OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tintin

Tintin eo penn-tudenn "Troioù-kaer Tintin", skrivet ha treset gant Hergé.
Diskouezet e oa bet Tintin, hag e gi Milou, d’an 10 a viz Genver 1929 er "Petit Vingtième", stagadenn evit ar re yaouank d'ar gazetenn velgiat "Le Vingtième Siècle".
Ur c'hazetenner yaouank, o veajiñ er bed a-bezh, eo Tintin. Un ergerzhour a zo anezhañ eta. Troet eo bet e albomoù e brezhoneg Gant Divi Kervella, Martial Ménard, ha gant Olier Biguet, evit Tinitin en Amerika.
N'eo ket aes diskrivañ Tintin dre arouezennoù dibar. Evel just, speredek, korfigellet, brokus ha kalonek eo, met un dudenn iskis e chom Tintin.
E oad n'eo ket sklaer : gallout a rafe bezañ ur c'hrennard pe un den deuet. N'eus na familh, na gwreg dezhañ. E anv eo Tintin, ha netra ken : n'eus ket moaien da c'houzout hag-eñ eo un anv familh, un anv bihan pe ul lesanv. Daoust dezhañ bezañ kazetenner, ne weler ket anezhañ war e vicher nemet en albom kentañ. Simpl-tre eo e benn : un dremm ront, gant pikoù evit an daoulagad hag ar genou.
Mignon ar re wan eo Tintin, ha stourm a ra a-enep an droug. Feal-tre eo ouzh e vignoned, ha n'eo ket un den a c'hall bezañ prenet e onestiz. Tintin n'eo ket paotr ar fulor : gwelloc'h eo gantañ soñjal ha dielfennañ an traoù a-raok ober.
Barrek eo Tintin war ar sportoù, ha daoust ma'z eo fallegan, e vez gounezet pep emgann gantañ. Ouzhpenn, gouzout a ra bleniañ kirri, motoioù, stlejerezed, kirri brezel, kirri-nij, bigi, hag all ...
Emañ Tintin o chom er 26, straed al Labrador - en ur gêr a c'hellfe bezañ Brusel - hag e Kastell Kervilin goude "Tintin e bro an aour du".

### Albomoù Tintin a gaver e brezhoneg

* Segalennoù ar Faraon (Les Cigares du Pharaon), brezhoneg gant Divi Kervella : An Here 1989
* Al Lotus Glas
* Ar Skouarn dorr (L'Oreille cassée), brezhoneg gant Martial Menard : An Here 1991
* An Enez du
* Bazh-roue Ottokar (Le Sceptre d'Ottokar), brezhoneg gant Divi Kervella / An Here 1989
* Krank e veudoù aour
* Ar steredenn gevrinus
* Ar seizh boulenn strink
* Prizonidi an Heol
* Kevrin an Unkorneg (Le Secret de la Licorne), brezhoneg gant Divi Kervella / An Here 1993
* Teñzor Rac'ham ar Ruz
* Tintin e Bro an Aour du (Tintin au Pays de l'Or noir), brezhoneg gant Divi Kervella / An Here 1994
* Tintin e Tibed
* War-zu al Loar (Objectif Lune),brezhoneg gant Divi Kervella / An Here 1996
* Kammedoù kentañ war al Loar (On a marché sur la Lune), brezhoneg gant Divi Kervella / An Here 1996
* Afer Klaskato (L'affaire Tournesol), brezhoneg gant Divi Kervella / An Here 1997
* Rinkined ar Mor Ruz (Coke en stock), brezhoneg gant Divi Kervella / An Here 1998
* Bravigoù ar Gastafiorenn (Les bijoux de la Castafiore), brezhoneg gant Divi Kervella / An Here 2001
* Nij 714 da Sydney (Vol 714 pour Sydney)/ An Here 2003
* Tintin en Amerika / brezhoneg gant Olier Biguet / Casterman / 2017

