OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Apollonios Rodos

Apollonios Rodos, anavezet ivez evel Apollonius Rhodius e latin hag Ἀπολλώνιος Ῥόδιος (Apollōnios Rhodios) e henc'hresianeg, a oa ur barzh eus an III-vet kantved kent JK.
Anavezet eo evel rener levraoueg kêr Alexandria, hag oberour ar varzhoneg Argonautica, diwar-benn an Argonaoted, harozed mojenn ar Maoutken aour.
Ne oa ket eus Rodos, un Hellen a Egipt e oa. Met mont a reas di da vevañ e dibenn e vuhez.

### Da lenn e saozneg

* Beye, C.R. 1993, Ancient Epic Poetry: Homer, Apollonius, Virgil, 2nd ed. (Ithaca) ISBN 0-86516-607-2
* Clare, R.J. 2002, The Path of the Argo: Language, Imagery and Narrative in the Argonautica of Apollonius Rhodius (Cambridge) ISBN 0-521-81036-1
* Harder, M.A., and M. Cuypers (edd.) 2005, Beginning from Apollo: Studies in Apollonius Rhodius and the Argonautic Tradition (Leuven) ISBN 90-429-1629-X
* Hunter, R.L. 1993, The Argonautica of Apollonius: Literary Studies (Cambridge) ISBN 0-521-41372-9
* Nelis, D.P. 2001, Vergil's Aeneid and the Argonautica of Apollonius Rhodius (Leeds) ISBN 0-905205-97-9

### Liammoù diavaez

* Oberennoù gant Apollonius of Rhodes e Project Gutenberg
* A Hellenistic Bibliography, with exhaustive bibliographies on Apollonius: 1496-2005, 1496-2005 excluding reviews, 2001-2005, editions etc.
# Ar Republik

Ar Republik, Περὶ πολιτείας (Perì politeías) e henc'hresianeg, zo un diviz diwar zorn ar prederour hellazat Platon e 385–370 diwar-benn ar justis en den e-unan, hag er geoded. Burutellat a ra an demokratelezh, pa dro da zemagogiezh ha da tiranterezh, abalamour da nerzh dallañ ar galloud. Skrid anavezetañ Platon eo en abeg d'ar patrom buhez kevredigezhel ha da Deorienn ar Stummoù kinniget gantañ.

## Troidigezhioù

Troet eo bet e kembraeg e 1956, gant D. Emrys Evans, anvet Y Wladwriaeth, hag embannet gant Gwasg Prifysgol Cymru.
# Areopagos

An Areopagos, pe Areospagos (eus Ἄρειος πάγος / Áreios págos e henc'hresianeg ), a oa torgenn Ares en Aten an Henamzer, er c'hornôg d'an Akropolis. Anv ar c'huzul a en em vode eno e oa ivez.
* Skalier da vont d'an Areopagos
* An agora, gwelet eus an Areopagos
# Argonaoted

An Argonaoted ( Αργοναύται e henc'hresianeg) zo harozed e mojennoù koshañ Hellaz, a-raok brezel Troia. Mont a rejont gant Jason war vourzh ul lestr da Golc'his da gerc'hat ar maoutken aour.
Dont a ra o anv diwar hini al lestr, Argo, a deu diwar anv an den en savas, Argos. A-wechoù e vez graet Minianed anezho, anv ur bobl a veve eno en amzerioù-hont.

