OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Carterornis

Carterornis :
| Carterornis pileatus (en traoñ), tresadenn (1883) gant Smit. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Anv skiantel ||
| Carterornis Mathews, 1912 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Carterornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1912 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).

## An anv

Dont a ra eus hini an evnoniour saoz Thomas Cartner (1863–1931) hag ar ger henc'hresianek ὄρνις (ornis = evn e brezhoneg).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Carteronis castus,
* Carterornis chrysomela
** C. c. aruensis, aurantiacus, chrysomela, kordensis, melanonotus, nitidus, pulcherrimus, tabarensis ha whitneyorum,
* Carterornis leucotis,
* Carterornis pileatus
** C. p. buruensis ha pileatus.
Unnek (11) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez The Helm Dictionary of Scientific Birds Names gant James A. Jobling.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Monarchidae/Carterornis (lennet e-barzh d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025).
# Roll ar geltiegourien

Ar geltoniourien eo an arbennigourien a studi sevenadur ar Gelted a-raok o romanekadur. Un darn a zo hendraourien pa reont war-dro roudoù sevenadurioù Hallstat ha sevenadurioù La Tène koshañ. Un nebeud anezho a ra war-dro studi ar yezhoù keltiek kozh evel ar galianeg hag ar galateg. Keltiegourien koulz hag hendraourien int. Un darn all eus ar geltonourien a zo istorourien rik.

## A

* Henri d'Arbois de Jubainville, istorour

## B

* Jean-Baptiste Colbert de Beaulieu

## C

* Nora Kershaw Chadwick

## D

* Joseph Déchelette
* Georges Dottin
* Paul-Marie Duval

## E

* Hermann Wilhelm Ebel

## G

* Patrick Galliou
* Albert Grenier
* Christian-Joseph Guyonvarc'h

## K

* Venceslas Kruta

## L

* Pierre-Yves Lambert
* Jean-Pierre Le Bihan
* Françoise Le Roux

## S

* Marie-Louise Sjoestedt-Jonval
* Claude Sterckx

## T

* Rudolf Thurneysen

## V

* Joseph Vendryes
# Wikispecies

Wikispecies zo ur raktres gant Wikimedia, lañset d'ar 5 a viz Gwengolo 2004. Graet eo evit renabliñ ar spesadoù bev, loened, plant, ha re all. Ur raktres liesyezhek eo, heñveloc'h ouzh Commons eget ouzh Wikipedia.
# Cariamidae

Cariamidae :
| Cariama cristata tresadenn (1838) gant Huet ha Prêtre. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Cariamiformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Cariamidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Diouzh Doare 15.1 an IOC World Bird List ez a daou c'henad d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Cariama - Brisson, 1760 (1 spesad),
* Chunga - Hartlaub, 1860 (1 spesad).
O c'havout a reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Cariamidae: Seriemas Bonaparte, 1850 (1836).
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cariamiformes/Cariamidae (lennet e-barzh d'ar 25 a viz C'hwevrer 2025).
# Chunga

Chunga :
| Chunga burmeisteri, luc'hskeudennet en Arc'hantina. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Cariamiformes |
| Kerentiad : | Cariamidae |
| Anv skiantel ||
| Chunga Hartlaub, 1860 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Chunga a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Chunga burmeisteri, brosezat e takadoù 'zo eus Suamerika (eus su Bolivia ha kornôg Paraguay da greiz Arc'hantina).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cariamidae/Chunga (lennet e-barzh d'ar 25 a viz C'hwevrer 2025).
# Fuzuilh Tchang Kai-chek

Ar Fuzuilh Tchang Kai-chek (中正式), anvet ivez Fuzuilh Jeneral Meur, pe Type 24 (二四式), anvet diwar ar penn brezel sinaat Tchang Kai-chek, zo ur gopienn doare sinaat eus ar fuzuilh-vorailh alaman Mauser Standard-Modell, diaraoger ar Karabiner 98k, ha kambret e 7,92 × 57 mm. Kroget e oa arnodiñ ar fuzuilh Tchang Kai-chek e 1935 (24vet bloavezh an deiziataer republikan sinaat, setu perak an anv doare 24). Anvet e oa Type 79 gant komunourien Sina.
Ar fuzuilh a oa bet produet a-vras adalek 1935. En desped da se, ret e voe gortoz an Eil brezel etre Sina ha Japan evit ma vije standardizet ar produerezh da vat hag a-benn ar fin eo ar fuzuilh Hanyang 88 hag a voe ar produetañ.
# La Sala (Avairon)

