OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 35vet Rejimant Kanolierezh (lu gall)

Ar 35$^{vet}$ Rejimant Kanolierezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## XIX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe e Gwened en diskar-amzer 1873.
* 1881-1883 : Brezeliadenn Tunizia.

## Daveennoù

* ↑ Roger Laouenan, Le Tocsin de la moisson, pajenn 306, Embannadurioù France Empire, Pariz (Bro-C'hall), 1980
* 1 2 3 Site web de "Theatrum Belli" : Historique du 35eme RAC - Galerie de photos du savoir-faire opérationnel du 35 RAP
* ↑ "Le 35eme : Régiment d'Artillerie - 1873 - 1946 ; Régiment d'Artillerie Parachutiste - 1947 - 2015"
# 47vet Rejimant Troadegiezh (lu gall)

Ar 47vet Rejimant Troadegiezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe e 1791 e-kerzh an Dispac'h Gall diwar Rejimant Loren (Régiment de Lorraine), ur rujumant eus ar Renad Kozh bet krouet e 1740, dindan an anv 47e régiment d'infanterie de ligne ("47vet Rujumant Trodegiezh-linenn").
* Banniel ar 1añ Batailhon (1791 – 1793)
* Banniel an 2vet Batailhon (1791 – 1793)

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ
##### ♦ 1914
   ##### Eost

   * E 1914 edo kazarniet e Sant-Maloù hag e Sant-Servan.
   * 21 : Emgann Charleroi e Falisolle.
   * 28 : Audigny.
   * 29-30 : Emgann Guise.

   ##### Gwenholon

   * 5-9 : Kentañ emgann ar Marn

##### Soudarded vreizhat fuzuilhet gant al lu gall

Fuzuilhet e voe daou soudard breizhat ag ar rejimant gant al lu gall :
* Toussaint Émile Besnard, soudard, ganet d'ar 4 a viz Mae 1883 e Plerneg, fuzuilhet d'ar 26 a viz Here 1915, e Vienne-le-Château (departamant ar Marne, Bro-C'hall).
* François Marie Henri Denès, soudard, ganet e Pluskelleg d'ar 15 a viz Ebrel 1889, fuzuilhet d'ar 26 (pe d'ar 27) a viz Here 1915, e Vienne-le-Château (departamant ar Marne, Bro-C'hall).

## Daveennoù

* ↑ Roger Laouenan, Le Tocsin de la moisson, pajenn 306, Coop Breizh, Pariz (Bro-C'hall), 1994 (ISBN 978-2-909924-26-7)
* ↑ MemorialGenWeb
* ↑ MemorialGenWeb
# Kroaz-vrezel 1914-1918 (Bro-C'hall)

Ar Groaz-Vrezel 1914-1918 (e galleg : Croix de guerre 1914-1918) a zo un dellid milourel gall roet en anaoudegezh un emzalc'h heverk e-doug ar Brezel-bed kentañ.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# 66vet Rejimant Troadegiezh (lu gall)

Ar 66vet Rejimant Troadegiezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe diwar Rejimant Castellas, ur rejimant suis eus ar Renad Kozh.

### XX$^{vet}$ kantved

* Kazarniet e oa e Tours.

#### Brezel-bed kentañ
##### 1914

* Gwengolo :
** 4-13 : Emgann Le Grand-Couronné (Bro-C’hall).

## Skeudennoù

* Arouez ar 66vet Rejimant Troadegiezh, 1939-1940,
* Banniel ar 66vet Rejimant Troadegiezh-linenn adalek 1791 betek 1792
# 28vet Rejimant Kanolierezh (lu gall)

An 28vet Rejimant Kanolierezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## XIX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe e Roazhon e 1872.
* Kemer e reas perzh er Brezel gall-ha-sinaat e 1884 ha 1885.

### Brezel-bed kentañ

* Kemer a reas perzh en emgannoù e Belgia, e Kentañ emgann ar Marn, en Artez, en Emgann Verdun, en Emgann an Aisne.

