# Istor Normandi

* 911 - 1206
* Tiegezh Rollon
* 911 - 927 Rollon
* 927 - 942 Gwilherm Hir e Gleze
* 942 - 996 Richarzh Dizaon
* 874 - 1026 Richarzh II
* 1026 - 1027 Richarzh III
* 1027 - 1035 Roparzh an Diaoul
* 1035 - 1087 Gwilherm an Alouber
* 1087 - 1106 Roparzh II (dug Normandi)
* 1106 - 1135 Herri Iañ (dug Normandi)
* 1135 - 1144 Steven Bleaz
* Tiegezh Plantagenet
* 1144 - 1150 Jafrez Plantagenet
* 1150 - 1189 Herri II Plantagenet
* 1189 - 1199 Richarzh IV Kalon Leon
* 1199 - 1206 Yann Dizouar

## Henamzer

En Henamzer, e skridoù Julius Caesar ez eus anv eus un nebeud pobloù galian en douaroù ma voe krouet dugelezh Normandi 10 kantved diwezhatoc'h :
* Abrinkated e Ledenez Cotentin
* an Aulerked Eburovikat e Su
* Kaleted e norzh ar Saena war ribl Mor Breizh
* Leksovied e kreiz
* Unelled e Ledenez Cotentin
* Veliokased e norzh ar Saena
Mor Breizh a oa ul liamm etre ar pobloù en hanternoz hag er c'hreisteiz dezhañ, hag anvioù heñvel a veze kavet en daou du. Eskemmoù armerzhel a veze etre Breizh-Veur koulz hag ar morioù nes ken ez eus bet kavet roudoù ar marc'hadourezhioù italian er broioù kelt.
E 27 kent JK e voe staget broioù ar C'haleted hag hini ar Veliokased gant an impalaer roman Aogust ouzh ar broviñs roman anvet Gallia Lugdunensis, Lyon he c'hêr-benn.
Goude ma oa aet kuit al lu roman eus Galia e penn ar IVre kantved (gant Kustentin aet da dapout ar galloud e Roma) e klaskas ar c'heodeded galian kevrediñ evit gwareziñ o surentez tro-dro d'an Aulerked. Koulskoude e teuas ar Frized, morlaeron anezho, da gontrolliñ an aodoù tamm ha tamm.

## Krennamzer
### Vikinged aotreet d'ober o annez

Un darn eus Neustria zo aet d'ober Normandi e 911 pa voe sinet Feur-emglev Saint-Clair-sur-Epte etre Rollon, tiern viking, ha Charlez III a Vro-C'hall. Roet e voe kontelezh Rouen da Rollon, en eskemm e oa karget da zifenn traoñienn ar Saena a-enep ar Vikinged all. Krouet e oa dugelezh Normandi, a oa gwazour da Rouantelezh Bro-C'hall.

### Duged ha roueed

Kreskiñ a reas galloud duged Normandi pa zivizas an dug Gwilherm, lesanvet an Alouber da-c'houde, klask tapout tron rouantelezh ar Saozon e Breizh-Veur tra ma oa kenderv d'ar roue saoz, Edouard ar C'hofesour en doa dilennet anezhañ evit bezañ e hêr. E 1066 e tastumas ul lu bras, Normaned koulz ha Brezhoned ennañ, e porzh Saint-Pierre-sur-Dives hag e kasas anezhañ tramor. Trec'h en doe war Harold hemañ emembannet bezañ ar roue, e-doug emgann Hastings ha lazhet e oe e enebour. Rannañ a reas Gwilherm an douaroù en doa lakaet da vezañ holl renablet en Domesday Book (Levr ar Barn diwezhañ). Evel-se e oe roet da dug Breizh Hoel II en doa harpet Gwilherm ur strollad chapeleniezhoù e Norzh Bro-Saoz, anvet Enor Richmond, ur vammenn puilh arc'hant evit an dugelezh. Dugelezh Normandi ivez a oa uhelet dre ma oe e dug ur roue a c'helle sac'hañ dalc'hioù bras war ar c'hevandir ha kemer ar bennaotrouniezh ma veze tu. E 1154 ez eas dug Breizh Konan IV da repu e Bro-Saoz hag ez eas da wazhour ar roue norman ha saoz Herri II Plantajened. Hemañ a oe gward dugelezh Breizh pa oe e Jafrez Plantajened, e vab, ur minor dimezet gant hêrez dugelezh Breizh, Koñstañs. Pa varvas Jafrez, hag eñ un dug Breizh hag Anjev berrbad, e resevas an dugelezh Herri II.
E-pad tri c'hantved e voe Normandi ur briñselezh vras. Gant an Normaned e voe aloubet Bro-Saoz, Sikilia, Italia ar Su, etc...
E 1204 e tennas splet ar roue gall Fulup II eus torfedoù ha trubarderezh Yann Dizouar evit embann ma oa lamet dugelezh Normandi dioutañ. E 1206 e aloubas Normandi Fulup II. Lakaat a reas da sevel ar c'hastell-kreñv Château-Gaillard, e-kichen Les Andelys (Eure) evit herzel distreiñ an Normaned-Saozon. Goude-se e tistroas Normandi da vezañ ur broviñs eus Bro-C'hall. Ne chomas nemet Inizi Breizh dindan beli ar roueed saos hag e vezont staget ouzh kurunenn Vro-Saoz nemet gant an dugelezh saoz chomet bev enno. Daoust m'en doa anavezet ar roue saoz Herri III pennaotrouniezh ar roue gall e talc'has ar roueed saoz all adtapout an Normandi ha ne oe ket dilezet eo bet an azgoulenn a-raok 1804. E 1315 e embannas ar roue gall Loeiz X ar Garta d'an Normaned a wareze dezho frankizoù hag emsavadurioù dibar. Kadarnaet e oe e 1339 gant Charlez IV.

## Lennegezh

En XIXvet kantved e voe brudet ar skrivagnerien c'hallek-mañ:
* Casimir Delavigne (1793-1843)
* Alexis de Tocqueville (1805-1859)
* Jules Barbey d'Aurevilly (1808-1889)
* Octave Feuillet (1821-1890)
* Gustave Flaubert (1821-1880)
* Hector Malot (1830-1907)
* Guy de Maupassant (1850-1893)
* Alphonse Allais (1854-1905)
* Remy de Gourmont (1858-1915)
* Maurice Leblanc (1864-1941)
* Henri de Régnier (1864-1936)