OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amanenn

Amanenn, pe amann, a vez graet dre zornañ dienn pe koaven, gant ur vazh pe ul loc'h, ken ne chom nemet an druzoni ken, gant ur bannac'h dour bihan ennañ, hag e teu er-maez al laezh-ribod.
Implijet stank e vez an amanenn e meur a vro gant dienn laezh ar buoc'henned peurvuiañ, met kavout a reer amanenn graet gant laezh loened all ivez, bualed, kañvaled, yaked. Liv melen pe wenn zo war an amanenn hervez ar seurt geot a zo bet debret gant an daskirierien-se ha hervez mare ar bloaz, dre an abeg da stad ar geot.
En darn vrasañ eus Breizh e vez distaget amann (pouez-mouezh war an eil "a"), e Bro-Wened avat ha tro-war-dro e klever amonen pe amanen (hañvalik ouzh ymenyn e kembraeg).

## Farderezh an amanenn

Ijinet eo bet ar ribod a-gozh, un ardivink simpl a-walc'h evit gellout dornañ an dienn a zo bet lakaet un tammig da ziazezañ. Ar ribod a zo ul lestr kloz gant un toull evit plantañ ur vazh hir a vez bountet-divountet e-barzh ken e vez dornet an dienn a frapadoù berr. En Europa, meur a ribot hengounel a oa graet pe e priaj pe en doare an tonelloù. Pa vez echuet gant an dornañ e vez lakaet a-gostez al laezh ribot ha gwalc'het e vez gant dour an druz a chom betek na vo mui a laezh ribot enni. En XX$^{vet}$ kantved ez eus bet ijinet ardivinkoù bras-tre ma vez lakaet miliadoù a litradoù dienn da vezañ mezellet ha pa ya er-maez an amanenn dindan gwask hag e vez graet kanolioù-amanenn eus ar ribodoù greantel ivez.

## Implij an amanenn

Er sevenadurioù ar maezioù eo an amanenn ur vammenn druzoni a-bouez pa vez implij er geginerezh evit fritañ ar boued pe evit reiñ ur blaz plijusoc'h pe evit fardañ gwastelloù. Koulskoude ne c'hell ket ar gouerien baour mirout kalz amanenn evit e implijout pa glaskont peurvuiañ e werzhañ evit tennañ moneiz dioutañ. Gwechall e veze ouzhpennet holen evit mirout an amanenn pelloc'h. Boaz ober gant amanenn sall a vez kavet e meur a vro, Breizh en o zouez. E Breizh gwechall e veze gwerzhet an amanenn er foarioù. Pezhioù bras amanenn a vez graet pileradoù pe bolotennoù anezho.

## Levrlennadur

* Doare ober ann amann mad, Almanak Breiz-Izel, 1872

## Sellet ivez

* Margarin
# Viktor Ianoukovytch

Viktor Fedorovytch Ianoukovytch (ukraineg : Віктор Федорович Янукович , ruseg : Виктор Фёдорович Янукович Viktor Fiodorovitch Ianoukovitch) a zo ur politikour ukrainat, e penn ar Strollad ar rannvroioù. Ganet eo bet d'an 9 a viz Gouere 1950 en Ienakiieve (oblast Donetsk), en URSS.
Kentañ ministr Ukraina eo bet eus ar 21 a viz Du 2002 d'an 31 a viz Kerzu 2004. Kollet en deus an dilennadegoù evit ar prezidant e 2004 a-enep da Viktor Iouchtchenko, kaser an Dispac'h orañjez.
A-drugarez da zisoc'hoù e strollad evit dilennadegoù ar gannaded ha kannadezed e 2006 e voe Kentañ ministr adarre, eus ar 4 a viz Eost 2006 d'an 18 a viz Kerzu 2007. E penn an tu enep e c'hounezas dilennadegoù ar prezidant e 2010 gant 48,95 % eus ar mouezhioù, ha 45,47 % evit e enebourez Yuliya Tymochenko. Digarget e voe gant ar Parlamant d’an 22 a viz C'hwevrer 2014 goude ma oa tec'het kuit da Rusia, da heul un emsavadeg pobl, Reveulzi an dinded.
# Sainte-Mère-Église

