OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alan Greenspan

Alan Greenspan, ganet e 1926, zo bet e penn ar Fed (Bank kreiz ar Stadoù-Unanet) etre 1987 hag an 31 a viz Genver 2006. Trizekvet prezidant ar Fed eo bet (e 1913 e oa bet krouet ar Bank-mañ). Ar "Maestro" eo bet lesanvet (soner Jazz a-vicher eo bet a-raok mont gant bed an ekonomiezh pa wele ne c'hellfe ket bevañ diwar ar sonerezh) pa'z eo kaoz evit ul lodenn vat eus prantad kresk dibar ekonomiezh ar vro a zo bet etre 1989 ha 2005.
Republikan eo (anvet eo bet gant Ronald Reagan) met disfiz en deus bet diouzh ar sistemoù ekonomikel teorikel. Kas ar c'hresk war-raok eo bet e breder pa'z eo "ekonomiezh ar Stadoù-Unanet evel ur marc'h-houarn : ret eo dezhi treiñ ingal". Se zo kaoz en deus lakaet a-viskoazh an tu-kreñv war ar c'hresk ekonomikel hag ar stourm ouzh an dilabour ha pa vefe digempouez gant ar peurrest eus an ekonomiezh (monc'hwezh pe toull gant ar ventel dalañ).
Ben Bernanke zo bet anvet war e lerc'h.
# Alan García Pérez

Alan Gabriel Ludwig García Pérez, pe Alan García ent-berr, (Lima, 23 Mae 1949 - 17 Ebrel 2019) a oa ur politiker eus Perou).
Prezidant ar vro e voe etre 1985 ha 1990 hag adarre etre 2006 ha 2011. E 1990 ez eas kuit gant ur bilañs ekonomikel eus ar re washañ. En harlu e voe García e Kolombia hag e Bro-C'hall e 1992. Distreiñ a reas da Berou e 2001 pa oa tec'het Alberto Fujimori.
E 2006 e voe dilennet da brezidant Republik Perou en-dro.
D'ar 17 a viz Ebrel 2019 en em lazhas pa oa poliserien o vont da herzel anezhañ.
# Alan Duff

Alan Duff zo ur skrivagner ha kazetenner zelandneveziat ganet e Rotorua d'ar 26 a viz Here 1950.
E-touez e oberennoù emañ Once were warriors (Ur wech e oa kadourien) pe What becomes of the broken hearted (Petra eo deuet da vezañ ar c'halonoù freget). Enno e liv plas ar Vaoried e kevredigezh Zeland Nevez : o liamm gant an hengoun met ivez ar feulster, an alkol, an dilabour.
# Atalaya

Atalaya zo un anv-lec'h spagnolek deuet eus an arabeg (aṭṭaláya‘, diwar ṭalā'i‘), anv roet d'un tour-diwall.
Arc'hantina
Kolombia
Perou
Puerto Rico
* Atalaya (Aguada), e kumun Aguada.
* Atalaya (Rincón), e kumun Rincón.
Spagn

## Douaroniezh

* Atalaya, menez e Cieza (Murcia).
* Atalaya, menez e La Rioja.
* Atalaya (Guadalajara), menez er sierra de Ayllón, e proviñs Guadalajara.

## Tourioù

* Atalaya Cónchar, e Granada.
* Atalaya an Torrecillas, tour krennamzerel e Torredelcampo, e proviñs Jaén.
* Atalaya El Berrueco, antve Torrepedrera ivez, e kumuniezh Madrid.
* Atalaya El Vellón, e kumuniezh Madrid.
* Atalaya Arrebatacapas, e Torrelaguna.
* Atalaya Laredo, tour kozh e Laredo, e Kantabria.
* Atalaya Saleres, tour e Granada.
* Atalaya Torrelodones, e kumuniezh Madrid.
* Atalaya Torre - Pedro, e Molinicos, e proviñs Albacete.
* Atalaya de Valmojado, e proviñs Toledo.
* Atalaya Albalate, kreñvlec'h e Guadalajara.
* Kastell an Atalaya, e Villena (Alacant).