## Mojenn

Jason a oa mab da Aeson, roue Iolkos (hiziv Volos) e Magnesia (e bro Thessalia), met an tron a oa bet kemeret gant lezvreur Aeson, anvet Pelias.
Kaset a oa bet Jason da bell da vezañ skoliet gant an den-marc'h C'hiron. Un orakl en doa kontet da b-Pelias e vije lazhet gant ur gourvab bennak da Aiolos (mab da Hellen) a deuje d'e gaout gant ur votez hepken ouzh e droad. Dont a reas an diougan da wir pa zegouezhas Jason, deuet d'e vent, e Iolkos da c'houlenn e hêrezh; kollet e oa bet ur votez gantañ o reiñ skoazell d'ur wrac'h (a oa an doueez Hera gwisket e truilhoù) da dreuziñ ur stêr. Pelias a brometas reiñ an tron dezhañ gant ma teuje en-dro gant ar maoutken aour.
Gant hanter-kant a harozed veur all eus Hellaz e lestras Jason war vourzh an Argo e Pagases.
Da gentañ e rankent dont eus Thessalia, bro ar v-Minianed, met anvioù all a voe lakaet ouzhpenn gant ar gonterien, anvioù tud eus mareoù disheñvel evel Herakles pe Orfeüs.

## An harozed

* Peleüs, Telamon, an Dioskured (Kastor ha Pollux), ar Voreaded (Kalais ha Zethes), Idas ha Linkeüs, Eufemos, Tiphys ar sturier, Argos mab Frixos hag Argos mab Arestor (a savas al lestr hervez ar c'hiz kozh), Admeta, Augeias, ha mab Neleüs, Periklymenos.
* Akast a zegouezhas da ziwezhañ.
Menegiñ a reer ivez Amfion, Tydeüs, Theseüs, Amfiaraos, Atalante (ar vaouez nemeti), Meleagros, Asterion, Aktor, Mopsos an diouganer.
Pa zegouezhas lestr an harozed e Kolc'his ez eas Jason da-gaout ar roue Aetes da c'houlenn ar maoutken digantañ. Hag ar roue da respont e oa mat dezhañ, gant ma rafe Jason un nebeud taolioù-kaer, peogwir n'en doa ket c'hoant da reiñ e beadra da n'eus forzh piv.
E-touez an traoù dic'hallus da ober e oa stagañ daou darv, o zreid arem hag o fronelloù o teurel tan, ouzh un arar, ha gant an arar-se arat ur park ha hadañ ennañ dent aerouant Kadmos. Pa voent hadet e savas diwarne ur bagad tud armet a glaskas lazhañ jason, met dre chañs e voe sikouret ar paotr gant troioù hud merc'h ar roue, Medea hec'h anv.
Ha distreiñ a eure Jason, Medea, hag an Argonaoted da Iolkos gant o maoutken aour.

## Mojennoù all

Kalz mojennoù all zo kaoz enne eus an dañjerioù a gavas an Argonaoted, hag eus taolioù kaer pep hini.

## Klask

En istor an Argonaoted, unan eus mojennoù koshañ Hellaz, e kaver e-leizh a elfennoù eus ar c'hontadennoù-pobl, hag an temoù ordinal enno:
* klask, beaj,
* kas an haroz d'ober ur veaj dañjerus evit kaout an dizober anezhañ;
* reiñ dezhañ trevelloù diaes meurbet pe dibosubl, ha ne vije ket deuet a-benn anezho panevet skoazell ur mignon bennak .

## Gwelout ivez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Jason
# Askalafos

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Askalafos (Ασκάλαφος e henc'hresianeg) a oa anv daou zen e mojennoù Hellaz kozh:
* Askalafos, mab d'an doue-stêr Ac'heron;
* Askalafos, mab d'an doue Ares.
# Atalante

Atalante (Άταλάντη / Atalántê e henc'hresianeg) zo un harozez a gaver e div vojenn gozh eus Hellaz, disheñvel o orin. Brudet e oa da vezañ ur chaseourez dreist ar re all, ha gwerc'hez e oa evel an doueez Artemis.

## Mojenn Arkadia

E mojenn Arkadia e oa merc'h da Iasos, roue Peloponnez, mab da Lykourgos, ha da g-Klymene (merc'h da v-Minyas). Iasos ne felle ket dezhañ kaout merc'h ebet, setu pa voe ganet e voe dilezet er c'hoadoù. Kavet e voe gant un arzhez ha maget gant he laezh er Menez Pelion. Kavet e voe gant chaseourien, ha savet ganto. Ganto e teskas chaseal, ken ne oa ket barrekoc'h egeti.

