OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cent

Ar cent a zo ur moneiz a gaver e meur a vro, anezhañ kantvet (1/100vet) rann ar moneiz diazez.
Evit ar moneiz implijet e Stadoù Unanet Amerika hag e Kanada e vez graet gant an arouez « ¢ » (Unicode U+00A2).

## Gerdarzh

Dont a ra ar ger cent eus ar ger latin "centum", da lavarout eo kant.

## Broioù

Dre vras e vez kavet ar cent er broioù a ra gant ur moneiz anvet dolar (pe dollar) pe euro, daoust ma kaver anvioù all ivez, evel SUA ha Kanada, Aostralia, Zeland-Nevez, Singapour, Hong Kong, Taiwan, Barbados, Bahamas, Belize, Bermuda, Brunei, Fidji, Grenada, Jamaika, Liberia, Namibia, Zimbabwe, inizi all er Mor Karib hag en Unaniezh Europa. Dre vras ivez eo broioù saoznek a ra gant ar ger.

## Penny

E SUA ha Kanada, e vez lavaret penny alies eus ar pezh 1¢, diwar anv ofisiel ar pezh a vez implijet e Breizh-Veur, hag a zo bremañ kantvet rann al lur sterling.
En Iwerzhon e vez lavaret penny a-wechoù eus ar pezh 1 cent (kantvet rann an euro), abalamour ma tenn d'ar penny iwerzhonat hag a oa kantvet rann al lur iwerzhonat, a laoskas e lec'h d'an euro e 2002.

## E brezhoneg

Evit kantved rann an euro e ra lod gant ar stumm brezhonekaet sent (liester sentoù), tra ma vez lod all oc'h ober gant santim (diwar kantvet rann al lur gall pe diwar an doare erbedet e galleg Bro-C'hall a zo centime (d'euro)), pe kantim, kentim, pe lod all c'hoazh oc'h ober gant liard (diwar anv brezhonek ar pezh moneiz a dalveze ur c'hard eus ur gwenneg) evel en ur ganaouenn diwar-benn implij ar chekennoù brezhonek.

## Notennoù

* ↑ Ofis ar Brezhoneg, geriadurioù Yoran Embanner, skouer ur chekenn vrezhonek e-barzh deiziataerioù Skol An Emsav, al levr deskiñ Assimil (2001) gant Divi Kervella
* ↑ Geriadur Vallée p. 105, Geriadur Hemon-Huon, rann galleg-brezhoneg p.945a.

## Pennadoù kar

* Centime
* Céntimo
# Liard

Al liard a zo anv ur pezh moneiz. Liardoù pe liarded a vez lavaret el liester.

## Gwechall

Al liard zo bet implijet e teir stad. Peurvuiañ e veze graet e kouevr.

### Er Rouantelezh c'hall

Anv ur pezh kozh e oa en amzer ar Rouantelezh c'hall (hag e Breizh) ha goude.
* ar bihanañ pezh e oa a-raok an Dispac'h gall; krouet e oa bet gant ar roue gallLoeiz XI, graet e kouevr, paouezet d'ober adalek 1792, hag aet da get da vat e 1856;
* talvezout a rae kement ha tri diner en XIXvet kantved, pe ur c'hard eus ur gwenneg ;

### En Izelvroioù aostrian

Anv ur rann eus kronenthaler an Izelvroioù aostrian (Belgia hon amzer) e oa. 254 liard a oa en ur c'h-kronenthaler. Pa voe aloubet ar vro gant an armeoù gall e 1794 e voe lakaet al lur gall gante e-lec'h ar c'h-kronenthaler. Krouet e oa bet gant Karl V, en arc'hant, talvezout a rae neuze kement hag un hanter patard, daouzek mito, seizh real arc'hant, pe daou-ugent skoed arc'hant

### Liège

Ur pezh moneiz e oa ivez e Priñselezh Liège gwechall.

## Troioù-lavar

* An hini n'en deus ket ul liard toull zo unan eus ar re baourañ.
* Un dra ha ne dalvez ket ul liard toull ne dalvez ket kalz a dra.
* Ober ul liard gaou ouzh ub: an disterañ gaou.

