OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Banniel Katalonia

Banniel Katalonia :
| Banniel Katalonia ||
| Kenfeurioù | 2:3 |
| Kod bannielouriezh | Banniel sivil ha stad (e Kumuniezh Emren Katalonia) |
| Implij ofisiel | 1933-1939; 1979-bremañ |
| Livioù (pantone) | ██ melen P116C ██ ruz P186C |
Banniel Katalonia a zo melen gant peder bandenn ruz a-led. Graet e vez Senyera (ger a dalvez "banniel", "astandard"...) anezhañ. Unan eus ar c'hoshañ bannieloù anavezetañ en istor Europa eo (IX$^{vet}$ kantved). Diazezet eo war skoed konted Barcelona. Un orin mojennel en deus. Hervez ar vojenn e oa melen skoed ar c'hont Guifré ha roudoù e vizied gwadek en doa merket warnañ. Ofisiel eo e Kumuniezh Emren Katalonia, hag implijet ivez gant ti-kêr L'Alguer, ur gêr gatalanek e Sardinia. Kavet e vez ar banniel-se da ziazez bannieloù meur a vro gatalan all, hag ivez pelloc'h (evel Provañs).

## Bannieloù deveret

* Banniel Aragón
* Banniel Inizi Balearez
* Banniel Kumuniezh València
* Banniel Provañs
* Banniel rannvro Languedoc-Roussillon (betek 2004)

## Pennadoù kar

* Estelada

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Banniel Norvegia

Banniel Norvegia :
| Kenfeurioù | 8:11 |
| Kod bannielouriezh | Banniel sivil douar ha mor |
| Anv (pe lesanv) | |
| Degemeret e | 1821 (13/07/1801) |
| Livioù | ██ glas P281$^,$ ██ ruz P200 ██ gwenn |
Banniel Norvegia zo ruz gant ur groaz c’hlas bevennet gant liv gwenn. Div vrec'h ar groaz n'emaint ket e-kreiz met tostoc'h d'an tu diabarzh, d’ar wern ma vez staget ar banniel.
Betek 1814 e veze implijet banniel Danmark e Norvegia, peogwir e oa unanet Norvegia ha Danmark. Kinniget e voe tres ar banniel zo bremañ e 1821, gant Fredrik Meltzer, kannad er Storting (parlamant). Banniel Danmark e oa diazez ar banniel nevez, gant liv glas ouzhpenn, amprestet digant banniel Sveden moarvat. Soñjal a c’haller ivez e voe levezonet gant al livioù implijet war bannieloù Bro-C'hall, ar Rouantelezh Unanet hag ar Stadoù Unanet, pa oant arouezioù an demokratelezh en amzer-se. En deroù ne voe implijet ar banniel nevez nemet war vor, gant ar bigi. Etre 1844 ha 1899 e voe implijet ur banniel all er vro, warnañ livioù Sveden ha Norvegia mesket er c’horn uhelañ kleiz, dre ma oa unanet Sveden ha Norvegia dindan ur roue hepken. Adkroget e voe da implijout banniel Fredrik Meltzer e 1899. Hag e 1905, pa zeuas Norvegia da vezañ distag diouzh Sveden, e voe adlakaet banniel broadel Norvegia en implij da vat hag e pep lec’h.

## Bannieloù all

* Banniel stad hag arme. Kenfeur: 16:27
* Banniel ar roue (Kongeflagget), abaoe 1905.
* Ar banniel implijet etre 1844 a 1899, gant arouez unaniezh Sveden ha Norvegia.
* ↑ The Norwegian flag | Nordic cooperation
* ↑ PANTONE® 281 C - Find a Pantone Color | Quick Online Color Tool | Pantone
* ↑ PANTONE® 200 C - Find a Pantone Color | Quick Online Color Tool | Pantone
# Barycypraea

Barycypraea :
| Barycypraea teulerei a-gleiz ha B. fultoni a-zehou ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Barycypraea |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Barycypraea a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS.

## Taksonomiezh

Ar genad Barycypraea a zo bet diskrivet gant Schilder e 1927.

