OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 7 Genver

← Genver → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1325 : Afonso IV a ya da roue Portugal.
* 1489 : aloubet eo Dugelezh Breizh gant armeoù Charlez VIII.
* 1558 : Frañs a gemer Calais, ar c'hreñvlec'h saoz diwezhañ er c'hevandir.
* 1610 : arsellet a ra Galileo Galilei peder loarenn vras Yaou (anvet “al loarennoù galilean”).
* 1921 : kadarnaet eo gant Parlamant Iwerzhon ar feur-emglev etre Bro-Saoz hag Iwerzhon.
* 1927 : pellgomzadenn etrebroadel gentañ (etre New York ha Londrez).
* 1971 : abadenn gentañ Breiz o veva kinniget gant Chanig ar Gall.
* 1979 : kouezhañ a ra Phnom Penh etre krabanoù arme ar Viêt-Nam. Kouezhañ a ra galloud ar Khmered ruz.
* 2012 : degouezhout a ra ar merdeer Loig Peyron e porzh Brest bet tapet an Trofe Jules Vern gantañ.
* 2015 : daouzek den drouklazhet hag unnek all gloazet gant daou sponter er gwalldaol ouzh burevioù ar gazetenn flemmus Charlie Hebdo e Pariz.

## Ganedigezhioù

* 1502 : Gregor XIII, 226vet pab.
* 1800 : Millard Fillmore, trizekvet prezidant Stadoù-Unanet Amerika.
* 1844 : Bernadette Soubirous, santez c'hall.
* 1858 : Eliezer Ben Yehouda, saver an hebraeg modern.
* 1873 : Charles Péguy, barzh, skridarnodour ha skrivagner gall.
* 1899 : Francis Poulenc, sonaozer gall.
* 1916 : Paul Keres, mestrc'hoarier echedoù estoniat.
* 1924 : Maurice Régamey, aktour (c'hoariva ha sinema), filmaozer ha saver senario gall.
* 1932 : Max Gallo, skrivagner gall.
* 1939 : Ivan Radoulov, mestrc'hoarier echedoù bulgar.
* 1985 : Lewis Hamilton.
* 1988 : Hardwell (Robbert van de Corput), DJ ha produer sonerezh izelvroat.

## Marvioù

* Paul Verlaine
* Nikola Tesla
* 1477 : Charlez an Her, dug Bourgogn.
* 1896 : Paul Verlaine, barzh gall.
* 1943 : Nikola Tesla, ijiner an tredan.
* 1950 : Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, skrivagner galizat.
* 1951 : René Guénon pe ’Abd al-Wâhid Yahyâ c'hoazh, metafizikour gall broadet ejiptat.
* 1984 : Alfred Kastler, fizikour gall, tapet gantañ ar Priz Nobel.
* 1989 : an impalaer Hirohito.
* 2008 : Marivon Dupureur (Samson hec'h anv plac'h yaouank), atletourez war ar redadeg damhir.
* 2010 : Philippe Séguin, politiker gall.
* 2015 : Cabu, Charb, Tignous, Wolinski, treserien c'hall evit Charlie Hebdo.
* 2017 : Mário Soares, politiker portugalat.
* 2024 : Jean-Marie Le Pen, politiker gall.

## Lidoù
### Deiziadur henroman

VII ante idus Januarias = VII$^{vet}$ deiz kent idus (>13) miz Genver. Gouel ebet

### Deiziadur kristen

* Nikomedia : sant Luciani, beleg ha merzher dindan Galer Maksimian. Douaret eo bet e Helenopli, e Bithynia.
* Antakya : sant Kler, diagon
* Heraclea : Felicius ha Januarius, merzherien
* Dania (Danmark) : Kanut, roue ha merzher
* Dacia : Nicetus, eskob
* Ejipt : Theodorus, manac'h.
* Nedeleg evit an deiziadur juluan kozh (heuliet gant darn eus an ortodoksed).
* Sant Remont Penyafort, eus Spagn, diazezer Urzh an Drugarez
* Sant Tillon pe Theau, manac'h Solignac (c. 608-702)