## Hiziv

Bez' ez eo an anv brezhonek zo implijet ha kelennet gant kelennerien zo e KEAV, Sav-Heol, hag e kentelioù skol-veur Roazhon, abaoe krouidigezh an euro e 2002, evit ur gantvedenn eus un euro.

## Notennoù

* ↑ Meneget e Geriadur Gregor, e Gwerziou Breiz Izel.
# Chekenn

Ur chekenn zo un doare da baeañ dre skrid ur c'hementad a arc'hant o tremen dre ar bankoù. Servij a ra bremañ da gas arc'hant eus an eil kont-bank d'eben. Gwechall e c'halled reiñ ur chekenn d'un den ha hennezh a c'helle kaout an arc'hant merket o vont d'ar bank.

## Istor

En XIX$^{vet}$ kantved e krog istor ar chekennoù.
# Dañs-tro

An dañs-tro, pe dañs a-dro, pe gavotenn alies, zo un anv hollek roet d'un toullad dañsoù breizhek.
An dud a zañs en ur c'helc'h, a-wechoù en ur chadenn digor, dorn an eil e dorn egile, ur plac'h etre daou baotr pa c'haller, en ur vont a zehoù da gleiz. Ne fiñv ket nemeur an daouarn.
Dañset e veze an dañsoù-tro ouzh son ar binioù hag ar vombard, pe hini an akordeoñs hag an dreujenn-gaol, pe c'hoazh ouzh kan ar ganerien, ar c'haner hag an diskaner(ien). Gwelout kan ha diskan.

## Anv

Alies e vez graet gant an anv gavotenn, goude ma n'eus darempred ebet gant ar « gavotte » a orin gall hag an dañsoù heñvelanvet a vez dañset e Breizh. Implijet e vije bet ar ger gant diavaezidi a gave heñvelderioù etre dañs breizh hag ar gavotenn-lez. Kavet e vez ar ger kavotenn e geriadur Gregor Rostren hag implijet e veze e tolead kemper en XVIIIvet kantved. E Kerne-Uhel ne veze graet nemet gant ar ger dañs-tro.

## Heuliad

Ar gavotennoù a vez sonet ha dañset peurvuiañ en heuliadoù ha teir lodenn enne:
* an ton simpl (pe ton kentañ, pe ton berr),
* an tamm kreiz (pe tamm diskuizh, pe bal), div lodenn enne;
* an ton doubl (pe ton diwezhañ, pe ton hir)
E-lec'h an ton doubl e vez un ton tripl a-wechoù.

## Skouerioù

Setu amañ ur sell war an doareoù gavotennoù hengounel a glever e Breizh :

## Levrlennadur

* Jean-Michel Guilcher, La tradition populaire de danse en Basse-Bretagne, MOUTON 1963.

## Liammoù diavaez

* Tud o tañsal ar gavotenn e kreiz-kêr Lannuon. Kavet : 21 C'hwe 25.

## Gwelet ivez

* Pelec'h ez ez 'ta, Tonton Laou‎
# Kodianañ

Kodianañ zo, evit soudarded pe kadourien all, kement hag asantiñ paouez d’en em gannañ e-doug prantadoù brezel. Talvezout a ra kement hag asantiñ bezañ trec’het gant an enebourien ha lezel anezho da vezañ mestr war ar vro pe un tamm anezhi (kêrioù, kreñvlec’hioù, armoù…). C’hoarvezout a ra da-heul ur c’heñver nerzhioù pe diwar emglev gant an nerzh enebour. Evit ur bagad dibar pe ur gêr hag un tiriad e c’hell talvezout an emglev. Ur Stad emveliek a c'hell kodianañ goude bezañ kollet ur brezel, alies dre sinañ un emglev peoc'h pe un emglev kodianañ. Ur godianidigezh war un dachenn-emgann, gant un hinienn pe urzhiet gant un ofiser, a laka ar soudarded-se da dreiñ da brizonidi brezel gwarezet hiziv-an-deiz gant Kenemglevioù Geneva.
Tra ma'z eo an arsav-brezel ur goulenn ma vefe paouezet gant an emgann e-pad ur pennad hir pe hiroc'h, kodianañ zo echuiñ da vat gant an emgannoù hag en em zaskor d'an enebourien.
Pa vez kodianet gant an enebour e klask pennoù ar gadourien ober emglev, war an dachenn-emgann, evit ma vo doujet ouzh perc’henniezh ar madoù prevez hag ouzh frankiz ar relijion, ha lakaet e vez ar soudarded faezhet da brometiñ ne vezint ket dindan ar armoù e-pad ur prantad amzer termenet.