#### Hoc'h-gouez Kalydon

Un toullad bloavezhioù war-lerc'h e oa ul loen anvet hoc'h-gouez Kalydon oc'h ober freuz ha reuz er vro. Hag ar roue Oineüs da gas e vab Meleagros da duta a-benn ar chase. Dibab a reas Atalante, a oa deuet da vout ur plac'h kaer hag ur chaseourez a zoare. Hag in da chaseal al loen. Atalante a roas an taol kentañ, met Meleagros a lazhas anezhañ. Peogwir e voe komzet vil outi gant an daou chaseour Eurypylos hag Ifikles e voent lazhet ivez gant danvez he gwaz. Ha peogwir e oa droug e Tokseüs ha Pleksippos, e eontred, o welout ar priz roet d'ar gwellañ chaseour o vont gant ur vaouez, e lazhas anezho ivez.

#### Darvoudoù all

Lazhañ a reas gant he saezhioù an daou zen-marc'h Hylaios ha Roikos, a glaske he gwallañ. Evel Artemis e touas chom gwerc'hez. Koulskoude e timezas gant Meleagros. Ar vaouez nemeti e oa gant Iason hag e Argonaoted.

## Mojenn Boiotia

E mojenn Boiotia e oa merc'h da Sc'hoineüs, mab da Athamas. He zad a glaske he dimeziñ, hi ne fellas dezhi kemer da bried nemet ar gwaz a c'hallfe bezañ trec'h dezhi en ur redadeg: ar re drec'het a vije lazhet kerkent. Un nebeud tud yaouank a glaskas redek hag an holl anezho a voe lazhet.

## Hippomenes

Un deiz e teuas Hippomenes, a oa skoazellet gant Afrodite. Tri aval aour a roas an doueez dezhañ. E-pad ar redadeg, e laoskas anezho da gouezhañ. Hag ar plac'h ranell da chom a-sav d'o dastum. Ha setu penaos e kollas hag e voe dimezet. Siwazh, goude se ez ejont da c'hoari daou e templ Demeter, ha honnezh a droas anezho e leoned staget ouzh karr an doueez.

## A bep seurt

* En heuliad filmoù skinwel amerikan Hercules: The Legendary Journeys (war-dro 1995) e oa c'hoariet Atalante gant Corinna Everson, ur greñv a vaouez (bet kampionez body-building).

## Liammoù diavaez

* Atalante ha Meleagros, livet gant Rubens:
# Augustus (titl)

Augustus, pe Aogust, zo un titl :
* roet evit ar wech kentañ da Oktav gant Sened Roma er bloavezh 28 kent JK, ha roet goude d'an holl impalaerien roman;
* adalek amzer Diokletian eo e voe graet ar c'hemm etre an anv Augustus ha hini Caesar :
** Augustus e oa titl an impalaer o ren,
** Caesar hini an hêr a dlee ren war e lerc'h;
Diwezhatoc'h e voe pevar impalaer, daou "aogust" ha daou "gaesar".
Gwelout: Caesar

## Dilez

Dilezet e voe an titloù latin e penn kentañ ar VII$^{vet}$ kantved gant an impalaer Heraclius, ha kemeret an titl a v/basileus (roue, e henc'hresianeg).

## Adimplij

Diwezhatoc'h, e voe adkemeret an titl-se gant impalaerien Alamagn adalek Otto II. C'hwezhet e voe zoken peogwir e oa deuet da vout semper Augustus pe perpetuus Augustus.
Diwar anv an impalaer Aogust e voe anvet al lejion roman III Legio Augusta,

## Gwelet ivez

* Augusta, furm benel an anv Augustus
# Attika

Attika (e henc'hresianeg Ἀττική Attikē) eo anv ar vro en-dro da gêr Aten, kêr-benn Bro-C'hres. Hiziv eo ur periferia, pe ur rannvro, brasoc'h he led eget hini an Attika hengounel. Liammet eo istor Attika gant hini kêr Aten abaoe an henamzer glasel, ma oa hi unan eus ar c'herioù diorroetañ e kornôg ar bed.

