OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bretteville-sur-Bordel

Bretteville-sur-Bordel :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Caen |
| Kanton | Tilly-sur-Seulles |
| Maer Amzer gefridi | |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | {{Roadennou/Kemennad faziek : oberier / dic'hortoz./kumuniou|Kemennad faziek : oberier mod dic'hortoz.}} ann. ([[{{Roadennou/Kemennad faziek : oberier / dic'hortoz./kumuniou|deiziad}}]]) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| Gorread | km² |
| kemmañ |
Bretteville-sur-Bordel a oa ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Bordel emañ Bretteville-sur-Bordel.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Cheux hag e Distrig Caen. Lakaet e voe en Arondisamant Caen e 1800 hag e Kanton Tilly-sur-Seulles e 1901,

### XIX$^{vet}$ kantved

* Lakaet e voe e kumun Tessel e 1834.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maner Bretteville, XVII$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1793-1831

Niver a annezidi
Ne c’haller ket kompilañ enmont EasyTimeline:
Timeline generation failed: 10 errors found Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- Invalid attribute '–' ignored.
Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- Invalid attribute 'EHESS]</ref>.' ignored.
Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- Invalid attribute '-' ignored.
Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- Invalid attribute 'Grafik' ignored.
Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- Invalid attribute 'krouet' ignored.
Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- Invalid attribute 'gant' ignored.
Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- Invalid attribute 'ar' ignored.
Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- Invalid attribute 'Wikipedia' ignored.
Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- Invalid attribute 'Cassini' ignored.
Line 81: text:mammenn <ref>(fr)Cassini – EHESS</ref>. - Grafik krouet gant ar Wikipedia
- TextData definition invalid. Invalid attribute '<ref>%7b%%7b%fr%7d%%7d%[https'colon'//web.archive.org/web/20230514215154/http' found.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
# Val-d'Arry

Val-d'Arry :
| Iliz Missy. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Vire |
| Kanton | Aunay-sur-Odon |
| Kod kumun | 14475 |
| Kod post | 14210 |
| Maer Amzer gefridi | Christian Vengeons 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Pré-Bocage Intercom |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 399 ann. (2020) |
| Stankter | 98 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 47 m — brasañ 193 m |
| Gorread | 24,54 km² |
| kemmañ |
Val-d'Arryzo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XXI$^{vet}$ kantved

* Krouet eo bet ar gumun d'ar 1añ a viz Genver 2016 dindan anv Noyers-Missy, o vodañ kumunioù Noyers-Bocage ha Missy.
Brasaet e oa bet d'ar 1añ a viz Genver 2017 o vodañ kumunioù Le Locheur ha Tournay-sur-Odon. Cheñchet e vez he anv da Val-d'Arry d'ar mare-se.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Le Locheur.
* Iliz Saint-Jean-Baptiste, e Missy.
* Ti-kêr Noyers-Bocage.
* Kastell Ragny e Tournay-sur-Odon.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2020 | → bremañ | Christian Vengeons | | |
| Genver 2016 | - | Jacky Godard | | |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Audrey Chevallier, « Jacky Godard devient maire de Noyers-Missy », La Voix - Le Bocage, 14 Genver 2016.
# S (lizherenn)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Naontekvet lizherenn al lizherenneg latin eo S, s.

## Istor

| Kentsemiteg chin | Fenikeg chin | Henc'hresianeg sigma | Etruskeg S | Latin S |

## Arouezioù all

| ArouezioùSkriturioùPellgehenterezhioù BannielSemaforBrailleAFNAMorse Sierra• • • | S kaset dre al lizherenneg Morse |

## Gwelet ivez

* Ѕ
* Ŝ
* Ș
* Ş
* Ś
* Š
* Ṣ
* S hir
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Tilly-sur-Seulles

Tilly-sur-Seulles :
| Iliz Sant-Pêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Bayeux |
| Kanton | Thue et Mue |
| Kod kumun | 14692 |
| Kod post | 14250 |
| Maer Amzer gefridi | Didier Couillard 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Seulles Terre et Mer |
| Lec'hienn web | https://tilly-sur-seulles.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 766 ann. (2020) |
| Stankter | 197 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 44 m — brasañ 122 m |
| Gorread | 8,98 km² |
| kemmañ |
Tilly-sur-Seulles zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêrioù Bordel ha Seulles emañ Tilly-sur-Seulles.