## Skouerioù kodianidigezhioù

* 7 a viz Mae 1945 : kodianidigezh an Trede Reich sinet e Reims war talbenn ar C'hornôg.
* 8 a viz Mae 1945 : kodianidigezh an Trede Reich sinet e Berlin war talbenn ar Reter.
* 2 a viz Gwengolo 1945 : sinadur kodianidigezh Japan war vourzh an USS Missouri, er Meurvor Habask.

## Pennadoù kar

* Kodianidigezh vilourel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Testeniekaet er skridoù abaoe 1938 hervez Devri. Gwelit ivez meur a skouer e Geriaoueg ha notennoù yezh Yeun ar Gow, Hor Yezh, 2000, p. 80 (ISBN 2-910699-43-9).
# Tizh ar gouloù
## Termenadur

Tizh ar gouloù eo tizh ar foton, an tizh brasañ zo en Hollved anavezet, hervez relativelezh hollek Albert Einstein.
* 299 792 458 metr dre eilenn eo tizh ar gouloù er goullo.

## Pennadoù kar

* Bloavezh-gouloù

## Liammoù diavaez

* YouTube - Ur veaj eus an Heol da Yaou da dizh ar gouloù
# KEXP-FM

KEXP-FM zo ur chadenn skingomz hag a zo he studioioù e Seattle (Stad Washington) er Stadoù-Unanet. Ur chadenn bublik eo : renet hag arc'hantaouet e vez gant Skol-veur Washington, gant ar mesen Paul Allen hag e ensavadur, ha gant he selaouerien. Sonerezh rock dizalc'h hag alternative a vez skignet ganti peurvuiañ, daoust ma'z eus ivez programmoù gant tonioù hip hop, afrobeat, punk, blues ha folk, peotramant a bep seurt sonerezhioù eus ar bed. E korn-bro Seatlle e c'haller selaou KEXP-FM dre ar bandennoù FM (frekañs 90,3 MHz) hag e pep lec'h er bed dre streaming ha dre loarell. KEXP-FM zo bet degaset brud dezhi gant he chadenn YouTube, lec'h ma vez embannet videoioù sonadegoù hag atersadennoù enrollet ganti en he studioioù.
# Meta Platforms

Meta Platforms, Inc., pe Meta, zo ur c’hengevredad etrebroadel stadunanat eus Menlo Park, e Kalifornia. Perc’henn eo war Facebook, Instagram, Threads, WhatsApp, ha produioù ha servijoù all. Dont a ra al lodenn vrasañ eus e gorvoderioù (ouzhpenn 95%) eus ar bruderezh. Bez' eo unan eus brasañ kevredigezhioù SUA, gant Alphabet (Google), Amazon, Apple ha Microsoft.
Da gentañ e oa anvet Facebook. Kemmet eo bet e anv e 2021 evit sklaeraat e oa pal kentañ an embregerezh aozañ ar metaverse.

## Daveoù

* ↑ (en) Meta Earnings: Record Profits, Sales As Ads Stay Robust During Zuckerberg’s ‘Year Of Efficiency’ (2023).
* ↑ (en) Facebook is planning to rebrand with a new name (2021).
# Yann Le Cun

Yann André Le Cun, skrivet LeCun alies, bet ganet d’ar 8 a viz Gouere 1960, zo ur skiantour gall ha stadunanat arbennigour war an intent artifisiel.

## Buhezskrid

Ganet eo bet e Soisy-sous-Montmorency, e-kichen Pariz, en ur familh a orin eus Gwengamp.
E 1983 e tapas un diplom ijiner eus ESIEE Pariz, hag e 1987 e reas un dezenn war ar rouedadoù neuron e skol-veur Pierre et Marie Curie. Ur post-doktorelezh renet gant Geoffrey Hinton a reas e skol-veur Toronto e-pad ur bloavezh.

