OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Skol (ti-embann)

Skol zo un ti-embann savet gant Gwennole ar Menn, da genderc'hel gant kelaouenn gozh Armañs ar C'halvez hag evit sikour ar c'helenn e brezhoneg. Gant Per Denez e voe renet e-pad pell, ha gant Gwennole ar Menn en e c'houde.

## Geriadurioù

* Châlon, 1723
* Maunoir, geriadur an Tad Maner, 1659
* Nomenclator, 1633
* Ar C'hatolikon, 1499
* Glossaire cryptologique gant Émile Ernault
* Dictionnaire des dictons et proverbes bretons gant Émile Ernault
* Supplément au dictionnaire breton-français du dialecte de Vannes gant Émile Ernault

## Skridoù lennegel

* Ar varn diwezhañ, XVIII$^{vet}$ kantved
* Buhez Sant Eüzen, 1623

## Oberennoù all

* Notes lexicographiques et philologiques gant Léon Fleuriot
* Manuel d'accouchement, ul levr diwar-benn ar gwilioud, adembannet e 2005
# Skol Bologna

Skol Bologna a oa ur bodad livourien italian e Bologna, e dibenn ar XVIvet kantved hag er XVVIIvet, kevezerez da skolioù Firenze ha Roma.
E-touez ar re vrudetañ e oa ar vreudeur Carracci, Agostino hag Annibale hag o c'henderv Ludovico.
Goude-se e teuas livourien varok all : Domenichino ha Lanfranco.

## Arzourien
### 1501–1600

* Amico Aspertini (1474-1552)
* Girolamo da Treviso (1497-1544)
* Pier Maria Pennacchi (1464 - a-raok 1516)
* Girolamo da Carpi
* Denys Calvaert
* Pietro Faccini (1552-1614)
* Prospero Fontana (1512-1597)
* Lavinia Fontana (1552-1614)
* Giovanni Francesco Bezzi (Nosadella) (1530-1571)
* Bartolomeo Passerotti (1529-1592)
* Bartolomeo Cesi (1556-1629)
* Annibale Carracci (1560-1609)
* Ludovico Carracci (1555-1619)
* Agostino Carracci (1557-1602)
* Carlo Bononi (1569- c.1632)
* Sisto Badalocchio (1581-c.1647)
* Camillo Procaccini

### 1601–1650

* Angelo Michele Toni
* Benedetto Gennari
* Guido Reni (1575-1642)
* Domenichino (1581-1641)
* Francesco Albani (1578-1660)
* Giovanni Francesco Barbieri (Guercino) (1591-1666)
* Lionello Spada
* Lucio Massari
* Francesco Brizio
* Giacomo Cavedone
* Bartolomeo Schedoni
* Francesco Gessi (1558-1649)
* Simone Cantarini (Il Pesarese) (1612-1648)
* Carlo Cignani (1628-1719)
* Giovanni Antonio Burrini
* Giovanni Gioseffo dal Sole
* Lorenzo Pasinelli (1629-1772)
* Elisabetta Sirani (1638-1665)
* Marcantonio Franceschini
* Guido Cagnacci (1601-1663)
* Giuseppe Mazza (1653-1741)
* Lorenzo Garbieri (1580-1654)
* Domenico Maria Canuti(1620-1660)
* Angelo Michele Colonna(1604-1687)
* Agostino Mitelli (1609-1660).
* Enrico Haffner (1640-1702)
* Giovannni Maria Bibiena
* Giovan Giacomo Monti
* Giovanni Battista Viola
* Alessandro Tiarini
* Giovanni Andrea Donducci (il Mastelletta)

### 1650–1700 ha goude

* Giuseppe Maria Crespi (1665-1747)
* Ubaldo Gandolfi

## Levrlennadur

* Francis P. Smyth and John P. O'Neill, 1986, The Age of Correggio and the Carracci: Emilian Painting of the 16th and 17th Centuries, National Gallery of Art, Washington DC.
# Skol Diwan Kemper

Skol Diwan Kemper zo ur skol vrezhonek kevredet e rouedad Diwan Breizh, skol vamm ha kentañ derez asambles, dezhi tri lec'h e kêr. Digoret e voe e Gwengolo 1977.