Sainte-Mère-Église :
| Iliz Sainte-Mère-Église. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Cherbourg |
| Kanton | Carentan |
| Kod kumun | 50523 |
| Kod post | 50480 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Holley 2016-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Baie du Cotentin |
| Lec'hienn web | http://www.saintemereeglise.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 021 ann. (2020) |
| Stankter | 58 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 41 m |
| Gorread | 52,27 km² |
| kemmañ |
Sainte-Mère-Église zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall.

## Istor

* Sainte-Mère-Église e Mezheven 1944.
* Monumant e pont La Fière.
* Bonn kentañ Liberty Road.
* Brudet eo ar gumun da vezañ unan eus ar c'hêrioù c'hentañ dieubet goude dilestradeg Normandi, d'ar 6 a viz Even 1944. Krog a ra enni Liberty Road (Hent ar Frankiz) a gas betek Bastogne.
* Kresket eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016 goude bezañ bodet gant Beuzeville-au-Plain, Chef-du-Pont, Écoquenéauville ha Foucarville d'ober ur gumun nevez.
* Kresket eo bet ar gumun d'ar 1$^{añ}$ a viz Genver 2019 goude bezañ bodet gant Carquebut ha Ravenoville.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maner Mariéville, e Beuzeville-au-Plain.
* Iliz katolik Santez Koulm, e Chef-du-Pont.
* Iliz katolik Sant-Laorañs, en Écoquenéauville.
* Iliz katolik Foucarville.
* Ti-feurm-mirdi ar c'hCotentin.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Mae 2020 | → bremañ | Alain Holley | | {{Dilennad |Deroù= |
| Meurzh 2014 | 2020 | Jean Quétier | | |
| 1984 | Meurzh 2014 | Marc Lefèvre | Tu-dehou diseurt | Kuzulier departamant (abaoe 1998) |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Gevelliñ

* Sturminster Marshall (Rouantelezh Unanet) abaoe 1992

## Pennadoù kar

* Beuzeville-au-Plain,
* Carquebut,
* Chef-du-Pont,
* Écoquenéauville,
* Foucarville,
* Ravenoville
* Sainte-Mère-Église, kumun gozh.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 79, Kerzu 2015
* ↑ Addilennet goude krouidigezh ar gumun nevez:(fr)Jean Quétier, maire de la commune nouvelle », Ouest-France, 11 Genver 2016.
# SMS Preußen (1903)

SMS Preußen (diwar Prusia e alamaneg) zo anv ul lestr hobregonet moret e 1903 gant Morlu an Impalaeriezh alaman. E-pad a ar Brezel-bed Kentañ e voe implijet da wardiñ strizh-mor Øresund etre Danmark ha Sveden. Abalamour e oa kozh, ne voe ket rediet an Alamagn da reiñ anezhi d'an Emglev tridoubl goude feur-emglev Versailhez. Tennet e voe diwar listennad al listri-brezel alaman e miz Meurzh 1929, ha gwerzhet evit bezañ dismantret e 1932.

## Daveennoù

* ↑ (de) Linienschiff SMS Preußen war Militaer Wissen (lennet d'an 11/10/2024)
# Armée Royale Française

An Armée Royale Française (brezhoneg: Lu Roueel Bro-C'hall) a oa nerzh pennañ tirlu Rouantelezh Bro-C'hall. Suj e oa d'an dierniezh Bourbon adalek ren Loeiz XIV e-kreiz ar XVI$^{vet}$ kantved betek ren Charlez X en XIX$^{vet}$ kantved, gant un troc'h etre 1792 ha 1814 hag unan all e-kerzh ar C'hant Devezh e 1815.
Lamet e voe da vat goude Reveulzi Gouere e 1830. Lu Roueel Bro-C'hall a oa deuet da vezañ ur patrom evit ar sistem nevez lakaet da dalvezout evit ar rejimantoù dre Europa a-bezh adalek kreiz ar XVI$^{vet}$ kantved ha goude. Gwelet e oa evel nerzh milourel galloudusañ Europa pa oa eus outi.

