# Caen

Caen :
| Tourioù-iliz Caen (gwelet deus ar c'hastell) ||
| Anv Normaneg | Caën |
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados (prefeti) |
| Arondisamant | Caen (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h 5 kanton |
| Kod kumun | 14118 |
| Kod post | 14000 |
| Maer Amzer gefridi | Joël Bruneau (ULP) 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh tolpad-kêrioù Caen la Mer |
| Lec'hienn web | https://caen.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 108 398 ann. (2022) |
| Stankter | 4 218 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 8 m bihanañ 2 m — brasañ 73 m |
| Gorread | 25,70 km² |
| kemmañ |
Caen eo pennlec'h departamant gall Calvados. Kêr-benn ar rannvro kozh Normandi-Izel ez oa ivez betek 2015. Abaoe ar 1añ a viz Genver 2016 emañ prefeti rannvro Normandi e Rouan, met e Caen eo bodet ar c'huzul-rannvro.
Hervez an INSEE e oa 108 793 a dud o chom en Caen (236 271 en tolpad-kêrioù ha 401 208 en tolead kêr) e 2011. War lez ar stêr Orne emañ.
Keoded Gwilherm an Alouber eo, ha d'ur glad bras en deus hêrezhet ar c'hêr. A-bouez e oa perzh Caen e-pad an Aloubadeg Normandi, se a zo abeg kêr Caen en deus savet ur c'hounlec'h.
Kêr vrasañ er C'halvados hag e Normandi-Izel emañ Caen. An trede kumun vrasañ (goude An Havr-Nevez ha Rouen) hag an trede tolpad-kêrioù brasañ (goude Rouen hag An Havr-Nevez) e Normandi. An tolead kêr Caen eo an eilvet brasañ e Normandi goude Rouen, hag an 22vet e Bro C'hall

## Douaroniezh

Lec'hiet eo ar gêr en diazad Pariz, e kreizur c'hompezenn: Kompezenn Caen, e-lerc'h m'emañ kalz a c'hounezerezh diwar edeier.
War lez ar stêr Orne emañ Caen.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell
* Abbaye aux Dames
* Abbaye aux Hommes
* Mémorial — Kounlec'h Caen
* Kastell Caen, savet gat Gwilherm an Alouber e-pad an XI$^{vet}$ kantved. Kreñvlec'h brasañ e Europa eo.
* Abati ar wazed (Abbaye aux Hommes), savet gant Gwilherm an Alouber e 1077. Bez Gwilherm a zo enni.
* Abati ar maouezed (Abbaye aux Dames), savet gant Matilda Flandrez (pried Gwilherm) e 1066. Kuzul-departamant ar C'halvados a zo staliet enni. Bez Matilda a zo enni.

## Kêraozañ
### Karterioù Caen

* Le Calvaire Saint-Pierre (Caen)
* Le Chemin Vert
* La Folie-Couvrechef (kampus II, Folie Centre, Hameau Folie, TG$^{(1)}$ Takad Greanterezh Mont Coco)
* La Grâce de Dieu (Armand Marie)
* La Guérinière
* La Haie Vigné
* Hastings
* Ar C'hreiz Kozh (Gardin, Conquérant)
* Beaulieu - La Maladrerie - Sant Pol
* La Pierre-Heuzé, (Lébisey, Plateau Nord)
* Ar Porzh-mor (Bali Trouville, Ti-gar, Gourenez
* Sainte-Thérèse-Demie-Lune (Claude DeCaen, Demi-Lune, Guynemer)
* Saint-Jean
* Saint-Jean-Eudes - Saint-Gilles (Abati ar maouezed, Calmette, POR$^{(2)}$, Rue Basse)
* Saint-Ouen (Bon Sauveur, Caponière)
* Skol-veur (Saint-Julien)
* Traoñ Venoix - Pradenn
* Vaucelles (Saint-Michel, Rue de Branville)
* Venoix (Fontaine Venoise)
* La Verte Vallée (Saint-Gabriel, Vallée des Jardins)

## Emdroadur ar boblañs 1793-2006

* Mammennoù : EBSSA
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 34805 | 30923 | 36231 | 36644 | 39140 | 41310 | 43079 | 44087 | 45280 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 41394 | 43740 | 41564 | 41210 | 41181 | 41508 | 43809 | 45201 | 45380 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 44794 | 44442 | 46934 | 53743 | 54128 | 57528 | 61334 | 51445 | 67851 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2011 |
| 91336 | 110262 | 119640 | 114068 | 112846 | 113987 | 110399 | 108793 |
* Mammennoù : ldh/EHESS/Cassini betek 1999 hag INSEE abaoe 2006)

