OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lagonosticta rubricata

Lagonosticta rubricata :
| Lagonosticta rubricata, luc'hskeudennet e Sakania (Republik Demokratel Kongo). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Genad : | Lagonosticta |
| Anv skiantel ||
| Lagonosticta rubricata (Lichtenstein, 1823) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lagonosticta rubricata a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Estrildidae.
Anvet e voe F.[ringilla] rubricata (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Afrika issahara :
* Lagonosticta rubricata congica, eus Kameroun da greisteiz Soudan, Angola, kornôg Ouganda ha Republik Demokratel Kongo,
* L. r. haematocephala, eus Soudan, Etiopia, Ouganda, Kenya, Tanzania da vMozambik,
* L. r. landanae, eus Gabon da gornôg RDK ha gwalarn Angola,
* L. r. polionota, eus Ginea da Nigeria,
* L. r. rubricata, e Suafrika, Eswatini ha Mozambik.

## Liammoù diavaez

* (en) Lagonosticta rubricata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Lagonosticta rubricata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Lagonosticta rubricata war al lec'hienn Avibase.
# Sturnidae

Sturnidae :
| Ur barez dred (Sturnus vulgaris), luc'hskeudennet e Londrez (Bro-Saoz). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Sturnidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ an dridi hag evned kar dezho, termenet e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840).
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List ez a daou c'henad golvaneged ha tregont (bev c'hoazh) d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Aplonis - Gould, 1836 (25 spesad, 3 † en o zouez),
* Mino - Lesson, 1827 (3 spesad),
* Basilornis - Bonaparte, 1850 (3 spesad),
* Goodfellowia - Hartert, 1903 (1 spesad)
* Sarcops - Walden, 1875 (1 spesad)
* Streptocitta - Bonaparte, 1850 (2 spesad),
* Enodes - Temminck, 1839 (1 spesad)
* Scissirostrum - Lafresnaye, 1845 (1 spesad)
* Saroglossa - Hodgson, 1844 (1 spesad)
* Ampeliceps - Blyth, 1842 (1 spesad)
* Gracula - Linnaeus, 1758 (6 spesad),
* Acridotheres - Vieillot, 1816 (11 spesad),
* Spodiopsar - Sharpe, 1889 (2 spesad),
* Gracupica - Lesson, 1831 (4 spesad),
* Agropsar - Oates, 1889 (2 spesad),
* Sturnia - Lesson, 1837 (5 spesad),
* Sturnornis - Legge, 1879 (1 spesad)
* Leucopsar - Stresemann, 1912 (1 spesad)
* (†) Fregilupus - Lesson, 1831 (1 spesad, aet da get)
* (††) Necropsar - Slater, 1879 (1 spesad, aet da get)
* Pastor - Temminck, 1815 (1 spesad),
* Sturnus - Linnaeus, 1758 (2 spesad),
* Creatophora - Lesson, 1847 (1 spesad)
* Notopholia - Roberts, 1922 (1 spesad),
* Hylopsar - Boetticher, 1940 (2 spesad),
* Lamprotornis - Temminck, 1820 (23 spesad),
* Hartlaubius - Bonaparte, 1853 (1 spesad)
* Cinnyricinclus - Lesson, 1840 (1 spesad),
* Onychognathus - Hartlaub, 1849 (11 spesad),
* Poeoptera - Bonaparte, 1854 (2 spesad),
* Grafisia - Bates, 1926 (1 spesad)
* Speculipastor - Reichenow, 1879 (1 spesad)
* Neocichla - Sharpe, 1876 (1 spesad)
* Rhabdornis - Reichenbach, 1853 (4 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Sturnidae: Starlings, Mynas Rafinesque, 1815.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Sturnidae (lennet e-barzh d'an 31 a viz Genver 2025).
# Estrilda

Estrilda :
| Estrilda astrild. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Estrilda Swainson, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Estrilda a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Estrilda astrild
** E. a. adesma, angolensis, astrild, cavendishi, damarensis, jagoensis, kempi, macmillani, massaica, minor, niediecki, occidentalis, peasei, rubriventris ha tenebridorsa,
* Estrilda atricapilla
** E. a. atricapilla, avakubi ha marungensis,
* Estrilda kandti
** E. k. kandti ha keniensis,
* Estrilda melpoda,
* Estrilda nigriloris,
* Estrilda nonnula
** E. n. eisentrauti, elizae ha nonnula,
* Estrilda paludicola
** E. p. benguellensis, marwitzi, ochrogaster, paludicola, roseicrissa ha ruthae,
* Estrilda poliopareia,
* Estrilda rhodopyga
** E. r. centralis ha rhodopyga,
* Estrilda rufibarba,
* Estrilda troglodytes.
Kavout a reer hogos an holl anezhe en Afrika (emañ annez ar spesad rufibarba e mervent ledenez Arabia), un isspesad ha tregont (31) dezhe.