### Liammoù

* Tintin.com - Lec'hienn ofisiel (fr)
# Simo Häyhä

Simo Häyhä (distaget: /ˈsimo ˈhæy̯hæ/ (selaou )), bet ganet d'ar 17 a viz Kerzu 1905 e Rautjärvi ha marvet d'ar 1añ a viz Ebrel 2002 e Hamina, a oa ur soudard finn gwelet evel ar gwellañ sniper a-viskoazh. E-pad ar Brezel Goañv (1939-1940) etre Finland hag URSS e voe lesanvet Häyhä an « Ankoù gwenn » (finneg: Valkoinen kuolema; ruseg: Белая смерть, Belaya smert’) gant soudarded an Arme ruz, a glaskas lazhañ anezhañ gousto pe gousto hep dont a-benn. Etre 500 ha 700 soudard soviedel a vije bet lazhet gantañ.

## Buhezskrid

Ganet eo Simo Häyhä e Rautjärvi, ur gêr vihan tost d'an harz a-vremañ gant Rusia. E amzer-soudard en deus kroget e 1925. Tenner-resisted e voe e-pad ar Brezel Goañv. An arme finn a anzav en dije lazhet 505 soudard soviedel gant ur fuzuilh Mosin-Nagant e-pad 100 devezh emgannoù. Lazhet en dije un 200 enebour bennak all gant ur bistolenn-vindrailher a-raok ma vije kroget da gontañ anezho en ur mod ofisiel.
Ar Soviediz a gasas e-pad tri miz tennerien-resisted da lazhañ anezhañ. Bombezet e voe ivez al lec'hioù ma oa sañset bezañ. D'ar 6 a viz Meurzh 1940 e resevas ur boled en e benn hag a zistrujas e javed hep lazhañ anezhañ. Oberataet e voe meur a wech. Goude ar brezel e zeuas da vezañ desaver chas ha chaseour orignaled.

### Dafar ha teknikoù

Häyhä a implije da gentañ ur bistolenn-vindrailher finn Suomi KP31. Goude e vije bet remerket e zonezon e voe profet ur fuzuilh-resisted Pystyukorva M28 deveret eus an arm soviedel Mosin-Nagant. Kavout a rae gwelloc'h chom hep implijout lunedenn ebet war e arm, dre ma c'halle bezañ lec'hiet gant adsked an heol warni, ha dre ma c'halle ar glizh chom warni ha mirout anezhañ da welet mat. Kustum e oa ivez da stardañ an erc'h dirak e fuzuilh evit ma ne nijfe ket en aer pa oa o tennañ. Lakaat a rae ivez erc'h en e c'henoù evit kuzhat e alan. Gouest e oa da chom gourvezet en erc'h e-pad eurvezhioù hep fiñval, gwisket gant dilhad gwenn penn-da-benn. E 1998 e voe goulennet gantañ perak e oa ken barrek war an tennañ ; hervezañ e oa deuet diwar bleustriñ hepken. Mervel a reas e 2002 e Hamina goude bezañ kaset fin e vuhez e Ruokolahti, ur gêriadenn finn tost d'an harz gant Rusia.

## Er sevenadur

* Les guerriers de l'hiver (2024), ur romant gallek skrivet gant Olivier Norek, a zo diazezet war oberoù Simo Häyhä

## Daveennoù

* 1 2 3 (en) The incredible story of Simo Hayha, the White Death (diellet) war al lec'hienn "Simo Hayha" (lennet d'ar 15/05/2024)
* 1 2 3 (en) VALLE Orvelin, This sniper, known as the 'White Death'... war Business Insider, 24/09/2015 (lennet d'ar 15/05/2024)
# Houad Hartlaub

Houad Hartlaub :
| Un houad Hartlaub. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Pteronetta |
| Anv skiantel ||
| Pteronetta hartlaubii (Cassin, 1859) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
An houad Hartlaub a zo un evn palvezek, Pteronetta hartlaubii an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Pteronetta.
Dougen a ran anv al loenoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Boued

Bevañ a ra diwar blant-dour peurliesañ.

