OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kastell Pondi

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kastell Pondivi, anvet ivez Kastell ar Roc'haned a voe savet e Pondivi er XV$^{vet}$ hag er XVI$^{vet}$ kantved gant tiegezh Roc'han.

## Istor

Ur c’hastell kentañ a voe savet e Pondivi en IX$^{vet}$ kantved, war a seblant, gant noblañsoù tiegezh Porc'hoed. Gant Alan II Roc'han e voe savet war ribl ar Blavezh ur c’hastell anvet ar Sal, e 1128. Distrujet e voe ar c’hastell-se e miz Du 1342 gant soudarded saoz ar roue Edouarzh III e-pad Brezel hêrezh dugelezh Breizh. Gant mein ar rivinoù e voe savet ur gouent e-kichen. Goude ar Brezel hêrezh e teuas Pondi da vezañ kêr-benn douaroù beskonted Roc'han. Lakaet e voe sevel ur c’hastell nevez gant ar beskont Yann II Roc'han, mab-kaer d’an dug Frañsez II hag enebet outañ, pa oa savet a-du gant roue Bro-C'hall, Charlez VIII. Kroget e voe al labourioù e 1479 hag echuet e voent e 1488. En amzer-se en em astenne kêr Bondi etre ar c’hastell er biz hag an iliz-parrez er mervent.
Protestanted e teuas da vezañ aotrouien tiegezh Roc'han hag er XV$^{vet}$ kantved e voe Pondivi unan eus kreñvlec’hioù ar Brotestanted e Breizh. E-pad ar Brezelioù a Relijion e voe lakaet seziz war ar c’hastell gant soudarded Dug Mercœur, harpet gant soudarded spagnol. E 1603 e voe graet un dugelezh eus beskontelezh ar Roc’haned gant ar roue Herri IV, hag en em ziazezañ a reas Herri II Roc'han e kastell Pondivi. En XVIII$^{vet}$ kantved e voe atredet ar fozioù. E 1621 ne oa mui nemet tri zour hag e 1781 e oa un eil tour o kinnig kouezhañ en e boull. E-kerzh an Dispac'h Gall e voe lakaet ar c’hastell da vezañ ul lez-varn.
E 1940 e voe savet, e kastell Pondi, gant pennoù Strollad Broadel Breizh, Frañsez Debauvais, Olier Mordrel, Marcel Guyesse ha Célestin Lainé, Kuzul Broadel Breizh, un doare gouarnamant da c’hortoz evit ur Vreizh dizalc’h. Un 200 den bennak a gemeras perzh er vodadeg-se. Dilennet e voe Debauvais e penn Kuzul Broadel Breizh. Embannet e voe un disklêriadur awenet gant mennozhioù faskour ar gelaouenn Stur, renet gant Mordrel, Disklêriadur Pondi a ginnige sevel e Breizh ur renad kar da hini Franco e Spagn.

## Savouriezh

Emañ ar c’hastell war un dorgennig, dreist ar Blavezh, en hanternoz d’ar gêr gozh. Stumm ur c’harrez zo gantañ gant tourioù er c’hornioù ha fozioù en-dro d’ar mogerioù-kreñv. Savet e voe er bloavezhioù 1480, en un amzer ma voe kroget da ober gant kanolioù da lakaat seziz war ar c’hestell. Hiziv ez eus c’hoazh daou dour bras gant balegoù-tarzhelloù. Un hent-tro toet brav zo war ar mogerioù. Mont a reer e-barzh ar c’hastell dre ur pont diloc’h ha n’eo ket dre ur pont-gwint.
Lakaet e oa bet kastell Pondivi da vonumant istorel e 1953. Kempennet-mat e oa bet etre 1955 ha 1972. Perc’hennet eo bremañ gant 14vet dug Roc’han, Josselin de Rohan, ha feurmet e vez da gêr Bondivi. Gweladenniñ ul lodenn vat anezhañ a c’haller.
* Fozioù ha mogerioù

## Notennoù

* ↑ Met meur a gastell, a vaner pe a balez zo bet gant tud eus tiegezh Roc'han : e Josilin, e Roc'han, hag er-maez eus Breizh ivez : e Strasbourg, Saverne, Vienna...
# Chapel santez Barban

Chapel santez Barban$^,$ zo ur chapel eus ar XV$^{vet}$ kantved er Faoued, e Kerne.

