OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Flodad Beiyang

Flodad Beiyang (Flodad Pei-yang; 北洋艦隊, anvet ivez Flodad(où) Meurvor an Norzh) a oa unan eus flodadoù Morlu Impalaeriezh Sina e fin an an Dierniezh Qing. E-touez ar pevar flodad a yae d'ober ar morlu-se, Flodad Beiyang a oa arc'hantaouet gant Li Hongzhang, unan eus gwazed lealañ d'an impalaerez Cixi hag unan eus pennoù al "luskad emgreñvaat" e norzh Sina dre ma oa ivez besroue Zhili ha ministr kenwerzh Beiyang (北洋通商大臣). Dre ma oa levezon gant Li war al lez impalaerel, flodad Beiyang a oa bet arc'hantaouet ha dafaret gwelloc'h evit an holl flodadoù all ha dre-se e oa deuet da vezañ ar flodad pennañ en Azia a-raok ar bloavezh 1894–1895 hag ar C'hentañ Brezel etre Sina ha Japan. Bez e oa ar flodad brasañ en Azia hag an eizhvet hini er bed a-fed fard er bloavezhioù 1880.
# Odontorchilus

Odontorchilus :
| Odontorchilus branickii (en traoñ), tresadenn (1885) gant Smit. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Troglodytidae |
| Anv skiantel ||
| Odontorchilus Richmond, 1915 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Odontorchilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1915 gant an evnoniour stadunanat Charles Wallace Richmond (1868-1932).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Odontorchilus branickii
** O. b. branickii ha minor,
* Odontorchilus cinereus.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Troglodytidae/Odontorchilus (lennet e-barzh d'ar 15 a viz Meurzh 2025).
# Skolaj Sant-Jozef Lannuon

Ur skolaj kristen eo skolaj Sant-Jozef Lannuon. Alese ez eus deuet meur a emsaver breizhat, en o zouez Pêr Bourdellez, Loeiz ar Floc'h, Job Lec'hvien, Pêr ar Gall, Armañs ar C'halvez, Guillaume Dubourg, Yann Talbot, Jakez Konan, Fañch Kerrain, Tangi Louarn, Malo Louarn hag Erwan Kervella.

## Istor berr

Kapusined a oa staliet er savadurioù betek 1830.
E 1830 e teuas Breudeur ar Skolioù Kristen da gemer o flas. Skarzhet e voe ar re-mañ e penn-kentañ an XX$^{vet}$ kantved da vare al lezennoù a zipartias an Iliz diouzh ar Stad. E 1907 ec'h annezas e savadurioù goullo Lannuon ar veleien a gelenne e Kloerdi bihan Landreger. Deuet da vezañ Skolaj Sant-Jozef e kreskas ar skol. Kalz a bañsionidi o deus studiet eno abaoe penn-kentañ an XX$^{vet}$ kantved. E-touez ar skolidi vrudet e c'heller menegiñ Édouard Ollivro, aozer Picou fils de son père embannet gant Plon e 1954 ha lakaet e brezhoneg (Pikoù mab e dad, Mouladurioù Hor Yezh) gant Jakez Konan. Ur skol evit ar baotred oa Sant Jozef betek 1967.

### Bossuet

Digoret oa bet e Lannuon e 1836 ur skol-lojañ evit ar merc'hed. Kadarnaet oa bet d'an 9 a viz Gwengolo 1837. Staliet da gentañ war an Hent Glas (straed Ernest Renan bremañ) en em stalias e savadurioù nevez e Krec'h-Avel e 1838. E 1904 e oa bet difennet d'ar seurezed kelenn. Ur prantad un tamm diaes a zeuas goude (meur a berc'henn, tachennoù gwerzhet...). Distreiñ a reas Seurezed ar Retred e 1926 da Grec'h Avel. E 1927 e voe digoret an Ensavadur Bossuet evit skoliata ar merc'hed yaouank. 99 skoliadez e 1944-45. Savadurioù nevez e 1962.
Ur chapel nevez a voe savet e 1966. Lakaet eo bet dizimplij gant Eskob Sant-Brieg ha Landreger e 1996. D'an 21 a viz Genver 1996 e voe kaset relegoù an Aotrounez André Le Gall (1758-1794) ha François Lageat eus ar chapel da iliz Brelevenez. Ar relegoù a oa er chapel abaoe 1853. An daou veleg disuj a voe dibennet d'an 3 a viz Mae 1794 war ar Marc'hallac'h e Lannuon pa voe dibennet Ursule Terrier, gwreg Taupin, an hini he doa roet bod dezho, d'ar 4 dirak he zi e Landreger.
300 skoliadez a oa d'ar mare-se.
Bet eo bet an Aotrou Armañs ar C'halvez aluzener e Bossuet eus 1963 da 1972.