#### e Breizh

* E Breizh : sant Gourzelv, manac’h e Breizh (VIvet kantved)
# Uria

Uria :
| Tri erev-Brünnich (Uria lomvia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Alcidae |
| Anv skiantel ||
| Uria Brisson, 1760 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Uria a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ ereved, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad ereved a ya d'ober ar genad :
* an erev beg hir (Uria aalge)
** U. a. aalge, albionis, californica, hyperborea hag inornata,
* an erev-Brünnich (Uria lomvia)
** U. l. arra, eleonorae, heckeri ha lomvia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcidae/Uria (lennet e-barzh d'ar 7 a viz Genver 2025).
# 23 Genver

← Genver → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1556 : kren-douar bras e Sina, e proviñs Shaanxi, gant miliadoù ha miliadoù a dud lazhet.
* 1579 : deroù savidigezh Republik an Izelvroioù gant Unaniezh Utrecht.
* 1719 : Liechtenstein zo krouet, en Impalaeriezh Santel Roman ha German, gant an impalaer Karl VI a ra ur briñselezh eus kontelezhioù Vaduz ha Schellenberg.
* 1793 : rannet eo Polonia etre Rusia ha Prus.
* 1897 : niverenn gentañ Kroaz ar Vretoned, ar gazetenn vrezhonek savet gant Frañsez Vallée.
* 1904 : tan-gwall bras e kêr Ålesund e Norvegia.
* 1963 : deroù ar brezel dieubidigezh e Ginea-Bissau a-enep an arme portugalat.
* 1967 : savet eo kêr nevez Milton Keynes e Bro-Saoz.

## Ganedigezhioù

| Stendhal | Édouard Manet | Antonio Villaraigosa |
* 1350 : Visant Ferrer, sant katalan marvet e Gwened.
* 1598 : François Mansart, savour tiez gall.
* 1783 : Stendhal, skrivagner gall.
* 1832 : Édouard Manet, livour gall.
* 1855 : John Browning, krouer armoù stadunanat.
* 1868 : Yann Mari Ewan Heneu, skrivagner brezhonek, kenlabourer er gelaouenn Dihunamb.
* 1872 : Paul Langevin, fizikour gall.
* 1876 : Otto Diels, kimiour alaman.
* 1881 : Kliment Vorochilov, politikour ha milour soviedat.
* 1897 : Subhas Chandra Bose, stourmer evit dizalc'hiezh India.
* 1898 : Randolph Scott, aktor stadunanat.
* 1907 : Hideki Yukawa, fizikour japanat, tapet gantañ Priz Nobel ar Fizik e 1949.
* 1910 : Django Reinhardt, jazzman ganet e Belgia.
* 1928 : Jeanne Moreau, aktourez c'hall.
* 1947 : Megawati Sukarnoputri, prezidantez Indonezia.
* 1952 : Henrique Mecking, meurc'hoarier echedoù braziliat.
* 1987 : Louisa Nécib, melldroaderez etrebroadel c'hall.

## Marvioù

| Paul Gustave Doré luc'hskeudennet gant Félix Nadar | Salvador Dalí e 1939 | Hal Holbrook |
* 1002 : Otto III (impalaer santel)
* 1516 : Ferdinant II Aragon ("Ferdinant ar C'hatolik"), roue Aragon.
* 1622 : William Baffin, moraer hag ergerzher saoz.
* 1803 : Arthur Guinness, krouer ar vreserezh bier Guinness.
* 1806 : William Pitt ar Yaouañ, kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet.
* 1883 : Gustave Doré, livour gall.
* 1944 : Edvard Munch, livour norvegian.
* 1970 : Ifan ab Owen Edwards, saver Urdd Gobaith Cymru.
* 1989 : Salvador Dalí, livour ha kizeller katalan.
* 2007 : Ryszard Kapuściński, kazetenner ha skrivagner polonat.
* 2021 : Hal Holbrook, aktor stadunanat.

