OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Monetaria caputserpentis

Monetaria caputserpentis :
| Hoc'hig-mor penn naer ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Monetaria |
| Anv skiantel ||
| Monetaria caputserpentis (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Monetaria caputserpentis a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Monetaria e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WORMS. Ur spesad kregin boutin-tre an hini eo.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus e 1758 dindan an anv genad Cypraea.
Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Monetaria caputserpentis o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
* Cypraea caputserpentis Linnaeus, 1758 anv an diskrivadenn hag hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* Cypraea reticulum Gmelin, 1791 anv aet da get.
* Erosaria caputserpentis (Linnaeus, 1758) anv aet da get.
* Ravitrona caputserpentis (Linnaeus, 1758) anv aet da get.

## Isspesadoù

Daou isspesad a zo bet diskrivet :
* Monetaria caputserpentis caputserpentis(Linnaeus, 1758)
* Monetaria caputserpentis caputophidii(Schilder, 927) en Norzh ha reter Meurvor Habask

## Bevoniezh

Kregin brav eo an Monetaria caputserpentis. Kavet e vezont etre live an izel mor betek 15 m donder.
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 27 ha 35 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 14 mm gour, pe ramz, betek 43 mm.
* Monetaria caputserpentis o vezañ debret goude bezañ chaseet gant Conus marmoreus
* Monetaria caputserpentis bev o vont war raok.
* Monetaria caputserpentis bev o vont war raok.

## Annez

Meurvor Indez, Meurvor Habask hag ar Mor Ruz eo annezioù ar spesad.

## Gwelout ivez

Monetaria caputdraconis a zo ur spesad tost a-walc'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ [(en) WORMS Word Register of Marine species
* ↑ (en) Lorenz Felix & Hubert Alex : A Guide to Worldwide Cowries, Conchbooks, (ISBN 978-3-925919-25-1)
# Cruzeiro Esporte Clube

Ar Cruzeiro Esporte Clube, pe Cruzeiro ha CEC hepmuiken, zo ur c'hleub liessportoù braziliat eus kêr Belo Horizonte a c'hoari er Brasileirão Rummad A. Krouet e voe d'an 2 a viz Genver 1921 evel Società Sportiva Palestra Italia.
Gant 4 titl c'hoari-bann (a vo bet savet da gentañ e 1966) hag 6 titl-kup Brazil, eo Cruzeiro eus ar strolladoù brasañ eus vro.

## Istor

D'an 2 a viz Genver 1921, voe bet krouet Cruzeiro Esporte Clube evel Società Sportiva Palestra Italia. Abaoe 1942 e-pad an Eil Brezel-bed, bet anvet Cruzeiro Esporte Clube betek hiziv an deiz.
Lesanviet eo ar strollad e brezhonek "Louarn", hag a zo ur bern a dud dizalc'hourien ha pasionet eus ar c'hleub-mañ. Anvet eo La Bestia Negra dreist-holl evit o c'hoant da chom hepken e-giz ar strollad hag evit o sikouret gant anezhañ en holl c'hoari-bann.

## Titloù

Kevezadegoù e Brazil :
* Brasileirão Rummad A (kampion 4 gwech)

### 1966, 2003, 2013, 2014

* Kib Brazil (kampion 6 gwech)

### 1993, 1996, 2000, 2003, 2017, 2018

* Kampionad Minas Gerais

### 1928, 1929, 1930, 1940, 1943, 1944, 1945, 1956, 1959, 1960, 1961, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1972, 1973, 1974, 1975, 1977, 1984, 1987, 1990, 1992, 1994, 1996, 1997, 1998, 2003, 2004, 2006, 2008, 2009, 2011, 2014, 2018, 2019
## Suportourien kinniget

* Mafia Glas
* Strollad Dizalc'h
* Strollad Yaouank
* Fanáti-Cruz
* Cachazeiros
* Geral Celeste
* TO Sina Glas

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Holloueziadur

## Notennoù

* ↑ (pt) Hoje em Dia – R7 (2020-6-07). Kavet : 26-5-2021.
* ↑ Galo, Porco e Raposa: conheça a origem das mascotes de clubes da Série A (pt-br) (2023-09-30).
* ↑ (pt) Cruzeiro - Kleuboù suporterien. Kavet : 7 Mez 2021.
# Dasycrotapha

Dasycrotapha :
| Dasycrotapha speciosa, tresadenn (1878) gant Smit. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Zosteropidae |
| Anv skiantel ||
| Dasycrotapha Tweeddale, 1878 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Dasycrotapha a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1878 gant an evnoniour skosat Arthur Hay (1824-1878).