## Annez

Kavet e vez al labous e takadoù kehederel Afrika ar C'hornaoueg hag ar C'hreiz$^,$.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pteronetta hartlaubii war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Eukariot

An eukarioted (eus an henc'hresianeg eu, gwir ha karuon, kraoñenn, maen frouezh) zo anezho ur strollad bevien unkellig pe lieskellig a dermener diouzh framm o c'helligoù. Unan eus tri damani ar vuhez eo an eukarioted (gant an archaebacteria hag an eubacteria).
An eukarioted o deus, er c'hontrol d'ar prokarioted (archaebacteria hag eubacteria) :
* organitoù hag a rann diabarzh ar gellig e takadoù, dezho kefridioù resis, evel nukleus bevennet (ennañ an TDN), ar mitokondriennoù, pe ar reticulum endoplasmek, Ardivink Golgi, ar lisosomoù, ar peroksisomoù, ar c'hloroplastoù hag ar vacuolennoù evit a sell ar plant ;
* Un TDN fetisaet e stumm kromozomoù e-pad ar rannadur kelligel ;
* ur seksualegezh wirion, ma vez degaset ul lodenn gevatal eus an dafar genetek gant hiniennoù an div jener.
A-raok e veze rannet an eukarioted e 4 riezad : Animalia, Fungi, Plantae ha Protista (unkelligek anezho). Ma oa sklaer termenadur an teir riezad kentañ, ne oa ket ar memes tra evit riezad ar protisted a yae d'he ober « kement ha na oa ket » loened, plant pe foue.
E-kerzh ar bloavezhioù diwezhañ, an araokadennoù e « reizhadoniezh » o deus roet an tu, daoust ma n'eo ket anavet an holl, da vrastresañ ur wezenn filogenetek eus an eukarioted. Unan eus an dezastum diwezhañ e galleg eo an hini kinniget gant Guillaume Lecointre ha Herve ar Gwiader e Rummatadur filogenetek ar bevien embannet gant Belin.

## Notennoù

* ↑ Termenerezh evit ar vezegiezh
# Mixornis

Mixornis :
| Mixornis bornensis, tresadenn (1902) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Timaliidae |
| Anv skiantel ||
| Mixornis Blyth, 1842 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Mixornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1842 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Mixornis bornensis
** M. b. argenteus, bornensis, cagayanensis, everetti, javanicus, montanus, zaperissus ha zopherus,
* Mixornis flavicollis,
* Mixornis gularis
** M. g. archipelagicus, condorensis, connecteus, gularis, inveteratus, kinneari, lutescens, rubicapilla, saraburiensis, sulphureus, ticehursti, versuricola ha woodi,
* Mixornis kelleyi,
* Mixornis prillwitzi.
Un isspesad warn-ugent (21) en holl.

## Rummatadur

Renket e vezent er genad Macronus a-raok.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Timaliidae/Mixornis (lennet e-barzh d'ar 24 a viz Genver 2025).
# Pteronetta

Pteronetta :
| Pteronetta hartlaubii, tresadenn (1922) gant Fuertes. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Pteronetta Salvadori, 1895 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Pteronetta a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1895 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad houidi er genad-mañ : Pteronetta hartlaubii, anv skiantel an houad Hartlaub, brosezat en Afrika en un takad hag a ya eus Sierra Leone da vervent Ouganda ha norzh Angola.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Pteronetta (lennet e-barzh d'ar 24 a viz Genver 2025).
# Winchester (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Winchester a c'hall bezañ:

## Anvioù-lec'h
### Bro-Saoz

* Winchester, ur gêr e kontelezh Hampshire

### Kanada

* Winchester, e Manitoba
* Winchester, en Ontario

### Stadoù-Unanet

* Winchester, ur gêr e Connecticut
* Winchester, ur gêr en Illinois
* Winchester, ur gêr en Indiana
* Winchester, ur gêr e Kentucky
* Winchester, ur gêr e Massachusetts
* Winchester, ur gêr e Tennessee
* Winchester, ur gêr e Virginia

