OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Waxianghuaeg

Ur yezh direnk komzet e menezioù Wuling e kornôg proviñs Hunan eo ar waxianghuaeg. En he zachennad emañ kontelezhioù Yuanling, Chunxi, Jishou, Guzhang, ha Dayong.
Disheñvel eo ar waxianghuaeg diouzh ar rannyezhoù sinaek komzet tro-dro dezhañ met n'eo ket sklaer hag-eñ eo ur rannyezh sinaek pe ur yezh distag. Ne vez ket komprenet gant komzerien ar yezhoù arall implijet er vro. N'o deus ket ar waxianghuaegerien un identelezh distag hag en em lakaat a reont da Haned.

## Gwelet ivez

Yezhoù Sina
Yezhoù direnk
# Wayaneg

Ur yezh karibek eo ar wayaneg (wayana, oayana, wajana, uaiana, oyana, oiana, alukuyana, upurui) eus isskourr ar yezhoù wayanek-tiriyoek. Komzet e vez gant 747 den en holl e gevred Surinam dreist-holl (397 den e 1980) hag ivez en Amapá e Brazil (150 den) ha Guyana (200 den).
Div rannyezh a zo (e Brazil d'an nebeutañ):
* Roukouyeneg (rucuyen pe roucouyenne)
* Ouroukouyaneg (urucuiana pe urucena)

## Gwelet ivez

* Yezhoù karibek an norzh
* Yezhoù ar reter-kornôg
# Wavrans-sur-l'Aa

Kumunioù Frañs :
| Anv | Wavrans-sur-l'Aa |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Lumbres |
| Kanton | Lumbres |
| Kod INSEE | 62882 |
| Kod post | 62380 |
| Maer | Julien Delannoy |
| Amzer-gefridi | 2014-2020 |
| Gorread | 11,48 km² |
| Led | 50° 41' 01" Norzh |
| Hed | 02° 08' 15" Reter |
| Uhelder kreiz | 73 m |
| Uhelder bihanañ | 43 m |
| Uhelder brasañ | 141 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 325 (2011) |
| Stankter | 115 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Wavrans-sur-l'Aa |
Wavrans-sur-l'Aa a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil Brezel-bed: ur yoc'h distrujoù er gêriadenn e 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Wavrans-surl'Aa Churchyard

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 1 |
* Ur milour eus ar Rouantelezh-Unanet, marvet e miz Kerzu 1914, e-pad ar Brezel-bed kentañ, a zo douaret e bered ar gumun.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Aa emañ Wavrans-sur-l'Aa.

## Dezougen

* Linenn hent-houarn Anvin - Calais, serret.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| 1898 | 1906 | Charles Desgardin |
| 1906 | 1912 | Clément Roels |
| 1912 | 1925 | Paul Cocquempot |
| 1925 | 1929 | Élie Obert |
| 1929 | 1932 | Arthur Bedague |
| 1932 | 1935 | Henri Dubois |
| 1935 | 1944 | Auguste Hericourt |
| 1944 | 1945 | Émile Dubois |
| 1945 | 1960 | Abel Roussel |
| 1960 | 1969 | Paul Hermetz |
| 1969 | 1972 | Josse Goubelle |
| 1972 | 1979 | Marius Ghier |
| 1979 | 1987 | Jules Terlat |
| 1987 | 2005 | Josse Heumez |
| 2005 | 2014 | Gérard Devigne |
| 2014 | betek bremañ | Julien Delannoy |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ Roll ar vaered e lec'hienn ar gumun
# Wavre

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Wavre (Waver en izelvroeg, Wåve e walloneg, Auve er rannyezh lec'hel) zo ur gumun e Belgia. Pennlec'h proviñs Brabant Wallonia eo.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 42,11 km²
* Poblañs (2022) : 35 111 a dud
* Stankter : 834 den/km²

## Tud
### Marvet eno

* 1985 : Jeanine Deckers, kanerez anavezet dre hec'h anv arzourez Sœur Sourire.
# Wavrin