La Sala :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Decazeville |
| Bro | Okitania Roergue |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Aveyron |
| Arondisamant | Vilafranca de Roergue |
| Kanton | Òlt e Dordon |
| Kod post | 12300 |
| Maer Amzer gefridi | François Marty 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Comunautat de comunas de La Sala Comunautat |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | {{Roadennou/Kemennad faziek : oberier / dic'hortoz./kumuniou|Kemennad faziek : oberier mod dic'hortoz.}} ann. ([[{{Roadennou/Kemennad faziek : oberier / dic'hortoz./kumuniou|deiziad}}]]) |
| Stankter | Kemennad faziek : dianav eo an arouezenn boentaouiñ "[". ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 163 m — brasañ 454 m |
| Gorread | 13,88 km² |
| kemmañ |
La Sala, Decazeville e galleg, zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er Stad C'hall.

## Dezougen

* An ti-gar.
* Porzh-houarn marac'hadourezh ha skolioù Fontvernhes.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1833 e voe krouet kumun La Sala (Decazeville) diwar kumun Sant Michèu ha lodennoù eus kumunioù Flanhac, Firmin, Livinhac hag Aubinh.
* Manifesterien dirak an archerdi, Ebrel 1886, pa voe harzet ar gazetennerien Antoine Duc-Quercy ha Ernest Roche.
* E 1886-1887 e voe un harz-labour kalet gant ar vengleuzourion glaou du.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Mengleuzioù Glaou

* Ar poleoù diavaez.

### Delwennoù

* François Cabrol.
* Élie Decazes.

### Savadurioù katolik

* Iliz Intron Varia.
* Chapel Sant Rok.
* Iliz Sant Mikael.

### Brezelioù-bed

* Monumant ar re varv er Blasenn Wilson, dirak iliz katolik Intron Varia, er vourc’h, luc’hskeudennoù$^,$ ha kartenn-bost.
* Monumant ar re varv dirak ar chapel e Sant-Rok, luc’hskeudennoù$^,$.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù$^,$.

## Tud

* François Cabrol.
* Élie Decazes.
* Antoine Duc-Quercy.
* Paul Ramadier.
* Ernest Roche.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# La Sala

La Sala zo anv meur a lec'h en Okitania :
* La Sala (Avairon)
* La Sala (Gard)
* La Sala (Hautes-Alpes)
* La Sala (Lozère)
# RoboCop (frañchiz)

RoboCop zo ur frañchiz liesvedia stadunanat cyberpunk hag oberiant o kontañ avanturioù dazontel Alex Murphy, un ofiser polis eus Detroit, e Michigan, hag a zo bet gloazet marvus ha treuzfurmet en ur cyborg galloudus, anvet RoboCop, gant ur c'hengevread embregerezhioù, Omni Consumer Products. Ur wech armet ha dafaret, Murphy a zo o vont da stourm a-enep ar feulster e straedoù ur gêr gant breinadur an OCP hag o kouezhañ en dienez.
Kroget e oa ar frañchiz e 1987 gant ar film RoboCop. RoboCop 2 a zo bet ouzhpennet e 1990, ha RoboCop 3 e 1993. Bez ez eus bet ivez stiradoù skinwel lies, c'hoarioù video ha levrioù comics o tremen en hollved RoboCop. Ar frañchiz en deus rastellet ouzhpenn 100 milion a zollaroù stadunanat dre ar bed. Un adsevel a zo bet e doare reboot anvet RoboCop, hag a oa bet embannet e miz C'hwevrer 2014. Ur film nevez a zo o vezañ savet hag anvet RoboCop Returns, ha servijout a raio evel ouzhpennadur eeun d'ar film diazez eus 1987, ne gemero ket e kont ar filmoù all pe adsevel, kement hag ar stirad skinwel nag ar spin-off skinwel.
E miz Even 2019, ar senario zo diazezet war an istor diazez savet gant senarioiourien hini 1987, Edward Neumeier ha Michael Miner, a oa o vezañ skrivet c'hoazh. Neill Blomkamp en doa sinet evit bezañ ar filmaozer met nac'het en deus a-benn ar fin. Abe Forsythe a zo bet choazet abaoe evit kas ar steuñv film da benn.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Joseph Baxter (November 21, 2019). RoboCop Returns Lands Little Monsters Director Abe Forsythe.
# Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)

