# Afrodite Knidos

Afrodite Knidos (Κνίδια Αφροδίτη Πραξιτέλη e henc'hresianeg) a oa unan eus brudetañ delwennoù ar c'hizeller attek Praksiteles er IV$^e$ kantved kt JK, hag a vije poltred an hetaira Fryne. Venus Pudica (Gwener eleveziek) a vez graet eus an delwenn hag eus an eildelwennoù diwarni, abalamour m'emañ o kuzhat he gaol gant he dorn dehou.
Doareoù all zo eus ur Venus Pudica zo c'hoazh, ma vez gwelet o kuzhat he brennid, ha bez' ez int:
* Venus de' Medici
* Venus Capitolina.

## Delwenn orin

Brudet e oa kened an delwenn, savet da vezañ gwelet pep korn anezhi a bep tu, ha kontet da vezañ kentañ skeudenn un doueez en he noazh. Gwelout a raed Afrodite oc'h en em brientiñ d'ober ur gibelladenn a roje he gwerc'hded dezhi en-dro, he dilhad en he dorn kleiz, he dorn dehoù dirak he moudenn.
Hervez Plinius an Henañ e oa bet urzhiet un delwenn da Afrodite gant tud Kos digant Praksiteles. Div zelwenn a voe graet gant ar c'hizeller, unan gwisket, hag unan noazh. Feuket e voe tud Kos gant an doueez en he noazh ha prenañ a rejont an hini gwisket. N'ouzer ket penaos e oa an hini gwisket, pa'z eo aet da get, n'eus ket bet kaoz anezhi er skridoù bepred.
Prenet e voe delwenn an doueez noazh gant keodedourien eus Knidos ha lakaet en un templ dindan an oabl, ma c'halled he gwelout a bep tu. Buan e voe unan eus brudetañ oberennoù Praksiteles en abeg d'an doare dibalamour ma oa kizellet, en he lorc'h hag en he noazh.
Hervez ar vrud e oa bet graet e zelwenn gant Praksiteles diwar batrom an hetaira Fryne, pezh a lakae ar gwalldeodoù da vont en-dro. Ken anavezet e teuas an delwenn da vezañ ma voe graet re all e-leizh hervezi, ken e veze kontet istor an doueez Afrodite erruet e Knidos da welout an delwenn, hag o c'houlenn ..."Pelec'h en deus Praksiteles ma gwelet em noazh?".
Sachañ tud a rae an delwenn, goude ma oa ur skeudenn relijiel da gentañ-penn, ha diwallerez Knidos.
Kinnig a eure ar roue Nikomedes I Bithynia paeañ dle bras kêr Knidos ma vije roet an delwenn dezhañ, met nac'het e voe e ginnig gant tud kêr. Hervez ar vojenn, kadarnaet gant ur merk e marmor ur vorzhed en tu a-dreñv, e oa ken buhezheñvel an delwenn ma kuzhas ur gwaz un noz hag e klaskas c'hoari daou gant delwenn Afrodite. Meneget eo an darvoud (a c'haller tostaat ouzh mojenn Pygmalion) en diviz Erotes (rann 15) lakaet war gont Lukian Samosata.

## Eildelwennoù

Kollet eo Afrodite Knidos, siwazh. Soñjal a c'haller e voe kaset da Gonstantinopolis (İstanbul) ha kollet e-kerzh an tan-gwall a voe da goulz emsavadeg Nikaia. Eildelwennoù a-leizh a voe graet diwarni en Henamzer, ma c'haller kaout un damsoñj eus penaos e oa, etre an deskrivadurioù skrivagnerien hag an eildelwennoù arzourien a zo deuet betek ennomp.
E-pad ur pennad, e 1969, e kredas an hendraourez Iris Love bezañ kavet an tammoù nemeto eus an delwenn orin, a zo dalc'het hiriv er British Museum. Hiriv e kav d'an arbennigourien e oa an tammoù-se diwar un delwenn all.
* An hini heñvelañ e rank Venus Colonna bezañ. Honnezh a zo miret er Vatikan, er Museo Pio-Clementino,
* Er Villa Adriana damdost da d-Tivoli en Italia, ez eus un adkrouidigezh, graet en II$^{vet}$ kantved, eus templ Knidos, gant un Afrodite (a vank tammoù anezhi) e kreiz, hag a glot gant delwenn orin hervez an deskrivadurioù kozh
* Venus Urania (Mirdi an Ofisoù, Firenze), luc'hskeudenn gant Giorgio Sommer e 1860.
Diwar Afrodite Knidos ez eus bet savet delwennoù damheñvel, ha dreist-holl:
* Venus Capitolina (Musei Capitolini, Roma)
* Venus Barberini
* Venus Borghese
* Venus Arle (Louvre, Pariz)
* Afrodite Melos (anvet ivez Gwener Milo, Louvre, Pariz)
* Venus de' Medici (Uffizi, Firenze)
* Gwener an Eskilin (Musei Capitolini, Roma)
** ur Venus all, e doare hini an Esquiline, a zo el Louvre, e Pariz, n'emañ ket war ziskouez, met he gwelout a c'haller amañ:
* Venus en he c'hluch, anv div zelwenn, an eil el Louvre e Pariz hag eben er British Museum, e Londrez)
* ar Venus Kallipygos, e Mirdi Broadel Hendraouriezh Naplez
* Venus Victrix, a zo e Mirdi an Ofisoù, Firenze)
* Gwener Mazarin, a oa bet d'ar C'hardinal Mazarin (bremañ er John Paul Getty Museum) e Los Angeles, Kalifornia, SUA, a c'haller gwelout amañ: ,
* Venus Felix, a zo e mirdi ar Vatikan, gwelout
* Ur skouer all, gant Pan hag Eros, e Mirdi Broadel Hendraouriezh Aten.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Evit lenn hiroc'h a-zivout Afrodite Knidos, gwelout un daolenn gant Salvador Dali, hag alese liammoù all a bep seurt.
* Mirdioù ar Vatikan.
* Pajenn gant ul luc'hskeudenn o tiskouez templ Afrodite Knidos er Villa Adriana e Tivoli
** Luc'hskeudenn: poltred Afrodite Knidos

## Levrlennadur

* Theodor Kraus. Die Aphrodite von Knidos. Walter Dorn Verlag, Bremen/Hannover, 1957.
* Leonard Closuit. L'Aphrodite de Cnide: Étude typologique des principales répliques antiques de l'Aphrodite de Cnide de Praxitèle. Imprimerie Pillet - Martigney, 1978.
* Francis Haskell and Nicholas Penny. Taste and the Antique: The Lure of Classical Sculpture, 1500-1900. Yale University Press, New Haven/London, 1981.
* Christine Mitchell Havelock. The Aphrodite of Knidos and Her Successors: A Historical Review of the Female Nude in Greek Art. University of Michigan Press, 1995.