## Douaroniezh

Ul ledenez en em daol e Mor Egea eo Attika, disrannet diouzh rannvro Boiotia gant chadennig menezioù Kithairon ha bevennet er c'hornôg gant kêr Korinthos.

## Istor

Meur a boblad a veve en Attika en orin, a yeas da ober kêr Aten (a-drugarez da Dhezeüs hervez ar vojenn). Dont a reas da vezañ ur gêr rannet e dek demos hervez an dek meuriad. Manatioù bras a oa bet savet er rannvro.
Distreiñ a reas ar gêr-benn da Aten e 1834 war-lerc'h bezañ bet e Noplion e-pad pemp bloavezh da-heul dizalc'hded Hellaz e 1829 goude aloubadegoù an Durked.

## Attikad, atikat

* Attikad eo anv an den eus Attika.
* Atikat eo ar pezh a zeu eus Attika. Komz a reer eus listri atikat en hendraouriezh.

## Notennoù

* ↑ Geriadur Vallée, pajenn 45.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Palantines, 2012, p. 115.
# Bleaz Sebasteia

Bleaz Sebasteia ( Άγιος Βλάσιος, Agios Vlasios e henc'hresianeg; Սուրբ Բարսեղ en armenieg), mezeg e Sebasteia (Sivas, e Turkia, hiziv), e gêr c'henidik en Armenia, a oa eskob ivez, ha merzheriet e voe en 316 war urzh Agricola, gouarnour Kapadokia.
Pedet e vez da bareañ an dud gloazet o c'houzoug dre ur boentenn (un draen pesk, da skouer) pe klañv gant ar boan-c'houzoug pe tapet gant ar paz. Bez' ez eo unan eus ar sent-skoazellerien, ha diwaller kêr Dubrovnik ha hini Paraguay. Lidet d'an 3 a viz C'hwevrer er C'hornôg, ha d'an 11 a viz C'hwevrer er Reter.

## Italia

En Italia eo anavezet evel sant Biagio, hag enoret e meur a lec'h. Koulskoude ez eus sent all anvet Biagio ivez, hag Italianed anezho.

## Kernev-Veur

Enoret eo e Sant Blazey, anvet ivez St Blaise, e Restormel, e Kernev-Veur.

## Sant paeron

Sant paeron an dud klañv eo eñ, kement hag ar medisined, mezeien-loened.

## Pennadoù kar

* Bleaz ha Sant Bleaz
* Blaise
* Biagio ha San Biagio
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# C'halkiope (merc'h Aietes)

C'halkiope (Χαλκιόπη / Khalkiópê e henc'hresianeg), anvet ivez Iofossa, a oa ur briñsez e mojennoù Hellaz kozh. Merc'h e oa da Aietes, roue Kolc'his (Jorjia hiriv), ha d'e wreg Idyia. C'hoar e oa d'ar priñsez sorserez Medeia (pe Medea, e latin).
Gant he zad e voe roet da bried da Friksos a oa deuet d'ar vro dre nij war gein ur maout burzhudus, kreoñ aour war e gein, anvet C'hrysomallos. Aberzhet e voe al loen da Zeus. Ha Friksos neuze, evi trugarekaat ar roue eus an dimeziñ kaer-se, da reiñ kroc'hen ar maout, ar maoutken aour, evel prof, d'e dad-kaer Aietes.
Pemp mab he doe C'halkiope gant he fried: Argos, Melas, Frontis, Kytisoros ha Presbon.