## Lidoù

* Sent an deiz :
** santez Pezen, merzherez e Bro-Naoned
# 2 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 986 : Loeiz V a ya da roue ar Franked.
* 1703 : aet Pierre de Brilhac da gentañ prezidant Breujoù Breizh.
* 1807 : berzet kenwerzh ar sklaved etre Afrika hag Amerika gant ar Rouantelezh Unanet.
* 1836 : dizalc’higezh Teksas a oa dindan Mec’hiko betek-henn.
* 1848 : bevennet pad pemdeziek al labour e Pariz, 10 eurvezh diwar neuze, 11 eurvezh a-hend-all er peurrest eus Frañs.
* 1855 : bet Aleksandr II da Dzar Rusia.
* 1923 : embannet skouerenn gentañ an Time Magazine.
* 1946 : anvet Hô Chi Minh da brezidant Republik Demokratel Viêt Nam.
* 1956 : dizalc’higezh Maroko a oa "dindan gwarez" Frañs betek-henn.
* 1962 : e Birmania eo kemeret ar galloud gant an arme, renet gant ar jeneral Ne Win.
* 1964 : penn-kentañ filmañ A Hard Day's Night gant ar filmaozer amerikan Richard Lester (izili ar strollad The Beatles evel aktourien).
* 1974 : Salvador Puig i Antich, un anarkour yaouank eus Katalonia, zo kondaonet ha lakaet d'ar marv gant ar galloud frankoour.
* 2004 : Irak : meur a walldaol dre vombezennoù a lazhas kantadoù a dud da-geñver pirc'hirinded Karbala

## Ganedigezhioù

* Karen Carpenter (1972).
* 1811 : Yann-Vari ar Skourr, barzh brezhonek.
* 1811 : Hugh Edwin Strickland, skiantour saoz.
* 1817 : János Arany, barzh hungarek.
* 1820 : Multatuli, skrivagner nederlandek.
* 1874 : Carl Schlechter, mestrc'hoarier echedoù aostrian.
* 1876 : Pi XII, 260vet pab an Iliz katolik roman.
* 1886 : Vittorio Pozzo, melldroader ha gourdoner italian.
* 1931 : Mikhail Gorbatchev, prezidant an Unaniezh Soviedel, ha tapet Priz Nobel ar Peoc'h gantañ e 1990.
* 1937 : Abd al-Aziz Bouteflika, prezidant Aljeria abaoe 1999.
* 1942 : Lou Reed, kaner-sonaozer stadunanat.
* 1948 : Rory Gallagher, soner iwerzhonat.
* 1950 : Karen Carpenter, kanerez ha sonerez taboulin, unan eus izili an daouad kanerien stadunanat The Carpenters.
* 1962 : Jon Bon Jovi, kaner-sonaozer stadunanat, krouer ar strollad Bon Jovi.

## Marvioù

* 986 : Lotar, rue ar Franked.
* 1589 : Alessandro Farnese, kardinal italian.
* 1619 : Anna Danmark, pried Jakez Iañ, roue Bro-Saoz.
* 1791 : John Wesley, doueoniour saoz, saver ar vetodouriezh.
* 1835 : Franz Iañ Aostria, impalaer diwezhañ an Impalaeriezh santel roman.
* 1878 : John Cochrane, breutaer ha mestrc'harier echedoù skosat.
* 1895 : Berthe Morisot, livourez c'hall.
* 1930 : D.H. Lawrence, skrivagner saoznek.
* 1949 : Pietro Ferrero, pennembreger italian.
* 1977 : Paul Rohmer, mezeg elzasat, unan eus tadoù ar medisinerezh bugale.
* 1982 : Philip K. Dick, skrivagner stadunanat.
* 1991 : Serge Gainsbourg, pianoour, kaner-sonaozer, skrivagner saver filmoù gall.
* 2011 : Thor Vilhjálmsson, skrivagner islandek.

