OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Thomas Müller

Thomas Müller, bet ganet d'an 13 a viz Gwengolo 1989 e Weilheim in Oberbayern (Alamagn ar C'hornôg d'ar mare-se), zo ur melldroader etrebroadel alaman.

## Kib vell-droad ar bed

Kemeret en deus perzh e daou zalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 2010 a voe dalc'het e Suafrika : gant pemp pal (en ur ober c'hwec'h krogad) ez eas da wellañ paler ar genstrivadeg-mañ, daoust da skipailh Alamagn bezañ renket da drivet hepken. Pemp pal o devoa merket Diego Forlán, Wesley Sneijder ha David Villa ivez met aet e oa ar maout gant Müller dre m'en devoa sikouret ur c'henc'hoarier da blantañ ur pal o kas ar vell dezhañ, ha kement-mañ dre deir gwech,
* Kib vell-droad ar bed 2014 a zo dalc'het e Brazil.
# Thomas Müntzer

Thomas Müntzer, Münzer, Muntzer pe Munzer (Muncerus e latin), ganet e 1489 pe 1490) e Stolberg (?) hag aet da Anaon d'an 27 a viz Mae 1525 e Mülhausen (Elzas), a oa ur prezegenner ha teologour Alaman eus penn kentañ an Adreizhadur (pe Disivoud Meur). E enebiezh kement ouzh Luther hag ouzh an Iliz Katolik a gasas anezhañ da enebiñ ouzh ar galloud gladdalc'hel a oa c'hoazh o ren e kreiz Bro-Alamagn. Unan eus an adaozerien grenn oa. Bez e voe unan eus levierien Brezel ar Gouerien e 1525. Tapet e voe en emgann Frankenhausen, jahinet ha lazhet.
N'eus ket kalz eus levierien an Aodazur en Alamagn heg o defe savet kement a zael betek an deiz a hiziv.[1] Ur bersonelezh dibar ha luziet, gwelet evel unan eus tud pouezus penn kentañ an adaozadur en Alamagn met evel unan eus dispac'hourien bouezus istor Europa [2]. Kazi holl an istorourien a-vremañ a bouez war ar fed n'heller kompren e obererezh dispac'her nemet dre e deologiezh : krediñ a rae Müntzer e oa tost fin ar bed hag e oa un dever evit ar gredourien wirion sikour Doue evit ma teufe buanoc'h ur prantad nevez eus istor ar bed. [3] En istor ar brotestantiezh en deus degaset traoù a-bouez e-keñver liderezh ha devarnerezh ar Bibl ha ne vezont ket barnet hervez o zalvoudegezh peurliesañ.

## E vuhez

Paour a oa e dud, marv e vije bet e dad pa oa yaouank ha koulskoude en deus graet studioù$^,$$^,$.
Goude e studioù teologiezh e skol-veur Leipzig e voe anvet kure e kêr Halle e Saks-Anhalt.
Mont a reas da heul Luther e 1519 e Leipzig. Anvet eo gantañ pastor e Zwickau war zouaroù Priñs-dilenner Saks e 1520. Ur wech staliet en e garg e tiorroas ur preder personel a-zivout an ezhomm ret eus un dispac'h sokial. Buan e klaskas tizhout an dud ne ouient na lenn na skrivañ.
Adalek dibenn 1523 e krog da dagañ Luther a gav re dost ouzh ar galloudoù politikel hag ar briñsed en e skridoù. Ober a ra e vad eus Brezel ar Gouerien evit ledañ e vennozhioù.

## Notennoù

* ↑ Thomas Münzer, Théologien de la Révolution p.35 ss
* ↑ http://www.thomas-muentzer-schule-guestrow.de/muentzer.html
* ↑ http://www.deutsche-biographie.de/sfz67128.html
# Thomas Lotout

Ganet eo bet Thomas Lotout, lesanvet TiTom, d'an 10 a viz Gouere 1983 e Kreiz Breizh. D'an oad a 7 vloaz e krogas da seniñ gant e vreur bras Jozef. Kentelioù seniñ o deus bet digant o amezeg David Pasquet, hag eñ yaouank-flamm, ha goude se digant Gael Nicol, bet o-daou sonerien vrudet Ar Re Yaouank. Evezh a oa bet sachet warnañ d'an oad a 10 vloaz pa gemeras perzh en ur genstrivadeg e Pondi gant Laurent Bigot, a oa bet div wech kampion Breizh ar sonerien daou-ha-daou. Adalek neuze e voe desket dezhañ seniñ e-pad ur pevar bloaz bennak.