## Lennadur

* Apollonios Rodos, Argonautica, 2, 1147–1149.
* Apollodoros, Bibliotheke, 1, 9, 1.
* Pausanias, 9, 34, 8; 9, 37, 1.
* Caius Julius Hyginus, Fabulae, III, Frixo

## Notennoù

* ↑ Bibliotheca Augustana
# C'hrisippos

C'hrisippos (Χρύσιππος e henc'hresianeg) zo anv meur a zen en Hellaz kozh:
* C'hrisippos (mab Pelops), mab Pelops hag an nimfenn Astioc'he e mojennoù Hellaz kozh, lezvreur da Atreüs ha Tiestes,
* C'hrisippos Knidos (IVvet kantved kent JK) fizikour hellazat
* C'hrisippos Soli (c.280-c.207 BC) prederour
* C'hrisippos Tyana, skivagner diwar-benn an debriñ
* C'hrisippos Cappadocia
# Bibliotheca historica

Bibliotheca historica (Βιβλιοθήκη ἱστορική e henc'hresianeg), zo ul levr istor e gant Diodoros Sikilia, ma kont istor ar bed betek e amzer.
# Corcyre

Corcyre a oa anv un departamant gall eus Gres da vare an Dispac'h gall hag Impalaeriezh c'hall kentañ, en enez a zo anavezet evel Korfou, hec'h anv hervez an italianeg, hag en inizi all tro-dro dezhi (Paxos, Antipaxos) hag ivez kreñvlec'h Parga.

## An anv

Dont a ra an anv gallek Corcyre eus stumm latin anv enez Korfou, Κέρκυρα (Kérkyra), e gresianeg a-vremañ, bet anvet ivez Κόρκυρα (Kórkyra) e henc'hresianeg.

## Istor

Krouet e oa bet an departamant e 1797, pa voe staget an Inizi Ionian, a oa da Republik Venezia betek-hen, ouzh Bro-C'hall. Kollet e voe e 1799, pa zilestras ar Rused, met ne voe dilamet en-ofisiel nemet e 1802.

## Gwelout ivez

* Listenn ar 130 departamant gall e 1811
# Danaos

Danaos (Δαναός / Danaos e henc'hresianeg) a oa mab da Velos hag Ac'hiroe, ha hanter-gofad Aigyptos. War e vojenn eo diazezet deroù mojenn Argos, ur gêr vikenat e Peloponnesos.
En Ilias Homeros e vez kaoz eus Danaed, tud Danaos, paotred Hellaz enebet ouzh re Troia.

## Mojenn

Roue Lybia e oa Danaos. Pa varvas e dad digantañ e voe aloubet Egipt gant e vreur Aigyptos, a oa roue Arabia. Hanter-kant mab en doa Aigyptos, hanter-kant merc'h en doa Danaos, bet digant e wreg Pieria. Setu Aigyptos ha kinnig o dimeziñ. Met tec'hel a reas Danaos gant aon rak e nized.
Skoazellet e voe gant an doueez Athena da sevel ar c'hentañ lestr biskoazh, gant hanter-kant roeñv, unan evit pep merc'h. Gant al lestr ez eas betek Argos, kêr Io, e vamm-gozh hag he devoa ranket tec'hel gwechall da Egipt. Da drugarekaat an doueez Athena e savas ar merc'hed un templ dezhi en Argos.
Da neuze e oa ar roue Gelanor (an hini a c'hoarzh), anvet ivez Pelasgos e skridoù zo, a oa o ren en Argos. Gwarez a c'houlennas an Danaidezed digant ar roue kenkent ha degouezhet, ha roet e voe dezho, goude ur vouezhiadeg.
Gant Paosanias ez eus kaoz a gement-se.

## Ouzhpenn

* En Ilias e vez graet « Danaiz » gant Homeros eus tud Hellaz alies.
* Brudet eo ivez e verc'hed, an Danaidezed ha mojenn an donell, a rankent leuniañ.
* Donedigezh an Danaidezed da Argos zo kontet e pezh Aesc'hulos

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (Deskrivadur Hellaz, II, 19)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Deukalion

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Deukalion, a zo Δευκαλίων e henc'hresianeg, a zo anv meur a zen ha, diwar o lerc'h, hini meur a dra.

## Mojennoù Hellaz

Daou zen zo anvet Deukalion e mojennoù Hellaz kozh:
* Deukalion, mab da Brometheüs ha Pyrra, a vevas daoust d'al Liñvadeg Veur
* Deukalion, mab da v-Minos ha Pasifae, a voe roue Kreta war-lerc'h e vreur henañ Katreüs, hag a oa tad da Idomeneüs.