## Rummatadur

Dilec'hiet eo bet ar spesadoù E. caerulescens, perreini, thomensis er genad Glaucestrilda hag E. charmosyna, erythronotos er genad Brunhilda.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Estrilda (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2025).
# Huétor Tájar

Huétor Tájar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Láchar

Láchar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Alhama de Granada

Alhama de Granada zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# La Taha

La Taha zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Algarinejo

Algarinejo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Alhendín

Alhendín zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Beas de Granada

Beas de Granada zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Alicún de Ortega

Alicún de Ortega zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Almegíjar

Almegíjar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Almuñécar

Almuñécar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Alpujarra de la Sierra

Alpujarra de la Sierra zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Alquife

Alquife zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Atarfe

Atarfe zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Baza (Granada)

Baza zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Armilla (Granada)

Armilla zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Beas de Guadix

Beas de Guadix zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Benamaurel

Benamaurel zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Bérchules

Bérchules zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Bubión

Bubión zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Busquístar

Busquístar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Cacín

Cacín zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Cádiar

Cádiar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Cájar

Cájar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Calicasas

Calicasas zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Chauchina

Chauchina zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Chimeneas

Chimeneas zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Bleiz-broc'h brizh

Bleiz-broc'h brizh :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Hyaenidae |
| Genad : | Crocuta |
| Anv skiantel ||
| Crocuta crocuta Erxleben, 1777 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bleiz-broc'h brizh (Crocuta crocuta) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev en Afrika.
# Trochilus polytmus

Trochilus polytmus :
| Ur par yaouank T. polytmus, luc'hskeudennet e Jamaika. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Genad : | Trochilus |
| Anv skiantel ||
| Trochilus polytmus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Trochilus polytmus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Evn broadel Jamaika eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar sun-bleuñv ha kemer amprevaned ivez war-bouez un hir a deod astenn-diastenn.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e Jamaika.

## Liammoù diavaez

* (en) Trochilus polytmus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Trochilus polytmus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) National Animals Of North American And Caribbean Countries war al lec'hienn worldatlas.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trochilus polytmus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Marc'h-tan

Ur marc'h-tan zo ur benveg div pe deir rod dezhañ kaset gant ur c'heflusker. Un den pe daou a c'hall azezañ a-c'haoliad warnañ peurliesañ.
# Ar Varn ziwezhañ (Terminator)

Judgment Day (brezhoneg: ar Varn ziwezhañ), berraet e J-Day, zo un termenadur implijet e bed ar frañchiz Terminator evit ober anv eus an devezh ma'z eo deuet Skynet (un urzhiataer) da vezañ emren hag a voe kroget gantañ da lazhadegañ Mab-den en ur bannañ misiloù nukleel war Amerika, Rusia hag ar bed dre vras. Tri miliard a dud a voe lazhet war an taol ha muioc'h ouzhpenn e-kerzh ar goañv nukleel.
Sarah Connor eo ar vaouez kentañ he dije bet klevet komz eus an darvoud-se e 1984 dre Kyle Reese, ur soudard deuet eus an amzer da zont evit difenn anezhi rak ur robot lazher Terminator.

## Deiziad

An deiziadoù a gemm hervez obererezhioù ar Rezistañs denel o veajiñ en amzer evit klask paouez gant ar Varn ziwezhañ a-raok ma vefe anezhañ. Ne ra forzh obererezhioù ar Rezistañs denel ar brezel nukleel a vez ha Skynet a grog ur brezel garv a-enep an holl denelezh.
* 1997 (Terminator 2: Judgment Day): Ar wech kentañ ma vez embannet un deiziad resis d'an Deiz roet eo gant Sarah Connor hag an Terminator T-800 eo an 29 a viz Eost 1997. Ar rouedad difennerezh stadunanat Skynet a zo deuet da vezañ emren da 2:14 goude merenn, enaouet e oa bet d'ar 4 a viz Eost 1997. Kroget e vez gant ar rouedad difenn da bannañ misiloù nukleel war Rusia hag a seblant bezañ bet graet ar memes-tra o kregiñ ur brezel nukleel.
* 2003: Hervez Terminator 3: Rise of the Machines hag ar romant "Terminator Salvation: Cold War" ez eo d'ar 25 a viz Gouhere 2003.
* 2004: Dre ma z'eo bet distrujet lec'h pennañ Cyberdyne gant Sarah Сonnor, John Connor harpet gant an T-800 er film Terminator 2: Judgment Day, deiziad an Judgment Day a zo fiñvet d'ar 25 a viz Gouhere 2004, 6:18 goude merenn. an T-850 er film a embann ez eo dibosubl e vefe paouezet gant Devezh ar Varnadenn ne ra forzh petra a vefe klasket gant Mab-Den.
* 2011: Er stirad skinwel Terminator: The Sarah Connor Chronicles, Deiz ar Varn a zo d'an 21 a viz Ebrel 2011. Skynet a zo sañset bezañ enaouet d'an 19 a viz Ebrel 2011.

