OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# The Beach Boys

The Beach Boys zo ur strollad sonerezh amerikan savet en Hawthorne (Kalifornia) e 1961. Izili gentañ ar strollad e oa ar vreudeur Brian, Carl ha Dennis Wilson, o c'henderv Mike Love hag o mignon Al Jardine. Anavezet int evel ur strollad tud heson o mouezhioù, gant kanaouennoù diwar-benn bed ar grennarded hag unan eus ar strolladoù o doa graet ar muiañ a verzh eo bet en istor ar sonerezh. Par d'ar strollad saoz The Beatles, a vezent enebet outo alies, e oa gwriziennet ar strollad e rock 'n' roll ar bloavezhioù 1950 kenkoulz hag ar rythm and blues a-raok krouiñ ur son dezho, dindan levezon Brian Wilson, oc'h ebarzhiñ sonioù ar jazz, ar sonerezh klasel hag o krouiñ teknikoù enrollañ nevez.
Berzh en doa graet ar strollad gant luskad ar sonerezh surf e penn-kentañ ar bloavezhioù 1960, gant ar ganaouenn Surfin' U.S.A. da skouer met deuet e oa a-benn da zelc'her e verzh pa oa echu gant ar giz-se en ur adijinañ e sonerezh dindan renerezh Brian Wilson, en doa bountet ar strollad da baouez gant ar c'hanaouennoù diwar-benn plijadurioù an aod evit mont war-zu temoù personeloc'h ha sonioù kempleshoc'h evel en o albom Pet Sounds, hag ar ar ganaouenn Good Vibrations e 1966, o doa diazezet ar strollad evel krouerien rock a-feson. Startoc'h e oa bet ober an albom Smile avat, c'hoant Brian Wilson d'ober gwelloc'h eget The Beatles ne oa ket bet komprenet gant ar peurrest eus ar strollad ha ken diasur ma oa eus an disoc'h en doa gouzañvet un diwaskadenn. Leuskel a reas izili all ar strollad da gemer ar ren da c'houde.
Cheñch-dicheñch e oa bet an traoù abaoe fin ar bloavezhioù 1960. Gant marv Carl ha Dennis Wilson, kudennoù yec'hed Brian ha nebeutoc'h a werzh e oa bet cheñchet pal ar strollad. A-benn ar fin e kendalc'h The Beach Boys d'ober troiadoù dindan renerezh Love, goude ma chom Brian Wilson ha Jardine hep seniñ ganto, war-bouez evit 50vet deiz ha bloaz ar strollad.
# Sderot

Sderot (hebraeg: שׂדרות, a dalvez "balioù" ; arabeg: سديروت Soudirot) a zo ur gêr e su Israel, e Distrig ar Su. E 2007 e oa 19 300 annezad enni, ouzhpenn 99% anezho a orin yuzev ; 30 553 a du a oa e 2021.

## Douaroniezh

| Lec'hiadur Sderot e-keñver bandenn Gaza | Diazezidigezh : 1951 Gorread : 4,472 km² Poblañs : 30 553 (2021) Stankter : 6 832 zen/km² | Skoed-ardamez |

## Istor

Ar c'hêriadennoù palestinat anvet Najd ha Huj, hag a oa tamm-pe-damm er memes lec'h, a voe distrujet gant Brigadenn Negev al lu israelian, skarzhet e voe o annezidi, kavout a rejont repu e bandenn Gaza e 1948.
An annezidi israelian kentañ en em stalias azalek 1951, e-lec'h ma oa kamp-tremen Gevim-Dorot. Al lod brasañ anezho a oa a orin kurd pe persian. Lochoù ha teltennoù a savjont, hage e krogjont da sevel ti azalek 1954. A-hed ar bloavezhioù 1950 e voe degemeret annezidi nevez, al lod brasañ anezho o tont eus Maroko pe Roumania.
Da vare niveradeg 1961 e oa 87% eus an annezidi a orin eus ar Maghreb (Maroko dreist-holl), hag 11% a oa a orin eus Kurdistan. E 1958 e teuas Sderot da vezañ ur c'huzul-lec'h.
Er bloavezhioù 1990 e voe degemeret divroidi o tont eus URSS, ha dindan dek vloaz e voe daougementet poblañs kêr. Ez-ofisiel e teuas Sderot da vezañ ur gêr e 1996.

