OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Trelaouenan

Trelaouenan :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Tréflaouénan |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Montroulez |
| Kanton | Gwitevede (betek 2015) Kastell-Paol (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29285 |
| Kod post | 29440 |
| Maer Amzer gefridi | Jacques Pontu 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Gorre-Leon Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Montroulez |
| Lec'hienn Web | https://treflaouenan.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 523 ann. (2020) |
| Stankter | 64 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 38′ Norzh 4° 06′ Kornôg / 48.63, -4.1 |
| Uhelderioù | bihanañ 19 m — brasañ 96 m |
| Gorread | 8,16 km² |
| Trelaouenan ||
| kemmañ |
Trelaouenan a zo ur barrez eus Bro-Leon hag ur gumun eus kanton Kastell-Paol, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Gerdarzh

Savet eo anv ar barrez diwar hini Laouenan (manac'h).

## Istor
### Dispac'h Gall

* Tud eus ar gumun a gemeras perzh en Emgann Kergidu d'ar 24 a viz Meurzh 1793 e-kichen Plougouloum; un dell-gastiz a 600 lur a voe paeet gant ar gumun edan 24 euriad.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 37 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,95% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar maner.
* Ardamezioù ouzh ar voger.
* Maner Kerzengar (Creac'h Ingar).
* An iliz katolik.
* Trelaouenan: banniel en iliz-parrez.
* An iliz katolik.
* Ar monumant e-tal an iliz.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Trelaouenan war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 157 ha 158
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Treinell

Un dreinell, pe karr-stlej, stlejell, tranell, zo ur seurt karr hag a vez stlejet gant loened (chas, ejened, kezeg, kirvi) pe tud.

## Broioù paour

En Afrika, e Kuba, e vez graet gant stlejelloù koad sached gant ejened.

## Erc'hegi

En Alaska ha Kanada, en erc'hegi, e vez sachet kirri-stlej gant chas war an erc'h.
E Rusia e vez graet gant kezeg, hag un troika zo ur stlejell hag a vez tri a gezeg outi.
# Treiso

Treiso (Trèis in piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi zo 769 (1 Genver 2023)

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Treherbert

Treherbert zo ur gumuniezh e kontelezh Rhondda Cynon Taf, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 5503 a dud, ha 857 anezho (15.6%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Treize-Septiers

Treize-Septiers :
| An iliz katolik. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | La Roche-sur-Yon |
| Kanton | Montaigu |
| Kod kumun | 85295 |
| Kod post | 85600 |
| Maer Amzer gefridi | Isabelle Rivière 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Terres de Montaigu, Communauté de communes Montaigu-Rocheservière |
| Lec'hienn web | Kumun |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 281 ann. (2020) |
| Stankter | 147 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 71 m bihanañ 45 m — brasañ 89 m |
| Gorread | 22,36 km² |
| kemmañ |
Treize-Septiers a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved
#### Brezel 1870-1871

* Mervel a reas trizek gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv eus ar c'hanton e Montaigu.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 66 gwaz eus ar gumun, da lavaret 5,21% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.
* Iliz katolik Sant Varzhin.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Treia

Treia zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
# Treize-Vents

Treize-Vents a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Mortagne; e Bann Montaigu e oa. Lakaet e voe kumun Treize-Vents en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800 hag en Arondisamant Napoléon-Vendée pa voe diskaret Arondisamant Montaigu.

### XIX$^{vet}$ kantved
#### Brezel 1870-1871

* Mervel a reas c’hwec’h gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez marilhoù ar gumun.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 41 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,24% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas un den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Gorroidigezh an Intron-Varia.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Daveoù ha notennoù

* 1 2 (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Mémorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# The Joan Baez Ballad Book

The Joan Baez Ballad Book zo div bladenn gant kanaouennoù saoznek hengounel e 1972.

