OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lai Đại Hàn

Lai Đại Hàn, pe Lai Daihan pe Lai Tai Han (Lai Đại Hàn e vietnameg, distaget [laːi ɗâˀi hâːn] ; 라이따이한 e koreaneg) a zo un termen vietnamek a ra dave d'un den a orin sukorean dre dad ha vienamat dre vamm, da lavaret eo un den a zo bet ganet a-c'houde ur walladenn e-kerzh brezel Viêt Nam.
Unan eus heuliadoù an darempredoù armerzhel startoc'h-startañ etre Republik Korea ha Viêt Nam eo ganedigezh ar meizad Lai Đại Hàn ; dibaoe ma'z eo bet goveliet ez eus bet enklaskoù war an hêrezh. Labouret ez eus bet don dindan ur stumm enklask war ar re Lai Dai Han gant kazetennerien ar gazetenn sukorean Hankyoreh.

## Notennoù

* ↑ (en) 21/11/2014 CNNIreport: War and Women: The Vietnam War (Lai Dai Han) gant Larry Alton.
* ↑ (en) The South Korean Vietnam War experience
# Lagunilla del Jubera

Lagunilla del Jubera zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Lahn

Un adstêr d'ar Roen, en Alamagn, eo ar stêr Lahn, Laugana e latin, 242 km hirder dezhi. Tremen a ra ar stêr Lahn dre gêrioù Marburg, Gießen, Wetzlar ha Limburg an der Lahn.

## Liammoù diavaez

* Traoñienn al Lahn
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lagurus

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lagurus a c'hell ober dave :
* d'ur genad e rummatadur ar plant : Lagurus (plant)
* d'ur genad e rummatadur ar bronneged : Lagurus (bronneged)
# Lai Ching-te

Lai Ching‑te (賴清德, pinyin : Lài Qīngdé ; Wade-Giles : Lōa Chheng-tek), anvet William Lai ivez, bet ganet d'ar 6 a viz Here 1959 e Wanli District, New Taipei, zo ur mezeg hag ur politiker taiwanat.
Dilennet eo bet da brezidant ar republik e 2024, da gemer plas Tsai Ing-wen evel 15vet prezidant Taiwan. Lai Ching-te eo trede besprezidant Taiwan o vont da brezidant, hag ar c'hentañ o tizhout ar garg dre un dilennadeg ha n'eo ket evel besprezidant goude marv ar prezidant pe ar brezidantez.
Douget eo bet d'ar galloud dre an aon rak ur brezel gant Sina gevandirel, ha displijout a ra da bennoù bras Sina gwelet ur prezidant e Taiwan hag a zo youlet da virout emrenerezh e vro.
Ganet en ur familh mengleuzierien, Lai en doa studiet ar yec'hed foran e skol-veur Taipei, betek bezañ diplomet gant ur Master e Skol-veur Harvard e 2003.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) Le Figaro, 18/01/2024.
# Lagunes

Lagunes zo ur rannvro eus Aod an Olifant, e kreisteiz ar vro, war aod Pleg-mor Ginea.
g • ka • ke Rannvroioù Aod an Olifant :
| Rannvroioù | Agnéby · Bafing · Bas-Sassandra · Denguélé · Dix-Huit Montagnes · Fromager · Haut-Sassandra · Lacs · Lagunes · Marahoué · Moyen-Cavally · Moyen-Comoé · N'zi-Comoé · Savanes · Sud-Bandama · Sud-Comoé · Vallée du Bandama · Worodougou · Zanzan |
# Lagwaneg

Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù kotokoek eo al lagwaneg (lagwan(e) pe (kotoko-)logone) komzet gant tro-dro da 38 000 den en holl e norzh Kameroun dreist-holl, e proviñs an norzh pellañ hag ivez e Tchad, e Rannvro ar C'hornôg ha marteze e Nigeria.
Div rannyezh a zo:
* Birnieg (logone-birni)
* Ganaeg (logone-gana pe kotoko-gana)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek
* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Lahiguera

Lahiguera zo ur gumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia, e Spagn. An niver annezidi zo 1 604 (2023).
# Krater Eufronios

Krater Eufronios, anvet ivez Krater Sarpedon a-wezhioù, zo ul lestr gresian eus an Henamzer a veze implijet evel ar c'hraterioù all da veskañ ar gwin gant dour. Savet e oa bet war-dro 515 kent J.K. gant Eufronios.
Sellet e vez outañ evel ouzh unan eus ar bravañ listri gresian a chom hiziv an deiz. Diwar ar 27 lestr livet gant Eufronios a zo deuet betek ennomp ez eo hennezh an hini klok nemetañ. Emañ e dastumad ar Metropolitan Museum of Art e New York, abaoe 1972.
Perc'henniezh al lestr a voe roet en-dro d'ar Stad italian, goude un emglev savet e miz C'hwevrer 2006.

