OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# C.E.P.T.

Krouet e oa bet an ensavadur Conférence européenne des administrations des postes et télécommunications) pe CEPT (brezhoneg : Kuzuliadeg Europat Melestradurezhioù ar Postoù hag ar Pellgehenterezh) d'ar 26 a viz Mezheven 1959 e Montreux (Bro-Suis) evit kenurzhiañ an aozadurioù postel ha pellgehentiñ e-touez Stadoù Europa. Implijet e vez an akronim CEPT en e stumm gallek e yezhoù all.
Krouet e oa bet CEPT gant naontek Stad, 48 stad a oa ezel anezhañ betek 2022 (Rusia ha Belarus zo bet skarzhet ar bloaz-se didermen).

## Timbroù Europa

Embannet e vez pep bloaz un timbr pe ur c’houblad timbroù Europa gant izili ar CEPT.
Embannet e oa bet kentañ timbroù Europa d'ar 15 a viz Kerzu 1956 gant ar c'hwec'h ezel diazezer eus Kumuniezh Europa evit ar glaou hag an dir (KEGD). Heñvel evit an holl anezho e oa boutin an tres : un tour savet diwar lizherennoù ar ger "EUROPA”, anv ar vro o vezañ war vord dehou an timbroù. E 1959 e voe krouet Kuzuliadeg Europat Melestradurezhioù ar Postoù hag ar Pellgehenterezh (CEPT) hag, adalek 1960, e voe skrivet al lizherennoù kentañ "CEPT" war an timbroù embannet a-gevret.
Eeun-tre ha unliv e voe an timbroù e-pad ar bloazioù kentañ, o lakaat war-wel ar ger EUROPA hepmuiken. E 1974 e voe kinniget da bep Stad ijinañ un dresadenn diwar un tem hepken : pezhioù-artizanel, gweledvaoù, savadurioù…
Adalek 1993 n’eo mui CEPT a ra war-dro an timbroù Europa met ar gevredigezh PostEurop.
Berzh an timbroù Europa e-touez an dastumerien a vroudas meur a velestradurezh post eus broioù bihan pe tiriadoù Europa da gemer perzh er bloavezhioù 1970. Andorra a embann timbroù Europa abaoe 1966 (melestradurezh Frañs) ha 1972 (melestradurezh Spagn). N'hall ket Andorra mont e-barzh PostEurop peogwir e vez meret he reizhiad postel en un doare dizalc'h gant Bro-C'hall ha Spagn. Enez Vanav ha Gwernenez o deus embannet timbroù Europa evit ar wech kentañ e 1976, heuliet gant Jerzenez e 1978. Gant fin an Unvaniezh Soviedel e tiwanas Stadoù nevez, ha tizhet e voe 59 ezel er bloavezhioù 2000.
* Timbr Albania (1992)
* Timbr Armenia (2020)
* Timbr Finland (1960)
* Timbroù Yougoslavia (1978)

## Liamm diavaez

* (en) Lec’hienn CEPT
# Lizzie van Zyl

Lizzie van Zyl (22 Ebrel 1894 – 9 Mae 1901) a oa ur plac'hig eus Suafrika a oa he zad Boer o vrezeliñ a-enep arme Impalaeriezh Breizh-Veur en Eil Brezel ar Voeren pa varvas-hi en ur c'hamp-bac'h breizhveuriat. Brudet e voe hec'h istor gant ar gazetennerez saoz Emily Hobhouse.

## Levrlennadur

* (en) Van Heyningen,Elizabeth. A tool for modernisation? The Boer concentration camps of the South African War, 1900-1902. In : South African Journal of Science vol.106 n.5-6 Pretoria Mae/Even 2010. Kavet : 9 C'hwevrer 22.
# Entente culturelle bretonne

Emglev Sevenadurel Breizh (Entente Culturelle Bretonne) a oa ur gevarzhe dezhi ar pal klask bodañ Breizhiz e Norzh Pariz ha sevel obererezhioù evito en he sal anvet « Kervarker » a oa staliet e 17vet arondisamant Pariz. E 1962 e krogas gant se, met war-dro 1969 e serras e sal. Herve ar Menn, teñzorier kentañ, ha prezidant da c’houde, a voe unan eus e bennoù pouezusañ.