### Eil Brezel-bed
#### Emgann Bro-C'hall

* Stourm a reas war ar Somme hag an Oise.

### Abaoe 1945

* Adkrouet e voe e 1954.
* Divodet e voe e 1962.

## Banniel

* Reter Pellañ 1884-1885
* Verdun 1916
* Noyon 1918
* l'Aisne 1918
* AFN 1952-1962

## Daveennoù

* ↑ Roger Laouenan, Le Tocsin de la moisson, pajenn 306, Embannadurioù France Empire, Pariz (Bro-C'hall), 1980
# 51añ Rejimant Kanolierezh (lu gall)

Ar 51añ Rejimant Kanolierezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## XX$^{vet}$ kantved

* Kazarniet e oa e Naoned er C'harter Mellinet.

### Abaoe 1945

* Divodet.

## Banniel

* Kentañ emgann ar Marn.
* Kentañ emgann Arras-Emgann Artez (1915).
* Eil emgann Champagn-Emgann Champagn (1918).

## Ger-stur

AGE QUOD AGIS

## Daveennoù

* (fr) Historique du 51e régiment d'artillerie de campagne et du P.A.D. 21 : campagne 1914-1918, 31 pajenn, Embannadurioù Chapelot, Pariz (Bro-C'hall), Patrom:Gallica.
* ↑ Roger Laouenan, Le Tocsin de la moisson, pajenn 306, Embannadurioù France Empire, Pariz (Bro-C'hall), 1980
# 7vet Rejimant Kanolierezh (lu gall)

Ar 7$^{vet}$ Rejimant Kanolierezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## XVII$^{vet}$ kantved

    1720 : krouet e voe diwar 7vet Batailhon ar Régiment Royal-Artillerie.
    1759 : 7e Bataillon de Royal-Artillerie, ouzhpennet anv e gomandant.
    1765 : adanvet e voe Régiment d’Artillerie de Toul.
* 1768: Korsika.

## Dispac'h Gall ha Brezelioù Napoleon

* 1791 : adanvet 7e Régiment d’Artillerie.
* 1792 :
** Emelladenn Jamaika,
** Emgann Valmy,
** Emgann Jemappes.
* 1793 :
** Emgann Neerwinden,
** Emgann Hondschote,
** Emgann Wattignies.
* 1794 :
** adanvet 7e Régiment d’Artillerie à pied.
** Emgann Fleurus.
** Maastricht,
** Bois-le-Duc.
* 1796 :
** Emgann Neresheim,
** Kehl.
* 1799 :
** Emgann Stockach
** Emgann Bergen,
** Emgann Alkmaar,
** Emgann Castricum.
* 1800 :
** Emgann Engen.
** Moeskirch,
** Kirchberg,
** Emgann Höchstädt,
** Emgann Hohenlinden.
* 1803-1804 :
** Kamp Montreuil.
* 1805 :
** Emgann Ulm,
** Emgann Austerlitz.
* 1806 :
** Emgann Jena,
** Emgann Auerstaedt.
* 1807 :
** Emgann Eylau,
** Neisse.
* 1809 :
** Emgann Girone.
* 1809 :
** Emgann Eckmühl,
** Emgann Wagram.
* 1810 :
** Emgann Astorga
* 1811 :
** Tarragona,
** Emgann Sagonte
* 1812 :
** València,
** Emgann Arapiles,
* 1812 : Kampagn Rusia
** Emgann ar Moskva,
** Emgann ar Berezina,
** Vilnius.
* 1813 :
** Donostia.
* 1813 : Kampagn Alamagn,
** Emgann Kulm,
** Emgann Dresden,
** Modin,
** Emgann Torgau,
** Dantzig,
** Emgann Leipzig
** Wittenberg,
** Kostrzyn nad Odrą.
* 1814 : Brezel Dizalc'hiezh Spagn, Kampagn Bro-C'hall (1814),
** Emgann Orthez,
** Emgann Toloza,
* 1815 : Kampagn Belgia (1815)
** Emgann Waterloo.