## Liammoù diavaez

* Deskrivadenn eus ar c'hrater gant lec'hienn ar Metropolitan Museum of Art
* Un deskrivadenn all eus ar c'hrater gant lec'hienn ar Metropolitan Museum of Art
* Pennad eus an New York Sun diwar-benn istor ar c'hrater ha diwar-benn an emglev evit e zistro
* Pennad-skrid eus an New York Times diwar-benn an emglev evit distro perc'henniezh an oberenn da Italia
* smARThistory: Krater Euphronios
# Krecheg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar c'hrecheg (kresh) e Soudan ar Su.
Setu ar rannyezhoù pennañ:
* Nakaeg
* Ndogoeg
* Ngbongoeg
* Gbokoeg
* Orloeg
* Daraeg
* Dongoeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Kreeg ar biz

Ur yezh aljek eus isskourr eus yezhoù kreek-montagnek-naskapiek eo kreeg ar biz (saozneg: Northern East Cree pe East Coastal Cree), komzet gant 5 308 den (1997) e kornôg-kreiz Kebek e Kanada.
Ur rannyezh-y an hini eo.
A-wechoù e vez renket evel ur rannyezh montagnek. N'emañ ket ar yezh-mañ en en arvar da vont da get ha komzet e vez er c'humuniezhioù tostañ d'ar c'hêrioù bras. Kelennet e vez e skolioù an derez kentañ.
Skrivet e vez gant silabenneg ar c'hreeg.

## Gwelet ivez

* Kreeg
* Yezhoù aljek
* Yezhoù algonkek
# Kravatenn

Ur gravatenn zo ur pezh dilhad hag a vez lakaet en-dro d'ar gouzoug. Ur seurt skerbig moan zo anezhi, ha skoulmet e vez dindan ar groñj. Hiziv e vez douget war ur roched. Lakaet e vez kravatennoù gant gwazed ha merc'hed e micherioù zo.

## Istor

Ar gravatenn a veze douget gant soudarded kroat ur rejimant krouet gant ar roue gall Loeiz XIII .
* Loeiz XIV, e 1667 : kravatennet.
* Michael Slattery, mengleuzier aostralian, e 1872.
* Merc'hed kravatennet
* Kravatennoù ar marc'hadour parizian Hermès, e seiz.
* Vincent Peillon, politikour gall en kravatenn ruz.

## Pennadoù kar

* kravatenn Lavallière
* kravatenn noter
# Kravatenn noter

Ur gravatenn noter, pe spagnoladenn, zo un ober reizhel ma klask ur gwaz kavout e blijadur reizhel o lakaat e galc'h etre div vronn ur vaouez. Evit se e rank pe mont a-c'haol war gof ar vaouez pe gourvez tal-ouzh-tal ganti. Pa flistr e sper e ra d'ar vaouez evel ur gravatenn war he c'hrubuilh.

## Anvioù all hervez ar yezhoù

* alamaneg: Busen-Sex, Mammalverkehr, Notarkrawatte, Spanisch, Spanische Krawatte, Tittenfick
* galleg: branlette espagnole, cravate du (pe de) notaire, mammagymnophilie, mazophallation
* arabeg : جماع ثدي djamayn thadi ("darempred-bronnoù")
* finneg: rintojen väliin nainti ("etre ar bronnoù")
* gresianeg: Ισπανικό, ispanikó
* italianeg: spagnola, cravatta del notaio
* nederlandeg: Spaanse das ("kravatenn spagnat"), op zijn Russisch ("e doare Rusia")
* japaneg: パイズリ paizuri ("darempred-bronnoù"), diwar oppai, hag a dalvez kement ha bronnoù;
* poloneg: miłość hiszpańska ("karantez spagnat")
* portugaleg: Espanhola
* saozneg:
** Aostralia: hot-dogging
** Bro-Saoz: Bombay Roll, bunny rub, diddy ride, Dutch fuck, tit-wank
** SUA: boob fucking, boob sex, breastjob, Dutch fuck, French roll, Russian, tit(ty)-fucking, titjob
* sinaeg: 乳交 rǔ jiāo ("kejañ ouzh ar bronnoù")
* spagnoleg:
** Spagn: cubana
** Arc'hantina: turca ("e doare Turkia")
** Ecuador, Mec'hiko: rusa, "chaqueta rusa", "paja rusa", "francesa", "turca", "sueca" pe "collar de perlas".
** Venezuela: paja rusa ("plouzenn rus")
* svedeg: bröstknullning ("fouzhañ ar bronnoù")

