage, Berkshire, kêriadenn e-kichen Newbury, e Berkshire
* Hermitage, Dorset, kêriadenn e-kichen Sherborne, e Dorset
* Hermitage, West Sussex, kêriadenn e West Sussex
* Hermitage Green, kêriadenn e-kichen Winwick e Cheshire
* Hermitage Rooms, mirdi e Londrez
* Warkworth Hermitage, e Northumberland,
* Hermitage Manor, manere Warwickshire

### Bro-Skos

* Hermitage, Dumfries & Galloway, ur gêriadenn
* Hermitage, Scottish Borders, ur gêriadenn er Scottish Borders
* Hermitage Water,ur stêr er Scottish Borders

### Izelvroioù

* Hermitage Amsterdam, mirdi en Amsterdam, breur da Mirdi ar Peniti e Rusia

### Rusia

* Mirdi ar Peniti, pe Mirdi an Ermitaj, e Sant Petersbourg.

### Suis

* Ar Fondation de l'Hermitage zo ur mirdi e Lausanne, e Suis.

## En Afrika

* L'Hermitage, anv un draezhenn er Reunion.

## En Amerika
### Bahamas

* L'Hermitage, ur manati en Enez Cat

### Kanada

* Hermitage-Sandyville, Newfoundland and Labrador, ur gêr vihan
* The Hermitage (Ontario), un domani

### Stadoù-Unanet

* Hermitage (Arkansas),
* Hermitage (Kalifornia),
* Hermitage (Louisiana),
* Hermitage (Missouri),
* Hermitage (Pennsylvania),
* Hermitage (Tennessee)
** The Hermitage, e Nashville, Tennessee, ti Andrew Jackson, bet prezidant ar vro.

## Steredoniezh

* 4758 Hermitage, un asteroidenn

## Pennadoù kar

* The Hermitage
* Ermitage
* Peniti
# Adour

An Adour (e galleg, Aturri en euskareg, Ador en okitaneg) zo ur stêr hag a ziskenn eus ar Pireneoù, a dremen dre gêr Darba, a red etre Ipar Euskal Herria ha Gwaskogn, a dreuz kêr Vaiona hag en em daol er Meurvor Atlantel etre Angelu (lez kleiz) ha Tarnòs (lez dehoù) el Landes.

## Skeudennoù

* Baiona, aber an Adour
* Baiona, aber an Adour
* Porzh Baiona
* An Adour en Aira

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gouezva

Ar Ouezva (Yr Wyddfa e kembraeg) eo menez uhelañ Kembre, 1 085m dezhañ. N'eus ket uheloc'h egetañ e Breizh-Veur er c'hreisteiz da Uheldirioù Bro-Skos. Emañ en hanternoz Kembre, e Gwynedd, en ur c'hornad anvet Eryri.
Mont warnañ a c'haller pe war droad, pe gant un tren bihan, adalek Llanberis. Pa vezer erru e beg ar menez e kaver bod en ur c'hafedi eno.
Lennoù zo tro-war-dro, hag en o zouez Llyn Llydaw.

## Diwar-benn ur c'hemmadur

Pa lavarer ar Ouezva e reer ar blotadur evel e kembraeg, met e brezhoneg eo gourel ar gerioù a echu gant an dibenn -va.

## Skeudennoù

* Yr Wyddfa , gwelet eus Llyn Llydaw
* Tor Yr Wyddfa e-kerzh ar goañv
* Yr Wyddfa adalek Glyder Fawr
* Yr Wyddfa gwelet eus Hendre Fawr, en Ynys Môn
* Yr Wyddfa pa seller war-du ar reter dreist Llyn Llydaw

## Notennoù

* ↑ Geriadur Vallée, p. 695a
* ↑ Geiriadur Prifysgol Cymru, pennad Gwyddfa
# Heñvelsonerezh

Er yezhoniezh e vez implijet an termen heñvelsonerezh (saoz.: homophone) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma vez distaget peurheñvel gerioù disheñvel o ster, daoust ha ma c'hall bezañ heñvel an doare d'o skrivañ pe get, da skouer:
    "gouel" (= fest)
    "gouel" (= leñv)
    "gwel"
A-wezhoù e c'heller diforc'hañ gerioù heñvelson dre o jener er yezhoù ma vez anezhañ, da skouer:
    gourel: "gouel" = fest/leñv, d.s. > "ur gouel bras"
    benel: "gouel" = lien ur vag,, d.s. > "ur Øouel vras"
Implijet vez an termen "heñvelson" ivez evit ober dave da c'hrafemennoù (da lâret eo lizherennoù ha/pe strolladoù lizherennoù) disheñvel distaget en hevelep doare, da skouer e gresianeg a vremañ: ι, η, ει, οι, υι, ηι distaget [i] pe "ae" hag "ê" distaget [ɛ] e rannyezhoù brezhonek 'zo, da skouer "kaer" ha kêr".
# PC Engine

Ar PC Engine (er Stadoù Unanet: Turbo Grafx 16) a zo ul letrin c'hoari eus an trede remziad. Deuet e oa er-maez e 1987 e Japan hag e 1989 er Stadoù Unanet. N'eo ket bet lakaet e gwerzh en Europa. Bez' e oa anezhi al letrin kentañ oc'h implij an deknologiezh CD-ROM, nevez-flamm d'ar mare-se.