## Buhezskrid

Dont a reas ar vreudeur Lotout da vezañ brudet-kenañ pa c'hounezas Kerlenn Pondi Kampionad Breizh ar Bagadoù, kentañ rann e 2001.
Tomaz Lotout en deus kemeret perzh en ur bern strolladoù festoù-noz. Seniñ a reas gant Carré Manchot. Sonet en deus war bladennoù pe war al leurenn gant Stourm, Jean-Charles Guichen, Diaouled Ar Menez, Loened Fall, Youenn Bodros. Sonaozour Bagad Pañvrid eo bet ivez. C'hoari a ra ivez gant e strollad festoù-noz anvet Winaj'h.
E dibenn 2009, ez eo bet Tomaz Lotout oc'h enrollañ ur bladenn e-unan, e hini gentañ, gant an ti-embann pladennoù L’OZ Production. Anvet eo « Un Cri Dans L’Ebène ». Ur bern sonerien vat a zo da glevout war ar bladenn-se evel ar fleütour Yannig Alory eus Carré Manchot, ar soner gitar-boud Stéphane Devito eus ar strollad-bet Ar Re Yaouank, ar violoñsour Raphael Chevalier bet o seniñ gant Denez Prigent ha Da Silva, ar gitarour Pat O’ May, an tabouliner Mickael Bourdois bet e Ioda, ar c'haner Brendan Le Corre, Fabrice Beaumin ouzh ar bouzouki eus Trio Beaumin. Sonaozourien pladenn TiTom a zo Stéphane Devito ha Fabrice Beaumin, ur bladenn a zo 11 ton da glevout warni.
Bez' en deus TiTom un doare dezhañ e-unan da seniñ ar vombard hag a lak begon ha startijenn, o lakaat ar sonerezh da nijal hag o reiñ ul lusk hag un nerzh par da hini ar rock, pe heñvel outañ zoken.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel TiTom
* MusicMe, M'hoc'h eus c'hoant da selaou e bladenn da dTitom "huchadenn en ebena".
# Thomas Nuttall

Thomas Nuttall, bet ganet d'ar 5 a viz Genver 1786 e Long Preston (Yorkshire, Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 10 a viz Gwengolo 1859 e St Helens (Lancashire, Bro-Saoz), a oa ul louzawour ha loenoniour saoz.
Dougen a ra un nebeud evned e anv, Phalaenoptilus nuttallii, Pica nuttalli (ar big beg melen), Picoides nuttallii peurgetket.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Spesadoù

* M : milc'hwid boc'h arvelen (Catharus ustulatus),
* S : skravig Forster (Sterna forsteri),
* Z : Zonotrichia querula.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Nuttall e metoù al loenoniezh.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Thomas Learmonth

Thomas Learmonth a oa un diouganer skosat.
# Thomas Loyer

Thomas Loyer, ganet d'ar 25 Du 1967, zo bet kelenner e Diwan, deuet da vezañ enseller en deskadurezh-stad, ha troour brezhonek.
Lennegezh c'hallek eo a zo bet troet gantañ betek-hen.

## Troidigezhioù

* Jean Giono, Gwim (diwar Regain), Mouladurioù Hor Yezh, 2019
* Prosper Mérimée, Gwreg-arem Illa, Mouladurioù Hor Yezh, 2020

## Liamm diavaez

* (fr) Le Trégor : Jean Giono et Prosper Mérimée traduits en breton par Thomas Loyer
# Thomas Mann

Paul Thomas Mann, anavezetoc'h evel Thomas Mann (6 a viz Mezheven 1875 e Lübeck - 12 a viz Eost 1955 e Zürich) a oa ur skrivagner alaman en deus savet romantoù ha danevelloù. Roet e voe Priz Nobel al lennegezh dezhañ e 1929.