## Spesadoù

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Dasycrotapha plateni,
* Dasycrotapha pygmaea,
* Dasycrotapha speciosa.
Brosezat int e Filipinez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Zosteropidae/Dasycrotapha (lennet e-barzh d'an 8 a viz C'hwevrer 2025).
# Atlético Clube Goianiense

Ar Atlético Clube Goianiense, pe Atlético Goianiense hepmuiken, a zo ur c'hleub liessportoù braziliat krouet d'an 2 a viz Ebrel 1937 gant ur bennaenn sportourien eus kêr Goiânia. Hiziv ar strollad e-touez an tri skipailh brasañ arall Goiás gant : Vila Nova, Goiânia Esporte Clube hag Goiás Esporte Clube.
E-pad ar bloavezh 2016, o labourat gant ar gourdoner Marcelo Cabo, ar kleub oa bet trec'h eus Brasileirão Série B.
War-dro un nebeut vloazioù a zo bet diskouezet evel unan eus ar kleuboù binvidikañ ar vro.
A zo bet degemeret ur skol sport lezanvet Escola de Dragões e Taguatinga, ur rannvro eus Distrito Federal evit ar re yaouankoc'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Silva, Jânio José da (2021-12-31). Presidente do Atlético-GO encerra mandato e já inicia outro, agora de quatro anos (pt-br).
* ↑ Atlético-GO faz 5 a 3, conquista o título da Série B e rebaixa o Tupi-MG.
* ↑ Pereira, Charlie (2022-01-20). Estudo aponta Atlético-GO como clube mais valioso do futebol goiano (pt-BR).
* ↑ ESCOLINHA (pt).
# Heleia

Heleia :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Zosteropidae |
| Anv skiantel ||
| Heleia Hartlaub, 1865 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Heleia zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1865 gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Dek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Heleia crassirostris
* Heleia dohertyi
** H. d. dohertyi ha subcristata,
* Heleia goodfellowi
** H. g. goodfellowi, gracilis ha malindangensis,
* Heleia javanica
** H. j. elongata, frontalis ha javanica,
* Heleia muelleri,
* Heleia pinaiae,
* Helena squamiceps
** H. s. analoga, heinrichi, squamiceps, stachyrina, stresemanni ha striaticeps,
* Heleia squamifrons,
* Helena superciliaris
** H. s. hartertiana ha superciliaris,
* Heleia wallacei.
C'hwezek (16) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e veze ar spesadoù dohertyi, goodfellowi, javanica, pinaiae, squamiceps, superciliaris er genad Lophozosterops, squamifrons er genad Oculocincta ha wallacei er genad Zosterops a-raok.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Zosteropidae/Heleia (lennet e-barzh d'an 8 a viz C'hwevrer 2025).
# Constantine Samuel Rafinesque

Constantine Samuel Rafinesque-Schmaltz, ganet e Kergustentin (Impalaeriezh Otoman d'an ampoent) d'an 22 a viz Here 1783 ha marvet e Philadelphia (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 18 a viz Gwengolo 1840, a oa ur skiantour gall ha stadunanat barrek war veur a dachenn (antropologiezh, bevoniezh, douarouriezh, loenoniezh, louzawouriezh ha yezhoniezh).

## Listennad klok al laboused studiet gantañ
### Kerentiadoù

* A : Alcedinidae,
* B : Bucerotidae,
* C : Coraciidae, Cracidae,
* H : Hirundinidae,
* L : Laniidae, Laridae,
* M : Meropidae,
* O : Otididae,
* P : Passeridae, Pelecanidae, Pipridae, Psittacidae,
* R : Rallidae,
* S : Scolopacidae, Sturnidae,
* T : Turdidae.