## Deroù hag aozadur

Hervez Armel Calvé, bet eil sekretour kentañ ar gevarzhe, e voe savet Emglev Sevenadurel Breizh e-tro 1962 « evit ober par d’ar greizenn vreizhek Kêr-Vreizh staliet war ar c'hlann gleiz » (Pariz)..
Er c'hentañ burev e kaved hervezañ :
* Rieg Jestin, kadoriad
* Yann Gerlann, beskadoriad
* Goulven Pennaod, sekretour
* Armel Calvé, eil sekretour
* Herve ar Menn, teñzorier
Staliet e voe ar sal emvod « Kervarker » e niverenn 17 ar straed Guy Môquet, Pariz (17vet). Koulskoude, un Entente culturelle bretonne a voe anezhañ a-raok ma vefe digoret ul lec’h. Hervez Pêr Trepos e voe adembannet ar Barzaz Breiz e 1959 diwar atiz an Entente culturelle bretonne.
War batrom Emgleo Breiz e voe savet an Emglev evel ur goudor evit kervarzheoù, met n’eus bet gwelet nemet div anezho er sal Kervarker : Kenvreuriezh ar Viniaouerien (KAV), krouet e 1931, ha Kevredigezh kelennerien ar Brezhoneg, krouet e 1966.

## Obererezhioù er sal Kervarker
### Kelenn ar brezhoneg e Rannvro Pariz

E kreiz an Emglev e voe krouet « Kevredigezh kelennerien ar Brezhoneg » a glaskas sevel kenurzhierezh ar c’hentelioù brezhoneg a veze roet e pep korn eus Rannvro Pariz diwar atiz bodadegoù Brezhoned (kelc’hioù keltek, kevarzheoù), d’ar 1añ a viz C’hwevrer 1966. Hervez Armel Calvé, ne zeuas ket a-benn da gompezañ an traoù, pa ne felle ket da aozerien ar c’hentelioù heuliañ urzhioù.

### Buheziñ

E miz Meurzh 1966 e voe dispaket un diskouezadeg gant levrioù ha mareadegoù brezhonek.

## Obererezhioù goude serriñ Kervarker

Chom a reas bev ar c’hevarzhe goude 1969 ha pelloc’h emañ e chomlec’h e ti Éric Pianezza-Lepage. Seveniñ a ra e obererezhioù breizhek hiziv. Merañ a ra ar priz Herve ar Menn abaoe 1988 evit enoriñ kendalc’h an hengoun sevenadurel breizhek. E 2021, Thierry Rouaud, prezidant, a embannas e oa garedonet kumun Sant-Riwal gant ar Priz Herve ar Menn evit hec'h ober diehan evit kendelc’her ha kas war-raok ar brezhoneg hag ar sevenadur breizhek.

## Levrlennadurezh

* Armel Calvé, Histoire des Bretons de Paris, Coop Breizh, 1994 (ISBN 290994289)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Armel Calvé, Histoire des Bretons de Paris’’, pp. 216-219 & 250.
* ↑ Ar Vro, niv. 28, Kerzu 1964, p. 87.
* ↑ Breton News n° 48, 1965
* ↑ Saint-Rivoal. Défense du breton : la commune primée, Ouest-France, 25 Du 2021.
# The Saluting Marine

The Saluting Marine (brezhoneg: Ar Marine o saludiñ) eo lesanv ar serjant Tim Chambers. Ur soudard kozh eo a chom sonn o saludiñ e-kreiz motoioù e-pad dibunadeg ar Rolling Thunder en Washington, D.C., d'ar sul a-raok ar Memorial Day e koun an holl soudarded stadunanat marvet er brezel. Abaoe 2001, goude Gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo e oa kroget d'en ober ha bep bloaz aboe e vez o saludiñ e-pad eurvezhioù an dud war moto o tibunañ. Kopiet eo bet gant soudarded kozh all a ra ar memestra e beredoù broadel dre ar vro.
# Jain

