OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Troarn

Troarn :
| Ar maerdi hag al leur-gêr Paul Quellec. ||
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Caen |
| Kanton | Troarn (pennlec'h) |
| Kod kumun | 14712 |
| Kod post | 14670 |
| Maer Amzer gefridi | Christian Le Bas 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté urbaine Caen la Mer |
| Lec'hienn web | https://www.ville-troarn.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 446 ann. (2014) |
| Stankter | 299 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 2 m — brasañ 61 m |
| Gorread | 11,53 km² |
| kemmañ |
Troarn zo ur gumun e departamant gall Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Troarn eo.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Dives emañ Troarn.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Distrujet eo bet an 2/3 ag ar gumun.
* 1944-1945: mervel a reas seizh den nann-soudard e Troarn abalamour d'ar brezel.

### XXI$^{vet}$ kantved

Bodet e voe gant Sannerville d'ar 1añ a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Saline. Dilamet e voe ar gumun nevez d'an 31 a viz Kerzu 2019 hervez da varnadenn lez-varn velestradurel Caen.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An abati.
* An iliz katolik.
* Abati Sant Varzhin.
* Iliz katolik ar Groaz-Santel, luc'hskeudennoù.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a dud |
| Rouantelezh-Unanet | 3 (Tirlu) |
| Hollad | 3 |
Harzlammourion e oant. Marvet int d'an 6 a viz Even 1944 e-doug Dilestradeg Normandi, e-pad an Eil brezel-bed.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

Niver a annezidi

## Tud

* Paul Quellec, archer, ezel eus ar Rezistañs, marvet d'an 28 a viz Gouere 1944.

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Lec'hienn ar gumun
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (en)Commonwealth War Graves Commission
* ↑ (fr)Troarn Tourisme
# Saint-Samson (Calvados)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Saint-Samson |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Saint-Samson en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Normandie-Cabourg-Pays d'Auge |
| Kanton | Dozulé |
| Kod INSEE | 14657 |
| Kod post | 14670 |
| Maer | Daniel Roussel |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 3,66 km² |
| Led | 49° 11' 07" Norzh |
| Hed | 00° 09' 30" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 19 m |
| Uhelder bihanañ | 2 m |
| Uhelder brasañ | 45 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 311 (2021) |
| Stankter | 85 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Saint-Samson zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* Geunioù an Dives e Saint-Samson.
* War lez ar stêr Dives emañ Saint-Samson.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* An ti-kêr.
* Ar monumant.
* Iliz katolik Sant Samzun, XVII$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù.
* Ar maerdi, XVIII$^{vet}$ kantved.
* Monumant ar re varv.

### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Saint-Samson Churchyard

| Bro | Niver a soudarded |
| Aostralia | 1 |
| Hollad | 1 |
Levier e oa er Royal Australian Air Force. Mervel a reas d'an 23 a viz Even 1944 e-kerzh Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (en)In Memories
# Adenkorfadur

Adkavout a reer an adkemer korf e relijionoù zo ha prederouriezhoù zo abaoe an Henamzer. N'eus liamm splann ebet nag un diazez kumum etrezo, met kavet e vez e relijionoù eus Azia evel an hindouegezh, ar voudaegezh, ar jainegezh pe ar sikhegezh. Kavout a reer ivez an adenkorfadur e kredennoù meur a bobl eus Amerika hag Afrika, da skouer gant ar Foned.
Mont en ur c'horf nevez zo un doare de soñjal ez eus elfennoù dizanvezel zo hag a zalc'hfe da vevañ goude ar marv, da skwer ar spered, ur startijenn vev, ur c'hwezh (petra bennak e sinifife), evit cheñch korf ha chom eno, ha pa vefe ul loen, un den pe ur blantenn (bev bepred).
# Basseneville

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Basseneville |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Basseneville en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Normandie-Cabourg-Pays d'Auge |
| Kanton | Cabourg |
| Kod INSEE | 14045 |
| Kod post | 14670 |
| Maer | Patrice Germain |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 10,59 km² |
| Led | 49° 12' 01" Norzh |
| Hed | 00° 07' 42" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 81 m |
| Uhelder bihanañ | 6 m |
| Uhelder brasañ | 45 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 251 (2021) |
| Stankter | 24 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Basseneville zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Dives emañ Basseneville.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Kloc'hdi an iliz.
* Ar chapel.
* Ar monumant.
* Iliz katolik Intron-Varia pe Gorroidigezh ar Werc'hez, luc'hskeudennoù.
* Chapel Saint Richer, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
# Outsourcing