### Genadoù

* C : Chlidonias,
* D : Dinopium,
* H : Helmitheros.

### Spesadoù

* C : Cisticola juncidis (jegig-broen),
* H : Hemiprocne longipennis.

### Isspesadoù

* L : Luscinia svecica azuricollis (bronnlaz).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Vihuela

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar vihuela zo ur benveg-seniñ dre gerdin a veze sonet stank e Ledenez Iberia (Spagn ha Portugal) hag ivez un tamm en Italia, er XVI$^{vet}$ kantved. Al laúd a veze sonet ivez, met muioc'h er broioù all, en Europa.
# Lenn-vor Brest

Lenn-vor Brest, pe Morlenn Brest, pe c'hoazh Mor Brest, zo ur pleg-mor bihan, pe ur bae bras, e Breizh, digor er c'hornôg war ar meurvor Atlantel gant Mulgul Brest, ha bevennet er c'hreisteiz gant gourenez Kraozon ha Beg ar Spagnoled, hag en hanternoz gant arvor kreisteiz Leon. Kêr Vrest eo ar gêr vrasañ hag ar porzh bras enni.

## Stêrioù

En hanternoz, e tu Leon, ec'h aber:
* ar Penfell
E reter lenn-vor Brest ec'h aber ar stêrioù-mañ, eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz:
* an Elorn
* richer Zaoulaz
* richer ar Faou
* ar stêr Aon

## Inizi

Un toullad inizi, pe enezigoù, zo er bae:
* an Enez Krenn, dirak Plougastell
* Enez Tibidi, dirak Landevenneg
* an Enez-Hir, e Kraozon
* ↑ "Mor-Brest", Devri: Le dictionnaire diachronique du breton - Martial Menard.
# Alarc'h

Elerc'h :
| Un alarc'h roueel. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Cygnus |
| Anv skiantel ||
| Cygnus Garsault, 1764 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An elerc'h eo an evned palvezek a ya d'ober ar genad Cygnus, termenet e 1764 gant ar skiantour gall François-Alexandre Pierre de Garsault (1693-1778).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad a ya d'ober ar genad :
* an alarc'h du (Cygnus atratus),
* an alarc'h trompilh (Cygnus buccinator),
* an alarc'h c'hwitell (Cygnus columbianus)
** C. c. bewickii ha columbianus,
* an alarc'h kristilh (Cygnus cygnus),
* an alarc'h gouzoug du (Cygnus melanocoryphus).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Cygnus (lennet e-barzh d'an 29 a viz Genver 2025).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Luskad Gwalarn

"Luskad Gwalarn" a vez graet eus an emsav lennegel bet krouet ha lusket gant Roparz Hemon etre an daou vrezel. Dont a ra anv al luskad eus hini ar gelaouenn lennegel Gwalarn savet gant Roparz Hemon e 1925. Alies e komzer eus ur Skol Walarn hervez skridoù Youenn Olier, met ne seblant ket bezañ mennozh ar skrivagnerien liesseurt a voe ennañ. Bodet e voe meur a skrivagner brezhonek ha gallek, en o zouez Youenn Drezen, Jakez Riou, Abeozen, Xavier Langleiz ha Roparz Hemon e-unan.
Evit anaout anvioù ar skrivagnerien, sellit ouzh Roll skrivagnerien Skol Walarn.

## Skol pe luskad ?

E 1942 e voe aet war wel an droienn Skol Walarn :
   E gwirionez, ar menoz-se a vezer boas-tre outañ, — hag abaoe hir amzer, — e kelc'hiad an dornadig tud-se a c'hellimp envel « skol Walarn ».
Pouezet en doe kalz war implij an termen Youenn Olier, pa skrivas ul leor, lakaet an termen skol da ditl hag roet abegoù d’ober evel-se ennañ. Koulskoude e oa bet nac’het an dro-lavar gant un den a c’hell bezañ bet Roparz Hemon e-unan pa embanne ar sizhunieg Arvor, un nebeud mizioù a-raok, ne oant ket bet bodet ar skrivagnerien en ur skol pa rene digorded spered ha dibaberezh en o zouez. Pal ar "walarnerien", evel m'eo bet graet anezho, a oa modernaat ar brezhoneg dre glask sevel oberennoù a c'hellfe bezañ war ar memes live ha reoù savet e yezhoù all. Evit reiñ patromoù d'ar skrivagnerien all, troet o deus forzhik oberennoù diwar ar saozneg, ar spagnoleg, ar rusianeg, ar gresianeg kozh hag all, dres evel ma veze graet da vare Feiz ha Breiz kentañ.