## Traoù all

Diwar anv roue Kreta ez eus anvet:
* un enezennig
* un asteroidenn, (53311) Deucalion
* ur marc'h-du en Aostria anvet KFNB - Deucalion

## Lennegezh

* Unan eus anvioù ar benntudenn e "Frankenstein", levr Dean Koontz ha Kevin J. Anderson
# Dione

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Dione (Διώνη / Diốnê e henc'hresianeg) a zo un anv maouezi e mojennoù Hellaz kozh.

## Tud
### Mojennoù

* Dione (merc'h Okean) , un Okeanidenn,
* Dione (merc'h Atlas) , un Hiadezenn.

### XXved kantved

* Dionne Warwick, kanerez stadunanat.

## Steredoniezh

E steredoniezh, ez eus ivez:
* ul loar anvet Dione, o treiñ en-dro d'ar blanedenn Sadorn.
* un asteroidenn anvet(106) Dione,

## Plantenn

* Ur blantenn, debrerez amprevaned, zo anvet dione pak-kelien.
# Dioskured

Kastor (Κάστωρ/ Kástôr, e henc'hresianeg) ha Polydeükes (Πολυδεύκης, Polydeúkês), zo daou vreur, anvet ivez an Dioskured (Διόσκουροι/Dioskouroi, da lâret eo « Mibien Zeus »), e mojennoù Hellaz kozh. Gevelled int, mibien da Leda, ha breudeur da Elena, plac'h brezel Troia, ha da g-Klytaimnestra.

## Mojenn

Ganet int bet e Sparta gant Leda. Hervez Homeros ez int mibien da d-Tyndareos o-daou.
Desket o deus da Herakles an doare da embregañ ar c'hezeg ha d'en em gannañ gant armoù. Kemer a reont perzh en ergerzhadenn an Argonaoted hag e chaseadenn war-lerc'h hoc'h-gouez Kalydon. En em gannañ a reont ouzh Theseüs en devoa skrapet o c'hoar Elena. Skrapañ a reont merc'hed Leukippos, Foibe hag he c'hoar Hilaeira, hag en emgannañ ouzh o c'hendirvi Idas ha Lynkeüs an Argonaot, a varv en emgann, ha Kastor da-heul.
Mervel a reont o-daou etre skrapadenn Elena hag an dekvet bloavezh seziz war Droia (Ilias, III, 236–244). Lakaet int da zoueed goude-se.

## Azeulerezh

E Sparta emañ al lec'h pennañ ma vezont azeulet. Pindaros a rae anezho « Merourien Sparta » (ταμίαι Σπάρτας, tamiai Spartas, Xet telenngan nemean, 52). Daou int evel rouanez Sparta. Gwareziñ a reont arme ar geodediz a gas atav d'ar brezel un hollad div vazh liammet etrezo hag anvet δόκανα, dokana e henc'hresianeg (diwar δοκός, dokos, an hordenn, ar varrenn).
Azeulet e vezont ivez en Olympia hag en Aten e lec'h ma vezont anvet Ἄνακες (Anakes e henc'hresianeg, furm gozh eus al liester ἄναξ, anax, « an aotrou »), hag e Samothrake e lec'h ma vezont lesanvet Κάϐειροι (Kabeiroi).
Diwanañ a reas azeulerezh Kastor ha Polydeükes e Tusculum hag e Roma ivez. E 484 kent J.-K. e oa savet un templ evite war forom Roma evit trugarekaat anezho eus o skoazell e kombat al lenn Regille. Alies e vez dalc'het bodadennoù ar sened eno.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ecce Homo

Ecce Homo (Setu an den) a vije bet gerioù Pontius Pilatus, prokulor pe gouarnour roman Judea, hervez skrid latin ar Vulgat, pa ginnigas Jezuz d'an engroez, gant e gurunenn spern.
Hervez an destenn orin, hini Aviel Yann e henc'hresianeg, en devije laret Ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος (Idou ho Anthrôpos).