## Istor
### Anv

* Tilly-Orceau a zo anvet Tilly sur Seule e 1793 ha Tilly-sur-Seulles adalek 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Soudarded an tirlu breizhveuriat e Tilly e miz Even.
* Kemenn a-zivout ar minennoù, bourc’h Tilly, miz Even.
* Emgann Normandi, 1944: emgannoù start e miz Even etre ar Vreizhveuriz hag an Alamaned; 54 den nann-soudard a voe lazhet e miz Even e-pad, unan all a varvas e miz Here gant un darzhadenn.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Pont dreist ar Seulles.
* Pont eus ar Grennamzer (XV$^{vet}$ kantved) etre Juvigny-sur-Seulles ha Tilly, rummet.
* Chapel Notre-Dame-du-Val.
* An iliz katolik.
* Ar monumant.
* Chapel Notre-Dame-du-Val, ur mirdi eo bremañ.
* Iliz katolik Sant Pêr (Krennamzer).
* Monumant ar re varv.

### Bered ar C'hommonwealth: Tilly-sur-Seulles War Cemetery

* Ar vered.
| Bro | Niver a soudarded |
| Aostralia | 1 |
| Kanada | 1 |
| Zeland-Nevez | 2 |
| Rouantelezh-Unanet | 986 |
| Alamagn | 232 |
| Hollad | 1222 |
Marvet e oant e 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed. Implijet e voe ar vered gant ar 49vet ha 50vet Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet$^,$.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Normandie 44 - la mémoire
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Diellaoueg Mérimée
* ↑ (fr)Skeudennoù - Clochers de France
* ↑ (fr)Skeudennoù - Clochers de France
* ↑ (en)Commonwealth War Graves Commission
* ↑ (en)In Memories
# Noyers-Bocage

Noyers-Bocage :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Caen |
| Kanton | Aunay-sur-Odon |
| Kod kumun | 14475 |
| Kod post | 14210 |
| Maer Amzer gefridi | Jacky Godard (dileuriet) 2017-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Villers-Bocage Intercom |
| Lec'hienn web | http://www.noyersbocage.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 146 ann. (2014) |
| Stankter | 129 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 85 m — brasañ 193 m |
| Gorread | 8,87 km² |
| kemmañ |
Noyers-Bocage a oa ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Bordel emañ Noyers-Bocage.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel bed kentañ

* 25 gwaz eus ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: Noyers-Bocage a voe dieubet hep emgann gant ar Vreizhveuriz d'ar 5 a viz Eost; mervel a reas ugent den nann-soudard e Noyers abalamour d'ar brezel, unan anezhe a oa bet ganet en Naoned.

#### Kemm anv

* 1958: Noyers a zo anvet Noyers-Bocage.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Bodet e voe gant Missy d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Noyers-Missy. Lakaet e voe Noyers-Missy e kumun Val-d'Arry e 2017.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant an holl sturierion nijerezioù Typhoon marvet e-pad Emgann Normandi.
* Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Noyers-Bocage Old Churchyard
| Bro | Niver a soudarded |
| Kanada | 1 |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 2 |
Mervel a rejont e miz Even 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed. Ar C'hanadian a oa levier er Royal Canadian Air Force (440th Squadron), ar Breizhveurad a oa Private er 1st Batallion, The Tyneside Scottish, Black Watch (Royal Highlanders).
* Iliz katolik Intron Varia a voe distrujet e-pad Emgann Normandi; savet e voe unan nevez goude an Eil brezel-bed.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Karg |
| Meurzh 2008 | Kerzu 2015 | Jacky Godard | Retredad eus an Deskadurezh-Stad |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Nicole Lepoultier | Klañdiourez |
| ? | Meurzh 2001 | Patrick Flaguais | |
| ? | ? | Raoul Heudier | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Normandie 44 - la Mémoire
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 11 Kerzu 2015
* ↑ (en)In Memories
* ↑ (fr)Skeudennoù - Clochers de France
# Tournay-sur-Odon