Jeanne Galice, lesanvet Jain, a zo ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1992 e Tolosa. Ur skrivagnerez-sonerez-kanerez ha sonourez c'hall eo. Kanañ a ra e saozneg ha diorren a ra ur stil sonerezh hag a gemmesk ar pop gant meur a zoare all, en o zouez ar sonerezh elektronek, reggae ha muzikoù a bep seurt eus ar bed awenet gant he chomadennoù niverus en estrenvro.
He fladenn gentañ, Zanaka, deuet er-maez e miz Du 2015, he doa bet div bladenn platin e miz Gwengolo 2016. He eil albom, Souldier, a oa deuet er-maez e miz Eost 2018. The Fool, he zrede albom, a oa deuet er-maez e miz Ebrel 2023.
# Diskar-amzer

Diskar-amzer, dibenn-eost, dibenn-hañv, dilost-hañv pe skub-delioù eo an anv a vez roet d'ar c'houlz-bloaz a zo etre an hañv hag ar goañv.
Koulzad an avaloù hag ar sistr eo an diskar-amzer e Breizh. Koulz ar mendemoù hag ar gwin nevez e broioù ar gwin hag e kreisteiz Breizh, er c'hreisteiz d'al Liger.
# Louvigneg-an-Dezerzh

Louvigneg-an-Dezerzh :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Lóvinyaé-deü-Dezèrt |
| Anv gallek (ofisiel) | Louvigné-du-Désert |
| Bro istorel | Bro Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Felger-2 |
| Kod kumun | 35162 |
| Kod post | 35420 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Pierre Oger 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Felger Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Lec'hienn Web | http://www.louvignedudesert.org |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 335 ann. (2020) |
| Stankter | 80 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 28′ 57″ Norzh 1° 07′ 23″ Kornôg / 48.4825, -1.12305555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 178 m bihanañ 97 m — brasañ 198 m |
| Gorread | 41,66 km² |
| Louvigneg-an-Dezerzh ||
| kemmañ |
Louvigneg-an-Dezerzh a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h kanton Felger-2 eo. Pennlec'h kanton Louvigneg-an-Dezerzh e oa betek 2015.

## Anv

* Erwan Vallerie ː Lupiniacus, XIvet; Luviniacum, XIIvet;

## Ardamezioù

* Skejet etre argant ha geot; ar c'hentañ karget gant iliz ar vro en argant mogeriet , toet ha goulaouet en sabel; a eil karget gant ur manal ed en aour.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved
#### Trevadennoù

* Aljeria: mervel a reas ur soudard.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 169 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,54% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911;
** unan anezhe a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 e Sambreville e Belgia,
** daou all a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 e Falisolles-les-Tamines e Belgia,
** ha pemp all a varvas e miz Eost 1914 en Emgann Rossignol e Belgia.

#### Trevadennoù

* Sav-Heol (Reter-Nesañ): mervel a reas ur soudard e miz Genver 1920 e Merdj Ayoum e Kilikia d'ar 27 a viz Genver 1920.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 8 a viz Even 1944 e kouezhas un nijerez Focke-Wulf 190 A eus an aerlu alaman (Luftwaffe) e "La Justais" e Louvigneg-an-Dezerzh.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas tri milour er Viêtnam.

##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas daou soudard.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Varzhin, XVI$^{vet}$ kantved-XVIII$^{vet}$ kantved-XIX$^{vet}$ kantved.
* Ar c'hastell.
* Kastell Monthorin, XVII$^{vet}$ kantved, bet brasaet e penn-kentañ an XIX$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2013

Niver a annezidi

## Levrlennadur

* (fr)Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine. 2008
* (fr)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* 1 2 3 4 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes Luftwaffe
# Kastell Dùn Fhoithear

Kastell Dùn Fhoithear (hervez ar gouezeleg), pe Dunnottar (hervez ar saozneg), zo war-dro tri c'hilometr er c'hreisteiz da Cala na Creige (Stonehaven), war aod reter Bro-Skos.
Balirañ a ra a-us ar mor, war ur beg-douar uhel-mat. Eus an XIII$^{vet}$ kantved eo ar savadur a weler bremañ. Gouzout a reer avat e oa ur c'hastell koshoc'h el lec'h-se, savet war-dro ar bloaz 84 gant annezidi Kaledonia.
Ur plas a bouez en deus bet kastell Dùn Fhoithear en istor Bro-Skos, er Grennamzer, pa oa lec'hiet war an aod : alese e c'helled eveshaat tremeniri ar bigi koulz hag an dilec'hiadennoù war an douar.
Ne chom nemet rivinoù eus ar c'hastell hiziv. Perc'hennet eo gant un den prevez met digor e vez d'ar weladennerien ha kantadoù a dud a dremen eno bep bloaz, da welet an aspadennoù eus an amzer gozh koulz hag evit arvestiñ ouzh an aod hag al laboused-mor stank a vev eno. Mont a reer betek ar c'hastell dre ur wenodenn strizh hag un heuliad derezioù a gas betek ur porrastell bras.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Dunnottar Castle
# Kastell Blackness