Wavrin :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Lille |
| Kanton | Haubourdin |
| Kod kumun | 59653 |
| Kod post | 59136 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Blondeau 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Lille Métropole Communauté urbaine |
| Lec'hienn web | www.ville-wavrin.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 7 736 ann. (2020) |
| Stankter | 571 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 18 m — brasañ 40 m |
| Gorread | 13,55 km² |
| kemmañ |
Wavrin a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint-Martin

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Yann Landevenneg

Yann Landevenneg zo ur pezh-c'hoari gallek gant François Cornou. Troet eo bet e brezhonek gant Yann-Vari Perrot.
E 1925 e voe graet an eil moulladur gant Emgleo Sant-Iltud, ma lenner war ar golo :
   YANN LANDEVENNEG pez e pewar arvest savet diwar jean de LANDEVENNEC F. CORNOU gant J.-M PERROT Moulet evit an eil gwech

## Pennadoù al levr

* pajenn V : eus a belec'h eo tennet pez-c'hoari Yann landevenneg
* pajenn X : SENT AR VRO, ur ganaouenn gant Frañsez Vallée
* pajenn XI : BREIZ-IZEL, ur ganaouenn gant Frañsez Vallée
* ar pezh e galleg, eus 1 da 56
* ar pezh e brezhoneg, eus 57 betek 150
* ur ganaouenn, ALAN AL LOUARN, 150
# Yann Pennc'hoed

Yann Pennc'hoed pe Pennc'hoad (1360-1448) a oa ur brezelour breizhat, hag amiral Breizh etre 1401 ha 1432.
E Sant-Tegoneg e oa kastell e diegezh. Servij a reas an dug Yann V. Ouzhpenn e oa kabiten Montroulez, aotrou Plounerin ha Gwerliskin, perc'henn kastell Kergariou e Botsorhel.

## Ardamezioù

* En aour e dreustell en gul.
* Ger-stur : « Ret eo ».
# Yann Kersalé

Yann Kersalé, bet ganet e Pariz d'ar 17 a viz C'hwevrer 1955, a zo un neuzier gall. Implijout a ra ar gouloù evel arzourien all pri pe livioù.
Desavet e voe Yann Kersalé e Douarnenez ha studiañ a reas e Skol an Arzoù-kaer e Kemper e-lech ma tapas e ziplom e 1978.
Kenlabourat a ra gant tisavourien eus ar re vrudetañ: Helmut Jahn evit Sony Center Berlin hag Aerborzh Bangkok, Jean Nouvel evit gwerenneg C'hoarigandi Lyon, Mirdi Branly e Pariz, Louvre Abu Dhabi, Torre Agbar e Barcelona... Gwelet eo bet e oberennoù ivez en Angers, e Bourdel, en Enghien-les-Bains, e Gennevilliers, e Naoned, e Nisa, e Roazhon, e Sant-Nazer, e Bonn, e Bruxelles, e Kopenhagen, e Seoul, e Gres, e Japan, e Luxembourg hag e Portugal.

## Un nebeud oberennoù

* Torre Agbar, Barcelona, miz Gwengolo 2005, tisavour : Jean Nouvel
* Sony Center, Berlin, tisavour: Helmut Jahn
* L'amorce du bleu, Nisa

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
# Yann Loeiz Prijant

Yann Loeiz Prijant (ganet e Gwiseni d'an 19 a viz Ebrel 1878 ; marvet d’ar 7 a viz Meurzh 1962) a oa ur beleg hag a reas un tamm war-dro ar brezhoneg.
Goude ar skolaj Lesneven e studias e kloerdi bras Kemper. Beleget e voe eno e 1905. E-pad ouzhpenn ugent vloaz e chomas kure e Brieg, goude ez eas da aluzener frered Lesneven. E 1906 e skoazellas ar skrivagner Théodore Pilven le Sévellec‎ (ganet ivez e Gwiseni) da dreiñ e brezhoneg Kenteliou Aotrou Persoun Ars skrivet e galleg gant an tad Monnin. E 1911 e skoazellas Yann-Vari Perrot da sevel Miz Kerzu Buhez ar Sent. E 1926 e troas e brezhoneg Levr Sant Herve, skrivet e galleg gant Herve Kalvez. Echuiñ e reas e vuhez e ti-diskuizh ar veleien e Keraodren-Lambezelleg.
# Yann Mari Ewan Heneu