## Pennadoù kar

* Holokaost nukleel
# Terminator ar Varn ziwezhañ

Terminator ar Varn ziwezhañ (saozneg: Terminator 2: Judgment Day) berraet en T2 a zo ur film skiant-faltazi amerikan bet sevenet gant James Cameron ha deuet er-maez er Stadoù-Unanet d'an 3 a viz Gouere 1991. Ennañ e c'hoari Arnold Schwarzenegger, Robert Patrick, Linda Hamilton hag Edward Furlong. Pa'z eo deuet er-maez e voe brudet a-drugarez d'an efedoù ispisisal a gaver ennañ : teknik ar morphing a voe implijet kalz ennañ.

## Synopsis

D'an 29 a viz Eost 1997 e voe an Varn ziwezhañ. Goude ar brezel nukleel e rank ar dud o deust dreistvevet stourm a-enep da ziktatouriezh ar roboted. E 1991, goude c'hwitadenn an Terminator kentañ, e kas Skynet unan nevesoc'h war an douar. Anvet eo T-1000. Ur robot savet gant dir dourennek eo, ha gellout a ra cheñch stumm pa fell dezhañ. Met un Terminator all, bet adlakaet da vont en-dro gant ar stourmerien, a stourm a-enep dezhañ. Unan eus kefridioù an Terminator-se a zo ivez gwareziñ John Connor, ha dieubiñ e vamm, hag a zo bet lakaet en un ospital evit a re sot peogwir he deus klasket distruj ul labouradeg urzhiataerioù.

## Perzhioù teknik

* Titl orin : Terminator 2: Judgment Day
* Seveniñ: James Cameron
* Senario : James Cameron ha William Wisher Jr.
* Sonerezh : Brad Fiedel, Guns N' Roses
* Produour : James Cameron
* Produiñ : Carolco Pictures, StudioCanal, Lightstorm Entertainment, Pacific Western
* Rener al luc'hskeudenniñ : Adam Greenberg
* LIver dremmoù : Stan Winston ha Jeff Dawn
* Rener arzoù : Joseph P. Lucky
* Frammerien : Conrad Buff, Mark Goldblatt ha Richard A. Harris
* Efedoù ispisial : Stan Winston, Joe Viskocil
* Gwallammerien: Gary Davis, Joel Kramer
* E-karg eus ar c 'hinklañ : Joseph Nemec III, John M. Dwyer
* Buheziñ hag efedoù gwelet : Dennis Muren
* kenbroduour : Stephanie Austin, B.J. Rack
* Bro orin : Stadoù-Unanet, Frañs
* Doare : skiant-faltazi
* Stumm : Liv - Son Dolby SR, 2:35.1 Cinémascope, 35 mm
* Budged : 102 milion $
* Padelezh : 136 munutenn
* Deuet er-maez : Stadoù-Unanet : 3 a viz Gouere 1991, Frañs : 16 a viz Here 1991
* Difennet dindan 12 vloaz

## Prizioù

* Oscar an efedoù gwelet gwellañ (1991)
* Oscar ar sonframmañ gwellañ (1991)
* Oscar ar son gwellañ (1991)
* Oscar al livañ dremm gwellañ (1991)

## Gwelout ivez

* The Terminator
* Terminator 3: Rise of the Machines
# Kantai Kessen

Mennad an emgann tonkus (艦隊決戦 Kantai Kessen; "Emgann tonkus ar strollad-listri") a oa ur strategiezh brezel implijet gant Morlu Impalaeriezh Japan a-raok an Eil brezel-bed. Ar steuñv a oa bet diwanet a-ziwar skridoù an istorour eus ar morlu stadunanat Alfred Thayer Mahan. Ar mennozh a oa gwelet Morlu Impalaeriezh Japan o c'hounit ur brezel dre un emgann war-vor tonkus nemetken. Ar mennad a oa deuet da vezañ brudet goude ar Brezel etre Japan ha Rusia, pa oa bet gwelet un nerzh morlu japanat gourdonet mat, bihan niver, o trec'hiñ da vat morlu Rusia en Emgann Tsushima. An holl mennadoù brezel a oa savet neuze war ar skouer-se hag ar fed ma oa bet kalz galloudusoc'h kanolioù morlu Japan war re Rusia e Tsushima.
# Marcièl