### 1830

* Aloubadenn Aljeria.

### Eil republik

* E 1849 e kemeras perzh en dagadenn a-enep d’ar Republik Roman hag e Seziz Roma.

## XX$^{vet}$ kantved

* Kazarniet e oa e Roazhon.

### Brezel-bed kentañ
#### 1914

* Eost : e Belgia, en Arsimont, d’ar 21.
* Gwengolo : e Bro-C’hall, Kentañ emgann ar Marn.

## Daveennoù

* ↑ Roger Laouenan, Le Tocsin de la moisson, pajenn 306, Embannadurioù France Empire, Pariz (Bro-C'hall), 1980
* ↑ Histoire de l'armée française, Pierre Montagnon, Embannadurioù Pygmalion , Pariz (Bro-C'hall), 1997
# Aozadur an tirlu gall e Breizh e miz Eost 1914

Setu amañ Aozadur an tirlu gall e Breizh e miz Eost 1914, pa darzhas ar Brezel-bed kentañ ; unvezioù all, diazezet e kornôg Bro-C'hall, a zo bet meneget ivez.

## 10vet Korf-Lu (penngarter e Roazhon)
### 19vet Rannlu
#### 37vet Brigadenn

* 48vet Rejimant Troadegiezh, Gwengamp,
* 71vet Rejimant Troadegiezh, Sant-Brieg.

#### 38vet Brigadenn

* 41vet Rejimant Troadegiezh, Roazhon,
* 70vet Rejimant Troadegiezh, Gwitreg.

### 20vet Rannlu
#### 39vet Brigadenn

* 25vet Rejimant Troadegiezh, Cherbourg,
* 136vet Rejimant Troadegiezh, Saint-Lô.

#### 40vet Brigadenn

* 47vet Rejimant Troadegiezh, Sant-Maloù, Sant-Servan,
* 7vet Rejimant Kanolierezh, Roazhon,
* 10vet Rejimant Kanolierezh, Roazhon,
* 50vet Rejimant Kanolierezh, Roazhon.

#### Unvezioù all

* 10vet Batailhon Ijinouriezh (lu gall),
* 10vet Kevrenn Klañvdiourion,
* 13vet Rejimant Husarded, Dinan.

## 11vet Korf-Lu (penngarter e Naoned)
### 21añ Rannlu
#### 41añ Brigadenn

* 64$^{re}$ Rejimant Troadegiezh, Ankiniz, Sant-Nazer,
* 65vet Rejimant Troadegiezh, Naoned.

#### 42vet Brigadenn

* 93vet Rejimant Troadegiezh, La-Roche-sur-Yon,
* 137vet Rejimant Troadegiezh, Fontenay-le-Comte.

### 22vet Rannlu
#### 43de Brigadenn

* 62vet Rejimant Troadegiezh, An Oriant,
* 116vet Rejimant Troadegiezh, Gwened.

#### 44$^{re}$ Brigadenn

* 19vet Rejimant Troadegiezh, Brest,
* 118vet Rejimant Troadegiezh, Kemper.

#### 11vet Brigadenn

* 51añ Rejimant Kanolierezh, Naoned,
* 28vet Rejimant Kanolierezh, Gwened.
* 35vet Rejimant Kanolierezh, Gwened.

#### Unvezioù all

* 11vet Batailhon Ijinouriezh (lu gall),
* 11vet Kevrenn Klañvdiourion,
* 2vet Rejimant Chaseourion, Pondi.

## Rejimantoù stag ouzh rannluioù gant o fenngarter e Bro-C'hall

* 1añ Rejimant Troadegiezh Trevadennel, Cherbourg,
* 2vet Rejimant Troadegiezh Trevadennel, Brest,
* 24re Rejimant Dragoned, Roazhon,
* 3de Rejimant Dragoned, Naoned.