## Spesadoù

daou spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :
* Spesad Barycypraea fultoni (Sowerby, 1903) a vez kavet er Suafrika hag er Mozambik
* Spesad Barycypraea teulerei (Cazenavette, 1846) a vez kavet en Arabia ar reter en Oman, Mor ruz hag Aden
Meur a spesad fosil a zo ivez, en o zouesk :
* Spesad † Barycypraea caputviperae (Martin, 1899), spesad tip ar genad.
* Spesad † Barycypraea beberkiriana (Martin, 1899)
* Spesad † Barycypraea humerosa (Sow, 1840)
* Spesad † Barycypraea luxoriosa (Schilder, 1939)
* Spesad † Barycypraea murisimilis (Martin, 1879)
* Spesad † Barycypraea singuensis (Vredenburg, 1920)
* Spesad † Barycypraea zietsmani (Liltved & Le Roux, 1988)

## Skeudennoù

* Barycypraea fultoni kregin eus Suafrika.
* Barycypraea teulerei kregin eus Oman.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ lec'hienn WORMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 06 a viz Eost 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=527719(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Banniel Turkia

Banniel Turkia (Türk bayrağı e turkeg) zo banniel ofisiel Republik Turkia ha hini an Impalaeriezh Otoman diagent. Ruz eo, gant ur greskenn loar hag ur steredenn wenn. Lesanvet e vez alies, e turkeg, Ayyıldız (loar ha steredenn), Albayrak (banniel ruz) pe Ayyıldızlı Albayrak (banniel ruz he loar hag he steredenn).

## Istor

Banniel an Impalaeriezh Otoman a oa gwechall ur greskenn loar war ur foñs glas. Er bloavezh 1793 ar sultan Selim III a zegasas ar foñs ruz, hag e 1844 e voe lakaet ur steredenn ouzhpenn. Ar banniel-se a voe degemeret ent-ofisiel d’ar 5 a viz Mezheven 1936 gant Republik Turkia. Talvezout a ra al liv ruz da zerc’hel koun eus ar soudarded a skuilhas o gwad evit ar vro.
Meur a vojenn a gonter diwar-benn ar banniel-se. Unan anezho a gont e oa bet trec’h an arme otoman en un emgann bras ; goude an emgann e oa ar sultan o tremen hebiou ur stêr ma oa deuet an dour da vezañ ruz gant gwad ar soudarded turk bet lazhet. War c’horre an dour e veze gwelet an dassked eus al loar hag ur steredenn bennak. Fromet e voe ar sultan gant ar skeudenn-se a voe choazet gantañ da vezañ banniel ar vro da viken.
E gwirionez e implijer arouezioù al loargresk hag ar steredenn a-gozh, a-raok an islam zoken. En Henamzer e veze azeulet Diana, doueez ar chase, gant annezidi Bizantion, hag al loargresk e oa he arouez. Gant an impalaer roman Konstantin Veur, er bloavezh 330, e voe gouestlet ar gêr-se, a zeuas da vezañ Kergustentin diwezhatoc’h, diwar e anv, da v-Maria, mamm Jezuz. Ar steredenn, he arouez, a voe ouzhpennet d’al loargresk. Pa voe aloubet Kergustentin gant an Impalaeriezh Otoman er bloavezh 1453, e voe adkemeret an div arouezenn, ar steredenn hag al loargresk, gant ar renerien ottoman.
Banniel pennañ an Otomaned a oa ur banniel gant teir c’hreskenn loar, ha dezhañ daou stumm, an eil gant ur foñs gwer, liv an islam, hag egile gant ur foñs ruz, e koun ar soudarded hag o renerien marvet evit ar vro.

## Implij ar banniel turk

Mentoù ar banniel turk ha lec’hiadur ar greskenn-loar hag ar steredenn ennañ zo termenet pizh. An implij eus ar banniel turk zo displeget gant al lezenn hag eveshaet gant ar stad. E Turkia e seller alies ouzh banniel ar vro evel un dra "sakr". Ma vez implijet ur banniel mazaouet pe unan ha n’eo ket tre diouzh mentoù ha termenoù al lezenn e vez poursuet ar perc’henn ha rankout a ra an den-se ober gant ur banniel peurvat, hervez lezenn.
Ar banniel turk zo bet kemeret da skouer aliezik gant ar stadoù muzulman nevez-savet evit tresañ o bannieloù dezho.
* Banniel Aljeria
* Banniel Azerbaidjan
* Banniel Malaysia
* Banniel Maouritania
* Banniel Pakistan
* Banniel Tunízia
* Banniel Republik Turkestan ar Reter (1933-1934).
* Banniel Turkmenistan
* Banniel Ouzbekistan
* Banniel Singapour
* Banniel Republik Turk Kiprenez an Norzh
* Banniel Turkemened Irak

