OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Johann Jakob Kaup

Johann Jakob Kaup, bet ganet d'an 20 a viz Ebrel 1803 e Darmstadt (Impalaeriezh santel roman german d'an ampoent) hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Gouere 1873 er memes kêr (Impalaeriezh alaman d'ar c'houlz), a oa ur paleontologour hag ul loenoniour alaman.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Kerentiadoù

* C : Casuariidae.

### Genadoù

* A : Aegolius, Alectoris,
* C : Calandrella, Carine, Carpodacus, Chloroceryle, Chloropsaris, Cisticola, Cittura, Clamator, Cnetoglaux, Coloeus, Corythornis, Cyanistes,
* E : Eremopterix, Eritor, Erythrospiza,
* G : Geranoaetus, Geranospiza,
* H : Hieraaetus, Hieraspiza, Hydrocoleus, Hydroprogne,
* I : Ichthyaetus, Ispidina,
* L : Leucopternis, Leucospiza, Locustella, Lophaetus, Lophoictinia, Lophophanes, Lullula,
* M : Megaceryle, Megascops,
* N : Netta,
* P : Pagophila, Petronia, Plegadis, Poecile, Pseudoscops, Pulsatrix,
* R : Rupornis,
* S : Sceloglaux,
* T : Torgos.

### Spesadoù

* A
    Accipiter chionogaster, erythronemius ha griseiceps,
* B
    Bubo philippensis, Buteo albonotatus,
* C
    Circaetus fasciolatus (skoulerer roudennek), Circus spilonotus,
* P
    Pseudastur polionotus, Psiloscops flammeolus,
* T : Tyto glaucops.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Kaup e metoù al loenoniezh.
# Balaives-et-Butz

Balaives-et-Butz :
| An iliz katolik. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Ardennes (prefeti) |
| Arondisamant | Charleville-Mézières (pennlec'h) |
| Kod kumun | 08042 |
| Kod post | 08160 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Thévenin (dileuriet) 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Ardenne Métropole |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | Patrom:Roadennou/8/kumuniou ann. ([[Patrom:Roadennou/8/kumuniou]]) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 173 m — brasañ 326 m |
| Gorread | 11,05 km² |
| kemmañ |
Balaives-et-Butz a oa ur gumun eus departamant Ardennes e Bro-C'hall.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1828 e voe kendeuzet kumunioù Balaives ha Butz d’ober kumun Balaives-et-Butz.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas pemp gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 1,65% eus ar boblañs e 1911.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv d’an 30 a viz Genver 1951 e Benoy Dong e Kochin-Sina er Viêtnam; serjant e oa en 10vet RAC (Rujumant Kanolierezh Drevadennel).

### XXI$^{vet}$ kantved

* E 2019 e voe kendeuzet kumunioù Balaives-et-Butz, Boutancourt, Élan ha Flize d’ober kumun nevez Flize.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr en Ereoù e Balaives.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.

## Tud

* Jean Meslier, person katolik Étrépigny ha Balaives adalek 1689 betek 1729.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichent hiniennel Memorial Genweb
* ↑ (fr)Arrêté 2018-662 du 23 novembre 2018 portant création de commune nouvelle de Flize
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Boris Spassky

Boris Vasilyevitch Spassky (e rusianeg: Борис Васильевич Спасский), bet ganet d'an 30 a viz Genver 1937 e Leningrad (Sant-Peterbourg bremañ), ha marvet d'ar 27 a viz C'hwevrer 2025, a oa ur mestrc'hoarier echedoù soviedat-gall, 10vet kampion ar bed etre 1969 ha 1972. Brudet eo ivez evit e vatch a-enep ar c'hoarier stadunanat Bobby Fischer e 1972.