## Daveennoù

* (fr) Roger Laouenan, Le Tocsin de la moisson, p.48, Éditions France Empire, Pariz, 1980
* ↑ Roger Laouenan, Le Tocsin de la moisson, pajenn 306, Embannadurioù France Empire, Pariz (Bro-C'hall), 1980
# Divrevelezh

Un tuadur reizhel o tennañ d'ar revelezh denel eo an divrevelezh.
Treuztres brezhonek un termen krouet gant bevoniourion war-dro ar bloaz 1809, e talvaz ar ger divreizhel da zeskrivañ plant dezhe organoù genel gourel ha benel war un dro.
Implijet e vez kentoc'h an termen divrevelezh evit ober dave d'an tuadur revel denel dre ma tenn d'un tuadur ha n'o devezh ket tud divrevel div reizh (sellit ouzh etrereizhadezh).
Lâret e vez ez eo divrevel unan bennak pa gar paotred ha merc'hed. Etre an dud divrevel, lod a gar ingal paotred ha merc'hed ha lod all a gar kentoc'h an eil re pe ar re all.
Termenoù all zo bet krouet e saozneg evit ober dave da duadurioù revel a denn d'an divrevelezh. Termenoù teknikel int peurliesañ implijet gant strolladoù tud resis ha ne vezont ket anaouet gant an dud all dre vras. Dispeleget e vez ster ar termenoù-mañ da heul gant bep ur kinnig evit o zreiñ e brezhoneg:

## Gwelet ivez

* Banniel an divrevelezh
* Arallrevelezh
* Heñvelrevelezh
* Divreizhadezh
* Etrereizhadezh
* Revelezh

## Liammoù diavaez

* Bisexual Resource Center (international)
* Bi Tribune Magazine (US)
* The Bi Foundation
# Republik Soviedel Slovakia

Ur Republik Soviedel verrbad e oa Republik Soviedel Slovakia (e slovakeg: Slovenská republika rád, da lâret eo "Republik Slovakek ar C'huzulioù", rak savet e oa bet a-raok na oa deuet ar ger rusek "sovied" da vezañ anavezet-mat e slovakeg). Savet e oa bet e su ha reter Slovakia d'ar 16 a viz Mezheven ha mont a reas da get d'ar 7 a viz Gouere 1919, gant ar c'helaouenner tchek Antonín Janoušek ouzh he fenn ha gant he c'hêr-benn e Prešov.
Goude 1918 e oa bet kaset urzhioù da Arme nevez Tchekoslovakia da lakaat Slovakia a-bezh dindan he beli ha dre un argad kaset da-benn gant ar Warded Ruz eus Republik Soviedel Hungaria e oa bet aloubet ul lodenn vras eus Slovakia ha staliet Republik Soviedel Slovakia eno.
Nebeudik war-lerc'h e kilas ar Warded Ruz betek Hungaria hag aloubet e oa bet al lec'h gant Arme Tchekoslovakia ha lakaet fin d'ar Republik Soviedel.

## Gwelit ivez

* Republik Soviedel
* Republik Soviedel Hungaria
# Samieg

Ur skourr eus ar yezhoù finnek-ougrek eo ar yezhoù samiek pe lappek (samieg: sámegiella) komzet gant tro-dro da 20 000 den en holl e lec'hioù zo eus Norvegia, Sveden, Finland ha Rusia. Yezh pobl ar Sámied an hini eo.