## Tudennoù ijinet

Stirad skinwel, Supernatural. Ar familh Winchester a zo diazez en istor.
* Sam Winchester
* Dean Winchester
* John Winchester
* Mary Winchester

## Traoù all

* Winchester '73 ur film western stadunanat savet gant Anthony Mann
* Winchester Repeating Arms Company, embregerezh armoù-tan krouet e 1866 ha brudet evit he c'harabinennoù
** Oliver Fischer Winchester, saver ar gompagnunezh-se
** William Wirt Winchester, mab da Oliver hag eil prezidant ar gompagnunezh-se
* (747) Winchester, un asteroidenn
# Familh Trump

Familh Donald Trump, 45vet prezidant Stadoù-Unanet Amerika, a zo ur familh stadunanat galloudus e bed an aferioù (gwerzhañ ha sevel tiez, dudioù, aferioù arc'hant) hag er bed politikel. Familh tostañ Donald Trump a zo deuet da vezañ ar First Family of the United States (familh ar prezidant). Ul lodenn eus ar familh Trump zo a orin eus Alamagn.

## Ar familh

* Donald Trump
* Melania Trump
* Donald Trump Jr.
* Ivanka Trump
* Eric Trump
* Tiffany Trump
* Barron Trump

## Familh tost
### Melania Trump

Melania Trump (ganet Knavs), a zo trede gwreg Donald Trump, ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1970 e Novo Mesto, Yougoslavia (Slovenia hiziv-an-deiz). Bet he deus bet ur vuhez vicherel hir evel maouez evit ar poltredoù ; an eil gwreg d'ur prezidant stadunanat eo a orin estren.

### Bugale

Trump en deus bet 5 bugel adal tri dimeziñ : Don Jr., Ivanka, hag Eric Trump gant Ivana Trump, Tiffany Trump gant Marla Maples, ha Barron Trump gant ar First Lady Melania Trump.

#### Don Jr., Ivanka, hag Eric Trump

Tri bugel koshañ Donald Trump, bet gant e wreg kentañ, Ivana Trump, o deus bet ur roll pouezus en dilennadegoù prezidant. An holl anezho a voe pedet lies e-pad abadennoù skinwel pe skingomz ar c'hampagn. Deuet e oant da vezañ degemennerien Donald Trump. Goude trec'h an tad, an holl anezho a voe lakaet da izili skipailh da c'hortoz ar prezidant. Dindan urzhioù Donald Trump e oa ivez pennoù meur an Trump Organization. Goude ar mare da c'hortoz, Donald Jr. hag Eric Trump a voe fiziet enno ar garg d'ober war-dro skourr an tisaverezh d'ar familh. Ivanka Trump a zilojas da Washington, D.C. gant he gwaz Jared Kushner, a oa bet fiziet ennañ ur roll a kuzulier evit ar White House.
# Montigny-en-Ostrevent

Montigny-en-Ostrevent zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* An ti-gar
* Digoret e voe ar porzh-houarn e 1846 (linenn Douai-Valenciennes).

### XX$^{vet}$ kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Montmorency, XIII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Nikolaz, 1843.
* Kastell Lambrecht, 1853.
* Iliz katolik Sant Charlez, 1935.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Ebrel 1940 | Mae 1965 | Denis Duez | distrollad | Marc'heg al Lejion ag Enor |
| Meurzh 2001 | 2020 | Jean-Luc Coquerelle | distrollad | |
| 2020 | 2026 | Salvatore de Cesare | distrollad | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Emdroadur ar boblañs 1793-2022

* Andonioù : Cassini hag EBSSA
* Etre renabloù 1921 ha 1926 e voe ur c'hresk a 296% er boblañs goude savidigezh karterioù-annez evit ar vengleuzourion hag ur skol.
# Pecquencourt