## Pennad kar

* Bukkake
# Kravazh

Ur c'hravazh (krivizhier el liester) zo ur pezh dafar implijet da zougen tud gloazet pe glañv.
Krivizhier a veze implijet ivez gant bezhinaerien da zougen bezhin d'o lakaat war ur c'harr.
# Kreeg ar c'hoadeier

Ur yezh aljek eus is-skourr ar yezhoù kreek-montagnek-naskapiek eo kreeg ar c'hoadeier (saozneg: Woods Cree), komzet e norz-pellañ Manitoba ha Saskatchewan e Kanada:
Ur rannyezh-th an hini eo.
Komzet e vez gant tud a bep oad ha n'emañ ket en arvar da vont da get.
Skrivet e vez gant silabenneg ar c'hreeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù algonkek
** Yezhoù aljek
*** Kreeg
# Krater Dostoyevskiy

Ar C'hrater Dostoyevskiy zo ur c'hrater war ar blanedenn Merc'her (planedenn).
# Krav-maga

Krav Maga :
| Daou soudard o pleustriñ krav maga en ur skol harzlammerien israelat, 1955. ||
| Doare emgann ||
| Krouer | Imi Lichtenfeld |
| Bro orin | Israel |
Ar c’hrav-maga (hebraeg : קְרַב מַגָּע) zo un doare emgann a-dost hebreat hag a bouez war deskadurezh ar barregezhioù emzifenn. Savet eo bet evel reizhiad emzifenn gant lu ha servijoù kelaoua Israel, evit en em zifenn krog-ha-krog ouzh an dagerien.
Gant kalz a servijoù polis ha milourel er bed e vez implijet an hentenn-mañ : gant an FBI, an DEA hag ar Marine Corps er Stadoù-Unanet ; gant ar GIGN, ar RAID hag al Légion Étrangère e Bro-C'hall ; pe gant an SAS er Rouantelezh-Unanet.
Krouet e oa bet gant Imi Lichtenfeld er bloavezhioù 1930 e Tchekoslovakia. Diwar deknikoù emgann-straed eo bet savet, war-lerc’h argadennoù faskour a-enep Yuzevion. Boks, judo, ju-jitsu ha gouren zo mesket en hentenn-mañ.
Tri doare gouren zo : unan implijet gant an arme, unan gant an nerzhioù urzh hag unan digor d’an holl.
Imi Lichtenfeld a oa bet ganet e Budapest e 1910. Gant e dad, un archer brudet, e oa bet awenet. Gounezet en doa kalz a gevezadegoù sport (gouren, boks hag embregerezh-korf). Bodañ a reas meur a c'hourenour evit difenn ar Yuzevion er bloavezhioù 1930 hag e-pad an Eil Brezel-bed.
Diazezet eo teknikoù ar c'hrav-maga war ar buander hag an eeunded, evit bezañ prest ar buanañ posupl ha gant ar muiañ a ziogel.