## C'hoarioù heverk

* Bomberman
* Bonk's Adventure
* Demon Castle Dracula X
* Dungeon Explorer
* Kato & Ken
* Out Run
* Parodius
* R-Type
* Ys 4
* PC-Engine CoreGrafx CD-ROM2
* TurboGrafx-16 CD-ROM2
* SuperGrafx Super-CD-ROM2
* PC Engine Super-CD-ROM2
* PC-Engine-Duo
* PC-Engine-Duo-RX
# Sant-Jili-ar-C'hoad

Sant-Jili-ar-C'hoad :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Gilles-les-Bois |
| Bro istorel | Bro-Dreger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Gwengamp |
| Kanton | Pontrev (betek 2015) Plouha (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22293 |
| Kod post | 22290 |
| Maer Amzer gefridi | Nathalie Cosse 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Leñv Arvor Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gwengamp |
| Lec'hienn Web | https://www.leffarmor.fr/saint-gilles-les-bois |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 389 ann. (2022) |
| Stankter | 41 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 39′ 02″ Norzh 3° 06′ 06″ Kornôg / 48.6505555555556, -3.10166666666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 97 m bihanañ 39 m — brasañ 100 m |
| Gorread | 9,45 km² |
| Sant-Jili-ar-C'hoad ||
| kemmañ |
Sant-Jili-ar-C'hoad a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor, e Treger. A-raok 2015 e oa e kanton Pontrev, bremañ emañ e kanton Plouha.

## Anv

* Régis de Saint-Jouan (1990) : " Saint-Gilles-le-Bescond, adalek miz Here 1793; Pri-Melen, ar 17 Genver 1794; Bellevue, an 22 C'hwevrer 194; Saint-Gilles, war-dro An IV, Saint-Gilles-les-Bois, ar 24 Ebrel 1798".
* Bernard Tanguy (1992) : "Eccl. Sancti Aegidii de Pommerit Vicecomitis, 1325; Saint Gilles, 1426; treff de Saint Gile, 1464; Sainct Gilles, 1481; Saint-Gilles le Vicomte, 1731; Saint-Gilles-les-Bois, 1798;".
* Dre ma oa Sant-Jili trev eus Pañvrid-ar-Beskont, e oa anvet ivez "Sant-Jili-ar-Beskont" a-raok an Dispac'h gall.

## Ardamezioù

* N'ezeus ket, evit ar poent.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 45 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,09 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* D'ar 16 a viz C'hwevrer 1943 e kouezhas un nijerez B-17 (marilhet 40-BO ha kodet GY-?) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (United States Army Air Forces) e Sant-Jili-ar-C'hoad; lazhet e oa bet un nijour e-doug an dagadenn gant ur c'harr-nij alaman, tapet e voe eizh milour all d'an [Wehrmacht|Alamaned]], unan all a zeuas a-benn da achap.
* Mervel a reas c'hwec'h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Jili.
* Monumant ar re varv.

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| Bernard Aotrounez Kerbino ha Kemeno | En gul, e zaou c'hleze lammellet, heuliet gant div flourdilizenn, unan ouzh beg, unan ouzh kab, ha leziet gant div rodig-kentr, an holl en argant. |
| Le Borgne Aotrounez la Ville-Basse | En argant e gab dentek en gul |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Sant-Jili war lec'hienn Kumuniezh-kumunioù Lannolon-Plouha
* (br)Sant-Jili-ar-C'hoad war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes USAAF
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Nena

Nena (Gabriele Susanne Kerner hec'h anv ofisiel, ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1960 e Hagen, Alamagn ar C'hornôg) zo ur ganerez pop hag un aktorez alaman. Tapout a reas brud etrebroadel e 1983-1984 gant he c'hanaouenn "99 Luftballons". "Nena" a oa ivez anv ar strollad a lañsas ar ganaouenn a-gevret ganti. Ur breur hag ur c'hoar yaouankoc'h egeti he deus.

## Buhez

Ganet e voe Gabriele Susanne Kerner d'ar 24 a viz Meurzh e Hagen. D'ar c'houlz-se edo he zud o chom e Breckerfeld. D'he zri bloaz e voe lesanvet Nena (a dalv "plac'hig vihan" e spagnoleg pemdez) gant he zud p'edont o vakañsiñ e Spagn. E Breckerfeld eo e tremeanas Nena he pemp bloavezh kentañ a-raok mont gant he ziegezh da chom da Hagen ma tremenas he yaouankiz ha ma tarempredas al lise Christian-Rohlfs-Gymnasium. Kuitaat a reas al lise a-raok an termen evit mont da heuliañ ur stummadur tri bloaz da vont da orfebourez.
# Turzhunell ar c'hoadoù

Turzhunell voutin :
| Turzhunell voutin Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Streptopelia |
| Anv skiantel ||
| Streptopelia turtur (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An durzhunell voutin$^,$$^,$ a zo ur spesad evned, Streptopelia turtur an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Columba Turtur (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