Un eskemmez amprouiñ zo, e bed an armerezh, un ensavadur hag a zo e rol esaeañ ha testeniañ an armoù-tan a-raok e vefent gwerzhet hag implijet, evit gwiriañ ne savont kudenn surentez ebet. Ar memes tra a reont evit ar munisionoù,en ur heuliañ ar reolennoù savet gant aozadurioù etrebroadel evel ar SAAMI (e Norzhamerika) pe ar C.I.P. (en Europa hag un nebeud broioù all). An eskemmezioù amprouiñ a zo karget ivez da neptuiñ an armoù kozh evit ezhommoù dastumerien pe mirdioù, pe da zistruj anezho mar bez ret. Stampilhoù a zo engravet war an armoù bet amprouet.
Abaoe un nebeud bloavezhioù e kinnig ivez eskemmezioù ‘zo amprouiñ bannouriezh dibenn ar munisionoù war danvezioù pe dafar a bep seurt, evit meur a industriezh, evel an difenn, an arkitektouriezh pe an treuzdougen.

## Istor

Er Grennamzer e oa bet savet eskemmezioù-amprouiñ en Europa evit an houarnwiskoù. E Frañs emañ an eskemmez amprouiñ nemetañ e Saint-Étienne, krouet e 1782 eno abalamour e oa ar gêr ur greizenn broduiñ armoù a-gozh. Evit ar memes abeg emañ eskemmez amprouiñ Belgia e Liège. Eno e voe savet e 1672 diwar un dekred embannet gant ar priñs-eskob Maksimilian Bavaria, hag a redie kanol pep arm da vezañ amprouet. Ar Banco Oficial de Pruebas de Éibar, eskemmez amprouiñ broadel stad Spagn, zo en Eibar (Euskadi).

## Pajennoù kar

* Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne

## Liamm diavaez

* (fr) Listenn ha stampilhoù an eskemmezioù amprouiñ stag ouzh ar C.I.P. (lennet d'an 31/01/2025)

## Daveennoù

* ↑ (fr) Qui sommes-nous ? Banc d'Epreuves des Armes à feu war lec'hienn eskemmez amprouiñ Liège (lennet d'an 31/01/2025)
* ↑ (fr) Qui sommes-nous ?, rann ar Banc National d'Épreuves, GICAT (lennet d'an 31/01/2025)
* ↑ (fr) L’epreuve des armes est l’activite historique du banc national d’epreuve, un service unique en France, war lec'hienn Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne (lennet d'an 31/01/2025)
* ↑ (fr) L'historique de la C.I.P. war lec'hienn an aozadur (lennet d'an 31/01/2025)
# Faltazi Apokaliptek ha goude Apokalips

Faltazi Apokaliptek ha goude Apokalips a zo un isrummad eus ar faltazi damkaniezhel lec'h ma kouezh sevenadurezh an Douar (pe ur blanedenn all) en he foull pe ma'z eo distrujet. Un darvoud apokaliptek gant ur vammenn hinel, evel tommadur an hin; unan steredoniel, evel un taol kosmek; un distruj, holokaost nukleel pe un divigadur krailh; yec'hedel, evel ur bandemiezh, a orin naturel pe denel; fin ar bed, evel Ar Varn Diwezhañ, an Eil donedigezh pe ar Ragnarök; pe n'eus forzh peseurt senario hag a zegas un apokalips, evel un apokalips zombi, emsav naouegel, dibarder teknologel, disgenouriezh pe un aloubadeg dreistdouarel.
# Kazakstan