## Liammoù diavaez

* (en) Fichenn FIDE
* Partiennoù Spassky
* E bartiennoù e Chessgames
* (en) Lec'hiadennoù a-bouez en e bartiennoù

## Daveennoù

* ↑ (fr) Boris Spassky, légende soviétique des échecs, est mort, Le Parisien, 27/02/2025
# Sées

Sées :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Departamant | Orne |
| Arondisamant | Alençon |
| Kanton | Sées |
| Kod kumun | 61464 |
| Kod post | 61500 |
| Maer Amzer gefridi | Mostefa Maachi 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Sources de l'Orne |
| Lec'hienn web | http://www.sees.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 182 ann. (2022) |
| Stankter | 104 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 170 m — brasañ 321 m |
| Gorread | 40,31 km² |
| kemmañ |
Sées, pe Seez, zo ur gumun e Normandi, e Bro-C'hall, ha penn-lech kanton Sées en arondisamant Alençon. Sez eskopti Séez e oa ivez, deuet da vout an departamant Orne.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Orne emañ Sées, 25 km er biz da Alençon.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Civitas Saiorum (Not. Gall.)
* Saius, Saius Civitas (pezhioù moneiz Merovee)

### Gerdarzh

* Sai--- ː diwar anv ar bobl anvet Sagii
* Meneg gentañ ar bobl-se a gaver sur-awalc'h war ur skrid-bez kavet e Bourdel (CIL XIII, 630), war dro an IIIvet kantved ː D(is) M(anibus) et memoriae Iuliae Europe Saiiae d(e)f(unctae) annor(um) XXV; t(estamento) p(onendum) d(e) s(ua) p(ecunia) c(uravit)

## Istor
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Sées, e Distrig Alençon hag e departamant Orne. Lakaet e voe en Arondisamant Alençon pa voe krouet e 1800.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar palez.
* An abati.
* An iliz-veur.
* Ar vazilikenn.
* Delwenn Nicolas-Jacques Conté.
* Palez Argentré, eskopti kozh.
* Abati Sant Varzhin.
* Iliz-veur Intron-Varia, XIII$^{vet}$ kantved.
* Bazilikenn ar Werc'hez krouet dinamm, XIX$^{vet}$ kantved.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz-veur, luc'hskeudennoù ha kartennoù-post$^,$.
* Monumant ar re varv e bered Saint-Laurent, luc'hskeudennoù$^,$.
* Plakennoù ar re varv en iliz-veur, luc'hskeudenn$^,$.

## Tud

* Nicolas-Jacques Conté, (Séés, 1755 - Pariz, 1805), ijinour war an aerstadoù, ijinet en eus kreionoù hag a zoug e anv ː de Conté.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Nancy Gauthier, Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. IX. Province ecclésiastique de Rouen (Lugdunensis Secunda), De Boccard, 1996, p. 72
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Callistocypraea aurantium

Callistocypraea aurantium :
| Hoc'higed-mor aouret ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Callistocypraea |
| Anv skiantel ||
| Callistocypraea aurantium (Gmelin, 1791) {{{2}}} ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Callistocypraea aurantium zo ur spesad kregin boutin a-walc'h ezlec'hel eus Meurvor Habask. Unan eus ar spesadoù a gaver e genad Callistocypraea e kerentiad an hoc'higed-mor eo, hervez ar Word Register of Marine species (WORMS).

## Taksonomiezh

Deskrivet eo bet ar spesad gant Gmelin e 1974 ha renket er genad Cypraea d'ar mare-se, ha diblaset eo bet goude er genad Lyncina a-raok erruout er genad Callistocypraea. Dont a ra e anv eus al liv orañjez. Citrus aurantium= oranjez (Frouezh), aurum = aour.
Heñvelsterioù a zo hervez an deskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Zonaria pyrum bezañ implijet an aliesañ.
* Cypraea aurantium hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* Lyncina aurantium, anv aet da get.

## Bevoniezh

Kavet e vez Callistocypraea aurantium etre ar mor etre betek ar mor don betek 200 m donder, e frailhoù pe mougevioù, an aliesañ asambles gant spouennoù oranjez. Dastumet alies gant rouedoù don.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin a zo etre 85 ha 105 mm hirder, nemet e c'heller kavout hiniennoù korr betek 58 mm gour, pe ramz betek 121 mm.