## Mammenn

Ar c'hentañ lu dibad e Rouantelezh Bro-C'hall, o vezañ paeet gant goproù reoliek e-serr bezañ soudarded kaset evel Ost. Kement-mañ a oa kroget e penn kentañ ar XV$^{vet}$ kantved dindan ren Charlez VII.
# Robert Stewart, Beskont Castlereagh

Robert Stewart, 2l Markiz Londonderry, ganet d'an 18 a viz Even 1769 hag aet da Anaon d'an 12 a viz Eost 1822, anvet aliesoc'h Lord Castlereagh, diwar an titl a enor Beskont Castlereagh a oa graet eus outañ etre 1796 ha 1821, a oa un den Stad ha politikour breizhveuriat. Evel sekretour ar bespriñs eus Iwerzhon, labouret en devoa evit moustrañ Emsavadeg 1798 ha lakaat da dremen an Akta Unvaniñ Breizh-Veur hag Iwerzhon e 1800. Evel sekretour an aferioù estren eus ar Rouantelezh-Unanet adalek 1812 e oa penn bras an emglev milourel a oa bet trec'h war Napoleon ha dre-se e oa bet hollc'halloudek evit ar Rouantelezh Saoz e Kendalc'h Vienna. Er gouarnamant goude brezel eus Lord Liverpool, Castlereagh a oa gwelet evel un den reut hag o tifenn doareoù feuls evit mougañ ar stourmerien a zifenne kemmoù sokial hag adreizhoù, dre-se en doa echuet e vuhez e-unanik ha gwelet fall gant tud e vro. En em lazhet e oa d'an 12 a viz Eost 1822.

## Diskar ha marv

En desped d'e zegasadennoù evit trec'hiñ Napoleon ha distro ar peoc'h, Castlereagh a oa deuet da vezañ un den gwelet fall-kenañ. Taget e oa bet e Ti ar C'humunioù gant an enebadur evit e roll harp e gouarnamantoù gwasker Europa, ar bobl a rebeche dezhañ e roll e Ti ar C'humunioù a-fed Disparti George IV hag ar rouanez Caroline.
# Mousked

Ur mousked a zo un arm-tan hiniennel, hir ha flour e ganol, karget dre e veg, implijet war an tachennoù-emgann en Europa adalek deroù ar XVII$^{vet}$ kantved. Gouest e oa da doullañ un hobregon. E kreiz an XIXvet e voe rizennet kanolioù ar mouskedoù evit implijout ar boledoù Minié nevez-savet. Karget e vezent dre o beg c'hoazh. Armoù a seurt-se a raer fuzuilhoù-mousked anezhe. En eil hanterenn ar c'hantved e voe ijinet ar c'hartouchennoù dezhe douilhezoù paper ha prestik goude metal, karget dre o c'hulasenn : adalek ar mare-se e voe dilezet an anv mousked hag implijet "fuzuilh" evit disheñvelaat an daou seurt armoù.