Republik Kazakstan, ent-berr Kazakstan pe Kazac'hstan (kazakeg : Қазақстан, Qazaqstan, [qɑzɑqˈstɑn] ; rusianeg : Казахстан, [kɐzəxˈstɐn]), a zo ur vro vras-ec'hon eus Azia ar C'hreiz, un darnig vihan a zo en Europa avat, er c'hornaoueg d'ar stêr Oural. Dre he gorread eo an navet brasañ bro eus ar bed, met didud a-walc'h eo, gant 6 den dre km², abalamour d'ar stepennoù dezherzhek. Un tammig en tu-hont da 15 milion a dud a oa o chom enni e 2005. Bevennoù he deus gant Kevread Rusia, Republik Pobl Sina, Kyrgyzstan, Ouzbekistan ha Turkmenistan. Hediñ a ra ivez Mor Kaspia. Kazakstan a oa ur republik eus an ez-Unaniezh Soviedel. Bremañ eo ezel eus Kenglad ar Stadoù Dizalc'h.

## Politikerezh

Ur Republik ur Prezidant en e benn eo Kazakstan. Nursultan Nazarbayev a oa bet addilennet evit 7 bloavezh e 1999 goude dilennadegoù Prezidant ha ne oant ket bet kavet reizh gant an Aozadur evit ar Surentez hag ar C'henlabour en Europa. Abaoe eo bet addilennet bep tro.
* E miz C'hwevrer 2014 en devoa Nursultan Nazarbayev kinniget ma vije kemmet anv ar Stad : Kazakh Eli "Tir ar Gazaked" e vije an anv nevez.

## Rannvroioù

14 oblys (proviñs) a zo, ha 3 c'hêr (qala*) : Almaty, Almaty*, Aqmola (Astana), Aqtobe, Astana*, Atyrau, Batys Qazaqstan (Oral), Bayqongyr*, Mangghystau (Aqtau), Ongtustik Qazaqstan (Shymkent), Pavlodar, Qaraghandy, Qostanay, Qyzylorda, Shyghys Qazaqstan (Oskemen), Soltustik Qazaqstan (Petropavl), Zhambyl (Taraz).

## Douaroniezh

2,7 milion km² a zo d'ur vro, ken bras ha kornôg Europa.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar Prezidant
* Degemer mat e Kazakstan
* Suhbat.com
* Gouarnamant Kazakstan
* Bank broadel Kazakstan
* Kartenn al lec'hioù kontammet (e ruz)

## Notennoù

* ↑ Time Magazine, 24/02/2014, p. 7.
Afghanistan • Arabia Saoudat • Armenia$^2$ • Azerbaidjan$^1$ • Bahrein • Bangladesh • Bhoutan • Brunei • Egipt$^3$ • Emirelezhioù Arab Unanet • Filipinez • India • Indonezia$^5$ • Iran • Iraq • Israel • Japan • Jordania • Jorjia$^1$ • Kambodja • Kazac'hstan$^1$ • Kiprenez$^2$ • Kirgizstan • Korea an Norzh • Korea ar Su • Koweit • Laos • Liban • Malaysia • Maldivez • Mongolia • Myanmar • Nepal • Oman • Ouzbekistan • Pakistan • Qatar • Rusia$^1$ • Republik Pobl Sina • Republik Sina (Taiwan) • Singapour • Siria • Sri Lanka • Tadjikistan • Thailand • Timor ar Reter$^4$ • Turkia$^1$ • Turkmenistan • Viêt Nam • Yemen
Stadoù ha n'int ket anavezet : Nagorno-Karabac'h$^2$
Tiriadoù gant ur statud dibar : Hong Kong • Makao • Palestina
Azerbaidjan • Kazac'hstan • Kirgizstan • Turkia • Turkmenistan • Ouzbekistan • Republik Turk Kiprenez an Norzh¹
Armenia • Azerbaidjan • Belarus • Kazac'hstan • Kirgizstan • Moldova • Ouzbekistan • Rusia • Tadjikistan
# Riskl hollek gwallreuzus