## Rannyezhoù

Isrannet e vez ar yezhoù samiek e daou vloc'had pennañ, enne meur a rannyezh:
* Yezhoù samiek ar c'hornôg
** Samieg ar su: Norvegia ha Sveden
** Samieg Ume — peuzvarv
** Samieg Lule: Norvegia ha Sveden (1 500 den, an eil rannyezh komzet ar muiañ)
** Samieg Pite — peuzvarv
** Samieg an norzh Norvegia, Sveden ha Finland (15 000 den pe 75% eus an holl samiegerion)
* Yezhoù samiek ar reter
** Samieg Kainuu — marv
** Samieg Kemi — marv
** Samieg Inari: Inari (Finland)
** Samieg Akkala — peuzvarv
** Samieg Kildin: e Ledenez Kola (Rusia)
** Samieg Skolt: Finland) ha Rusia
** Samieg Ter — peuzvarv
E lec'hioù zo ez eo posupl kompren ar rannyezhoù komzet e takadoù stok-ha-stok, met seul belloc'h ez eer seul vrasoc'h e vez an diforc'h etre ar rannyezhoù betek ma ne zeuer ket a-benn d'o c'hompren. Diaes eo evit an dud a gomz rannyezhoù eus ur bloc'had kompren tud all hag a ra gant yezhoù eus ar bloc'had all.

## Statud ar yezh

Disheñvel eo statud ar yezh hervez ar vro ma vez komzet:
* Norvegia: Yezh ofisiel eo ar samieg en un nebeud kêrioù (Kautokeino, Karasjok, Kåfjord, Nesseby, Sør-Varanger ha Tana). Hervez Bonreizh Norvegia, Mellad 110a (miz Ebrel 1988) e rank ar Stad gwareziñ ha kas ar samieg war-raok.
* Finland: Yezh ofisiel eo ar samieg en un nebeud kêrioù (Enontekiö, Inari, Sodankylä ha Utsjoki) abaoe 2003.
Hervez al Lezenn diwar-benn ar samieg (1991) e c'heller implijout ar samieg evit mont e darempred gant melestradurezh ar gouarnamant.
* Sveden: Abaoe ar 1añ a viz Ebrel 2002 ez eo deuet ar samieg da vezañ unan eus ar pemp yezh vinorelaet anavezet ez-ofisiel gant ar Stad. Bez' e c'heller ober gant ar samieg pa'z eer e darempred gant servijoù publik un nebeud kêrioù (Arjeplog, Gällivare, Jokkmokk ha Kiruna).

## Doareoù-skrivañ

Krouet ez eus bet meur a zoare-skrivañ unvan pe get evit ar samieg hervez al lec'h ma vez komzet:
    * Samieg an norzh: skritur unvan krouet e 1948 hag adwelet evit ar wech diwezhañ e 1985.
    * Samieg lule: skritur unvan gant un nebeud lizherennoù ispisial, d.s. Ń (ng)
    * Samieg ar su: skrivet hervez reolennoù an norvegeg (æ, ø) pe ar svedeg (ä, ö) gant lizherennoù ispisial ouzhpenn.
    * Samieg kildin: skrivet gant al lizherenneg kirillek gant lizherennoù ispisial ouzhpenn.

## Liammoù diavaez

* Gwezenn-familh ar yezhoù samiek
* Geriadurioù
* Samisk språkråd Kevrenn ar Yezhoù Samiek
* Finland - Lezenn diwar-benn ar samieg e Finland
# Saint Andri

Saint Andri eo anv gwernenezek unan eus 10 parrez Gwernenez, anvet St Andrew e saozneg ha Saint-André-de-la-Pommeraye e galleg, enni 2,409 den o chom (2001) hag ur gorread 4,510 km².
# Sant-Albin-al-Lann

Sant-Albin-al-Lann :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Saent-Aubein-dez-Laundd |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Aubin-des-Landes |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Gwitreg |
| Kod kumun | 35252 |
| Kod post | 35500 |
| Maer Amzer gefridi | Christophe Fesselier 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Gwitreg Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gwitreg |
| Lec'hienn Web | (fr)www.saintaubindeslandes.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 923 ann. (2022) |
| Stankter | 90 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 05′ 39″ Norzh 1° 17′ 43″ Kornôg / 48.094167, -1.295278 |
| Uhelderioù | bihanañ 45 m — brasañ 105 m |
| Gorread | 10,28 km² |
| Sant-Albin-al-Lann ||
| kemmañ |
Sant-Albin-al-Lann a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwitreg-Kornôg e departamant Il-ha-Gwilen.