## Levrlennadurezh

* Olier, Youenn. Skol Walarn, I : Roparz Hemon’', Embannadurioù Imbourc'h
* Olier, Youenn. Skol Walarn, II : ar skrivagnerien all’', Embannadurioù Imbourc'h
* Olier, Youenn. O sellout war va c'hiz’', Embannadurioù Imbourc'h, 1968
* Olier, Youenn. Un tonkad hag un oberenn’', Embannadurioù. Imbourc'h, 1990
* Favereau, Francis, Lennegezh ar brezhoneg en XXvet kantved : Breiz Atao hag ar re all el lennegezh, 1919-1944. Skol Vreizh, 2003 (ISBN 291144793X)
* Daniellou, Soazig, Roparz Hemon. Teulfilm evit ar skinwel, 2000
* Tristan Loarer, "Gwalarn, Le premier soufle d’une littérature nationale ». E-barzh La littérature en langue bretonne des origines à nos jours, Gourin, Embann ar Menezioù Du, 2024.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Arvor, niv. 44, 2 Du 1941.
# Beg-tev

Beg-tev :
| Ur beg-tev. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Genad : | Coccothraustes |
| Anv skiantel ||
| Coccothraustes coccothraustes (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar beg-tev (liester : begoù-tev) pe tarveg an hogin, a zo ur spesad golvaneged, Coccothraustes coccothraustes an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Loxia Coccothraustes (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar spesad nemetañ er genad Coccothraustes an hini eo.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* Coccothraustes coccothraustes buvryi, e gwalarn Afrika,
* C. c. coccothraustes, eus Europa da greiz Siberia ha hanternoz Mongolia,
* C. c. humii, eus kreisteiz Kazakstan ha reter Ouzbekistan da viz Afghanistan,
* C. c. japonicus, e Ledenez Kamtchatka, inizi Sac'halin ha Kouril ha Japan,
* C. c. nigricans, e kreizteiz Ukraina, er C'haokaz, biz Turkia ha hanternoz Iran,
* C. c. shulpini, e gevred Siberia, biz Republik Pobl Sina ha Korea.

## Liammoù diavaez

* (en) Coccothraustes coccothraustes el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Coccothraustes coccothraustes e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 660a.
* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 14. Eus ar Remizidæ betek ar Fringillidæ, hor YEZH, niv. 224, goañv 2000, p. 17.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Coccothraustes coccothraustes.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kaouenn vihan

Kaouenn vihan :
| Ur gaouenn vihan Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Strigiformes |
| Kerentiad : | Strigidae |
| Genad : | Athene |
| Anv skiantel ||
| Athene noctua (Scopoli, 1769) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Gaouenn vihan a zo un evn-preizh, Athene noctua an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Daoust dezhi bezañ ul labous-preizh noz e c'hell bezañ gwelet ar gaouenn vihan e-pad an deiz memes tra. Bihan eo ar gaouenn vihan, bihanoc'h evit ur pichon. Kavet e vez anezhi e Bro-C'hall a-bezh. E Breizh e seblant bezañ niverusoc'h e Breizh-Uhel evit e Breizh-Izel.

## Biologiezh

E Breizh e vev e bro ar c'hleuzioù e-lec'h ma vez parkeier, girzhier, bodennoù gwez, murioù, tarrodoù (war an aod). N'eo ket labous ar c'hoadoù. Plijout a ra dezhi an tachennoù «digor». Chom a ra er memes lec'h a-hed ar bloaz. N'eo ket ul labous divroañ.

## Boued

Debriñ a ra amprevaned, logod hag ur wech an amzer labousedigoù, batrasianed ha loened-stlej.