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Tournay-sur-Odon |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Tournay-sur-Odon en Arondisamant Caen | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Villers-Bocage Intercom |
| Kanton | Monts d'Aunay |
| Kod INSEE | 14702 |
| Kod post | 14310 |
| Maer | François Bisson (dileuriet, digostezenn) |
| Amzer-gefridi | 2017-2020 |
| Gorread | 6,93 km² |
| Led | 49° 05' 31" Norzh |
| Hed | 00° 35' 12" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 123 m |
| Uhelder bihanañ | 58 m |
| Uhelder brasañ | 173 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 347 (2021) |
| Stankter | 50 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Tournay-sur-Odon a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêrioù Bordel hag Odon emañ Tournay-sur-Odon.

## Istor
### XIV$^{vet}$ kantved

* Skoet e voe ar vro gant ar vosenn, ken ma voe dilezet ar gêriadenn a oa en-dro d'an iliz emichañs.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: an dud a rankas kuitaat o c'humun; mervel a reas un den nann-soudard e Tournay abalamour d'ar brezel.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Lakaet e voe Tournay e kumun Val-d'Arry e 2017.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* An iliz katolik.
* Ar blakenn.
* Ar chapel.
* Kastell Ragny, XVIII$^{vet}$ kantved, bet savet e-lec'h ur c'hastell a-gent.
* Daou vaner.
* Ur prioldi kozh.
* Iliz katolik Sant Pêr (Krennamzer), stern-aoter gant Eugène Restout.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.
* Chapel Santez Barban e Ragny.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Armerzh

* Brudet e voe Camembert Villodon, fardet er gêriadenn gant an hevelep anv.

## Melestradurezh

Roll ar maerioù :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1989 | 2020 | François Bisson | digostezenn | Retredad SNCF |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Skeudennoù - Clochers de France
* ↑ (fr)Skeudennoù - Clochers de France
# W (lizherenn)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
An 23vet lizherenn el lizherenneg latin eo W, w.

## Istor

Er Grennamzer (VII$^{vet}$ kantved moarvat) e voe ganet al lizherenn W, pa grogas skriverien da genliammañ gwech div lizherenn V, gwech div lizherenn U.
| Kentsemiteg | Fenikeg waw | Henc'hresianeg upsilon | Latin V | Latin W |

## Arouezioù all

| ArouezioùSkriturioùPellgehenterezhioù BannielSemaforBrailleAFNAMorse Whiskey• – – | W kaset dre al lizherenneg Morse |

## Gwelit ivez

* Upsilon
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# X (lizherenn)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar 24vet lizherenn el lizherenneg latin eo X, x, distaget peurliesañ, hag an 23vet lizherenn el lizherenneg kirillek hervez urzh al lizherenneg rusek, distaget pe.
N'emañ ket e lizherenneg ar brezhoneg.

## Implijoù

Er skritur gallek gwechall e oa hañval-vi an "x" hag an daou "s" (ss). Setu perak e kaver anvioù evel Auxerre ha Bruxelles ma ne zistager ket [ks] hogen [ss].
Diwar-se eo e kaver anvioù-lec'hioù pe anvioù-tud Boessière/Boexière, Roussel/Rouxel, Tissier/Tixier. Diaes eo displegañ d'an dud desket dezho distagañ "x" er skolioù gallek e tlejent distagañ o anv Tessier ha n'eo ket Texier.
E yezhoù evel ar portugaleg, ar galizeg hag ar c'hatalaneg, e talvez al lizherenn-mañ ivez da skrivañ ar son [ʃ] (skrivet ch hervez reolennoù reizhskrivañ ar brezhoneg).