Marcièl :
| Ar maerdi. ||
| Anv okitanek | Marcièl |
| Anv gallek (ofisiel) | Martiel |
| Bro | Okitania Roergue |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Aveyron |
| Arondisamant | Vilafranca de Roergue |
| Kanton | Vilafranca de Roergue |
| Kod kumun | 12140 |
| Kod post | 12200 |
| Maer Amzer gefridi | Guy Marty 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Oèst Avairon Comunautat |
| Lec'hienn web | http://www.martiel.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 989 ann. (2022) |
| Stankter | 21 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 380 m bihanañ 254 m — brasañ 430 m |
| Gorread | 46,71 km² |
| kemmañ |
Marcièl zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.

## Douaroniezh

* Eienennañ a ra ar stêr Assou er gumun.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Najac , e Distrig Vilafranca hag e departamant Avairon. Staget e voe kumun Lagardelle outi. Lakaet e voe en Arondisamant Vilafranca pa voe krouet e 1800. Lakaet e voe e Kanton Vilafranca e 1801.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Staget e voe kumunioù Elbès, Fontaynous, Ginouillac ha Marroule ouzh ur mare bennak etre 1820 ha 1830.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 37 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumantoù ar re varv, eleze 2,59 % eus he foblañs e 1911$^,$.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas un den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Taolioù-mein.
* Abati Luòcdieu.
* Iliz katolik Sant Bourtomine e Marcièl.
* Iliz katolik Mari Madalen e Marroule.
* Tour an Demplourion.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik e Marcièl, luc’hskeudennoù$^,$.
* Monumant ar re varv e kêriadenn Marroule, luc’hskeudenn.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Montelhs (Roergue)

Montelhs :
| Montelhs ||
| Anv okitanek | Montelhs |
| Anv gallek (ofisiel) | Monteils |
| Bro | Okitania Roergue |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Aveyron |
| Arondisamant | Vilafranca de Roergue |
| Kanton | Avairon e Tarn |
| Kod kumun | 12150 |
| Kod post | 12200 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Delpech 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Oèst Avairon Comunautat |
| Lec'hienn web | http://www.monteils.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 469 ann. (2022) |
| Stankter | 27 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 234 m bihanañ 210 m — brasañ 487 m |
| Gorread | 17,19 km² |
| kemmañ |
Montelhs a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.

## Dezougen

* An ti-gar, serret abaoe 2006.

## Istor
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Najac, e Distrig Vilafranca hag e departamant Avairon. Staget e voe kumun Floirac outi. Lakaet e voe en Arondisamant Vilafranca pa voe krouet e 1800.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1834 e voe staget kumun Courbières ouzh kumun Montelhs.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 36 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,90% eus ar boblañs e 1911.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Intron-Varia.
* Monumant ar re varv e kreiz ar vourc’h, luc’hskeudenn.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Montsalés

Montsalés :
| Ar maerdi hag an tour. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Montsalès |
| Bro | Okitania Roergue |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Aveyron |
| Arondisamant | Vilafranca de Roergue |
| Kanton | Vilanovés e Vilafrancat |
| Kod kumun | 12158 |
| Kod post | 12260 |
| Maer Amzer gefridi | Benoît Marty 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Oèst Avairon Comunautat |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 323 ann. (2022) |
| Stankter | 26 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 310 m bihanañ 178 m — brasañ 369 m |
| Gorread | 12,47 km² |
| kemmañ |
Montsalés zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Montsalés, e Distrig Vilafranca hag e departamant Avairon. Lakaet e voe en Arondisamant Vilafranca pa voe krouet e 1800. Lakaet e voe e Kanton Vilafranca e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas c’hwezek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,16 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Liac’hven Pauty.
* An iliz katolik.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù$^,$. Dioueliet e voe e miz Gwengolo 1922.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
# Taoiseach

An Taoiseach (distaget: ['t̪ˠiːʃəx]; liester: taoisigh, distaget ['t̪ˠiːʃiː]) eo an anv a vez graet eus Kentañ ministr Iwerzhon. Dilennet e vez gant Dáil Éireann hag anvet gant Prezidant ar Republik.