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (tr) Türk Bayrağı Kanunu
* (en) Flags of the world
# Bistolida hirundo

Bistolida hirundo :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Bistolida |
| Anv skiantel ||
| Bistolida hirundo ( Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bistolida hirundo a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad Bistolida e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin boutin a-walc'h a vev er Meurvor Habask hag e Meurvor Indez, e-barzh koral, etre an aod bev ha 10 m donder an hini eo.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus, e 1758$^,$.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Bistolida hirundo bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
* Cypraea hirundo Linnaeus, 1758 hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea hag anv an diskrivadenn.
* Blasicrura hirundo (Linnaeus, 1758) anv aet da get

## Bevoniezh

Kregin brav ha boutin a-walc'h eo an Bistolida hirundo. Kavet e vezont e-barzh koural, etre an aod bev ha 10 m donder.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 11 mm ha 17 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 8 mm pe ramz, betek 22 mm.

## Gwelout ivez

Spesadoù all ar genad Bistolida.

## Kartenn al lec'hioù bevañ

Lec'h bevañ ar spesad a zo er Meurvor Habask hag e Meurvor Indez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 12 a viz Here 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=206095(en)
* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marines species, bet sellet outi d'an 12 a viz Here 2014,http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=597174(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Bistolida stolida

Bistolida stolida :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Bistolida |
| Anv skiantel ||
| Bistolida stolida (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bistolida stolida a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad Bistolida e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin boutin a-walc'h eo, hag a vev e Meurvor Indez hag er Meurvor Habask dindan pennoù koral bras ha tammoù koral marv, eus an aod bev betek 25 m donder.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus e 1758 dindan an anv genad Cypraea$^,$.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Bistolida stolida bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
* Cypraea stolida Linnaeus, 1758 hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea hag anv an diskrivadenn.
* Blasicrura stolida (Linnaeus, 1758) anv aet da get.

## Isspesadoù

Meur a isspesad a zo bet diskrivet :
* Bistolida stolida stolida Linnaeus, 1758
* Bistolida stolida brianoi Lorenz, 2002
* Bistolida stolida clavicola Lorenz, 1998
* Bistolida stolida crossei (Marie, 1869)
* Bistolida stolida rubiginosa (Gmelin, 1791)
* Bistolida stolida salaryensis Bozzetti, 2008
* Bistolida stolida uvongoensis Massier, 2004
* Bistolida stolida kwajaleinensis (Martin & Senders, 1983) (taxon inquirendum= isspesad o vezañ studiet)

## Bevoniezh

Kregin brav ha boutin a-walc'h a vev dindan pennoù koural bras ha tammoù koral marv, eus an aod bev betek 25 m donder an hini eo. eo an Bistolida stolida.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 23 mm ha 30 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 15 mm pe ramz, betek 36 mm.

## Gwelout ivez

Bistolida brevidentata, Bistolida diauges, Bistolida erythraeensis tri spesad all ar genad.

## Kartenn al lec'hioù bevañ

Lec'h bevañ ar spesad a zo er Meurvor Indez hag er Meurvor Habask.

## Skeudennoù

* kostez ur grogenn eus Filipinez
* daou gostez ur Bistolida stolida
* kostez ur grogenn eus Filipinez

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 18 a viz Here 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=216739(en)
* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marines species, bet sellet outi d'an 18 a viz Here 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=216739(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Bistolida ursellus

Bistolida ursellus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Bistolida |
| Anv skiantel ||
| Bistolida ursellus Gmelin, 1791) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bistolida ursellus a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad Bistolida e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin divoutin a vev e reter Meurvor Indez hag e kornôg ar Meurvor Habask er c'horal dindan nebeut metroù donder an hini eo.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Gmelin e 1791 dindan an anv genad Cypraea$^,$.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Bistolida ursellus bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
* Cypraea ursellus Gmelin, 1791 hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea hag anv an diskrivadenn.
* Cypraea coffea G. B. Sowerby II, 1870 anv aet da get.