## Kumunioù

* La Atalaya, e proviñs Salamanca.
* Atalaya (Badajoz), kumun e proviñs Badajoz.
* Atalaya del Cañavate, kumun e proviñs Cuenca.
# Atalia

Goude marv he mab Ahazia e kemeras Atalia (en hebraeg : עֲתַלְיָה (ʿAthalyāh), e gresianeg : Γοθολία, en latin : Athalia) ar galloud e Tehouda. Ren a reas, hervez an Tanac'h, eus 841 KJK betek 831 KJK.
Merc'h Omri (roue Israel) e oa ha gwreg Yehoram (roue Yehouda).
Lakaat a reas lazhañ holl izili tiegezh rouaned Yehouda. (2R 111).
"Met kemeret he devoa Yehosheva, merc'h ar roue Yoram ha c'hoar Ahazia, Yoash, mab Ahazia, skrapet anezhañ [...] ha kuzhet anezhañ ouzh Atalia, ha ne voe ket laket d'ar marv. Hag e chomas [..] e Ti an Aotroù, kuzhet c'hwec'h vloaz ; hag Atalia, a rene war ar vro."
"D'ar bloaz seizh", Yehoyada ar beleg-meur a reas Yoash roue "hag hen olevas" gant sikour ar veleien ha gwarded ar roue, hag asant ar bobl (2R 11, 4-12).
Lakaet e voe Atalia d'ar marv "dre ar c'hleze" e ti ar roue dre urzh ar beleg-meur (2R 11, 15-20).
Gwelet e vez Atalia gant an hengoun evel pimpatrom an hini a ra "an droug ouzh daoulagad Doue" : torfedoù spontus, itrik, idolerezh...

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Anvet eo Ataliahou e levrenn 4 troidigezh An Tour-tan (2Dn) pp 418-419 pa vez anvet Atalia en eil levrenn
* ↑ 2R 11, 2-3, troidigezh An tour-Tan, eil levrenn, pp179-180
# Ataquines

Ataquines zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Valladolid, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Atalaya del Cañavate

Atalaya del Cañavate zo ur gumun spagnol e Proviñs Cuenca e Kastilha-La Mancha.
# Atalotriccus pilaris

Atalotriccus pilaris :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Genad : | Atalotriccus |
| Anv skiantel ||
| Atalotriccus Ridgway, 1905 ||
| Anv skiantel ||
| Atalotriccus pilaris (Cabanis, 1847) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Atalotriccus pilaris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe C[olopterus]. pilaris (kentanv) da gentañ-penn (e 1847) gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906). Ar spesad nemetañ er genad Atalotriccus an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika :
* Atalotriccus pilaris griseiceps, e reter Kolombia, kreisteiz Venezuela ha kornôg Guyana,
* A. p. pilaris, e hanternoz Kolombia ha kornôg Venezuela,
* A. p. venezuelensis, e hanternoz ha kreiz Venezuela,
* A. p. wilcoxi, e Panamá.

## Liammoù diavaez

* (en) Atalotriccus pilaris el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Atalotriccus pilaris e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Atalotriccus pilaris el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Atalotriccus pilaris.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Atapuerca

Atapuerca zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León.
# Atalaya (Badajoz)

Atalaya zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura. 285 a dud a oa eno o chom e 2022.
# Atant

Un atant, ur menaj, un tiegezh zo ul lec'h war ar maez ma vez labouret douar ha maget loened.
Hervez ar broioù e kemm ar pezh a vez gounezet en douar : ne vez ket gounezet orañjez, gwini na kafe e pep atant.
E Breizh gwechall e veze labouret an douar gant kezeg, gounezet ed en douaroù mat, segal pe ed-du en douaroù paour, legumaj war an aod, avaloù-douar e pevar c'horn ar vro, ha maget saout ha moc'h e pep atant. Ret e oa d'an atant magañ an tiegezh da gentañ, ha gwerzhet e veze pezh a c'halled.
Kemmoù bras zo bet abaoe ar bloavezhioù 1960. E lod atantoù zo e vager saout evit gwerzhañ o laezh dreist-holl, e re all evit gwerzhañ o c'hig. Pa vez moc'h e vez gounezet maiz evit o magañ, pa ne oa ket er vro a-raok an Eil Brezel-bed.