An outsourcing a vez graet eus ur strategiezh lakaet e plas gant embregerezhioù zo. Ar mennozh eo en aozañ gwelloc'h en ur sipañ e holl nerzh war galon micher an embregerezh hag iskevratiñ ar peurrest da stalioù all. Pa vez iskevratet lodennoù anstrategel e c'haller resev ur servij gwelloc'h gant koustoù izeloc'h. Gwevnoc'h o ivez da embreger. Komzet e vez ivez eus "Outsourcing offshore" pa vez prester ar servij o chom en ur vro estren.
# .380 ACP

An .380 ACP (evit Automatic Colt Pistol), anvet ivez .380 Auto, 9 × 17 mm, 9 mm Browning, hag hervez ar broioù 9 mm Short, 9 mm Kurz, 9 mm Corto pe 9 mm Browning Court (e anv ofisiel hervez ar CIP) zo ur munision evit an armoù-dorn ijinet gant John Browning ha kinniget gant an embregerezh Colt e 1908 evit e bistolenn Colt Model 1903 Pocket Hammerless. Deveret eo eus ar c'hartouchennoù .38 ACP.

## Implij

Gwerzhet e voe er Stadoù-Unanet adalek 1908 hag en Europa adalek 1912. Implijet e voe evel kartouchenn standart gant armeoù un nebeud broioù a-raok an Eil Brezel-bed : Tchekoslovakia, Hungaria, Italia (er Beretta M1934), an Izelvroioù ha Yougoslavia. Kemeret e voe e blas gant ar c'hartouchennoù galloudusoc'h 9 mm Parabellum ha 9 mm Makarov hervez ar broioù goude ar brezel. Kalz ofiserien eus ar Wehrmacht a implije anezhañ e pistolennoù Walther PPK prenet gante o-unan.
An .380 ACP zo e-touez ar c'halibroù poblekañ evit an armoù-dorn goude an 9 mm Parabellum hag ar .45 ACP. An holl broduerien armoù-dorn brudet a-vremañ (Glock, CZ pe SIG Sauer en o zouez) a werzh armoù kambret er c'halibr-mañ. Gellet a ra bezañ implijet e armoù-dorn bihan pe etre a-drugarez d'e hirder ha d'e ledander izel.
Al Liberator, unan eus an armoù kentañ a c'halled fardañ gant ur voullerez 3D, a zo kambret e .380 ACP.

## Daveennoù

* 1 2 (en) HODGDON Michael, Top 5 most popular handgun calibers, SSP Firearms (lennet d'an 22/08/2024)
* ↑ (en) GREENBERG Andy, Meet The 'Liberator': Test-Firing The World First Fully-Printed 3D Gun, war Forbes, 06/05/2013 (lennet d'an 23/08/2024)
* taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# Fuzuilh-vindrailher

Ur fuzuilh-vindrailher zo ur fuzuilh aotomatek ponner he c'hanol a zo he fal degas tennadegoù-skoazell d'an droadeien. He ment zo heñvel ouzh hini ur vindrailherez skañv ha graet eo evit bezañ douget aes ha gellet heuliañ araokadennoù an droadegiezh war an tachennoù-emgann.
Dre ma n'haller ket cheñch he c'hanol ha dre ma vez pourveziet gant kargerioù (ha n'eo ket gant bandennoù), n'hall ket ur fuzuilh-vindrailher tennañ e-pad pell ha peurleuniañ an dachenn-emgann gant bannadelloù evel ar mindrailherezioù.
Implijet e veze kalz ar fuzuilhoù-mindrailher etre 1900 ha 1950. Erlec'hiet int bet gant mindrailherezioù liesober dibaoe.

