# Rosko

Rosko :
| Porzh ha kreiz-kêr Rosko gwelet eus Chapel Santez Barba. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Roscoff |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Montroulez |
| Kanton | Kastell-Paol |
| Kod kumun | 29239 |
| Kod post | 29680 |
| Maer Amzer gefridi | Joseph Seité 2001-2020 |
| Etrekumuniezh | Gorre-Leon Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Montroulez |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 362 ann. (2020) |
| Stankter | 543 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 43′ 34″ Norzh 3° 59′ 07″ Kornôg / 48.726199, -3.985325 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 58 m |
| Gorread | 6,19 km² |
| Rosko ||
| kemmañ |
Rosko (distaget) a zo ur gumun eus Bro-Leon, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Douaroniezh

* Emañ Rosko war aod Bae Montroulez war al ledenez a zo e harz er C'hornôg hag e-tal Mor Breizh. E-tal Rosko emañ Enez Vaz. Roc'hellek eo ar mor en Norzh, met digor eo d'ar Reter ha staliet ez eus bet ur porzh nevez e Bloskon.
* Reier dirak Rosko : Karreg ar Gwin, Roc'h Zu, Karreg Morvan ...

## Istor

* A-raok an Dispac'h gall e oa Rosko un drev e parrez Minic'hi-Leon (Kastell-Paol). E 1790 e voe rannet ar barrez kozh d'ober div gumun, Kastell-Paol ha Rosko. Distaget e voe Santeg diouzh kumun Rosko d'ar 4 a viz Eost 1920 da vont d'ober ur gumun anezhi hec'h-unan.

### XIV$^{vet}$ kantved

* Distrujet e voe ar porzh e 1375 gant ar c'hont Arundel. Adsavet e voe e-kichen Kroaz-Vaz e-lec'h m'emañ hiziv.

### XVI$^{vet}$ kantved

* Eus 1522 betek 1545-1550, savidigezh an iliz katolik.
* E 1548, Mary Stuart, rouanez Bro-Skos (d'an oad a zaouzek vloaz), a zouaras e Rosko evit mont da zimeziñ gant an Daofin Frañsez II.

### Dispac'h Gall

* E 1790 e teuas Rosko da vezañ ur gumun dizalc'h diouzh Kastell-Paol.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Boutin, kure.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 157 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,92% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 42 zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel hag ur soudard d'ar 6 a viz C'hwevrer 1946 el lu gall a oa o terc'hel Alamagn.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas eizh milour eus ar gumun.

##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Ya d'ar brezhoneg

* D'ar 4 a viz Du 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

### Deskadurezh

* Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 2002.
* E distro-skol 2024 e oa 30 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (17,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Aod Rosko gwelet eus Enez-Vaz.
* Chapel Santez Barba.
* Ognon Rosko.
* Chaoser da vont da Enez-Vaz.
* Iliz Itron-Varia Kroaz Vaz.
* Tour iliz Itron-Varia Kroaz Vaz.
* An tour-tan.
* Iliz katolik Intron-Varia Kroaz Vaz savet etre 1522 betek 1545-1550 (gotek hag Azginivelezh).
* Ti "Mary Stuart" ha tiez eus ar XVI$^{vet}$-XVII$^{vet}$.
* Listri-pesked (pe akwariom) hag arnodva bevoniel ha moroniel.
* Leandi ar Gapusined (e-lec'h ma c'helled gwelet ur wezenn-fiez kozh-kozh, 1621, bet diskaret, siwazh).
* Mirdi ar Brezel 1939-1945.

### Bez-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a soudarded |
| Zeland-Nevez | 1 aerlu |
| Hollad | 1 |
Karrnijour e oa en aerlu Zeland-Nevez (Royal New Zealand Air Force). E anv a oa Frank William McDowell Stout. Marvet eo d'an 18 a viz Even 1944, e-pad an Eil brezel bed.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud

* ar Joniged.

### Tud ganet eno

* 1647 : Gwilherm Rousel, geriadurour.
* 1729 : Paskal Kerenveier, skrivagner.

### Tud marvet eno

* 1750 : Gregor Rostrenenn, geriadurour.

## Roudoù el lennegezh

* Tristan Corbière, ar barzh gallek, en deus bevet e Rosko ha savet en deus ur varzhoneg diwar-benn paotred Rosko.
* "Paotred Rosko", ur ganaouenn brudet-kenañ ("Rosko, sko mibin, sko kalet, sko ato").
* E Rosko e savas Alexandre Dumas e oberenn diwezhañ, Geriadur meur ar gegin (embannet e 1873).

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Bro-Saoz | Great Torrington (Devon) | 1975 |
| Bro-C'hall | Auxerre | 1978 |
| Savoia | Praz-sur-Arly | 2010 |

## Sport
### Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn

* 14 a viz Gouere 1998 : 3$^e$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rosko hag an Oriant; trec'h eo Jens Heppner (Alamagn).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Rosko war lec'hienn Geobreizh
* (fr) Lec'hienn Ti an Douristed
* Lec'hienn diwar-benn buhez Rosko
* Akwarelloù Rosko

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 47
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Ofis ar Brezhoneg
* ↑ Cemeteries of the Second World War, 1939-1945