## Istor

Diorroet e oa bet al lizherenn X diwar patrom al lizherenn c'hresianek khi (X).
| Henc'hresianeg c'hi | Etruskeg X | Latin X |

## Arouezioù all

| ArouezioùSkriturioùPellgehenterezhioù BannielSemaforBrailleAFNAMorse X-ray– • • – | X kaset dre al lizherenneg Morse |

## Pennadoù kar

* X
* Niveradur roman
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Crocy

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Crocy |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Crocy en Arondisamant Caen | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du pays de Falaise |
| Kanton | Falaise |
| Kod INSEE | 14206 |
| Kod post | 14620 |
| Maer | Édouard Reussner |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 10,07 km² |
| Led | 48° 52' 51" Norzh |
| Hed | 00° 03' 31" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 110 m |
| Uhelder bihanañ | 56 m |
| Uhelder brasañ | 106 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 288 (2021) |
| Stankter | 29 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Crocy zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Dives emañ Crocy.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas c'hwec'h den nann-soudard e Crocy e mizioù Gouere hag Eost abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Saint Hilaire pe Saint Martin, XI$^{vet}$ kantved-XII$^{vet}$ kantved.
* Ar maner, XVII$^{vet}$ kantved, hag e chapel protestant.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Mae 2020 | → bremañ | Édouard Reussner | digostezenn | |
| Meurzh 2014 | Mae 2020 | Clara Dewaële | Unvaniezh an Demokrated hag ar Re Zizalc'h | |
| Even 1995 | Meurzh 2014 | Paul Guth | digostezenn | Labourer-douar |
| ? | ? | M. Lucas | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
# Y (lizherenn)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar 25vet lizherenn el lizherenneg latin hag e lizherenneg ar brezhoneg eo Y (['je:]), y ; an 23vet lizherenn eo el lizherenneg kirillek hervez urzh al lizherenneg vongolek, skrivet Ү, ү ha distaget [y] pe u hervez reolennoù reizhskrivañ ar brezhoneg.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek upsilon (Y).

## E yezhoù all

* En italianeg : ipsilon, i greca, i greco.
* E galleg : i grec.
* E saozneg : wai, distaget.
* E spagnoleg : i griega, ye (yes el liester).

## Istor

| Kentsemiteg | Fenikeg waw | Henc'hresianeg upsilon | Latin Y |

## Arouezioù all

| ArouezioùSkriturioùPellgehenterezhioù BannielSemaforBrailleAFNAMorse Yankee– • – – | Y kaset dre al lizherenneg Morse |

## Pennadoù kar

* Upsilon
* Ŷ
* Ý
* Ỹ
* Ұ
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# I (lizherenn)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Navet lizherenn al lizherenneg latin eo I, i, distaget [i] pe [ɩ]. Diorroet e oa bet diwar batrom al lizherenn c'hresianek I (iota).
Dre fent e veze desket gwechall er skolioù : i... gant ur pik war e fri.

## Yezhoù all

E turkeg e vez graet an diforc'h etre un i gant ur pik (İ, i), distaget [i], hag un i hep pik (I, ı), distaget [ɩ].

## Lizherennegoù all

Implijet e vez ivez gant al lizherenneg kirillek evit skrivañ an ukraineg, ar c'hazac'heg hag ar belaruseg, distaget [i] ha kevatal d'al lizherenn I implijet evit skrivañ ar ruseg, bet implijet ivez al lizherenn-mañ gant ar ruseg betek ma oa bet skarzhet diouzh al lizherenneg e 1918.

## Arouezioù all

| ArouezioùSkriturioùPellgehenterezhioù BannielSemaforBrailleAFNAMorse India• • | I kaset dre al lizherenneg Morse |

## Gwelet ivez

* Y
* И
* Ї
* Ў (lizherenn)
* Ј
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Bar-sur-Aube

Bar-sur-Aube :
| Ti-kêr Bar-sur-Aube. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Aube (isprefeti) |
| Arondisamant | Bar-sur-Aube (pennlec'h) |
| Kanton | Bar-sur-Aube |
| Kod kumun | 10033 |
| Kod post | 10200 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Borde 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Région de Bar-sur-Aube |
| Bro velestradurel | Pays de Bar-sur-Aube |
| Lec'hienn web | ville.barsuraube.org |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 774 ann. (2020) |
| Stankter | 293 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 156 m — brasañ 348 m |
| Gorread | 16,27 km² |
| kemmañ |
Bar-sur-Aube zo ur gumun c'hall, en departamant Aube, er rannvro Grand Est.
Baralbins a vez graet eus an annezidi e galleg.

