OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Roll rouaned Sussex

Anavezet fall eo istor Rouantelezh Sussex ha mankoù zo e roll an unpennoù anezhi. Ouzhpenn-se n'anavezomp un darn vras eus ar rouaned-se nemet dre zielloù zo gaou un nebeud anezho war a seblant. Ne rene ket rouaned Sussex o-unanig atav hag alies e renent war un dro gant meur a genroue. Studi an dielloù a ziskouez ne oa ket disrannet ar rouantelezh.
| Ren | Anv | Stil | Notennoù |
| Eus 477 da 491 pe diwezhatoc'h | Ælle | | mojennel |
| | ?Cissa | | |
| fl. c. 660 da c.685 | Æðelwealh | | Lazhet gant Caedwalla |
| fl. war-dro 683? | Eadwulf | | Ealdulfus dux Suthsax |
| fl. war-dro 683 betek war-dro 685? | Ecgwald | | |
| fl.685 | Berhthun | | Ealdorman |
| fl.685 | Andhun | | Ealdorman |
| Sujet da Wessex (c.686 to 726) ||||
| fl.692 to 717 | Noðhelm (Nunna) | Nothelmus rex Suthsax’ Nunna rex Sussax’ Nunna rex Suthsax’ | asambles gant Watt, Osric, hag Æðelstan. |
| fl.692 da c.700 | Watt | Wattus rex | asambles gantNoðhelm |
| fl. c.700 | Bryni | Bruny dux Suthsax' | Ealdorman dindan Noðhelm ha Watt |
| fl. c.710 | ?Osric | Osricus | Asambles gant Noðhelm |
| fl.717 | Æðelstan | Athelstan rex | Asambles gant Noðhelm |
| fl. c.740 | Æðelberht | Ethelbertus rex Sussaxonum | |
| fl.760 da 772 | Osmund | Osmundus rex Osmund dux | asambles gant Oswald, Ælfwald, haG Oslac |
| sujet da Vercia (771 da 825) ||||
| fl.772 | Oswald | Osuualdus dux Suðsax' | Ealdorman dindan Offa asambles gant Osmund, Ælfwald, ha Oslac |
| fl. c.765 da 772 | Oslac | Osiac rex Oslac dux | asambles gant Ealdwulf, Ælfwald, Oswald, ha Osmund. |
| fl. c.765 da c.791 | Ealdwulf | Alduulf rex Aldwlfus dux Suthsaxonum Aldwlf dux Aldwlfus dux Suthsaxonum Ealdwlf | asambles gant Ælfwald ha Oslac |
| fl. c.765 da 772 | Ælfwald | Ælhuuald rex Ælbuuald dux | asambles gant Ealdwulf, Oslac, Oswald, hag Osmund |
| Sujet da Wessex (adalek 825) ||||
| marvet 982 | Eadwine | Eaduuine dux | Ealdorman dindan Æðelræd Unræd |
E 825 e zeuas Saozon ar Su da vezañ sujidi Ecgberht.
# Santo Antão

Santo Antão zo un anv-lec'h portugalek diwar anv ar penitiour egiptat Sant Anton en IIIe kantved.

## Lec'hanvioù
### Brazil

* Vitória de Santo Antão — e Pernambuco
* Santo Antão (distrig Santa Maria) — e distrig Santa Maria e Rio Grande do Sul
* Santo Antão (Santa Maria) — karter eus Santo Antão (distrig Santa Maria)

### Kab Glas

* Enez Santo Antão —

### Portugal

* Santo Antão (Calheta) — parrez e Calheta, en Açores
* Santo Antão (Évora) — parrez e Évora
* Santo Antão do Tojal — parrez eLoures

## Pennadoù kar

* Santo António
# Tarkan

Tarkan zo un anv-den turkek. Un titl e oa a veze roet gant an Durked a-raok an islam.