## Lidoù

* Deiz dizalc'hiezh Maroko.
# 4 Here

← Here → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1582 : gant diviz ar pab Gregor XIII e kemer an deiziadur gregorian lec'h an deiziadur juluan : goude ar Yaou 4 a viz Here e teu ar Gwener 15 a viz Here.
* 1693 : Emgann Marsaglia e-kerzh Brezel an Nav Bloaz.
* 1824 : bonreizh Republik nevez Mec'hiko.
* 1898 : deroù labourioù Metro Pariz.
* 1942 : penn-kentañ Emgann Stalingrad.
* 1945 : aozet eo ar Surentez sokial e Bro-C'hall.
* 1945 : deroù prosez Pierre Laval.
* 1957 : bannet eo ar Spoutnik kentañ en egor.
* 1958 : degemeret eo bonreizh ar Bempvet Republik c'hall.
* 1966 : dont a ra Basutoland da vezañ dizalc'h diouzh ar Rouantelezh Unanet, hag adanvet eo Lesotho.

## Ganedigezhioù

* 1289 : Loeiz X (Bro-C'hall), Roue Bro-C'hall (1314-1316).
* 1379 : Herri III, roue Kastilha (1390-1406).
* 1515 : Lucas Cranach ar Yaouankañ, livour alaman.
* 1550 : Karl IX, roue Sveden (1604-1611).
* 1626 : Richard Cromwell, politikour saoz.
* 1787 : François Guizot, politikour gall.
* 1816 : Eugène Pottier, barzh ha dispac'her gall, saver Kan Etrebroadel al Labourerien.
* 1822 : Rutherford Birchard Hayes, 19vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika (1877-1881).
* 1877 : Yves Le Trocquer, ijiner ha politikour breizhat.
* 1884 : Félix Gouin, politikour gall.
* 1895 : Buster Keaton, aktour, filmaozer ha produer stadunanat.
* 1916 : Vitali Ginzburg, fizikour rusian, tapet Priz Nobel ar Fizik gantañ e 2003.
* 1917 : Violeta Parra, kanerez chileat.
* 1923 : Charlton Heston, aktour ha filmaozer stadunanat.
* 1942 : Jóhanna Sigurðardóttir, kentañ ministr Island (2009-2013).
* 1946 : Susan Sarandon.
* 1949 : Luis Sepúlveda, skrivagner spagnolek eus Chile.
* 1971 : Pablo Trapero, filmaozer, produer ha skridaozer arc'hantinat.
* 1982 : Yannick Plantec, kaner ha soner gitar breizhat, unan eus daou grouer ar strollad Plantec.

## Marvioù

* 1160 : Constanza Kastilha, rouanez Bro-C'hall.
* 1305 : Impalaer Kameyama eus Japan.
* 1669 : Rembrandt, engravour, livour ha tresour izelvroat.
* 1800 : Jean Hermann, mezeg ha naturour gall.
* 1904 : Frédéric Auguste Bartholdi, kizeller elzasian bet savet Delwenn ar Frankiz gantañ.
* 1947 : Max Planck, fizikour alaman.
* 1970 : Janis Joplin, kanerez amerikan.
* 1982 : Glenn Gould, pianoour kanadian.
* 2013 : Võ Nguyên Giáp, jeneral vietnamat, stourmer evit dieubidigezh e vro.
* 2017 : Liam Cosgrave, kentañ ministr Republik Iwerzhon.