## Ar c'hanaouennoù

An holl ganaouennoù zo hengounel, war-bouez unan :
* "East Virginia"
* "Henry Martin"
* "All My Trials"
* "Old Blue"
* "House of the Rising Sun"
* "Wagoner's Lad"
* "Black Is the Color of My True Love's Hair"
* "Lily of the West"
* "Silkie". kanaouenn eus an Inizi Orc'h.
* "The House Carpenter"
* "The Trees They Do Grow High"
* "Fare Thee Well" (10,000 Miles)
* "Barbara Allen"
* "Jack-A-Roe"
* "John Riley"
* "Matty Groves"
* "Queen of Hearts"
* "Fennario"
* "Go 'Way from My Window" (John Jacob Niles)
* "Railroad Boy"
* "Mary Hamilton"
* "Once I Had a Sweetheart"
* "Silver Dagger"
# The John B. Sails

The John B. Sails a zo ur ganaouenn hengounel eus Nassau (kêr-benn Bahamas) hag a voe treuzskrivet e saozneg hag embannet he fozioù e 1916 gant ar barzh ha skrivagner saoz Richard Le Gallienne (1866-1947).
Evit doare e vije bet enrollet hag embannet gant ar strollad folk stadunanat The Weavers evit ar wech kentañ e 1950, (The Wreck Of The) John B an titl anezhi. Adkemeret e voe gant meur a arzour all :
* e 1952 gant ar c'haner bahamian Blake Alphonso Higgs (1915-1986), John B. Sail (Wreck Of The John B.) he zitl,
* e 1958 gant ar strollad folk stadunanat The Kingston Trio, Sloop John B he zitl,
* e 1959 gant Johnny Cash (I Want To Go Home),
* e 1960 gant Lonnie Donegan (I Wanna Go Home),
hag all...
Adkempennet, ha yaouankaet war un dro, e voe gant Brian Wilson (1942-) evit ma vije kanet gant The Beach Boys : embannet e 1966 en albom Pet Sounds e teuas Sloop John B da vezañ unan eus brudetañ kanaouennoù ar strollad stadunanat.

## Gerioù Sloop John B (doare The Beach Boys) ...

* ...war al lec'hienn A-Z Lyrics.

## Yezhoù all

* Kanet eo bet un doare gallek — Mister John B. — gant Sylvie Vartan e 1966 hep n'o dije ar gerioù anezhañ mann ebet da welet gant ar re orin : Sylvie Vartan o kanañ Mister John B. war al leurenn e miz C'hwevrer 2008.. Souezhusat tra ! embannet e voe un doare gallek all gant Stone — Fille Ou Garçon — e 1966 ivez.

## Liammoù diavaez

* (The Wreck Of The) John B, kanet gant The Weavers.
* The John B. Sails, kanet gant Blake Alphonso Higgs.
* The Wreck Of The John B, kanet gant The Kingston Trio.
* Sloop John B, kanet gant The Beach Boys.
* Sloop John B, kanet gant Waylon Jennings.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ “The John B. Sails” (1916) by Richard Le Gallienne.
* ↑ The Weavers ‎– (The Wreck Of The) John B / The Roving Kind el lec'hienn Discogs.
* ↑ Blind Blake And His Royal Victoria Calypsos ‎– A Second Album Of Bahamian Songs el lec'hienn Discogs.
* ↑ The Kingston Trio ‎– Kingston Trio el lec'hienn Discogs.
# The Illustrated World of Mortal Engines

The Illustrated World of Mortal Engines zo ur romant en heuliad lennegel Mortal Engines Quartet krouet gant Philip Reeve.

## Liammoù

* Predator Cities
* Philip Reeve
# The Incredibles

The Incredibles a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Brad Bird.
Produet gant Pixar Animation Studios ha Walt Disney Pictures e voe skignet evit ar wech kentañ d'ar 27 a viz Here 2004 da-geñver Festival filmoù Londrez (Bro-Saoz). C'hwec'hvet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h Finding Nemo (e miz Mae 2003) hag a-raok Cars (e miz Mezheven 2006).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) The Incredibles war Internet Movie Database.
* ↑ BFI London Film Festival.
# The Jerusalem Post

The Jerusalem Post a zo ur gazetenn saoznek pemdeziek e vez embannet en Israel. Un embannadur etrebroadel sizhuniek e galleg a zo ivez. Embannet e vez bemdez nemet da zevezh ar sabad ha pa vez gouelioù yuzev. David Horovitz eo a zo pennskrivagner abaoe 2004.