Yann Mari Ewan Heneu (Jean-Marie Héno, er marilhoù) a oa ur beleg hag ur skrivagner a Vro-Wened, ganet e Neizin d'an 23 a viz Genver 1868, ha marvet e Lanvodan d'an 8 a viz Here 1929. Brudet eo evel skrivagner e hengoun al lennegezh brezhonek Bro-Wened ha fonnus ar skridoù en deus savet. E zastumad kontadennoù Bourapted en tiegeh (embannet e-barzh Dihunamb e 1906) eo e oberenn anavezetañ. Dindan meur a anv-pluenn anavez en deus skrivet : Alban, Alban er Meliner, Er Flaouitour, Iann Skod Derù, Huitellour, J.H. Kosman, Mab Azen, Mab er Halvé, Mab er Hemener, Mab er Jiboésour, Maeleg er Blañoeh, Er Meitour, Penetiou, Talhoarn, Tujen er Halvé.

## Buhez

Studiañ a reas e kloerdi bihan Santez-Anna-Wened hag e kloerdi bras Gwened hag e voe beleget d'an 23 a viz Kerzu 1893. Anvet e voe da gure e Plezheneg, Ploue ha Berrig, a-raok bezañ person e Noaloù ha Lanvodan, e-lec'h ma varvas. Kejañ a reas e 1905 gant Loeiz Herrieu hag e krogas gant pourveziñ testennoù e-leizh evit ar c'helaouenn Dihunamb. Liesseurt e voe ar c'henlabourerezh : komz plaen, barzhoniezh, buhezioù sent, troidigezhioù… Skridoù a voe embannet goude e varv gant Loeiz Herrieu hag André Mellac o doa resevet e baperioù. Pennadoù a voe embannet gant Ar Vro, Brittia ha Feiz ha Breiz ivez. Chomet eo diembann un toullad skridoù.

## Oberennoù

* Istoer Breih pé hanes er Vretoned, kempennet gant Loeiz Herrieu hag André Mellac, Embannadurioù Dihunamb, An Oriant, 378 p., 1910
* Guéladen Tondal, beaj burhudus ér bed arall pe er péh e huelas Tondal er bed arall, Embannadurioù Dihunamb, An Oriant, 1932, 65 p.
* Bourapted an tiegeh, Embannadurioù Dihunamb, An Oriant, 1932, 184 f. 2l. Adembannadur : Bourrapted an tiegezh, kempennet gant Goulven Pennaod, Ploveilh, Preder, n°179-180, 1974, 116 p.
* Derdriu ha lah mahbed Usneh, Embannadurioù Dihunamb, An Oriant,1933, 65 p.
* Mab azen hag é ré kar, Embannadurioù Dihunamb, An Oriant, 1935, 175 p.
* Er Graal Santel, Embannadurioù Dihunamb, An Oriant, 1935, VI-414 p.
* Anken en Nibelungen, tennet a lennegeh koh Germania, Embannadurioù Dihunamb, An Oriant, 1939, 62 p.
* Ribardenneu, Embannadurioù Dihunamb, An Oriant, 1939, 170 p.

## Notennoù

* ↑ Roll savet gant Lukian Raoul, Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien vrezhonek.
# Yann Lachuer

Yann Lachuer zo ur c'hoarier mell-droad ganet d'ar 5 a viz Eost 1972 e Champigny-sur-Marne (Val-de-Marne). Kreizer a oa pa oa c'hoarier ha gourdoner US Orléans eo abaoe 2009. E National (an trede rummad) e c'hoario ar c'hlub evit ar bloavezh 2010-2011. A-drugarez d'o orinoù breizhat eo bet dibabet Yann hag e vreur Julien gant skipailh Breizh e 2008.