## Lidoù

Sant an deiz : Sant Frañsez
* Iliz katolik roman
** Santez Domnina, merzherez e Siria (4e kantved)
** Sant Frañsez a Asiz, diazezer Urzh ar Vreudeur minor (1181-1226)
# Bullpup

An termen bullpup a zeskriv un doare da sevel armoù-tan hiniennel hir evit ma vefent ar bihanañ ar gwellañ, met gant ur c'hanol hir a-walc'h memestra, evit gellet tennañ splet eus galloud ar munisionoù. Kement-mañ a c'hall bezañ graet o kas ar muiañ a elfennoù ma c'haller da adreñv an arm, etre ar gulasenn hag an tenner. Peurliesañ eo armoù kambret evit kalibroù etre, evel ar 5,56 mm NATO. Unan eus sioù an armoù bullpup eo emañ tost-tre an toull-distrinkañ ouzh penn an tenner. Abalamour da se ne gaver ket kalz armoù daouzehouiat. En o far eo bet ar bullpup en armeoù er bloavezhioù 1970 ha 1980. Ar FAMAS gall hag ar Steyr AUG aostrian zo e-touez ar re vrudetañ.

## Skouerioù armoù bullpup

* A-91
* FAMAS
* FN F2000
* FN P90
* Enfield L85A1
* Kel-Tec RDB
* Pancor Jackhammer
* Steyr AUG
# Katyoucha (kanaouenn)

Katyoucha (ruseg : Катюша), furm-vihanaat an anv-badez rusek Iekaterina pe Yekaterina, stumm rusek Katelin pe Katell, zo ur ganaouenn-vrezel ha folk soviedat savet gant Matvey Blanter e 1938, hag ar pozioù a oa bet savet gant ar barzh soviedat Mikhail Isakovsky.
Dreistbrudet e oa deuet da vezañ ar ganaouenn e-kerzh an Eil Brezel-bed evel kanaouenn vroadelour, da reiñ kalon d'an dud evit difenn ar vammvro.
Ar ganaouenn a zo bet mammenn lesanv ar BM-8, BM-13, ha BM-31, ar "bannerioù roketennoù Katyoucha" hag a voe implijet gant al Lu Ruz e-kerzh an Eil brezel-bed.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (1995) Mass Culture in Soviet Russia: Tales, Poems, Songs, Movies, Plays, and Folklore, 1917-1953. Indiana University Press. 315 p. ISBN 978-0-253-20969-6.
* ↑ Zagola, Steven (1984). Soviet Tanks and Combat Vehicles of World War Two. Arms and Armour Press. 150 p. ISBN 0-85368-606-8.
# Mneme (loarenn)

Mneme (eus ar gresianeg Μνήμη "Mneme") zo ul loarenn gilgradek direizh da Yaou.
Gant ur strollad steredoniourien eus Skol Veur Hawai e voe dizoloet e 2003. Unan eus loarennoù strollad Ananke eo, ur strollad loarennoù a gelc'htro etre 19,3 ha 22,7 milion a gilometroù gant ur stouadur a 150°.
S/2003 J 21 e oa hec'h anv betek 2005. Tennañ a ra hec'h anv eus Mneme, merc'h Zeus hag unan eus an teir Muzenn orin.
* Loarennoù Yaou
* Adrastrea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callisto | Callirrhoe | Carme | Chaldene | Cyllene | Elara | Erinome | Euanthe | Eukelade | Euporie | Europa | Eurydome | Ganymede | Harpalyke | Hegemone | Helike | Hermippe | Himalia | Io | Iocaste | Isonoe | Kale | Kallichore | Kalyke | Karpo | Kore | Leda | Lysithea | Megaclite | Metis | Mneme | Orthosie | Pasiphae | Pasithee | Praxidike | Sinope | Sponde | Taygete | Thebe | Thelxinoe | Themisto | Thyone
* S/2000 J 11 | S/2003 J 2 | S/2003 J 3 | S/2003 J 4 | S/2003 J 5 | S/2003 J 9 | S/2003 J 10 | S/2003 J 12 | S/2003 J 15 | S/2003 J 16 | S/2003 J 17 | S/2003 J 18 | S/2003 J 19 | S/2003 J 23
* Yaou | Koskoriad an Heol
# 27 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1214 : Emgann Bouvines.
* 1689 :
** Drouklazhet trevadennerien c'hall gant an Indianed Iroquois e Lachine, e-tal Montréal.
** Emgann Killiecrankie etre klannoù an Uheldirioù, a-du gant ar roue James VII a Vro-Skos, hag arme saoz William III, roue Bro-Saoz.
* 1794 : harzet ha bac'het Robespierre e Pariz; echu eo marevezh ar Spont.
* 1919 : dalc'het emvod kentañ izili Breiz Atao e Sant-Brieg.
* 1991 : moret eo al lougr-aocher Belle Angèle e porzh Pont-Aven.
* 2012 : digoradur an XXX$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv e Londrez gant Elesbed II, rouanez Rouantelezh-Unanet, Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon.