## Isspesadoù

Daou isspesad a zo bet diskrivet :
* Bistolida ursellus amoeba Schilder & Schilder, 1938
* Bistolida ursellus ursellus (Gmelin, 1791)

## Bevoniezh

Kregin brav ha divoutin a vev er c'houral dindan nebeut metroù donder an hini eo.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 10 mm ha 16 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 6 mm pe ramz, betek 20 mm.

## Gwelout ivez

Bistolida hirundo, Bistolida kieneri, Bistolida owenii tri spesad all ar genad.

## Kartenn al lec'hioù bevañ

Lec'h bevañ ar spesad a zo e reter ar Meurvor Indez hag e kornôg ar Meurvor Habask.

## Skeudennoù

* Kostezioù disheñvel ur grogenn Bistolida ursellus eus Thailand

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 18 a viz Here 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=530879(en)
* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marines species, bet sellet outi d'an 18 a viz Here 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=530879
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Binioù

Ar binioù (distaget [bi'niːu]), pe sac'h-binioù, pe pib-sac'h zo ur benveg-seniñ dre c'hwezhañ, a gaver e meur a vro, ha dezhañ meur a anv. Div duellenn zo da vihanañ, unan a c'hwezher aer dezhi en ur sac'h, hag unan all a soner an notennoù warni.
Un den a son binioù a zo ur biniaouer.

## Gerdarzh

Hervez Émile Ernault e teu ar ger brezhonek eus ur stumm benni, hag a zeu-eñ eus bann, korn. Hervez Léon Fleuriot avat e teufe kentoc'h eus an henvrezhoneg bann, dasson, heson.
Hervez un displadur poblek e teufe ar ger brezhonek eus an droienn sac'h-binioù, dre ma seblant bezañ ur sac'h ma weler treid binvioù outañ.

## Seurtoù binioù

* binioù kozh
* binioù skos (pe binioù bras, pe pib-veur)
* gaita, en Asturies, e Galiza hag e ||Potugal]]
* mizwad
* pib-ilin
* tulum

## Biniaouerien veur
### Breizh

* Padrig Molard
* Alan Stivell

### Galiza

* Hevia
* Carlos Núñez
* Cristina Pato
* Susana Seivane

## Skeudennoù

N'eo ket ral ar viniaouerien e taolennoù al livourien flamank, evel Pieter Brueghel gozh.

### El livadurioù

Skeudennoù renket hervez an istor.
* E Cantigas de Santa Maria, dornskrid galizek eus an XIIIvet kantved
* Binioù an diaoul. Flemmskeudenn brotestant
* Biniaouer, gant Pieter Brueghel gozh
* Biniaouer, gant Pieter Brueghel gozh
* Daou viniaouer, gant Hieronymus Bosch.
* Ganidigezh Jezuz, gant Gaspar de Crayer. Ur biniaouer en diadreñv.
* Ur biniaouer, gant Antoine Watteau, XVIIIvet kantved.
* Talabarder ha biniaouer, gant Boris Grigoriev.

### Dre vroioù ar bed

Skeudennoù renket hervez anvioù ar broioù en urzh al lizherenneg.
* Biniaouer en Albania
* Ar gaita de boto eo hini Aragon.
* Ur bagad e Breizh
* Susana Seivane o seniñ gaita Galiza en Oriant.
* E Celanova e Galiza
* Duda Hungaria
* Pib-ilin Iwerzhon sonet gant Cillian Vallely
* E Makedonia.
* Kathryn Tickell o seniñ binioù Northumbria
* Daou viniaouer e Pologn
* Biniaouer serb.
* Soner pib-veur e Skos
* Biniaouer skosat
* Binioù doare Sveden.
* Ur soner tulum (binioù) eus Turki
* Hümmelchen.

## Notennoù

* ↑ Emile Ernault, Dictionnaire étymologique du moyen breton, 1888, p. 226.
* ↑ Léon Fleuriot, Dictionnaire des gloses en vieux-breton, 1964, p.78b.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Musik-e-Breizh
* Cornemuses d'Europe et de Méditerranée
# Bolz Trajan (Ancona)

Bolz Trajan en Ancona, en Italia, zo ur volz-enor d'an impalaer roman Trajan en IIvet kantved.