## Krouidigezh

Savet e voe ur raktres evit digeriñ ur skol vrezhonek da zistro-skol 1977 gant un nebeud kerent e 1975-76. A-raok e oa bet savet ur raktres heñvel gant kerent Goueled Leon hag an danvez mestrez-skol bet e darempred gant familhoù Kemperiz he doa dibabet klask mont war-zu an Norzh. D'an 3 a viz Meurzh 1977 e kejas tud Kemper ha re Bro-Leon evit sevel ar gevredigezh evit Breizh a-bezh ken e vefe kreñvoc'h al luskad nevez. Gweltaz ar Fur, levrdier e Kemper, a ginnigas ma vije anvet Diwan hag e gemeras ar garg a brezidant. Pa voe prest an traou abretoc'h e tigoras ar skol Diwan gentañ e Lambaol-Gwitalmeze e Mae 1977. Sell ouzh Skol Diwan Gwitalmeze. Ken diaes e voe kavout al lec'h e Kemper hag e tigoras ar skol e karter al Lenn Du !en Erge-Vihan) en ur bod war ar maez. Lañset e voe ar c'helenn gant 7 skoliad. Bloaz goude e tleas ar gevredigezh kernevat chañch al lec'h ha kas anezhañ da Bloveilh.

## Ar skol e Ploveilh

Pa voe maer Ploveilh, Roparzh Omnes, ur brezhoneger hag ur stourmer evit ar brezhoneg e ginnigas ul lec'h en e gumun.

## Ar skol e Kervoger (Kerfeunteun)

Da zistro-skol Genver 1992 e tilojas ar skol da straed Kervoger en ur c'harter a zo tost da Groaz ar Gardian.

## An eil lec'h e Kervoazan (Penc'harzh)

Goude bezañ bet adkempennet e voe kinniget da Skol Diwan Kemper ar skol bublik gozh, straed ar Vande. Eno e voe staliet an eil skol, skolaj Diwan Kemper hag ar greizenn stummañ Kelenn.

## An trede lec'h e Krec'h-Gwenn (An Erge-Vihan)

Digoret e voe ar skol-vamm e kreizenn-dudi Krec'h-Gwenn e distro-skol 2020 gant ur vestrez-skol ha 12 skoliad.

## Levrlennadur

* Pierre-Marie Mallégol, ...et les Bretons créèrent... Diwan, Yoran embanner, 2018.(ISBN 9782367850139). Unan eus ar gerent gentañ.
* Fanny Chauffin, Diwan, pédagogie et créativité : les écoles immersives en langue bretonne, quarante ans d'actions (golo :Diwan 40 ans déjà ! ur skol e brezhoneg), Yoran Embanner, Fouenant, 2017, (ISBN 978-2-916579-96-2).
* Reun L'Hostis, Ar boled mean = Un boulet de pierre, Diwan, du germe à la moisson ?, Landerne, Édipaj, 2008. (ISBN 978-2-916579-96-2)
* Jean-Charles Perazzi, Diwan, vingt ans d'enthousiasme, de doute et d'espoir, Coop Breizh, 1998.(ISBN -84346-056-5)

# Notennoù ha daveennoù =

* ↑ Anna-Vari Chapalain ha Tangi Louarn, Maryse ha Gweltaz ar Fur, Gi al Lae,
# Skol Diwan Kerango

Skol Diwan Kerango zo unan eus div Skol Diwan Brest, e karter Kerango, eben eo hini ar Gwelmeur.
# Skol (bier)

Skol zo ur bier hag a veze graet e Denmark gant Carlsberg da gentañ, hag a veze gwerzhet e meur a vro, e Breizh-Veur da skouer. Hiriv ne vez graet nemet e Brazil ken.
Dont a ra an anv eus ar ger svedek "skål", a lavarer pa heter yec'hedoù. Hagar the Horrible (krouet gant an tresour stadunanat Dik Browne) eo an hini a oa bet karget da vrudañ an evaj.

## Liamm diavaez

* http://ilmot.co.uk/SkolLager.html
# Skol (kelaouenn)

Skol a oa ur gelaouenn renet gant Armañs ar C'halvez er bloavezhioù 1950 ha bloavezhioù 1960, gouestlet d'ar brezhoneg ha da lec'h ar brezhoneg en deskadurezh.
Ouzhpenn pennadoù a zeskadurezh e kaved divinadelloù, rimadelloù ha kanaouennoù.
Un ti-embann e oa ivez ha meur a levrenn a voe embannet ganti, ar vrudetañ anezho e oa an hentenn-deskiñ Herve ha Nora.