## Istor

Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Kerzu 1932 gant Gershon Agron gant an titl Palestine Post. An anv The Jerusalem Post a voe dibabet e 1950. E-pad pell e voe ur gazetenn eus an tu kleiz hag eus ar c'hreiz, hag a save a-du gant HaAvoda (strollad al labour) met e 1989 e voe adprenet gant Hollinger Inc., hag adalek ar mare-se e savas a-du gant Likoud. Kalz kazetennerien a guitaas The Jerusalem Post hag a kroujont Jerusalem Report. Kevezerezh a zo etre Jerusalem Post ha Haaretz.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Jerusalem Post
* Lec'hienn c'hallek Jerusalem Post
* Dielloù 1932-1950
# The Jolly Boys

The Jolly Boys zo ul laz-seniñ reggae eus Jamaika.

## O fladennoù

* 1977 Roots of Reggae: Music From Jamaica (Lyrichord)
* 1979 Jolly Boys at Club Caribbean (Club Caribbean)
* 1989 Pop 'n' Mento (Rykodisc)
* 1990 Quake with fear,The Jolly Boys are here (6 cd box set of previously unreleased material,including live recordings from their 1990 WOMAD festival appearance in Reading.(JB)
* 1991 Sunshine N' Water (Rykodisc)
* 1991 Beer Joint & Tailoring (First Warning Records)
* 1997 Live in Tokyo (Respect Records)
* 2010 Great Expectation UK Release (Geejam Recordings/Wall of Sound/PIAS)
* 2011 Great Expectation US Edition (Geejam Recordings/EOne)
* 2014 Classic Mento from Port Antonio (forthcoming)
# The Jon Spencer Blues Explosion (pladenn)

The Jon Spencer Blues Explosion eo titl pladenn vras gentañ ar strollad sonerien amerikan The Jon Spencer Blues Explosion. Ne voe ket embannet kalz skouerennoù anezhi, hag ul lodenn eus tonioù ar bladenn a gaver ivez e Crypt Style, a voe embannet bloaz goude. Tonioù'zo a gaver ivez e A Reverse Willie Horton, bet embannet bloaz a-raok, ha gwelet peurliesañ evel ur bladenn bootleg (pe evel pladenn gentañ ar strollad, peogwir ez eus enni tonioù enrollet en ur studio). Tonioù an teir fladenn a voe enrollet e 1991 gant Kramer ha Steve Albini.

## Roll an tonioù

* Write a Song
* I.E.V.
* Exploder
* Rachel
* Chicken Walk
* White Tail
* '78 Style
* Changed
* What to Do
* Eye to Eye
* Eliza Jane
* History of Sex
* Comeback
* Support-A-Man
* Maynard Ave.
* Feeling of Love
* The Vacuum of Loneliness
* Intro A
* Biological
* Water Main

## Liamm diavaez

* Pennad barn e lec'hienn Allmusic
# The Illustrated London News

The Illustrated London News a oa ur gazetenn saoznek eus Bro-Saoz embannet evit ar wech kentañ d'ar 14 a viz Mae 1842 e Londrez. Krouet e voe gant Herbert Ingram. Sizhuniek e oa ar gazetenn betek 1971, goude-se ne veze ket embannet ken alies ken, betek ma voe paouezet da vat e 2003. Kenderc'hel a ra an embregerezh da embann dafar niverel e Londrez gant an anv Illustrated London News Ltd. Eno e kaver ivez restroù istorel ar gazetenn gozh.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn internet
# The Illustrated News

The Illustrated News a oa ur gazetenn saoznek sizhuniek eus SUA bet embannet e New York e 1853 gant H.D. & A.E. Beach. Embannet e voe he niverenn gentañ d'ar 1añ a viz Genver hag an diwezhañ niverenn (48) d'an 26 a viz Du.

## Notennoù ha davennoù

* ↑ Library of Congress
# The Irish Times

The Irish Times zo ur gazetenn bemdeziek eus Iwerzhon, a oa bet krouet e Dulenn er bloavezhioù 1850. Hiziv an deiz eo Kevin O'Sullivan zo e penn ar skridaozañ, abaoe 2011. Unan eus kazetennoù pouezusañ Iwerzhon eo The Irish Times, unan a seller outi evel ur gazetenn “sirius”, ha dont a ra er-maez bemdez nemet da Sul.
# İsmayıllı

İsmayıllı zo ur rayon eus Azerbaidjan, krouet e 1931. Azered ha Lezgied zo o chom er rayon.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# İslam Iañ Giray