## Pennadoù kar

* Pasion Jezuz

## En arz

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ecce Homo a vez graet eus an oberennoù ma weler Jezuz gant e gurunenn spern, goude ma ne vije ket gwelet Pilatus.
* Ecce Homo, gant Caravaggio, miret er Palazzo Bianco e Genova, Italia,
* Ecce Homo, gant Caravaggio, miret e Mirdi Columbus, en
Ohio, SUA,
* Ecce Homo, gant Hieronymus Bosch, e Frankfurt-sur-le-Main,
* Ecce Homo, gant Tiepolo, er Musée des Beaux-Arts de Caen
* Ecce Homo, gant Quentin Metsys, e Mirdi ar Prado,
* Ecce Homo, gant Tizian, e Mirdi ar Prado,
* Ecce Homo, gant Correggio, e National Gallery Londrez,
* Ecce Homo, gant Tintoretto, en Alte Pinakothek de München,
* Ecce Homo, gant Andrea Mantegna (1500), er Musée Jacquemart André
* Ecce Homo, gant Honoré Daumier, er Museum Folkwang, en Essen,
* Ecce Homo, gant Martin Schongauer, XVvet kantved
* Andrea Mantegna, 1500
* Follower of Hieronymus Bosch, XVIvet kantved
* Correggio, 16th century
* Tintoretto, 1546
* Tizian, 1548
* Ecce Homo, gant Antonio Ciseri
* Ecce Homo, gant Luis de Morales
* Mateo Cerezo, 1650
* Attributed to Paul Egell. Ivory, c. 1720
* Tischbein an Henañ, 1778
* Albert Chmielowski, 1881
* Ecce Homo, gant Lovis Corinth, 1925.

## Lennegezh

* Anv ul levr, emvuheziadur Friedrich Nietzsche
* Anv ur ganaouenn gant Serge Gainsbourg

## Fent

"Ecce homo, qui est faba" (setu an den a zo ur favenn) a glever kanañ en abadennoù zo gant Mr Bean .

## E brezhoneg

Troiennoù e levrenn gentañ dastumad Jules Gros:
* Pa oan erru er gêr e oan 'vel un ecce homo.
* Hennezh a zo memes tra evel un ecce homo.
# Elektra (Pleiadenn)

Elektra (Ἠλέκτρα / Êléktra e henc'hresianeg), a oa merc'h da Atlas ha Pleione, a oa unan eus ar seizh Pleiadenn. Gant Zeus he doa engehentet Dardanos, Emathion, Iasion, ha hervez oberourien zo, Harmonia.
Hec'h anv zo bet roet d'ur steredenn, unan eus ar Pleiadezed.
# Eric'htonios

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Erichtonios (Έριχθόνιος e henc'hresianeg, Erichthonius e latin) a oa anv daou zen e mojennoù Hellaz kozh:
* Eric'hthonios, roue Attika
* Eric'hthonios, mab Dardanos, roue Dardania
# Eumaios