## Pennadoù kar

* Gwir Vretoned (levrig), dastumad kanaouennoù

## Liammoù diavaez

* Roll embannadurioù Skol

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) Jean Cormerais, Skol. Revue de pédagogie (war Persée), Annales de Bretagne et des pays de l'Ouest, 1957, p 510-511
# Skol Diwan An Oriant

Skol Diwan An Oriant zo ur skol vrezhonek kevredet e rouedad Diwan, skol vamm ha kentañ derez asambles, lec’hiet en Oriant.

## Arc’hantaouiñ

E 2021 e votas Kuzul Kêr Lannarstêr nac’hañ reiñ muioc’h evit 5 000 € d’ar skol. Embannet en deus ar c’huzulier Alexandre Scheuer, eus La France insoumise, e oa a-du gant an diviz-mañ en ur lavarout : ... ne servij Diwan da netra..

## Liammoù diavaez

Lec’hienn ar skol

## Daveoù

* ↑ Lanester. Alexandre Scheuer attaqué sur Twitter après sa prise de position contre Diwan. Ouest-France.
* ↑ [Les parents d’élèves Diwan mobilisés avant le conseil de Lanester, Le Télégramme. 30/09/2021 ]
# Skol Diwan Lesneven

Skol Diwan Lesneven a zo unan eus skolioù Diwan e Leon, digoret e 1981.
E 2011 e oa bet kaoz gant maer Lesneven an ampoent, Jean-Yves Le Goff, da zistruj an ti-skol ma oa Skol Diwan ar gumun.

## Liammoù diavaez

* Lizher gallek gant Goulc'han Kervella da vaer Lesneven:
# Skol (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur skol zo un ti ma vez roet deskadurezh.
Bez' e c'hall bezañ ivez :
* ur gelaouenn, Skol , bet renet gant Armañs ar C'halvez,
* un ti-embann, Skol (ti-embann)

## En anvioù

Kavet e vez ar ger en anv meur a aozadur:
* skolioù Diwan, ar skolioù kristen, ar skolioù-stad
* Skol Vreizh
* Skol an Emsav
* Skol Ober
# Skol Diwan Boulvriag

Skol Diwan Boulvriag a zo unan eus skolioù Diwan, digoret e miz Gwengolo 2013, e Boulvriag (Aodoù-an-Arvor, Breizh), gant 10 bugel.

## Kresk ar skol

En distro-skol 2014 e oa 15 bugel hag en hini 2015 24 bugel. E Gwengolo 2016 e oa 36 bugel. Tro-dro 45 bugel a zo er skol e miz Gwengolo 2017.
Ivona Konan eo renerez ar skol abaoe miz Gwengolo 2014. E 2015 ' zo bet digoret un eil klas. Ar skol a zo lec'hiet e straed Koad Liou
Ur savadenn arc'hant a oa bet graet war al lec'hienn KissKissBankBank ha rastellet 2 360 euro pa ne oa goulennet nemet 2 000.
Tri c’hlasad a zo er skol, gant ur c'hlasad skol-vamm, unan re-vras CP hag unan CE1 ha CE2.

## Liammoù diavaez

* Facebook skol Diwan Boulvriag
# Vigo di Cadore

Vigo di Cadore a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
# Vignolo

Vignolo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Vignone

Vignone zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
# Vigo (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Vigo a c'hall bezañ:

## Lec'hioù
### Galiza

* Vigo, brasañ kêr ar vro
* Vigo, ur c'homark

### Italia

* Vigo di Fassa, ur gumun e Trentino-Alto Adige
* Vigo di Cadore, ur gumun e Veneto

### Bro-Saoz

* Vigo, ur barrez sivil e Kent

### Stadoù-Unanet

* Vigo County, ur gontelezh en Indiana

## Tud
### anv-bihan

* Ur skrivadur all evit Viggo, anv skandinavek

### anv-bras

* Íñigo Méndez de Vigo, politikour spagnol
* Jean Vigo, ur sevener filmoù gall
* "ar c'homandant Vigo", un dudenn a gaver en istorioù Blueberry

## Traoù all

* Celta Vigo, ur skipailh football eus Kêr-Vigo.
# Vignola-Falesina

Vignola-Falesina zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige.
# Vignole Borbera

Vignole Borbera zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Vigo

    Evit implijoù all, gwelet Vigo (disheñvelout).
Vigo (distaget [ˈbiɣo] "bic'ho" e galizeg ha kastilhaneg) zo ur gêr hag ur porzh, e Galiza, e proviñs Pontevedra. Eo gant 292 374 a annezidi e 2022. Vigo a zo anezhi ar gêr vrasañ e Spagn a-gement n'eo kêr-benn proviñs ebet.