İslam Iañ Giray a oa mab da Mehmed Iañ Giray ha khan Krimea e-pad 5 miz e 1532.
Goude muntr e vreur Gazi Iañ Giray e savas İslam Giray a-enep d'e eontr Saadet Iañ Giray. Skoazellet gant ar Rusianed e teuas a-benn da skarzhañ Saadet ha pignat war an tron e 1532. Ne deuas ket a-benn da vezañ anavezet gant an Otomaned ha kavout a reas gwelloc'h dilezel e garg pemp miz goude evit e eontr Sahib Iañ Giray.
Dont a reas a-benn da vezañ digarezet gant ar sultan otoman hag anvet e voe kalgay da Sahib Giray met dizemglev a savas buan etrezañ hag ar c'han ha ret e voe dezhañ tec'hel kuit diouzh Krimea e 1533-1534. Lakaet e voe da chom e Perekop ma voe lazhet gant Mirza Baki e 1536 pe 1537.
Kas a reas ul lizher (skrivet etre 1532 ha 1537) da Süleyman ar Meurdezus ma c'houlenn e vefe lamet e garg digant Sahib Giray evit bezañ lakaet en e blas pe, ma ne faote ket d'ar sultan asantiñ, adlakaat e eontr Saadet Giray war tron khanat Krimea ha bezañ anvet khan Astrahan.
| En e raok: Saadet Iañ Giray | Khan Krimea 1532 | War e lerc'h: Sahib Iañ Giray |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Sources manuscrites sur l'époque de Sahib Giray Ier gant Özalp Gökbilgin, 1970
* ↑ Lizher troet e galleg e Sources manuscrites sur l'époque de Sahib Giray Ier gant Özalp Gökbilgin, 1970
# İstanbul (proviñs)

Proviñs İstanbul zo ur proviñs e gwalarn Turkia a bep tu eus ar Bosfor, m'emañ İstanbul, kêr vrasañ Turkia, ennañ.

## Douaroniezh

War-dro 12.500.000 annezad a oa e proviñs İstanbul e 2007.
5.300 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# İslam II Giray

İslam II Giray a oa mab da Devlet Iañ Giray ha khan Krimea.
Bevañ a rae e Konya pa voe divizet gant ar sultan otoman Murat III lemel e garg digant e vreur Mehmed II Giray e miz Mae 1584. Goude muntr Mehmed II e teuas İslam da vezañ khan Krimea hag e vreur Alp Giray kalgay met ne voe ket evit mirout ouzh tri mab da Vehmed (Saadet, Murat ha Safa) da dec'hel kuit.
Ar re-se a zistroas da Grimea un nebeud sizhunioù goude e penn un arme Nogayed ha Koumouked (ur bobl eus Daghestan), asambles gant kozaked. Skoazellet gant pennoù meuriad Krimea (enebet ouzh levezon ponneroc'h-ponnerañ Istanbul war ar c'hanat) e teuas a-benn Saadet da aloubiñ ar gêrbenn Bahçesaray hag al ledenez a-bezh ha lakaat ar seziz war Kefe ma oa repuet İslam II. Emgannoù taer a badas daou viz hag an trec'h a yeas gant İslam II, sikouret gant an Otomaned, pobloù Nogay zo ha Sirkasiz. Tri mab Mehmed II a dec'has kuit adarre.
D'ar memes koulz e pignas Fyodor Iañ war tron Rusia ha gantañ mennozhioù politikel e-keñver Krimea disheñvel diouzh re e ziaraokour Ivan IV. Pa glaske Ivan IV difenn Rusia diouzh tagadennoù ar Grimeiz e faote da Fyodor Iañ astenn e diriad betek ar Mor Du ha lakaat un den a-du gant Rusia war tron Krimea. Evit-se ec'h itrikas gant mibien Mehmed II, en aner.
E 1586 hag e 1587 e voe kaset div ergerzhadenn vrezel war-zu Moskva gant khanat Krimea.
İslam II Giray a varvas e 1588 hag anvet e voe e vreur, Gazi Giray, khan Krimea.
| En e raok: Mehmed II Giray | Khan Krimea 1584 – 1588 | War e lerc'h: Gazi II Giray |

