# Goprsoudard

Ur goprsoudard zo ur soudard paeet evit brezeliñ pe en em gannañ en un arme ha n'eo ket hini e vro. Paeet e vez gant arc'hant pe ur gounid all bennak (douaroù, profoù, ur c'heodedourelezh).

## Istor
### En Henamzer

Ar faraon Ramses II a implije goprsoudarded evit e vrezelioù.

### Er Grennamzer hag en Azginivelezh

Er Grennamzer e oa kalz soudarded gopret gant ar briñsed evit brezelekaat evito. Gérard d'Athée a oa ur goprsoudard gall eus an XII$^{vet}$ kantved hag a oa e servij roue Bro-Saoz e Bro-Gembre ha Bro-Normandi. Graet e oa da High Sheriff gant ar roue saoz evit e drugarekaat.
E-pad Emgann an Alre, d'an 29 a viz Gwengolo 1364, e oa meur a vagad meur bep tu.
Er XIV$^{vet}$ kantved e oa Beltram Gwesklin goprsoudard evit roue Bro-C'hall Charlez V. Eñ hag e vagad en em ganne evit gwizien pe gevredidi ar roue gall (Aovergn, Kastilha...) pe a-enep gwizien roue Bro-Saoz (Gwienna, Normandi...), hag e Breizh zoken, e vro orin. Graet e oa da gonestabl Bro-C'hall gant ar roue gall ha roet e oa dezhañ douaroù hag arc'hant. Charlez V a c'hopre soudarded all evel ar c'hembreat Owain Lawgoch da vrezeliñ a-enep ar Saozon e Normandi, Kastilha pe c'hoazh Poatev.
Da vare an Azginivelezh e oa condottieri o vrezeliñ evit rouantelezhioù Italia, evel Giovanni dalle Bande Nere ha John Hawkwood. Ar c'hoprsoudarded suis a oa brudet ivez.

### En amzer a-vremañ
#### en XX$^{vet}$ kantved

Da vare ar brezel yen e klaske ar stadoù brasaat o c'hrog war ar broioù all, hep digeriñ brezel avat. Ar c'hopradouriezh a oa talvoudus evit emellout e aferioù diabarzh ar vro. N'eo ket bet anavezet gant Kenemglevioù Geneva ar c'hoprsoudarded evel soudarded reizhwiriek a dle bezañ gwarezet hervez lezennoù etrebroadel ar brezel.
Kalz goprsoudarded a zo bet en Afrika, ha dreist pep tra e Republik Demokratel Kongo, er Reter-Nesañ hag en Amerika ar Su. Brudet eo ar goprsoudard gall Bob Denard hag e vandennad da vezañ bet oberiant e kalz broioù bet trevadennoù Bro-C'hall alies : ar Gomorez, Aod-an-Olifant, korn-bro ar Biafra, Benin hag all.
Goprsoudard Afrika ar Su a zo brudet evit bezañ strolladoù stourm dammheñvel diouzh reoù armeoù ofisiel (dafar, kadoniezhoù...)$^,$.

#### en XXI$^{vet}$ kantved

Ar c'hoprsoudarded a vremañ a vez gopret alies dre kevredigezhioù milourel prevez. At stadunanat Academi, bet anvet Blackwater araok, zo e-touez ar re brudetañ, ar strollad Wagner rusian ivez.
En holl brezelioù e vez implijet goprsoudarded, evel e Brezel Libia 2011, Brezel "diabarzh" Siria... Evit taolioù-Stad ivez : d'an 3 ha 4 a viz Mae 2020 e Venezuela e klask ur strollad tud armet, anezho Venezuelaiz divroet ha goprsoudarded stadunanat dilestrañ war aod La Guaira da ziskar renad Nicolás Maduro. Harzet int gant arme Venezuela avat.

## Er sevenadur hag er sport

Dre astenn-ster hiziv e reer goprsoudarded eus sportourien zo hag a c'hoari evit ur vro pe ur c'hlub evit arc'hant.
Penn ar goprsoudard a gaver e kalz romantoù, filmoù ha c'hoarioù video.

### Levrioù

* Les Mercenaires (titl kentañ « Du sang sur les collines »), Les Chimères noires, Les Centurions au Katanga gant Jean Lartéguy (bloavezhioù 1960)
* The Dogs of War (1974) gant Frederick Forsyth
* The Black Company, heuliad romantoù dark fantasy gant Glen Cook
* Par le fer gant Mercedes Lackey
* Berserk (manga) gant Kentaro Miura

### Filmoù

* Ar seizh samourai gant Akira Kurosawa, 1954
* The Magnificent Seven, azasaat an hini kent gant John Sturges, 1960
* El mercenario gant Sergio Corbucci, 1968
* Dark of the Sun gant Jack Cardiff, 1968 (goprsoudarded e Kongo)
* The Wild Geese gant Andrew V. McLaglen, 1978
* Flesh and Blood, gant Paul Verhoeven, 1985
* Il mestiere delle armi gant Ermanno Olmi, 2002 (un istor en Italia e deroù ar XVIvet kantved)
* The Expendables gant Sylvester Stallone, 2010
* Mister Bob gant Thomas Vincent, 2011, un telefilm diwar-benn Bob Denard
* Elysium gant Neill Blomkamp, 2013, ur film skiant-faltazi stadunanat
* Mercenaire, gant Sacha Wolff, 2016, diwar-benn ar sport

### C'hoarioù video

* Battlefield: Bad Company war Xbox 360 et PS3
* an heuliad Resident Evil, war an holl letrinoù
* Far Cry 2 : Xbox 360, PS3, PC

### Kanaouennoù ha barzhonegoù

* Le Mercenaire, cheñchet e Le Volontaire, kan hengounel an arme gall,
* Le Loup de guerre, kanaouenn gant Jean-Pax Méfret,
* Les Reîtres, chanson barbare, barzhoneg gant Victor Hugo e La Légende des siècles,
* Les Mercenaires, kanaouenn gant Jean Ferrat.

## Gwelet ivez

* Kourserezh

## Notennooù ha daveennoù

* ↑ "According to those who have hired or worked alongside them, they are highly professional, skilled and battle-hardened by the South African border wars, in which they often fought alongside black comrades".
* ↑ https://www.theguardian.com/world/2015/apr/14/south-africas-ageing-white-mercenaries-who-helped-turn-tide-on-boko-haram
a vo kavet e Wikimedia Commons.