## Gwelout ivez

Callistocypraea broderipii, Callistocypraea leucodon ha Callistocypraea nivosa spesadoù ar memes genad.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ MolluscaBase eds. (2025). MolluscaBase. Callistocypraea aurantium (Gmelin, 1791). Accessed through: World Register of Marine Species at: https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1248575 on 2025-02-20 (en)
* ↑ (en)Lorenz Felix , Cowries A guide to the gastropod family Cypraeidae, volume 1 Biology and systematics, ti-embann Conchbooks, Harxheim, Alamagn, 2017 ISBN 978-3-939767-87-9(en)
# Colt New Service

Ar Colt New Service a zo ur revolver daou-ober produet etre 1898 ha 1946 gant an embregerezh stadunanat Colt. Ar revolver standart diwezhañ e voe en arme ar Stadoù-Unanet etre 1909 ha 1911 dindan an anv Colt M1909, a-raok ne vije kemeret e blas gant ar bistolenn Colt M1911. Implijet e voe kalz da vare ar Brezel-bed Kentañ, estreget gant ar Stadoù-Unanet, peogwir e voe pourvezet armeoù Breizh-Veur ha Kanada gantañ ivez.
Meur a adstumm eus an New Service a zo bet produet. Ar re nesañ eo an Target hag ar Shooting Master savet evit ar sportoù tennañ. Ar revolver Colt kentañ eo en doa un daboulin da wintañ hag a droe e tu nadozioù un horolaj. War-dro 356.000 skouerenn anezhañ a zo bet produet en holl.

## Daveennoù

* ↑ (fr) Mc NAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p.74
* 1 2 (fr) Colt New Service Modèle 1909 en .455 Webley war littlegun.info (lennet d'an 21/08/2024)
# .38 Special

Ar munision .38 Special, anvet ivez .38 S&W Special, .38 Spl pe .38 Spc, zo ur munision savet gant an embregerezh Smith & Wesson. Deveret eo eus an .38 Long Colt. Gwerzhet e oa bet evit ar wech kentañ e 1902 evit ar revolver Smith & Wesson .38 Hand Ejector. Ar munision evit ar revolverioù gwerzhet ar muiañ er bed eo abaoe fin an Eil Brezel-bed.

## Deskrivadur

An .38 Special zo ur c'halibr 9 mm (.357 da .358 meutad) graet evit bezañ tennet er revolverioù a zo o anv metrek 9 × 29 mm R. E voled zo stumm wadcutter.
Tost an holl verkoù revolverioù a ginnig ur patrom revolver kambret gant ar munision-mañ, a zo gwelet evel resis ha liezimplij : da skouer ar Smith & Wesson M&P (Model 10) graet etre 1905 ha 2005, an S&W Chiefs Special (Model 36), ar Colt Detective Special, ar Colt Police Positive Special, ar Colt Official Police pe ar Ruger SP 101.
Gellet a raer tennañ munisionoù .38 Special en armoù kambret e .357 Magnum, a zo ur stumm deveret anezhañ.

## Implijerien a bep seurt

Implijet eo bet kalz an .38 Special gant arme Stadoù-Unanet Amerika e-pad an Eil Brezel-bed ha gant polisoù ar vro-se goude. Er sportoù tennañ e vez implijet kalz en amprouennoù "Pistolenn Sport". 19 milion a armoù kambret er c'halibr-mañ a zo bet gwerzhet abaoe 1902.

## Daveennoù

* ↑ (fr) CARANTA R., La .38 Special, reine de la précision depuis 1902, Cibles, HS n°14, miz Here 2008

## Liammoù diavaez

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# Chew Lips

Chew Lips (a-wechoù CHEW LiPS) a zo ur strollad sonerien eus Reter Londrez. Sonerezh dance-pop eo a vez graet gant an tri den a zo ennañ, ha savet eo bet en nevez-amzer 2008. Ennañ emañ ar ganerez Tigs, Will Sanderson (a son meur a venveg) ha James Watkins.