## Ganedigezhioù

* Charlotte Corday
* 1768 : Charlotte Corday (Charlotte de Corday d'Armont), drouklazherez Jean-Paul Marat.
* 1877 : Stefano Rosselli del Turco, mestrc'hoarier ha kazetennour echedoù italian.
* 1904 : Lyoudmila Roudenko, mestrc'hoarierez echedoù soviedat.
* 1910 : Julien Gracq, skrivagner gall.
* 1917 : Bourvil, aktour gall.
* 1932 : Louise Ebrel, kanerez vreizhat, merc'h Eugénie Goadeg.
* 1944 : Jean-Jacques Monnier, kelenner, stourmer politikel ha sevenadurel breizhat, bet ganet e Londrez.

## Marvioù

* 432 : Selestin Iañ, pab.
* 1774 : Samuel Gottlieb Gmelin, ergerzher, mezeg ha naturour alaman.
* 1919 : Charles Conrad Abbott, arkeologour amerikan.
* 1929 : Frañsez-Mari Kadig, beleg, dastumer kanaouennoù ha kontadennoù Bro-Gwened.
* 1984 : James Mason, aktour breizhveuriat.
* 2009 : Armel de Wismes, istorour eus Naoned.
# Emgann Bouvines

Emgann Bouvines a oa bet stourmet d'ar 27 a viz Gouere 1214 nepell diouzh kêr Bouvines e Kontelezh Flandrez. An emgann diwezhañ e oa bet o klozañ ar Brezel etre Bro-C'hall ha Bro-Saoz eus 1213–1214. N'eo ket sklaer an niver a soudarded o devoa kemeret perzh en emgann ha kemmoù bras a zo etre istimadurioù an istorourien hiziv-an-deiz c'hoazh. E Bouvines, un arme c'hall renet gant ar roue Fulup II an Aogust a oa bet trec'h war ul lu galloudusoc'h kevredet renet gant an Impalaer Roman Santel Otto IV en unan eus an nebeud emgannoù a-renkadoù e-kerzh ar Grennamzer Uhel, hag unan eus ar re gant un disoc'h ken bras eus emgannoù ar grennamzer.
E penn-kentañ ar bloavezh 1214, ur c'hevredad a oa bet savet evit talañ ouzh ar roue gall Fulub Aogust. Savet e voe gant Otto IV, Yann Iañ Bro-Saoz, ar c'hont Ferrand eus Flandrez, ar c'hont Renaud eus Boulogne, an dug Herri Iañ eus Brabant, ar c'hont William Iañ eus Holand, an dug Theobald Iañ eus Loren, hag an dug Herri III eus Limburg. Ar pal e oa adkemer an douaroù kollet gant an holl anezho abaoe ma oa roue Fulub Aogust.
Kroget e oa bet an embregadenn vrezel e fin miz Gouhere, an emgann a oa kroget nepell diouzh Bouvines d'ar 27 a viz Gouhere. Ar charreadenn gevredet a oa erruet sioul, ha gorrek e oa bet ar stummañ betek tizhout an urzhiadur brezel, ar pezh a oa bet fall evit ar Gevredidi. An arme c'hall a oa savet gant marc'heien kenurzhiet ha gourdonet gwelloc'h, ar pezh en doa roet tu dezho da reiñ argadennoù kreñv, o devoa friket ar Flamanked a save war gostez kleiz ar re gevredet. Er c'hreiz, ar varc'heien kevredet hag an droadeien dindan urzhioù Otto a oa bet trec'h da gentañ, flastret e oa bet ganto an droadegiezh kêrel ha darbet e oa bet dezho lazhañ Fulub Aogust. Un enepargadenn gant marc'heien Bro-C'hall a oa deuet a-benn da flastrañ troadeien Otto a oa en em gavet o-unan. Kreiz ar re gevredet a oa bet rediet da gilañ. Otto a oa skampet kuit eus an dachenn emgann hag e harperien marc'heien anezho a voe trec'het gant marc'heien Bro-C'hall, a oa deuet a-benn da skrapañ an erer impalaeriel. Ar c'hreiz hag an tu kleiz o vezañ freuzet, ne chome nemet soudarded an tu dehoù renet gant Renaud eus Boulogne ha William de Longespée hag a zalc'he atav. Lazhet e oant bet, prizoniet pe tec'het e oant diouzh an dachenn emgann. Ne voe ket klasket heuliañ anezho rak tost noz e oa dija.
An trec'h gall a oa bet ur c'holl spontus evit spioù ar Saozon hag ar Flamanked a glaske adperc'hennañ an douaroù kollet ganto. Kollet e oa bet e holl c'hredusted evel impalaer ha goude an emgann, Otto IV a voe didronet gant ar Pab Inosant III.
# Serbia