## Douaroniezh

Emañ Vigo e mervent Galiza, war an aod e penn ur ría: Ría de Vigo, unan eus ar Rías Baixas.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel kêr
# Vigo di Ton

Vigo di Ton (Vic e rannyezh ar saonenn, anvet noneso) eo pennlec'h kumun Ton e proviñs emren Trento en Italia.
# Vignats

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Vignats |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Vignats e Kanton Morteaux-Coulibœuf hag en Arondisamant Caen | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Falaise |
| Kanton | Morteaux-Coulibœuf |
| Kod INSEE | 14751 |
| Kod post | 14700 |
| Maer | Érick Dewaële (digostezenn) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,8 km² |
| Led | 48° 51' 19" Norzh |
| Hed | 00° 06' 09" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 129 m |
| Uhelder bihanañ | 86 m |
| Uhelder brasañ | 175 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 256 (2008) |
| Stankter | 29 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Vignats |
Vignats a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas pemp den nann-soudard e Vignats abalamour d'ar brezel e mizioù Even hag Eost e-pad Aloubadeg Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Abati Sainte Marguerite.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1945 | 1965 | Pierre Lalizel | digostezenn | |
| Even 1995 | | Érick Dewaële | digostezenn | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
# Vignola

Vignola zo ur gumun e Italia, e proviñs Modena, e rannvro Emilia-Romagna.
# Tepehoueg Pisa Flores

Ur yezh totonakek eus skourr ar yezhoù tepehouek eo Tepehoueg Pisa Flores (tepehua Pisa Flores) komzet gant tro-dro da 4.000 den e Veracruz e Mec'hiko (1990).
Tost a-walc'h eo da depehoueg Huehuetla (59%).
# Tepehoueg Tlachichilco

Ur yezh totonakek eus skourr ar yezhoù tepehouek eo tepehoueg Tlachichilco (tepehua Tlachichilco) komzet gant tro-dro da 3 000 den e Tlachichilco e Veracruz (Mec'hiko) (1990).
Tost a-walc'h eo da depehoueg Pisa Flores (37%).
# Tepehouaneg ar su

Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù tepimek eo tepehouanek ar su (tepehuán sur) komzet gant tro-dro da 14.000-17.00 den (1990 e Kalifornia.
Div rannyezh ez eus:
Tepehouanek ar gevred(8.000-9.000 den) Tepehouanek ar mervent (6.000-8.000 den)

## Gwelet ivez

* Yezhoù outoek-aztekek
* Yezhoù tepimek
# Tepehoueg Huehuetla

Ur yezh totonakek eus skourr ar yezhoù tepehouek eo tepehoueg Huehuetla (tepehua Huehuetla) komzet gant tro-dro da 3.000 den e biz Hidalgo, Huehuetla hag en hanter eus Mecapalapa e Puebla e Mec'hiko (1982).
Tost a-walc'h eo da depehoueg Pisa Flores (70%).
# Teqerideamani I

Teqerideamani I a vefe bet roue Kush etre 90 ha 114. N'eo ket sur e vezañs ha posupl eo e oa bet an hevelep den ha Teqerideamani I. Ur bez hag un enskrivadur nemetañ a oa bet kavet evit an daou roue.
# Tepice

An Tepice zo ur froud eus Piemonte en Italia hag a ya da gemberiñ er Po, un tamm izeloc'h eget ar Banna.
# Tepot Gwilhmod

Tepot Gwilhmod pe Tepod Gwilhmod, anvet Thibault Guillemot ent-ofisiel, zo un emsaver mirour hag un embanner katolik breizhat, bet ganet e Kemper e 1961.