### Hiziv an deiz

Tost-tre (nebeutoc'h evit ur c'hilometr) emañ Sderot ouzh bandenn Gaza, ha setu perak eo deuet da vezañ ur gwenn aes da dizhout gant mortezioù Hamas pe re Jihad islamour abaoe penn-kentañ an eil Intifada. D'an 23 a viz Du 2007 e oa bet taolet 6311 roked war Sderot (dindan 23 bloaz).
* Restachoù rokedoù Quassam bet taolet war Sderot
* Goudor enep bombezadegoù e Sderot
Daoust ma n'eo ket gwall spis hent-bann ar rokedoù Quassam, ne c'heller ket herzel anezho : ouzhpenn dek annezad eus Sderot a zo bet lazhet abalamour dezho, hag ouzhpenn kant anezho a zo bet gloazet. Setu perak ez eo aet kuit ul lodenn eus an annezidi. War gresk eo aet ar bombezadegoù abaoe miz Gwengolo 2005. Kement a rokedoù Quassam a voe bannet e miz Mae 2007 (goude kudennoù etre izili Hamas ha re Fatah) ken e rankas miliadoù a dud kuitat kêr.

## Tud vrudet

Annezad brudetañ ar gêr eo Amir Peretz. Bet eo bet maer Sderot, ha bet eo ivez e penn strollad al labour Israel betek 2007, pa voe ministr an difenn e gouarnamant Ehud Olmert. Eno e vez ivez izili ar strollad sonerezh Teapacks o chom.

## Liamm diavaez

* Sdetor, le deuxième Israël – arte TV

## Notennoù

* ↑ (en) Central Bureau of statistics, Israel, kumun niverenn 1,031
* ↑ (en)Robert Fisk, The suffering of Sderot: how its true inhabitants were wiped from Israel's maps and memories, Independant, 26/11/2012]]]
* ↑ 23 Years and 6,311 Rockets, 7 a viz Kerzu 2008
* ↑ Israeli border town lives in the shadow of falling rockets, Isabel Kershner, International Herald Tribune, 31 a viz Mae 2007
# Scurelle

Scurelle zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Scurzolengo

Scurzolengo zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
# Scytalopus

Scytalopus :
| Scytalopus perijanus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Rhinocryptidae |
| Anv skiantel ||
| Scytalopus Gould, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Scytalopus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad golvaneged ha daou-ugent a ya d'ober ar genad :
* Scytalopus acutirostris,
* Scytalopus affinis,
* Scytalopus altirostris,
* Scytalopus alvarezlopezi,
* Scytalopus argentifrons
** S. a. argentifrons ha chiriquensis,
* Scytalopus atratus
** S. a. atratus, confusus ha nigricans,
* Scytalopus bolivianus,
* Scytalopus canus,
* Scytalopus caracae,
* Scytalopus chocoensis,
* Scytalopus diamantinensis,
* Scytalopus femoralis,
* Scytalopus fuscus,
* Scytalopus gettyae,
* Scytalopus gonzagai,
* Scytalopus griseicollis
** S. g. gilesi, griseicollis ha morenoi,
* Scytalopus iraiensis,
* Scytalopus latebricola,
* Scytalopus latrans
** S. l. intermedius, latrans ha subcinereus,
* Scytalopus macropus,
* Scytalopus magellanicus,
* Scytalopus meridanus
** S. m. fuscicauda ha meridanus,
* Scytalopus micropterus,
* Scytalopus novacapitalis,
* Scytalopus opacus
** S. o. androstictus hag opacus,
* Scytalopus pachecoi,
* Scytalopus panamensis,
* Scytalopus parkeri,
* Scytalopus parvirostris,
* Scytalopus perijanus,
* Scytalopus petrophilus,
* Scytalopus robbinsi,
* Scytalopus rodriguezi
** S. r. rodriguezi ha yariguiorum,
* Scytalopus sanctaemartae,
* Scytalopus schulenbergi,
* Scytalopus simonsi,
* Scytalopus speluncae,
* Scytalopus spillmanni,
* Scytalopus stilesi,
* Scytalopus superciliaris
** S. s. santabarbarae ha superciliaris,
* Scytalopus unicolor,
* Scytalopus urubambae,
* Scytalopus vicinior,
* Scytalopus zimmeri.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, naontek (19) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rhinocryptidae/Scytalopus (lennet e-barzh d'ar 4 a viz Eost 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Scènes des massacres de Scio