## Tud

* Tarkan Tevetoğlu, kaner turk
* Tarkan Altınok, kaner turk
* Tarkan Gözübüyük, soner turk
* Tarkan, tudenn bannoù-treset gant Sezgin Burak.
# Tenrek-heureuchin bihan

Tenrek-heureuchin bihan :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Afrosoricida |
| Kerentiad : | Tenrecidae |
| Genad : | Echinops |
| Anv skiantel ||
| Echinops telfairi Martin, 1838 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tenrek-heureuchin bihan (Echinops telfairi) a zo ur bronneg hag a vev e su Madagaskar. Ar spesad nemetañ eo er genad Echinops.
# Ti-embann

Un embregerezh evit lakaat da vezañ moulet ha skignet levrioù, kazetennoù ha n'eus forzh peseurt teul eo un ti-embann. Renet e vez gant unan pe vuioc'h embanner dezho ar micher klask an danvez da brientiñ evit bezañ lakaet e gwerzh. Ur ger nes da di-embann eo ar ger embannadurioù. An embannerezh eo micher an embanner.
# Tiergarten

Tiergarten a zo anv ur park bras hag ur c'harter lec’hiet e kreiz-kêr Berlin. En Tiergarten e kaver savadurioù brudet evel kastell Bellevue (annez ofisiel prezidant republik kevreadel Alamagn) er gwalarn, ar Siegessäule (kolonenn an trec’h) e kreiz-kornôg hag ar Reichstag (ennañ e vez bodet ar Bundestag), er biz. Implijet e vez ivez anv ar park evit envel ar Zoologischer Garten, ur zoo hag a zo e-kichen. En alamaneg e talvez Tiergarten «liorzh al loened».

## Lec’hiadur ar c’harter en arondisamant

A-raok adreizhadenn 2001 e oa ivez Tiergarten anv ur bastell-vro gozh hag a oa eus tu ar c’hornôg da vare rann Alamagn. Abaoe 2001 emañ ar bastell-vro-se e-barzh arondisamant Berlin-Mitte hag ez eo ivez anv unan eus ar 6 karter a gaver ennañ. A-raok an adreizhadenn e oa daou garter all (Moabit ha Hansaviertel) hag a oa ivez e-barzh pastell-vro Tiergarten.

## Istor

Da vare dispac’h Berlin e 1848, en em vodas ar vanifesterien (micherourien ha bourc’hizien) en Tiergarten e-tal an arme, hag an arme a rankas kilañ. Mont a reas an emsavadeg da netra koulskoude, rak disrann a oa etre ar vanifesterien. Nebeud amzer goude ec’h embannas an arme seziz war ar c’harter. Gant an emsavadeg-se e voe lañset unvanidigezh Alamagn.
Hiziv an deiz ez eo Tiergarten lec’h emgav al Love Parade abaoe penn-kentañ ar bloavezhioù 1990. Tro 1,5 milion a dud en em gav bep bloaz evit dañsal war tonioù sonerezh elektronek.
# Tour-meur

An tourioù-meur, pe an tourelloù a-wezhioù, zo tourioù maen tev hag uhel, a voe savet adalek an XII$^{vet}$ kantved da gemer lec’h an tourioù koad a oa pintet war ar moudennoù-kestell. Elfenn bouezusañ difennoù ar c’hestell-kreñv e oa an tour-meur, ha dizalc’h e oa diouzh ar peurrest eus ar c’hastell, tra ma oa stag an tourioù all ouzh mogerioù-difenn ar c’hastell. Er c’hestell a veze savet en amzer ar c'hladdalc'helezh e veze atav un tour-meur, evel ma ne oa kêr ebet na veze ket difennet gant ur c’hastell.
Tourioù-meur a bep stumm a oa : lod a oa karrezek, lod all kelc’hiek, lod all c’hoazh lieskornek. Ken uhel e oant ma ne oa ket ezhomm ken da sevel anezho war krugelloù evel diagent.
En tourioù-meur ne oa dor ebet en traoñ anezho. Evit mont e-barzh e lakaed ur skeul ouzh troad an tour da sevel betek ur prenestr pe un nor en estaj kentañ. Ur wech pignet e-barzh e c’halle an dud sachañ ar skeul war o lerc’h, e diabarzh ar savadur. En-dro pe e-kichen an tour-meur e oa difennoù diavaez, na oant ket savet gant koad ha pri evel gwechall, hogen gant mogerioù maen start ha tourioù bihan etrezo.