## Buhez

Desket brezhoneg gantañ pa oa krennard, en deus skrivet adalek e driwec'h vloaz evit ar sizhunieg roazhonat An Amzer ha dreist-holl evit ar gelaouenn Imbourc'h.
Kemeret en doa perzh en Unvaniezh Koad Kev, e MRB hag e Tudjentil Breizh, met oberiant eo bet dreist-holl gant Kristenion Breizh, Tiegezh Santez Anna, Oaled Sant Erwan hag Emglev An Tiegezhioù. En Emsav e tifenn ur savboent kristen, mirourel.
Diskibl eo da Youenn Olier ha da Paol Kalvez, Yann Mikael ha Youenn Troal e kenlabour ganto hag e skriv er gelaouenn Kannadig Imbourc'h, kelaouenn Emglev An Tiegezhioù ma 'z eo ar prezidant anezhi abaoe 2001. Merañ a ra ti-embann Imbourc'h.

## Oberenn
### Levr

* Goueler ar Sent. A-hed ar bloaz bevañ gant ar sent., Imbourc'h, 1994, 270 p. (ISBN 0-274435-60-0)

### Pennadoù en Imbourc'h hag e Kannadig Imbourc'h

* An Tiegezh da gentañ, niverenn 75
* Ar C'hristengaserezh, niverenn 81, 2013
* Ar pezh-C'hoari Yerma, niverenn 73
* Brevial Roma e brezhoneg, niverenn 59
* C'hoant Kaout Lidoù, niverenn 45
* Da Heul Disentez ur Politikerezh Yezhel evit Breizh, niverenn 40, 2005.
* Danevell Nedeleg, niverenn 43
* Gerioù-stur : Roll gerioù-stur Tudjentil Breizh brezhonek o stumm orin, niverenn 52
* Envorennoù bugaleaj : Seiz pe eizh vloaz e oan (Plugüen), niverenn 69
* Iliav ha Moger, pe Feiz ha Breizh, niverenn 29
* Jakez Ar C'hann : ur stourmer eus Logonna Daoulaz evit ar brezhoneg, niverenn 51
* Tren an Emrenerion ?, niverenn 65
* Tri-ugentvet Deiz-ha-Bloaz Emglev an Tiegezhioù, niverenn 52
* Youenn Olier « Enez Ar Vertuz », niverenn 43 (...)

## Notennoù

* ↑ Atebeg an UKK e oa etre 2000 ha 2004.
* ↑ Aet war ar renk evit an dilennadegoù-kanton e Lanniliz e 2004 : Tepod Gwilhmod, danvez kuzulier er gelaouenn Le Télégramme.
* ↑ Meur a bennad en deus skrivet evit kelaouenn ar gevredigezh-se evel "1911-2011 : 100 bloavezh a genskoazell e Breizh" (Tudjentil Breizh, niverenn 11, Hañv 2011).
* ↑ Gw pennad ar gelaouenn Ya ! : Dimeziñ heñvelreizh : a-du hag a-enep, miz Genver 2013
* ↑ Gw. Ul levr katekiz embannet war Le Télégramme (e galleg)
# Sant Flouran Anjev

Sant Flouran Anjev a zo ur penitiour roman. E anv en deus roet da gumun Saint-Florent-le-Vieil, war lez al Liger, a zo anvet diwar un abati kozh. Breur e vije bet da Sant Florian.

## Pennad kar

* Saint-Florent
# Sant Genver

Sant Genver a voe eskob Benevento e Bro-Italia.

## Levrlennadur

* Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
# Sant Gerfez

En IXvet kantved e Breizh, Sant Gerfez, manac'h e Sant-Maour-war-al-Liger, penitiour e koadeg Lanouez.
# Sant Gregor

Sant Gregor zo anv meur a sant:
* ar pab Gregor Iañ
* Gregor Nazianzus kozh, eskob Nazianzus, tad da Gregor an Doueoniour ha da Caesarius Nazianzus
* Gregor Nazianzus, pe Gregor an doueoniour, unan eus an Tri Hierarch Santel
* Gregor Nyssa, eskob Nyssa
* Gregor Spoleto
* Gregor Teurgn
* Gregor ar burzhudour
* Gregor ar gwelevour
* Gregor Decapolis

## Pennadoù kar

* Gregor
* Sant-Gregor
# Sant Fezwezhen

Manac'h ha beleg e oa Sant Fezwezhen en IX$^{vet}$ kantved en abati Redon. E anv a dalvez an "hini a stourm evit ar feiz".
# Sant Guim de Freixenet

Sant Guim de Freixenet zo ur gumun eus Katalonia, e Spagn, e proviñs Lleida.
# Sant Feliu de Codines