## Buhez

Goude marv e dad e 1891, e kuitaas Lübeck da vont gant e familh da v-München. Eno e reas anaoudegezh gant Katharina Pringsheim ha dimeziñ a reas ganti e 1905. Adalek 1892 en em lakaas da skrivañ. E 1895 e tivizas paouez da labourat evit bezañ skrivagner leunamzer. Levezonet e voe gant skridoù Arthur Schopenhauer ha Friedrich Nietzsche, gant oberennoù lennegel Goethe, Schiller, Lessing, Fontane, Dostoyevskiy, Tchec'hov, ha gant sonerezh Richard Wagner. E 1901 e voe embannet e romant bras kentañ Buddenbrooks. E 1903 e embannas Tonio Kröger, ur romant berr a gont karantez ur paotr yaouank evit daou eus paotred e glas, awenet gant e yaouankiz evel ma voe gouezet kalz diwezhatoc'h, pa voe embannet e lizhiri hag e notennoù prevez ma ra anv en un doare splann eus e heñvelrevelezh. E 1912 e teuas er-maez unan eus e zanevelloù anavezetañ Der Tod in Venedig (Ar Marv e Venezia).
E 1929 e voe roet Priz Nobel al lennegezh dezhañ. Pa voe kemeret ar galloud gant an Nazied e 1933 e tivizas kuitaat Alamagn ha mont da vevañ da Suis, ma reas e annez e-kichen Zürich. E 1936 e voe tennet e vroadelezh alaman digantañ gant ar pennadurezhioù nazi. Pa voe staget Aostria ouzh Alamagn, e 1938, e tivizas mont d'ar Stadoù Unanet. Goude an Eil Brezel-bed e tistroas meur a wech da Alamagn, met a-benn ar fin en em stalias e Suis en-dro e 1952. Eno e varvas e 1955.
Thomas Mann a oa breur d'ar skrivagner Heinrich Mann ha tad da Erika Mann ha Klaus Mann, skrivagnerien ivez, ha d'an istorour Golo Mann ha d'ar soner Michael Thomas Mann.

## Skridoù

Romantoù :
* Buddenbrooks (1901)
* Tonio Kröger (1903)
* Tristan (1903)
* Königliche Hoheit (1909)
* Der Zauberberg (1924)
* Geschichten Jakobs (1933)
* Der junge Joseph (1934)
* Joseph in Ägypten (1936)
* Joseph der Ernährer (1943)
* Lotte in Weimar (1938)
* Doktor Faustus (1947)
* Der Erwählte (1951)
* Bekenntnisse des Hochstaplers Felix Krull (1954)
Danevelloù :
* Der kleine Herr Friedemann (1897)
* Der Bajazzo (1897)
* Der Weg zum Friedhof (1900)
* Gladius Dei (1902)
* Tristan (1903)
* Die Hungernden (1903)
* Das Wunderkind (1903)
* Beim Propheten (1904)
* Der Tod in Venedig (1911)
* Herr und Hund. Ein Idyll (1918)
* Mario und der Zauberer (1930)
* Die vertauschten Köpfe. Eine indische Legende (1940)
Hag ivez ur bern arnodskridoù, pezhioù-c'hoari...

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* thomasmann.de Leben, Werk (de)
* Lebendiges Museum Online (de)
* Thomas Mann - Deutsche Digitale Bibliothek (de)
* Thomas Mann - Nobelprize.org (en)
# Thomas Paine

Thomas Paine, bet ganet Thomas Pain d'an 29 a viz Genver 1736 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Even 1809, a oa ur skrivagner, ur prederour, ur politikour hag ur reveulzier saoz, amerikan, ha gall. Bez' e voe unan eus Tadoù diazezerien Stadoù-Unanet Amerika. Skrivet en doa bet an daou flemmskrid pouezusañ e penn-kentañ an Dispach Amerikan (1765-1791). Eñ eo a awenas reveulzierien amerikan an Trizek trevadenn da gemer hent an disparti diouzh ar Rouantelezh-Unanet e 1776. E vennozhioù a oa re ar Sklêrijennadur ha re an humanouriezh. Lavaret a reer diwar e benn e oa a corsetmaker by trade, a journalist by profession, and a propagandist by inclination ("ur farder korfkennoù dre vicher, ur c'hazetenner dre feiz, hag ur bruder dre bleg."
# Warwick (Bro-Saoz)

Warwick zo ur gêr eus kreiz Bro-Saoz ha pennlec'h gontelezh Warwickshire. Emañ war lez ar stêr Avon.
# Warwickshire