## Tourioù-meur e Breizh

Tourioù-meur pe rivinoù anezho a c’haller gwelet e meur a lec’h e Breizh :
* Tour-meur Tremazan, e Landunvez, e-kichen Porsal, pennlec’h aotrouniezh ar C’hastell
* Tour-meur Koadmen, war ribl al Leñv, e kumun Tremeven, unan eus tourioù-meur koshañ Breizh gant hini Tremazan
* Tour-meur Solidor, e Sant-Servan (Sant-Maloù hiviz)
* Tour-meur Chevre e Beuzid-ar-C'hoadoù, kastell kozh baroned Gwitreg
* e kastell Felger
* e kastell Klison
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tonenn (mas)

An donenn (simbol: t) a zo un unanenn vas kevatal gant 1 000 kilogram. A-wezhioù e vez graet tonenn vetrek anezhi. Daoust m'emañ an donenn er-maez eus ar sistem etrebroadel (SI) e vez implijet asambles gantañ.
Graet e vez gant tonennoù all e broioù 'zo :
* tonenn amerikan (short ton), a dalv 907,185 kg (2000 lb)
* tonenn saoz (long ton), a dalv 1016,047 kg (2240 lb)
# Troad akuzativel

Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad akuzativel, akuzativ pe tro-damall (saoz.: accusative case, diwar al latin accusativus "ar fed ma vez kaset da benn un ober") pe a-wezhoù ivez troad renadennel (saoz.: object case) evit komz eus un droad yezhadurel pennañ a dalvez da verkañ arc'hwelioù kevreadurezhel resis er frazenn, d.l.e arguzennoù resis.
Merket e vez gant an akuzativ ar renadenn eeun ("DO") ur verb tranzitivel, da lâret eo renadenn-c'houzañv ("P") un ober kaset da benn gant ar rener/graer ("S/A") en tu-gra, da skouer:
    der Wagen (NOM.: "ar c'harr-tan") den Wagen' (AKUZ.), d.s.:
    Ich sehe den Wagen ("Gwelet a ran ar c'harr-tan")
Arc'hwelioù all a c'hell bezañ merket gant an akuzativ gant ar yezh-mañ'r-yezh, da skouer e c'hell bezañ implijet gant araogennoù resis pe a bepseurt, da skouer:
    Schreibst du einen Brief an deinen Vater?
    "Ha skrivañ a rez ul lizher d'az tad"
Implijet an nominativ, enebet ouzh an nominativ, gant ar yezhoù nominativel-akuzativel. Peurliesañ eo an akuzativ an droad merket.
Implijet e veze gwezhall an akuzativ gant an holl yezhoù indezeuropek, en o zouez al latin, ar henc'hresianeg, ar sañskriteg, ha hiziv e vez implijet gant meur a hini anezhe c'hoazh, en o zouez ar gresianeg a-vremañ, ar yezhoù slavek (d.s. ar ruseg hag ar poloneg, ar roumaneg (yezh romanek hag an alamaneg (yezh c'hermanek) hag ivez ar yezhoù finnek-ougrek (d.s. ar finneg hag an hungareg) hag an arabeg klasel (yezh semitek).

## An akuzativ hag ar partitiv

Implijet e vez gant yezhoù 'zo, en o zouez ar yezhoù baltek-finnek, en o zouez ar finneg hag an estonieg div droad disheñvel evit merkañ rennadenn eeun ur verb tranzitivel hervez degouezhioù resis: an droad akuzativel diouzh un tu hag ar partitiv diouzh an tu all, diforc'het an eil diouzh eben gant ar fed m'eo ur renadenn merket gant an akuzativ telosel keit ha m'eo ur renadenn merket gant ar partitiv amdelosel.
g • ka • keTroadoù yezhadurel :
Troadoù :
# Umm al-Qaywayn

Umm al-Qaywayn (أم القيوين en arabeg) a zo ur gêr hag un emirelezh a-hed aod gevred Pleg-mor Persia. Unan eus seizh emirelezh an Emirelezhioù Arab Unanet eo.
# Volkan

Volkan (diwar ar galleg volcan) zo un anv-den turkek. Talvezout a ra kement ha menez-tan.

