# Departamant gall

An departamant a zo un dachennad douar, pe, evit ober gant gerioù all, ur rannadur melestradurel e Bro-C'hall. War un dro ez eo
* ur bastell-vro melestradurel didolpet
* hag ur strollegezh lec'hel digreizennet.
Pa vez anv eus an dachennad douar eo kustum tud ar velestradurezh c'hall da skrivañ ar ger gant un d bihan; pa vez kaoz eus ar framm politikel e vez implijet un D bras ganto.
Abaoe 2011 ez eus kement ha 101 departamant e Bro-C'hall, hag en o zouez 5 departamant tramor.

## An departamant evel pastell-vro velestradurel

Ar bastell-vro velestradurel dindan ar gwir boutin eo an departamant abaoe ar bloaz VIII (1799–1800) hag e chom c'hoazh. Renet eo gant ar prefed-departamant anvet diouzh c'hoant ar gouarnamant, harpet gant isprefeded e penn an isprefetioù.
Meur a servij didolpet eus ar Riez gall a zo aozet e framm an departamant, evel Renerezh departamant an Aveiñ (DDE, e berr), pe Renerezh departamant an aferioù yec'hed ha sokial (DDASS, e berr).

## An departamant evel strollegezh lec'hel

Ur strollegezh lec'hel digreizennet eo an departamant ivez. Dindan renerezh ar C'huzul-departamant emañ. Ar c'huzul-se a vez graet Kuzul-Meur anezhañ ivez, a zo dilennet war-eeun gant mouezhioù an holl zilennerion, evit c'hwec'h vloaz.
Bodet eo bet an departamantoù da sevel ar rannvroioù. Rannet e vezont etre arondisamantoù, hag int-i isrannet etre kantonioù a zo bet savet dre vodañ kumunioù.

## Istor

* Gwelout Istor an departamantoù gall.

## Niverennadur an departamantoù

En deroù e veze implijet niverennoù diwar an urzh alfabetek (1 da 83) evit bastañ da ezhommoù ar servijoù post. Goude an Impalaeriezh kentañ e oe dilezet ar sistem. E penn kentañ an XX$^{vet}$ kantved e voe adsavet an niverenniñ en ur dennañ kont eus an departamantoù ouzhpennet, met e 1922 e voe ouzhpennet an Territoire-de-Belfort nevez-krouet, dezhañ an niverenn 90.
Pa voe adrannet an Île-deFrance e 1964 e chomas gant Pariz an niverenn 75 ha gant an Yvelines, e-lec'h m'emañ Versailhez, pennlec'h ar Seine-et-Oise, an niverenn 78, hini ar bet-departamant. Ar pemp departamant nevez-krouet a resevas niverennoù diwar o urzh alfabetek ha lakaet e diwezh ar roll (91 betek 95 : Essonne, Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne, Val-d'Oise).
E 1976 e voe rannet Korsika etre daou evit krouiñ an departamant ar Corse-du-Sud (2A) ha hini Haute-Corse (2B).
Niverennet eo bet an departamantoù tramor eus 971 betek 976 (n'eus ket a zepartamant niverennet 96).
Anavezet mat eo sistem niveradur an departamantoù gant ar C'hallaoued pa vezont dispaket war blakennoù-marilh ar c'hirri-dre-dan hag ar marc'hoù-dre-dan. Aet eo da get an doare-se pa'z eus bet degemeret ur sistem europat e 2009, met chomet eo en un doare arouezel war ar c'hostez, gant arouez ar rannvro. Implijet e vez an niverennadur evit niverennoù ar Surentez sokial, e penn kodoù-post ar c'humunioù (nemet evit Korsika: implijet e vez an 20 evit kumunioù an enezenn a-bezh).

## Sell ivez

* Arrondisamantoù gall
* Departamantoù gall renket dre boblañs
* Departamantoù gall renket dre gorread
* Departamantoù gall renket dre Rannvroioù
* Departamantoù gall renket dre stankted poblañs
* Kantonioù gall
* Bro-C'hall
* Melestradurezh tiriadel
* Rannvroioù Bro-C'hall
* Roll pennlec'hioù prefeti Bro-C'hall