## Istor

E fin ar XVvet kantved e oa aet Yann Toullbodou, eil mab Aotroù Lokmalo eus Maner Gwidfoz e Plourae, d'ober un dro chase dre ar vro. En em gavet e oa war douaroù Yann Boutteville, Aotrou ar Faoued. Aze e voe paket dindan ar gurun. Skoet e oa ar reier tro dro dezhañ ha tammoù a bezh eus ar roc'h a-serzh a gouezhe d'an traoñ. Spontet e oa Yann Toullbodou ha krediñ a reas e oa deut an eur evitañ da vezañ kaset gant an Ankou. Pediñ a reas neuze Santez Barban, patromez an tan hag ar gurun, hag eñ prometiñ sevel ur chapel war al lec'h ma oa savetaet e vuhez. A-greiz holl e tavas ar gurun, klevet oa bet pedenn Yann Toullbodou. Feal d'e bromesa e lakaas da vezañ savet ar chapel e traoñ ar roc'h ha kregiñ a reas al labourioù d'ar 6 a viz Gouere 1489. Echu e voe er bloaz 1512. Enskrivet eo gant lizherennoù gotek deiziad penn kentañ al labourioù dindan un delwenn e kroazenn reter ar chapel. Deiziad fin al labourioù zo skrivet ouzh ur vouest-tilsam dalc'het gant un ael ouzh begel-bolz ar chapel.

## Kloc'hti

Pa zegouezher war al lec'h en em gaver gant ar c'hloc'hti diazezet war pevar peul maen. Laret e vez e vez kaset kuit ar gurun pa soner ar c'hloc'h a zo dindan.

## An orator hag ar garnel

| Orator sant Mikael war an tu dehou | Ar pezh diri bras a gas da gentañ da orator Sant Mikael, pa ziskenner pelloc'h e tegouezher d'ur garnel a zo kizellet e diabarzh ar roc'h, en traoñ emañ ar chapel. Ne ouezer ket re vat petra eo dre just ar garnel. Peurvuiañ e veze implijet savadurioù evel-se evit lakaat an eskern adkavet er bezioù kozh. Amañ avat n'eus bered ebet tro dro ha ne weler ket da betra e servijfe ur garnel. |

## Ar chapel

Meur a nadoez kinklet gant gargoulioù a weler e nec'h ar chapel. En tour ez eus ur skalier c'hwec'hkornek. Div borrastel a weler e talbenn kornog ar chapel, pep hini o tigeriñ gant div zor. En diabarzh eo douget an doenn gant ur volz maen evel en iliz Kernaskledenn. D'ar mare-se e veze savet bolzoù an ilizoù gant koad peurvuiañ, kentoc'h. Ardramezioù Aotrouien Boutteville ha Toullbodou a weler ouzh meur a skoed ouzh ar volz hag ouzh lod eus ar prenestroù gwer livet. Buhez Santez Barban a vez diskouezet ivez ouzh ar prenestroù gwer livet. En dribunell e kemere plas kerent an aotrouien o doa lakaet da vezañ savet ar chapel.

## Ar feunteun

Ur wenojenn a gas d'ur feunteun sakr en traoñ, war zu ribl ar stêr Elle. Savet e oa bet e 1708 en ur c'hloz karrezek. Er gustod e kaver delwenn Santez Barban. Dibennet e oa bet da vare an dispac'h bras. Hervez ar vojenn e teue ar merc'hed yaouank da deurel un nadoz beg ront er feunteun. Ma kouezhe en toull, dindan ar feunteun e vijent dimezet a-raok fin ar bloaz.