Sant Feliu de Codines zo ur gumun e proviñs Barcelona e Katalonia.
# Sant Feliu de Llobregat

Sant Feliu de Llobregat zo ur gumun e proviñs Barcelona e Katalonia.
# Sant Fursi

Sant Fursi (anavet ivez evel Fursu, Fursy, Forseus, ha Furseus, marv e 650) a oa ur manac'h eus Iwerzhon hag a reas kalz da ziazezañ al lezenn a gristeniezh en Inizi Breizh-Veur hag e reter Anglia. A-hervez en doe gweledigezhioù eus ar vuhez goude ar marv. Fursi a oa unan eus ar Pevar Sant Kenedus (an Ceathrar Álainn) e deroù Iliz Iwerzhon.
Ganet e vefe war-dro 567 en Iwerzhon, war enez Oirbsen, anvet Inisquin hiziv, el Lough Corrib, hag aet da anaon e rouantelezh Aostrazia, e Mézerolles, war-dro 648 pe 650. E anv, Fursu, a dalvez "vertuz". Emañ e ouel d'ar 16 a viz Genver. N'eo ket meneget al lec'h ma oa ganet e testenn ebet eus e amzer ha n'ouzer ket d'ar just e-men e oa bet interet.
Sant Fursi en deus savet manati Lagny, war ar Marne. e gorv a vefe bet kaset da vanati Péronne, hag a oa ur gwir "monasterium scottorum"
Breur e oa da sant Foillan

## Notennoù

* ↑ Minihi Levenez, miz C'hwevrer 1994, Nnn 24, p. 10
* ↑ Minihi Levenez, miz C'hwevrer 1994, Nnn 24, p. 10
* ↑ Minihi Levenez, miz C'hwevrer 1994, Nnn 24, p. 12
# Sant Guim de la Plana

Sant Guim de la Plana zo ur gumun eus Katalonia, e Spagn, e proviñs Lleida.
# Stêr Sonora

Ar stêr Sonora (Río Sonora e spagnoleg) zo ur stêr e stad Sonora e Mec'hiko hag un 420 km dezhi.
C'hoarvezout a ra en Arizpe, eus kejadenn ar stêrioù Bacamuchi ha Bacoachi. Tremen a ra dre Bacoachi, Aconchi, Huepac, Baviacora, Ures, Banámichi ha Hermosillo.
Aberiñ a ra e Pleg-mor California dirak an Enez Tiburón e Bahía de Kino, pa vez dour a-walc'h da vont betek eno.
# Stêr San José de Azapa

Quebrada de Azapa, pe Stêr San José de Azapa (Río San José de Azapa e spagnoleg) zo ur stêr vareadek e norzh Chile, e rannvro Arica ha Parinacota, hag a c'hoarvez eus kember ar Río Seco hag ar Río Tignamar, a zo anv Stêr San José de Azapa e tolead Livilcar. Goude-se e sko etrezek ar c'hornôg hag e treuz Ausipar hag El Molino. Tost da Arica, ur 5 km eus e aberse agrega e teu Quebrada de Acha, pe La Higuera, da gemberiñ en Azapa, ha hi dizour peuliesañ.

## Pennad kar

* Stêrioù Chile
# Stêr Sant Yann

Stêr Sant Yann zo anv brezhonek meur a stêr er bed:
* stêrioù gallek o anvioù
** Rivière Saint-Jean
* stêrioù saoznek o anvioù
** Saint John River
** Saint Johns River
* stêrioù spagnolek o anvioù
** Río San Juan
# Stêr Savannah

Ar stêr Savannah zo ur stêr e reter SUA hag a red etre stadoù South Carolina ha Georgia hag a dremen dre gêr Savannah.
He div adstêr bennañ eo ar stêrioù Tugaloo ha Chattooga .
# Stêr Suriname

Ar Stêr Suriname zo ur stêr 480 km hed e Republik Surinam. Eieniñ a ra en uheldirioù etre Menezioù Wilhelmina ha Menezioù Eilerts de Haan. Aberiñ a ra er Meurvor Atlantel, nepell diouzh Nieuw-Amsterdam.
# Stêr São Francisco

