# Banaleg

Banaleg :
| Kreiz ar vourc'h. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Bannalec |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Kemper |
| Kanton | Banaleg (betek 2015) Molan (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29004 |
| Kod post | 29380 |
| Maer Amzer gefridi | Yves André 2008–2020 |
| Etrekumuniezh | Kemperle Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gerne |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 5 707 ann. (2022) |
| Stankter | 74 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 56′ 00″ Norzh 3° 41′ 45″ Kornôg / 47.933333, -3.695833 |
| Uhelderioù | bihanañ 22 m — brasañ 172 m |
| Gorread | 77,51 km² |
| Banaleg ||
| kemmañ |
Banaleg zo ur gumun e Bro Gerne e Kanton Molan, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.

## Anv

* Bernard Tanguy (1990) : Plebs Banadluc, vers 1050; Banadlec, 1220; Banazlec, 1257, et vers 1330; Banazleuc, 1368; Banazlec, Baznalec, 1398; Banazlec, 1536; e brezhoneg : Banleg.
* Erwan Vallerie (1005) ː Plebs Banadluc, 1050; Bannadlauc, 1160; Banadloc, 1216; Banadloc, 1220; Banazlec, 1270; Banazloc, 1296; Banazleuc, 1368; Banazlec, Baznalec, 1398; Banazlec, 1516; Banadec, Banalec, 1636
* Gerdarzh ː ul lec'h goloet gant banal / balan.

## Ardamezioù

* Geotet e vodig banal a deir bleunienn digor en aour ; e gab en erminoù karget gant ur greskenn en gul.
* Aozer: Yves Clerc'h
* Diviz-kêr: 4 a viz Ebrel 1979

## Istor
### Henamzer

* An hent roman eus Vorgium (Karaez bremañ) da Rieg a dreuze Banaleg.

### XVII$^{vet}$ kantved

* Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh daou zen eus Banaleg, Jacques Le Trouadec, beleg, ha Jean Le Roy, goude Emsavadeg ar Bonedoù ruz .

### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù e parrez Banaleg gant Oury, person, hag e trev Trebale gant Le Mardy ha Le Dréau, kureed, ha gant Le Floc'h ha Le Calvez, beleion evit kofes.

### XIX$^{vet}$ kantved

* An ti-gar
* Erruet an hent-houarn (linenn Hent-houarn Landerne Savenneg) er gumun e miz Gwenholon 1863.
* 1870-1871: diwar ar vrec'h e varv 250 a dud.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezelioù

* Monumant ar re varv.

##### Brezel-bed kentañ

* 358 gwaz a varvas abalamour d'ar brezel, eleze 5,83% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

##### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 54 den, fuzuilhet e voe c'hwec'h anezhe d'an Alamaned.
* D'an 31 a viz Kerzu 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-75-BO (anvet "Black Swan", marilhet 42-29895 ha kodet DF-H, 91vet Bomb Group, 324 vet Squadron) eus aerlu ar Stadoù-Unanet e Banaleg hag e Rosporden gant dek milour en e vourzh; tapet e voe c'hwec'h nijour gant an Alamaned, daou all a zeuas a-benn da achap, mervel a reas an daou vilour arall, douaret int er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin e departamant Manche e Bro-C'hall.

##### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: pemp gwaz a varvas.
* Brezel Aljeria: pevar gwaz a varvas.

## Brezhoneg

* Brezhoneg ouzh ar maerdi
* Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1982.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 153 skoliad (28,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
* D'ar 15 a viz C'hwevrer 2013 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
* D'an 2 a viz Gouere 2014 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 2.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik er vourc'h
* Iliz Trebale
* Chapel Sant Kadoù
* Chapel Santez Trifina
* Iliz katolik Intron-Varia ar Folgoad er vourc'h
* Iliz katolik Santez Trifin e Trebale

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Ar maerdi

## Tud
### Tud bet ganet eno

* 1888 ː Jean Bourhis ː nijer fuzuilher; eo bet trec'h meur a wec'h a-eneb Alamaned etre 1914 ha 1915; diskaret eo bet e-unan ar 14t Meurzh 1916, e-kichen Verdun.
* 1962: Pascal Jaouen, brodour ha stilour.

### Tud marvet eno

* 1893 : Pierre Le Sann, beleg ha troour brezhonek.

### Arzourien bet awenet gant Banaleg

* Émile Dezaunay (1854-1938), livour breizhat.

### Ardamezeg familhoù Banaleg

* L'Olivier
* Aotrou Plessix
* En argant e dreustell en gul, kaeliet en aour, eilet gant teir fempdiliaouenn en gul.

## Gevelliñ

* Oileán Chiarraí, Iwerzhon (2007)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn an ti-kêr
* (fr) Ti an douristed
* (br) Banaleg war lec'hienn Geobreizh
* (fr) Pajenn war lignezouriezh Banaleg
* (fr) (br) (en) Lec'hienn bagad Banaleg

## Levrlennadur

* Bernard Tanguy ː Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée - ArMen. 1990
* Erwan Vallerie ː Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Henri Guiriec, La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé, e ti an aozer, deiziad ebet, (e galleg), pajenn 17
* ↑ Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg).
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 52
* ↑ Monumant ar re varv
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Pertes USAAF Finistère
* ↑ Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019