## Oberenn
### Pladenn studio

* Unicorn (25 a viz Genver 2010, Kitsuné)

### Pladennoù singles hag EP

* "Solo" (miz Genver 2009, Kitsuné)
* "Salt Air" (6 a viz Gouere 2009, Kitsuné)
* "Play Together" (18 a viz Genver 2010, Family)
* "Karen" (28 a viz Meurzh 2010, Family)

## Notennoù

* ↑ CHEW LiPS Q Radio introduction page, Q Radio :https://web.archive.org/web/20090720141309/http://news.q4music.com/2009/01/chew_lips.html
* ↑ Guardian new band of the day, The Guardian :http://www.guardian.co.uk/music/2008/nov/25/new-band-chew-lips, Paul Lester
* ↑ http://www.nme.com/blog/index.php?blog=140&title=chew_lips_unicorn_first_listen&more=1&c=1&tb=1&pb=1, Chew Lips, ‘Unicorn’ – First Listen, NME.COM reviews, Camilla Pia
# Chotenn ha joskenn

Chotenn pe joskenn zo anv daou veuz peuzheñvel e Breizh.

## Chotenn

Ar chotenn zo anv ur meuz hag a vez gwerzhet ha debret er Vro-Vigoudenn da vare an Ened. Un hanter eus penn ur pemoc'h nevez lazhet eo, hag a vez holenet, bervet, ha rostet e forn ar baraer. Debret e vez gant un tamm bara dous.
Dister eo an niver a dud a oar skrivañ brezhoneg, setu perak e weler alies "chotten" skrivet war skritelloù stalioù ar Vro-Vigoudenn.

## Joskenn

Un tamm heñvel eo ar joskenn a vez debret e Treger, hag a gaver da brenañ a-hed ar bloaz, ha n'eo ket ur wech hepken, e ti pep kiger a feson. Unan eus arouezioù broadel Treger eo. Hervez tud zo e vije kavet e Goueloù ivez. Gwechall e veze debret en-tomm, gant patatez krign, hag en-yen gant ar wazed, war ar maez, d'o adlein, gant bara hag amann, ha banneoù chistr. Nebeutoc'h e vez debret bremañ, gwir eo, pa ziwall an dud a zebriñ re a zruzoni.
Ur blaz dreist a zo war ar meuz rak n'eus ket gwell eget druzoni mat da reiñ blaz d'ar c'hig. Gwir eo n'eus ket kement-se a gig avat, met ar blaz eo an tad.

### Pardon ar joskennoù

Pa vez Deiz kentañ ar Bloaz e vez hetet ar bloavezh mat gant pokoù e-leizh, ma vez graet pardon ar joskennoù eus an deiz-se. Met n'eus forzh peseurt abadenn heñvel a c'hall bezañ ur seurt pardon ar joskennoù, interamantoù da skouer, ha joskenn war an daol a-wechoù.

### Pelec'h e vez kavet joskenn?

E ti kigerien ar vro e kaver joskenn : e 2018, er Roc'h-Derrien, Trelevern ha Plouilio, e Kerleo Bras, e Landebaeron. Er marc'hadoù : re Landreger, Lannuon, Plistin, Plouared, hag ar Roc'h. En un nebeuig pretioù : La Table d'Arnaud e Gwengamp, L'Hermine Blanche e Trebeurden.

## Breizh-Uhel

E Breizh-Uhel e vez graet paté de tête, pe museau, gant penn ar pemoc'h, gant an tammoù kig a vez kavet e-kreiz an druzoni. Hogen, dre ma vez bervet an tammoù kig-se e vezont divlaz a-walc'h, se zo kaoz e vezont debret en ul lipig diwar gwinegr.

## Yezh
### Orin

Savet eo chotenn diwar ar ger chot, aet da jod e Treger. Gant jod ha ken (evel er gerioù vilgen ha louskenn) eo savet ar ger joskenn. Gwelout : .

### Troioù-lavar

* En em gannañ a daolioù joskenn : pokat an eil d'egile pe...d'eben.
* Reiñ un taol joskenn da unan bennak : pokat da unan bennak.