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Ebrel 2014 | → bremañ | Joël Bruneau | ULP | Kuzulier-rannvro (2010→bremañ) |
| Meurzh 2008 | Ebrel 2014 | Philippe Duron | PS | Kelenner, Maer Louvigny (1989-2004), Kannad (2007→bremañ) , Prezidant ar C'huzul-rannvro, Kuzulier-rannvro (2004-2008) |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Brigitte le Brethon | ULP | Kelennerez, Kannad (2002-2007) |
| Gouere 1970 | Meurzh 2001 | Jean-Marie Girault | UDF | Breutaer, Senedour (1971-1998) |
| Meurzh 1959 | Even 1970 | Jean-Marie Louvel$^{(1)}$ | MRP | Rener embregerezh, Kannad (1945-1958), Senedour (1959-1970), Ministr (1950-1954) |
| Mae 1945 | Meurzh 1959 | Yves Guillou | RPF-CNI | Ijinour ar sevel-tiez hag al labourioù foran |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. $^{(1)}$ : aet d'an anaon e-pad e amzer-gefridi. |||||

## Sevenadur
### Boued

* Stripoù giz Caen
* Brudet eo ar stripoù giz Caen, aozet gant karotez, ognon, pour hag ach.
* An embuscade, meskailhez greunadin, bier, gwin gwenn ha Calvados.

## Tud
### Ganedigezhioù
#### XI$^{vet}$ kantved

* Raoul de Caen (~1080- ~1120), skrivagner.

#### XIV$^{vet}$ kantved

* Jean Soreth (1394-1471), priol-bras Urzh ar C'harmel.

#### XVI$^{vet}$ kantved

* Guillaume Gosselin (?- ~1590), jedoniour.
* Charles de Bourgueville (1504-1593), istorour.
* Jacques Daléchamps (1513-1588), naturour.
* Jean Rouxel (1530-1586), barzhonegour ha kuzulier-reizh.
* Robert Constantin (1530-1605), medisin, hellenegour ha geriadurour.
* Jacques de Cahaignes (1548-1612), medisin.
* Jean Bertaut (1552-1611), barzhonegour.
* François de Malherbe (1555-1628), lourennezour.
* Robert Angot de L'Éperonnière (1581- ?), flemmbarzhonegour.
* François de Cauvigny de Colomby (1588-1648), skrivagner.
* Antoine Le Métel d'Ouville (1589-1655), ijinour douaroniour, barzhonegour ha dramaour.
* Georges de La Chapelle (? -1655), livour.
* François Le Métel de Boisrobert (1589-1662), dramaour.

#### XVII$^{vet}$ kantved

* Tanneguy Le Fèvre (1615-1672), humenist, studiour yezhoù ha troer.
* Marc Restout (1616-1684), livour.
* Jean Regnault de Segrais (1624-1701), barzhonegour.
* Pierre-Daniel Huet (1630-1721), skrivagner, ezel eus an Akademiezh c'hall.
* Henri de Bernières (1635-1700), beleg, person kentañ Kebek.
* Marthe Le Rochois (1650-1728), kanerez c'hoarigan.
* Jacques Restout (~1650-1701), livour ha engraver.
* Jean-Claude de Croisilles (1654-1680), studiour yezhoù.
* Jean-Baptiste Belin (1635-1715), livour
* Pierre Varignon (1654-1722), jedoniour.
* Eustache Restout (1655-1743), saver tiez, engraver ha livour.
* Estienne Roger (~1665-1722), mouler hag embanner.
* Guillaume Massieu (1665-1722), kloareg, barzhonegour ha troer.
* Jean Ier Restout (1666-1702), livour.
* Thomas Restout (1671-1754), livour.
* Hyacinthe Robillard d'Avrigny (1675-1719), istorour.
* Constantin de Renneville (1677-1723), skrivagner.