## Notennoù

* ↑ Barban, stumm ar vro. Dave: Ar Greizenn-enklask war an Anvioù-lec'h, Lec'hanvadur Breizh, Skol-Uhel ar Vro, 1993, p. 74; Ofis ar Brezhoneg, Kartenn Vreizh 1/250 000vedenn, 2003.
* ↑ Barban, e Pardon Sant Fiag, gant Erwan Evenou, 2007.
# Connecticut

Connecticut (IPA: /kəˈnɛtɪkət/) a zo ur Stad eus Stadoù-Unanet Amerika, e rannvro istorel Bro-Saoz Nevez, e tu biz ar vro. Hartford eo ar gêr-benn, met Bridgeport eo he c'hêr boblekañ. Rannet eo etre 8 kontelezh. Ar pempvet stad e voe o vezañ asantet en Unaniezh adalek an 9 a viz Genver 1788. Ganet e oa diwar ar Connecticut Colony diazezet gant envroidi saoz er bloavezhioù 1630.

## Kêrioù poblekañ

| 1 | Bridgeport | 144,229 |
| 2 | New Haven | 129,779 |
| 3 | Hartford | 124,775 |
| 4 | Stamford | 122,643 |

## Ekonomiezh

An douristerezh a zo a-bouez evit ekonomiezh ar Stad, a zo unan e-touez ar re binvidikañ er vro. Lesanvet e vez Connecticut The munitions State a-wechoù, abalamour da bouez industriezh an armoù-tan hag ar munisionoù er Stad adalek dibenn an XIXvet kantved, pa en em stalias eno embregerezhioù brudet evel Colt, Winchester pe Marlin.

## Levrioù

* Mark Twain, A Connecticut Yankee in King Arthur's Court.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel

## Daveennoù

* ↑ (en) HOUZE Herbert G., The History Of Winchester’s New Haven Factory, American Rifleman, 25/12/2022 (lennet d'ar 05/01/2025)
# Mk 2 (greunadenn)

An Mk 2, skrivet a-wechoù Mk II, zo bet greunadenn difenn diazez arme Stadoù-Unanet Amerika adalek dibenn ar Brezel-bed Kentañ. Implijet eo bet betek brezelioù Korea ha Viêt Nam.

## Istor ha deskrivadur

P'en em gavas ar Stadoù-Unanet e emgannoù ar Brezel-bed Kentañ e 1917 e implijjont da gentañ greunadennoù F1 gall pe Mills saoz. Er bloavezh-se e e voe degaset tamm-ha-tamm d'ar soudarded stadunanat ar greunadennoù kentañ ijinet en o bro, anvet Mk 1. Met abalamour d'ur sistem-entaniñ luzietoc'h evit greunadennoù all e voent dilezet war an dachenn, ha rankout a reas an arme diorren ur rummad greunadennoù difenn nevez, a voe produet adalek miz Eost 1918 hag anvet Mk 2, pe en ur mod ofisiel Defensive grenade, Mk. II. 44 milion a skouerennoù anezhi a voe urzhiet er gevrat kentañ gant an arme.
Rannet e oa o c'horf dir e 40 karrezenn dasparzhet war pemp kolonenn hag eizh linenn. Karget e oa o stummoù kentañ gant 52 gram TNT. Marvus e oa o zarzhadenn betek 10 metr, hag an darnoù bannet betek 50 metr. Tarzhañ a rae etre 4 ha 4,8 segondenn goude e vije dieubet he loa. Adstummoù dezhe kemmoù bihan evel entanerioù disheñvel a voe degaset betek ar bloavezhioù 1950. Ar c'hemm pouezusañ a voe e 1942, pa voe lemet an toull a oa ouzh revr ar c'hreunadenn evit kargañ anezhi, ha divizet livañ an arm e gwer olivez gant ur vandenn velen evit standardizaat ar produiñ. Nitrat ampez a voe implijet evel danvez-tarzh ivez.

## Daveennoù

* 1 2 (en) LYNN Darryl W., The Mk. II Grenade, The grenade recognition manual, 2016 (lennet d'ar 26/02/2025)
* 1 2 (en) Mark 2 grenade, D-Day Overlord (lennet d'ar 26/02/2025)
* ↑ (en) American Mk.II Fragmentation Hand Grenade, Inert-Ord.net (lennet d'ar 26/02/2025)
# Buffy the Vampire Slayer

Buffy the Vampire Slayer zo ur stirad skinwel stadunanat krouet gant Joss Whedon ha skignet etre 1997 ha 2003.