## Gerdarzh

Ur brezhonekadur eus ar ger gallek heñvelster mousquet eo "mousked". Gwezhall e veze anvet alies an armoù diouzh anvioù loened. Daou orin a roer d'an anv gallek mousquet :
* ar galleg mousquette, a oa anv kozh ar sparfell c'hlas ;
* an italianeg moscetto, a oa anv ibilien ar groazwareg, diwar mosca, "kelienenn".
# Fleuves

Fleuves a zo ur strollad sonerezh savet gant tri soner, Emilien Robic (klarinetenn), Romain Dubois (piano Rhodes) ha Samson Dayou (gitar-boud), e Penn-ar-Bed e 2012.
Mesket e vez gant ar strollad-mañ sonerezh Breizh, jazz ha sonerezh elektronek. Troet eo tonioù ar strollad-mañ war-zu ar sonerezh da zañsal. Evit-se e vez klevet Fleuves peurvuiañ er festoù-noz pe er gouelioù e Breizh.
Daou albom studio hag un EP zo bet embannet ganto betek-henn. An daou albom-mañ zo bet degemeret mat gant ar publik hag anavezet evel div bladenn a-galite gant an dud a vicher.

## Istor ar strollad

An tri soner a ra ar strollad zo o tont eus redennoù sonerezh disheñvel. En em gavet int memestra dre hentoù ar sonerezh : da gentañ penn etre Émilien Robic hag e genderv Samson Dayou er strollad Kentañ. Ar Brestiz Romain Dubois ha Samson Dayou a labour asambles e-pad ouzhpenn 10 vloaz. Krouet e oa bet un daouad Robic-Dubois e 2012 evit ar genstrivadeg "Duo libre" da-geñver kampionad ar sonerien e Gourin. Ar maout az a ganto, ar perzh a gendrec'hiñ anezho da grouiñ ur gwir strollad.
Troioù: Emvod ar Gelted en Oriant 2017, 2019, 2021 ha 2022
Prizioù :
* Priz Sonerezh Produet e Breizh 2017 (pladenn Fleuves #1)
* Priz ar juri Priz Meur pladenn an Telegram 2019 (#2)
* Festival Yaouank 2016
* Gouelioù-Meur Kerne 2017
* Gouel an Erer Kozh 2019
* Festival Yaouank 2019 (Fleuves & Lights)
* La Carène (e Brest e 2020)
* Emvod ar Gelted en Oriant 2022 gant 'Ndiaz
* "Odyssea" gant Sarah Floc'h
* Fête de la Musique, Ostel Courcy, Roazhon, 2023

## Sonerien

* Samson Dayou : gitar-boud ha fretless, sonaozour (abaoe 2012)
* Romain Dubois : piano Fender Rhodes ha mekanikoù elektronek, sonaozour (abaoe 2012)
* Emilien Robic : klarinetenn (treujenn-gaol), sonaozour (abaoe 2012)
* Emilien Robic
* Romain Dubois
* Samson Dayou

## Pladennoù

| Bloavezh | Titr | Notennoù |
| 2016 | Fleuves #1 | Studio |
| 2019 | #2 | Studio |
| 2020 | Fleuves 1 & 2 | Dibab-tonioù |
| 2021 | Odyssea | Studio (EP) |
| 2023 | Supreme Folklore #1 | Studio (EP) |
| 2024 | #3 | Studio |

## Notennoù

* ↑ Maiwenn Raynaudon-Kerzerho, « L'étonnante histoire de la musique bretonne : Quelques groupes emblématiques », Bretons, n$^o$ 47,‎ avril 2021, p. 40
* ↑ « Musique. Le groupe Fleuves, vainqueur des ventes 2019 de la Coop Breizh », Ouest-France, 15 janvier 2020

## Diellstagadennoù
### Levrlennadur

* (fr) Jean-Jacques Monnier (2020). "Le fest-noz aujourd'hui", Bretagne L'essentiel, Skol Vreizh (in fr). 160 p. ISBN 9782367581170.
* (fr) Pascal Lamour (2018). Un monde de musique bretonne, éditions Ouest-France. 168 p. ISBN 978-2737378980.

### Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) (en) Lec'hienn ofisiel Fleuves
* Fleuves e discogs.com
* Rouedadoù sokial : Facebook, Instagram, Youtube
# Treuznistria

Treuznistria zo un rannvro zisranner lec'hiet e-barzh tachenn ofisiel republik Moldova. Daoust ma n'eo anavezet gant stad ebet ha daoust ma'z eo de jure un darn eus Moldova ez a d'ober de facto ur stad dizalc'h gant an anv Republik moldov an Dniestr (e moldoveg: Република Молдовеняскэ Нистрянэ/Republica Moldovenească Nistreană; e rusianeg: Приднестровская Молдавская Республика (Pridnestrovskaia Moldavskaia Respoublika); en ukraineg: Придністровська Молдавська Республіка (Pridnestrovs'ka Moldavs'ka Respublika)), ha graet anezhi ivez Pridnestrovia gant ar rusianegerien ha Transnistria gant ar roumanegerien, Transnistria e lec'h all, ha Treuznistria e brezhoneg, ar pezh a dalv kement hag «en tu-hont d'an Dniestr » (Nistru e roumaneg). Lec'hiet emañ war-du ar reter eus ar stêr-se, etre an dachenn dindan gontroll ar gouarnamant moldovat hag Ukraina. E 1991 eo disrannet ar rannvro-se goude diskar an Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel, poblet gant tud a gomz yezhoù slavek dre vras ha renet gant ur gouarnamant komunour.

## Istor

E 1924 e oa krouet Oblast Emren Moldova e-barzh Republik Soviedel Ukraina. E 1940 e oa krouet Republik Sokialour Soviedel Moldavia e-barzh an URSS.

## Poblañsouriezh

E 2004 e oa 555 347 a annezidi hervez niveradeg 2004, hag e 2018 e oa istimet ne chome nemet 469 000 anezho. 133 annezad/km² a oa stankter ar boblañs, ha bremañ n'eo nemet 114.

## Daveoù

* ↑ "Treuznistria", KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ Gwenvael Jéquel, « Treuznistria, ur vro... etre », Bremañ, niv. 413, C'hwevrer-Meurzh 2017, p. 20.
# Kiwi (frouezh)

Kiwi pe Aval Kiwi a vez graet eus frouezh meur a droellblantennoù doare Actinidia, eus familh an Actinidiaceae. Orin ar c'hiwi a zo Sina, dreist-holl proviñs Shaanxi.
E vouedenn (glas an aliesañ) a zo sukret ha trenk, gronnet gant ur groc'hen gell-du gant stoubennoù. Ur 100 bennak a greun vunut (bihan ha du) a vezo kavet e-barzh un aval Kiwi hag a c'hell bezañ debret.
Ar c'hiwi a zo ur vammenn d'ar vitamin CH, d'ar vitamin A ha d'an hini E. Ouzhpenn da-se an aval Kiwi a zegas kalsiom, houarn hag ar vitamin B9.
40 spesad gwez kiwi a zo.
Yang Tao a vez graet e sinaeg eus ar c'hiwi, hag er yezh pemdez e c'heller ober ivez gant Grozonell Sina

## Liammoù diavaez
#### Keginañ aval Kiwi

* Lec'hienn Marmiton
* Lec'hienn Ptitchef

#### Liorzhañ gwez Kiwi

* Lec'hienn Rustica (filmig)
* Lec'hienn Au Jardin
* Lec'hienn plantes-et-jardins

## Levrlennadur

* Guide complet de la culture du Kiwi, gant Monica Rafols, embannadur De Vecchi (111 pajenn), dastumadenn Vie quotidienne, 6 a viz Meurzh 2000 (ISBN 2732814679)
* La culture du kiwi, gant Monica Rafols ha Janine Trotereau, embannadur De Vecchi (110 pajenn), dastumadenn Vie quotidienne, 2 a viz Even 2005 (ISBN 2732813680)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20141226082620/http://www.futura-sciences.com/magazines/nature/infos/dico/d/botanique-kiwi-7369/
* ↑ http://www.aujardin.info/plantes/actinidia.php
# Sourdeval (kumun nevez)