## Istor

Bolz Trajan en Ancona zo ur volz-enor roman savet gant Sened ha pobl Roma dindan ren an impalaer Trajan, goude ma voe bet paeet gant Trajan al labourioù da ledanaat porzh, gwellaat ar c'haeoù hag ar mogerioù-kreñv. Alese eo ez eas Trajan da vrezeliñ ouzh an Daked, un darvoud eñvoret gant kolonenn Trajan en Roma.
Renet e vije bet al labourioù gant an tisavour Apollodoros Damas.
Setu an destenn a zo skrivet warni:
   IMP. CAESARI. DIVI. NERVAE. TRAIANO. OPTLMO. AUG. GERMANIC. DACICO. PONT MAX. TR. POT. XVIII, IMP. IV COSS. VI, P.P.PROVIDENTISSIMO. PRINCIPI. SENATUS. P.Q.R. QUOD. ACCESSUM. ITALIAE. HOC. ETIAM. ADDITO. EX. PECUNIA. SUA. PORTU.TUTIOREM. NAVIGANTIBUS. REDDIDERIT.
Daou skrid all zo a bep tu :
* en tu dehou: «DIVAE MARCIANAE AUG. SORORI. AUG. »
* en tu kleiz : « PlOTINAE AUG. CONIUG. AUG. »
Gant an enskrivadurioù-se e ouezer eo bet savet ar volz ivez en enor da bried Trajan, Plotina, ha d'e c'hoar, Marciana.
Evit an diri a voe savet en 1859.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Burutellerezh

Ar burutellerezh eo al labour barn talvoudegezh un oberenn arzel bennak.
Ur buruteller a zo ur c'hazetenner hag a varn pe a zielfenn talvoudegezh oberennoù arzel: c'hoariva, gastronomiezh, lennegezh, sinema, sonerezh,...
Komz a reer ivez eus skridvarnerien, arzvarnerien...

## Gerdarzh

Dont a ra ar ger eus an anv burutell, benveg da silañ bleud.

## Burutellerien brudet

* Baudelaire
* Colette
* Thomas Carlyle
* Louis Delluc
* Remo Forlani
* Théophile Gautier
* Joris-Karl Huysmans
* Grimod de La Reynière
* Ernesto Sábato
* Sainte-Beuve
* Emile Zola

## Skeudennoù

* Colette
* Théophile Gautier
* Ernesto Sábato
# Bétera

Bétera (e katalaneg ha kastilhaneg) zo ur gumun eus Proviñs València e komark Camp de Túria .

## Douaroniezh

* Bétera e Kumuniezh València.
* Bétera e komark Camp de Túria.

### Kumunioù amezek

Sed anvioù ar c'humunioù amezek: Godella, Moncada, Náquera, Paterna, La Pobla de Vallbona, Serra, València ha San Antonio de Benagéber, an holl anezho e proviñs València.
# Calypte costae

Calypte costae :
| Calypte costae. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Trochilinae |
| Genad : | Calypte |
| Anv skiantel ||
| Calypte costae (Bourcier, 1839) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Calypte costae a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Roet e voe e anv dezhañ gant an evnoniour gall Jules Bourcier (1797-1873) evit enoriñ Pantaléon Costa de Beauregard (1806-1864), bet kannad Savòia.

## Boued

Bevan a ra diwar sun-bleuñv.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e mervent Stadoù-Unanet Amerika, gwalarn Mec'hiko.

## Liammoù diavaez

* (en) Calypte costae el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Calypte costae e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Calypte costae el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Calypte costae.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Campanula rapunculus

Campanula rapunculus, pe rabezenn-ouez zo ur blantenn gant bleunioù eus ar rumm campanulaceae (kloc'hig).

## Anvioù

Meneget eo an anv rabez-gouez e daou c'heriadur brezhonek: Geriadur Vallée (pajenn 618), ha Geriadur ar Ruskeg en e raok.
* Anavezet eo ar blantenn en alamaneg evel rapunzel.
* E galleg evel Campanule Raiponce, bâton de Saint Jacques, Rave sauvage, Rampouchou,
* E saozneg evel Rampion ha Rampion Bellflower.
# Canton (Ohio)

Canton zo ur gêr lec'hiet e reter-kreiz stad Ohio e Stadoù-Unanet Amerika. Goustadik e tisken an niver a anneizidi. Bez e oa 73 007 a annezidi e 2010 ha 72 683 hervez un istimadur eus 2012. Krouet e oa bet ar gêr-se e 1805. Deuet e oa da vezañ ur greizenn greantel dre an niver a linennoù-tren a dreuze kêr.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Israel | Akko |
| Mec'hiko | Saltillo |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chapel Berc'hed (Benoded)

Chapel Perged zo ur chapel lec'hiet e kumun Benoded e departamant Penn-ar-Bed.