## Aozadurioù pennañ

Abaoe marv Imi Lichtenfeld, ez eus bet krouet meur a gevread en Europa hag er bed a-bezh.
E 1997 eo bet krouet Kevread europat krav-maga gant Richard Douieb. Staliet eo ar c'hevread e Bro-C'hall, gant ar pal respont d'ur goulenn brasoc'h-brasañ e Bro-C'hall hag er peurrest eus Europa, hag ivez evit stummañ ar gelennerien a-zoare.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr) Florent Bouteiller, Les femmes cèdent à la Krav mania, Le Monde, 21 a viz Meurzh 2013
# Lezenn Jourdan-Delbrel

Al Lezenn Jourdan-Delbrel, bet savet gant ar gannaded c'hall Pierre Delbrel ha Jean-Baptiste Jourdan, a lakae e pleustr an « enrollañ hollek ha ret en arme » evit an holl C'hallaoued etre 20 ha 25 bloaz anezhe, da lâret eo ar c'hoñje ret.
Al lezenn-mañ a selle ouzh an holl baotred dizimez a oa ur respont d'an disoudarderezh bras bet c'hoarvezet goude an 9 thermidor (27 a viz Gouere), da lâret eo 700 000 den e 1794 ha 380 000 e 1797. Bet votet d'ar 5 a viz Gwengolo 1798 gant ar goñsuled lezennadurel en devoa gallet Napoleon Iañ adsevel e luioù betek 1815 a drugarez dezhi.
Doujet e oa bet ouzh pennaenn al lezenn - « Pep Gall a zo soudard ha ret eo dezhañ difenn e vammvro » - gant holl renadoù politikel gall betek an 22 a viz C'hwevrer 1996 pa oa bet embannet gant Jakez Chirag, Prezidant ar Republik C'hall d'an ampoent, e felle dezhañ micherelaat an armeoù ha paouez gant ar c'hoñje evit gwir. Ar pezh a oa bet kaset da benn kerkent hag embannet al lezenn 97-1019 d'an 8 a viz Here 1997.

## Testenn lezenn an 19 fructidor bloaz VI

Mont a ra an holl C'hallaoued bet ganet er memes bloaz d'ober ur « bloavezhiad ». Kerkent hag echu o 20 vloaz e vez ret dezhe bezañ enskrivet a-gevret (da lâret eo « koñskrivet ») e taolennoù tuta an arme. Ar goñskrived, kent bezañ enluet, a dremen ur vizit dirak ur c'hoñsailh. En amzer beoc'h e c'hall ar gouarnamant gervel ur bloavezhiad hepken, peotramant ul lodenn vloavezhiad. Termenet eo padelezh ar c'hoñje da bemp bloavezh en amzer beoc'h.
# Lezenn ar re disfiz warno

Lezenn ar re disfiz warno, La Loi des suspects, a oa ul lezenn votet d'ar 17 a viz Gwengolo 1793 da vare ar Spont bras, ul lodenn eus an Dispac'h gall. Dre al lezenn-se e oa bet kroget gant gwelet ar reveulzi c'hall o vont war hent al lazhadegoù bras. Ar frankizoù hag ar gwirioù hiniennel a oa taget evit reiñ un digarez da dalañ ouzh an enep-reveulzierien.
Arabat eo kemmeskañ gant al Loi de sûreté générale, a voe lesanvet Loi des suspects ivez, hag a oa bet lakaet e pleustr gant Napoleon III e 1858; honnezh a roe an tu da vac'hañ an enebourien d'ar galloud. Drezi e c'helled herzel ha harluiñ tud (hep barnadenn) kondaonet evit un torfed politikel bet graet abaoe 1848.

## Istor

"Lezenn ar redisfiz warno" n'e oa ket ul lezenn e gwirionez : un dekred e oa, a oa bet votet gant ar Goñvañsion vroadel diwar kinnigoù Philippe-Antoine Merlin de Douai ha Jean-Jacques-Régis de Cambacérès.
A-raok an dekred-se, dekred ar 17 a viz Du 1791 a lakae da vezañ disfiziet ar veleien chomet didou. Ar re-se kement ha kerent an divroidi a oa klasket war o lerc'h, toullbac'het ha betek lazhadeget gant ar re sans-culottes adalek an 10 a viz Eost 1792, hag a voe penn-kentañ freuz ar galloud roueel da vat goude ma voe bet arsavet ar roue Loeiz XVI gant ar bodad lezennel.