Blackness Castle zo ur c'hastell skosat savet war ribl su ar Firth of Forth.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kastell Dùn Robain

Kastell Dùn Robain :
| Lec'hiadur ||
| Daveennoù lec'hiañ | [ , ] |
| kemmañ |
Kastell Dùn Robain (Dunrobin e saozneg) (1835-1845) zo ur c'hastell e Bro-Skos.
# Gloria Victis (c'hoari-video)

Gloria Victis (brezhoneg "Gloar d'ar re drec'het!") zo ur c'hoari video liesc'hoarier enlinenn doare RPG (MMORPG) sevenet hag embannet gant Black Eye Games. Embannet e oa bet war ar savenn Microsoft Windows d'an 9 a viz Even 2016. Emañ da vezañ embannet war Mac en dazont. Hervez krouerien ar c'hoari eo ur meskaj etre "Mount & Blade ha PlanetSide 2" Echuet e voe gant ar stumm beta d'ar c'hoari d'ar 7 a viz C'hwevrer 2023.
Ar c'hoari a ro tro d'ar c'hoarierien da vevañ er Grennamzer war ur c'hevandir ijinet rannet e teir lodenn etre ar bobloù Ismired (doare vikinged), Midlanders (Europa grennamzerel) hag an Impalaeriezh Sangmar (Impaleriezh Persia). Serret eo bet ar servijeroù d'an 31 a viz Here 2023

## Arc'hantaouiñ

Arc'hantaouet eo bet ar c'hoari dre ur c'hampagn Kickstarter. Abaoe an embann e 2016 n'eus ket bet eus ur c'houmanant miziek evel darn eus an MMORPG. Ur stal enlinenn a zo er c'hoari hag a werzh a bep seurt traoù, dreist-holl kemmoù neuz evit an arrebeuri, an hobregonoù... Ur moneiz a c'haller prenañ hag a vez graet "amber" anezhi.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Gloria Victis

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://store.steampowered.com/app/327070/Gloria_Victis_Medieval_MMORPG/?l=french&utm_source=indienova&curator_clanid=9170052.
* ↑ https://web.archive.org/web/20230112085017/https://www.gloriavictisgame.com/en/features-nations
* ↑ https://www.pcgamer.com/medieval-mmo-gloria-victis-and-its-developer-are-shutting-down-because-of-financial-pressure-and-burnout/.
# Timbroù Tadjikistan

Emañ Tadjikistan e kreiz Azia, etre Afghanistan, Ouzbekistan, Kirgizstan ha Sina. Ul lodenn eus C’hanelezh Bouc’hara e oa Tadjikistan hag a yeas dindan gwarez Impalaeriezh Rusia e 1868. Dindan beli Rusia e voe lodenn gornôg ar vro adal 1870.
Krouet e voe Republik Sokialour Soviedel Tadjikistan e 1929 hag e chomas ar vro en Unvaniezh Soviedel betek 1991. Embannet e voe Republik Tadjikistan er bloaz-se.

## Unvaniezh Soviedel

N’eus ket bet embannet timbroù gant Tadjikistan en XIXvet kantved, hag ar re nemeto a ra anv eus ar vro eo re Postoù an Unvaniezh Soviedel. Krouet e voe reizhiad ar postoù Tadjik e 1929, ha bep an amzer e voe gouestlet timbroù d’ar pobloù a yae d’ober an Unvaniezh.