## Annez

Un toull en ur wezenn pe en ur savadur (un ti pe ur voger) he deus ezhomm a-benn neizhiañ.

## Emdroadur

Abaoe fin an Eil Brezel-bed (1945) eo cheñchet kalz doareoù al labour-douar : distrujet ar c'hleuzioù hag ar berjezioù kozh, implijet louzoù da lazhañ amprevaned. Da lâret eo nebeutoc'h a voued hag a lec'hioù da neizhiañ. Ouzhpenn-se e vez muioc'h-mui a otoioù. Kalzik anezho a vez lazhet war an hentoù. Gant France-Telecom zo bet savet peulioù goullo staliet an tammig pep lec'h. Klask a ra ar gaouenn mont e-barzh a-benn neizhiañ ha ne zeu ket a-benn da vont kuit.

## Gwareziñ

Un tammig pep lec'h en Europa e vez strolladoù tud o klask diskoulmoù evit sikour al labous bihan-se da vevañ. Sevel lochoù koad da neizhiañ a zo unan eus an doareoù d'e sikour.

## Liammoù diavaez

* Ar gaouenn vihan e lec'hienn LPO
* Noctua.org

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hor Yezh, niv. 203-204, p. 33, Gwengolo-Kerzu 1995).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Trivia monacha

Trivia monacha :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Triviidae |
| Genad : | Trivia |
| Anv skiantel ||
| Trivia monacha (da Costa, 1778) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An hoc'higed-mor europat gant pikoù zo blotviled bihan eus Eurazia a ya d'ober ar spesad Trivia monacha. Renket int bet e-pad pell en hevelep spesad hag ar spesad all Trivia arctica hag a vev e hevelep lec'hioù. An diforc'h anatañ etrezo eo an tri merk gell teñval a zo ouzh kein Trivia monacha ha n'en deus ket Trivia arctica.
Graet e vez anezho e yezhoù tro-war-dro "spotted cowrie", "false cowrie" ha "British trivia" e saozneg, "Europäische Kauri" en alamaneg, "gevlekt koffieboontje" en izelvroeg, "grain de café", "cochon", "pucelage" ha "porcelaine puce" e galleg.

## Bevoniezh

Orañjez-gell eo liv mantel, proboscis, brec'helloù ha troad al loen bev. Gell eo ar grogenn gant 3 roud gellteñval pe du.
Kavet e vezont etre 0 ha 100 m donder e morioù Europa. Gallout a reer kavout lod anezho kuzhet dindan reier izeloc'h evit ar mareoù izel. Kregin al loened marv a vez kavet a-wechoù war an traezh. War aodoù Breizh e vezont dastumet ingal ha dibaoe pell.
Kigdebrerien int hag an Ascidiacea a seblant bezañ o fredoù pennañ.

## Taksonomiezh

Anv ar genad Trivia a dalv "boutin" hag hini ar spesad "monacha" a dalv "e-unan", "evel ur manac'h".
Diskrivet eo bet ar spesad gant Da Costa e 1778.

## Implij

N'int ket boued evit Mab-den, met dibaoe pell e vezont dastumet evel objedoù brav da vezañ implijet evit kinkladurioù.
Kavet ez eus bet troioù-gouzoug graet ganto e bez Tevieg (korfoù div vaouez bet douaret gant objedoù etre 5 000 ha 7 000 bloaz a-raok Jezuz-Krist e Krennoadvezh ar maen) en enezenn Tevieg e kumun Sant-Pêr-Kiberen.
* Bez Tevieg e Sant-Pêr-Kiberen gant an div skeledenn hag ar c'hinkladurioù en o zouez hoc'higed-mor Trivia monacha ha Trivia arctica
* Skeledennoù gant bravigoù graet gant trivia
* Skeledennoù gant bravigoù graet gant trivia
* Hoc'hig-mor Europa gant pikoù bev gant e gorf oranjez
* Trivia monacha gwelet a-gostez
* Trivia monacha gwelet a bep kostez

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) WORMS. Kavet : 25/09/2022.
# Kampionad mell-droad Brazil

Kampionad mell-droad Brazil, anvet ivez Brasileirão, zo ur c'hampionad broadel mell-droad avez bep vloaz e Brazil. Kemer a ra perzh ennañ gwellañ kleuboù mell-droad ar vro etre miz Mae ha miz Gwengolo. Pevar rann zo : Série A, Série B, Série C ha Série D.