Republik Serbia pe, ent-berr Serbia (serbeg kirillek: Србија, serbeg latin: Srbija), a zo ur Stad eus Europa, er Balkanoù, ha Beograd eo he c'hêr-benn. Warlerc'hiadez Yougoslavia eo-hi goude disrann Montenegro. Er bloaz 2008 eo disrannet Kosovo diouti, met n'eo ket degemeret an diviz-se gant Serbia, na gant un darn eus ar gumuniezh etrebroadel.
# Timbroù Bhopal

Unan eus Stadoù-priñselezh India gwarezet gant ar Rouantelezh Unanet e oa Bhopal. Ul lodenn eus Stad Madhya Pradesh eo bremañ.
Timbroù-post boutin zo bet embannet etre 1876 ha 1908, met timbroù-servij a voe moullet betek 1945.
War an timbroù kentañ e c'heller lenn anv ar priñs NAWAB SHAH JAHAN BEGAM a renas war ar vro betek 1901. Seurtadoù niverus zo bet moullet er bloavezhioù kentañ ha diaes-kenañ eo eta disheñvelout embannadur ur bloaz diouzh egile.
Timbroù India a vez graet gante bremañ.
* Timbroù-servij (1936-44)
# Hilight Tribe

Hilight Tribe zo ur strollad sonerezh trance naturel. c'hall. Ur c'hemmesk zo etre sonerezh elektronek ha binvioù sonerezh ar bed (didjeridoo...).

## Istor

Savet e oa bet ar strollad er bloavezhioù 1990 gant ar mennad kendeuziñ binvioù sonerezh hengounel eus ar bed gant reoù modernoc'h.
Liammet-tre eo ar strollad ouzh Breizh, kroget int da vat gant an abadennoù er vro, hag embannet eo bet pladennoù ar strollad gant Avel Ouest.

## Izili

* Greg, Ludo, Rishnu, Mathias, Roots ha Seb.

## Pladennoù

* Mahâ-Wave - 1998
* Stelar Rain - 2000
* Love Medicine and Natural - 2002
* Live - 2004
* Limboland - 2006
* Trancelucid - 2008
* Live in India - 2011
* The Best of - 2014
* Temple of Light - 2016
* Luminessence Vol.1 - 2023