## Tud

* Volkan Demirel, melldroader turk (g. 1981)
* Volkan Arslan, melldroader turk (g. 1978)
* Volkan Konak, soner (g. 1967)
* Volkan Yaman, melldroader turk-alaman (g. 1983)
* Volkan Babacan, melldroader turk (g. 1988)
* Volkan Güç, volleyballer turk (g. 1980)
* Volkan Severcan, aktour (g. 1966)
# Yod (lizherenn)

Dekvet lizherenn meur a abjad semitek eo yod(h) (biz), en o zouez al lizherennegoù fenisek aramaek, hebraek (י), siriek (ܝ) hag arabek (ﻱ). Renket e vez en 28vet plas en arabeg hervez an urzh a-vremañ.
Dont a ra hec'h anv diwar ar fed ma oa heñvel he stumm ouzh hini ur c'hleze.
Distaget e vez (LFE) [j].
Diwar stumm al lizherenn fenisek-mañ e oa bet diorroet al lizherennoù gresianek iota I, etruskek , latin I ha kirillek I (implijet evit skrivañ an ukraineg hag ar belaruseg).
Hervez ar sistem niverenniñ hebraek gematria e talvez al lizherenn-mañ da 10.
# Waw

C'hwec'hvet lizherenn meur a abjad semitek eo waw (grog), en o zouez al lizherennegoù fenisek aramaek, hebraek (ו) , siriek (ܘ) hag arabek (و|). Emañ er 27vet renk en urzh al lizherenneg arabek a-vremañ.
Dont a ra hec'h anv diwar ar fed ma veze heñvel he stumm orin ouzh hini ur c'hrog.
Distaget e vez (LFE) [w]. En hebraeg he deus al lizherenn-mañ tri doare distagañ disheñvel hervez lec'h ur pik: ו: /v/; וּ: /u/; וֹ: /o/
Diwar stumm al lizherenn fenisek-mañ e oa bet diorroet al lizherennoù gresianek digamma Ϝ hag upsilon Y, estruskek , , latin F, V ha Y ha war-lerc'h U ha W ha kirillek У ha Ѵ.
# Śīrṣāsana

Śīrṣāsana (Devanāgarī: षीर्शासन), pe stumm ar penn, a zo ur stumm yoga ma vez eilpennet ar c'horf penn-da-benn, ha ma vez harpet ouzh an divarvrec'h tra ma stok skañvik kern ar penn ouzh al leur.
Dont a ra an termen eus śīrṣa a dalv "penn, klopenn" e sañskriteg.
Goude echuiñ an asana-se ne saver ket ar penn diouzhtu, met lezel a reer an tal war al leur a-pad ur vunutenn.

## Gounidoù

Krediñ a ra d'an dud a bleustr ar yoga e c'hell śīrṣāsana kreskiñ red ar gwad en empenn, gwellat ar vemor hag arc'hwelioù all ar meiz, evel ar pep brasañ eus ar stummoù eilpennet. Krediñ a reer ec'h adyaouanka ar c'horf hag ar spered, hag e reol red an energiezh (prāṇa) er c'horf.

## Gwelet ivez

* Roll an asanaoù

## Liammoù diavaez

* (en) Headstand / Shirshasana - Poltred eus ar stumm yoga gant displegadennoù
* (en) Stumm ar penn e-barzh Bindu Magazine
* (en) Chom a ran war ma fenn evit ar yec'hed
# Listennad gouennoù chas

Setu ul listennad gouennoù chas:
* Beagle
* Bichon
* Bulldog
* Chihuahua
* Douar-Nevez
* Korrgi, pe "corgi"
* Levran
* Setter
* Teckel
# Saozneg SUA

Saozneg ar Stadoù-Unanet (pe an amerikaneg a-wezhioù; American English pe U.S. English e saozneg) eo ar yezh muiañ komzet e Stadoù-Unanet Amerika. Daoust da se n'eo ket yezh ofisiel. Disheñvelik eo diouzh saozneg Bro-Saoz, en e zistagadur, en e c'herioù, en e zoare-skrivañ, hag un tamm en e yezhadur.

## Doare-skrivañ

En 1828 e voe embannet geriadur Noah Webster, ar c'hentañ geriadur stadunanat, a ginnige kemmoù e doare-skrivaén ar saozneg. Degemeret e voe e gemmoù evit an darn vrasañ. Ar c'hemmoù c'hoarvezet en doare-skrivañ er Rouantelezh-Unanet n'int ket anavezet e SUA, e-skoaz e Kanada e vez graet ganto.