## Rolloù pennañ

* Sarah Michelle Gellar : Buffy Summers, tudenn nes
* Michelle Trachtenberg : Dawn Summers
* Nicholas Brendon : Xander Harris
* Alyson Hannigan : Willow Rosenberg
* Charisma Carpenter : Cordelia Chase
* Anthony Stewart Head : Rupert Giles
* David Boreanaz : Angel
* Seth Green : Oz
* James Marsters : Spike
# Michelle Trachtenberg

Michelle Trachtenberg, ganet d'an 11 a viz Here 1985 e New York City (Stadoù-Unanet Amerika) ha marvet d'ar 26 a viz C'hwevrer 2025 er memes kêr, a oa un aktourez stadunanat. Brud a dapas dreist-holl er stiradoù Buffy the Vampire Slayer (2000-2003), ma c'hoarie Dawn Summers, c'hoar an dudenn nes Buffy Summers, ha Gossip Girls (2007-2012).

## Daveennoù

* ↑ (en) GONZALEZ Sandra, Michelle Trachtenberg, of ‘Gossip Girl’ and ‘Buffy the Vampire Slayer,’ dead at 39, CNN, 26/02/2025
# Bro an Alre
## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 798 skoliad (10 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro an Oriant
## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1 688 skoliad (8,7% eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Breselien

Bro Breselien zo ur vro hervez lezenn Voynet e Breizh, e departamant gall an Il-ha-Gwilen.
Teir c'humuniezh kumunioù zo enni, da lavaret eo 34 c'humun ha 71 057 a dud e 2020 : Breselien (8 kumun, 18 066 a dud), Moñforzh Kumuniezh (8 kumun, 26 355 a dud) ha Sant-Meven Menezalban (18 kumun, 26 636 a dud).

## Brezhoneg

* E distro-skol 2024 e oa 115 skoliad enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek (1,5 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù

* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Brest

Bro Brest, pe Bro Vrest, zo ur vro hervez lezenn Voynet. Bodet ez eus 89 c'humun enni, war ur gorread 1690 km² ha 384 614 a dud zo o chom enni (d'ar 1/01/09).
Seizh kumuniezh kumunioù zo enni :
   * Brest Meurgêr ar Mor : 210 117 a annezidi
   * Kumuniezh kumunioù Bro Landerne-Daoulaz : 44 395 a annezidi
   * Kumuniezh kumunioù Bro an Hirwazh : 43 267 a annezidi
   * Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù : 37 226 a annezidi
   * Kumuniezh kumunioù Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù : 25 712 a annezidi
   * Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon : 16 697 a annezidi
   * Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon : 7 203 a annezidi

## 89 c'humun

* Argol
* Boc'harzh
* Bourc'h-Wenn
* Brelez
* Brest
* Brignogan
* Daoulaz
* Dirinonn
* an Dreneg
* ar Faou
* ar Folgoad
* ar Forest-Landerne
* Gouenoù
* Goulc'hen
* Gwiler-Leon
* Gwipavaz
* Gwiproñvel
* Gwiseni
* Gwitalmeze
* Hañveg
* Irvilhag
* Kameled
* Kerlouan
* Kerniliz
* Kernouez
* Kersent-Plabenneg
* Koz-Meal
* Konk-Leon
* Kraozon
* Lambaol-Blouarzhel
* Lambaol-Gwitalmeze
* Landeda
* Landerne
* Landevenneg
* Landunvez
* Lannarvili
* Lanneured
* Lannildud
* Lanniliz
* Lannurvan
* Lanriware
* Lañveog
* Lesneven
* Logonna-Daoulaz
* Lokmaria-Plouzane
* Lokournan
* Loperc'hed
* Loprevaler
* ar Merzher-Salaun
* Milizag
* Molenez
* an Ospital
* Penn-ar-C'hrann
* Plabenneg
* Plonger
* Plouarzhel
* Plouedern
* Plougastell-Daoulaz
* Plougonvelen
* Plougerne
* Plougin
* Plouider
* Plouneour-Traezh
* Plourin-Gwitalmeze
* Plouvien
* Plouzane
* Plouzeniel
* Plouziri
* Pont-ar-Veuzenn
* Porspoder
* ar Releg-Kerhuon
* ar Roc'h-Morvan
* Roskañvel
* Rosloc'hen
* Sant-Alar
* Sant-Divi
* Sant-Fregan
* Sant-Neven
* Sant-Pabu
* Sant-Segal
* Sant-Tonan
* Terrug
* Trebabu
* Tregaranteg
* Treglonoù
* Trelevenez
* Tremaouezan
* an Treoù-Leon
* Treouergad