Ar stêr São Francisco (Rio São Francisco e portugaleg, gwechall Opara), lesanvet Velho Chico, zo ur stêr e reter Brazil, hag unan eus ar re bouezusañ ha hirañ er vro hag e Suamerika, gant 2 814 km. Treuziñ a ra pemp stad ha 521 kumun.
Eieniñ a ra er Serra da Canastra e kreisteiz Minas Gerais. Alese e red war-du an hanternoz. Treuziñ a ra stad Bahia, treiñ war-du ar reter ma ra un harzoù gant Pernambuco, goude war-du ar gevred, ma tisparti Sergipe hag Alagoas. En em deurel a ra er [[meurvor Atlantel] e Piaçabuçu en Alagoas.
# Stêr São Luís

Ar Stêr São Luís (Rio São Luís e portugaleg) zo ur stêr e stad Acre, e Brazil.
# Stêr Sant-Laorañs

Ar Stêr Sant-Laorañs (galleg: Fleuve Saint-Laurent; saozneg: Saint Lawrence River) a zo ur stêr vras eus Amerika an Norzh hag a ya eus al Lennoù Meur (Lenn Ontario) betek ar Meurvor Atlantel. Redek a ra eus ar mervent d'ar biz, ha treuziñ div broviñs eus Kanada, Ontario ha Kebek. He red etre proviñs Ontario ha Stad New York a ra an harzoù etrebroadel etre Kanada hag ar Stadoù-Unanet. 1 197 km zo etre daou benn ar stêr a ya da aberiñ en ur pezh mell pleg-mor, Pleg-mor ar Sant-Laorañs.

## Istor

Roet eo bet e anv d'al lec'h gant Jakez Karter e-kerzh e eil beaj, da zeiz sant Laorañs (an 10 a viz Eost), met ne ouie ket d'an ampoent e oa ur stêr. Kavout a rae dezhañ e oa ur pleg-mor. N'eo ket diwezhatoc'h e savas gant ar stêr a rae anezhi "Stêr veur Hochelaga". Tamm-ha-tamm e voe tapet ar pleg d'ober gant "Sant-Laorañs" koulz evit ar stêr hag ar pleg-mor. Tud orin ar vro a rae "Kaniatarowanenneh", "hent dour bras", eus ar stêr e mohawkeg, Kahnawáʼkye e tuscarora.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Stêr Saskatchewan

Ar stêr Saskatchewan (anvet er yezh kri: kisiskāciwani-sīpiy, "stêr a red buan", "froud herrek") zo unan eus stêrioù bras Kanada. Diwarni eo anvet proviñs Saskatchewan. War-dro 550 km eo hec'h hed hag en em astenn a ra he diazad dourioù war 335 900 km². Redek a ra war-zu ar reter, a-dreuz proviñsoù Saskatchewan ha Manitoba hag en em deurel el Lenn Winnipeg.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Terranova

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Terranova pe Terranuova zo un anv-lec'h italianek.
* Terranuova Bracciolini, kumun e proviñs Arezzo, e Toskana
* Terranova da Sibari, kumun e proviñs Cosenza
* Terranova dei Passerini, kumun e proviñs Lodi
* Terranova di Pollino, kumun e proviñs Potenza
* Terranova Sappo Minulio, kumun e proviñs Reggio Calabria
* Terranova di Sicilia, anv kozh Gela
* Terranova Pausania, anv kozh Olbia

## Pennad kar

* Terra
# Terranova da Sibari

Terranova da Sibari a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Terranova dei Passerini

Terranova dei Passerini zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
# Terranova di Pollino

Terranova di Pollino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
# Terrail

Terrail zo anv meur a zen:
* Pierre Terrail de Bayard (1475-1524), brezelour
* Pierre Alexis de Ponson du Terrail (1829-1871), skrivagner gall
* Gabriel Terrail (1859-1930), politikour gall
# Terranova Sappo Minulio

Terranova Sappo Minulio zo ur gumun italian e Meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Terrapene

Terrapene :
| Terrapene carolina ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Testudines |
| Kerentiad : | Emydidae |
| Genad : | Terrapene |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Terrapene a zo ur genad e rummatadur ar stlejviled, ennañ baoted eus Norzhamerika.

## Spesadoù

* Terrapene carolina
* Terrapene coahuila
* Terrapene nelsoni
* Terrapene ornata
# Terralba

Terralba zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Terrasini

Terrasini zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Terranuova Bracciolini

Terranuova Bracciolini zo ur gumun italian e proviñs Arezzo.