### Sant Jozef - Bossuet

Adalek 1967 e vez skoliataet paotred ha merc'hed asambles. Hervez ar mammennoù e lenner Lycée Saint Joseph-Bossuet pe Collège Saint Joseph ha Lycée Bossuet. Liammet eo an div skol. E 2010 e oa 1 455 skoliad, 824 skolajiad ha 631 lisead. Klasoù goude ar vachelouriezh a zo. Unan eus skolioù eil derez pouezus Lannuon eo Sant Jozef - Bossuet.

## Ar chapel

    Pennad pennañ : Chapel Skolaj Sant-Jozef Lannuon
Brudet eo skolaj Sant Jozef evit e chapel bet savet etre 1936 ha 1937. James Bouillé oa an adeiladour pe disavour. Xavier de Langlais en deus livet Hent ar Groaz ha murlivadur ar penn-chantele. Kalzik arzourien hag artizaned a labouras war ar chapel a zo gwelet evel unan eus pennoberennoù ar Seiz Breur.

## Liammoù diavaez

* (fr) Lec'hienn ofisiel
* (fr) Lec'hienn ar skolidi gozh (istor, skeudennoù, h.a.)
# Hylorchilus

Hylorchilus :
| Hylorchilus navai, luc'hskeudennet e stad Chiapas (Mec'hiko). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Troglodytidae |
| Anv skiantel ||
| Hylorchilus Nelson, 1897 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Hylorchilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1897 gant an naturour ha tudoniour stadunanat Edward William Nelson (1855-1934).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Hylorchilus navai,
* Hylorchilus sumichrasti.
O c'havout a reer e su-kreiz Mec'hiko.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Troglodytidae/Hylorchilus (lennet e-barzh d'ar 15 a viz Meurzh 2025).
# Cinnycerthia

Cinnycerthia :
| Cinnycerthia olivascens, tresadenn (1881) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Troglodytidae |
| Anv skiantel ||
| Cinnycerthia Lesson, 1844 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Cinnycerthia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Cinnycerthia fulva
** C. f. fitzpatricki, fulva ha gravesi,
* Cinnycerthia olivascens
** C. o. bogotensis hag olivascens,
* Cinnycerthia peruana,
* Cinnycerthia unirufa
** C. u. chakei, unibrunnea hag unirufa.
O c'havout a reer e Suamerika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Troglodytidae/Cinnycerthia (lennet e-barzh d'ar 15 a viz Meurzh 2025).
# Varenna

Varenna :
| Anv italianek | Varenna |
| Anv lombardek | Varéna |
| Melestradurezh ||
| Bro | Italia |
| Rannvro | Lombardia |
| Proviñs | Proviñs Lecco |
| Kod ISTAT | 097084 |
| Kod post | 23829 |
| Maer Amzer gefridi | Carlo Molteni abaoe 2015 |
| Lec'hienn web | http://www.comune.varenna.lc.it |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 783 ann. (1añ Genver 2014) |
| Stankter | 62 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 46° 01′ 00″ Norzh 9° 17′ 00″ Reter / 46.016667, 9.283333 |
| Uhelder | 220 m |
| Gorread | 12,57 km² |
| Lec'hiadur ||
| Varenna ||
| kemmañ |
Varenna a zo ur gumun ag Italia e Proviñs Lecco, war lez lenn Como.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Salpinctes

Salpinctes :
| Salpinctes obsoletus, tresadenn (1915) gant C. A. Reed. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Troglodytidae |
| Anv skiantel ||
| Salpinctes Cabanis, 1847 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Salpinctes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur (1) spesad golvaneged er genad-mañ : Salpinctes obsoletus, eizh (8) isspesad dezhañ — S. o. costaricensis, exsul, fasciatus, guadeloupensis, guttatus, neglectus, obsoletus ha tenuirostris, brosezat e Kreiz ha Norzhamerika, en un takad astennet adalek mervent Kanada betek Costa Rica.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Troglodytidae/Salpinctes. Kavet : 15 a viz Meurzh 2025.
# Gwerc'hez ar C'herreg

