# Manufacture d'Armes de Saint-Étienne

Ar Manufacture d'Armes de Saint-Étienne, anvet alies MAS, a oa un embregerezh gall diazezet e Saint-Étienne. Armoù en doa produet eus 1764 betek 2000. Brudet eo evit bezañ produet armoù hiniennel e-touez ar re implijetañ e istor Bro-C'hall en XXvet kantved.

## Istor
### Deroù al labouradeg

Kêr Saint-Étienne a oa brudet abaoe ar Grennamzer evit hec'h artizaned kontellerien. Ouzhpenn 80 milin a brodue armoù brezel pe chase. E 1665 e voe savet ur vagajenn roueel armoù e Pariz, pourvezet gant labouradegoù Saint-Étienne, betek-gouzout e vije ur brezel.
E 1764 en em vodas armeurerien ar gêr, hag e 1765 e resevas o bodadeg an anv Manufacture royale d'armes (Labouradeg Roueel Armoù) gant asant Loeiz XV ha dindan renerezh an Ao. De Montbéliard. A-c'hras d'an titl « Manufacture royale » e c'halljont gwerzhañ armoù d'an armeoù gall pe estrañjour.
A-raok an Dispac'h Gall e kreskas ar produerezh tamm-ha-tamm hag ouzhpenn 12.000 arm a veze graet bep bloaz. E-pad an Dispac'h e oa uheloc'h c'hoazh an niver a armoù produet hag e voe lesanvet Saint-Étienne Armeville (Kêr an Armoù).
E 1838 e voe gwerzhet al labouradeg d'ar gouarnamant gant ar vreudeur Jovin. D'ar mare-se e veze produet war-dro 15.000 arm eno bep bloaz.

### Al labouradeg nevez

E-pad an Eil Impalaeriezh c'hall e oa uhel ar goulenn war an armoù-tan ha re strizh e oa deuet an uzin da vezañ. Divizet e vo sevel ul labouradeg nevez adalek 1864 evit tennañ gounid eus implij nerzh ar vapeur. 200.000 arm a c'hellas bezañ produet bep bloaz abalamour d'an araokadenn-se. Er bloavezhioù 1890 e oa ouzhpenn 10.000 micherour(ez) ha 9.000 mekanik en uzin, ha tro 1.600 fuzuilh a veze produet eno bemdez, ouzhpenn da revolverioù, pistolennoù, karabinennoù hag armoù all.

### An diskar

En XXvet kantved e heulias ar produerezh ar mareoù brezelioù-bed, peoc'h, aloubiñ ha brezelioù didrevadenniñ. E 1963 e voe choazet sevel dafar liesseurt : tourelloù kirri-houarnet, armoù a-enep tankoù ha dafar gwareziñ a-enep ar riskloù kimiek pe nukleel. Met war-ziskar ez eas ar urzhiadoù ha digreskiñ a reas tamm-ha-tamm a niver a implijidi (11.000 e 1940, 2.200 e 1981). GIAT Industries a renas war al labouradeg adalek 1898. E 2000 e voe serret al labouradeg da vat.

### Treuzfurmadur al lec'h

Lod eus ar savadurioù zo bet distrujet e 2001. Skolioù-uhel ha burevioù ar chadennoù France Bleu ha France 3 a gaver bremañ war al lec'h. Anavezet eo evel monumantoù istorel abaoe 2006. Un nebeud savadurioù a zo chomet eno.

## Armoù produet

* Pistolenn Marc'hegerezh Modèle An III
* Fuzuilh Chassepot (1866)
* Revolverioù Modèle 1873 ha 1874 (1873)
* Fuzuilh Gras (1874)
* Baionetez Gras modèle 1874 (1879)
* Revolver modèle 1892 8 mm (1892)
* Fuzuilh Lebel (1886)
* Kanol 75 mm modèle 1897
* Armoù-skoaz Berthier
* Mindrailherez Modèle 1907
* MAS 36 (1936)
* Pistolenn damaotomatek PA 35S (1935)
* MAS 45 (1945)
* MAS 47 (karabinenn chase)
* Fuzuilh MAS 49 (1949)
* Pistolenn MAC 50 (adalek 1953)
* AAT-52 (1952)
* MAS 49/56
* FA-MAS Type 62, pimpatrom ne voe ket produet da vat (1962)
* Fuzuilhoù-resisted FR-F1 (1966) hag FR-F2
* Pistolenn PAMAS G1 (bloavezhioù 1980, kopienn ar Beretta 92)
* Fuzuilh-arsailh FAMAS (1973)
* HK G3 dindan aotre (eus 1977 betek 1983)
* Beretta M12 dindan aotre
* HK MP5 stumm MAS MP5F
* LRAC F1 (banner roketennoù)
* Fulma (kartouchennoù chase metal)
Ijinet e oa bet er MAS ar c'halibr kartouchennoù 7,5 × 54 mm 1929C a voe implijet en arme c'hall eus 1930 betek ar bloavezhioù 1990.

## Gwelet ivez

* Manufacture d'Armes de Châtellerault
* Manufacture d'Armes de Tulle

## Daveennoù

* 1 2 (fr) Découvrez la Manufacture Nationale d'Armes war lec'hienn kêr Saint-Étienne (lennet d'ar 04/02/2024)
* ↑ (fr) VIRET Jérôme-Luther, L'industrie des armes portatives à Saint-Étienne,1777-1810. L'inévitable mécanisation ?, in Revue d'Histoire Modern et Contemporaine, 2007/1 n°54/1, pp. 171-192