### Roll diglok

* 1933 : embannet e voe ur rummad timbroù o kinnig pobloù an Unvaniezh Soviedel, en o zouez unan gant Tadjiked gant dilhad broadel o lenn kazetennoù dirak ur mekanik-sevel (15 k.)
* 1937 : skoed-ardamez Tadjikistan (20 k.)
* 1958 : 1100vet deiz-ha-bloaz ganedigezh ar barzh Rudaki (40 k.)
* 1959 : 700vet deiz-ha-bloaz al levr Gulistan gant Saadi Shirazi (40 k.)
* 1964 : 40vet deiz-ha-bloaz R.S.S. Tadjikistan. Savadur ar Strollad Komunour e Douchanbe (4k.)
* 1968 : Poltred ar skrivagner Sadriddin Ayni (4k.)
* 1971 : 650vet deiz-ha-bloaz ar barzh Hafez (4 k.)
* 1984 : 60vet deiz-ha-bloaz R.S.S. Tadjikistan (5 k.)
* 1990 : Guraguli, barzhoniezh Tadjik (10 k.)
* 1991 : Maozoleom Mukhammed Bashar (15 k.)

## Timbroù Republik Tadjiskistan

D’an 20 a viz Mae e voe embannet timbroù kentañ Republik Tadjikistan. Skrivet eo anv ar vro gant lizherennoù kirillek ha lizherennoù latin (Tadžikistan da gentañ, ha Tajikistan goude). Timbroù an Unvaniezh Soviedel dreistmoullet a voe implijet e 1992 ha 1993.
Liesseurt eo danvez an timbroù embannet e-pad bloazioù kentañ an dizalc’hidigezh : arouezioù broadel (ar banniel, kartenn ar vro..), tudennoù an istor, gwiskamantoù ha pezhioù artizanel… ha rummadoù gant skeudennoù loened (loened ragistorel e 1994, kizhier ha lapoused e 1996 ha 2000) a blijas d'an dastumerien. Poltred ar Prezidant Emomali Rahmon a voe embannet war an timbroù bep an amzer ivez.
Goulennet en deus ensavadur ar Postoù e 2002 bezañ war evezh rak timbroù faos zo bet moullet dindan anv Tadjikistan. Kavet e vefe e gwerzh timbroù gant skeudennoù Yann-Baol II, Bruce Lee, Michael Jordan, Captain America, Osama Ben Laden….
* Timbroù
* Akademiezh Tadjikistan (1994)
* Menez Lenin (1997)
* Nasir e Khosraw (2003)
* Kadoriad Emomali Rahmon (2006)
* Dilestradeg Normandi (2020)

## Liammoù diavaez

* (en) Timbroù faos (kemennadenn UPB]

## Pennad kar

* Timbroù an Unvaniezh Soviedel
# Xiuhtezcatl Martinez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Xiuhtezcatl Roske-Martinez, bet ganet d'an 9 a viz Mae 2000, a zo un oberer ekologour ha soner hip hop stadunanat a orin eus Mec'hiko, bet rener yaouank Earth Guardians, un aozadur evit an endro er bed a-bezh, betek 2019. Bez' ez eo ivez unan eus ar 21 c'hlemmer a gemer perzh e Juliana vs. Stadoù-Unanet Amerika, ur prosez a-enep ar gouarnamant stadunanat pa ne gemer ket kemer perzh er stourm a-enep tommadur ar blanedenn.
Kinniget e oa bet ar prosez e 2015. E miz Du 2016 e oa bet nac'het gant ul lez-varn gevreadel diviz ar gouarnamant da nac'hañ an afer. Xiuhtezcatl a oa ivez unan eus ar seizh den o klemm er prosez Martinez vs. Colorado Oil and Gas Conservation Commission, a zo ur prosez ouzh stad Colorado, damheñvel ouzh Juliana vs. Stadoù Unanet Amerika.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Dugelezh-veur Hessen

Dugelezh-veur Hessen zo ur stad alaman hag a badas eus 1806 betek 1918, dibenn ar Brezel-bed Kentañ.
# Georg Luger

Georg Johann Luger, ganet d’ar 6 a viz Meurzh 1849 e Steinach am Brenner (Impalaeriezh Aostria) ha marvet d’an 22 a viz Kerzu 1923 e Fichtenau (Alamagn), a oa ur soudard hag un ijinour armoù-tan aostrian. Brudet eo evit bezañ ijinet ar bistolenn Luger P08, hag ar munision 9 mm Parabellum implijet kalz er bed hiziv-an-deiz c’hoazh.