### Reolennoù disheñvel

* Ar gerioù saoznek en -our a deu da vout en -or en SUA.
** Evel : behaviour troet da vout behavior.
* Idem gant ar gerioù deveret eus ar gerioù en -our.
** Evel diwar favour, troet da favor, favourite troet da favorite.
*** Koulskoude e skriver atav four ha your, ha gerioù all zo evel glamour.
* Ar gerioù saoznek en -ence a dro da -ense.
** Evel : defence, offence, pretence deuet da vout defense, offense, pretense.
*** Un nemedenn : difference.
* Ar gerioù saoznek a echu gant -tre a echu gant -ter.
** Evel : centre ha theatre deuet da vout center ha theater.
* Ar gerioù saoznek a echu gant -bre deuet da vout -ber .
** Evel: fibre skrivet fiber e SUA.
* Kalzig a verboù en -ise a vo en -ize e SUA (diwar an diben-ger henc'hresianek -izein).
** Evel : to realise skrivetto realize e SUA.
** Un ugent ger ne heuliont ket ar reolenn hag a chom heñvel evel: to advertise, to surprise, to disguise, to compromise (amañ ne deu ket an s eus ur zêta henc'hresianek)
* Alies (met n'eo ket bep tro) ez a -ogue da -og .
** Evel catalogue/catalog, dialogue/dialog.
* Dirak -er pe -ing, ne dro ket l da ll.
** E-lec'h jeweller ha travelling e skriver jeweler, ha traveling

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "amerikaneg" war al lec'hienn devri.bzh
* ↑ http://www.senate.gov/legislative/LIS/roll_call_lists/roll_call_vote_cfm.cfm?congress=109&session=2&vote=00131
# Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet

Abaoe fin an XIX$^{vet}$ kantved e veze difennet emirelezhioù ledenez Arabia gant ar Rouantelezh-Unanet. Un termen a voe roet e miz Du d'ar feurm-emglev skoulmet gant « Stadoù an Arsav-brezel" (Trucial States e saozneg) ha Londrez. Divizet e voe neuze gant c'hwec'h emirelezh – Dubai, Abu Dhabi, Sharjah, Ajman, Umm al-Qaywayn ha Fujairah – sevel Stad an Emirelezhioù Arab Unanet. Mont a raio ur seizhvet emirelezh (Ras al Khaimah) ganto d'an 10 a viz C'hwevrer 1972. D'ar c'hentañ a viz Genver 1973 e teuas er-maez timbroù kentañ ar c'hevread.
A-raok an deiziad-se e oa ret da bep emirelezh kaout he zimbroù he-unan.

## Timbroù an Emirelezhioù

Etre 1964 ha 1972 ez eus bet embannet ur sammad bras spontus a dimbroù-post dindan anv ar seizh emirelezh. Lesanvet e vezont "erinoù" (Dunes e saozneg), diwar al lec'h m'int bet savet. Moullet e-maez ar vro, gwerzhet e-maez ar vro d'an dastumerien, pe zoken roet evit netra er boestoù fourmaj (!), n'eus talvoudegezh ebet gant ar skeudennoù liesliv-se.

## Ajman

Stad Ajman eo, hep mar ebet, an hini frouezhusañ a-fed embann timbroù dindan hec'h anv. Kazi sur eo n'int ket bet implijet er vro.
Enoret e voe Anna Vreizh – e-touez un dibab poltredoù rouaned Frañs - gant Postoù Ajman kalz bloavezhioù a-raok Postoù Bro-C'hall.
* Pennad kar : Timbroù Manama

## Dubai

* Gwelet Timbroù Dubai

## Sharjah

Embannet ez eus bet timbroù dindan anv Sharjah & Dependencies etre 1963 ha 1972. Timbroù a bep seurt ment hag a bep seurt stumm a gaver : tric'hornek, ront, hirrgarrezek, romb... Alies e veze moullet, e korn an timbr, poltred penn-meur an emirelezh, ar Sheikh Saqr ben Sultan Al Qaqsuni.
Etre 1965 ha 1969 ec'h embannas enklozadur Khor Fakkan timbroù gant an alc'hwez "Khor Fakkan", tiriad e dalc'h Sharjah" evit klask o gwerzhañ da dimbrawourien ar bed-holl.

## Umm al-Qaywayn

* Timbr ar bloaz 1971
* C’hoarioù Olimpek 1972
* Apollo13
* Dürer
* Peroked
* Ben_Hur (1969)

## Ras al-Khaima

E 1965 e krogas an embann timbroù. War-bouez ar rummad kentañ a ginnig ar Sheikh Saker Ben, ur wezenn-balmez hag ur vag hengounel, an holl dimbroù a oa gouestlet da bennoù-bras estren, livadurioù arzourien estren, d'ar C'hoarioù Olimpek, d'al loened...