## Ar menneg

Dre an dekred-se war an dud disfiz warno e oa lakaet da zisfizius ar re "o dije dre o emzalc'h, pe dre o liammoù, pe dre o c'homzoù pe skridoù, en em lakaet war-raok evel harperien d'an tiranelezh pe d'ar gevredadelezh hag enebourien d'ar frankiz, ar re na c'hellfent ket testenniñ, dre an doare menneget e dekred an 21 a viz Meurzh diwezhañ, eus o mammennoù bevañ hag eus o gwirioù keodedour, ar re a vefe bet nac'het dezho o testenniñ kedodedourel."
# Lezenn Kembre

Lezenn Kembre (kembraeg :Cyfraith Cymru ; saozneg : Welsh Law) zo ul lodenn emren eus Lezenn Bro-Saoz, aozet gant al lezenn votet gant ar Senedd evit Kembre.
Ul lodenn eo eus reizhiad lezennel Bro-Saoz ha Kembre, unan eus an teir reizhiad a zo en implij er Rouantelezh-Unanet. Abalamour d'an Dereadur (Datganoli i Gymru) e 1998, emañ Lezenn Kembre o pellaat diouzh Lezenn Bro-Saoz dre al lezennoù votet gant ar Senedd, dre ma c'hell hennezh lezenniñ war tachennoù nann-miret.
Abaoe Akt Gouarnamant Kembre 2006 e krou ar Senedd lezennoù, ha pep hini anezho zo anvet Akt Senedd Cymru. Pa oa bet votet Muzul adframmañ NHS Kembre e 2008 e voe ar wezh kentañ abaoe 500 vloaz ma oa bet savet ul lezenn e Kembre, pa oa bet kemeret lelc'h Cyfraith Hywel, ur stumm eus al Lezennoù Keltiek, gant Lezenn Bro-Saoz dre Akt Lezennoù Kembre e 1535 ha 1542 dindan ren ar roue Herri VIII.
# Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien

Al Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien (Loi sur la constitution civile du clergé) votet d'an 12 a viz Gouere 1790 gant ar Vodadenn vonreizhañ broadel c'hall (Assemblée nationale constituante) a oa he fal lakaat ("constituer") kloer Bro-C'hall da vezañ keodedourien evel ar re all, ha reiñ dezho ur statud lezennel. N'eus ket kaoz eus ur vonreizh bennak. Ur fazi bras a vez graet pa vez troet anv al lezenn gant Bonreizh ar gloer pe souezhuzoc'h Lezenn sivil ar veleien. E galleg a-vremañ, anv al lezenn a vije marteze : Loi pour conférer un statut de citoyen aux membres du clergé. Araok al lezenn-mañ, ar gloer a veze dindan beli lezennel diabarzh an Iliz katolik roman ha difennet e oa outo dimeziñ, legadiñ o madoù d'o familh, ober o annez diouzh o grad hag e oa lezioù-barn ispisial evito, anvet "officialités".
Al lezenn a roas da bep kloareg, eskob, beleg, manac'h, lean, leanez, ar gwirioù keodedel hag o doa gallet lezel o fostoù pe o strollegezhioù manatiel. An abatioù hag al leandioù a oa evit mont da get pa oa bet divizet araok gant ul lezenn votet d'an 13 a viz C'hwevrer 1790 e vije lakaet o madoù evel "Gladoù broadel" . Koulskoude e chome an eskoptioù hag ar parrezioù renet gant eskibien ha beleien dilennet gant ar feizidi.
# Lezenn salek

Al lezenn salek (pe Lex Salica e latin) a zo un toullad lezennoù a denn d'ar gouarnerezh savet gant ar Franked Salian e deroù ar Grennamzer, pa rene ar roue Clovis Iañ er VI$^{vet}$ kantved.
* El lezennaoueg-se, skrivet en latin, hag a ampreste meur a dra digant ar gwir roman, e oa savet ar reolennoù diwar-benn an hêrezh e-touez ar bobl-se.
* Diwezhatoc'h, er Grennamzer ...

## Spagn

* Gant Pragmatica Sanctio Fulup V Spagn e 1713 e voe diazezet al Lezenn salek e Spagn da virout ouzh ar merc'hed da gaout ar gurunenn, ken na voe embannet dekred 1830 ;
* Gant Pragmatica Sanctio 1830, gant Fernando VII Spagn, e voe diskaret al Lezenn salek.
# Lezennaoueg Hoel Vat

Da geñver bodadeg Hendy-gwyn ar Daf dalc'het e 945 eo ez embannas Hoel Vat al lezennaoueg vrudet-se.
Sellout a rae an dastumad-se ouzh kement tra a denne d'ar vuhez prevez.
# Lezenn Titius-Bode

Lezenn Bode, anavezet ivez evel lezenn Titius-Bode, zo ul lezenn diwar-benn an hed etre ar planedennoù eus Koskoriad an Heol hag an Heol.
Kavet eo bet al lezenn-se gant arsteredoniour alaman Johann Daniel Titius (1729-1796) e 1766 hag embannet gant e genseurt Johann Bode (1747-1826) e 1772. Skinoù kelc'htro ar planedennoù a oa bet jedet dija gant ar matematikour skosat David Gregorie (1659-1708) e penn-kentañ an XVIII$^{vet}$ kantved.

