OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Halldór Kiljan Laxness

Halldór Kiljan Laxness a oa ur skrivagner islandek en deus tapet Priz Nobel al lennegezh. Ganet e oa bet d’an 23 a viz Ebrel 1902 ha mervel a reas d’ar 1añ a viz C'hwevrer 1998.
Halldór Guðjónsson e oa e anv gwir. Dibab a reas Laxness da anv-pluenn, diwar anv ar gêriadenn ma oa o vevañ pa oa bugel.
Ne oa nemet 14 vloaz pa voe embannet e skrid kentañ er pemdezieg Morgunblaðið. Goude-se ne baouezas ket da skrivañ a-hed e vuhez. E romant kentañ a voe skrivet gantañ pa oa 17 vloaz. Goude ar brezel bed kentañ e veajas kalz a-hed hag a-dreuz Europa hag ar Stadoù Unanet. E 1923 e teuas da vezañ katolik ha tremen a reas amzer e manatioù hag e penitioù e Londrez, e Lorda (Lourdes) hag e Roma. D’ar mare-se eo e kemeras an anv Kiljan, diwar anv ar sant eus Iwerzhon. Un nebeud bloavezhioù war-lerc’h avat e troas kein ouzh ar gatoligiezh hag e teuas da vezañ komunour.
E 1930 e tistroas Laxness da Island. Skrivañ a reas skridoù a blede gant buhez ar bobl. E 1932 ez eas da veajiñ d’an Unaniezh Soviedel ha tamm-ha-tamm e voe heuget gant ar stalinouriezh ha gant ar baourentez a rene eno. Dilezel a reas e gredennoù komunour diwezhatoc’h hag en em dreiñ a reas war-zu relijionoù ha prederouriezh broioù reter Azia.
E 1955 e voe roet Priz Nobel al lennegezh da Halldór Kiljan Laxness.

## E skridoù

* Barn Náttúrunnar (1919)
* Nokkrar Sögur (1923)
* Undir Helgahnúk (1924)
* Vefarinn Mikli fra Kasimir (1927)
* Kvæðakver (1927)
* Salka Valka (1931/32)
* Sjálfstætt fólk (1934/35)
* Heimsljos (1937-40)
* Islandsklukkan (teir levrenn, 1943-46)
* Atomstöðin (1948)
* Gerpla (1952)
* Brekkukotsannáll (1957)
* Paradísarheimat (1960)
* Innansveitarkroníka (1970)
* Kristnihald undir Jökli (1978)

## Liammoù diavaez

* lec’hienn Priz Nobel al lennegezh
* Mirdi Halldór Laxness
# Krim Belkacem

Krim Belkacem (Krim Belkacem Ath Hadj Hocine), alias Si Rabah pe c'hoazh El-Sagh et-Tani , a zo bet ganet d'ar 14 a viz Gwenholon 1922 en "douar" Ait Yahia Moussa e kumun Draâ el Mizan en Aljeria ha marvet d'an 18 a viz Here 1970 e Frankfurt am Main (Alamagn).
Brogarour aljerian, unan eus pennoù an Dispac'h Aljerian, politikour ha den-Stad.
Edo o terc'hel er strouezheg abaoe 1947.
Maodiern e Gouarnamant da C'hortoz Republik Aljeria.
Kavet eo bet drouklazhet, krouget gant e gravatenn, en e gambr en ul leti a Frankfurt am Main (Alamagn).
# Máirtín Ó Cadhain