Scènes des massacres de Scio (titl gwirion : Scènes des massacres de Scio : familles grecques attendant la mort ou l'esclavage) zo un daolenn gant Eugène Delacroix diwar-benn lazhadegoù en Enez C'hios. An eil eoulivadur veur eo gant al livour. Ouzhpenn pevar metr uhelder (419 cm × 354 cm) eo an daolenn. Ar pal e oa diskouez gwirvoud ar brezel, ar feulster a oa bet en enez e-pad Lazhadeg C'hios. An daolenn a zo unan skrijus gant Gresianed o c'hortoz o zonkad: pe ar sklavelezh pe ar marv dindan taolioù an Otomaned goude o emsavadeg.
Livet e oa bet e 1824, bloavezh marv Théodore Géricault (1791-1824). An daolenn Le Radeau de La Méduse a oa bet un awen anat evit Delacroix.
* Le Radeau de la Méduse, implij ar piramidennoù
* Lazhadeg Chios, piramidennoù denel.
# Se Soltó un León

Se Soltó un León zo un albom gant Eliades Ochoa ha Francisco Repilado e 1995.

## Kanaouennoù an albom

* Venga Guano, gant Lorenzo Hierrezuelo ha Francisco Repilado
* Y Tú Que Has Hecho, Eliades Ochoa
* Sarandonga, Lorenzo Hierrezuelo / Francisco Repilado
* Como Cambian Los Tiempos, Lorenzo Hierrezuelo
* Huellas del Pasado, Lorenzo Hierrezuelo / Francisco Repilado
* El Gallo Ejando, Lorenzo Hierrezuelo / Francisco Repilado
* Sabroso, Lorenzo Hierrezuelo / Francisco Repilado
* Mi Pobre Corazón, Eliades Ochoa
* Desvelo de Amor, Eliades Ochoa
* Lágrimas Negras, gant Miguel Matamoros
* Caimán Aé, Lorenzo Hierrezuelo / Francisco Repilado
* Se Soltó un León.
# Se canta

Se canta (stummoù all : Se chanta, Se canti, Se canto), pe Aquelas montanhas (stummoù all : Aqueras montanhas, Aqueres montanhes, Aquelei montanhas, Aqueli montanhas) pe La font de Nimes (stummoù all : La fònt de Nimes, la hont de Nimes) pe c'hoazh Montanhes Araneses, zo ur ganaouenn okitanek anavezet gant meur a stumm e broioù Okitania. Kontañ a reer e oa bet skrivet gant Gaston Fèbus, kont Fois ha beskont Bearn. Sellet a reer outi bremañ evel kan broadel Okitania. Meur a stumm zo anezhi, hervez ar rannyezhoù hag ar rannvroioù.
Ar stumm kanet e Traoñienn Aran, anvet Montanhes araneses, zo kan ofisiel ar vroig-se.
Lakaet eo bet en aragoneg ivez, gant an titl Aqueras montanyas, ha kanet eo bet gant meur a ganer eus Aragon, en o zouez ar barzh José Antonio Labordeta hag ar strollad Biella Nuei.

## Komzoù e rannyezh Lengadok

Dejós ma fenèstra I a un auselon Tota la nuèch canta Canta sa cançon.
Diskan :
Se canta que cante Canta pas per ieu Canta per ma mia Qu'es al luènh de ieu.
Aquelas montanhas Que tan nautas son M'empachan de veire Mas amors ont son.
Aquelas montanhas Tard s'abaissaràn E mas amoretas Se raprocharàn.
Baissatz-vos montanhas Planas, levatz-vos Per que pòsca veire Mas amors ont son.
Al fons de la prada I a un píbol traucat Lo cocut i canta Benlèu i a nisat.

## Liammoù diavaez

* Pennad gallek diwar-benn Se canta - Occitanica (fr)
* YouTube - Se canta, kanet gant Patric, gant ar pozioù en okitaneg, saozneg ha galleg
* - Se canta, kanet gant Nadau

## Notennoù

* ↑ (fr)Zic Trad - Analyses d'oeuvres : "Aquéli mountagno" ou encore "Se canto"
* ↑ hervez mellad 4 al lezenn 16/1990 eus an 13 a viz Gouere 1990 ; adembannet eo bet kement-se e mellad 7 al lezenn 1/2015 eus ar 5 a viz C'hwevrer 2015
# Tony Jaa