Sourdeval :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Avranches |
| Kanton | Le Mortainais |
| Kod kumun | 50582 |
| Kod post | 50150 |
| Maer Amzer gefridi | Adrien Jehenne 2023-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Mortainais |
| Lec'hienn web | http://www.sourdeval.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 154 ann. (2020) |
| Stankter | 61 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 155 m — brasañ 354 m |
| Gorread | 51,87 km² |
| kemmañ |
Sourdeval zo ur gumun nevez e departamant Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XXI$^{vet}$ kantved

* Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016 diwar kumun gozh Sourdeval ha Vengeons d'ober kumun nevez Sourdeval.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin, e Sourdeval.
* Iliz katolik Vengeons.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 9 a viz Kerzu 2023 | | Adrien Jehenne | | |
| 4 a viz Gouhere 2020 | 30 a viz Du 2023 | Sophie Laurent | | |
| 1989 | 2020 | Albert Bazire | UMP | Kuzulier departamant (1992-2011) |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Gevelliñ

* Uchte (Alamagn) abaoe 1992
* Odiham (Rouantelezh-Unanet) abaoe 1993

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 80, 22 Kerzu 2015
* ↑ Addilennet goude krouidigezh ar gumun nevez: (fr)Isabelle Innocenti, « Albert Bazire élu maire de... Sourdeval », La Voix le Bocage, 12 Genver 2016.
# Amerika (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Amerika zo un anv brezhonek, alamanek, izelvroek ha kavout a reer anezhañ e meur a yezh all c'hoazh; hini ar c'hevandir Amerika eo, pe, dre verrdro, pe en doare hengounel evit Stadoù-Unanet Amerika; ha hini meur a dra all a c'hall bezañ ivez.

## Lec'hanvadurezh

* Amerika (Saks), ur gêr en Alamagn
* Amerika (Drenthe), ur gêriadenn en Izelvroioù

## Istor

* Amerika Bomber, ur raktres alaman, da vare an Eil brezel-bed, da ober ur vombezenn he dije tizhet SUA.

## Lennegezh

* Amerika, ur romant alamanek, gant Franz Kafka e 1927;
* Kenavo Amerika, ur romant brezhonek gant Jakez Konan.

## Pennadoù kar

* Amerikan
* America
* América
# Emgannoù Khalkhin Gol

Emgannoù Khalkhin Gol (rusianeg: Бои на Халхин-Голе; mongoleg: Халхын голын байлдаан) a vez graet eus un hollad emgannoù e 1939, etre nerzhioù lu an URSS ha nerzhioù lu Impalaeriezh Japan. Ne oa ket bet eus ur brezel disklêriet ofisiel hag ouzhpenn URSS ha Japan e oa bet Mongolia ha Manchukuo o kemer perzh ennañ. An anv zo deuet diwar ar stêr Khalkhin Gol, a zo e-kreiz an dachenn emgann. E Japan, an emgann pouezusañ a zo anvet Gwallzarvoud Nomonhan (ノモンハン事件, Nomonhan jiken) diwar an anv Nomonhan, ur gêriadenn nepell diouzh an harzoù etre Mongolia ha Manchouria. Disoc'h an emgannoù a voe un trec'h peurglok gant mongoliz-soviediz war ar 6vet arme japanat.
Nomonhan e oa bet ar wech kentañ en istor Mab-den ma voe implijet an nerzh-nij bras-niver en un emgann birvidik evit tizhout ur pal milourel resis.