## Buhez
### Yaouankiz ha prantad en arme aostrian

Surjian e oa e dad Bartholomaeus Luger pa voe ganet Georg e 1849. Studiañ a reas Georg Luger e Padova (Italia) hag en ur skol genwerzh e Vienna en e yaouankiz. D’an 19 a viz Kerzu 1867 e rollas en 78vet Rejimant Linenn aostrian. Anvet e voe da gaporal e miz Even 1868. Abalamour ma oa un tenner ampart e voe kaset d’ar skol war an armoù-tan a oa e Bruckneudorf. Kontaouer e teuas da vezañ eno. Er skol e kreskas e interest evit an armoù-tan damaotomatek a groge da vezañ savet er bed d’ar poent-se. E 1871 e voe anvet da letanant adarme ha dieubet eus an arme. Labourat a reas evel kontaouer e Vienna. Eno e timezas gant Elisabeth Josefa Dufek. Tri bugel a voe ganet war-lerc’h diwar o eured.

### Gwerzher hag ijiner armoù

Georg Luger en doa kejet gant Ferdinand Mannlicher, ur saver-armoù brudet, da vare e amzer-soudard. Kregiñ a reas da labourat evit an embregerezh Loewe en ur werzhañ fuzuilhoù Mannlicher M118 da Italia, dre ma oare italianeg goude e vloavezhioù-studi e Padova. E miz Du 1894 e voe kaset d'ar Stadoù-Unanet evit klask gwerzhañ pistolennoù damaotomatek Borchardt C93 d’an US Navy. Ne voe ket dibabet an arm gant ar Stadunaniz, met diwar an alioù bet klevet digante e labouras Georg Luger evit gwellaat ar bistolenn. E 1898 e kinnigas un arm nevez a voe anvet Parabellum, diwar an droienn latin Si vis pacem, para bellum. Meur a stumm anezhañ a voe implijet gant armeoù a bep seurt er bed adalek 1900, ha lesanvet e voent pistolennoù Luger. An hini brudetañ anezhe eo al Luger P08 implijet gant Alamagn er Brezel-bed Kentañ. Produet e voe gant an DWM, ar strollad en doa kemeret plas al Ludwig Loewe & Co. e 1896 hag a implije Georg Luger.
Ijinañ a reas Luger ar munisionoù 7,65 × 21 mm ha 9 × 19 mm Parabellum. Honnezh a zo e-touez ar re werzhetañ er bed hiziv. Implijet e vez e kalz pistolennoù ha pistolennoù-mindrailher abaoe kard kentañ an XXvet kantved. Kartouchenn arm-dorn standart broioù an AFNA eo c’hoazh.
Rivinet e voe Georg Luger goude ar Brezel-bed Kentañ abalamour da fin e vrevedoù war e ijinadennoù hag abalamour en doa prenet kalz boñioù-brezel alaman gant e arc’hant. Mervel a reas e Fichtenau (land Brandenburg, nepell diouzh Berlin) e 1923.

## Ijinadennoù
### Pistolennoù

* Luger 1900
* Luger 1902
* Luger 1904
* Luger P08

### Armoù-skoaz

* Karabinenn-bistolenn Luger
* Fuzuilh damaotomatek arnodel Luger Selbstlader Model 06

### Munisionoù

* 7,65 × 21 mm Parabellum
* 9 × 19 mm Parabellum

## Daveennoù

* 1 2 3 4 5 (en) Georg Luger, war Luger Forum (lennet d'an 19/09/2024)
* 1 2 3 4 (en) JACOBS Sam, Georg Luger: The Forgotten History of the Man Who Designed the Luger Pistol and 9mm Ammo, war Ammo (lennet d'an 19/09/2024)
* ↑ (fr) Hervez roll al lec'hienn Arme et Passion (lennet d'an 19/09/2024)
# Ordovices

An Ordovices a oa ur bobl vrezhon en Enez Vreizh a-raok an aloubadeg roman, er vro a vo anvet Kembre. Amezeien e oant d'ar Silures er c'hreisteiz ha d'an Deceangli er biz, ha marteze d'ar g-Cornovii. Saverien-chatal e oant, ha saverien kreñvlec'hioù war an tuchennoù.