## Mammenn

La Moscovie, l'Empire ottoman et la crise successorale de 1577-1588 dans le khanat de Crimée gant Chantal Lemercier-Quelquejay hag Alexandre Bennigsen e Cahiers du monde russe et soviétique, niverenn 14-4, 1973.
# İslam III Giray

İslam III Giray a oa khan Krimea e kreiz ar XVIIvet kantved.
Kas a reas peder ergerzhadenn vrezel ouzh ar Rusianed hag ar Gazaked.
| En e raok: Mehmed IV Giray | Khan Krimea 1644– 1654 | War e lerc'h: Mehmed IV Giray |
# İzmir

Kêrioù Turkia :
| İzmir ||
| Proviñs | İzmir |
| Rannvro | Egea |
| Kod post | |
| Maer | Aziz Kocaoğlu (2004, 2009) (CHP) |
| Vali (prefed) | Mustafa Cahit Kıraç (2007) |
| Perzhioù douaroniel ||
| Gorread | ha = km² |
| Hed | 38°26' Norzh |
| Led | 27°09' Reter |
| Uhelder | keitat : |
| Poblañs | |
| Stankter | |
| Lec'hienn internet ar gêr | Ti-kêr İzmir |
İzmir (إزمير İzmir e turkeg, Σμύρνη Smýrnē e gresianeg modern, Իզմիր, en armenianeg, Smirne en italianeg, Ladino, Izmir e ladinoeg hep an i gant ur pik) a zo an trede kêr e keñver ar boblañs e Turkia hag ar porzh brasañ goude İstanbul.Emañ e Pleg-mor İzmir war ar Mor Egaios. Kêr-benn proviñs İzmir eo. Rannet eo bet ar gêr etre 9 distrig-meurgêr, i. e. Balçova, Bornova, Buca, Çiğli, Gaziemir, Güzelbahçe, Karşıyaka, Konak ha Narlıdere. E 2000 eo bet jedet ur boblañs 2 409 000 annezad ha 3 500 000 e 2005.

## Gerdarzh

Anv ez eus eus ar gêriadenn Ti-smurna war an tablezennoù Live II dizouaret e lec'h un trevadenn assirian e Kültepe (hanterenn gentañ an 2vet milved K. J.-K.), met ne c'heller ket bezañ asur ma 'z eus un dave da İzmir. Lod a soñje e c'hellfe bezañ un dave da Smirna, unan eus an Amazonezed. Ar meneg gresianek koshañ a zo unan e gresian aeolek, Μύῥρα, Mýrrha a zo bet kenstur d'an ionieg ha attikeg Σμύρνη Smýrnē, an daou stumm a vije deuet eus an hinirakgresianek, *Smúrnā.
Smyrna a zo e gresianeg anv ar brousgwez Myrrha commifera, ar gwez-dindin, blantenn a zo dezhi ur rousin frondus anvet ar mir hag a vez kavet er Reter-Nesañ ha Bis Afrika. Ar Romaned o deus implijet Smyrna evel anv ar gêr hag e teu İzmir eus ar stumm-se. E brezhoneg e vez implijet Smirn evit ar mareoù rakturk.

## Istor
### Ragistor

Diwar dizoaladennoù graet e 2004 ha 2005 e ouzer eo İzmir unan eus ar gêrioù koshañ a zo bet er Reter-Nesañ p'eo bet kavet roudoù an annezioù er bloavezioù - 6500 betek - 4000 hag e c'heller gwelout n'eus ket bet spann ebet a-hed ar c'hantvedoù.

## Tud vrudet

Edouard Balladur ganet d'an 2 a viz Mae 1929.
# İzmit

Kêrioù Turkia :
| İzmit ||
| Proviñs | Kocaeli |
| Rannvro | Marmara |
| Kod post | 41XXX |
| Maer | Nevzat Doğan (2009 AKP) |
| Vali (prefed) | Gökhan Sözer (2006) |
| Perzhioù douaroniel ||
| Gorread | ha = km² |
| Hed | 40°41' Norzh |
| Led | 29°56' Reter |
| Uhelder | keitat : 100 m |
| Poblañs | 248.424 (2007) |
| Stankter | |
| Lec'hienn internet ar gêr | Ti-kêr İzmit |
İzmit zo ur gêr e gwalarn Turkia, kêrbenn proviñs Kocaeli.
War-dro 300.000 annezad zo enni.
# İzmir (proviñs)

Proviñs İzmir zo ur proviñs e kornôg Turkia, o skeiñ war mor Egea.
İzmir, kêrbenn ar proviñs, eo trede kêr vrasañ ar vro.