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Pecquencourt |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Pecquencourt en Arondisamant Douai | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Douai |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Cœur d'Ostrevent |
| Kanton | Marchiennes |
| Kod INSEE | 59456 |
| Kod-post | 59146 |
| Maer | Joël Pierrache |
| Amzer-gefridi | 2009-2026 |
| Gorread | 9,6 km² |
| Led | 50° 22' 41" Norzh |
| Hed | 03° 12' 59" Reter |
| Uhelder kreiz | 20 m |
| Uhelder bihanañ | 16 m |
| Uhelder brasañ | 27 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 6 160 (2022) |
| Stankter | 642 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Pecquencourt |
Pecquencourt a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik, XIII$^{vet}$ kantved- XIX$^{vet}$ kantved.

## Armerzh

* Ar foz Barrois
* Mengleuzioù glaou, serret.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| | Here 2009 | Joël Pierrache | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Winchester '73 (film)

Winchester '73 zo ur film western stadunanat sevenet e 1950 gant Anthony Mann.

## Synopsis

Lin Mc Adam (James Stewart) a veaj er Stadoù-Unanet evit adkavout e vreur Matthew, a vev dindan un identelezh faos (Dutch Henry Brown, c'hoariet gant Stephen McNally). Matthew en doa lazhet o zad un tamm a-raok. En em gavout a reont e Dodge City, ur gêr e Texas, met n'hallont ket en em gannañ e duvell abalamour d'ar sheriff Wyatt Earp (Will Geer). Kemer a reont perzh e Centennial shooting contest ar gêr, ur genstrivadeg evit klask gounit ur skouerenn dibar eus ar garabinenn Winchester Model 1873, bet dibabet diwar mil gant an embregerezh Winchester evit he resisted. Un arm arouezius eus astenn ar Stadoù-Unanet war-zu ar c'hornôg en XIX$^{vet}$ kantved e oa.
# Glaoda Marigo

Glaoda Marigo (20 Gwengolo 1693 e Sant-Kouled - 20 C'hwevrer 1759 e Kemper) a oa ur beleg eus eskopti Kerne, en XVIII$^{vet}$ kantved. Kentañ oberour Buhez ar Sent e vefe.

## E vuhez

Person Beuzeg-Konk e voe (1722-1743).

## Oberennoù

* Buez ar Sænt, evit gloar Doue, evit enor ar Sænt, evit sanctification an Eneou, Kemper, 1752. Adembannet meur a wech.
* Abrege eus an aviel, gant meditationou evit an oll suliou ha goueliou mobil eus ar bloaz, evit ober Oraeson a galon, ac un Instruction evit disqui aez ha facil he ober, 1761. Adembannet meur a wech. Renevezet gant Y. Madeg, person Sant-Segal, embannet e 1914 e Brest gant Derrien, 440 pajenn, gant un titl nevez: Aviel ar zul.

## Troidigezh

* Thomas Hemerken, Imitation hor Salver Jesus-Christ (De imitatione Christi), Perier, 1756. Adembannet meur a wech.

## Levrlennadur

* Lukian Raoul, Geriadur ar Skrivagnerien ha Yezhourien, Al Liamm, 1992.
* Buhez ar Sent, Embannadur 1837 - Wikimammenn
* Abrege eeus an Aviel - Wikimammenn
# Eosten Hippo

Ur prederour hag un douenoniour roman hag unan eus ar c'hentañ pennoù e deroù ar relijion kristen e voe Sant Eosten, anvet Sant Aogustin Hippo ha Sant Aoustin ivez, bet ganet d'an 13 a viz Du 354 e Tagastos ha marvet d'an 28 a viz Eost 430 e Hippo (Annaba en Aljeria hiziv).
Eskob kentañ Hippo e voe ha lakaet da zoktor an Iliz katolik roman, da Dad an Iliz ha da sant katolik ivez, e 1298. Skrivet en deus Gourbannoù ha Keoded Doue. Diwar al lizhiri kaset d'ur gumuniezh tud deol gantañ e voe tennet ar pezh a voe graet reolenn sant Eosten eus an oberennoù-se hag a voe reolenn diabarzh meur a vanati e Kornogeuropa.