## Geriaoueg

Kalz gerioù zo e brezhoneg da envel un atant.
* Atant e Bro-Leon.
* Tiegezh e Leon ha Kerne.
* Menaj e Treger, ha komz a reer eus menajerien.
* Kêr, miridi, e Kerne-Uhel.
* Koumanant, mereuri, feurm, tachenn, meteiri e Bro-Gwened.

### Rannoù
#### Evit al loened

Marchosi ar c'hezeg, kraou ar moc'h ha hini ar saout, kouldri an dubeed.

#### Evit ar binvioù

* Karrdi, skiber.
* E Norvegia
* Kalz atantoù zo aet da get, e Bro-Saoz amañ e Higher Hempshaw's
* Fazenda en Avaré, Brazil
* Fazenda ma vez gounezet kafe en Avaré
# Anadia (Portugal)

Anadia zo ur barrez, kêr ha kumun e Portugal e distrig Aveiro.
# Anadia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Anadia zo un anv-lec'h portugalek.
* Portugal : Anadia (Portugal) - parrez, kêr, kumun e Portugal e distrig Aveiro
* Brazil : Anadia (Alagoas) - kumun e stad Alagoas e Brazil
# Anacaona (laz)

Anacaona zo ul laz Kubanezed hag a gan salsa. Savet e voe al laz en 1931 en La Habana, c'hwec'h maouez ennañ. Miret eo bet an anv abaoe.

## 2014

* https://www.youtube.com/watch?v=d9w1E9uEQPY

## Liammoù diavaez

* er bloavezhioù 1930 :
* Anacaona o kanañ Con tremendo sabor
* Anacoana o kanañ Llora si te duele
* Anacoana o kanañ El punto cubano :
# Anacapri

Anacapri a zo ur gumun ag Italia, en Enez Capri, e meurgêr Napoli, e rannvro Campania.

## Kumun stok ouzh Anacapri

* Capri
# Anacletus

Anacletus, pe Cletus, pe Anencletus pe c'hoazh Anaklet, e oa an trede pab, eus 76 betek 88, hervez an Iliz Katolik Trede presbit (prezidant) Iliz Roma eo hervez an Iliz Reizhkredennek. Dont a rae war-lerc'h Linus, war-dro 80, ha mervel a reas war-dro 91.

## E vuhez

Arvar zo war anv ar pab-se rak n'ouzer ket pe Cletus, pe Anacletus pe Anencletus e oa e anv. Gouzout a ouzer ez eus bet un den anvet Anacletus, berraet alies e Cletus, hag a voe merzheriet e-kerzh heskinerezh Domitianus, hep mar etre 88 ha 96.
Diiouzh an eil tu, Eusebius Caesarea, Irenaeus Lugdunensis hag Eosten Hippo a skrivas n'eus nemet un den eus Anacletus ha Cletus. Diouzh an tu all, daou zen zo anezho hervez ar skridoù anvet Catalogus Liberianus (354) hag a zo ur roll eus eskibien Roma ha Liber pontificalis hag a zo ur roll eus ar bibien. Un doubladur fazius eo, da lavar Jean-Marie Salamito.
El Liber pontificalis e lenner e voe beleget 25 den gant Anacletus, ar pezh a zo kammamzeriet : an darvoud nemetanñ eo a c'hall bout lakaet war e gont.
Dre reimplij e voe lakaet Anacletus da verzher el Liber pontificalis, met lakaet e vez da sant gant an Iliz katolik roman koulz ha gant an Iliz Ortodoks. D'ar 26 a viz Ebrel e vez enoret.
E Breizh e vez enoret e parrez / kumun Sant Kleve e-kichen Pontrev, en eskopti Landreger.

## Notennoù

* ↑ Bue ar Zent, 1913, p. 481
* ↑ Goude ma ne oa ket eus an anv "pab" a-raok an IIIde kantved ha ne veze ket graet anezhañ eus eskob Roma a-raok deroù ar IVvet kantved. Philippe Levillain, Dictionnaire historique de la papauté, Fayard, 2003, s. v. « Pape ».
* ↑ Salamito, p. 83.
* ↑ (fr) EUSEBIUS CAESAREA, Histoire ecclésiastique, III, 13 ha 15 – Paléo, 2011 (ISBN 978-2-8490-9703-8)
* ↑ (fr) IRENAEUS LUGDUNENSIS, Contre les hérésies, III, 3, 3 – Cerf, 2011 (ISBN 978-2-2040-9441-2)
* 1 2 3 Op. cit. el levrlennadur.