Vergine delle rocce ("Gwerc'hez ar c'herreg"), ent-ofisiel La Vergine con Gesù Bambino, san Giovanni Battista e un angelo ("Ar Werc'hez gant Jezuz, sant Yann Vadezour hag un ael") eo anv div daolenn disheñvel, savet damheñvel avat, a zo bet livet gant Leonardo da Vinci evit an darn vrasañ anezho.
An doare koshañ a c'haller gwelout e Mirdi al Louvre, e Pariz, an eil doare en National Gallery e Londrez.
* Taolenn Pariz
* Eoullivadur war goad
* (1483-1486)
* 199 x 122 cm
* Mirdi al Louvre
* Taolenn Londrez
* Eoullivadur war goad
* (1495-1508)
* 189,5 x 120 cm
* National Gallery

## Pariz

An doare koshañ eo. Kenemglev zo evit lavaret ez eo bet livet gant L. da Vinci e-unan. Kenemglev zo ivez evit lavaret e oa bet graet an daolenn a-c'houde un urzhiad e 1483 evit un iliz e Milano, hogen gwerzhet e voe gant al livour a rankas aozañ unan all evit reizhañ an urzhiad.
Pimpatrom teknik da Vinci ar sfumato ("mogedet") eo an daolenn : diresis eo trolinennoù etre al livioù ; an hevelep doare a weler en daolenn La Gioconda (1503-1506, marteze betek 1517).

## Londrez

Bihanoc'h un tamm eo eget taolenn Pariz. Gant ar vreudeur de Predis moarvat, eilerien gantañ, ez eus bet livet lodennoù eus an daolenn a-raok 1508. Livet e oa evit chapel Kenvreuriezh ar Werc'hez Dinamm en iliz San Francesco Maggiore e Milano.
Gwerzhet e voe gant an Iliz e-tro 1781, a-raok 1785 a-dra-sur, ha prenet gant al livour skosat Gavin Hamilton (1723-1798), o c'hasas da Vro-Saoz.
Goude meur a werzhidigezh all e voe prenet gant an National Gallery e 1880.

## Notennoù ha daveennoù

* 1 2 3 (en) Davies, Martin. Catalogue of the Earlier Italian Schools. London : National Gallery Catalogues, 1961, adembannet e 1986 (ISBN 978-0-901791-29-)

## Liammoù

* (en) Lec'hienn an National Gallery
# Fougy

Fougy a oa ur gumun e Normandi, en departamant Orne, en Arondisamant Argentan.

## Istor
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Chambois, e Distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800. Lakaet e voe e Kanton Exmes e 1801.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Staget e voe kumun Fougy ouzh kumun Le Bourg-Saint-Léonard e 1821.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Saint Gilles, luc'hskeudennoù.

## Notennoù ha dave

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Clochers de France
# Skraperezh gouestlidi

Skareperezh gouestlidi pe skraperezh mac'hiaded a reer eus un obererezh graet evit derc'hel tud a-enep o bolontez (gouestlidi) evit goulenn un dra bennak en eskemm ouzh ar ouestlidi (arc'hant, un hent evit tec'hout, goulennoù politikel hag all).
Abaoe pell zo e reer skrapadennoù gouestlidi ; gant an amzer ez eo kemmet o zalvoudegezh hag o statud.
Er bloavezhioù 1920 e voe graet ar skrapadennoù gouestlidi kentañ gant ur sell a-vremañ, gant Aozadur reveulzier diabarzh Makedonia evit arc'hantaouiñ o stourm ha degas ur sell etrebroadel war o abegoù.

## Talañ

Unvezioù arbennik polis pe lu a vez implijet evit talañ ouzh ar skraperezh gouestlidi.
Stadoù-Unanet

### Polis

* FBI Hostage Rescue Team (HRT) : unvezh an FBI arbennikaet dreist-holl war an talañ ouzh ar skraperezh mac'hiaded
* SWAT (Special Weapons And Tactics)

### Lu

* United States Navy SEALs (Sea, Air, Land Teams)
Rusia

### Lu

* Spetsnaz : e Rusia e vez implijet muioc'h-mui soudarded an nerzhioù arbennik Spetsnaz.
* Strollad Alpha (Spetsgruppa "A", ur rann eus an FSB)
Bro-C'hall

### Lu

* GIGN (Groupe d'Intervention de la Gendarmerie Nationale)

### Polis

* GIPN (Groupe d'Intervention de la Police Nationale)
* RAID (Recherche, Assistance, Intervention, Dissuasion)

## Pennadoù kar

* Gouestlad
# Maxime Touzé

Maxime Touzé, ganet e Normandi, e 1989, eus ur familh a orin eus Breizh-Uhel, a zo kelenner brezhonek war an istor hag an douaroniezh hag ur politikour, ezel eus burev politikel an UDB. Pennskridaozer pajennoù brezhonek ar gelaouenn Le Peuple Breton eo ivez.