Ur Riskl hollek gwallreuzus anvet ivez senario ar Varn Diwezhañ a vez graet eus ur senario gant un darvoud martezeadennel a c'hellfe distrujañ aezamant bevañ Mab-den en un doare ledan ha don, betek lakaat e dañjer pe riñsañ ar sevenadurezh vodern. Un darvoud a c'hellfe bezañ mammenn steuziadur an denelezh pe lakaat en arvar pe diskenn en un doare padus posublded an denelezh da zreistvevañ a vez graet "riskl buhezel" anezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Bostrom, Nick (2008). Global Catastrophic Risks. Oxford University Press. 1 p.
* ↑ (13 a viz Du 2017) "World Scientists' Warning to Humanity: A Second Notice". BioScience 67 (12): 1026–1028. DOI:10.1093/biosci/bix125
* ↑ Bostrom, Nick (March 2002). "Existential Risks: Analyzing Human Extinction Scenarios and Related Hazards". Journal of Evolution and Technology 9
# Holokaost nukleel

Un Holokaost nukleel, pe Apokalips nukleel, pe anihiladur nukleel, armageddon nukleel, pe holokaost atomek, zo ur senario martezeadennel lec'h ma vez armoù nukleel o tarzhañ, ar pezh a zo mammenn distrujoù ledan ha skinoberiant, gant dilec'hioù bedel pe hollek. An doare raksoñj-se a laka lodennoù bras betek darn eus ar blanedenn Douar da vezañ dibosupl da vevañ abalamour da efedoù ar brezel nukleel. Degaset e vije martezeadenn kouezhadenn ar sevenadurezh, steuzidigezh an denelezh, pe steuziadur darn eus ar stummoù boudoù-bev war ar blanedenn Douar. An dilerc'hioù skinoberiek hollek deuet dre arnodiñ armoù nukleel a zo kablus eus 2000 betek to 2,4 milion a dud marvet, o lakaat lod tud da embann eo bet ur gouennlazh pe ekolazh.
Ouzhpenn distrujañ raktal ar c'hêrioù bras gant tarzhadenn(où), ur brezel nukleel hollek a c'hellje degas d'e heul korventennoù-tan, ur goañvezh nukleel, red kleñvedoù skinoberiek deuet diwar dilerc'hioù skinoberiek.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (2004) "Dispelling the Specter of Nuclear Holocaust". American Journal of Public Health 94 (1): 36. DOI:10.2105/AJPH.94.1.36. ISSN 0090-0036
# Clytorhynchus

Clytorhynchus :
| Clytorhynchus vitiensis (en traoñ). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Anv skiantel ||
| Clytorhynchus Elliot, 1870 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Clytorhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1870 gant al loenoniour stadunanat Daniel Giraud Elliot (1835-1915).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Clytorhynchus hamlini,
* Clytorhynchus nigrogularis,
* Clytorhynchus pachycephaloides
** C. p. grisescens ha pachycephaloides,
* Clytorhynchus sanctaecrucis,
* Clytorhynchus vitiensis
** C. v. brunneus, buensis, fortunae, heinei, keppeli, layardi, nesiotes, pontifex, powelli, vatuanus, vitiensis ha wiglesworthi.
O c'havout a reer en inizi Melanezia ha kornôg Polinezia, pevarzek (15) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Monarchidae/Clytorhynchus (lennet e-barzh d'ar 25 a viz C'hwevrer 2025).
# A Game of Thrones (romant)

A Game of Thrones ("Ur C'hoari Tronioù") zo kentañ romant an heuliad A Song of Ice and Fire gant ar skrivagner stadunanat George R. R. Martin. Embannet eo bet evit ar wech kentañ d'ar 1añ a viz Eost 1996.
Er romant e vez kontet an istor adal meur a savboent. Martin a zegas ennañ diazez bed e romantoù : an tiegezhioù noblañs eus Westeros, ar Voger, ar re Dargaryan. Ar romant a zo bet diazez evit labourioù a bep seurt evel c'hoarioù video ha c'hoarioù taol. Adkemeret eo bet e-pad kentañ koulzad ar stirad Game of Thrones, war ar chadenn skinwel HBO hag a zo bet skignet evit ar wech kentañ e 2011.