## Levrlennadur

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) SALAMITO, Jean-Marie & LEVILLAIN, Philippe (rener) : Dictionnaire historique de la papauté, Paris, Fayard, 2003 (ISBN 978-2-2136-3035-9)
# Anadón

Anadón zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 33 (2023).
# Anaforenn

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Anaforenn a lavarer eus daou dra:
* an anaforenn yezhadurel, anavezet ivez evel dreist-ambilh e brezhoneg,
* an anaforenn retorikel.
# Anadir (stêr)

An Anadir a zo ur stêr, 1 146 km hed dezhi, e biz pellañ Siberia, e Rusia.
# Agostino Tassi

Agostino Tassi, pe Agostino Tassi Buonamici (war-dro 1566 - Roma, 1644) a oa ul livour eus Peruggia. Poltredour ha livour maezioù e oa. Adalek 1610 e oa deuet da chom da Roma, hag al livour gall Claude Lorrain zo bet desket gantañ.
Levezonet e oa gant Mathijs Bril hag Adam Elsheimer, livourien eus hanternoz Europa. Da gentañ e labouras e Toskana (1594 - 1608) hag e Genova.
En 1613 en devoa gwallet al livourez Artemisia Gentileschi, ha hi krennardez, pa oa bet fiziet ennañ deskiñ ar plac'h gant he zad, al livour Orazio Gentileschi. Eizh miz toull-bac'h en doa d'ober evit se. Maouezed all en doa gwallet ivez, e wreg hag e c'hoar-gaer, evel ma voe dizoloet er prosez graet outañ gant al livourez.

## Oberennoù

* Stormy Seascape with Jonah and the Whale
* The Embarkation of a Queen
* Landscape with Tobias and the Angel

## Liammoù diavaez all

* (en) Diwar-benn ar walladenn hag ar prosez
# Agouti Brazil

Agouti Brazil :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Dasyproctidae |
| Genad : | Dasyprocta |
| Anv skiantel ||
| Dasyprocta leporina Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Agouti Brazil (Dasyprocta leporina) zo ur c'hrigner a vev e Suamerika.
# Agra

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Agra zo un anv-lec'h e meur a vro.

## Lec'hioù
### Azia
#### India

* Agra, en Uttar Pradesh , kêr an Taj Mahal
** Agra Subah, proviñs istorel
** Agra Province, rannvro en India Vreizhveuriat
** Agra Presidency, rannvro en India Vreizhveuriat

#### Pakistan

* Agra (Punjab), kêr e Panjab]
* Agra (Sindh), ker e Sindh

### Europa

* Agra (Lombardia), kumun en Italia, e proviñs Varese
* Agra (Suis), e Collina d'Oro
* Agra (Kalloni), kêriadenn e Lesbos e Gres

### Stadoù-Unanet

* Agra (Kansas), kêr e Phillips County
* Agra (Oklahoma), kêr e Lincoln County

## Tud

* Agra (anv-tud)

## Pennadoù kar

* Agara
* Agrabad
* Agora
* Conagra
# Agra (Lombardia)

Agra zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese, e rannvro Lombardia.
# Agramunt

Agramunt zo ur gumun eus Katalonia, e Spagn, e proviñs Lleida.
# Agouti

Agoutied :
| Dasyprocta leporina ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Dasyproctidae |
| Genad : | Dasyprocta |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An agoutied eo ar bronneged a ya d'ober ar genad Dasyprocta. Bevañ a reont e Suamerika.

## Spesadoù

* Dasyprocta azarae
* Dasyprocta coibae
* Dasyprocta cristata
* Dasyprocta fuliginosa
* Dasyprocta guamara
* Dasyprocta kalinowskii
* Dasyprocta leporina
* Dasyprocta mexicana
* Dasyprocta prymnolopha
* Dasyprocta punctata
* Dasyprocta ruatanica
# Agrate Brianza

Agrate Brianza zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia .15 505 a zo o chom enni.