## Liammoù diavaez

* (fr) Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://ravefeed.com/2017/08/24/interview-hilight-tribe/#:~:text=L'origine%20du%20nom%20Hilight,donn%C3%A9%20naissance%20%C3%A0%20Hilight%20Tribe
* ↑ https://electro-news.eu/hilight-tribe-le-groupe-made-in-france-qui-mele-instruments-traditionnels-et-techno-depuis-20-ans/
* ↑ https://www.ouest-france.fr/bretagne/landerneau-29800/lesneven-une-epopee-musicale-avec-hilight-tribe-5387336
* ↑ https://hilighttribe.fr/about/
* ↑ https://hilighttribe.fr/music/
# Timbroù Bhor

Emañ Bhor e Stad Maharashtra bremañ, e Republik India.
Ne voe moullet gant stad-priñselezh Bhor nemet tri zimbr e 1879 ha 1901, an hini diwezhañ o skeudenniñ ar Maharajah Shankarro Chimnaji.
* Timbroù Bhor
# AK-74

An AK-74 (e rusianeg Автомат Калашникова образца 1974 года pe "Kalashnikov fuzuilh aotomatek stumm 1974") a zo ur fuzuilh-arsailh savet gant an ijinour brudet Mic'hail Kalachnikov e penn-kentañ ar bloavezhioù 1970.

## Deskrivadur

Er bloavezhioù 1950 ha 1960 e rae ar braz eus fuzuilhoù an armeoù gant kalibroù bras : 7,62 × 51 mm evit broioù AFNA pe 7,62 × 54 mm evit reoù Pakt Varsovia. Er bloavezhioù 1970 e voe dibabet kalibroù bihanoc'h evit skañvaat an dafar douget gant ar soudarded ha talañ gwelloc'h ouzh endroioù emgann ar mare-se, janglennoù ha kêrioù. Broioù AFNA a zibabas ar 5,56 × 45 mm ; kement-mañ a voe graet gant ar Soviediz a savas kartouchennoù nevez 5,45 × 39 mm.
Evit ar munisionoù-mañ e voe kempennet an AKM (bet dija un adkempenn eus an AK-47) ha ganet an AK-74. Chom a ra tost an AK-74 d'an AKM rak 50% eus he fezhioù a zo heñvel-rik hag a c'hell bezañ eskemmet an eil gant egile. Ar starderez war veg he c'hanol a zo brasoc'h. Tizh he boledoù V$_0$ a zo war-dro 900m/s, kalz uheloc'h evit hini un arm e 7,62 mm.
E-pad brezel Afghanistan e voe implijet an AK-74 evit war wech kentañ. Goude-se e servijas e brezelioù e Tchetchenia, Irak pe Siria da skouer, etre daouarn an armeoù pe strolladoù nann-gouarnamantel. Implijet e vez c'hoazh e reter an Europa, e Mongolia, gant strolladoù stourm begenn Korea an Norzh pe c'hoazh troadegiezh morlu poblel ar Vietnam. E deroù aloubadeg Ukraina gant Rusia e miz C'hwevrer 2022 ez eus bet roet miliadoù a skouerennoù eus an arm gant gouarnamant Ukraina d'ar re a felle dezhe difenn o bro. Implijet e vez an AK-74 gant an daou du er brezel-mañ. Hiziv an deiz e vez produet c'hoazh gant an embregerezh armoù Izmash ha kopiennoù a vez graet dindan lisañs e Bulgaria.

## Tro-dro d'an AK-74

Ar CIA a oa prest da reiñ 5000 a zolarioù US evit ar re gentañ a AK-74 tapet gant ar re mujahadin ha roet dezhi e-pad brezel Afghanistan.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (ru) Diell teknikel an AK-74.
* (fr) Kinnig un adstumm eus an AK-74 war ar chadenn Maître Luger, 26/10/2021

## Daveennoù

* 1 2 (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2024, p. 166
* ↑ (en) GIDDINGS Caleb, The guns of the ukrainian army, war ar blog Free Range America, 23/03/2022 (lennet d'an 01/02/2024)
* ↑ Chivers, C. J. (12 October 2010). The Gun. Simon & Schuster. 382–383 p. ISBN 978-1-4391-9653-3.