Máirtín Ó Cadhain (distaget /ˈmɑːrʲtʲiːɲ oː'kaiɲ/) (1906-1970) zo bet unan eus brasañ skrivagnerien al lennegezh iwerzhonek. Ganet e oa bet e Cnocán Glas, e-kichen An Spidéal e kontelezh Gaillimh. Ezel e oa eus an IRA (Arme Republikan Iwerzhon, ur strollad e-maez lezenn, o stourm gant armoù evit frankiz hag unvaniezh Iwerzhon), hag a-hed e vuhez e voe sokialour. Ur stourmer evit an iwerzhoneg e voe e vuhez-pad ivez, e-barzh Muintir na Gaeltachta hag en deus gounezet gouezelva Rath Cairn e 1935 hag e-barzh Cearta Sibhialta na Gaeltachta (Emsav ar gwirioù keodedel) diwezhatoc'h.
Karc’haret e voe e kamp Currach e kontelezh Cill Dara a-hed an Eil brezel-bed (1940-1944), dre ma tamalled dezhañ bezañ un ezel eus an IRA. Eno e studias meur a yezh, evel ar rusianeg, ar c’hembraeg hag ar brezhoneg. Eno ivez e savas e romant brudetañ Cré na Cille (douar ar vered). Kelenn a reas iwerzhoneg da gantadoù a brizonidi all eus an IRA e-pad ar bloavezhioù-se. Pa oa en toull-bac’h ez embannas daou levr all ivez, Athnuachan ha Barbed Wire.
Daoust ma n’en doa ket graet studioù uhel, e voe anvet da gelenner e skol-veur TCD (Trinity College, Dublin) evit kelenn iwerzhoneg eno, en abeg d’e anaoudegezh don eus ar yezh. Ó Cadhain zo bet unan eus mistri al lennegezh iwerzhonek en XX$^{vet}$ kantved, barrek war an holl rannyezhoù, war gouezeleg Bro-Skos, war an heniwerzhoneg hag ar c’hrenniwerzhoneg.

## Oberennoù

* Cré na Cille, 1949 & 1965
* Athnuachan, 1995
* Barbed Wire, 2002
* Idir Shúgradh agus Dáiríre, 1939 & 1975
* An Braon Broghach (« ar banne teñval »), 1948 & 1991
* Cois Caoláire, 1953 & 2004
* An tSraith dhá Tógáil, 1970 & 1981
* An tSraith Tógtha, 1977
* An tSraith ar Lár, 1967 & 1986
* Ó Cadhain i bhFeasta (pennadoù embannet er gelaouenn Feasta), 1990
* Caiscín (pennadoù embannet en Irish Times), 1998
* Caithfear Éisteacht (pennadoù embannet e Comhar), 1999
* As an nGéibheann (« eus an toull-bac’h », eskemm lizhiri gant Tomás Bairéad, pa oa en toull-bac’h)
* An Ghaeilge Bheo - Destined to Pass, 2002
Troet en deus oberennoù diwar yezhoù all ivez :
* diwar ar saozneg : Sally Kavanagh ("Saile Chaomhánach, nó na hUaigheanna Folmha") gant Charles Kickham pe A short suit ("Culaith Uireasach") gant Lynn Doyle
* diwar ar c'hembraeg : Tynged yr Iaith ("Bás nó Beatha") gant Saunders Lewis
* diwar ar galleg : La Rempailleuse gant Guy de Maupassant
* diwar ar brezhoneg : danevelloù tennet eus Geotenn ar Werc'hez, gant skoazell G. Dourgwenn ha Gwion Hernot

## E brezhoneg

* Al Liamm, niv. 16, Skarzherezh Nevez-hañv, brezhoneg gant G. Dourgwenn
* Al Liamm, niv. 120, un tamm eus Cré na Cille (Douar ar vered)
# Alternativenn diveliour

Alternativenn diveliour zo ur strollad politikel.
# Convergència i Unió

Convergència i Unió (pe CiU) zo un emglev etre daou strollad politikel eus Katalonia anvet Convergència Democràtica de Catalunya hag Unió Democràtica de Catalunya. Daou strollad eus an tu kreiz-dehou int, CDC a-du gant ar frankizouriezh hag UDC gant an demokratelezh kristen. Ul luskad broadelour eo CiU, hag a c'houlenn muioc'h a emrenerezh evit Katalonia kentoc'h eget an dizalc'hted leun.
E penn gouarnamant Katalonia eo bet ar strolladoù CDC hag UDC etre 1980 ha 2003, dindan ren Jordi Pujol, a voe prezidant ar Generalitat de Catalunya betek dibenn 2003. Etre 2003 ha 2010 ne oa ket er galloud e Katalonia, daoust ma oa CiU ar strollad brasañ e parlamant Katalonia, rak renet e oa ar vro gant un emglev savet etre strolladoù eus an tu-kleiz. D'an 28 a viz Du 2010 e oa aet ar maout gant CiU adarre, er votadeg evit parlamant Katalonia.
CiU eo an trede strollad brasañ dileuriet e parlamant Spagn, war-lerc'h ar PSOE (sokialourien) hag ar Partido Popular (mirourien).