## Red-micher

E 1988 ez eas da labourat evit Bell Labs war ur meziant digejañ optikel eus an arouezennoù a zo bet implijet evit lakaat ardivinkoù da ober war-dro chekennoù dornkrivet.
E 2003 e teuas da gelenner hag enklasker e skol-veur New York.
E 2013 e kendiazezas hag e renas Meta AI, un embregerezh perc’hennet gant Meta a gas enklaskoù war an intent artifisiel.

## Enorioù

* Priz Turing (2018)
* Marc’heg al Lejion a enor (2019)

## Daveoù

* 1 2 (fr) Décret du 31 décembre 2019 portant promotion et nomination dans l'ordre national de la Légion d'honneur. JORF (2021).
* 1 2 (en) Fun Stuff. Yann LeCun.
* ↑ Yann LeCun, le temps des machines. Libération (Gwengolo 2015).
* ↑ (fr) Le français Yann LeCun un des 3 lauréats du prix Turing 2018. Le Monde informatique (2019).
# Karoten

Ar c'haroten eo ar volekulenn organek a ro d'ar c'harotez o liv orañjez

## Notennoù

* ↑ (fr) Les caroténoïdes @ La photosynthèse. Kavet : 26/01/2025.
# Peter Stuyvesant

Peter Stuyvesant e saozneg, Pietr, Pieter pe Petrus ivez en izelvroeg, bet ganet e 1611 pe 1612 ha marvet e miz Eost 1672, a oa ur penn trevadenner izelvroat hag a oa bet rener-pennañ an Izelvroioù Nevez adalek 1647 betek 1664, pa oa bet roet an drevadenn da Rouantelezh Bro-Saoz, da c'hortoz.
Bet e oa un dudenn hollbouezus en Istor New York ha roet eo bet e anv da lec'hioù niverus ha lec'hioù heverk ivez dre ar gêr (da skouer Skol-veur Stuyvesant, Kêr Stuyvesant, Bedford–Stuyvesant neighborhood, hag all.).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Historical Dictionary of Colonial America. Lanham, Maryland : Scarecrow Press, 2011 (ISBN 978-0-8108-5587-8), p. 230.
* ↑ (en) Introduction | A Tour of New Netherland.
# Kleiz

    Evit implijoù all, gwelet Kleiz (disheñvelout).
Kleiz a zo un tu, a eneber ouzh dehoù. Un doare reteriñ keñverel eo, da lavaret eo e cheñch hervez lec'h an dud hag an traoù, hervez ar fiñvadennoù a reont.

## Korf an den

An tu kleiz eus korf an den eo an tu m'emañ ar galon. Kleizard, pe kleiziad a vez lavaret eus an den a zo ampartoc'h gant e izili kleiz eget gant e izili dehoù.

## Merdeerezh

E merdeerezh e vez graet gant ar ger babourzh evit tu kleiz ul lestr.

## Politikerezh

Graet e vez tu kleiz eus ar re a gustum sezañ e tu kleiz ur vodadeg, e-keñver ar c'hadoriad, enebet ouzh re an tu dehoù. Ur boaz deuet eus amzer ar Reveulzi c'hall ha ledet dre ar bed bremañ. Dre vras tud hag a zifenn an ingalded sokial.

## Roud-avel

A-wechoù e vez graet "kleiz" eus tu an norzh. Un implij hag a gaver e korn-bro ar C'hab hag Enez-Sun dreist-holl.
E kembraeg ez eus ur ger kledd (enebet ouzh de) hag a dalv kement ha kleiz, ha diwarnañ e teu ar ger gogledd, an tu kleiz pa seller ouzh tu an heol o sevel, hag a dalv kement ha hanternoz neuze.