## Taolenn an departamantoù gall

| Niv | Departamant | Kêr-brefeti | Poblañs (2020) |
| 01 | Ain | Bourg-en-Bresse | 657 856 |
| 02 | Aisne | Laon | 529 374 |
| 03 | Allier | Moulins | 335 628 |
| 04 | Alpes-de-Haute-Provence | Digne-les-Bains (Dinha e yezh ar vro) | 165 451 |
| 05 | Hautes-Alpes | Gap | 140 605 |
| 06 | Alpes-Maritimes | Nice (Nisa e brezhoneg) | 1 097 410 |
| 07 | Ardèche | Privas (Privàs e yezh ar vro) | 329 325 |
| 08 | Ardennes | Charleville-Mézières | 269 701 |
| 09 | Ariège | Foix (Foish e yezh ar vro) | 153 954 |
| 10 | Aube | Troyes | 311 435 |
| 11 | Aude | Carcassonne (Carcassona e yezh ar vro) | 375 217 |
| 12 | Aveyron | Rodez (Rodés e yezh ar vro) | 279 554 |
| 13 | Bouches-du-Rhône | Marseille (Marselha e yezh ar vro) | 2 048 070 |
| 14 | Calvados | Caen | 697 547 |
| 15 | Cantal | Aurillac (Orlhac e yezh ar vro) | 144 379 |
| 16 | Charente | Angoulême | 351 718 |
| 17 | Charente-Maritime | La Rochelle (ar Roc'hell e brezhoneg) | 655 709 |
| 18 | Cher | Bourges | 300 933 |
| 19 | Corrèze | Tulle, Tula e yezh ar vro | 239 190 |
| 2A | Corse-du-Sud | Aiacciu | 160 814 |
| 2B | Haute-Corse | Bastia | 182 887 |
| 21 | Côte-d'Or | Dijon | 535 078 |
| 22 | Côtes-d'Armor, e brezhoneg Aodoù-an-Arvor | Sant-Brieg | 603 640 |
| 23 | Creuse | Guéret (Garait e yezh ar vro) | 115 995 |
| 24 | Dordogne | Périgueux (Periguers e yezh ar vro) | 412 807 |
| 25 | Doubs | Besançon | 545 209 |
| 26 | Drôme | Valence (Valença e yezh ar vro) | 517 709 |
| 27 | Eure | Évreux | 599 668 |
| 28 | Eure-et-Loir | Chartres (Chartrez e brezhoneg) | 431 443 |
| 29 | Finistère, e brezhoneg Penn-ar-Bed | Kemper | 917 179 |
| 30 | Gard | Nîmes (Nimes e yezh ar vro) | 751 457 |
| 31 | Haute-Garonne | Toulouse (Tolosa e yezh ar vro) | 1 415 757 |
| 32 | Gers | Auch | 191 819 |
| 33 | Gironde | Bordeaux (Bourdel e brezhoneg) | 1 636 391 |
| 34 | Hérault | Montpellier (Montpelhièr e yezh ar vro) | 1 188 973 |
| 35 | Ille-et-Vilaine (Il-ha-Gwilen e brezhoneg) | Roazhon | 1 088 855 |
| 36 | Indre | Châteauroux | 218 707 |
| 37 | Indre-et-Loire | Tours (Teurgn e brezhoneg) | 612 119 |
| 38 | Isère | Grenoble | 1 277 513 |
| 39 | Jura | Lons-le-Saunier | 258 798 |
| 40 | Landes | Mont-de-Marsan (Lo Mont de Marsan e yezh ar vro) | 418 122 |
| 41 | Loir-et-Cher | Blois (Bleaz a-gozh e brezhoneg) | 329 357 |
| 42 | Loire | Saint-Étienne | 768 508 |
| 43 | Haute-Loire | Le Puy-en-Velay (Lo Puèi de Velai e yezh ar vro) | 227 489 |
| 44 | Loire-Atlantique (Liger-Atlantel e brezhoneg) | Naoned | 1 445 171 |
| 45 | Loiret | Orléans (Orleañs e brezhoneg) | 682 304 |
| 46 | Lot | Cahors (Caors e yezh ar vro) | 174 670 |
| 47 | Lot-et-Garonne | Agen | 330 844 |
| 48 | Lozère | Mende | 76 633 |
| 49 | Maine-et-Loire | Angers (Añje e brezhoneg) | 820 713 |
| 50 | Manche | Saint-Lô | 495 093 |
| 51 | Marne | Châlons-en-Champagne | 566 659 |
| 52 | Haute-Marne | Chaumont | 171 798 |
| 53 | Mayenne ("Mezven" e brezhoneg) | Laval | 306 538 |
| 54 | Meurthe-et-Moselle | Nancy | 732 590 |
| 55 | Meuse | Bar-le-Duc | 183 001 |
| 56 | Morbihan (skrivet Mor-Bihan e brezhoneg) | Gwened | 764 161 |
| 57 | Moselle | Metz | 1 049 155 |
| 58 | Nièvre | Nevers | 202 670 |
| 59 | Nord | Lille ("Rijsel", e yezh ar vro) | 2 607 746 |
| 60 | Oise | Beauvais | 829 699 |
| 61 | Orne | Alençon | 278 475 |
| 62 | Pas-de-Calais | Arras | 1 462 167 |
| 63 | Puy-de-Dôme | Clermont-Ferrand ("Clarmont d'Auvernha" e yezh ar vro) | 661 852 |
| 64 | Pyrénées-Atlantiques | Pau | 687 240 |
| 65 | Hautes-Pyrénées | Tarbes (Tarba e yezh ar vro) | 229 788 |
| 66 | Pyrénées-Orientales | Perpignan (Perpinyà e yezh ar vro) | 482 765 |
| 67 | Bas-Rhin | Strasbourg (Straßburg e yezh ar vro) | 1 148 073 |
| 68 | Haut-Rhin | Colmar (Kolmar e yezh ar vro) | 767 842 |
| 69 | Rhône | Lyon | 1 883 437 |
| 70 | Haute-Saône | Vesoul | 234 601 |
| 71 | Saône-et-Loire | Mâcon | 551 063 |
| 72 | Sarthe | Le Mans | 566 993 |
| 73 | Savoie | Chambéry | 439 750 |
| 74 | Haute-Savoie | Annecy | 835 206 |
| 75 | Pariz Gwechall edo an niverenn-se gant departamant ar Seine | Paris (Pariz e brezhoneg) | 2 145 906 |
| 76 | Seine-Maritime | Rouen (Rouan e brezhoneg) | 1 254 739 |
| 77 | Seine-et-Marne | Melun | 1 428 636 |
| 78 | Yvelines Gwechall edo an niverenn-se gant ar Seine-et-Oise | Versailles (Versailhez e brezhoneg) | 1 449 723 |
| 79 | Deux-Sèvres | Niort | 374 481 |
| 80 | Somme | Amiens | 568 748 |
| 81 | Tarn | Albi | 391 066 |
| 82 | Tarn-et-Garonne | Montauban (Montalban e yezh ar vro) | 262 316 |
| 83 | Var | Toulon (Toullon pe "Toulon" e brezhoneg) | 1 085 189 |
| 84 | Vaucluse | Avignon (Avinhon e yezh ar vro) | 561 941 |
| 85 | Vendée ("Vañde" e brezhoneg) | La Roche-sur-Yon | 692 705 |
| 86 | Vienne | Poitiers | 439 332 |
| 87 | Haute-Vienne | Limoges (Limòtges e yezh ar vro; ha Lemojez e brezhoneg) | 372 123 |
| 88 | Vosges | Épinal | 362 397 |
| 89 | Yonne | Auxerre | 334 156 |
| 90 | Territoire de Belfort | Belfort | 140 120 |
| 91 | Essonne | Évry-Courcouronnes | 1 306 118 |
| 92 | Hauts-de-Seine | Nanterre | 1 626 213 |
| 93 | Seine-Saint-Denis | Bobigny | 1 655 422 |
| 94 | Val-de-Marne | Créteil | 1 407 972 |
| 95 | Val-d'Oise | Cergy/Pontoise¹ | 1 251 804 |
| 971 | Guadeloupe² (Gwadeloup e brezhoneg) | Basse-Terre ("Bastè" e yezh ar vro) | 383 559 |
| 972 | Martinique² (Martinik e brezhoneg) | Fort-de-France ("Fòd Fwans" e yezh ar vro) | 361 225 |
| 973 | Guyane² (Gwiana e brezhoneg) | Cayenne ("Kayèn" e kreoleg) | 285 133 |
| 974 | La Réunion² | Saint-Denis | 863 083 |
| 976 | Mayotte² | Mamoudzou | 256 518 |
Evezhiadennoù:
* Edo prefeti ar Val-d'Oise da vezañ lakaet e Pontoise pa voe krouet an departamant, nemet kaset e voe d'ar gumun nes, Cergy; bremañ e reont ar ville nouvelle anvet Cergy-Pontoise.
* An departamantoù tramor gall a zo douaroù a oa trevadennoù pell diouzh Bro-C'hall, hag a zo bet roet dezho ur statud heñvel ouzh hini departamantoù "european" Bro-C'hall. Bez' ez int, hervez al lezenn, lodoù eus Frañs hag eus Unaniezh Europa, nemet reolennoù europat arbennik zo evito. Pep hini eus an departamantoù-se zo ivez ur rannvro.