## Roll

| Niverenn | Anv saoznek | Anv iwerzhonek | Adalek | Betek | Strollad |
| 1. | William T. Cosgrave | Liam T. Mac Cosgair | Eost 1922 | 9 a viz Meurzh 1932 |
| 2. | Éamon de Valera | Éamon de Valera | 9 a viz Meurzh 1932 | 18 a viz C'hwevrer 1948 | Fianna Fáil |
| 3. | John A. Costello | Seán A. Mac Coisdealbha | 18 a viz C'hwevrer 1948 | 13 a viz Mezheven 1951 | Fine Gael |
| (2) | Éamon de Valera | Éamon de Valera | 13 a viz Mezheven 1951 | 2 a viz Mezheven 1954 | Fianna Fáil |
| (3) | John A. Costello | Seán A. Mac Coisdealbha | 2 a viz Mezheven 1954 | 20 a viz Meurzh 1957 | Fine Gael |
| (2) | Éamon de Valera | Éamon de Valera | 20 a viz Meurzh 1957 | 23 a viz Mezheven 1959 | Fianna Fáil |
| 4. | Seán F. Lemass | Seán F. Lemass | 23 a viz Mezheven 1959 | 10 a viz Du 1966 | Fianna Fáil |
| 5. | Jack Lynch | Seán Ó Loingsigh | 10 a viz Du 1966 | 14 a viz Meurzh 1973 | Fianna Fáil |
| 6. | Liam Cosgrave | Liam Mac Cosgair | 14 a viz Meurzh 1973 | 5 a viz Gouhere 1977 | Fine Gael |
| (5) | Jack Lynch | Seán Ó Loingsigh | 5 a viz Gouhere 1977 | 11 a viz Kerzu 1979 | Fianna Fáil |
| 7. | Charles J. Haughey | Cathal Ó hEochaidh | 11 a viz Kerzu 1979 | 30 a viz Mezheven 1981 | Fianna Fáil |
| 8. | Garret FitzGerald | Gearóid Mac Gearailt | 30 a viz Mezheven 1981 | 9 a viz Meurzh 1982 | Fine Gael |
| (7) | Charles J. Haughey | Cathal Ó hEochaidh | 9 a viz Meurzh 1982 | 14 a viz Kerzu 1982 | Fianna Fáil |
| (8) | Garret FitzGerald | Gearóid Mac Gearailt | 14 a viz Kerzu 1982 | 10 a viz Meurzh 1987 | Fine Gael |
| (7) | Charles J. Haughey | Cathal Ó hEochaidh | 10 a viz Meurzh 1987 | 11 a viz C'hwevrer 1992 | Fianna Fáil |
| 9. | Albert Reynolds | Ailbhe Mac Raghnaill | 11 a viz C'hwevrer 1992 | 15 a viz Kerzu 1994 | Fianna Fáil |
| 10. | John Bruton | Seán de Briotún | 15 a viz Kerzu 1994 | 26 a viz Mezheven 1997 | Fine Gael |
| 11. | Bertie Ahern | Parthalán Ó hEachthairn | 26 a viz Mezheven 1997 | 9 a viz Mae 2008 | Fianna Fáil |
| 12. | Brian Cowen | Brian Ó Comhain | 9 a viz Mae 2008 | 9 a viz Meurzh 2011 | Fianna Fáil |
| 13. | Enda Kenny | Éanna Ó Coinnigh | 9 a viz Meurzh 2011 | 14 a viz Mezheven 2017 | Fine Gael |
| 14. | Leo Varadkar | Leo de Varad | 14 a viz Mezheven 2017 | 20 a viz Gouere 2020 | Fine Gael |
| 15. | Micheál Martin | Mícheál Ó Máirtín | 20 a viz Gouere 2020 | 17 a viz Kerzu 2022 | Fianna Fáil |
| (14) | Leo Varadkar | Leo de Varad | 17 a viz Kerzu 2022 | 9 a viz Ebrel 2024 | Fine Gael |
| 16. | Simon Harris | Síomón Ó hEarchaí | 9 a viz Ebrel 2024 | 23 a viz Genver 2025 | Fine Gael |
| (15) | Micheál Martin | Mícheál Ó Máirtín | 23 a viz Genver 2025 | | Fianna Fáil |

## Liammoù diavaez

* Kefrifi an Taoiseach displeget war e lec'hienn ofisiel.
a vo kavet e Wikimedia Commons.