## Istor
### Er Seizh Kurunenn

Pa grog ar romant, Eddard "Ned" Stark, penn lodenn Norzh rouantelezh ar Seizh Kurunenn, a laka d'ar marv un dizertour eus an Night Watch, un urzh milourel hag a ziwall ur Voger skorn a zo harzoù norzh ar rouantelezh. Pa zistro d'e gastell e Winterfell e kav c'hwec'h bleiz ramzel hag e ro unan anezho da bep unan eus e vugale. Pa varv Jon Arryn, dorn ar roue Robert Baratheon, Robert a c'houlenn digant e vignon Ned kemer lec'h Arryn evel kuzulier meur ar roue. Kinnig a ra ivez e vefe dimezet merc'h Ned Sansa d'e vab Joffrey. Ned a sav a-du gant ar goulenn pa vez kontet dezhañ dre gwreg Arryn, Lysa, e vefe ar rouanez Cersei Lannister hag he familh o defe bet ampoezonet Arryn. Nebeut amzer goude-se, Bran mab da Ned a wel Cersei o kaout un darempred reizhel gant he breur gevell Jaime Lannister. Bannet eo Bran eus un tour evit ma chomfe kuzhet an darvoud ; ne c'hell mui implijout e zivhar.
# Sibel Kekilli

Sibel Kekilli, ganet d'ar 16 a viz Even 1980 e Heilbronn er Baden-Württemberg, zo un aktourez alaman a orin turk. Kroget he devoa da labourat er sinema evel aktourez pornografek. Brudet eo bet adalek 2011 evit he roll evel Shae, serc'h Tyrion Lannister er stirad skinwel Game of Thrones. Alamanez eo deuet da vezañ e 1999.
Harpañ a ra ar gevredigezh Terre des Femmes a-enep ar feulster graet d'ar maouezed. E miz Kerzu 2006, e-pad un emvod a-enep ar feulster graet d'ar maouezed savet gant ar gazetenn durkek Hürriyet e Berlin, e voe graet tabut outi. Diskleriet he devoa: "Komprenet em eus va-unan, ar feulster korf ha spered zo gwelet evel reizh er familhoù muzulman. Trist eo, ar feulster zo liammet ouzh sevenadur an Islam". Kannad meur Turkia a oa aet e-maez ar sal raktal p'he doa embannet he soñjoù. Kunujennet e vez Sibel Kekilli alies er rouedadoù sokial war an tem-se.

## Filmlennadur
### Filmoù

| Bloavezh | Titl | Roll | Notennoù |
| 2004 | Head-On | Sibel Güner | |
| 2004 | Kebab Connection | Italienerin | |
| 2006 | Winter Journey | Leyla | |
| 2006 | Fay Grim | Concierge First Istanbul Hotel | |
| 2006 | The Last Train | | |
| 2006 | Eve Dönüş | Esma | |
| 2009 | Pihalla | Laura | |
| 2010 | When We Leave | | |
| 2011 | What a Man | Nele | |
| 2012 | Die Männer der Emden | Salima Bey | |
| 2019 | Berlin, I Love You | Yasil | Lodenn: "Embassy" |
| 2019 | Deutschland ist... Heim | | |
| 2020 | Fuchs im Bau | Tara Ketabi | |
| 2022 | Karanlık Gece | Sırma | |
| 2025 | Yunan | | Premiere at 75th Berlin International Film Festival in February. |

### Skinwel

| Bloavezh | Titl | Roll | Notennoù |
| 2010-2017 | Tatort | Sarah Brandt | 14 lodenn |
| 2011-2014 | Game of Thrones | Shae | 20 lodenn |

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Sibel Kekilli war IMDb

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://www.ibtimes.co.in/this-game-thrones-actress-has-fitting-reply-her-turkish-muslim-haters-740507.
* ↑ Die meisten, die sie hassen, sind Türken: Sibel Kekilli schmeißt auf Instagram hin (de) (20 a viz Eost 2017).
* ↑ Ameer Fakher Eldin (21 January 2025). Yunan (en).
# Mor Ruz

Ar Mor Ruz zo ur mor etre Norzhafrika (er C'hornôg) ha Mervent Azia (er Reter). Hir ha strizh eo, 2 250 kilometr a hirder ha war-dro 335 kilometr a ledander d’ar muiañ. Stumm ur vrec'h-vor divent en deus, klozet en Norzh hag oc'h echuiñ gant div ganol-vor oc'h ober evel tres kerniel: brec'h-vor Suez ha brec'h-vor Aqaba. Digor eo er Su trema Meurvor Indez.