## O anv

Krediñ a reer kavout en o anv ar gerioù 'ordo-wik-', ha neuze ar ger iwerzhonek 'Ord', ar ger kembraek 'Gordd' (gant ur G- ouzhpennet), kar d'ar ger brezhonek horzh. Da neuze e vijent marteze pobl an horzh.
Chom a ra anv ar bobl en anv-lec'h Dinorwig, e Gwynedd.

## Istor

N'eus ket kalz evelto en Enez Vreizh a zalc'has penn ouzh ar Romaned. Kaset e voe ar stourm gant Caratacos, a oa harluet en o bro goude ma oa bet trec'het en emgann ar Medway e 43. Dont a reas Caratacos da vout rener an Ordovices ha hini o amezeien Silures, ha brasañ enebour ar Romaned en amzer-se, er bloavezhioù 50.
Goude Emgann Caer Caradoc, e voe trec'het Caratacos gant Publius Ostorius Scapula, hag echu e voe d'an Ordovices gourdrouz Roma, e-pad ur pennad.
Er bloavezhioù 70 koulskoude en em savas an Ordovices a-enep ar Romaned, ha distrujañ a rejont ur rejimant roman war varc'h. Euzhus e voe ar c'hastiz, hag hervez Tacitus e voe lazhadeget ar bobl gant arme roman Agricola, tad-kaer an istorour, e 77/78..

### Pennad kar

* Brezhoned

## Liammoù diavaez

* Ordovices e-barzh Roman-Britain.org
* Ordovices e-barzh Romans in Britain
Deceangli • Demetae • Gangani • Ordovices • Silured
Gwelout ivez : Brezhoned • Enez Vreizh • Rouantelezhioù brezhon • Hanternoz Kozh
# Saint-Martin-des-Noyers

Saint-Martin-des-Noyers a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Les Essarts; e Bann La Roche-sur-Yon e oa. Lakaet e voe kumun Saint-Martin-des-Noyers en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800 hag en Arondisamant La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h. E 1790 e voe staget kumun La Grève ouzh kumun Saint-Martin-des-Noyers.

### XIX$^{vet}$ kantved
#### Brezel 1870-1871

* Mervel a reas c'hwezek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez marilhoù ar gumun.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 98 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,59% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pevarzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell La Grève.
* Iliz katolik Sant Varzhin.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$. Dioueliet e voe d'ar 4 a viz Even 1922, kartenn-bost; e 1994 e voe savet ur monumant nevez.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
# McLaren Racing

McLaren Racing zo ur skipailh Formulenn 1 enrollet e 2013 dindan an anv Vodafone-McLaren-Mercedes. Redek a ra gant ar vlenierien Jenson Button ha Sergio Pérez. Krouet gant ar blenier Bruce McLaren, gounezet en doa meur a gevezadeg ha deuet eo da vezañ ur skipailh brudet-tre dre ar bed.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
| Kampion a-raok : Lotus | McLaren Kampion bed ar Formulenn 1 1974 | Kampion war-lerc'h : Ferrari |
| Kampion a-raok : Ferrari | McLaren Kampion bed ar Formulenn 1 1984-1985 | Kampion war-lerc'h : Williams |
| Kampion a-raok : Williams | McLaren Kampion bed ar Formulenn 1 1988-1989-1990-1991 | Kampion war-lerc'h : Williams |
| Kampion a-raok : Williams | McLaren Kampion bed ar Formulenn 1 1998 | Kampion war-lerc'h : Ferrari |
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2023 :
| Red Bull | Ferrari | Mercedes | Alpine | McLaren | Alfa Romeo | Aston Martin | Haas | AlphaTauri | Williams |
| 33 Verstappen 11 Pérez | 55 Sainz 16 Leclerc | 44 Hamilton 63 Russell | 10 Gasly 31 Ocon | 4 Norris 81 Piastri | 77 Bottas 24 Zhou | 14 Alonso 18 Stroll | 27 Hülkenberg 20 Magnussen | 22 Tsunoda 21 de Vries | 23 Albon 2 Sargeant |