### Penn joskenn !

Da ziwall zo ! Ur gunujenn an hini eo ... ha n'eo ket gwall blijus bezañ keñveriet ouzh moj ur pemoc'h poazh moarvat.

## Gwiz

Ur wiz e Lannuon, anvet Joskenn, zo bet brudet e 2015$^,$

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Stal Plouilio
* ↑ Kinniget gant Tripadvisor:
* ↑ Joskenn tapet ha badaouet gant ar polis
* ↑ Joskenn o pareañ : Pennad e Ouest-France
# Oude Kerk

Oude Kerk (iliz kozh en nederlandeg) eo an iliz koshañ a zo en Amsterdam. Er c'harter anvet De Wallen emañ, eus ribl reter ar stêr Amstel. Kregiñ a reas al labourioù e 1300, ha kensakret e voe e 1306. Savet e voe war roudoù ur vered, ha setu perak ez eo leur an iliz ur vered vras. Adkempennet e voe er XVI$^{vet}$ kantved, al labourioù a badas betek 1460, ha div wech e rankas al labourerien chom a-sav, e 1421 hag e 1456, abalamour d'an tanioù-gwall a c'hoarvezas en Amsterdam. Enni e kaver ur meskaj arz gotek hag arz an Azginivelezh. Pa voe trec'h ar galvinisted war ar gatoliked e 1578 e voe tennet an oterioù hag an delwennoù a oa enni. E 1951 e voe serret an iliz, rak war-nes e oa da gouezhañ en he foull. D'ar 25 a viz Mae 1955 e voe krouet Ensavadur Iliz Kozh Amsterdam. Daou bal a voe lakaet : saveteiñ ar savadur, hag aozañ ennañ darvoudoù sevenadurel. Al labourioù a grogas e 1955 hag e padjont betek 1979. D'ar 14 a viz Meurzh 1979 e voe digoret an iliz en-dro.
En nev e kaver bezioù meur a zen brudet, en o zouez :
* bez Rembrandt
* bez Cornelis de Graeff – bet lezroue Amsterdam
* bez Jan Pieterszoon Sweelinck, sonazour nederlandat, bet pennograour eus 1577 betel e varv e 1621, da heul e dad Pieter Sywertszoon, hag a-raok e vab Dirk Janszoon Sweelinck.

## Chomlec'h

* Oudekerksplein 23, 1012 GX Amsterdam

## Liammoù diavaez

* Oude Kerk – Lec'hienn ofisiel
* Oude Kerk congregation – Breuriezh protestant Oude Kerk
* Bureau Monumenten & Archeologie – istor ha savouriezh Oude Kerk
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Morlu roman

Nerzhioù morlu ar Stad henroman (classis, flodad) a oa bet pouezus evit aloubadegoù roman trowardroioù ar Mor Kreizdouar, met biken ne voe ken efedus ha ken galloudus hag al lejionoù roman. A-hed an Henamzer, ar Romaned a oa chomet ur bobl eus an douar hag en em harpañ a raent war ar pobloù sujet evel ar C'hresianed hag Egiptiz evit sevel o bigi. Dre-se, ne oa ket bet ar morlu biskoazh hini ar Stad roman da vat, ha chomet e oa stag outi ur skeudenn "nann-roman".
En Henamzer, an armeoù-mor hag ar flodadoù kenwerzh ne oant ket ken emren ha ma 'z int hiziv-an-deiz. Keñveriet gant implij ar morluioù a-vremañ, morlu ar Romaned en e barr ne oa ket emren met bez e oa ur skourr oc'h harpañ hag o kenlabourat gant an Arme roman.
E-kerzh ar C'hentañ Brezel Punek, ar morlu roman a oa bet kresket kalz ha pouezus e oa bet evit harpañ trec'h ar Romaned ha mestroni ar Republik roman war ar Mor Kreizdouar. E-kerzh kentañ lodenn en eil kantved a-raok Jezuz-Krist, Roma a oa deuet a-benn da zistrujañ Kartada ha da sujañ rouantelezhioù ar bed hellenadek e reter ar Mor Kreizdouar. Evel-se e oant deuet da vezañ mistri war ar mor diabarzh anvet ganto a-benn neuze ar Mare Nostrum. Ar flodadoù roman a oa bet pouezus adarre er Iañ kantved a-raok J.-K. er brezelioù a-enep ar vorlaeron, hag er brezelioù diabarzh o doa kaset ar Republik d'an traoñ, gant o brezelioù dre ar Mor Kreizdouar a-bezh. En 31 a-raok J.K. e oa c'hoarvezet emgann Actium hag a lakaas un termen d'ar brezelioù diabarzh, gant trec'h klok Augustus ha diazezadur an Impalaeriezh roman.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Potter, David (2004), "The Roman Army and Navy", en Flower, Harriet I. (ed.), The Cambridge Companion to the Roman Republic, Cambridge University Press, pp. 66–88, ISBN 978-0-521-00390-2
# Strollad ar Vro Bagan