Warwickshire :
| Gorread | 1,975 km² |
| Poblañs | 530,500 |
| Stankted ar boblañs | 269 annezad/km² |
| Distrigoù ||
| Norzh Warwickshire Nuneaton ha Bedworth Rugby Stratford-on-Avon Warwick ||
Ur gontelezh eus Bro-Saoz eo Warwickshire, er rannbarzh Kornôg Midlands, ha kêr Warwick eo ar pennlec'h anezhi.
Drezi e red ar stêr anvet Avon Warwickshire hag a dremen dre Stratford-upon-Avon, kêr c'henidik ar barzh meur William Shakespeare. A-orin eus Newbold Revel e Warwickshire ivez e oa Thomas Malory (c. 1416-1471), aozer Le Morte d'Arthur, hervez an darn vrasañ eus an helenneien.

## Liammoù diavaez

* Load kefridiel Kuzul Kontelezh Warwickshire
# Warta

Ar Warta (Warthe en alamaneg) zo ur stêr eus Polonia, e kornôg ar vro. Un adstêr d’an Oder eo, war e lez reter.
Eieniñ a ra e proviñs Silezia, e-kichen kêr Zawiercie, er su da Częstochowa. Treuziñ a ra Polonia Vras ha tremen dre b-Poznań. E-kichen Kostrzyn nad Odrą e kember gant an Oder. Adstêr vrasañ an Oder eo ha hiroc’h egetañ eo zoken.
Bageal a c’haller a-hed tost d’an hanter eus ar stêr. Dre an Noteć, unan eus hec’h adstêrioù, ha dre Ganol Bydgoszcz e c’haller tapout ar stêr Wisła. Ur park natur zo abaoe ar bloavezh 2001 en tolead ma kej ar Warta gant an Oder.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Warwick Davis

Warwick Ashley Davis (Epsom, Surrey, 3 a viz C'hwevrer 1970) zo un aktour, kinniger skinwel, skrivagner, sevener filmoù ha produer saoz. Brudet eo evit e rolloù er film Willow kement hag en heuliad filmoù Leprechaun, an Ewok Wicket e Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi ha hini ar c'helenner Filius Flitwick ha Griphook en heuliad filmoù Harry Potter. Davis en deus c'hoariet ivez en ur sitcom diazezet war e vuhez anvet Life's Too Short, skrivet ha sevenet gant Ricky Gervais ha Stephen Merchant.
Kinniget en deus bet abadennoù c'hoarioù war ITV evel Celebrity Squares (2014–2015) ha Tenable (2016–bremañ).
# Was ist Aufklärung ?

Was ist Aufklärung ? (brezhoneg: Petra eo ar Sklêrijennoù?) zo ur skrid brudet gant ar prederour alaman Immanuel Kant e 1784. An oberenn a-bezh a zo ur respont d'ar goulenn Beantwortung der Frage : Was ist Aufklärung?. Immanuel Kant a zielfenne ar Sklêrijennoù en e levr evel-mañ:
   Diraez ar Sklerijennadur zo evit an den dont a-vaez ar vinorelezh ma emañ dre e wall eñ. Bezañ minor eo bezañ dic’houest da ervredañ diouzh an unan hep renadur unan all. Dre e wall-eñ emañ an den er stad a vinorelezh-se pa nad eo ket an diouer a ervredañ a zo an arbenn anezhi met an diouer a ratozhiegezh hag a galonegezh da ervredañ hep renadur unan all. Sapere aude ! [Kred gouzout !] Bez kalonek a-walc’h da ervredañ diouzhit da unan ! Henn eo sturiad ar Sklerijennadur.
Troet eo bet e brezhoneg gant Laorañs Motrot.

## Notenn

* ↑ KIS-879
# Warwick (Rhode Island)

Warwick zo ur gêr lec'hiet e kreiz Rhode Island er Stadoù-Unanet. Bez' e oa 82 672 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Kent eo ivez. Krouet eo bet anv Warwick en ur mod ofisiel e 1642.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Warren Zaïre-Emery

Warren Zaïre-Emery, ganet d’an 8 a viz Meurzh 2006 e Montreuil (Seine-Saint-Denis), zo ur melldroader gall.