## Skouerioù

* Chauchat (Bro-C'hall, 1915)
* Huot (Kanada, 1917)
* Browning BAR M1918 (SUA, 1918)
* FM 24/29 (Bro-C'hall, 1925)
* DP 28 (URSS, 1926)
* Breda M1930 (Italia, 1930)
* BREN (Rouantelezh-Unanet, 1935)
* Type 97 (Japan, 1937)
* Charlton (Zeland-Nevez, 1941)
* Rieder (Suafrika, 1942)
* FALo , stumm ponner ar FAL (Belgia, 1953)
* Kalachnikov RPK (URSS, 1960)

## Gwelet ivez

* Geriaoueg an armoù-tan
# Armel Le Cleac'h

Armel Le Cleac'h a zo ur merdeer breizhat ganet d'an 11 a viz Mae 1977 e Kastell-Paol. O vevañ emañ hiriv an deiz e Fouenant (2007). Anavezet eo dre e drec'hoù war redadegoù brudet a live uhel, en o zouez redadeg digenvez ar Figaro. Hiriv ez eo Armel sturier ar vag 60 troatad Imoca Brit Air.

## Loreadeg

* 2016-2017
** 1añ er redadeg bigi-dre-lien Vendée Globe
* 2007
** 7vet war an Transat Jacque Vabre gant Nicolas Troussel war an 60 troatad Brit Air
** Diwerniañ a ra e-kerzh an Transat B to B, redadeg distreiñ eus Salvador da Bahia da Vreizh
* 2006
Skipper an 60 troatad BRIT AIR
** 4$^{re}$ e Hent ar Rhum
Skipper ar Figaro BRIT AIR
** 5vet e redadeg digenvez Affelou ar Figaro
** 4$^{re}$ an Transat AG2R Konk-Kerne - Sant Barthélemy gant Nicolas Troussel
* 2005
Skipper an Trimaran FONCIA
** 2vet e Grand Prix Fécamp
** 4$^{re}$ e Grand Prix An Oriant
** 2vet ar Giraglia Rolex Cup
** 4$^{re}$ en IB Group Challenge
* 2004
** 1añ en Transat AG2R An Oriant - Saint-Barthélemy gant Nicolas Troussel war Figaro
** 5vet er c'hampionad ORMA war an trimaran FONCIA
** 4$^{re}$ e redadeg digenvez Afflelou ar Figaro ( mont a ra ar maout gantañ war un tennad )
** 6vet en Transat Québec – Sant-Maloù war an trimaran FONCIA
* 2003
** 1añ e kampionad Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez war Figaro
** 1añ e redadeg digenvez Afflelou ar Figaro
** 3de eus Hent ar Ponant war Figaro
** 4$^{re}$ er Generali Kreizdouarel war Figaro
** 4$^{re}$ e kampionad Bro-C'hall Match Racing
* 2002
** 10vet e kampionad Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez war Figaro
** 3de ar c'hampionad ORMA war bagoù lieskouc'h
** 5vet Hent ar Ponant war Figaro
** 17vet e redadeg digenvez Figaro
** 5vet er Generali Kreizdouarel war Figaro
* 2001
** 1añ tro Bro-C'hall war vag dre lien war Mumm 30
** 2vet du Trophée BPE Saint-Nazaire - Dakar avec Nicolas Troussel / Figaro
** 6vet du Championnat de France Solitaire de Course au Large / Figaro
** 7vet er Generali Kreizdouarel – Porquerolles
** 4$^{re}$ e Tro Breizh war vag dre lien
** 15vet e redadeg digenvez Figaro
* 2000/1999
** 1añ Challenge Espoir Crédit Agricole
** 2vet e redadeg digenvez Figaro ha kentañ « Bizuth »
** 2vet ar Solo an Télégramme
** 4$^{re}$ an National Melges 24
# Titlo