## Fujairah

Dindan anv FUJEIRA ez eus bet embannet kantadoù a dimbroù etre 1964 ha 1972. Evit pinvidikaat dastumadennoù an dimbrawourien e voe enoret tudennoù brudet an Istor (Winston Churchill, J.F. Kennedy, Naser..), C'hoarioù Olimpek (Tokyo, München, Sapporo...), livadurioù arzourien Europa (Cézanne, Renoir...), an egor, kizhier, gouel Nedeleg... alese danvezioù pell-pell eus buhez ha sevenadur annezidi al ledenez arabek.

## Pennad kar

* Timbroù Stadoù an Arsav-brezel
# Norma Precision

Norma Precision AB, anvet peurliesañ Norma, zo un embregerezh munisionoù armoù-tan hiniennel diazezet e Åmotfors (Värmland, Sveden) abaoe 1902.

## Istor

Ivan Enger a oa o ren e 1902 war un uzin boledoù e Oslo (Norvegia), asambles gant e zaou vreur. Kevredigezhioù tennañ Sveden a enporzhie d'ar poent-se o boledoù eus Alamagn, met koustus e oant, ha fellet a reas dezhe lakaat sevel anezhe en o bro. Goulenn a rejont gant Enger en ober, ha lakaat a reas sevel un uzin e kêriadenn Åmotfors, 400 kilometr er c'hornôg da Stockholm, nepell diouzh harzoù Norvegia.
Betek 1914 e veze produet boledoù ha douilhezioù nemetken gant Norma, ha berzh ar c'hleuboù tennañ a oa a-walc'h evit lakaat an embregerezh da greskiñ buan. Pa darzhas ar Brezel-bed Kentañ e chomas neptu broioù Skandinavia, met kreskiñ a reas ar goulenn war ar munisionoù eno abalamour e felle d'an dennerien pleustriñ muioc'h betegoût e vije tarzhet ar brezel eno ivez. Kregiñ a reas Norma da broduiñ kartouchennoù klok neuze.
E 1939 e voulc'has Norma gant produiñ munisionoù 6,5 × 55 mm evit an arme. E miz Ebrel 1940 e voe aloubet Norvegia gant an Trede Reich. Neptu e oa chomet Sveden, ha ne voe ket aloubet ivez. En uzinoù Norma e labouras war-dro 800 den e-pad an Eil Brezel-bed. Produiñ a raent kartouchennoù 6,5 × 55 mm, 9 mm Parabellum evit ar pistolennoù-mindrailher, ha 7,65 mm evit pistolennoù ar polis. Lod anezhe a veze kaset da Norvegia gant rezistanted war skioù evit talañ ouzh an Alamaned. Goude ar brezel e oa berr ar stokoù munisionoù evit ar chaseal en Europa dre vras, ha Norma a bourvezias ar c'hevandir gant kartouchennoù uhel o c'halibr, evel an 9,3 × 62 mm alaman ha ne veze ket graet ken en he bro orin abalamour d'ar berz war ar produiñ armoù pe munisionoù eno goude 1945.
E 2025 e implije Norma 240 den hag a brodue 30 milion a gartouchennoù bep bloaz, dezhe ur c'hant kalibr disheñvel bennak, evit ar sportoù tennañ hag ar chaseal. Perzh eo er c'henstrollad Beretta Holding, en deus kemennet e 2022 e oa o vont da bostiñ 60 milion a zollaroù evit lakaat sevel un uzin Norma e Savannah (Georgia, Stadoù-Unanet Amerika) .

## Munisionoù ijinet gant an embregerezh

* 6 mm Norma BR
* 6.5-284 Norma
* 7 × 61 mm Sharpe & Hart
* .308 Norma Magnum
* .300 Norma Magnum
* .338 Norma Magnum
* .358 Norma Magnum
* 10 mm Auto

## Liamm diavaez

* (sv)(en) Lec'hienn ofisiel Norma evit Europa

## Daveennoù

* 1 2 3 (en) KVALE Nils, Bullets by the billions, Guns, miz Gouere 1959, pp. 18-20 & 48-50 (pellgarget d'ar 15/01/2025)
* 1 2 (en) About Norma, war lec'hienn an embregerezh (lennet d'ar 15/01/2025)
* ↑ (en) SAGI Guy J., $60 Million Norma Ammo Plant Coming To Georgia, American Rifleman, 15/11/2022 (lennet d'ar 15/01/2025)
* ↑ (en) About us war lec'hienn Norma USA (lennet d'ar 15/01/2025)
# Charlton Heston