## Istor

Agrate e oa an anv betek 1862. E 1869 e voe unanet gant kumun Omate.
# Agrate Conturbia

Agrate Conturbia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara.
# Agres

Agres zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant, e Kumuniezh València.
# Agricola

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Agricola zo ur ger latin hag a dalv kement ha labourer-douar. Un anv-tud eo ivez.

## Tud
### Romaned

Da gentañ e oa anv Romaned brudet :
* Gnaeus Julius Agricola, jeneral roman a voe e penn an armeoù en Enez Vreizh, hag a voe skrivet e vuhez gant e vab-kaer Tacitus,
* e verc'h Julia Agricola, gwreg Tacitus,
* Sextus Calpurnius Agricola, gouarnour roman
* Agricola, mab un eskob en Enez Vreizh er V$^{vet}$ kantved, unan eus abostoled ar belagiegezh, enebour Jermen Auxerre.

### Troidigezh

Gant an anv Agricola eo bet troet an anvioù germanek-mañ (alamanek ha flandrezek) : Bauer, Schneider, Schnitter, Hausmann, Huusman, Huysman, Huysmein.
* Alexander Agricola (1446-1506), sonaozour flamank da vare an Azginivelezh,
* Christoph Ludwig Agricola (1667-1719), livour alaman,
* Georg Agricola (1494-1555), skiantour alaman,
* Georg Andreas Agricola (1672-1738), fizikour alaman,
* Ignaz Agricola (1661-1729), jezuit alaman,
* Johann Friedrich Agricola (1720-1774), sonaozour alaman,
* Johannes Agricola (1494-1566), doueoniour alaman,
* Martin Agricola (1486-1556), sonaozour alaman da vare an Azginivelezh,
* Mikael Agricola (1510-1557), doueoniour finnat, ha tad ar finneg skrivet,
* Rodolphus Agricola (1443-1485), lenneg izelvroat.

### Sent kristen

* Vitalis hag Agricola, merzherien eus ar IV$^e$ kantved,
* Agricola Avignon, eskob Avignon er VII$^{vet}$ kantved.

## Traoù

* Agricola (levr), buhez Julius Agricola skrivet gant Tacitus,
* 3212 Agricola, asteroidenn kavet gant Yrjö Väisälä e 1939.
# Barbara Kolanka

Barbara Kola, pe Kolanka, ganet e dibenn ar XV$^{vet}$ kantved ha marvet e 1550, a oa ur Bolonadez a renk uhel. Merc'h e oa da Paweł Kola z Dalejowa, ha da Bruneta z Chodcza.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e oa da Jerzy Radziwiłł, ur priñs lituanian. Tri bugel o doa :
* Mikołaj Radziwiłł Rudy , hetman Lituania
* Anna Elżbieta Radziwiłłówna,
* Barbara Radziwiłłówna, pe Barbara Radziwiłł , ganet e 1520.
# Barbara Bach

Barbara Bach, bet ganet Barbara Goldbach d'ar 27 a viz Eost 1947, zo un aktourez ha top model stadunanat. Dreistbrudet e voe gant roll ar James bond girl Anya Amasova er film The Spy Who Loved Me (1977) hag evit roll ar spierez Maritza Petrović er film Force 10 from Navarone (1978). Dimezet e voe e 1981 gant Ringo Starr, bet ezel eus ar strollad The Beatles.

## Yaouankiz

E Rosedale, Queens e voe ganet Barbara Goldbach, merc'h Marjorie (1920–) hag Howard I. Goldbach (1922–2001), ur poliser ; Iwerzhonadez ha katolik eo ar vamm, ur Yuzev eus ur familh a orin eus Alamagn, Aostralia ha Roumania e oa an tad. Bevet he deus Barbara e Jackson Heights. Diplomet e voe en ur skol evit ar merc'hed, Dominican Commercial High School, e Jamaica (Queens), e New York e 1964. Bloaz war-lerc'h, e 1965, e krennas hec'h anv e Bach ha kregiñ a reas da labourat evel top model evit kelaouennoù ha katalogoù. Komz a ra italianeg, un tamm galleg ha spagnoleg.