* Sinoù diakritek
* Sin diakritek
* Tired lemm ( ˊ )
* Tired lemm doubl ( ˝ )
* Tired boud ( ˋ )
* Breve ( ˘ )
* Karon / háček ( ˇ )
* lostig ( ¸ )
* Tired kognek ( ˆ )
* Daouboent ( ¨ )
* Pik ( · )
* Anunaasika ( ˙ )
* Anusvaara (  ̣ )
* Krogig / Dấu hỏi (  ̉ )
* Makron ( ˉ )
* Ogonek ( ˛ )
* Ront / kroužek ( ˚ )
* Spiritus asper ( ʽ )
* Spiritus lenis (  ʼ )
* Merkoù all implijet a-wechoù evel sinoù diakritek
* Skrab ( ’ )
* Barennig serzh ( | )
* Daoubik ( : )
* Virgulenn ( , )
* Barrennig ( ˗ )
* Tildenn ( ˜ )
* Titlo (  ҃ )
* Poent kreiz ( l·l )
Ur sin diakritek eo an titlo (diwar ar gresianeg: τίτλος, "titl") implijet gwechall evit skrivañ gant al lizherenneg hengirillek.
Talvezout a rae diouzh un tu da verkañ diverradurioù hag ivez, diouzh an tu all, da verkañ implij niverel al lizherennoù.
* Diverradurioù: "Aotroù" (Господь)
* Implij niverel: Д-titlo, evit skrivañ an niverenn 4

## Gwelet ivez

* Lizherenneg hengirillek
* Lizherenneg kirillek
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Feskenn

Ar feskennoù (pe ar feskinier, pe an divfeskenn), pe peñsoù, pe ar c'hlunioù (pe an divglun) eo al lodenn fonnusañ eus revr an dud.

## Kig

Komzet e vez eus feskenn un ejen ivez pa gomzer eus boued.

## Feskennoù an dud

Teir c'higenn gluteus dreist-holl a zo ouzh o ober: ar gluteus bras, ar gluteus krenn, hag ar gluteus bihan. Gante o-zeir eo e c'haller sevel ar c'haol ha treiñ ar vorzhed.

## Gerioù deveret

* Ur feskennad, a zo un taol, pe taolioù, war ar feskinier. Peñsad, revrad, revriad, tersad, zo heñvelster.
* Feskennata (evel peñsata, tersata) zo skeiñ war ar feskinier. An ober-se, e-barzh an desevel bugale, zo deuet da vout diamzeriet. E-barzh revelezh tud zo avat n'eo ket.
* Un den feskennek, a zo tersek, peñsek.
** An anv Peñseg zo brudet e Kerne Izel, ha dre Vreizh a-bezh gant ar politikour Louis Le Pensec hag ar reder war varc'h-houarn Ronan Pensec.

## Gerioù heñvelster

Sede un nebeud gerioù all a reer ganto e-lec'h lavarout feskennoù:
* peñsoù
* tersoù
* divglun, eus ar ger klun, nebeud anavezet nemet e Bro-Wened;
* pastelloù
* moñselloù
* leternioù

## Arz

* Jean-Jacques Lequeu (c. 1785).
* Félix Vallotton (c. 1884).
* William-Adolphe Bouguereau (1884).
Awenet eobet an arzourien gant feskennoù brav.
* Gwelout Venus Kallipygos‎ .
# Bruched

Ar bruched, pe ar brusk, eo lodenn uhelañ ar c'horf, etre ar gouzoug hag ar c'hof, gant an dud ha gant loened zo.

## En-dro d'ar bruched

En-dro d'ar bruched emañ an divskoaz, ar c'hostezennoù, (ar c'hostezioù ivez a-wechoù), hag ar c'hein.

## War ar bruched

War ar bruched e weler ar bronnoù, pe an divvronn, a c'hall bezañ goloet a vlev, met kentoc'h gant ar wazed.
A-wechoù, en un doare elevezek, e lavarer bruched e-lec'h bronnoù pa gomzer eus ur vaouez.

## E-barzh ar bruched

Kest ar bruched, pe kest ar brusk, eo anv ar framm eskern graet gant ar c'hostezennoù.

### Organoù

Er bruched emañ:
* an organoù na c'hall ket an den bevañ hepto:
** ar galon
** ar skevent
* Organoù all zo:
** al lienenn-gig, pe diafragm
** ar gorzenn-voued
** an treuz-gouzoug ( pe trachea)
* Ar gwazhied, re ar galon hag ar skevent, zo ivez.

### Kigennoù

* Kigennoù zo
** kigennoù ar bruched: Pectoralis major ha Pectoralis minor
** ar re anvet trapez
* Eskern zo ivez, ha dreist-holl:
** an trebezioù-skoaz,
** ar sternom,
** un darn eus gwalenn ar c'hein,
** ar c'hostezennoù.