## Kluboù

* 1991-1993. US Créteil-Lusitanos
* 1993-1996. AJ Auxerre
* 1996-1997. LB Châteauroux
* 1997-1998. AJ Auxerre
* 1998-1999. PSG
* 1999-2001. SC Bastia
* 2001-2006. AJ Auxerre
* 2006-2007. ES Troyes AC
* 2007-2008. LB Châteauroux
* 2008-2009. US Orléans

## Klub evel gourdoner

* 2009-2011. US Orléans

## Skipailh Breizh

| Bloavezh | Eneber | Mun | Pal |
| 2008 | Republik Kongo | 63 | 1 |
# Yann Moñforzh (1294-1345)

Yann Breizh (war-dro 1294, Henbont – 26 a viz Gwengolo 1345, Henbont), anvet Yann Moñforzh, a oa kont Montfort-l'Amaury adalek 1330, kont Richmond (1341-1342), hag en diwezh dug Breizh (1341-1345), met dre vras ne vez ket niverennet hag e vab eo a vez roet an niverenn IV dezhañ.
Mab e oa da Arzhur II († 1312), dug Breizh, ha da Yoland Dreux († 1330), kontez Montfort l'Amaury.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas da Janed Flandrez.
* Ardamez Yann Moñforzh
* Yann Moñforzh ha Fulup VI, roue Bro-C'hall.

## Notennoù ha daveennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Frañsez Vallée, Grand dictionnaire français-breton, p.478a; Roparz Hemon, "Istor Breizh La Borderie", Al Liamm, niv.168, 1975p.24
| En e raok: Yann III | Rouaned ha Duged Breizh 1341 – 1345 | War e lerc'h: Yann IV |
# Yann Poilvet

Yann Poilvet, ganet d'an 3 a viz Eost 1927 e Landehen ha marvet d'an 18 a viz Genver 2013 e kêr Sant-Brieg, a oa ur c'helaouenner hag ur stourmer politikel breizhat.

## Buhez

Ganet eo bet e Landehen (Bro Sant-Brieg) met rankout a reas e familh kuitaat ar vro evit kavout labour. D'an arme ez eas e dad. Gloazet e voe e 1940. Dont a reas da vezañ poliser-kêr Argentan e 1941.
Kavet en doa Yann Poilvet repu en un atant eus an Eure e-pad ar brezel. Da 13 vloaz e kemeras perzh er Rezistañs. Da 17 vloaz e voe harzet gant ar Gestapo evit bezañ skignet traktoù a-du gant De Gaulle. Tec'hout a reas da rann dizalc'h ar Frañs. En em staliañ a reas e Béziers.
Tapet gantañ ar vachelouriezh e kavas labour er gazetenn bemdeziek Le Maine Libre e 1945. Kelaouenner eo bet a-hed e vuhez.
E 1946 e oa pennskridaozer Marianne au Combat, Le Nouveau Journal ha Paris banlieue. Pennskridaozer L’Espoir e voe e 1947. Eus 1948 da 1959 e renas Le Journal de Seine-et-Oise ha La Gazette de l’Île-de-France. Ren a reas La Tribune républicaine eus 1950 da 1953. E 1958 e teuas da vezañ prezidant-rener ar Moniteur, rener Notre République ha L’Avenir de l’Ile-de-France Sud.
Emezelañ a reas en UDT (Union démocratique du Travail), strollad René Capitant, gaullourien a-gleiz. E 1959 e oa ezel eus ar c'homite ren hag eus ar bodad seveniñ.
En em staliañ a reas en Étampes, ma krouas ur c'helc'h keltiek.
Emezelañ a reas er MOB e 1958. E miz Meurzh e oa ezel eus ar c'homite ren. Unan eus unnek ezel ar burev seveniñ e voe adalek 1961. Ren a reas kelaouenn ar MOB, L'Avenir de la Bretagne. Reiñ a reas e zilez e 1964.
Abaoe 1962 e oa pennskridaozer kelaouenn ar CELIB, La vie bretonne.
Ezel eo bet eus Gorsedd Breizh etre 1962 ha 1968.
Bet eo bet bezprezidant ar gevredigezh Bretagne-Irlande, prezidant an Union bretonne adalek 1950, mouezh aotreet Bretagne-Europe adalek 1980, kenkrouer ar Secours Populaire Interceltique, kañseller Kevredigezh skrivagnerien Vreizh (Association des écrivains bretons).
Emezelañ a reas er PS e-kerzh ar bloavezhioù 1970. Skarzhet e voe e 1979 evit bezañ sikouret listenn Kevredelour Breizh evit dilennadegoù parlamant Europa.
E miz Meurzh 1969 e voe embannet niverenn gentañ ar gelaouenn bet krouet gantañ : Armor Magazine (un niverenn 0 a oa bet savet e miz Kerzu 1968). Plediñ a rae gant an holl zanvezioù a selle ouzh Breizh, hep tuadur politikel. Miziek oa. E 1977 e krouas ar gelaouenn priz "Breizhad ar bloaz". Ouzhpenn goprañ he rener e c'helle ar gelaouenn goprañ ur sekretourez hag ur c'helaouenner all (Yann Guénégou). Dilezel a reas Yann Poilvert e garg e 2000. E verc'h Anne-Édith a gemeras e lec'h. Bevet he deus ar gelaouenn betek 2011 hag he niverenn 500. 42 vloaz goude bezañ bet krouet.
5vet e oa Yann Poilvet war al listenn Peuple breton, peuple d'Europe e departamant Aodoù-an-Arvor evit dilennadegoù Rannvro 1992 ; 16vet war listenn UDB e 1998.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 1993.
Bet eo bet besprezidant Sindikad Broadel ar C'helaouennoù mareadek (Syndicat National de la Presse Périodique) (1979-1985).