## Istor

Ar chapel zo bet savet e-tro ar XII$^{vet}$ kantved. Bez' ez eo unan eus an testenioù koshañ eus glad relijiel Breizh. Perged a zegasfe da soñj anv Berc'hed, ur santez iwerzhonat eus ar V$^{vet}$ kantved.

## Arkitektouriezh
#### An diavaez
##### Ar c'hloz-parrez

Ur c'hloz-parrez klok eo, gant ur voger-dro, hag ur volz-enor.

##### Ar c'hloc'hdi

Ar c'hloc'hdi a voe ouzhpennet er XVI$^{vet}$ kantved. E stil gotek eo.

##### Ar c'halvar

E-tal ar c'halvar ez eus un delwenn eus sant Laorañs.

##### Ar garnel

Ar garnel deirgwareg a oa bet savet er XVIvet kantved.

#### An talbenn

Prenestri an talbenn norzh a ziskouez doare dibar an arz roman. Adaozet e oa bet an talbenn su er XVIvet kantved.

#### An diabarzh
##### Nev hag adnevoù

Togennoù kinklet a weadurioù mistr. War ar c'hostez su ez eus bet kizellet tudennouigoù dudius war ur golonennig.

##### Gwerennoù-livet

E 2000 e oa bet staliet gwerennoù-livet modern gant Kim En Joong.

## Azeulerezh, lidoù hag abadennoù
#### Ar pardon

Lidet e vez ar pardon d'ar 14 a viz Eost.

## Liammoù diavaez

* (fr) 'Ministère de la Culture'. Kavet : 22 Meurzh 2021.
# Charlotte (North Carolina)

Charlotte a zo kêr vrasañ stad North Carolina e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 751 087 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Charlotte en ur mod ofisiel e 1755.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Perou | Arequipa |
| Alamagn | Krefeld |
| Sina | Baoding |
| Rusia | Voronej |
| Polonia | Wrocław |
| Ghana | Kumasi |
| Israel | Hadera |
| Bro-C'hall | Lemojez |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Childerig III

Childerig III, ganet war-dro 714 ha marvet war-dro 755, a oa roue ar Franked, e Neustria, Burgondia hag Aostrazia etre 743 ha 751. N'ouzer ket da biv e oa mab, met gwelet eo evel ar merovead diwezhañ.

## Tiegezh

N'eus meneg ebet eus e dud en dihelloù. Al Liber historiæ Francorum a achu gant ar bloaz 725, ha Chronique de Frédégaire, skrivet gant Childebrand, eontr da Pepin Grenn, a chom hep skrivañ ger war an afer.
Martezeennoù zo bet steuet avat:

## E vuhez

Goude marv Thierry IV en 737 ne oa den eus tierniezh Merove da lakaat ar gurunenn war e benn, ma voe laosket ar vro diroue gant maer ar palez Aostrazia, Karl Martel. E-pad seizh vloaz e voe merket ar bloaz 737 war an holl baperoù.
# Chesapeake (Virginia)

Chesapeake zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 222 209 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Chesapeake en ur mod ofisiel e 1963.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Clarques

Clarques :
| Ar c'hastell. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Nord-Pas-de-Calais-Picardie |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Kanton | Fruges |
| Kod kumun | 62226 |
| Kod post | 62129 |
| Maer Amzer gefridi | René Allouchery 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Morinie |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 306 ann. (2013) |
| Stankter | 44 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 29 m — brasañ 97 m |
| Gorread | 6,96 km² |
| kemmañ |
Clarques a oa ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kendeuzet e oa gant Rebecques d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Saint-Augustin.

## Monumantoù ha traoù heverk

* iliz Sant-Marzhin.
* Iliz katolik Sant-Varzhin, XVII$^{vet}$ kantved.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Pas-de-Calais niv. 23, 28 Kerzu 2015
* ↑ Cassini hag EBSSA