Tatchakorn Yeerum (taieg: ทัชชกร ยีรัมย์; RTGS: Thatchakon Yiram; distaget [tʰát.t͡ɕʰā.kɔ̄ːn jīː.rām]; eus e anv gwirion Phanom Yeerum (taieg: พนม ยีรัมย์; [pʰā.nōm jīː.rām]), ganet d'ar 5 a viz C'hwevrer 1976, ha brudet gant al lesanv Tony Jaa hag e Thailand, evel Jaa Phanom. Un aktour hag arzour emgannañ eo, ur filmaozer hag ur manac'h boudaat. E-touez e filmoù brudet emañ Ong-Bak: Muay Thai Warrior (2003), Tom-Yum-Goong (2005), Ong Bak 2: The Beginning (2008), Furious 7 (2015), SPL II: A Time for Consequences (2015), ha Paradox (2017).
# Tony Heurtebis

Tony Heurtebis a zo ur c'hoarier mell-droad ganet ar 15 a viz Gouhere 1975, e Sant-Nazer. Diwall a ra palioù an FK Naoned hiziv an deiz. Muzul a ra 1, 81 m evit 73 kg.

## Red-micher

* 1995-1996 : Stad Roazhon : 8 krogad
* 1996-1997 : Stad Roazhon : 10 krogad
* 1997-1998 : Stad Roazhon : 34 krogad
* 1998-1999 : Stad Roazhon : 5 krogad
* 1999-2000 : ATAC Troyes : 31 krogad
* 2000-2001 : ES Troyes AC : 34 krogad
* 2001-2002 : ES Troyes AC : 23 krogad
* 2002-2003 : ES Troyes AC : 32 krogad
* 2003-2004 : ES Troyes AC : 30 krogad
* 2004-2005 : Stad Brest : 26 krogad
* 2005-2006 : FK Naoned : 3 krogad
* 2006-2007 : FK Naoned : 7 krogad
* 2007-2008 : FK Naoned : 16 krogad
* 2008-2010 : FK Naoned

## Roll loreidi

* Skipailh Breizh : bet dibabet 1 wech (Breizh-Kameroun, an 21 a viz Mae 1998 e Roazhon)

## Liammoù diavaez

* Fichenn Tony Heurtebis war fcna.fr
* Fichenn Tony Heurtebis war l'Équipe.fr
# Tony Parker

William Antony Parker a zo ur c'hoarier basketball ganet e Bruges d'ar 17 a viz Mae 1982. Alies e vez lesanvet "TP" (tipi).
Ur c'hoarier basketball gall a-feson eo. C'hoari a ra er post kaser gant ar skipailh Spurs San Antonio abaoe 2001.
Gounezet en deus tri zitl NBA All-Star Game. Eñ eo ar c'hoarier gall kentañ en deus bet titl an NBA.
Stummet eo bet e « Centre Fédéral », kroget en deus e vuhez labour e-barzh ar « Paris Basket Racing » e 1999. Draftet en deus e 28vet renk e 2001 gant skipailh ar Spurs. Sakret eo bet an hini kentañ an NBA hag ar c’hoarier kentañ gopret war un titl er c’hrogad ziwezhañ .
Dimezet eo get Eva Longoria met dizimezet int d’an 10 a viz Du 2010. Daou deus e vreudeur a c’hoari basket-ball ivez Terence Parker hag Pierre Parker. E c’houblad emañ eo get Axelle Francine. E Meurzh 2007 en deus graet un album, rap eo.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tonypandy

Tonypandy a zo ur gêriadenn e Rhondda Cynon Taf, e Kembre. Emañ 24.9 km diouzh Kerdiz ha 230.3 km diouzh Londrez. 3 609 a dud a oa o vevañ eno e 2011, ha 353 (9.8%) anezho a ouie kembraeg.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
# Tony Hale

Anthony Russell "Tony" Hale, ganet d'an 30 a viz Gwengolo 1970, a zo un aktour amerikan.
# Tony Curtis

Tony Curtis, bet ganet Bernard Schwartz d'an 3 a viz Mezheven 1925 e New York (SUA) hag aet da Anaon e Henderson (Nevada) (SUA) d'an 29 a viz Gwengolo 2010, a oa un aktour hag ur produour stadunanat.
E 1951 e timezas d'an aktourez stadunanat Janet Leigh en devoe div verc'h ganti : Jamie Lee Curtis ha Kelly Curtis, deuet da vezañ aktourezed int ivez.
# Tony Miles

Anthony John Miles (23 a viz Ebrel 1955, Birmingham, Bro-Saoz) – 12 a viz Du 2001, Harborne, Birmingham) a oa ur mestrc'hoarier echedoù saoz.
# Tonyrefail

Tonyrefail zo ur gêriadenn eus Rhondda Cynon Taf, e kreisteiz Kembre, etre Gilfach Goch ha Pontypridd.
Patrom:Rhondda Cynon Taf
# Sainte-Ode

Sainte-Ode (walloneg : Sinte-Oude) zo ur gumun e Belgia e proviñs Luksembourg.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sainte-Opportune

Sainte-Opportune zo anv meur a lec'h e Normandi.