## Red-micher

D’an 18 a viz Du 2023 en deus c’hoariet evit skipailh Bro-C’hall a-enep hini Jibraltar, yaouankañ c’hoarier da c’hoari evit ar skipailh-se, ha da verkañ ur pal, abaoe 1914. N’eo chomet nemet 15 munutenn war an dachenn avat, rak gloazet eo bet.

## Daveoù

* ↑ (fr) France-Gibraltar : but, carton rouge provoqué et sortie sur blessure… On vous raconte la première sélection contrastée de Warren Zaïre-Emery en Bleu. France Info (Du 2023).
# Warwick

Warwick zo anv meur a lec'h er broioù saoznek.

## Lec'hioù
### Aostralia

* Warwick, Queensland
* Warwick, Western Australia, e Perth

### Kanada

* Warwick, Ontario
* Warwick, Quebec
* Warwick Mountain, Alberta

### Bro-Saoz

* Warwick (Bro-Saoz), kentañ kêr en anv-se
* Warwickshire, ar gontelezh
* Warwick-on-Eden, Cumbria
* Warwicksland, Cumbria
* Warwick Wold, Surrey

### Stadoù-Unanet

* Warwick, Georgia
* Warwick, Cecil County, Maryland
* Warwick, Massachusetts
* Warwick, New York
** Warwick (village), New York
* Warwick, North Dakota
* Warwick, Oklahoma
* Warwick (Rhode Island)
* West Warwick, Rhode Island
* Warwick, Virginia
* Warwick Township, Bucks County, Pennsylvania
* Warwick Township, Chester County, Pennsylvania
* Warwick Township, Lancaster County, Pennsylvania

### Bermuda

* Warwick, Bermuda

## Tud

* Dionne Warwick, kanerez stadunanat

## Lennegezh

* Guy of Warwick, haroz ur vojenn grennamzerel
# Wirral

Wirral zo un anv-lec'h saoznek, hini ul ledenez etre ar stêrioù Dyfrdwy ha Mersey, e Bro-Saoz. Cilgwri eo an anv kembraek.
* Ledenez Wirral
* Distrig Wirral
* Wirral Country Park
# Wirwignes

Kumunioù Frañs :
| Anv | Wirwignes |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de la Faïence de Desvres |
| Kanton | Desvres |
| Kod INSEE | 62896 |
| Kod post | 62240 |
| Maer | Philippe Leleu (Tu-dehou, distrollad) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 12,47 km² |
| Led | 50° 41' 09" Norzh |
| Hed | 01° 45' 43" Reter |
| Uhelder kreiz | 28 m |
| Uhelder bihanañ | 22 m |
| Uhelder brasañ | 102 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 704 (2007) |
| Stankter | 56 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Wirwignes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Wiski

Ar wiski zo un evaj, pe died, graet diwar strilhañ heiz kellidet, a-wechoù segal, kerc'h pe maiz.
Tabut a vez etre Iwerzhoniz ha Skosiz da c'houzout gant pehini eus an div bobl eo bet ijinet an died. Graet e vez wiski e SUA, e Kanada, hag e Japan, e Kembre, hag e Breizh ivez.
Peurvuiañ e vez kavet an anv whisky war ar boutailhoù ha n'eus nemet Iwerzhoniz ha Stadunaniz a skriv Whiskey. Met n'eo ket un anv saoznek a orin.

## Gerdarzh

Wiski zo ur ger a zeu eus ar gouezeleg, skrivet uisce beatha en iwerzhoneg, hag uisge-beatha e gouezeleg Bro-Skos, savet diwar uisce/uisge, "dour", ha beatha, "buhez". Neuze eo un droidigezh eus ar gerioù latin aqua vītae, a gaver ivez en akvavit Danmark, un anv meneget adalek ar XIV$^{vet}$ kantved. Skrivet eo bet iskie bae e 1583 hag usquebea e 1706.