## Anv

* Erwan Vallerie (1995) : Capella sancti Albini, 1049;

## Ardamezioù

* n'ez eus ket evit ar poent

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 28 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,76% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant-Albin, ul lodenn eus an nev a voe savet en XI$^{vet}$ kantved, ar c'heur e 1623, an div chapel e 1838, ar c'hloc'hdi adalek 1872 betek 1876.
* Chapel Intron-Varia La Salette, nev-gotek, 1878, er vered.
* Pevar maner, e Les Fresnais, La Massonnière, La Charronnière ha La Gavouyère.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e Straed an Dervenn, a-drek d'ar maerdi, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| Le Bégassoux Aotrounez la Charronnière | En glazur e zri fenn c'hefeleg en aour |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr) Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn Mérimée
* ↑ (fr)Patrom:Base Mérimée
* ↑ (fr)Patrom:Base Mérimée
* ↑ (fr)Patrom:Base Mérimée
* ↑ (fr)Patrom:Base Mérimée
* ↑ (fr)archives-en-ligne.ille-et-vilaine
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# 9 mm Browning Long

An 9 mm Browning Long, anvet ivez 9 × 20 mm SR, zo ur munision ijinet e 1903 gant John Moses Browning, evit ar bistolenn FN Model 1903 produet gant an embregerezh belgiat FN Herstal. Choazet e voe evel kartouchenn armoù-dorn standart gant arme Sveden e 1907, ha poblek e voe e-pad trederenn gentañ an XXvet kantved. Izeloc'h eo he galloud evit hini an 9 mm Parabellum, ha dilezet eo bet bremañ gant an dennerien.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* ↑ (en) POPENKER Maxim, 9×20 Browning Long, Modern Firearms (lennet d'ar 24/12/2024)
* ↑ (es) 9 mm SR Browning Long, Municion.org (lennet d'ar 24/12/2024)
# Skritur nkoek

E 1949 e oa bet ijinet ar skritur nkoek (n'ko "lâret a ran") a-ratozh-kaer gant Solomana Kante evit gallout ober gant ar yezhoù mandeek dre skrid.
Skrivet e vez a zehoù da gleiz evel al lizherenneg arabek ha merket e vez an tonennoù gant skrapoù ispisial.
A-drugarez d'ar skritur nkoek e teskas ar Vandeed lenn ha skrivañ dre Afrika ar C'hornôg a-bezh ha talvezout a reas da greñvaat ar spered mandinkelezh e Ginea dreist-holl.
Hiziv avat e vez implijet muioc'h-mui al lizherenneg latin evit skrivañ ar bambareg e Mali.

## Liammoù diavaez

* Savadur ar skritur nkoek
* Omniglot Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ
# Skritur oriyek

Implijet e vez ar skritur oriyek evit skrivañ an oriyeg, ur yezh komzet gant 22 vilion a dud en Orissa (India).
Diorroet e voe ar skritur oriyek diwar ar skritur kalangek, diorroet d'e dro diwar ar skritur bramek. Un abugida eo ar skritur oriyek neuze, evel an darn vrasañ eus an doareoù-skrivañ implijet evit skrivañ yezhoù indezek.
Ront eo al lizherennoù evit gallout o skrivañ war delioù palmez hep o zorriñ.

## Vogalennoù ar skritur oriyek

Setu stummoù distag ar vogalennoù hag ivez ar stummoù stag implijet gant ar gensonenn k :

## Kensonennoù ar skritur oriyek

Setu kensonennoù ar skritur oriyek hervez an urzh hengounel :

## Gwelet ivez

* Abugida
* Oriyeg

## Liammoù diavaez

* Omniglot. Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ
# Skritur abourek

Krouet e oa bet al lizherenneg aboureg gant Sant Stefan a bPerm er 14vet kantved evit skrivañ an henzirieg (pe henbermeg).
Implijet e veze evit sevel skridoù relijiel betek ar 17vet kantved ma voe kemeret he flas gant al lizherenneg kirillek.