## Eztaol niverek

* Kemeromp an heuliad : 0, 3, 6, 12, 24... ; pep niver zo an doubl eus an hini diaraok (nemet evit 0 ha 3).
* Ouzhpennomp bremañ 4 da bep niver, evel-se e kavomp 4, 7, 10, 16, 28...
* Ha rannomp anezhe dre dek. A-benn ar fin e kavomp 0,4 ; 0,7 ; 1,0 ; 1,6 ; 2,8...
An niveroù-se a genglot gant an hed etre ur blanedenn eus Koskoriad an Heol hag an Heol.
En ur mod-all :
* Hanter-ahel bras Merc'her : 0,4 ua
* Hanter-ahel bras Gwener : 0,7 ua
* Hanter-ahel bras an Douar : 1,0 ua
* Hanter ahel bras Meurzh : 1,6 ua
War-hed 2,8 ua diouzh an Heol emañ Keres.
Hag all. An heuliad niverel-se a zo roet gant ar formulenn :
   $r=0,4+0,3\times 2^{n-1}$
Bez' ez eus memestra ur gudenn gant ar formulenn-se : evit kavout hanter-ahel bras Merc'her ec'h eo ret da $n$ bezañ par da $-\infty$.

## Ali kumuniezh ar skiantourien

Al lezenn-se zo degemeret fall a-walc'h gant kumuniezh ar skiantourien dre ma'z eo ul liamm kantouezel etre skinoù kelc'h-tro ar planedennoù eus koskor an Heol.
Ouzhpenn da se, n'eus ket tu da gavout hanter-ahel bras ar blanedenn Neizhan gant ar formulenn. <br| Evit jediñ hanter-ahel bras Neizhan gant ar formulenn ec4h eo ret kemer $n$ par da 8. Met gant $n$ par da 8 e kaver 38,8 ua padal ez eo hanter-ahel Neizhan par da 30 ua.
Hep displegadenn deorikel ne c'hellomp ket kaout un ali resis diwar-benn al lezenn-se pe unan all hag he defe ar memes roll.
# Lezenn Toubon

Al lezenn niverenn 94-665 eus ar 4 a viz Eost 1994 diwar-benn implij ar galleg, anavezetoc'h evel lezenn Toubon, Ministr ar Sevenadur gall d'ar c'houlz-se, a zo ul lezenn c'hall mennet da gadarnaat renk ar galleg er stad c'hall ha d'e wareziñ, abalamour ma vije, eme tud zo, gourdrouzet ar galleg gant ar saozneg.
N'eus lezenn ebet evit gwareziñ ar yezhoù all.
Harpet eo al lezenn Toubon war mellad 2 ar Vonreizh c'hall, kempennet e 1992, hag a embann : « La langue de la République est le français » (Ar galleg a zo yezh ar Republik) .

## Danvez al lezenn

Hervez al lezenn ez eo gwir pep keodedour gall kaout keloù talvoudus en e yezh nemeti, ar galleg: kement-se a denn d'al lezennoù, d'ar c'hontradoù-labour, d'ar c'hemennoù kenwerzhel.
Tud zo, a-hervez, a rafe « Lezenn Allgood » anezhi, en enor d'ar politikour-se a venne stourm ganti ouzh ar saozneg.

## Liammoù diabarzh

* Politikerezh yezh Bro-C'hall
* Gallekaat
* Impalaerouriezh yezhel

## Liammoù diavaez

* Un departamant kondaonet peogwir ne zouj ket d'al Lezenn Toubon.

## Notennoù

* ↑ Patrom:Légifrance
# Lezennes

Lezennes (distagañ [lézɛn]) zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint-Eloi, savet en XII$^{vet}$ kantved hag adkempennet meur a-wezh abaoe.