## Buhez

E Normandi eo bet desavet. Eus Breizh-Uhel e teu e familh.
Desket en doa brezhoneg gant Skol an Emsav da vare e studi war an istor hag an douaroniezh er skol-veur ha tapet en doa un aotreegezh vrezhoneg e Skol-veur Roazhon 2. Mont a reas da Sant-Brieg evit tapout ar master micherel evit an deskadurezh, an desavadurezh hag ar stummadur gant un arbennigiezh war ar brezhoneg. Diouzh-se e c'hellas mont da gelenner e Breizh ha ne faotas ket dezhañ bezañ kaset da lec'h all.
Postoù kelenner en deus bet el lise Jean-Marie Le Bris, e Douarnenez hag er Skolaj Pêr Stefan, e Brieg.

## Stourm politikel

Kuzulier-kêr eo e Douarnenez, abaoe 2020. Mont a reas war ar renk dindan banniel an UDB da geñver an dilennadegoù kannaded (7vet pastell-vro Penn ar Bed) e miz Mezheven 2022 ha tapout a reas 4,76% eus ar mouezhioù war e anv.
   Kaout ur Stad e Breizh n'eo ket un dra a zedenn ac'hanon.
   – Maxime Touzé, An divskouarn o nijal, 24/12/2018

## Pennadaoù embannet gantañ e-barzh Pobl Vreizh (roll diglok)

* TOUZE Maxime, Ur Breizhad o reiñ sikourioù dengarour en Ukraina, e-barzh Le Peuple Breton/Pobl Vreizh, miz Gwengolo 2023, niv. 716, pp. 22-23.
* TOUZE Maxime, Nadoz-Vor : un ti-embann a Vreizh o kreskiñ !, e-barzh Le Peuple Breton/Pobl Vreizh, miz Meurzh 2017, niv. 638, p. 18.
* TOUZE Maxime, Ur stal-levrioù breizhek nevez e Brest !, Le Peuple Breton, 7 a viz Du 2016.

## Liamm diavaez

* (br) Maksim Touze, eus Normandie da Zouarnenez

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Maxime Touzé enseigne l'Histoire en breton, e-barzh Ouest-France, 5-6 Du 2022.
* ↑ Marion Gonidec, Législatives. Maxime Touzé « L’UDB, c’est le parti du quotidien », e-barzh Ouest-France, 5-6 Mezheven 2022
* ↑ Résultats des élections législatives 2022 dans le Finistère.
# Etsuko Ichihara

Ichihara Etsuko (japaneg : 市原 悦子 Itchihara Etsouko), bet ganet d'ar 24 a viz Genver 1936 e Chiba ha marvet d'an 12 a viz Genver 2019 e Heisei, a oa un aktourez hag ur ganerez japanat hollvrudet en he bro.

## Buhez

E Chiba e voe ganet, merc'h henañ ur banker hag ur gelennerez.
Goude he studi en eil derez e Chiba ec'h eas da labourat er bank Fuji, hogen adalek 1957 betek 1971 e voe ezel ouzh ar strollad c'hoariva Haiyuza, ma voe pennc'hoariez goude en devout gounezet ur Priz e 1959.
Mouezh ar stirad skinwel hir Manga Nihon mukashi banashi, un anime, e voe. E 1989 e voe deroet dezhi Priz Akademiezh Japan evit ar film 黒い雨 Kuroi ame ("Glav du").
Diwar un taol-kalon e varvas e Heisei nebeut kent he 83vet deiz-ha-bloaz.

## Labourioù pennañ
### C'hoariva

En ur 60 bennak a bezhioù-c'hoari e c'hoarias Ichihara Etsuko.