## Pennad kar

* Merk lateral
# Priñs Dan eus Yan

Ar Priñs Dan eus Yan (mandarineg: 燕太子丹) a oa hêr ar Rouantelezh Yan e penn ar maread ar Rouantelezhioù oc'h Emgannañ e Sina. Klask a reas Jing Ke lazhañ roue Qin Shi Huang. C'hwitañ a reas avat ha Rouantelezh Qin a aloubas Yan. Tad ar Priñs Dan, roue Xi eus Yan, a lakaas e vab d'ar marv goude kouezhadenn Ji, kêrbenn Yan da blijout da Qin Shi Huang.
Qin a harpas e arsailhadeg hag aloubiñ a reas ar rouantelezhioù Chu ha Wei a-raok argadiñ Yan adarre e 222.

## Roll er film The Emperor and the Assassin

Er film e kas Priñs Dan eus Yan ar muntrer da blijout da Qin-Shi, serc'h Qin Shi Huang. Ur c'hwitadenn eo, avat.

## Gwelet ivez

Qin Shi Huang
# Chaetorhynchus

Chaetorhynchus :
| Chaetorhynchus papuensis, tresadenn gant Gould & Hart. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Rhipiduridae |
| Anv skiantel ||
| Chaetorhynchus Meyer, 1874 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Chaetorhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant an naturour alaman Adolf Bernhard Meyer (1840-1911).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad drongoed er genad-mañ : Chaetorhynchus papuensis, anv skiantel an drongo korr, brosezat e Ginea Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rhipiduridae/Chaetorhynchus (lennet e-barzh d'an 22 a viz C'hwevrer 2025).
# Adolf Bernhard Meyer

Adolf Bernhard Meyer, bet ganet d'an 11 a viz Here 1840 e Hamburg (Alamagn a-vremañ) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz C'hwevrer 1911 e Berlin (Alamagn), a oa un antropologour ha naturour alaman.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* C : Chaetorhynchus,
* M : Myza,
* R : Rhabdotorrhinus.

### Spesadoù

* A
    Alopecoenas jobiensis, Arses insularis,
* C
    Chaetorhynchus papuensis (drongo korr), Charmosyna wilhelminae,
* E : Eutrichomyias rowleyi,
* G : Geoffroyus simplex,
* M
    Macropygia timorlaoensis, Melidectes leucostephes hag ochromelas, Melipotes fumigatus, Microptilotis orientalis, Monarcha rubiensis, Myiagra atra, Myza celebensis ha sarasinorum, Myzomela cruentata ha rubrobrunnea,
* O : Oreopsittacus arfaki,
* P
    Philemon kisserensis, Porphyrio hochstetteri, Psittacella madaraszi, Ptilinopus subgularis,
* R : Rhipidura rufidorsa,
* Z
    Zosterops anomalus, consobrinorum, minor, mysorensis ha salvadorii.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Meyer e metoù al loenoniezh.
* 1 2 3 4 5 6 7 A-gevret gant Lionel William Wiglesworth.
# Gwened Olimpek Klub

Ur c'hlub mell-droad bet krouet e 1998 dre genteuziñ ar « Véloce Vannes » hag « FC Vannes » (bet UCK) eo ar Gwened Olimpek Klub. A c'hoari ingal er National 3 (CFA 2).

## Roll loreidi

* Kampion National: 2008
* Kib ar C'hevre: gourfennad 2009
# Brunhilda

Brunhilda :
| B. erythronotos, luc'hskeudennet e Limpopo (proviñs Suafrika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Brunhilda Reichenbach, 1862 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Brunhilda a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Brunhilda charmosyna
** B. c. charmosyna ha kiwanukae,
* Brunhilda erythronotos
** B. e. delamerei, erythronotos ha soligena.
O c'havout a reer e reter ha su Afrika, pemp (5) issepsad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e vezent er genad Estrilda kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Brunhilda (lennet e-barzh d'an 22 a viz C'hwevrer 2025).
# Poent tric'hement

Er Fizik e vez graet poent tric'hement un danvez bennak eus an temperadur hag ar gwask e lec'h ma c'hell teir fazenn an danvez-se (gazus, dourennek ha solut) kenvezañ e kempouez termodinamikel.