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad |
| Meurzh 2001 | 2014 | Marc Godefroy | Strollad Sokialour Gall |
| 1983 | 2001 | Marcel Deboudt | Strollad Sokialour Gall |
| 1953 | 1983 | Henri Coursier | Strollad Komunour Gall |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||
# Kadoeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù songayek ar su eo ar c'hadoeg (kaado) tro-dro dar vevenn gant Mali.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù songayek
# Kadoeg (Amerika)

Un yezh kadoek eus is-skourr Yezhoù kadoek ar su eo ar c'hadoeg (saozneg: caddo, kado pe kadohadacho; kadoeg: hasí:nay), komzet gant tro-dro da 141 den (diwar 1.800 a dud en holl) e Caddo e kornôg Oklahoma er Stadoù-Unanet (1990).
Tost a-walc'h eo d'ar pawnieg ha d'ar witchiteg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kadoek ar su
# Kador-gofes

Ur gador-gofes zo ur pezh arrebeuri e koad hag a gaver en ilizoù katolik hag a servij da gofes, pe da gofesaat ar gatoliked.
# Kadmos

Kadmos (Κάδμος e gresianeg, latinekaet e Cadmus) a oa roue Tebez (Thebai), dimezet gant an doueez Harmonia. Ganti en deus bet meur a vugel, en o zouez Semele, Ino hag Agaue.

## Mojenn diazezadenn Tebez

Kadmos, mab Agenor, roue Sidon, en dije diazezet keoded Tebez gant e gompagnuned. Kaset e oa bet ar paotr yaouank gant e dad da gerc'hat e c'hoar Europa, bet skrapet gant an doue Zeus, a oa deuet dindan neuz un tarv. Goude treuziñ meur a vro setu eñ erru e Delfi. Eno e roas urzh ar Pythia da baouez gant e glask ha da heuliañ ur vuoc'h, ur c'hresk loar ganti ouzh he c'hostez, a zegouezhfe gantañ hag a gasfe anezhañ betek al lec'h ma ranke sevel ur geoded nevez. Roet e oa ar vuoc'h da Gadmos gant Pelagon, roue Fokis, hag e kasas anezhañ betek Boiotia.
Kadmos en doa kavet al lec'h ma felle dezhañ diazezañ ar geoded nevez. Kas a reas e gavandidi davit dour evit lidañ un aberzh da Athena met lazhet e voent gant un aerouant dour a ziwalle mammenn Kastalia. Ha Kadmos ha lazhañ an euzhvil. War ali Athena e lakaas dent an aerouant en douar evel pa vijent had ha diwan a reas tud diouzh al leur, gwisket ganto o harnez, armoù hag all, ur ouenn a vrezelourien, ar Sparted "aotokton". Pemp anezhe a oa bet hendadoù noblañs kentañ ar geoded. Ares a oa tad an aerouant dour diskaret gant Kadmos, hag abalamour da se e oa sañset bezañ hendad ar Sparted ha tiegezhioù bras noblañs Tebez. Lakaet e voe Kadmos e pinijenn e-pad eizh vloaz gant Ares, ouzh e servijañ. E fin ar prantad-se e oa roet dezhañ da wreg Harmonia, merc'h Ares hag Afrodite, gant Zeus, evit skoulmañ ar peoc'h. Dont a reas Kadmos da vezañ kentañ roue ar geoded.
# Kadog Kerne

Hervez William Worcester a skrive er XVvet kantved e oa Cadoc un diskennad eus pennoù Rouantelezh Kernev-Veur en amzer an aloubadeg norman e 1066, hag anvet e voe da gentañ Kont Kernev-Veur gant Gwilherm an Alouber.
N'ouzer ket pegoulz e varvas met ur priñs anvet Hoel, kont Kerne hag a zeue moarvat eus Kerne e Breizh, hag a c'hallje bezañ bet a ouenn Rouaned Kernev-Veur ivez, a zeuas da vout dug Breizh goude dimeziñ da Havise, pennhêrez Breizh e 1066. E-unan e renas adalek 1072 betek e varv e 1084. War e lerc'h e renas e vab hag e vab-bihan,
En amzer an aloubadeg norman e oa da Cadoc, kont Kerne, ardamezioù a oa ur skoed du gant bosoù aour