* Vi S. turtur (2 x 2,8 cm)
* Streptopelia turtur

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* Streptopelia turtur arenicola, eus gwalarn Afrika da Iran ha kornôg Sina,
* S. t. hoggara, e torosadoù Aïr hag Hoggar (Sahara ar c'hreisteiz),
* S. t. rufescens, en Egipt ha hanternoz Soudan,
* S. t. turtur, eus Europa, Madeira hag Inizi Kanariez da gornôg Siberia.
S. t. turtur a oa tost da vont da get er Rouantelezh-Unanet (–98% etre 1995 ha 2025), met a-drugarez da strivoù evit mirout ar spesad emañ ar boblañs o kreskiñ en-dro.

## Liammoù diavaez

* (en) Streptopelia turtur el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Streptopelia turtur e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, “Anvioù laboused Europa, pennad 7”, Hor Yezh niv. 203 — 204, Gwengolo — Kerzu 1995, p. 29.
* ↑ EVNED Breizh gant Claude Péridy, Hor Yezh, 1995, p. 88-89.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Streptopelia turtur.
* ↑ (en) Phew, turtle doves: ban on annual shoot raises hopes for endangered bird @ The Guardian, 01/01/2025. Kavet : 14/02/2025.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sappho sparganurus

Sappho sparganurus :
| Sappho sparganurus, luc'hskeudennet e Park broadel Quebrada del Condorito (Proviñs Córdoba (Arc'hantina)). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Lesbiinae |
| Genad : | Sappho (genad) |
| Anv skiantel ||
| Sappho sparganurus (Shaw, 1812) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sappho sparganurus a zo ur spesad evned-kelien eus ar c'herentiad Trochilidae. Ar spesad nemetañ er genad Sappho an hini eo.
Anvet e voe Trochilus sparganurus (kentanv) da gentañ-penn (e 1812) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813).

## Boued

Bevañ a ra diwar sun-bleuñv.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en un takad eus Suamerika hag a ya eus hanternoz Bolivia da greiz Chile :
* Sappho sparganurus sapho, e kreisteiz Bolivia, hanternoz ha kornôg Arc'hantina ha reter-kreiz Chile,
* S. s. sparganurus, e hanternoz ha kreiz Bolivia.

## Liammoù diavaez

* (en) Sappho sparganurus el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Sappho sparganurus e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Sappho sparganurus el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sappho sparganurus.
# Sappho (genad)

    Evit implijoù all, gwelet Sappho.
Sappho :
| Sappho sparganurus, tresadenn (1861) gant Gould & Richter. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Lesbiinae |
| Anv skiantel ||
| Sappho Reichenbach, 1849 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Sappho a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1849 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad evned-kelien er genad-mañ : Sappho sparganurus, daou isspesad — S. s. sappho ha sparganura — dezhañ, brosezat e Suamerika, en un takad hag a ya eus norzh Bolivia da greiz Chile.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trochilidae/Sappho (lennet e-barzh d'ar 14 a viz C'hwevrer 2025).
# Tetraogallus

Tetraogallus :
| Tetraogallus tibetanus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Anv skiantel ||
| Tetraogallus J.E.Gray, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tetraogallus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour saoz John Edward Gray (1800-1875).
Dont a ra e anv eus hini ar genadoù Tetrao (Linnaeus, 1758) ha Gallus (Brisson, 1760).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad tetraogalled a ya d'ober ar genad :
* an tetraogall Altay (Tetraogallus altaicus),
* an tetraogall Kaspia (Tetraogallus caspius)
** T. c. caspius, semenowtianschanskii ha tauricus,
* an tetraogall Kaokaz (Tetraogallus caucasicus),
* an tetraogall Himalaya (Tetraogallus himalayensis)
** T. h. grombczewskii, himalayensis, incognitus, koslowi, sauricus ha sewerzowi,
* an tetraogall Tibet (Tetraogallus tibetanus)
** T. t. aquilonifer, henrici, przewalskii, tibetanus, tschimenensis ha yunnanensis.

## Annezva

O c'havout a reer en un takad hag a ya eus ar C'haokaz d'an Himalaya, pemzek (15) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Phasianidae/Tetraogallus (lennet e-barzh d'an 13 a viz Ebrel 2022).
# L'Ouest-Éclair

L'Ouest-Éclair a oa ur gazetenn bemdeziek diazezet e Roazhon hag a zo bet embannet etre 1899 ha 1944. Krouet e oa bet gant daou Vreizhad, an aotrou Félix Trochu, beleg en Il-ha-Gwilen, hag Emmanuel Desgrées du Loû, alvokad a orin eus Gwened hag o labourat e Brest. E 1944 e teuas L'Ouest-Éclair da vezañ Ouest-France.

## Liammoù diavaez

* L'Ouest-Éclair (embannadur Roazhon) 1899-1944 el lec'hienn Gallica
* L'Ouest-Éclair (embannadur Naoned) 1915-1944 el lec'hienn Gallica
* Pennad enepyuzev e 1909