## Mammennoù

* Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013.
# (5370) Taranis

(5370) Taranis pe (1986 RA) a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol. Bet e oa bet dizoloet d'an 11 a viz Eost 1986 gant Alain Maury. An anv Taranis a zo bet awenet gant ar vitologiezh keltiek.

## Daveoù

* ↑ Lec'hienn Minor Planet Center
* ↑ Lec'hienn ofisiel an Nasa
# (613) Ginevra

(2054) Ginevra a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
# (58460) Le Mouélic

(58460) Le Mouélic a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
# (4) Vesta

* Vesta
Vesta gwelet gant ar sontenn Dawn :
(4) Vesta (arouez: ) zo un asteroidenn vras eus Koskoriad an Heol, an hini vrasañ er Gourizad asteroidennoù (war-bouez Ceres, met ur blanedenn gorr eo homañ).
# (4179) Toutatis

(4179) Toutatis a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
# (45027) Cosquer

(45027) Cosquer a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
# (452307) Manawydan

(452307) Manawydan a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.

## Daveoù

* ↑ Minor Planet Center
# (4001) Ptolemaeus

(4001) Ptolemaeus a zo un asteroidenn eus ar Gourizad asteroidennoù. Anv latin ar steredoniour hellazat Ptolemaios a voe roet dezhañ. Dizoloet e voe d'an 2 a viz Eost 1949 gant Karl Wilhelm Reinmuth e Heidelberg.
# (45299) Stivell

(45299) Stivell a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
# (48844) Belloves

(48844) Belloves a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.

## Daveoù

* ↑ Lec'hienn minorplanetcenter.net
# -424
## Darvoudoù
### Europa

* Pagondas Tebai a drec'h arme Aten en Emgann Delium, Brasidas ur jeneral eus Sparta zo trec'h ivez, Kleon a laka kas Toukidides en harlu evit ugent vloaz

### Afrika
## Arzoù ha skiantoù

* Genver : Ar varc'hegerien, komedienn gant Aristofanes, loreet .
* C'hwevrer-Meurzh : marv Artakserkses Iañ, roue Pers. E vab, Kserkses II, roue war e lerc'h e-pad 45 deiz a-raok bout drouklazhet gant e lezvreur Sogdianos. Sogdianos zo lazhet goude ren 6 miz hanter gant ur bastard da Artakserkses Iañ, Darius II, a renas betek -404 kent JK.
# -418
## Darvoudoù
### Europa