## Gwelet ivez

* Zirieg

## Liammoù diavaez

* Omniglot. Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ
# Skritur rashi

Ur stil-skrivañ hebraek eo ar skritur rashi (ktav rashi) diwar pennlizherennoù anv ar rabbi Rabbi Shlomo Itzhaki (1040-1105).
N'eo ket gant ar rabbi-se e oa bet ijinet ar stil rashi avat, met gant ur c'hristen, Daniel Bomberg e anv hag embanner a-vicher, bet embannet gantañ ouzhpenn 200 levr en hebraeg en e ti-moullañ e Venezia. E 1517 e voulas ur bibl ennañ meur a displegadenn anvet ar mikra'ot gedolot hag evit ober an diforc'h etre ar displegadennoù savet gant ar rabbi Shlomo Itzhaki diouzh re Abraham ibn Ezram embannet gant ar stil boutin anvet skritur karezennek (ketav ashri) e ijinas ur stil nevez. Dont a reas ar stil nevez-se da vezañ brudet ha anvet e voe skritur rashi.
Implijet e vez ez-hengounel ar skritur rashi kentoc'h evit ar skritur karezennek evit skrivañ al ladinoeg.

## Gwelet ivez

* Lizherenneg hebraek

## Liammoù diavaez

http://www.hebrew4christians.com/Grammar/Unit_One/Rashi_Script/rashi_script.html
# Skritur sinhalek

N'eo ket ar skritur sinhalek ul lizherenneg met un abugida evel an holl doareoù-skrivañ implijet en India diorroet war patrom an devanagari. Met disheñvel-tre eo deuet stumm al lizherennoù da vezañ.

## Lizherennoù ar skritur sinhalek
### Misra

* Kensonennoù
* Vogalennoù

### Suddha

* Kensonennoù
* Vogalennoù

## Gwelet ivez:

* Abugida
* Devanagari

## Liammoù diavaez:

Omniglot.. Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ (e saozneg)
# Skritur taidamek

Ne ouzer ket eus pelec'h e teu an skritur taidamek (Tai Viet) implijet evit skrivañ an taidameg, ur yezh taiek.
Pep lizherenn el abugida-mañ he deus ur stumm uhel hag ur stumm izel ha gant sinoù ispisial all e talvez kement-se da diskwel gant pesuert tonenn e rank bezañ distaget pep silabenn.
Setu ar c'hensonennoù:
Setu stumm ar vogalennoù stag:

## Gwelet ivez

* Taidameg

## Liammoù diavaez

* Omniglot Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ
# Lizherenneg

Ul lizherenneg a zo anezhi un doare-skrivañ diazezet war un niver bihan pe vihanoc'h a arouezioù a reer lizherennoù eus anezhe hag a dalvez pep hini anezhe d'ober dave d'ur fonem (pe soniad) en ur yezh bennaket, da lâret eo kement hag ar c'hensonennoù hag ar vogalennoù.
Cheñch a ra ar yezhoù a-hed an amzer avat, buanoc'h peurliesañ evit ma vez cheñchet an doare d'o skrivañ ha neuze meur a wech e vez kavet lizherennoù gante reolennoù skrivañ luziet a-walc'h evel hini ar saozneg pe hini ar galleg e-lec'h ma ne glot ket al lizherennoù gant bep a fonem.
Evit digresk pe nullañ an diforc'hoù etre ar fonemoù hag ar sistem aroueziañ gant al lizherennoù e c'hoarvez ma tud e karg a ginnig ma vo kemmet darn an lizherenneg, da lavaret eo adkempenn an doare-skrivañ. Divizet e vez etre arbennigourien ar yezh pa 'z eus ur riez evit lakaat an divizoù da vezañ ul lezenn ret evit an deskadurezh hag ar gwask. Evit ur yezh distad evel ar brezhoneg adkempennoù an doare-skrivañ (hag al lizherenneg asamblez) a zo bet kinniget ha degemeret gant ar skrivagnerien vrezhonek. Ar c'hemm brasañ a zo bet hini al lizherenneg kinniget gant Yann-Frañsez ar Gonideg p'en deus dilezet al lizherenneg gallek a oa hini an Tad Juluan Maner. Dilezet eo bet gantañ al lizherennoù c ha qu evit ober gant k en o flas, da skouer.