## Notennoù

* ↑ Avui, CiU guanya les eleccions al Parlament de Catalunya 28/11/2010

## Liammoù diavaez

* Convergència i Unió (CiU) (e katalaneg)
# Tachyeres

Tachyeres :
| T. pteneres, luc'hskeudennet e Kanol Beagle (Arc'hantina). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Tachyeres Owen, 1875 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tachyeres zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ houidi, krouet e 1875 gant ar skiantour saoz Richard Owen (1804-1892).

## Spesadoù

Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
* Tachyeres brachypterus,
* Tachyeres leucocephalus,
* Tachyeres patachonicus,
* Tachyeres pteneres.
O c'havout a reer holl e kreisteiz Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Tachyeres (lennet e-barzh d'ar 15 a viz Genver 2025).
# Richard Owen

Sir Richard Owen (20 a viz Gouere 1804-18 a viz Kerzu 1892) a oa ur bevoniour arbennikaet war an anatomiezh keñveriet hag ur paleontologour eus Breizh-Veur, loread eus ar Royal Medal e 1846, eus ar vedalenn Copley e 1851 hag eus medalenn Linnée e 1888. E labourioù anatomiezh keñveriet o deus roet an digarez dezhañ da vadeziñ meur a strollad bras a loened mellkeinek karrekaet, en o zouez an dinosaored.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* D : Dinornis (†),
* L : Lithornis (†),
* T : Tachyeres.

### Spesadoù

* A
    Aptornis defossor (†), otidiformis (†),
* P
    Pachyornis elephantopus (†), geranoides (†).

## Levrlennadur

* The Life of Richard Owen, by his grandson, Rev. Richard Owen (2 levrenn, Londres, 1894)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Dámaso Pérez Prado

Dámaso Pérez Prado (Matanzas, Kuba, 11 a viz Kerzu 1916 - Ciudad de México, 14 a viz Gwengolo 1989), lesanvet "el Rey del Mambo", ha "Cara de foca", a oa ur soner mec'hikan genidik a Guba.

## Notennoù

* ↑ 88 notes pour piano solo, Jean-Pierre Thiollet, Neva Editions, 2015, p.248-249. (ISBN 978-2-3505-5192-0)

## Liammoù diavaez

* Cerezo Rosa, gant Pérez Prado
# Glascwm

Glascwm zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh eus Kembre, e gevred kontelezh Powys. Emañ er reter da Llanfair-ym-Muallt, nepell diouzh harzoù Bro-Saoz. Emañ Moger Offa war-dro 3 km er reter.
Er Grennamzer e oa kreizenn relijiel kantrev Elfael. Ur peniti a voe savet eno gant sant Dewi pe gant unan eus e ziskibien. E Sir Faesyfed e oa gwechall.
# Arano

Arano zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Johan Cruijff

Hendrik Johannes Cruijff (anavezetoc'h evel Johan Cruyff), bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1947 en Amsterdam (Izelvroioù) hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Meurzh 2016 e Barcelona (Spagn), a oa ur melldroader etrebroadel izelvroat, aet da c'hourdoner war-lerc'h e amzer c'hoarier.

## Kib vell-droad ar bed

Kreizer pe argader e bost dezhañ war an dachenn, n'en devoa kemeret perzh nemet en un dalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1974 bet aozet en Alamagn : kas a reas an Oranje betek gourfenn ar genstrivadeg ha koll ar c'hrogad diwezhañ-mañ ouzh Franz Beckenbauer ha skipailh broadel Alamagn.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Unan eus al lesanvioù a zo bet roet da skipailh mell-droad an Izelvroioù.
# Sociedade Esportiva Palmeiras

Ar Sociedade Esportiva Palmeiras pe Palmeiras hepmuiken, zo ur c'hleub mell-droad eus São Paulo, kêr-benn stad São Paulo e Brazil. Krouet e voe d'ar 26 a viz Eost 1914 ha kemer a ra perzh er Brasileirão Rummad A.