## Un nebeud poentoù tric'hement

* Poent tric'hement an nitrogen :
    T = 63,16 K ha P = 12 868 Pa
* Poent tric'hement an neon :
    T = 24,556 1 K ha P = 4,34·10$^{-6}$ Pa
* Poent tric'hement ar merkur :
    T = 234,3156 K ha P = 2·10$^{-4}$ Pa

## Poent tric'hement an dour

Poent tric'hement an dour a vez implijet evit termenañ ar c'helvin, unanenn SI an temperadur termodinamikel. Un termenadur kentoc'h eget ur c'hementad muzuliet eo an niver roet evit temperadur poent tric'hement an dour.
An aozadur gwask ha temperadur nemetañ e lec 'h ma c'hell an dour, ar skorn hag an aezhenn dour kenvezañ en ur c'hempouez stabil a c'hoarvez pa vez an temperadur kevatal rik da 273,16 kelvin (0,006 °C) hag ar gwask 611,73 pascal (war-dro 6 milibar, 0,006037 atm). Er poent-se e c'heller cheñch an danvez a-bezh e skorn, dour pe aezhenn gant ur cheñchamant gwask pe demperadur dister kenañ. (Notañ ez eus kaoz amañ eus ar gwask aezhenn ha n'eo ket eus gwask ar sistem a-bezh).
Gant an dour ez eus un diagram fazenn divoas ha kemplezh, met ne cheñch netra a-zivout ar poent tric'hement. Pa vez kresket ar gwask da demperadurioù uhel e teu an aezhenn da vezañ dourennek da gentañ, ha solut da c'houde (a-us da 10$^9$ Pa ur stumm kristalinek eus ar skorn hag a zo douesoc'h eget an dour). Da demperadurioù izeloc'h ne zeu ket ar stad dourennek war wel ken, ar pezh a laka ar stad da dremen war-eeun eus gazus da solut. Posupl e vez koulskoude teuziñ ar skorn dindan gondisionoù spisverkus.
D'ur gwask digemm brasoc'h eget hini ar poent tric'hement e tremen dre ret ar skorn tommet eus ar stad solut d'ar stad dourennek ha d'ar stad c'hazus da c'houde. D'ar gwaskoù bihanoc'h eget hini ar poent tric'hement, evel en egor e lec'h m'emañ bihan ar gwask, n'hell ket an dour dourennek bezañ : pa vez tommet e teu ar skorn da vezañ aezhenn war-eeun, hep tremen dre ar stad dourennek. Graet e vez sublimadur eus an treuzfurmadur-se.

## Gwelet ivez

* Poent kritikal
* Kevatalenn stad
# Lamprolia

Lamprolia :
| Lamprolia victoriae, tresadenn (1877). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Rhipiduridae |
| Anv skiantel ||
| Lamprolia Finsch, 1874 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Lamprolia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant ar skiantour alaman Otto Finsch (1839-1917).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Lamprolia klinesmithi,
* Lamprolia victoriae.
Brosezat eo an daou spesad e Fidji.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rhipiduridae/Lamprolia (lennet e-barzh d'an 22 a viz C'hwevrer 2025).
# Eugerygone

Eugerygone :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Anv skiantel ||
| Eugerygone Finsch, 1901 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Eugerygone a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1901 gant ar skiantour alaman Otto Finsch (1839-1917).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Eugerygone rubra, brosezat e Ginea Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Petroicidae/Eugerygone (lennet e-barzh d'an 22 a viz C'hwevrer 2025).
# Otto Finsch

Friedrich Hermann Otto Finsch, bet ganet d'an 8 a viz Eost 1839 e Cieplice Śląskie-Zdrój (ur c'harter eus ar gêr boloniat Jelenia Góra) hag aet da Anaon d'an 31 a viz Genver 1917 e Braunschweig (Impalaeriezh alaman d'an ampoent), a oa un ergerzher, naturour ha tudoniour alaman.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* E : Eugerygone,
* L : Lamprolia.