### Sinema

| Bloaz | Titl | Roll | Evezhiadennoù |
| 1957 | 雪国 Yukiguni "Bro an erc'h" | Geisha Kanpei | |
| 1962 | ぶらりぶらぶら物語 Burari Bura-bura Monogatari "Istorioù kantreer" | | |
| 1965 | 霧の旗 Kiri no Hata "Banniel al latar" | Nobuko | |
| 1966 | 他人の顔 Tanín no Kao "Dremm un den all" | | |
| 1967 | 上意討ち 拝領妻始末 Jōi-uchi: Hairyō zuma shimatsu "Urzh ar c'homandour meur : Diwezh ar wreg" | Kiku | |
| 1968 | 太陽の王子 ホルスの大冒険 Taiyō no Ōji Horusu no Daibōken "Tro-gaer veur Horus Priñs an Heol" | Hilda | Mouezh |
| 1970 | 富士山頂 Fuji sanchō "Barr ar Menez Fuji" | | |
| 1977 | はだしのゲン 涙の爆発 Hadashi no Gen: namida no bakuhatsu "Gen diarc'hen : tarzhadenn daeroù" | | |
| 1981 | ブリキの勲章 Buriki no kunsho "Medalenn houarn-gwenn" | | |
| 1981 | 幸福 Kōfuku "Levenez" | | |
| 1989 | 黒い雨 Kuroi ame "Glav du" | Shigeko Shizuma | Priz Akademiezh Japan evit ar gwellañ eil roll |
| 1997 | うなぎ Unagi "Ar silienn" | | |
| 2006 | バルトの楽園 Baruto no gakuen "Baradoz baltel" | | |
| 2015 | あん An "Toaz fav" | Yoshiko | |
| 2016 | 君の名は。Kimi no na wa "Da anv." | Hitoha Miyamizu | Mouezh |
| 2017 | しゃぼん玉 Shabon tama "Klogorennoù soavon" | Suma | |

### Skinwel

E tremen 160 film evit ar skinwel e c'hoarias Ichihara Etsuko.
| Bloaz | Titl | Roll | Evezhiadennoù |
| 1978 | 東京メグレ警視シリーズ Tōkyō megure keishi shirīzu "Stirad Maigret e Tokyo" | | Stirad polis |
| 1978-79 | 翔べ! 必殺うらごろし Tobe! Hissatsu Uragoroshi]] "Tec'h ! Uragoroshi al lazher" | | Stirad al lazherien, 1972-2009 |
| 1975–94 | まんが日本昔話 Manga Nippon Mukashibanashi "Manga istorioù hengounel Japan" | Konterez | Stirad tresadennoù-bev |
| 1996 | 秀吉 Hideyoshi "Hideyoshi" | Ōmandokoro | Stirad istorel |

## Liammoù diavaez

* (en)

## Notennoù

* ↑ An anv-tiegezh eo Ichihara.
* ↑ (en) Veteran Japanese actress dies of heart failure at 82 @ Japan Times, 13/01/2019.
* ↑ Mamm an 大名 daimyō Toyotomi Hideyoshi e oa 大政所 Ōmandokoro (1516-1592).
# Timbroù Barcelona

Gant ti-kêr Barcelona, anezhi kêrbenn Katalonia ez eus bet embannet timbroù etre 1929 ha 1945. An nep a felle dezhañ/dezhi kas ul lizher a ranke pegañ e-kichen hini Spagn un timbr lec’hel a gouste 5 santim alies.
Kroget e voe e 1929 gant ur rummad timbroù a vrude Diskouezadeg Etrebroadel Barcelona (Exposicion Internacional Barcelona). Dreistmoullet e voe e 1931 gant ar ger REPUBLICA dindan stummoù disheñvel, pa voe diskaret ar roue Alfonso XIII. Enoret e voe ar Republik c’hoazh e 1936 gant ma voe dreistmoullet timbroù kent gant skeudenn penn ur vaouez o vezañ alegorienn ar republik, en arvar e 1936.
AYUNTAMIENTO DE BARCELONA (=Ti-kêr Barcelona) a lenner dindan skeudenn an timbroù tra ma veze moullet un niverenn war an tu a-dreñv. Ne voe ket liesseurt-tre danvez an timbroù avat : an ti-kêr, Itron-Varia La Mercè, foar Barcelona 1936, skoed-ardamez Barcelona, 450vet deiz-ha-bloaz donedigezh Kristol Goulm da vBarcelona. Pa voe nullet ar frankiz da embann timbroù e 1945 e voe savet unan gant tres kement timbr a oa bet moullet gant an ti-kêr etre 1929 ha 1945.
80 timbr a vez sellet outo evel gwirion, da lavaret eo savet war intrudu un aotrouniezh bennak hag implijet gant pep hini dre servij ar Postoù. A-hed an amzer ez eus bet embannet pegsunioù dindan anv Barcelona (ha Katalonia) avat.