Strollad ar Vro Bagan a zo ur strollad c'hoariva.

## Strollad ar Vro Bagan

Savet e voe Strollad ar Vro Bagan e Plouneour-Traezh er bloavezh 1973-1974, e diabarzh Oaled Sevenadurel ar Vro Bagan (1965). E 1979 eo deut da chom da Blougerne el lec'h m'emañ atav bremañ. Adalek 1982 ez eus bet tud a vicher er strollad evit sevel pezhioù diouto o-unan (evit ar vugale hag evit ar re gozh) hag evit ober war-dro ar pezhioù-c'hoari brasoc'h, ma c'hoari tud all ivez ha n'int ket tud a vicher.
Sevel a ra ar strollad pezhioù-c'hoari e brezhoneg, e galleg-brezhoneg, pe e galleg. Danvez Breizh ha Keltia a vez pleustret gant Ar Vro Bagan : ar yezh, ar sevenadur, an istor.

## Prizioù

* E 2013 e oa bet roet da Strollad ar Vro Bagan priz kentañ « Prizioù dazont ar brezhoneg », rummad "C'hoariva" gant Ofis Publik ar Brezhoneg ha Frañs 3 Breizh e anv Rannvro Breizh.

## Pezhioù-c'hoari savet

Setu un nebeud pezhioù-c'hoari abaoe ar penn-kentañ:
* Meurlarjez (Roparz Hemon, 1976)
* Ma c'helljen-me kanañ laouen (1977)
* Buhez Mikael an Nobletz (1978)
* Nominoe-oe (Jakez Riou, 1980)
* Spontus Circus (1982)
* Kernevez City (1983)
* Ar Baganiz (Tangi Malmanche, 1984)
* Yann-Vari Perrot (1986)
* Ys la maudite (1987)
* Kenavo my love (1988)
* Liberta (1989)
* Cantique à Melilla (Xavier Grall, 1989)
* Les nuits de Kerjean (1990)
* Ar Basion Vras (1991)
* An Arar hag ar Stered (S. O'Casey, 1992)
* Ys la maudite (doare nevez, 1993)
* Et à la fin était le Bang (1993)
* Tristan et Iseut (1994)
* Ar Roue Marc'h (1994)
* Amoko II (1995)
* Ar mestr (Naig Rozmor, 1996)
* Johniged an Hilda (2002)
* Breizh Aktu (2003)
* Gwerz ar Vezhinerien (2005)
* Fest ar pimoc'h (2006)
** Perles de banquiers 2007
** Bag an Ankou 2008
** Gwerz Nedeleg 2009
** Armorica Breiz ; 2011
** Ar gêr vras 2011
** Divroa 2012
** Ar Bonedou Ruz 2017
** Ar Roue Arzhur, 2023
C'hoariet ez eus bet ivez kalz pezhioù berr e-doug beilhadegoù : Roparz Hemon, Pêr-Jakez Helias, Goulc'han Kervella, Anton Tchekhov, Naig Rozmor ha Pêr-Mari Mevel...

## Ar spered

C'hoari poblek evit Breizh, o labourat war ar sevenadur keltiek, hag amzer a-vremañ ar Vretoned...