## Loened all

Gant al loened pevarzroadek e vez tost ar bronnoù ouzh ar pavioù a-dreñv, ha gant-se n'emaint ket ouzh ar bruched.
Gant loened evel an amprevaned, a zo o eskern e-maez o c'horf, e vo komzet eus toraks kenkoulz hag eus bruched.
# Lisoueg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù lisoueg eo al lisoueg (li(su), lesuo, yao yen, lisoueg ar su, chung, hedi, lip'a pe khae) komzet gant tro-dro da 657 000 den en holl e kornôg Yunnan e Sina (515 000 den e 1990), en India, Myanmar (126 000 den e 1987) ha Tailand (16 000 den e 1993).
Peurliesañ e vez skrivet gant ul lizherenneg ispisial bet diorroet a-ratozh-kaer anvet lizherenneg fraser .
Teir rannyezh pennañ ez eus, tost a-walc'h an eil re d'ar re all :
* Lisoueg houaek (hua lisou pe lisoueg ar bleunioù),
* Lisoueg paiek (pai lisu pe lisoueg gwenn),
* Louchieg (lu shi).

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek an norzh
# Ainoueg

An ainoueg (ainoueg: アイヌ イタク, aynou itak; japaneg: アイヌ語, ainou-go) a zo ur yezh digenvez komzet gwechall gant an Ainoued war enezenn Hokkaido e hanternoz Japan. Komzet e veze gwechall ivez en Inizi Kouril, e hanternoz Honshu hag e kreisteiz Sac'halin.
Kavet e vez gerioù boutin etre an ainoueg hag an nivc'heg a deu diwar darempredoù etre an div yezh, dres evel ar gerioù boutin all etre ar japaneg hag an ainoueg.
Ur yezh en arvar da vont da get eo an ainoueg hag an darn vrasañ eus ar 150 000 a dud a disklêr bezañ ainoued ne gomzont nemet japaneg. Bez e oa 100 den barrek war ar yezh e Niboutani (Biratori, Hokkaido) met n'eus nemet 15 dioute a rae ganti bemdez er bloavezhioù 1980. En holl ez eus tro-dro da 1 000 den barrek war ar yezh e Hokkaido a-bezh, an darn vrasañ dioute ouzhpenn 30 vloaz.
War gresk a ya an niver a dud a zo o teskiñ ar yezh hiziv koulskoude ha muioc'h a dud a gomz an ainoueg da eil yezh eget da yezh kentañ.
Ez ofisiel e vez skrivet an ainoueg gant lizherennoù ar silabenneg japanek katakana, met implijet e vez ivez al lizherenneg latin.

## Fonologiezh

Silabennoù an ainoueg a zo CV(C). Dre ret e teraouont gant ur gensonenn met galloud a reont echuiñ gant ur gensonenn.

#### Vogalennoù

| | A-raok | A-greiz | A-dreñv |
| Serr | i | | u |
| Damserr | e | | o |
| Digor | | a | |

### Kensonennoù

| | Diweuz | Gweuz- gouel | Logigoù | Staon | Gouel | Tarzh |
| Dre Darzhañ | p | | t | | k | ʔ |
| Afrikatek | | | ts | | | |
| Dre fri | m | | n | | | |
| Dre ruzañ | | | s | | | h |
| Dre-dostaat | | w | | j | | |
| Flap | | | ɾ | | | |

## Gwelet ivez:

* Yezhoù digenvez
* Yezhoù Japan

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn diwar-benn an ainoueg (e spagnoleg)
* Frazennoù e ainoueg
* Kentelioù ainoueg war ar skingomz (japaneg)
* Geriaoueg (japaneg)
* Etnologour
# Oskeg

Ur yezh indezeuropek e oa an oskeg. Ur yezh eus familh ar yezhoù italek e oa, ma kaver ivez al latin, an umbrieg hag ar sabineg. Komzet e veze e kreisteiz Italia, e Campania, Samnium, Lukania hag en Abruzzo.
Anavezout a reomp an oskeg dre un nebeud enskrivadurioù, an Tabula Bantina hag ar Cipus Abellanus ar re hirañ anezho. Skrivet e oa el lizherenneg latin, el lizherenneg c'hresianek, pe en un adstumm eus al lizherenneg etruskek.
# Istor Breizh (kelaouenn)

Istor Breizh zo ur gelaouenn cʼhwecʼhmiziek embannet gant ar gevredigezh Istor Breizh ha renet gant Jacques-Yves Le Touze. Enni e kaver pennadoù, al lodenn vrasañ anezho e galleg, aozet gant istorourien ha skrivagnerien evit ledañ deskamant war istor Breizh. Deuet eo an niverenn gentañ er-maez e miz Here 2024.