## Lizherenneg ar voullerezh

Dre astenn e vez graet al lizherenneg eus ar voest vras ha plad enni meur a gombodig e vez implijet gant ar voullerien pa vez prientet ar moulladur, lizherenn dre lizherenn : rouez-tre eo hiziv. Sellet ouzh ar voullerezh plom.

## Gwelet ivez:

* abugida
* abjad
* adkempenn an doare-skrivañ
* doare-skrivañ
* moullerezh plom
* silabenneg
* skritur silabennek
* lizherenneg ar brezhoneg

## Liammoù diavaez:

* Omniglot. Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ. Lizherennegoù (e saozneg)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Muzelloù bihan

Ar muzelloù bihan pe muzelloù diabarzh zo ur rann eus ar c'hourzh, lodenn diabarzh ardivink-genel ar maouezed. E-barzh ar muzelloù bras emaint, dirak digor ar gouhin. En nec'h anezho emañ an ellig.

## Toullañ ha troc'hañ

Pobloù zo a droc'h an ellig hag ar muzelloù bihan war un dro ; gouvenadur a reer eus an ober relijiel-se. Tud zo a wri ar muzelloù bihan da virout ouzh pep embaradenn.

## Pennad kar

* Muzelloù bras
* Toullañ muzelloù ar c'hourzh
# Thierry la Fronde

Thierry la Fronde a zo ur stirad skinwel gall, 52 rann a 25 munutenn enni. Skignet eo bet eus an 3 a viz Du 1963 betek ar 27 a viz Meurzh 1966 war RTF Télévision ha goude war chadenn gentañ an ORTF, da Sul da noz.

### An istor

E 1360 emañ roue Frañs, Jean II, e dalc'h ar Saozon. Priñs Kembre, Edouarzh a Woodstock, mab henañ ar roue Edouarzh III a Vro-Saoz, en deus aloubet ul lodenn vat eus rouantelezh Frañs.
Un aotrou yaouank eus Sologne a ziviz stourm ouzh ar Saozon ha dieubiñ e roue.
Trubardet eo un deiz gant e verour, Florent de Clouseaules, a werzh anezhañ d'ar Saozon gant ar c'hoant lakaat e arigrap war e zouaroù. Prizoniet eo en e gastell. O vezañ ma anavez mat al lec'h e teu a-benn da dec'hout buan gant sikour ul laer.
Evel-se e krog e droioù-kaer. Kantren a ra er c'hoadoù ha bodañ ar ra ur vandennad kompagnuned kavet gantañ war e hent ha prest d'e sikour en e stourm : Bertrand, Jehan, Pierre, Judas, Martin, Boucicault hag Isabelle.
O vezañ m'eo ar vatalm e arm karetañ e tibab bezañ anvet « Thierry la Fronde ».
Brudet eo sonerezh ar stirad, La Marche des compagnons, bet savet gant Jacques Loussier.

### Tudennoù hag aktourien

* Jean-Claude Drouot a zo Thierry de Janville, lesanvet « Thierry la Fronde »
* Pierre Guillermo a zo Thierry la Fronde bugel
* Céline Léger a zo Isabelle
* Raoul Billerey a zo Gauthier
* Robert Bazil a zo Boucicault
* Fernand Bellan a zo Judas ar c'homedian
* Jean Gras a zo Bertrand ar barazher
* Clément Michu a zo Martin ar botaouer-koad
* Robert Rollis a zo Jehan al laer
* Bernard Rousselet a zo Pierre ar barzh
* Jean-Claude Deret a zo Florent de Clouseaules