## Buhez

Ha pa oa e vamm, Monica, ur gristenez deol hag e dad ur pagan chomet feal d'ar gredenn roman e reas Eosten studioù war al lennegezh latin hag ar brederouriezh e Kartada. Mar mestronias mat al lizhiri latin, ned eas ket da henc'hresianeger ampart, ken e vo troet muioc'h ar gristeniezh war-zu Roma. Dibab a reas prederouriezh ar vanikeegezh da gentañ, a-raok mont war-zu ar gristeniezh, hag en e levr anzavadoù (gourbannoù) e venegas m'en devoa renet ur vuhez leun gant plijadurezhioù ar c'hig.

## Brezhoneg

Jil Ewan a droas e Gourbannoù e brezhoneg, ha Fañch Kerrain a skrivas ur pennad a-zivout prederouriezh sant Eosten er gelaouenn Al Liamm.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Teir levrenn embannet gant Imbourc'h
* ↑ War hentoù Gourbannoù Sant Eosten, Niverenn 270.
# Macronus

Macronus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Timaliidae |
| Anv skiantel ||
| Macronus Jardine & Selby, 1835 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Macronus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1835 gant ar skiantourien vreizhveuriat William Jardine (1784-1843) ha Prideaux John Selby (1788-1867).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Macronus ptilosus
** M. p. ptilosus ha trichorrhos,
* Macronus striaticeps
** M. s. alcasidi, kettlewelli, mindanensis ha striaticeps.
C'hwec'h (6) isspesad en holl.

## Rummatadur

Diblaset eo bet ar spesad bornensis, flavicollis, gularis ha kelleyi er genad Mixornis.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Timaliidae/Macronus (lennet e-barzh d'an 22 a viz Genver 2025).
* ↑ (en) IOC World Bird List, doare 10.2, Taxonomic Updates, 25 a viz Gouere 2020. .
# Melanocichla

Melanocichla :
| Melanocichla calva, tresadenn (1889) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Timaliidae |
| Anv skiantel ||
| Melanocichla Sharpe, 1883 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Melanocichla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1883 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Melanocichla calva,
* Melanocichla lugubris.

## Rummatadur

Renket e vezent er genad Garrulax kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Timaliidae/Melanocichla (lennet e-barzh d'ar 24 a viz Genver 2025).
# Bowling for Columbine

Bowling for Columbine zo un teulfilm amerikan-kanadian-alaman sevenet gant Michael Moore ha diskouezet er salioù-sinema amerikan evit ar wech kentañ d'an 11 a viz Here 2002. A-hed ar film e klask ar sevener kompren perak e vez muntret muioc'h a dud en ur mod kenfeuriek gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika evit e broioù all.
Un dave eo an titl da lazhadeg lise Columbine e Littleton (Colorado) e 1999, e-lec'h ma oa bet muntret 12 lisead hag ur c'helenner gant daou lisead all. Hervez Michael Moore e voe c'hoariet bowling gant Eric Harris ha Dylan Klebold, an daou vuntrer, ur pennadig a-raok al lazhadeg. N'eo ket bet prouet ar fed-mañ gant an enklaskoù avat.
Ar film en deus tapet Priz meur 55vet Gouel ar Filmoù e Canas, Oscar an teulfilm gwellañ ha César ar gwellañ film estrañjour. Tabut a zo savet diwar-benn ar film pa voe embannet, diwar-benn e zoare (teulfilm-faltazi) koulz ha war e sujed.