## Skeudennoù

* Friko zo

### Levrlennadur

* Être Bretons, facteur de vitalité associative ? Une illustration par l’exemple du strollad Ar Vro Bagan, kounskrid master gant Yannig Bigouin, 2019

## Liammoù diavaez

* Ar Vro Bagan
# Aloubadeg soviedel Polonia

Aloubadeg soviedel Polonia a oa bet ur oberiadur-brezel gant an URSS hep ma vije bet un disklêriadur brezel ofisiel. D'ar 17 a viz Gwengolo 1939, an Unvaniezh soviedel a oa bet oc'h aloubiñ Polonia diouzh ar reter, 16 devezh goude Aloubadeg Polonia gant an Alamagn Nazi diouzh ar c'hornôg. An oberiadur brezel a oa padet 20 devezh ha paouezet e oa bet ar stourm d'ar 6 a viz Here 1939 pa oa bet rannet hag aloubet Polonia e div lodenn etre an Trede Reich hag an Unvaniezh Soviedel.. An didroc'hañ-se a zo anvet a-wechoù pevare rannadur Polonia. Soviediz hag Alamanted o devoa raksoñjet aloubadeg Polonia er "protokoloù kuzh" eus an Emglev alaman-ha-soviedel sinet d'an 23 a viz Eost 1939, hag a ranne Polonia hervez sell "kelc'hioù levezon" evit an daou c'halloud. Ar c'hengred etre Alamanted ha Soviediz evit aloubiñ Polonia a zo bet diskrivet evel kenstourm.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Gross, Jan Tomasz (2002). Revolution from Abroad: The Soviet Conquest of Poland's Western Ukraine and Western Belorussia. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 0-691-09603-1
* ↑ The Molotov-Ribbentrop Pact, 1939. Fordham University (26 a viz Genver 1996).
* ↑ Hager, Robert P. (1 March 2017). ""The laughing third man in a fight": Stalin's use of the wedge strategy". Communist and Post-Communist Studies. 50 (1): 15–27. doi:10.1016/j.postcomstud.2016.11.002. ISSN 0967-067X. The Soviet Union participated as a cobelligerent with Germany after 17 September 1939, when Soviet forces invaded eastern Poland
* ↑ Blobaum, Robert (1990). "The Destruction of East-Central Europe, 1939–41". Problems of Communism. 39: 106. As a co-belligerent of Nazi Germany, the Soviet Union secretly assisted the German invasion of central and western Poland before launching its own invasion of eastern Poland on 17 September
# Tracey Emin

Tracey Emin (3 a viz Gouere 1963 e Croydon, Surrey) zo un arzourez saoz ezel eus al luskad Young British Artists.
En em vrudet eo a-drugarez da zaou zarvoud : reuz a savas e-pad un abadenn skinwel war Channel 4 e 1997 dre ma oa mezvez, ha reuz a savas adarre e 1999 pa c'hounezas Priz Turner evit he staliadur anvet My Bed : he gwele e oa, digempenn ha lous abalamour m'he devoa tremenet meur a sizhunvez warnañ oc'h evañ, o vutuniñ, o tebriñ, o kaout darempredoù revel hag o kousket, gronnet a lastez a bep seurt, en o zouez togoù-pich bet implijet ha dilhad-dindan mastaret gant gwad.
Ouzhpenn aozañ staliadurioù e sav tresadennoù, videoioù, taolennoù, dilhad, luc'hskeudennoù ha kizelladurioù. Degemeret e voe er Royal Academy of Arts (Londrez) e miz Meurzh 2007.
# Mandingoa

Mandingoa :
| Mandingoa nitidula, tresadenn (1910) gant Grønvold. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Mandingoa Hartert, 1919 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Mandingoa a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1919 gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Mandingoa nitidula, pevar isspesad — M. n. chubbi, nitidula, schlegeli ha virginiae — dezhañ, brosezat en Afrika issahara.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Mandingoa (lennet e-barzh d'an 28 a viz C'hwevrer 2025).