### Evezhiadennoù all

Evezhiadennoù all a c'haller ober war anvioù ar c'hêrioù a zo pennlec'hioù departamantoù :
* Kêrioù gall zo o deus un anv brezhonek a-gozh pe goshoc'h, evel Bourdel, Orleañs, ar Roc'hell, Teurgn, ...
* Kêrioù gall zo n'eo ket gallek hepken o anvioù ofisiel: kavout a reer anezho digemm a-wechoù e yezhoù all ar vro, evel Bastia e korseg, Pau en okitaneg (nemet distaget disheñvel); kemm bihan a vez alies evel etre Quimper ha Kemper, Strasbourg ha Straßburg en alamaneg (Strossburi en elzaseg), Perpignan ha Perpinyà e katalaneg, Ajaccio hag Aiacciu e korseg; kemm bras a vez a-wechoù all, evel etre Vannes ha Gwened, hag etre Lille ha Rijsel e nederlandeg.
* Kêrioù gall zo o deus anvioù all e yezhoù all: Toulouse a zo Tolosa del Llengadoc e katalaneg, Bourdel a zo Burdeos e spagnoleg, Pariz a zo Parigi en italianeg, Marseille zo Marseilles ha Reims zo Rheims e saozneg.

## Pennadoù kar

* Listenn an departamantoù gall e broioù all Europa‎

## Liammoù efedus evit deskiñ dre an eñvor gwirvoud an departamantoù gall

* Jeu sur les départements français
* Didacticiel pour apprendre les départements français