#### XVIII$^{vet}$ kantved

* Jacques-François Artur (1708-1779), medisin ha naturour.
* François-Henri Turpin (1709-1799), istorour.
* Anne-Louise Élie de Beaumont (1729-1783), skrivagnerez.
* Jacques Clinchamps de Malfilâtre (1732-1767), barzhonegour.
* Desfontaines-Lavallée (1733-1825), skrivagner ha dramaour.
* J. Hector St John de Crèvecoeur (1735-1813), skrivagner stadunanat.
* Gaspard Michel (1738-1809), levraouegour hag hendraour.
* Jean-Jacques Boisard (1744-1833), mojennour.
* Charles-Claude de Montigny (1744-1818), skrivagner.
* Charles Eschard (1748-1810), livour.
* Pierre Auguste François de Burcy (1748-1793), brigadennour.
* Gervais de La Rue (1751-1835), kloareg hag istorour.
* Jean-François Moulin (1752-1810), ezel eus an Directoire ha jeneral an dispac'h gall.
* Jean-Baptiste Moulin (1754-1794), jeneral an dispac'h gall.
* Antoine Le Bailly (1756-1832), mojennour.
* Jean-François Boisard (1762-1821), mojennour ha livour.
* Louis-Gustave Doulcet de Pontécoulant (1764-1853), politiker ha prezidant ar vodadenn Vroadel.
* François-Joseph Quesnot (1765-1805), jedoniour.
* Pierre-Simon Girard (1765-1836), ijinour ha fizikour.
* Georges Hippolyte Le Sénécal (1767-1836), jeneral an Impalaeriezh C'hall Kentañ.
* Jean Thomas Guillaume Lorge (1767-1826), jeneral an dispac'h gall hag an Impalaeriezh C'hall Kentañ.
* Charles Mathieu Isidore Decaen (1769-1832), jeneral.
* Alexandre-Étienne Choron (1771-1834), sonnerour.
* Henry de Magneville (1771-1847), douarour.
* Victor Levasseur (jeneral) (1772-1811), jeneral an Dispac'h Gall hag an Impalaeriezh C'hall Kentañ.
* Sophie de Renneville (1772-1822), skrivagnerez, kazetennerez ha gwregelourez.
* Hippolyte-Victor Collet-Descotils (1773-1815), kimiour ha maenegour.
* Gabriel de La Fosse (1779-1848), jeneral.
* Eugène d'Hautefeuille (1779-1846), jeneral.
* Daniel-François-Esprit Auber (1782-1817), sonaozour.
* Pierre Michel Moisson-Desroches (1785-1865), ijinour Laz ar mengleuzioù.
* Louis-Claude Malbranche (1790-1838), maendreser ha livour.
* Jacques-Amand Eudes-Deslongchamps (1793-1867), naturour hag henouennonour.

#### XIX$^{vet}$ kantved

* Léon Thomine Desmazures (1804-1869), misioner.
* Étienne Mélingue (1807-1875), aktour, kizellour ha livour.
* Amédée Renée (1808-1859), istorour ha politiker.
* Auguste Jean Baptiste Lechesne (1815-1888), kizellour.
* Georges Bouet (1817-1890), livour hag henoniour.
* Aurélie Ghika (1820-1904), priñsez ha skrivagnerez.
* Eugène Eudes-Deslongchamps (1830-1889), henouennonour ha naturour.
* Eugène Poubelle (1831-1907), gwiraour, merour, prefed ha kannadour.
* Alexandre Choron (1837-1924), keginer.
* Charles Longuet (1839-1903), kazetenner hag ezel eus ar Ch'umun Pariz.
* Louis Ricard (1839-1921), breutaer ha politiker.
* Charles-Ernest Paulmier (1848-1907), politiker.
* Léon Lecornu (1854-1940), ijinour.
* Joseph Lecornu (1864-1931), ijinour.
* Georges Jules Moteley (1865-1923), livour.
* Pierre de Vanssay de Blavous (1869-1947), ijinour ha dourour.
* Gabriel Dupont (1878-1914), sonaozour.
* René-Norbert Sauvage (1882-1955), istorour ha diellour.
* René Le Somptier (1884-1950), filmaozer, kazetenner ha barzhonegour.
* Guy de Lioncourt (1885-1961), sonaozour.
* André Danjon (1890-1967), steredonourien.
* Robert Jardillier (1890-1945), politiker.
* Charlotte Clasis (1891-1974), aktourez.
* Charles-André Julien (1891-1991), istorour ha kazetenner diwar-benn ar Maghreb
* Marie-Pierre Kœnig (1893-1970), politiker, milour.
* Jean Daligault (1899-1945), beleg, arzour hag harzer.