Charlton Heston, ganet John Charles Carter d'ar 4 a viz Here 1923 hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Ebrel 2008, a oa un aktour stadunanat. Deuet e oa da vezañ brudet evit e rolloù penn en un toullad filmoù eus Hollywood e filmoù epik biblek, skiant-faltazi pe filmoù oberiant. Enoret e oa bet gant un Academy Award ha lakaet e oa bet e anv evit tri Golden Globe Awards, kement ha tri Primetime Emmy Awards. Meur a wech e oa bet roet enorioù dezhañ, evel ar Jean Hersholt Humanitarian Award e 1978, ar Golden Globe Cecil B. DeMille Award e 1967, ar Screen Actors Guild Life Achievement Award e 1971, un Enor gant ar Greizenn Kennedy e 1997, hag ur Vedalenn prezidantel evit ar Frankiz e 2003.
Heston a oa kroget e vrud en ur c'hoari Moizez er film An Dek Gourc'hemenn (1956), hag ar roll pennañ Judah Ben-Hur e Ben-Hur (1959).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Charlton Heston.
* ↑ Swartz, Tracy (26 a viz C'hwevrer 2016). "After his death, Charlton Heston's family split his Oscars", Chicago Tribune.
# Nasica (genad)

Nasica :
| Nasica longirostris (tresadenn). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Furnariidae |
| Iskerentiad : | Dendrocolaptinae |
| Anv skiantel ||
| Nasica Lesson, 1830 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Nasica a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Nasica longirostris, brosezat en Amazonia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Furnariidae/Nasica (lennet e-barzh d'an 13 a viz C'hwevrer 2025).
# Werner Haase

Werner Haase (2 a viz Eost 1900 e Köthen – 30 a viz Du 1950 e Moskov) a oa kelenner medisinerezh hag ofiser SS. Unan eus mezeien personnel Adolf Hitler e voe. SS-Obersturmbannführer eo ar grad diwezhañ a dizhas.

## E vuhez

Emezelañ a reas en NSDAP e 1933 hag en SS e 1941. Etre 1935 ha 1945 e voe unan eus mezeien Hitler, hag a gasas ur pellskrid dezhañ da-geñver e zeiz-ha-bloaz.
E dibenn emgann Berlin e miz Ebrel 1945 e sikouras Ernst Günther Schenck da louzaouiñ tud gloazet (siviled ha soudarded) a oa bet bodet en ur gwarez staliet dindan ar C'hañsellerdi, e-kichen ar Führerbunker. D'an 29 a viz Ebrel e voe galvet er Führerbunker ma sikouras Ludwig Stumpfegger da reiñ sianur da Blondi (ki Hitler), peogwir e felle da Hitler gouzout hag efefus e oa ar c'hapsulennadoù sianur. Er bunker e chomas betek m'en em lazhef Hitler, ha goude-se e tistroas da labourat er gwarez, ma voe tapet gant soudarded an Arme Ruz. D'ar 6 a viz Mae e c'houlennas ar Soviediz digant Haase bezañ e-touez ar re o doe da anavezout korfoù devet Joseph Goebbels, Magda hag o c'hwec'h bugel. Haase eo a anavezas korf Goebbels, a-drugarez d'an harp a oa ouzh e c'har dehou.
Haase a chomas prizoniad ar Soviediz betek e varv. E miz Even 1945 e voe tamallet outañ bezañ bet unan eus mezeien personnel Hitler ha bezañ louzaouet pennoù-bras all gouarnamant Hitler hag ivez izili NSDAP ha re an SS. Mervel a reas e miz Du 1950 abalamour d'an droug-skevent. Mervel a reas e toull-bac'h-ospital Boutyr, da lavaret eo marteze toull-bac'h Boutyrka e Moskov.
Er film alaman Der Untergang (2004) ez eo an aktor Matthias Habich a c'hoari perzh Haase.

## Notennoù

* ↑ V.K. Vinogradov et al ; Hitler's Death: Russia's Last Great Secret from the Files of the KGB ; Chaucer Press ; 2005 ; p. 85
* ↑ Ian Kershaw ; Hitler, volume II ; W.W. Norton ; 2000, p. 286