* Emgann Mantinea, ar brasañ emgann war zouar eus ar brezel, a ro an trec’h da Sparta a-enep Argos
# -422
## Darvoudoù
### Europa

Kleon ha Brasidas zo lazhet en Emgann Amfipolis
# -420
## Darvoudoù
### Europa

* Kevredad eus Aten, Argos, Mantinea, hag Elis a-enep kevredad Sparta gant keodedoù eus Boeotia
# -421
## Darvoudoù
### Europa

* Peoc’h Nikias a laka ar brezel da baouez, met Alkibiades, niz Perikles, a sav kevredadoù a-enep Sparta
# -425
## Darvoudoù
### Europa

* Morlu Aten a argas hini Sparta e bae Navarino, Nikias a ro e zilez
# -419
## Darvoudoù
### Europa

* Agis, roue Sparta, a dag Argos
# -423
## Darvoudoù
### Europa

* Treverz Lakes zo sañset herzel lañs Brasidas, roue Sparta met ne ra ket, Nikias e penn arme Aten a gemer Mende en-dro.
# -42

712 Ab Urbe Condita = 42 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Koñsuled : Marcus Aemilius Lepidus II & Lucius Munatius Plancus
* Emgann Philippoi

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XV Caesarion & Kleopatra

### Reter-Nesañ
#### Judea

* Hyrcan II
# -426
## Darvoudoù
### Europa

* Demostenes, jeneral atenat, ha Kleon, demagogour atenat, a ro startijenn en-dro da armeoù aten
# 4 Eost

← Eost → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1532 : Stadoù Breizh, bodet e Gwened, a asant e vije staget Breizh ouzh Bro-C’hall.
* 1789 : er Vodadenn bonreizhañ broadel, e Pariz, e sav ar gannaded a-du gant dilezel dreistwirioù ar c’hêrioù hag ar proviñsoù evel re an nobled hag ar gloer.
* 1914 : aloubet eo Belgia gant armeoù Alamagn : gant ar Rouantelezh Unanet eo disklêriet ar brezel da Alamagn.
* 1944 :
** dieubet eo Roazhon gant pevare rann-arme houarnet ar jeneral amerikan John S. Wood.
** dieubet eo Dol, Gwened, Gwitreg, Kastell-Briant, Pondivi, Redon gant ar Gevredidi.
** harzet eo Anne Frank gant ar Gestapo en Amsterdam, a-gevret gant seizh Yuzev all.
* 1950 : deroù Gouelioù ar Bleun Brug e Kastell-Paol.
* 1962 : savet eo Cymdeithas yr Iaith Gymraeg e-pad skol hañv Plaid Cymru e Pontarddulais, e Kembre.
* 1970 : serret eo burev-kelaouiñ Apple Records.
* 1984 : Volta-Uhel a gemer an anv Burkina Faso.

## Sportoù

* 1907 : aet Tro Bro-C'hall gant Lucien Mazan (lesanvet Petit-Breton).
* 1908 : 12vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo François Faber (Luksembourg).
* 1936 : Emile Poilvé, gourener gall, a ya da gampion olimpek er rummad Dieub e Berlin.
* 1948 : Micheline Ostermeyer, atletourez c'hall, a ya da gampionez olimpek ar bannañ pouez e Londrez.

## Ganedigezhioù

* 1792 : Percy Bysshe Shelley, barzh saoznek.
* 1805 : William Rowan Hamilton, matematikour ha fizikour iwerzhonat.
* 1859 : Knut Hamsun, skrivagner norvegek, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh.
* 1883 : René Schickele, skrivagner elzasat.
* 1884 : Henri Cornet, reder war varc'h-houarn gall, gounideg eil Tro Bro-C'hall e 1904.
* 1901 : Louis Armstrong, kaner ha soner jazz amerikan.
* 1926 : Alfredo Di Stéfano, melldroader ha gourdoner arc'hantinat.
* 1937 : Thierry Roland, kazetenner ha displeger sport gall.
* 1960 : Jose Luis Rodriguez Zapatero, politikour spagnol.