## Fichenn deknikel

* Titl : Bowling for Columbine
* Seveniñ : Michael Moore
* Senario : Michael Moore
* Filmañ : Brian Danitz & Michael McDonough
* Frammañ : Kurt Engfehr
* Sonerezh : Jeff Gibbs
* Produktourien : Charles Bishop & Michael Donovan
* Produet gant Salter Street Films, VIF 2 ha Dog Eat Dog Films
* Budged : 4 million dollars
* Broioù : Stadoù-Unanet, Kanada, Alamagn
* Yezh orin : saozneg
* Doare : teulfilm
* Padelezh : 114 munutenn
* Diskouezet er sinemaioù :
** Stadoù-Unanet : 11 a viz Here 2002
** Frañs : 9 a viz Here 2002

## Aktourien

* Michael Moore : eñ e-unan
* Charlton Heston : eñ e-unan
* Marilyn Manson : eñ e-unan
* Matt Stone : eñ e-unan
* Dick Clark : eñ e-unan
* George W. Bush : eñ e-unan

## Gwelet ivez

* Elephant (film)
* Feulster gant armoù-tan
# Lord of War

Lord of War a zo ur film gall-stadunanat-alaman skrivet ha sevenet gant Andrew Niccol war an trafikerezh armoù.
Aktourien ar film a zo Nicolas Cage, Jared Leto, Bridget Moynahan, hag Ethan Hawke. Lord of War a gont istor Yuri Orlov o vont-tre bed an trafikerezh armoù dres a-raok Freuzadenn an Unaniezh Soviedel, dont a ra da vezañ ur gwerzher armoù meur hep drugar. Ar film a zo bet embannet en SUA d'ar 16 a viz Gwengolo 2005 gant Lionsgate Films, hag embannet bedel gant Arclight Films. Rastellet ez eus bet 72,6 milion a zollarioù stadunanat er box office.
Degemeret eo bet etre ar film. Brudet mat eo deuet da vezañ digoradur ar film ha labour Cage evel Yuri. Burutelladennoù a zo savet a-fed ar vank a zonder gant an dudenn Yuri.
Ur gendalc'hadenn da Lord of War a zo bet kemennet d'an 8 viz Mae 2023.

## Istor ar film

Yuri Orlov (Nicolas Cage) gant e vreur yaouankoc'h Vitali a zo bet ganet o-daou en Ukraina soviedel e-pad mare ar Brezel Yen.
Kerent an daou vreur a derc'h deus an URSS evit mont etrezek ar Stadoù-Unanet. Eno e krogo an daou gañfard da vont etrezek an trafikerezh armoù betek tizhout penn ar gwerzh-se.

## Tro-dro d'ar film

Ar film a zo e bal diskuliañ an trafikerezh armoù-tan ha priz marc'hmad-mat an armoù dre vras pezh a vezo siwazh gwirvoud evit e seveniñ:
* 3000 fuzuilh-arsailh AK-47 Kalachnikov gwir a zo bet prenet gant produour ar film dre ma oant marc'hadmatoc'h evit reoù faos.
* An 50 tank a vez gwelet er film a zo reoù gwir bet feurmet digant un dastumer a 100 T-72, marc'hadmatoc'h e oa d'o feurmiñ evit da sevel ur sell 3-ment anezho.

## Liammoù diavaez

* Filmig digoradur Lord of War
* Filmig kinnig IMDB Movies
* Lord of War war Allocine
# American Primeval

American Primeval (brezhoneg : Mareoù kentañ Amerika) zo ur stirad doare western e c'hwec'h rann krouet gant Mark L. Smith, ha skignet abaoe an 9 a viz Genver 2025 war ar savenn Netflix.

## Istor

Kregiñ a ra ar stirad o kontañ beaj Sarah Rowell hag he mab yaouank Devin e tiriad Utah e 1857. En em gavout a reont eno e-kreiz ur mare feuls abalamour d'an enebiezh etre meur a strollad, en o zouez an U.S. Army, ar milis mormon, ar wastadourien o veajiñ war-zu ar C'hornôg, hag an Amerindianed.

## Daveennoù

* ↑ (fr) SÉFRIN Christophe, Comment « À l’aube de l’Amérique » sur Netflix enfonce le dernier clou dans le cercueil du western à la papa, 20 minutes, 09/01/2025 (lennet d'an 13/01/2025)