## Broioù amezek

* War an aod kornôk emañ: Egipt, Soudan, Eritrea ha Djibouti.
* War an aod reter emañ: Arabia Saoudat ha Yemen, met war vrec'h-vor Aqaba ez eus div riez hag o deus pep a brenestr bihan warnañ, Israel (porzh Eilat) ha Jordania (porzh Aqaba).
# Kezarouriezh

Ar gezarouriezh a vez graet eus un doare d'ober pe ur renad politikel, awenet gant istor politikel tudenn Julius Caesar, da lâret eo ur renad aotrouniek gant un den kreñv ha karismatek en e benn, harpet gant ar bobl a-enep ar velestradurezh hag ar galloud leal. Alies e talc'h an dudenn-se ur galloud milourel a-orin.

## En Istor

Adalek an Dispac'h gall e voe kavet skouerioù eus ar gezarouriezh dindan ar C'hevredad, Ren ar Goñsuled ha dreist-holl ar C'hentañ hag an Eil Impalaeriezh. Elfennoù an demokratelezh hag an aotrouniezh a gaver, evel ar referendom.
Roet e voe un termenadur spis d'ar gezarouriezh en XX$^{vet}$ kantved gant Antonio Gramsci. Diazezet war termenadur ar vonapartouriezh hervez Karl Marx en e levr Le 18e Brumaire de Louis Bonaparte (1852) : un dudenn vilourel kreñv dibabet gant ar renkadoù paour hag asantet gant ar re binvidik evit diskoulmañ un enkadenn bolitikel ha neuze "saveteiñ" ar vro eus trubuilhoù don.
Hervez Gramsci, ur renad kezarour a zo e-touez an disoc'hoù posupl d'un enkadenn vevek. Savet eo bet anv ar gezarouriezh d'ober fent ouzh Benito Mussolini, dre ma veze atav an diktatour italian oc'h en em geñveriañ ouzh an impalaerien roman. Dielfennañ a ra renadoù Napoleon $^{Iañ}$, Napoleon III ha Bismarck e-giz kezarourien : erruet e oant er galloud en ur mare ma kolle ar bobl fiziañs en demokratelezh hag er strolladoù politikel reoliek ; an distabilder politikel a lakaas neuze ar vourc'hizelezh d'en em renkañ a-dreñv un arouez brudet d'ar bobl evit kaout un diskoulm. Donedigezh Mussolini er galloud zo displeget, hervez Gramsci, gant darvoud ar Brezel-bed kentañ ha kemmoù bras e poblañsoù ar maezioù lakaet da stourm hep gounid ebet.

## Hiriv an deiz

Dielfennet e vez renadoù Vladimir Poutin, Donald Trump pe Recep Tayyip Erdoğan e-giz renadoù kezarour, abalamour d'o skeudenn impalaerel.

## Pennadoù kar

* Priñselezh
* Diktatouriezh
* Bonapartouriezh
* Aotrouniezh
# Nolann Le Garrec

Nolann Le Garrec, bet ganet e Gwened d'ar 14 a viz Mae 2002, zo ur c'hoarier rugby breton, a gustum bezañ hanterour diabarzh. Desavet eo bet en ur familh oberiant e bed ar sport-mañ, ha stummet e voe en RKG adalek e 8 vloaz. E 2016 e kendalc'has gant e stummadur er Racing 92, ha c'hoari a reas e vatch kentañ gant ar skipailh kentañ d'an 22 a viz Du 2020. Abaoe 2024 e vez dibabet ingal e skipailh Frañs.

## Daveennoù

* ↑ (fr) PÉRÉ-LAHAILLE Vincent, "Nolann est tombé dans la marmite du rugby", Rubgyrama, 28/11/2020 (lennet d'an 31/01/2025)