## Liammoù diavaez

* Barbara Bach war IMDb
# Barbara Baraldi

Barbara Baraldi zo ur skrivagnerez italian. Ganet eo e Mirandola, e Modena emañ o chom. E 2007 e voe embannet he romant kentañ La ragazza dalle ali di serpente, en hec'h anv-pluenn Luna Lanzoni.

## Prizioù

* Priz Marco Casacci div wech, gant "Dorothy non vuole morire" ha "La sindrome felicità repulsiva".
* Premio Gran Giallo Città di Cattolica, gant Una storia da rubare

## He levrioù

* La ragazza dalle ali di serpente (Zoe, 2007)
* La collezionista di sogni infranti (PerdisaPop, 2007)
* La bambola dagli occhi di cristallo (Arnoldo Mondadori Editore, 2008)
* Il giardino dei bambini perduti (Arnoldo Mondadori Editore, 2008)
* La casa di Amelia (PerdisaPop, 2009)
* Bambole pericolose (Arnoldo Mondadori Editore, 2010)
* Lullaby, la ninna nanna della morte (Castelvecchi, 2010)
* Scarlett (Arnoldo Mondadori Editore, 2010)

## Liammoù diavaez

* Pajenn ofisiel
* Pennad-kaoz en Arcoiris TV gant F. Foschi
# Barbara Campanini

Barbara Campanini, lesanvet La Barbarina (La Barberina a-wechoù), a oa ur gorollerez italian bet ganet e Parma d'ar 7 a viz Mezheven 1721 ha marvet e Barszów (Silezia-Izel) d'ar 7 a viz Mezheven 1799.

## Buhez

E Parma e teskas koroll gant Fossano Rinaldi, hag e 1732 e tañsas dirak Karl VI an Impalaeriezh Santel.
E 1739, oadet a 18 vloaz, e tañsas e Pariz e-barzh Les Fêtes d'Hébé, c'hoarigan savet gant Rameau, pa oa ar c'horollerezed brudet Marie-Anne de Camargo ha Marie Sallé o vont kuit.
Goude ec'h eas da Londrez, ma korollas er Royal Opera House (Covent Garden) ha da Zulenn. E 1743 e tistroad da Bariz. Pedet e voe gant ar roue Frederig II da vont da Verlin ; eno e labouras eus 1744 da 1748.
A-raok mont avat ec'h eas da Venezia gant he fried-kleiz Stuart de Mackenzie, ma rankas ar roue c'hoari warni evit ma teuje d'e vro. Pan erruas e Berlin e voe roet ur renk uhel dezhi hag ur gopr fonnus. Hervez a voe kontet e voe serc'h d'ar roue, e-touez meur a hini all. A-benn ar fin e timezas e 1749 gant Carl Ludwig von Cocceji, mab da Samuel von Cocceji, hag anvet e voe he gwaz da gannad. Kuitaat al leurinier a reas La Barberina e 1749, hag ar Pantaloncina a gemeras he lec'h.
Dizimeziñ a reas e 1788, ha bloaz war-lerc'h e voe deroet an titl a gontez dezhoi.

## Hêrezh

Legadiñ a reas hec'h arc'hant d'un ensavadur evit merc'hed paour eus an noblañs, a badas betek ar Brezel-bed kentañ.
Poltredet eo bet gant Antoine Pesne ha Charles Van Loo.
* Timbr, DDR, 1957
* Timbr, BRD, 1983

### Oberennoù diwar he fenn

* Une étoile de la danse au XVIIIe : La Barbarina Campanini, 1721-1799, gant Jean-Jacques Olivier, 1910
* '[Die Tänzerin Barberina, ur film gant Carl Boese e 1920.

## Liamm diavaez

* (fr) Pennad gant Henry Lyonnet, Société Internationale pour l’Étude des Femmes de l’Ancien Régime (SIEFAR).