## Skipailh

Savet eo bet ar gelaouenn gant ur skipailh pevar den ennañ$^,$.
* Jacques-Yves Le Touze : rener an embann, bet savet gantañ ar gelaouenn Dalc'homp soñj.
* Christian Gouerou : pennskridaozer, bet kazetenner ha rener ar gazetenn Ouest-France evit departamant Penn-ar-Bed.
* Armelle Le Guillou : kenurzhierez an embann.
* Olwenn Manac’h : pajennaozerez ha maketennerez.

## Liammoù diavez

* Lec'hienn ar gelaouenn

## Daveennoù

* ↑ (fr) Jean-Marc PINSON, Culture. Istor Breizh, une publication sur l’histoire de la Bretagne, Ouest-France, 23 a viz Du 2024
* ↑ (fr) Léo Rozé, Médias : une nouvelle revue pour vulgariser l'Histoire de la Bretagne, France Bleu Breizh Izel, 25 a viz Du 2024
* ↑ (fr) Thibault Jeannin, Istor Breizh, la nouvelle revue pour faire connaître l’histoire de la Bretagne, BFM TV, 25 a viz Du 2024
# 124re Rejimant Troadegiezh (lu gall)

Ar 124$^{re}$ Rejimant Troadegiezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## Istor
### Dispac'h Gall

* E 1795 e voe krouet ar 124$^{re}$ Hanter-Vrigadenn Droadegiezh-linenn diwar Eil Batailhon an 62vet Rejimant Troadegiezh.

### XX$^{vet}$ kantved

* Kazarniet e oa e Laval (Bro-C’hall).

#### 1914
##### Eost

* D'ar Merc'her 5, ar rejimant a guitaas Laval gant trenioù war-zu Reims (gar reoliñ) ha Verdun (gar dilestrañ) e-lec’h ma arruas d’ar 6 da 7 eur 01, 8 eur 28 ha 10 eur 48 deus noz.
* Emgann e Mangiennes (Bro-C’hall), d’an 11.
* Emgann e Virton, Billancourt hag Ethe, d’an 22.

##### Gwengolo

* Emgann e Quennevières (Bro-C’hall), d’ar 14.
* Emgann e Crécy, d’an 22.

## Daveennoù

* 1 2
# 64re Rejimant Troadegiezh (lu gall)

Ar 64$^{re}$ Rejimant Troadegiezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe diwar Rejimant Salis-Samade, ur rejimant suis eus ar Renad Kozh.

### XX$^{vet}$ kantved

* Kazarniet e oa en Ankiniz hag e Sant-Nazer.

#### Brezel-bed kentañ
##### 1914

* Eost :
** Maissin (Belgia).
** Chaumont Saint-Quentin (Bro-C’hall).
* Gwengolo :
** Kentañ emgann ar Marn.

##### Soudarded vreizhat fuzuilhet gant al lu gall

Pevar soudard breizhat ag ar rejimant a voe fuzuilhet gant al lu gall :
* Jules Allard, soudard, ganet e Naoned, fuzuilhet d'an 13 a viz C'hwevrer 1917 e Verdun (departamant Meuse, Bro-C'hall), da 24 bloaz, tamallet dezhañ bezañ "dizertet en diabarzh".
* Guillaume Bernard, soudard, ganet e Pleiben d'an 29 a viz Ebrel 1889, fuzuilhet d'ar 5 a viz Mezheven 1916 e Sainte-Menehould (departamant Marne, Bro-C'hall) evit «ravolt».
* François Marie Hénaff, ganet e Kerfeunteun d'an 31 a viz Eost 1886, fuzuilhet d'ar 5 a viz Mezheven 1916 e Sainte-Menehould (departamant Marne, Bro-C'hall) evit «ravolt».
* Joseph Bertin, korporal, ganet e Nozieg, fuzuilhet e Sainte-Menehould (departamant Marne, Bro-C'hall) d'ar 5 a viz Mezheven 1916, da 25 bloaz, evit bezañ «en em ravoltet».
* Armand Théophile Juin, soudard, ganet e Mouster-al-Loc'h d'an 22 a viz Ebrel 1887, fuzuilhet e Sainte-Menehould (departamant Marne, Bro-C'hall) d'ar 5 a viz Mezheven 1916 evit bezañ «en em ravoltet».

