# Kraozon

Kraozon :
| Porzh Morgad. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Crozon |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Kastellin |
| Kanton | Kraozon (Pennlec'h) |
| Kod kumun | 29042 |
| Kod post | 29160 |
| Maer Amzer gefridi | Patrick Berthelot 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon-Arvor ar Stêr-Aon |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 7 360 ann. (2020) |
| Stankter | 92 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 14′ 45″ Norzh 4° 29′ 15″ Kornôg / 48.245834, -4.4875 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 85 m bihanañ 0 m — brasañ 102 m |
| Gorread | 80,37 km² |
| Kraozon ||
| kemmañ |
Kraozon (distaget ['krãõn] Kraon er vro) zo ur gumun e Breizh e Kerne ha pennlec'h kanton Kraozon. Ar gumun bennañ e Gourenez Kraozon eo.

## Douaroniezh

Kelc'hiet eo gant ar mor : en hanternoz dezhi emañ lenn-vor Brest, er c'hreisteiz Bae Douarnenez hag er c'huzh-heol ar Meurvor Atlantel. Anavezet mat eo ivez ar c'hourenez abalamour d'he geologiezh dibar. Gallout a reer kavout eno roudoù eus darvoudoù a-bouez e buhez an douar a ro tu da gompren penaos ez a fiñvadennoù ar douar en-dro. Kavet e vez e Kraozon ur pleg antiklinal mil anavezet (pleg an douar e stumm un A).

## Anv

Bernard Tanguy : Plueu Crauton, Crauthon, XI$^{vet}$ kantved ; Crauzon, 1173 ; Craozon, 1192-1202 ; Craothon, e-tro 1214 ; Crauzon, 1263, e-tro 1330, 1535.

## Ardamezioù

En aour e leon kudennek en sabel ; e vevenn en gul, e deir mailhenn en aour.
* Sturienn: Etre daou vor.
* Diviz-kêr: 17 a viz Kerzu 1977.
* Kroaz-vrezel 1939-1945 a vez lakaet da ginkladur diavaez.

## Istor
### Dispac'h Gall

Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Doixant e anv, Ha Meillard, kure.

### XIX$^{vet}$ kantved

Krouet e voe kumun Lañveog e 1872 diwar ul lodenn eus kumun Kraozon.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 340 gwaz eus ar gumun, eleze 4,09% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
* Ur c'hamp-bac'h a voe digoret en Enez-Hir er gumun e 1914 evit derc'hel ennañ 400 sujed alaman ha 250 sujed aostrian bet tapet e miz Gwengolo p'edont o veajiñ e bourzh ar mordreizher Nieuw Amsterdam diwar ar raktres bet graet gant ar gouarnamant gall e 1913.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas 168 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hag ur soudard ag ar gumun e Baden-Baden d’an 10 a viz Ebrel 1946 el lu gall a oa o terc'hel Alamagn.
* D'an 9 a viz Genver 1942 e kouezhas ur c'harr-nij Manchester I marilhet L7322 ha kodet EM-Q eus ar 207th Squadron eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet) en Enez-Hir; tri nijour a voe lazhet, beziet int e bered ar gumun; d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1942 e kouezhas un nijerez Manchester I marilhet L7472 ha kodet QR-? eus ar 61st Squadron eus ar Royal Air Force e Morgad; daou nijour a varvas, n'int ket bet kavet; ar c'hwec'h nijour all a voe tapet d'an Alamaned; d'ar 16 a viz C'hwevrer 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-25-BO (anvet "Spook", marilhet 41-24541 ha kodet VK-B) eus aerlu ar Stadoù-Unanet er mor e-tal Gourenez Kraozon; diwar an dek milour eus e baread e voe tapet tri gant an Alamaned, ne voe ket adkavet ar re all; d'an 18 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij Blenheim marilhet LJ878 eus ar Royal Air Force e Kraozon, lazhet e voe e dri nijour; d'ar 14 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Lancaster I marilhet PD222 ha kodet KM-U eus ar 44th Squadron eus ar Royal Air Force er mor e Kraozon; pemp nijour a varvas, tri anezhe a voe douaret e bered Kraozon ha daou all e Saint-Charles de Percy War Cemetery (Bro-C'hall), unan all a zeuas a-benn da achap hag ar seizhvet hini a voe adkavet gant ar Re Gevredet.

## Monumantoù ha traoù heverk

Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost$^,$.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a soudarded |
| Aostralia | 3 (aerlu) |
| Kanada | 2 (aerlu) |
| Rouantelezh-Unanet | 4 (aerlu) |
| Dianav | 1 |
| Hollad | 10 |
Karrnijourion e oa an holl. Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel Bed.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Ya d'ar brezhoneg

* D'an 29 a viz Mae 2009 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
* D'ar 26 a viz Meurzh 2013 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.

### Deskadurezh

Ur skol divyezhek zo eno abaoe 1989
* E distro-skol 2024 e oa 57 skoliad enskrivet er skol Diwan (6,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Tud
### Tud bet ganet eno

* 1887 : Louis Jouvet, aktour (c'hoariva ha sinema) ha leurenner.

### Tud marvet eno

* 1909 : Anna Mezmeur, leanez skrivagnerez vrezhonek.

### Ardamezeg ar familhoù

* Autret
* Aotrounez Landeadeg
* En aour e bemp pempenn kommek en glazur.
* de Bégasson
* Aotrounez Hirgarz
* En argant e gefeleg en gul
* Bohier
* Aotrounez Treberon
* En aour e leon en glazur.
* Jacob
* Aotrounez la Basse-Ville, Kerigou, la Ville-Neuve
* En gul e gebrenn en argant heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en argant.

## Gevelliñ

* Sligeach, Iwerzhon (1980)
* Pralognan-la-Vanoise, Savoia

## Luc'hskeudennoù

* Tour-tan Morgad
* Chapel Sant Fieg
* Beg Din
* Beg Din
* Beg ar Gador

## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn an ti-kêr

## Gwelet ivez

* Morgad

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44.
* ↑ Kuzul departamant Penn-ar-Bed - Gallica
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Jean-Claude Farcy, Les camps de concentration français de la première guerre mondiale (1914-1920), Pariz, Anthropos Economica, 1995
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Pertes USAAF Finistère
* ↑ Pertes RAF Finistère
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Distro-skol ar c’helenn divyezhek