## Pennadoù kar

* Emgann Lenn Khasan
# Étampes

Étampes :
| Anv brezhonek | Etampez |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Essonne |
| Arondisamant | Étampes (pennlec'h) |
| Kanton | Étampes (pennlec'h) |
| Kod kumun | 91223 |
| Kod post | 91150 |
| Maer Amzer gefridi | Franck Marlin 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Étampois Sud-Essonne |
| Lec'hienn web | (fr) mairie-etampes.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 26 251 ann. (2020) |
| Stankter | 642 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 66 m — brasañ 156 m |
| Gorread | 40,92 km² |
| kemmañ |
Étampes ( (selaou )), pe Etampez a-wezhioù e brezhoneg, zo ur gumun en departamant Essonne hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Étampes eo.
Er bloavezh 2020 e oa 26 251 a annezidi hag a reer Étampois anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An ti-kêr
* Ti Diane de Poitiers.
* Iliz Saint-Basile.
* Maen-hir Pierrefitte.

## Kêrioù gevellet

* Borna (Alamagn) abaoe 2000

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ "Etampez", Devri: Le dictionnaire diachronique du breton
# Film brezel

Film brezel a vez graet eus un doare filmoù, eus ur rann eus ar sinema. Filmoù istorel int lec'h ma vez taolennet e vez oberezhioù brezel, dre aer, war vor, war zouar. Lodennoù emgann ar film eo ar re diazez. An temoù diskouezet a zo ar stourm, dreistbevañ ha terc'hout, kamaladiezh etre soudarded, an aberzh, dizenelezh ha dibouezh ar brezel, dilec'hioù ar brezel war ar gevredigezh ha kudennoù moral ha denel ganet adal ar brezel.
An doare filmoù-se zo liammet don gant istor an XX$^{vet}$ kantved. Broioù zo evel Sina, Indonezia, Japan, pe Rusia o deus un hengoun filmoù brezel, liammet ouzh o istor met gant stummoù disheñvel hervez ar vro. Eus filmoù birvidik betek dramaoù istorel pe istorioù karantez brezel, lies eo isrannoù an doare filmoù-se.
# Cilsân

Cilsân zo ur gêriadennig e Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.
Emañ war glann hanternozel ar stêr Afon Tywi, ur 5 kilometr bennak er c'hornôg da Llandeilo. Ur rann eus parrez Llangathen eo.
# Stalingrad (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Stalingrad e oa anv, etre 1925 ha 1961, ar gêr e su Rusia a oa bet anvvet Tsaritsyn a-raok, ha deuet da vezañ Volgograd e 1961.
Boas e vezer da implijout an anv Stalingrad en ur c'henarroud istorel evit komz diwar-benn emgann Stalingrad, un emgann drastus a c'hoarvezas eno etre miz Gwengolo 1942 ha miz C'hwevrer 1943.
Kavout a reer an anv-se ivez, liammet gant an emgann-se, evit :

## Istor

* Emgann Stalingrad

## Lec'hanvadurezh

Goude an Eil Brezel-bed e voe roet an anv Stalingrad da veur a lec'h, darn anezho a voe divadezet pa voe kollet nerzh gant ar Strollad Komunour gall ha pa gouezhas an URSS d'an traoñ.
* Plasenn emgann Stalingrad (e Pariz, "Place de la Bataille-de-Stalingrad", dibabet e 1993)
* Stalingrad, un arsav metro e Pariz
* ar boulouard Stalingrad (Naoned)

## Sinema

* Stalingrad, teulfilm soviedel gant Leonid Varlamov, bet filmet e-pad an emgann e 1943
* Stalingrad (film 1990), ur film brezel soviedel
* Stalingrad (film 1993), ur film peoc'hgarour alaman o heuliañ buhez kriz soudarded alaman
* Stalingrad, pe en e stumm saoznek orin Enemy at the gates (2001), ur film diwar-benn sniperien e-pad emgannoù 1942-1943, sevenet gant Jean-Jacques Annaud
* Stalingrad (film 2013), ur film brezel, drama ha karantez rusian e-kerzh Emgann stalingrad
# Giovanni Pascoli

Giovanni Pascoli (San Mauro di Romagna, 31 Kerzu 1855 – Bologna, 6 Ebrel 1912) zo ur barzh italian.