## Marvioù

* 1060 : Herri Iañ, roue ar Franked eus 1031 betek e varv (1008).
* 1875 : Hans Christian Andersen, skrivagner danek.
* 1963 : Palmyre Levasseur, aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.
* 1999 : Victor Mature, aktour stadunanat.

## Lidoù

* Sant an deiz : Santez Aourgen
# 4 C'hwevrer

← C'hwevrer → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | | | | | | |

## Darvoudoù

* 1789 : dilennet eo George Washington da gentañ prezidant Stadoù Unanet Amerika.
* 1865 : niverenn gentañ ar gelaouenn vrezhonek Feiz ha Breiz.
* 1945 : penn-kentañ Kendalc'h Yalta.
* 1948 : dizalc'hidigezh Sri Lanka.
* 1994 : kann etre pesketourien ha polised e-kerzh ur vanifestadeg da-geñver gweladenn ar c'hentañ ministr gall Édouard Balladur e Roazhon. Reuz bras e-kêr. Degadoù a dud gloazet. Goude kreiznoz, d'ar 5 neuze, e pegas an tan e Parlamant Breizh en un doare dizispleg. Freuzet-lip e voe gant an tan-gwall.

## Ganedigezhioù

| Marivaux | Charles Lindbergh |
* 1677 : Johann Ludwig Bach, sonaozer alaman.
* 1688 : Marivaux, aozer pezhioù c'hoari gall.
* 1746 : Tadeusz Kościuszko, jeneral polonat hag a stourmas evit dizalc'hidigezh e vro a-enep Impalaeriezh Rusia hag a-enep Prusia, koulz hag evit dizalc'hidigezh Stadoù Unanet Amerika.
* 1761 : Blasius Merrem, bevoniour alaman.
* 1798 : John Cochrane, breutaer ha mestrc'harier echedoù skosat.
* 1838 : Marie-Anne Praud de La Nicollière, skrivagnerez c'hallek.
* 1860 : Jackson Showalter, mestrc'hoarier echedoù eus SUA.
* 1868 : Constance Markievicz, emsaverez da vare dispac'h Iwerzhon.
* 1881 : Fernand Léger, livour gall.
* 1900 : Jacques Prévert, barzh gall.
* 1902 : Charles Lindbergh, nijer amerikan.
* 1913 : Rosa Parks, stourmerez evit gwirioù ar re zu e Stadoù Unanet Amerika.
* 1969 : Wu Shaobin, mestrc'hoarier echedoù sinaat.
* 1975 : Natalie Imbruglia, kanerez hag aktorez eus Aostralia.
* 1987 : Nikita Vitiougov, meurc'hoarier echedoù rusian.

## Marvioù

* Kardinal Richelieu
* 708 : Sisinnius, pab an Iliz katolik roman.
* 1642 : Armand-Jean du Plessis, Kardinal Richelieu, den-Stad gall.
* 1837 : John Latham, evnoniour, mezeg ha skrivagner saoz.
* 1894 : Adolphe Sax, ijiner belgiat ar saksell.
* 1949 : René Le Roux (Meven Mordiern e anv-pluenn), skrivagner brezhonek ha yezhour brezhonek.
* 1956 : Savielly Tartakower, meurc'hoarier echedoù gall-polonat.
* 1972 : Armañs ar C'halvez, beleg, brezhonegour, keltiegour ha kelennour.
* 1983 : Lucienne Bogaert, aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
* 1983 : Karen Carpenter, kanerez ha sonerez taboulin, unan eus izili an daouad kanerien stadunanat The Carpenters.
* 1987 : Liberace (Mr. Showmanship), pianoour stadunant.
* 2016 : Edgar Mitchell, astraer stadunanat, bet war al Loar e 1971 (Apollo 14).
* 2020 : Daniel arap Moi, eil prezidant Kenya.

## Lidoù

* Devezhioù broadel :
** Sri Lanka, gouel broadel.
* Katoliked:
** Sent an deiz :
*** sant Modan, VI$^{vet}$ kantved,
*** sant Lefer, VII$^{vet}$ kantved, diazezer Sant-Lefer e Bro-Naoned,
*** sant Merien,
*** sant Morvred.