## Gerdarzh

Diwar anv an abadez frank Opportune, lidet d'an 22 a viz Ebrel .

## Breizh

* Sainte-Opportune, ur gumun gozh el Liger-Atlantel, stag ouzh Sant-Pêr-Raez bremañ.

## Bro-C'hall

* Sainte-Opportune, kumun en departamant Orne
* Sainte-Opportune-du-Bosc, kumun en departamant Eure
* Sainte-Opportune-la-Mare, kumun en departamant Eure
# Sainte-Opportune (Raez)

Sainte-Opportune (Raez) :
| Anv gallek (ofisiel) | Sainte-Opportune |
| Bro istorel | Raez |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Maer Amzer gefridi | |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 758 ann. (1793) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 0° Norzh 0° Reter / 0, 0 |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| Gorread | km² |
| Sainte-Opportune (Raez) ||
| kemmañ |
Sainte-Opportune zo ur gumun gozh a Vreizh e Liger-Atlantel, stag bremañ ouzh kumun Sant-Pêr-Raez, e Bro-Raez, er c'hreisteiz d'al Liger.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Sainte-Opportune e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Frozieg hag e Bann Pembo. Buan-tre e voe staget ouzh kumun Sant-Pêr-Raez.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Krec'h Sainte-Opportune, lec'h m'edo an iliz-parrez (X$^{vet}$-XI$^{vet}$ kantved), bet adsavet ha distrujet en-dro en XIX$^{vet}$ kantved.

## Poblañs

* 758 annezad a oa er gumun e 1793.

## Pennad kar

* Sant-Pêr-Raez.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Sainte-Opportune
* ↑ (fr)infobretagne
# Sainte-Pexine

Sainte-Pexine a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Bournezeau da gentañ hag e e Kanton Mareuil diwezhatoc’h. E Bann La Roche-sur-Yon e oa. Lakaet e voe kumun Sainte-Pexine en Arondisamant Fontenay bet krouet e 1800 hag en Arondisamant La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 6,10% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maner Chaligny.
* Chapel Sant Brizh.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Tud

* Ernest Poictevin de La Rochette.

## Daveoù ha notennoù

* 1 2 (fr) Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# Sainte-Radégonde-la-Vineuse

Sainte-Radégonde-la-Vineuse a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton L’Hermenault hag e Bann Fontenay-le-Comte. Lakaet e voe kumun Sainte-Radégonde-la-Vineuse en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1828 e voe kendeuzet kumunioù Marsais ha Sainte-Radégonde-la-Vineuse d’ober kumun Marsais-Sainte-Radégonde$^,$.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sainte Radégonde.

## Pennadoù kar

* Marsais,
* Marsais-Sainte-Radégonde.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Clochers de France
# Sainte-Menehould

Sainte-Menehould :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Marne |
| Arondisamant | Châlons-en-Champagne |
| Kanton | Argonne, Suippes ha Vesle (pennlec'h) |
| Kod kumun | 51507 |
| Kod post | 51800 |
| Maer Amzer gefridi | Bertrand Courot 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Région de Sainte-Menehould |
| Lec'hienn web | https://www.ville-sainte-menehould.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 166 ann. (2020) |
| Stankter | 73 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 132 m — brasañ 261 m |
| Gorread | 57,11 km² |
| kemmañ |
Sainte-Menehould (distaget [sɛ̃tmənu] er vro) zo ur gumun en departamant Marne hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Sainte-Menehould e oa betek 2017.
Er bloavezh 2020 e oa 4 166 a annezidi hag a reer Ménehildiens anezho e galleg.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Tri soudard breizhat a voe fuzuilhet er gumun gant al lu gall d'ar 5 a viz Mezheven 1916 evit bezañ «en em ravoltet».
* Roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

#### Eil brezel-bed

* Roet e voe ar Groaz Brezel 1939-1945 d'ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* An isprefeti.
* An ti-gar.
* Iliz katolik Intron-Varia.
* An isprefeti.
* An ti-gar.

