# Santez-Elen

Santez-Elen :
| Feunteun ar vourc'h. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Sainte-Hélène |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | an Oriant |
| Kanton | Pleuwigner |
| Kod kumun | 56220 |
| Kod post | 56700 |
| Maer Amzer gefridi | Christèle Perrel Du 2024-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Blavezh Gwelmeur hag ar Mor Bras |
| Bro velestradurel | Bro an Oriant |
| Lec'hienn Web | https://saintehelenesurmer.bzh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 272 ann. (2020) |
| Stankter | 157 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 43′ 15″ Norzh 3° 12′ 12″ Kornôg / 47.7208333333, -3.20333333333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 15 m bihanañ 0 m — brasañ 20 m |
| Gorread | 8,08 km² |
| Santez-Elen ||
| kemmañ |
Santez-Elen zo ur gumun e Breizh e kanton Pleuwigner e departamant ar Mor-Bihan.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

## Douaroniezh

* War lez Stêr an Intel emañ Santez-Elen.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 diwar ul lodenn eus parrez Lokoal; e Kanton Kervignag hag e Bann Henbont e oa. Lakaet e voe en Arondisamant an Oriant pa voe krouet e 1800 hag e Kanton Porzh-Loeiz, bet brasaet e 1801.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1841 e voe lakaet c'hwec'h kêriadenn eus Pleheneg e kumun Santez-Elen.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 35 milour ag ar gumun, da lavaret eo 4,92 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas tri milour ag ar gumun hag ur glañvdiourez eus ar Rezistañs; war dalbenn Sankenn an Oriant edo Santez-Elen; pemp den nann-soudard eus ar gumun a voe lazhet. Kanoliataet hag entanet e voe ar vourc'h gant an Alamaned d'an 11 a viz Gwengolo 1944: an iliz katolik ha 90% eus an tiez a voe distrujet. Tapet e voe ar vourc'h gant an Alamaned d'an 28 a viz Gwengolo 1944 goude emgannoù start. Dieubet e voe ar gumun d'an 10 a viz Mae 1945. D'ar 6 a viz Du 1944 e kouezhas ur c'harr-nij Douglas A24 marilhet N° 254--549 eus an aerlu gall (Armée de l'Air) e Santez-Elen; lazhet e voe an daou nijour a oa en e vourzh.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Dismantroù ar chapel.
* Dismantroù ar chapel, 590, e Beg Santez-Elen.
* Ar feunteun er vourc'h, XVIII$^{vet}$ kantved.
* An iliz.
* Ar c'hloc'hdi.
* An iliz katolik a voe savet en XVIII$^{vet}$ kantved hag adsavet e 1840 gant un embreger italian, La Casa. Relegoù Santez Elen ha Sant Steven a voe roet dezhi gant ar pab Pi VII e 1817. Adsavet e voe goude an Eil brezel-bed: tost distrujet razh e oa bet e miz Gwengolo 1944 gant ar c'hanolioù alaman. Miret eo bet an tour-iliz eus an XVIII$^{vet}$ kantved.
* Ar chapel.
* Ur gador-brezeg.
* Santez-Elen, ur groaz.
* Chapel Intron-Varia Druez e Kerdavid.
* Ur meni gador-brezeg e-tal an iliz ha kroazioù war ar maez.
* Santez-Elen, Monumant ar re varv.
* Monumant ar re varv, er vourc'h. Dioueliet e voe d’ar 25 a viz Eost 1923.

## Armerzh

* Ur vag istrerezh o tremen e-bioù d'ur park istr.
* Istr a saver er gumun e Stêr an Intel.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Ar maerdi.
Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| Du 2024 | | Christèle Perrel |
| 2020 | Gwengolo 2024 | Jean-Yves Croguennec |
| 2014 | 2020 | Pierric Le Fur |
| 1978 | 2014 | Emmanuel Giquel |
| | 1978 | Jean Davigo |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud
### Tud bet marvet eno

* Firmin Tristan (25 a viz Meurzh 1886 e Groe-10 a viz Meurzh 1965), maer Groe, kuzulier Kanton Groe ha kannad ar Mor-Bihan e Kambr an deputeed.

## Liammoù diavaez

* (br)Santez-Elen war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 368
* ↑ (fr)Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Monumant ar re varv
* ↑ (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajenn 314
* ↑ (fr)Chemins de Mémoire
* ↑ (fr)Pertes de l'Armée de l'Air
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993