## Istor

Krediñ a reer e oa deuet an doare d'ober wiski eus broioù ar Mor Kreizdouar gant menec'h eus Iwerzhon bet o pirc'hirinañ dre eno etre ar VI$^{vet}$ hag ar VII$^{vet}$ kantved. Gant an Arabed e veze lambiget frondoù ha louzoù c'hwezh vat e Spagn er Grennamzer, hogen lambigañ evaj ne veze ket graet ganto.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Wiski Bowmore

Bowmore zo anv ur wiski graet en Enez Ìle, en Inizi Gall e Bro-Skos.
Savet eo bet al labouradeg war aod Loch Indaal. Brudet eo da vezañ an hini goshañ eus Skos, marteze e voe savet e 1779.
Perc'hennet eo ar stal gant Morrison Bowmore Distillers Ltd, a zo perc'hennet gant ar gompagnunezh japanat Suntory.
* Bowmore Legend
* Bowmore Dusk
* Bowmore Darkest
* Bowmore Dawn

## Liamm diavaez

* Lec'had ofisiel
# Wisaieg

Ur yezh eus familh yezhoù papouek ar reter eo ar wisaieg (uisai) komzet gant tro-dro da 2 500 den (1991) e Bougainville (Papoua-Ginea Nevez).
# Wisconsin (disheñvelout)

Wisconsin zo un anv-lec'h e SUA:
* stad Wisconsin, abaoe 1848
* ar stêr Wisconsin (skrivet da gentañ Ouisconsin), e stad Wisconsin, adstêr d'ar Mississippi
* Wisconsin Territory, anv ar vro, diwar anv ar stêr, etre 1836-1848, deuet da vout ur stad goude
# Wiski Lagavulin

Wiski Lagavulin, pe Lagavulin Single Malt (e saozneg), zo ur wiski single malt graet e Lagavulin (saoznekadur an anv-lec'h gouezelek Lag a' Mhuilinn "saonenn ar vilin"), ur gêriadennig en Enez Ìle, en Inizi Gall, e Skos.

## Istor

E 1816 e voe savet pep a strilherezh e Lagavulin gant John Jonston hag Archibald Campbell. Unan anezho, met pehini n'ouzer ket, a deuas da vezañ strilherezh nemetañ Lagavulin.

## Blaz ar wiski

Brudet eo ar wiski evel unan eus ar re wellañ zo er bed, met anaoudeien zo a gav kenkoulz, pe gwelloc'h, dourennoù al labouradegoù amezek.
Ur wiski blazus, kreñv, ha mogedet eo, hogen c'hwek ouzh ar staon.
Kavet e vez Lagavulin 16 vloaz dreist-holl, 43%. A-hend-all ez eus ivez wiski 12 vloaz, ha re 25 ha 30 vloaz.
Ur strilhadenn nevez 21 bloaz a ra berzh bremañ.
Graet eo gant ar gompagnunezh White Horse Distillers, perc'hennet gant United Distillers & Vintners, a zo dalc'het gant Diageo plc.

## Skeudennoù

* Strilherezh Lagavulin
* Ur voutailhad 16 vloaz, yac'h ha nerzhus

## Pennadoù kar

* Wiski Ìle

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Lagavulin on Islay Whisky Society
# Wisconsin

    Evit implijoù all, gwelet Wisconsin (disheñvelout).
Wisconsin, a vez distaget /wɪˈskɒnsɨn/, a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, er “Midwest”. En norzh-kreiz emañ. Madison eo ar gêrbenn, met Milwaukee eo ar gêr vrasañ, war lez al Lenn Michigan.

## Kêrioù Wisconsin

| 1 | Milwaukee | 594 833 |
| 2 | Madison | 233 209 |
| 3 | Green Bay | 104 057 |
| 4 | Kenosha | 99 218 |
| 5 | Racine | 78 860 |
| 6 | Appleton | 78 086 |
| 7 | Eau Claire | 65 883 |

## Liammoù diavae

* (en) www.wisconsin.gov
# Wish Key

Wish Key oa un daouad italo disco savet e 1983 gant Manlio Cangelli ha Lorella Ghilardi.
Adalek 1984 e voe arveret an anv Wish Key gant Massimo Berti ha Silvia Merelli, kement-se gant aotre Manlio Cangelli.