## Liammoù diavaez

* Ofis touristerezh Bar-sur-Aube
a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Òc Tele

Òc Tele :
| Chadenn skinwel ||
| Krouet | D'an 20 a viz Kerzu 2013 |
| Perc'henn | LB Krouiñ |
| Yezh | okitaneg |
| Bro orin | Okitania Breizh |
| Statud | Chadenn brevez lec'hel |
| Chadennoù c'hoar | Brezhoweb, Galoweb |
| Lec'hienn | octele.com |
| Skignañ ||
| Web | Ya |
| Takad skignañ | Okitania |
Òc Tele zo ur chadenn skinwel okitanek war ar genrouedad, krouet d'an 20 a viz Kerzu 2013 gant ar c'helaouenner breizhat Lionel Buannic, ha renet gantañ. Ur chadenn brevez digoust eo, aotreet eo ar chadenn abaoe e grouidigezh e 2013 gant ar CSA (deuet da vezañ an ARCOM abaoe ar 1añ a viz Genver 2022).
E Lescar e oa sez ar gompagnunezh e penn-kentañ, e ti ar Federacion Interregionala dels Mèdias Occitans (FIMOC), a-raok dilojañ e Pau. Krouet ez eus bet ivez ur burev e Toloza e rannvro Okitania. Skignañ a ra peder eurvezh bemdez, eus 6eur30 noz betek 10eur noz.
Kenlabourat a ra Òc Tele gant ar chadennoù Brezhoweb ha Kanaldude, en ur eskemm programmoù hag en ur genbroduiñ reportajoù a-wechoù.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù

* 1 2 (ca) Òc Tele comença a emetre per internet, VilaWeb, D'an 20 a viz Kerzu 2013
* ↑ Florent Grouin, karget a broduiñ evit Brezhoweb, Ya !, p.12, d'an 18 a viz Mezheven 2021
* ↑ Manifestadeg - Evit ma chomo bev hor yezhoù, reportaj kenbroduet gant Brezhoweb, Kanaldude hag Òc Tele, d'an 30 a viz Du 2019
# Emgann Maiwand

Emgann Maiwand, a c'hoarvezas en Emirelezh Afghanistan d'ar 27 a viz Gouere 1880, zo unan eus brasañ emgannoù an Eil brezel etre Afghanistan hag an alouberien vreizhveuriat. Eno e voe trec'h 25 000 Afghan eus arme Ayoub Khan hag ar bachtounez Malalai Anaa war 2 500 soudard eus armeoù Impalaeriezh Breizh-Veur hag ar Raj breizhveuriat, a oa dindan ar Brigadier-Jeneral George Burrows.
Koustus e voe an emgann d'an Afghaned, gant ouzhpenn 2 050 brezelour pachtoun lazhet (marteze 2 750) ha war-dro 1 500 gloazet, pa ne voe nemet 969 soudard lazhet e tu ar Saozon, ha 177 den gloazet.

## Notennoù

* ↑ (en) Robson, Brian : The Road to Kabul – The Second Afghan War 1878-1881, The History Press, 2008 (ISBN 978-1-86227-416-7)
# Elde

An Elde (distaget [ˈɛldə] en alamaneg) zo ur stêr e biz Alamagn, hag a red a-hed 220 km e stad Mecklenburg-Vorpommern dreist-holl hag un tammig e stad Brandenburg. Adstêr eo d'an Elbe war e lez dehoù. Tremen a ra dre un nebeud lennoù bihan. Bageal a c'haller dre ar Müritz-Elde-Wasserstraße, a-hed 180 km gant 17 skluz.

## Notennoù

* ↑ Datentabellen, Generaldirektion Wasserstraßen und Schifffahrt Standort Magdeburg