### Spesadoù

* A
    Acrocephalus rehsei, Alopecoenas canifrons, kubaryi, Anthus crenatus, Aplonis cinerascens, pelzelni,
* D : Ducula subflavescens,
* E
    Erythrura kleinschmidti, Eudyptes schlegeli (mank Schlegel),
* G : Goura scheepmakeri,
* L
    Lamprolia victoriae, Lonchura hunsteini,
* M
    Myiagra erythrops, pluto,
* P
    Pomarea dimidiata, Ptilinopus hernsheimi, huttoni, pelewensis, ponapensis, rarotongensis,
* R
    Rhipidura kubaryi, lepida,
* S
    Sphecotheres hypoleucus, Streptopelia decipiens,
* Z
    Zosterops hypolais, oleagineus, ponapensis, wallacei.

### Isspesadoù

* E : Eudyptula minor albosignata (mankig eskell gwenn).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Finsch e metoù al loenoniezh.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 A-gevret gant Gustav Hartlaub.
# Petroicidae

Petroicidae :
| Petroica macrocephala. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Petroicidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1920 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
Diouzh Doare 6.1 an IOC World Bird List ez a pevarzek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Heteromyias - Sharpe, 1879 (2 spesad),
* Poecilodryas - Gould, 1865 (6 spesad),
* Peneothello - Mathews, 1920 (4 spesad),
* Peneoenanthe - Mathews, 1920 (1 spesad),
* Tregellasia - Mathews, 1912 (2 spesad),
* Eopsaltria - Swainson, 1832 (3 spesad),
* Melanodryas - Gould, 1865 (2 spesad),
* Pachycephalopsis - Salvadori, 1879 (2 spesad),
* Monachella - Salvadori, 1874 (1 spesad),
* Microeca - Gould, 1841 (7 spesad),
* Eugerygone - Finsch, 1901 (1 spesad),
* Petroica - Swainson, 1829 (13 spesad),
* Drymodes - Gould, 1841 (3 spesad),
* Amalocichla - De Vis, 1892 (2 spesad).
O c'havout a reer holl en Aostralazia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Petroicidae (lennet e-barzh d'an 28 a viz Meurzh 2016).
# Eider (evn)

Eidered :
| Eidered lunedek, tresadenn (1855) gant Joseph Wolf. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Somateria Leach, 1819 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
An eidered eo an evned palvezek bras a ya d'ober ar genad Somateria, krouet e 1819 gant an evnoniour saoz William Elford Leach (1791-1836).

## An anv

Dont a ra Somateria eus an daou c'her henc'hresianek σῶμα (sỗma = korf e brezhoneg) hag ἔριον (érion = gloan e brezhoneg).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad eidered a ya d'ober ar genad :,
* an eider lunedek (Somateria fischeri)
* an eider-dum (Somateria mollissima)
** S. m. borealis, dresseri, faeroeensis, mollissima, sedentaria hag v-nigrum,
* An eider penn livet (Somateria spectabilis).
C'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Evezhiadenn

Daoust d'e anv, n'emañ ket an eider Steller er genad Somateria.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez The Helm Dictionary of Scientific Birds Names gant James A. Jobling.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Somateria (lennet e-barzh d'an 22 a viz C'hwevrer 2025).
# Epikreizenn

Graet e vez epikreizenn pe gorregreizenn (henc'hresianeg: επίκεντρον) eus al lec'h eus an Douar zo dres a-us da boent loc'h ur c'hren-douar pe un darzhadenn danzouar. Dres a-us d'an hipokreizenn, poent loc'h an energiezh a fu e diabarzh an Douar, emañ an epikreizenn. Gwagennoù sismek en em led dre gelc'hioù en-dro d'an hipokreizenn. En tu all d'an Douar diouzh epikreizenn ar c'hren-douar e c'hoarvez gwagennoù sismek ivez peogwir e vez lonket ar gwagennoù a-dreuz gant al liñvenn en-dro d'ar graoñell tra ma vez distaolet ar gwagennoù led (pe gwagennoù gwasket.
Graet e vez gant an termen epikreizenn evit ober anv eus kreizenn darvoudoù reuziek all ivez evel, da skouer, impakt ur c'horf-egor pe ur gometenn.

## Gwelet ivez

* Hipokreizenn
* Kren-douar
* Skeul Mercalli
* Skeul Richter

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Epikreizenn" e-barzh Geriadur ar skiantoù hag an teknikoù, Brezhoneg21
* ↑ "Gorregreizenn" pe "poent kreiz" hervez TermOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)