#### XX$^{vet}$ kantved

* Renée Héribel (1903-1952), aktourez.
* Guy Chaumet (1913-1980), den-e-karg uhel hag harzer.
* Roger Grenier (1919-), skrivagner.
* Claude Couffon (1926-2013), skrivagner, barzhonegour ha troer.
* Michel Gigon (1929-), livour ha livour gwer.
* Jean-Pierre Eustache (1930-2014), fleüter.
* Jean-Pierre Jaussaud (1937-), loman karr-tan.
* Philippe Bruneau (1938-2012), aktour ha film-barer.
* Alain Duhamel (1940-), kazetenner hag arnodskridour.
* Jean-Luc Préel (1940-), politiker.
* Petrus, (1943-), kizellour.
* Jean Léturgie (1947-), saver senario bannoù-treset.
* Ivan Messac (1948-), kizellour.
* Patrick Verbeke (1949-), gitarour, sonaozer ha kaner blues.
* Laure Adler (1950-), kazetennerez ha skrivagnerez.
* Catherine Rihoit (1950), skrivagnerez.
* Alain Genestar (1950-), kazetenner.
* Daniel François (1953-), melldroader a-vicher.
* Yannick Bonnec (1953-), melldroader a-vicher.
* Mathieu Lindon (1955-), kazetenner ha skrivagner.
* Thierry Geffrotin (1956-), kazetenner.
* Daniel Juré (1957-), arzour.
* François Kermoal (1957-), kazetenner.
* Xavier Deluc (1958-), aktour.
* Bruno Romy (1958-), filmaozer hag aktour.
* Christophe Coin (1958-), mestr laz-seniñ, gourrebedour.
* Éric Le Nabour (1960-), istorour ha skrivagner.
* Emmanuel Jouanne (1960-2008), skrivagner skiant-faltazi.
* Vincent Barteau (1962-), marc'hhouarner.
* Pascal Mahé (1963-), melldorner.
* Olivier Baroux (1964-), dremmour.
* Vincent Winterhalter (1965), aktour.
* Emmanuel Chaunu (1966-), ludresadenner.
* Adrien Goetz (1966-), istorour arz, skrivagner hag arnodskridour.
* Marie Jaffredo (1966-), saver senario ha treserez bannoù-treset.
* Caryl Férey (1967-), skrivagner.
* Jean-Christophe Raufflet (1967-), saver bannoù-treset.
* Pierrick Maïa (1967-), c'hoarier hockey war skorn.
* Frédérique Lorient (1967-), skrivagnerez.
* Éric Tanguy (1968-), sonaozer.
* Mickaël Babin (1970-), c'hoarier hockey war skorn.
* Léa Drucker (1972-), aktourez.
* Gilles Lellouche (1972-), aktour.
* Tébo (1972-), saver bannoù-treset.
* Cyrille Josselyn (1973-), aktour.
* Simon Léturgie (1974-), saver bannoù-treset.
* Marie-Agnès Gillot (1975-), korollerez, Sterenn ar C'hoarigan Pariz.
* Thomas Bressel (1977-), gitarour.
* Simon Hureau (1977-), saver bannoù-treset.
* Anthony Deroin (1979-), melldroader.
* Brice Chauvel (1979-), c'hoarier hockey war skorn.
* Julie Judd, aktourez.
* Alexandre Pichot (1983-), marc'hhouarner.
* Bruno Grougi (1983-), melldroader.
* Elliot Grandin (1987-), melldroader.
* Youssef El-Arabi (1987-), melldroader.
* Benoît Costil (1987-), melldroader.

### Marvioù

* Yann III, dug Breizh.
* Jean Vauquelin de La Fresnaye (1536-1607), barzhonegour.
* Samuel Bochart (1599-1667), doueoniour.
* Antoine Halley (1593-1675), barzhonegour.
* Jean Eudes (1601-1680), beleg.
* Marc Restout (1616-1684), livour.
* Robert Tournières (1667-1752), livour.
* Thomas Restout (1671-1754), livour.
* George Brummell (1778-1840), dandy.
* Pierre-François Jamet (1762-1845), beleg gwenvidikaet.
* François de Caumont (1768-1848), livour.
* Guillaume-Stanislas Trébutien (1800-1870), troer, embanner ha reterour.
* Charles Demolombe (1804-1887), gwiraour.
* Alexandre Bigot (1863-1953), douarour.
* Louis-Édouard Garrido (1893-1982), livour.
* Jean-Marie Louvel (1900-1970), politikour.
* Jo Tréhard (1922-1972), leurenner.
* Henry Coston (1910-2001), kazetenner, embanner hag arnodskridour.
* Mike Marshall (1944-2005), aktour.
* Alain Robbe-Grillet (1922-2008), skrivagner ha filmaozer.
* Pierre Chaunu (1939-2009), istorour.

## Gevelliñ

* Würzburg (Bavaria, Alamagn) abaoe 1962.
* Portsmouth (Bro-Saoz) abaoe 1987.
* Nashville (Tennessee, Stadoù-Unanet) abaoe 1991.
* Alexandria (Virginia, Stadoù-Unanet) abaoe 1991.
* Thiès (Senegal) abaoe 1992.

## Liammoù diabarzh

* Roll Kumunioù Calvados
* Kumuniezh tolpad-kêrioù Caen la Mer

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* lec'hienn ar c'humun
* gwazva troiaderezh

## Notennoù ha daveoù
### Notennoù

* $^{(1)}$ : Takad Greanterezh
* $^{(2)}$ : Pennospital-rannvro

### Daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Normandie : Hervé Morin met le conseil régional au régime, Le Point, 04/01/2016
* ↑ Tolead kêr Caen dre sifroù
* ↑ Roll an 30 toleadoù kêr brasañ e Frañs, INSEE
* ↑ Monumentoù Caen
* ↑ EBSSA
* ↑ ldh/EHESS/Cassini, poblañs betek 1999.
* ↑ 2006 2011, poblañs abaoe 2006.