## Pladennoù pennañ

* 1983 : Orient Express
* 1984 : Easy Way
* 1985 : Life
* 1986 : Last Summer
* 1986 : The One You Love
* 1987 : Acumbacha
# SMS Scharnhorst

SMS Scharnhorst ("Seiner Majestät Schiff Scharnhorst") a oa ur vag hobregonet eus Morlu Impalaeriezh Alamagn. Savet e oa bet e chanter-bigi Blohm & Voss e Hamburg, en Alamagn. An SMS Scharnhorst e oa al lestr pennañ eus ar c'hlasad Scharnost. Er c'hlasad-se e oa ivez an SMS Gneisenau.
# SMS Gneisenau (1906)

An SMS Gneisenau a oa ur morreder brezel hobregonet eus Morlu Impalaeriezh Alamagn, unan eus an div vag a oa bet er c'hlasad bigi Scharnhorst. Anvet a-ziwar an SMS Gneisenau (1896), ar vag a oa bet moret e miz Even 1904 en arsanailh AG Weser e Bremen, lañset e miz Even 1906, ha lakaet e servij e miz Meurzh 1908. Armet e oa gant ur strollad-kanolioù eizh kanol 21 cm, ar pezh a oa ur welladenn e-keñver ar morrederien hobregonet alaman en a-raok.
# Dwm (urzhiataerezh)

Dwm (teskanv saoznek evit dynamic window manager) a zo ur merour prenestroù evit X11 skrivet e C gant Anselm R. Garbe dindan al lañvaz MIT.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Timbroù Borneo an Norzh

Emañ enezenn Borneo e gevred Azia, er Mor Habask. Rannet eo etre peder Stad : an darn vrasañ zo tiriad an Indonezia (anvet « Kalimantan ») hag en hanternoz zo sultanelezh Brunei ha stadoù Sabah ha Sarawak, izili Kevredad Malaysia. Da vare an drevadennerezh e vez anavezet Sabah dindan anv Borneo an Norzh.
1883-1893 : Meret eo Borneo an Norzh gant un embregerezh prevez. Embannet e vez timbroù gant an alc’hwez « North Borneo Postale » pe « British North Borneo », warne ardamezioù ar vro.
1894-1901 : Ur Stad dizalc’h eo. Alc’hwezioù teiryezhek a lenner war an timbroù (saozneg, malayeg, sinaeg), embannet dindan anv STATE OF NORTH BORNEO . Liesseurt eo danvez ar skeudennoù : loened, gweledvaoù…
1901-1948 : Gwarezvro ar Rouantelezh-Unanet eo Borneo an Norzh. Timbroù embannet gant an alc’hwez : THE STATE OF BORNEO – BRITISH PROTECTORATE
1943-45 : Aloubet eo Borneo gant arme ar Japan. Daou rummad timbroù zo moullet, met aliesoc’h e vez dreistmoullet timbroù Borneo an Norzh pe re Japan evit bezañ implijet eno.
1945 : Emañ Borneo an Norzh dindan aotrouniezh melestradurezh an arme saoz. Dreistmoullet e vez an timbroù gant al lizherennoù B.M.A. (« British Military Administration »). Implijet e vezont e Brunei, Labuan ha Sarawak ivez.
1948-1964 : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet eo.
1964 : Roet eo e frankiz da Vorneo. Emezelañ a ra da gKevredad Stadoù Malaysia (« Federated Malay States ») dindan an anv Sabah. Timbroù a vo embannet dindan an anv-se e 1964-1965 a-raok ober gant timbroù Malaysia.

## Pennadoù kar

* Timbroù Malaysia
* Timbroù Stadoù Malaysia
* Timbroù Labuan
* Timbroù Sabah
# Diana Spencer

Diana Spencer zo ur briñsez saoz. Ganet e oa bet d'ar 1añ a viz Gouere 1961 e Sandringham (Norfolk, Bro-Saoz) ha marvet d'an 31 a viz Eost 1997 en ur gwallzarvoud e Pariz (Bro-C'hall). Dimezet e oa da Charles, Priñs Kembre, mab da Elizabeth II ha da Philip, Dug Dinedin.

## He bugale

* William, Priñs Kembre
* Harry, Dug Sussex

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Plaenennoù Bras

Ar Plaenennoù Bras (e saozneg Prairie, Great Plains pe Grassland) a zo un takad plaenennoù damgrin e kreiz Norzhamerika, er reter d'ar Menezioù Roc'hellek. Mont a ra eus stadoù Saskatchewan hag Alberta (Kanada) en norzh, betek Texas (Stadoù-Unanet Amerika) er su, war-hed e-tro 3.200 km hirder hag 800 km ledander.