## Kluboù

* Campeonato Brasileiro
* América-MG • Atlético-MG • Goianiense • Athletico-PR • Avaí • Botafogo FR • Bragantino • Ceará SC • Coritiba • Corinthians • Cuiabá EC • CR Flamengo • Fluminense • Fortaleza • Goiás EC • Internacional • EC Juventude • Palmeiras • Santos • São Paulo
# Melleg

Melleg :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Mèlae |
| Anv gallek (ofisiel) | Mellé |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Felger-2 |
| Kod kumun | 35174 |
| Kod post | 35420 |
| Maer Amzer gefridi | Thérèse Tylek 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Felger Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Lec'hienn Web | http://www.melle.bzh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 648 ann. (2022) |
| Stankter | 42 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 29′ 20″ Norzh 1° 11′ 15″ Kornôg / 48.4888888889, -1.1875 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 183 m bihanañ 129 m — brasañ 196 m |
| Gorread | 15,5 km² |
| Melleg ||
| kemmañ |
       Arabat eo droukveskañ gant Mellag.
Melleg (Mellé e galleg) zo ur gumun eus Breizh e kanton Felger-2 e departamant Il-ha-Gwilen.

## Anv

* J.-Y. Le Moing, Erwan Vallerie ː Meleio, 1241
Gerdarzh ː J.-Y. Le Moing ː sur-awalc'h diwar galianeg ̈mello = krec'h, run.

## Istor
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 47 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,37% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 en Emgann Rossignol e Belgia.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas ur soudard d'an 10 a viz Mae 1959 e Thiers e Douar Drâ Barrouta e departamant Kabilia Veur.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Ar presbital.
* Ar groaz.
* Iliz katolik Sant Varzhin, gant lodennoù eus ar XV$^{vet}$ kantved.
* Ar presbital kozh hag e groaz.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Tud

* Albert Bouvet (ganet e 1930), marc'hhouarner breizhat.

### Ardamezeg ar familhoù

| de la Barberie, Aotrounez al lec'h se | En glazur e leon en aour o zerc'hel en e bav dehoù ur c'hleze en argant; e gab en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Mellé village durable
* (br) Melleg war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* (fr)Jean-Yves Le Moing : Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne. Coop Breizh. Spezed. 1990
* (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* (fr)Jean-Yves Le Moing : Noms de lieux de Bretagne. Christine Bonneton Editeur. 2007

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Lippe (stad)

Ar vro anvet Lippe a deu hec'h anv eus hini ar stêr Lippe e gwalarn Alamagn.
Ur stad alaman e oa en Impalaeriezh Santel Roman, bet kontelezh betek 1789, priñselezh war-lerc'h betek 1918, ha stad dieub betek 1947.
Hiziv n'eo ken nemet ur bastell-vro e Nordrhein-Westfalen.

## Tiegezh Lippe

Bez' ez eus bet un tiegezh priñsed Lippe e penn an dugelezh.

## Liammoù diavaez

* Rosenland. Zeitschrift für lippische Geschichte
* Institut für Lippische Landeskunde
* Landesverordnungen und Landesgesetze der Grafschaft Lippe
* Fürstentum Lippe-Detmold
* Fürstentum Lippe (Ämter und Gemeinden) 1910
* Richtlinien für die Aufnahme des Landes Lippe in das Gebiet des Landes Nordrhein-Westfalen (Vereinbart zwischen Ministerpräsident Dr. Amelunxen und Landespräsident Drake, „Lippische Punktation“ am 17.01.1947)
* Rechtsgutachten im Auftrag des lippischen Landesverbandes zur staatsrechtlichen Verpflichtungen des Landes Nordrhein-Westfalen gegenüber dem Land Lippe
* Freistaat Lippe
* Kreis Lippe
* Lippische Heimatbücher