## Douaroniezh

War-dro 3.700.000 annezad a oa e İzmir e 2007.
11.900 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# İsmet İnönü

Mustafa İsmet İnönü (distaget isˈmet ˈinøny e turkeg) (24 Gwengolo 1884 – 25 Kerzu 1973) a oa ur jeneral hag ur politiker turk. Eil prezidant Republik Turkia e voe, adalek an 11 a viz Du 1938, goude marv Kemal Atatürk, betek an 22 a viz Mae 1950, pa voe trec'het e gostezenn, ar Cumhuriyet Halk Partisi e dilennadeg ar gannaded.
E penn an arme e voe ivez eus 1922 da 1924, ha Kentañ Ministr dre deir gwech, eus 1923 da 1924, euis 1925 da 1937 hag eus 1961 da 1965.
Sellet a reer outañ evel an eil den pouezusañ en istor Turkia en XX$^{vet}$ kantved, goude Mustafa Kemal Atatürk. Abalamour da se e voe lesanvet İkinci Adam, da lavaret eo «an eil den». Soñjoù a bep seurt zo diwar e benn : evit lod e voe staliet ur renad aotrouniek er vro dindan e ren evel prezidant (1938-1950), met evit tud all ez eo gantañ e voe aesaet an tremen war-zu ur renad lies-strollad ha doujañ a reas atav d'an demokratelezh adalek 1950.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Thomas More

Thomas More, Thomas Morus e anv latinaet, (Londrez, 7 a viz C'hwevrer 1478 – 6 a viz Gouere 1535), a oa un alvokad, ur politiker, ur prederour, ur skrivagner hag un denelour saoz a oa troet a-enep doareoù ha soñjoù ar roue Herri VIII Bro-Saoz. En abeg da se e voe lakaet d’ar marv gant hemañ e 1535. Pevar c'hantvedad diwezhatoc'h e voe santelaet gant an Iliz katolik roman.
Tost-tre da zenelourien all evel Erasmus a Rotterdam e oa Thomas More. Er bloaz 1499 ez eas da lean gant ar Chartrouzed. Pevar bloaz goude e nac’has doujañ d’e le a vanac’h, da c’hallout mont da gannad e Parlamant Bro-Saoz e 1504. Enebiñ a reas ouzh ar roue Herri VII Bro-Saoz ; hemañ er redias da zilezel e garg a gannad.
Pa varvas ar roue kozh e 1509 e tistroas Thomas More d’ober politikerezh. Dre ma oa erru mat gant ar roue nevez Herri VIII ec’h eas da guzulier dezhañ, da vouezh-aotreet Kambr ar C'humunioù pelloc'h, ha da gañseller ar rouantelezh e 1529.
Troc'het e voe red-vuhez Thomas More pa nac’has sentiñ ouzh kemennadenn Herri VIII, pa c’hoantae hemañ terriñ e zimeziñ gant Catalina Aragón. E gredennoù relijiel eo a harze ouzh More da vont a-enep urzhioù ar pab Klemañs VII. E 1532 e roas e zilez diouzh e labour a gañseller, hag e tilezas ar bed politikel. Toullbac’het e voe e 1534, ha dibennet e voe d’ar 7 a viz Gouere 1535.
Gwenvidikaet e voe d'an 29 a viz Kerzu 1886 gant ar pab Leon XIII, hag anvet da sant gant ar pab Pi XI d'an 19 a viz Mae 1935.
Skrivet en deus Thomas More, e latin, ur romant politikel brudet, Utopia (Leuven, 1516 evit ar skrid orin, ha Londrez, 1551 e saozneg). Gant Fañch Morvannou eo bet lakaet e brezhoneg hag embannet gant ar gelaouenn Planedenn kent dont er-maez e stumm ul levr e ti Skol Vreizh.

## Notennoù

* ↑ Thomas More, An Utopia, brezhoneg gant Fañch Morvannou : Planedenn, niverennoù 31, 32 ha 33, 1991 – Skol Vreizh, 1997.