## Pennadoù kar

* Timbroù Katalonia
* Timbroù Spagn
# Cistothorus

Cistothorus :
| Cistothorus palustris, (tresadenn 1901). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Troglodytidae |
| Anv skiantel ||
| Cistothorus Cabanis, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Cistothorus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Cistothorus apolinari
** C. a. apolinari ha hernandezi,
* Cistothorus meridae,
* laouenan ar wern (Cistothorus palustris)
** C. p. aestuarinus, browningi, clarkae, deserticola, dissaeptus, griseus, iliacus, laingi, marianae, paludicola, palustris, plesius, pulverius, tolucensis ha waynei,
* Cistothorus platensis
** C. p. aequatorialis, alticola, elegans, falklandicus, graberi, graminicola, hornensis, jalapensis, lucidus, minimus, platensis, polyglottus, potosinus, russelli, tinnulus, tucumanus ha warneri,
* Cistothorus stellaris.
O c'havout a reer en Amerika, pevar isspesad ha tregont (34) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Troglodytidae/Cistothorus (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Meurzh 2025).
* ↑ Kinnig graet gant Divi gKervella er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 14 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg (Laouenan ar wern | m. | Laouenaned ar wern | Troglodyte des marais | Cistothorus palustris (étudié)).
# Thryomanes

Thryomanes :
| Thryomanes bewickii, tresadenn (1915) gant C. A. Reed. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Troglodytidae |
| Anv skiantel ||
| Thryomanes P.L.Sclater, 1862 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Thryomanes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Thryomanes bewickii, trizek isspesad (bev c'hoazh) — T. b. bewickii, brevicauda (†), calophonus, cerroensis, charienturus, cryptus, drymoecus, eremophilus, leucophrys (†), magdalenensis, marinensis, mexicanus, pulichi, sadai ha spilurus — dezhañ, brosezat e Mec'hiko, Kreiz ha Norzhamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Troglodytidae/Thryomanes (lennet e-barzh d'ar 15 a viz Meurzh 2025).
# Thryomanes bewickii

Thryomanes bewickii :
| T. b. calophonus, luc'hskeudennet e Seattle (Washington) (SUA). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Troglodytidae |
| Genad : | Thryomanes |
| Anv skiantel ||
| Thryomanes P.L.Sclater, 1862 ||
| Anv skiantel ||
| Thryomanes bewickii (Audubon, 1827) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Thryomanes bewickii a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Troglodytidae.
Anvet e voe Troglodytes bewickii (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an evnoniour breton-ha-stadunanat Jean-Jacques Audubon (1785-1851) da zougen bri d'an evnoniour saoz Thomas Bewick (1753-1828). Ar spesad nemetañ er genad Thryomanes an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar zivellkeineged peurliesañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an trizek isspesad anezhañ (bev c'hoazh) e Norzhamerika ha Mec'hiko :
* Thryomanes bewickii bewickii, e kreiz, reter-kreiz Stadoù-Unanet Amerika (SUA),
* (†) T. b. brevicauda, en Enez Guadalupe (er-maez da walarn Mec'hiko),
* T. b. calophonus, e mervent Kanada ha gwalarn SUA,
* T. b. cerroensis, e kornôg-kreiz Kalifornia-Izel (gwalarn Mec'hiko),
* T. b. charienturus, e kreisteiz Kalifornia (mervent SUA) ha gwalarn Kalifornia-Izel (gwalarn Mec'hiko),
* T. b. cryptus, e kornôg Kansas, kornôg Oklahoma ha kreiz ha reter Texas (kreisteiz-kreiz SUA) ha biz Mec'hiko,
* T. b. drymoecus, e kornôg SUA,
* T. b. eremophilus, e diabarzh mervent SUA da greiz Mec'hiko,
* (†) T. b. leucophrys, en Enez San Clemente (er-maez da vervent SUA),
* T. b. magdalenensis, e mervent Kalifornia-Izel (gwalarn Mec'hiko),
* T. b. marinensis, en arvor gwalarn Kalifornia (kornôg SUA),
* T. b. mexicanus, e kreiz, kreisteiz Mec'hiko,
* T. b. pulichi, e e Kansas hag Oklahoma (kreiz SUA),
* T. b. sadai, eus kreisteiz Texas (kreisteiz SUA) da greiz stad Tamaulipas (biz Mec'hiko),
* T. b. spilurus, en arvor kreiz Kalifornia (kornôg SUA).

## Liammoù diavaez

* (en) Thryomanes bewickii el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Thryomanes bewickii e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Thryomanes bewickii el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thryomanes bewickii.
a vo kavet e Wikimedia Commons.