## Brezhoneg

En distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 3 615 skoliad (9,8 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Bro Brest

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn ofisiel Bro Brest
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Dinan
## An etrekumuniezhioù

E-barzh emañ:
* Kumuniezh kumunioù Argenon-Koad Lanveur
* Dinan Kumuniezh
* Kumuniezh kumunioù Bro Kaon
* Kumuniezh kumunioù Bro ar Gwesklin
* Kumuniezh kumunioù Bro Matignon
* Kumuniezh-kumunioù Plangoed-Plelann-Vihan
* Kumuniezh kumunioù ar Renk hag ar Froudveur

## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 103 skoliad (1,2% eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù

* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Felger

Bro Felger zo ur vro hervez lezenn Voynet. Bodet ez eus 58 kumun enni, war ur gorread 1 026 km² ha 84 026 a dud zo o chom enni (d'ar 1añ a viz Genver 2011).
Pemp kumuniezh-kumunioù zo enni :
* Felger Kumuniezh : 18 kumun,
* Kumuniezh-kumunioù bro Sant-Albin-an-Hiliber : 11 kumun,
* Ar Gougleiz Kumuniezh : 11 kumun,
* Kumuniezh kumunioù kanton Entraven : 10 kumun,
* Louvigneg Kumuniezh : 8 kumun.

## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 25 skoliad (0,4% eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liamm

* Lec'hienn ar vro

## Notennoù

* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Gerne (lezenn Voynet)
## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skolioù Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 2 144 skoliad (8,5% eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019.
# Bro Gwengamp

Bro Gwengamp zo ur vro e departamant Aodoù-an-Arvor. Krouet e oa bet e 2001. 65 kumun zo enni, en em astenn a ra war 1 113 km2 ha 76 126 a dud a oa o chom enni e 2006. Bez’ eo unan eus broioù Breizh distankañ o foblañs. E Bro Gwengamp emañ ar c’humuniezhioù-kumunioù-mañ :
* Gwengamp Kumuniezh
* Kumuniezh kumunioù Lannolon-Plouha
* Kumuniezh kumunioù Bro Bear
* Kumuniezh kumunioù Bro Benac'h
* Kumuniezh kumunioù Bro Boulvriag
* Al Leñv Kumuniezh
* Pontrev Kumuniezh

## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 734 skoliad (8,6 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn Bro Gwengamp
* Lec’hienn broioù Breizh – Bro Gwengamp

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Gwitreg
## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 220 skoliad (2 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Gwened (Voynet)

Bro Gwened, pe Bro Kêr-Wened, zo ur vro hervez al lezenn Voynet. Bodet ez eus 59 c'humun enni, e 5 kumuniezh kumunioù, ha 215 000 a dud zo o chom enni.

## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1 331 skoliad (6,7 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn Pays de Vannes Bretagne Sud (fr)
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Bro Kornôg Kreiz-Breizh

Bro Kornôg Kreiz-Breizh a zo anezhi ur vro hervez lezenn Voynet, enni 108 kumun eus dek kumuniezh kumunioù e departamantoù Aodoù-an-Arvor, Penn-ar-Bed hag ar Mor-Bihan:
* En Aodoù-an-Arvor :
** Kumuniezh kumunioù Kallag-Argoad
** Kumuniezh kumunioù Kreiz Breizh
* E Penn-ar-Bed :
** Kumuniezh kumunioù Bro Pleiben
** Kumuniezh kumunioù Menez Are
** Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel
** Poc'hêr Kumuniezh
** Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez
* Er Mor-Bihan :
** Roue Morvan Kumuniezh

## Prezidant

* Daniel Caillarec, eilmaer Motrev ha besprezidant Poc'hêr Kumuniezh, abaoe miz Gouhere 2014.

## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 652 skoliad (11,4% eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Bro Kornôg Kreiz Breizh

## Notennoù

* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Kreiz Liger-Atlantel
## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 47 skoliad (0,3 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Notennoù

* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Kreiz-Breizh

Bro Kreiz-Breizh (Pays Centre Bretagne e galleg) a zo ur vro hervez al lezenn Voynet, enni kumuniezhioù kumunioù KEDIKEL, ar Menez ha Koad Alan hag ar Menez, e gevred departamant Aodoù-an-Arvor. En holl ez eus 49 c'humun abaoe ar 1añ a viz Genver 2014, ha 49 637 a dud (e 2011). Emañ ar sez e Loudieg.

## Pennadoù kar

* Kreiz Breizh

## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 67 skoliad (1,5 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Montroulez

Bro Montroulez, pe Bro Vontroulez, zo ur vro velestradurel diouzh al lezenn "Voynet" e hanternoz departamant Penn-ar-Bed. Bodet ez eus 61 gumun enni. 1 331 km² a zo dindani. 121 621 a dud a oa o chom enni e 1999. War-bouez ur gumun eo heñvel tachenn ar vro-mañ ouzh hini arondisamant Montroulez.
Peder c'humuniezh kumunioù zo enni :
   * Montroulez Kumuniezh : 62 179 a annezidi
   * Kumuniezh kumunioù Bae ar C'hernig : 11 676 a annezidi
   * Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio : 28 502 a annezidi
   * Kumuniezh kumunioù Bro Leon : 19 264 a annezidi

## 61 gumun

* an Dre-Nevez
* ar C'hloastr-Plourin
* ar Pontoù
* Bodiliz
* Bodsorc'hel
* Enez-Vaz
* Garlann
* Gwerliskin
* Gwiglann
* Gwikar
* Gwikourvest
* Gwimaeg
* Gwimilio
* Gwineventer
* Gwinevez
* Gwitevede
* Henvig
* Karanteg
* Kastell-Paol
* Kleder
* Kommanna
* Lambaol-Gwimilio
* Landivizio
* Lanhouarne
* Lanneanoù
* Lanneur
* Logeginer-Plouziri
* Logeginer-Sant-Tegoneg
* Lokenole
* Lokireg
* Lokmelar
* Mespaol
* Montroulez
* Plegad-Gwerann
* Plegad-Moezan
* Pleiber-Krist
* Plouenan
* Ploueskad
* Plouezoc'h
* Plouganoù
* Plougonven
* Plougouloum
* Plouigno
* Plouneour-Menez
* Plourin-Montroulez
* Plouvorn
* Rosko
* Sant-Derc'hen
* Santeg
* Sant-Martin-war-ar-Maez
* Sant-Nouga
* Sant-Seo
* Sant-Servez
* Sant-Tegoneg
* Sant-Yann-ar-Biz
* Sibirill
* Sizun
* Taole
* Trelaouenan
* Trelez
* Trezilide

## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 960 skoliad (9,1 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Kernev-Veur | Truru | 1979 |

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Bro Montroulez

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn ofisiel Bro Montroulez
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro-Naoned

Bro-Naoned :
| Anv gallek | Pays Nantais, Pays de Nantes |
| Anv gallaouek | Paeï de Nàntt, Paes de Nauntes |
| Geografiezh ||
| Rannvro | Broioù al Liger, Rannvro Breizh |
| Departamant | Liger-Atlantel, Mor-Bihan, Il-ha-Gwilen |
| Kêr-benn | Naoned |
| Kêrioù pennañ | Naoned, Sant-Nazer, Sant-Ervlan |
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Gorread | 7 365 km² |
| Lein uhelañ | 114 m |
| Poblañs ||
| Annezidi | Naonedad, Naonedadez |
| Poblañs | 1 477 352 ann. (2021) |
| Stankter | 200,59 ann./km² |
| Yezhoù | galleg, gallaoueg, brezhoneg, poateveg |
| Relijion | Katoligiezh |
| Istor ||
| Savidigezh Eskopti Naoned | III$^e$ kantved |
| Savidigezh marz Breizh | 753 |
| Aloubet gant Nevenoe | 851 (Feur-emglev Añje) |
| Savidigezh al Liger-Atlantel | 4 a viz Meurzh 1790 |
| kemmañ |
Bro-Naoned eo ar vro ar muiañ er c'hreisteiz eus an nav bro a ya d'ober Breizh. E gevred ar vro emañ, gant Anjev er reter dezhi, ha Poatev er su. E 2021 e oa 1 477 352 a dud o chom e Bro-Naoned, 7 365 km² ar gorread anezhi ha daou c'hant c'hwec'h kumun ha tregont enni.