## Skeudennoù

* Arouez ar 64$^{re}$ Rejimant Troadegiezh .

## Notennoù

* ↑ Roger Laouenan, Le Tocsin de la moisson, pajenn 306, Embannadurioù France Empire, Pariz (Bro-C'hall), 1980
* ↑ Mémoire des hommes
* ↑ Mémoire des hommes
* ↑ Mémoire des hommes
* ↑ En envor
* ↑ Mémoire des hommes
# 88vet Rejimant Troadegiezh Tiriadel

An 88vet Rejimant Troadegiezh Tiriadel a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Roet e voe e niverenn d'ar rejimant gant un dekred d'an 19 a viz Meurzh 1875.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ
##### 1914

* Eost : krouet e voe ar rejimant d’an 2 gant burev engervel An Oriant.
* D’ar 4 ha d’ar 5 e voe kaset ar 1$^{añ}$ batailhon hag an Eil batailhon da Blañvour, Groe, Porzh-Loeiz ha Rianteg evit difenn kreñvlec'h An Oriant.
* D’ar 5 e voe kaset an Trede batailhon hag ar Pevare batailhon da zifenn kreñvlec'h Brest.

##### 1918

* Divodet e voe ar rejimant e miz Eost.

## Banniel

* Merket eo "La Somme 1916" outañ.

## Tud

* Loeiz Herrieu

## Daveennoù

* (fr)Historique du 88e Régiment Territorial d’Infanterie – 1e & 2e Bataillons, Embannadurioù Henri Charles-Lavauzelle, 1920.
* ↑ (fr)Victor Belhomme, Histoire de l'infanterie en France, Levrenn 5, Embannadurioù Henri Charles-Lavauzelle, 1902 , pajennoù 624-626
# 50vet Rejimant Kanolierezh (lu gall)

An 50vet Rejimant Kanolierezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## XX$^{vet}$ kantved

* Kazarniet e oa e Roazhon.
# 10vet Rejimant Kanolierezh (lu gall)

An 10vet Rejimant Kanolierezh a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).

## XX$^{vet}$ kantved

* Kazarniet e oa e Roazhon.
# 13vet Rejimant Husarded (lu gall)

An 13vet Rejimant Husarded a oa ur rejimant eus an tirlu gall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* 31 a viz Genver 1795 : krouet an unvezh Hussards des Alpes (Husarded an Alpoù).
* 1añ a viz Gwengolo 1795 : anvet « 13vet Rejimant Husarded »,
* Kemer a ra perzh en Emgann Lodi (Tro-vrezel Italia (1796-1797)).
* 29 floréal bloaz IV (1796) : divodet eo ar rejimant ha dasparzhet eo e izili etre ar 1añ Rejimant Husarded hag ar 7vet Rujumant Husarded.

### Impalaeriezh C'hall Kentañ

* 28 a viz Genver 1813 : adkrouet eo ar rejimant.
* 13 a viz Kerzu 1813 : divodet eo ar rejimant evit krouiñ ar 14vet Rejimant Husarded.
* 1añ a viz Genver 1814 : ar rejimant ‘’Hussards Jérôme-Napoléon’’ zo enbarzhet en tirlu gall hag anvet 13vet Rejimant Husarded.
* 12 a viz Eost 1814 : divodet eo ar rejimant,

### XIX$^{vet}$ kantved

* 1891 : adkrouet ha kazarniet e Dinan.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ
##### 1914

* Kentañ emgann ar Marn.
* Emgann Guise.

## Daveennoù

* (fr)13eme_regiment_de_hussards_a_dinan