Eumaios (Εύμαιος e henc'hresianeg, Eumaeus e latin) a oa moc'her Odysseüs, en Odysseia, ha mignon an haroz kent dezhañ mont da vrezeliñ da Droia.
Mab e oa d’ur roue, skrapet gant morlaeron a Fenikia. Deuet e oa da vezañ sklav ha diwaller-moc’h Laertes, roue Itaka. Pan eas Odysseüs d’ober brezel Troia e voe unan eus ar re a chomas feal d’ar mestr hag en degemeras gant levenez. Gras dezhañ e c’hallas Odysseüs, gwisket evel ur c’hlasker-bara, tostaat ouzh danvez-priedoù Penelope hag o lazhañ didruez. Pa zistroas Odysseüs da Itaka e tegouezhas gant Eumaios, kentañ den a gavas war e hent. Goude ma n'anavezas ket e vestr kozh gwisket gant pilhoù e roas bod ha boued dezhañ. Degemer a reas Telemac'hos, mab Odysseüs, o paouez distreiñ eus Pilos ha Sparta ivez, hag evel ar moc'her n'hallas ket ar mab anavezout e dad. E-keit ma oa Odysseüs er brezel e oa bet Eumaios evel un tad d'ar paotr yaouank. Bout ma oa moc'her ne oa ket Eumaios dibeadra, pa oa mab ur roue, ha gallout a rae kaout ur sklav. Kemeret e oa bet e voc'h gwellañ gant ar wazed a rae al lez da Benelope, ma ne chome gantañ nemet perc'hell bihan da zebriñ. War-lerc'h, p'en doa anavezet e vestr a wechall, e sikouras anezhañ da lazhañ an danvez-priedoù.
N'eus nemet Eumaios a vez meneg anezhañ gant an dezreveller en eil gour : δι Ευμαιη, "te, Eumaios." Graet e vez "moc'her nobl" ha "priñs ar voc'herion" anezhañ ; hervez lod lenneion ec'h eo abalamour ma'z eo tomm kalon Homeros ouzh an den.

## Lennegezh

En Ivanhoe, romant Walter Scott e 1820, ez eo meneget ar moc'her Gurth evel « an eil Eumaios » p'emañ o tivizout gant ar furlukin diwar-benn skraperezh kig ar chatal gant ar varoned norman.
# Evned lenn Stymfalos

Hervez mojennoù kozh Hellaz e oa evned lenn Stymfalos (e henc'hresianeg Στυμφαλίδες όρνιθες / Stumphalídes órnithes) evned euzhus, hag a veve diwar zebriñ tud.
Lazhañ anezho a voe unan eus Daouzek trevell Herakles.

## Pennadoù kar

* Daouzek trevell Herakles
* Herakles
* Stymfalos
# Faidra

Faidra (Φαίδρα / Phaídra e henc'hresianeg) a oa merc'h d'ar roue Minos, roue Kreta, ha d'e bried Pasifae. C'hoar e oa da Ariadne, Deukalion ha Glaokos. Dimeziñ a reas da Dheseüs, roue Aten, en devoa dilezet he c'hoar Ariadne.
Neuze ec'h orgedas ouzh he lezvab, Hippolytos, a oa mab da Dheseüs ha da Antiope, rouanez an Amazonezed. Ur gabestrenn he doe digantañ avat, ma klaskas ober un dro lous dezhañ. Tamall a reas anezhañ da vezañ klasket he gwallañ.
Ha Theseüs, savet kounnar ennañ, a c'houlennas digant Poseidon, a dlee tri gouestl dezhañ, teurel e vallozh war e vab. Neuze, p'edo ar paotr yaouank gant e garr hag e gezeg, e tirollas an anevaled, hag e voe flastret ar paotr gant e garr. En em lazhañ a reas Faidra gant ar glac'har hag ar morc'hed.

## Lennegezh

Kontet eo bet an istor gant Euripides, en un doare un tamm disheñvel en e bezh Hippolytos a zoug ar gurunenn. Awenet eo bet ivez Seneca hag ar Gall Jean Racine gant ar vojenn, ha betek an XX$^{vet}$ kantved e veze desket dre an eñvor gwerzennoù gallek Phèdre e skolajoù Breizh.

## Levrlennadur

* Apollodoros, Bibliotheke (III, 1, 2), Epitome (I, 17-18).
* Diodoros Sikilia (IV, 28 ha goude ; IV, 62, 3).
* Euripides, Hippolytos a zoug ar gurunenn.
* Homeros, Odysseia (XI, 321).
* Hyginus, Fablennoù (XLIII ; CCXLIII).
* Nonnos Panopolis, Dionysiaca (XLVIII, 536).
* Paosanias ar Beajour, Deskrivadur Hellaz (I, 22, 1).
* Vergilius, Aeneis (VI, 445).

## Pennadoù kar

* Fedra
* Phaedra
a vo kavet e Wikimedia Commons.