## Tud
### Soudarded vreizhat bet fuzuilhet eno gant al lu gall d’ar 5 a viz Mezheven 1916 e-pad ar Brezel-bed kentañ

Soudarded e oant er 64vet Rujumant Troadegiezh, barnet e voent d'ar marv evit bout en em ravoltet ha fuzuilhet:
* Guillaume Bernard, ganet e Pleiben d'an 29 a viz Ebrel 1889;
* François Marie Hénaff, ganet e Kerfeunteun d'an 31 a viz Eost 1886;
* Armand Théophile Juin, ganet e Mouster-al-Loc'h d'an 22 a viz Ebrel 1887.

## Kêrioù gevellet

* Bruchsal (Alamagn) abaoe 1965

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Décret n° 2017-453 du 29 mars 2017 portant suppression de l'arrondissement de Sainte-Menehould.
* ↑ Clochers de France
* ↑ Mémoire des hommes
* ↑ Mémoire des hommes
# Sainte-Radégonde-des-Noyers

Sainte-Radégonde-des-Noyers :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Pays de la Loire |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Fontenay-le-Comte |
| Kanton | Luçon |
| Kod kumun | 85267 |
| Kod post | 85450 |
| Maer Amzer gefridi | René Froment 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Sud Vendée Littoral |
| Lec'hienn web | http://www.sainteradegondedesnoyers.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 952 ann. (2020) |
| Stankter | 30 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 2 m bihanañ 0 m — brasañ 7 m |
| Gorread | 31,41 km² |
| kemmañ |
Sainte-Radégonde-des-Noyers a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Krennamzer
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Chaillé hag e Bann Fontenay-le-Comte. Lakaet e voe kumun Sainte-Radégonde-des-Noyers en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1893 e voe krouet kumun Moreilles diwar ul lodenn eus kumunioù Sainte-Radégonde-des-Noyers ha Champagné-les-Marais.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 37 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 3,95% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: lazhet e voe ur milour eus ar gumun d’ar 6 a viz Here 1949 e Xhung Thon e Proviñs Quinh Luu en Annam er Viêtnam; marichal-al-lojeiz e oa er 1añ RCP(Régiment de Chasseurs Parachutistes).
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun; penn-adjudant en archeriezh e oa.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sainte Radégonde.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$. Savet e voe e 1920.

## Pennadoù kar

* Champagné-les-Marais,
* Moreilles.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
# Sainte-Marie-aux-Mines

Sainte-Marie-aux-Mines, Màrkirich en elzaseg (Markirch en alamaneg) zo ur gumun ha pennlec'h kanton Sainte-Marie-aux-Mines e kornôg Elzas, e departamant ar Roen-Uhel.

### Stêrioù

* al Liepvrette
* ar Furtelbach
* La Grande-Goutte
* ruisseau de la Goutte-Jacques
* la Goutte Sainte Catherine
* Lerny
* Lingoutte
* al Liverselle
* ruisseau de Mongoutte
# Sainte-Marie (ar Reünion)

Sainte-Marie :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | ar Reünion |
| Departamant | ar Reünion |
| Arondisamant | Saint-Denis |
| Kanton | Sainte-Marie (pennlec'h) |
| Kod kumun | 97418 |
| Kod post | 97438 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Louis Lagourgue 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté intercommunale du Nord de La Réunion |
| Lec'hienn web | https://www.ville-saintemarie.re/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 34 350 ann. (2020) |
| Stankter | 394 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 1800 m |
| Gorread | 87,21 km² |
| kemmañ |
Sainte-Marie zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Denis.
Er bloavezh 2020 e oa 34 350 a annezidi hag a reer Sainte-Mariens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An aerborzh Roland-Garros.
* Piton Bé Massoune.
* An ti-kêr.

## Kêrioù gevellet

* Moka (Maoris) abaoe 1992

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar gumun
# Semnornithidae

Semnornithidae :
| Semnornis ramphastinus, luc'hskeudennet e Kolombia. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Semnornithidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1988 gant an evnoniour stadunanat Richard O. Prum.
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad e-barzh ar c'herentiad :

## Genadoù

* Semnornis - Richmond, 1900 (2 spesad).
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Prum Lab.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Piciformes/Semnornithidae (lennet e-barzh d'ar 7 a viz Mezheven 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Semousies

Kumunioù Frañs :
| Anv | Semousies |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Semousies en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Avesnes |
| Kanton | Avesnes-sur-Helpe-Norzh |
| Kod INSEE | 59563 |
| Kod-post | 59440 |
| Maer | Gérard Honoré |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,08 km² |
| Led | 50° 09' 52" Norzh |
| Hed | 03° 57' 43" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 175 m |
| Uhelder brasañ | 210 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 237 (2006) |
| Stankter | 77 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Semousies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.