## Istor

* Gwelout : Kontelezh Naoned

## Yezhoù
### Gallaoueg

Emañ Bro-Naoned en he fezh e Breizh-Uhel ha komzet e veze gallaoueg eno. A-wezhioù e vez staget tammoù eus Bro-Werrann e Breizh-Izel avat.

### Brezhoneg

Komzet a veze brezhoneg er bevarenn walarn eus ar vro en IX$^{vet}$ kantved hag aet eo ar brezhoneg e Bro-Werrann da get er bloavezhioù 1960.

#### Kelenn

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skolioù Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 710 skoliad (1,1 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Gwelet ivez

* Eskopti Naoned

## Liammoù diavaez

* Kêrioù Breizh dre vro, geobreizh.bzh

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kêrioù zo e departamantoù ar Maine-et-Loire hag ar Vendée hiziv-an-deiz a zo bet e marzoù Breizh pe en eskopti Naoned.
* ↑ Lec'hienn Geobreizh (br)
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Ploermael - Kalon Breizh

Bro Ploermael - Kalon Breizh zo ur vro velestradurel e biz departamant ar Mor-Bihan. 6 kumuniezh kumunioù a zo enni, da lavaret eo 55 kumun en holl :
* Josilin Kumuniezh : 12 kumun ;
* Kumuniezh kumunioù Bro Gwern-Porc'hoed : 7 kumun ;
* Kumuniezh kumunioù Maoron-Breselien : 7 kumun ;
* Kumuniezh kumunioù ar Porc'hoed : 6 kumun ;
* Kumuniezh kumunioù Traoñ an Oud ha Lanvaoz : 16 kumun ;
* Ploermael Kumuniezh : 7 kumun.

## Kumunioù

Setu amañ roll kumunioù Bro Ploermael - Kalon Breizh :
* Algam
* Benion
* Bohal
* Brennieg
* Chapel-Karozh
* Evriged
* Gilieg
* Gourhael
* ar Govelioù
* ar C'hrav-Sant-Laorañs
* Gwegon
* Gwern-Porc'hoed
* Gwiler-Porc'hoed
* Helean
* Josilin
* Karozh
* Kempenieg
* Killi
* Konkored
* ar Groez-Helean
* Krugell
* Lannoez
* Lantilieg
* Lizioù
* Louad
* Malastred
* Maoron
* Megerieg
* Menieg
* Monteneg
* Mousterdelav
* Mousterrin
* Mozhon
* Neant
* Plegadeg
* Ploermael
* Porzh-Karozh
* Roz-Sant-Andrev
* Rufieg
* Ruvenieg
* Sant-Abran
* Sant-Brieg-Maoron
* Sant-Gwioñvarc'h
* Sant-Kongar
* Sant-Laorañs-Graeneg
* Sant-Leri
* Sant-Maloù-an-Teir-Feunteun
* Sant-Maloù-Benion
* Sant-Marc'hell
* Sant-Nikolaz-ar-Roz
* Sant-Servant-an-Oud
* Serent
* Talbont
* Trec'horanteg
* an Drinded-Porc'hoed

## Brezhoneg

* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 145 skoliad (2% eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù

* ↑ Ofis Publik Ar brezhoneg

## Liammoù diavaez

* lec'hienn Bro Ploermael - Kalon Breizh
* Pajenn an EBSSA
# Bro Pondi

Bro Pondi zo ur vro hervez lezenn Voynet.

## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 514 skoliad (6,3 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù

* ↑ Diaz-titouroù KerOfis gant Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg
# Bro Redon

Bro Redon zo ur vroig hengounel eus Breizh e departamantoù an Il-ha-Gwilen, al Liger-Atlantel hag ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened, Bro-Roazhon ha Bro-Naoned.

## Brezhoneg

E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 210 skoliad (3,7 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù

* ↑ Ofis Publik Ar Brezhoneg