## Notennoù

* ↑ Un notenn zo diwar he fenn en embannadur envorennoù Casanova, 'Histoire de ma vie, Bouquins (1993, levrenn III, p. 1070) ma vije d'ar 7 a viz Mae .
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Barbara Gonzaga

Barbara Gonzaga, pe Barbarina (1455 – 1503), a oa ur briñsez eus Mantova, deuet da vout dugez Württemberg.
Merc'h e oa da Ludovico III Gonzaga, markiz Mantova adal 1444 betek 1478, ha d'e bried Barbara von Brandenburg (1423–1481).
E 1474 e voe dimezet e Mantova da Eberhard V, Kont Württemberg lesanvet "ar Barveg", dug abaoe 1459 evel Eberhard Iañ, Dug Württemberg, war-lerc'h e vreur henañ Ludwig II Württemberg-Urach, kont Württemberg-Urach.
Goude an eured e vevas e kastell Urach. Goude feur-emglev Münsingen e 1482 e voe unvanet kontelezhioù Württemberg-Stoccarda ha Württemberg-Urach, hag e 1495 e teuas da vout kentañ dugez Württemberg.

## Bugale

Mab ebet n'he doe, hag he merc'hig nemeti a varvas en he c'havell.
* Barbara (Bad Urach, 1475- 1475).

## Diwezh he buhez

Goude marv he fried Eberhard e miz C'hwevrer 1496 e voe kemeret ar gurunenn gant e niz Eberhard II. Mervel a reas Barbara e Tübingen.
# Barbara Blomberg

Barbara Blomberg oa serc'h d'an impalaer santel Karl V ha mamm da Juan Aostria

## Levrlennadur

* Panzer, Marita A. Barbara Blomberg, 1527-1597: Bürgerstochter und Kaisergeliebte. Regensburg: F. Pustet, 1995. ISBN 3-7917-1477-5.
* Böckl, Manfred. Die Geliebte des Kaisers: Kaiser Karl V. und Barbara Blomberg. Augsburg: Weltbild, 2004.
* Herre, Paul. Barbara Blomberg, die Geliebte Kaiser Karls V. und Mutter Don Juans de Austria: ein Kurtbild des 16. Jahrhunderts. Leipzig: Quelle & Meyer, 1909.
# Barbara Carlotti

    Evit implijoù all, gwelet Carlotti.
Barbara Carlotti, ganet e 1974, zo ur ganerez c'hall a orin kors.
Kanañ e galleg a ra hag e korseg a-wechoù.
En 2020 he deus embannet an albom "Corse, île d’amour", un albom ma kan kanaouennoù gallek ha korsek a oa bet kanet a-raok gant Regina et Bruno, Antoine Ciosi, Charles Rocchi, Tony Toga, Tino Rossi ha Canta U Populu Corsu.
# Barbara Aostria

Barbara Aostria ( 1539-1572) a oa ur briñsez aostrian eus an Tiegezh Habsburg er XVIvet kantved.

## He buhez

Ganet e oa e Vienna. Merc'h e oa da Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel ha da Anna Bohemia ha Hungaria. Savet e voe en Innsbruck, war un dro gant he c'hoarezed Magdalena, Margareta, Helena ha Johanna, hogen desket war ar relijion.
Ne oa ket gwall goant Barbara met goulennet e voe meur a wech da zimeziñ abalamour d'he ziegezh galloudus.

## Dimeziñ

En 1565, da 26 vloaz, e timezas Alfonso II d'Este, Dug Ferrara, ur mab d'an dug Ercole II d'Este (1508 † 1559) ha da Renée Bro-C'hall. War an ton bras e voe lidet an eured hogen bugel ebet ne voe.
Un toullad sonedennoù a voe skrivet dezhi e lez Ferrara gant Torquato Tasso a zegouezhas eno e 1565.
En 1570 ha 1571, goude ur c'hren-douar, e savas ar c'hConservatore delle orfane di Santa Barbara evit an emzivadezed, diwar he c'houst, un dra blijas kaer da bobl Ferrara. Daremprediñ a rae ar Jesuited kenañ, a-hervez e vije en em glevet mat gant he mamm-gaer, Renée Bro-C'hall, ur brotestantez anezhi koulskoude, met honnezh a oa aet kuit da Vro-C'hall e 1560, pemp bloaz a-raok donedigezh Barbara da Ferrara, ha biken ne zistroas.

## He marv

Klañv e oa bet e 1566, ha fall e oa chomet he yec'hed, ken e varvas e Gwengolo 1572 gant an droug-skevent da dri bloaz ha tregont.