## Titloù

Kevezadegoù e Brazil :
* Rummad A (kampion 12 gwech)

### 1960, 1967 (FPF), 1967 (CBD), 1969, 1972, 1973, 1993, 1994, 2016, 2018, 2022, 2023

* Paulistão (kampion 26 gwech)

### 1920, 1926, 1927, 1932, 1933, 1934, 1936, 1940, 1942, 1944, 1947, 1950, 1959, 1963, 1966, 1972, 1974, 1976, 1993, 1994, 1996, 2008, 2020, 2022, 2023, 2024

* Kib Brazil (4 gwech kampion)

### 1998, 2012, 2015, 2020

* Kib Kampioned an CBF

### 2000

* Rummad B

### 2003, 2013

* Trofe Rio–SP (kampion 5 gwech)

### 1933, 1951, 1965, 1993, 2000

* Kevre Kampioned Rio–SP

### 1926, 1934, 1942, 1947

* Supercopa Rei

### 2023
## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Herri III (Bro-C'hall)

Henri III a oa pevare mab Herri II, roue Bro-C'hall hag e wreg Caterina de' Medici . Ganet e oa bet e Fontainebleau d'an 19 a viz Gwengolo 1551.
Da gentañ e voe badezet Alexandre-Édouard, ha titlet dug Angoulême. E 1560, pa voe kurunennet Charlez IX, e teuas da vezañ dug Orleañs. Da vare e gouzoumenn e Toulouse, d’ar 17 a viz Meurzh 1565, e teuas da vezañ Henri. E 1566 e teuas da vezañ dug Anjev.
E 1573 e voe dilennet da roue Polonia. Henryk Walezy ("Herri Valois", e poloneg) a renas war ar vro adalek ar 24 a viz Genver betek an 18 a viz Even 1574. Evel ma oa marvet e vreur Charlez IX, d’an 30 a viz Mae 1574, e kuitaas Polonia dre guzh evit tapout tron Bro-C’hall, ur vro kalz pinvidikoc’h ha galloudusoc’h. Sakret e voe e Reims, d’an 13 a viz C’hwevrer 1575 hag e teuas da vezañ ar roue Herri III. D’ar 15 a viz C’hwevrer e euredas da Loeiza Loren.

## E varv

E miz Kerzu 1588 e voe lazhet Herri Guise hag e vreur e kastell Bleaz war urzh ar roue gall Herri III, ha bac'het e voe o mamm, Anna d'Este . Divac'het e voe e miz C'hwevrer 1589 avat, ha mont a reas da Bariz da gemer perzh en aozadur Kevre ar Gatoliged.
Mervel a reas Herri III dindan taolioù kontell ar manac'h Jacques Clément e Saint-Cloud d'an 2 a viz Eost 1589. Darn eus ar gempredidi a gave gante e oa Anna d'Este a roas urzh da lazhañ ar roue, evel dial eus muntroù he daou vab .

## Gwelout

* Roll an unpennoù gall
* Mignon (istor)
| En e raok: Charlez IX | Rouaned Bro-C'hall 1574 – 1589 | War e lerc'h: Herri IV |
# Anjev

Anjev a zo unan eus ar broioù kozh a eas d'ober Bro-C'hall. Anje (Angers e galleg) e oa kêr-benn Anjev.

## Istor

Ur vro dizalc'h eo bet e-pad mare ar gonted, ha brezel zo bet a-wechoù etre Breizh ha hi.
* Gwelout ar pennadoù Foulk III, Konan Iañ, Emgann Konkerel.
N'eus ket anv eus Bro-Anjev ken, daoust da Guzul-departamant Maen-ha-Liger (Maine-et-Loire) ober implij eus an anv Anjev (Anjou) en un doare damofisiel ha beuzet eo er rannvro vras a vez graet Broioù al Liger anezhi.
Koulskoude eo brudet hiziv c'hoazh gwin Anjev. En Anjev e komzer ur rannyezh c'hallek, ar patois pe parlant Anjev.

## Liammoù diabarzh

* Kastell Montsoreau
* Foulk
* Ermengarde Anjev
* Konted ha duged Anjev.

## Liammoù diavaez

* Anjou - Lec'hienn "Ar Bibl en Anjev hag e Breizh"
* France Balade
# Stictonetta

Stictonetta :
| Stictonetta naevosa, skeudennaouet gant Elizabeth Gould. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Stictonetta Reichenbach, 1853 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Stictonetta a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad houidi er genad-mañ : Stictonetta naevosa, brosezat en Aostralia (gevred ha mervent).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Stictonetta (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Genver 2025).
# Kan bale Sant Albin

Kan bale Sant Albin a zo ur ganaouenn gant ar strollad breton Daonet, eus Naoned, embannet er bladenn Donemat e 2012. Kaoz a zo eus emgann Sant-Albin-an-Hiliber, a c'hoarvezas d'an 28 a viz Gouere 1488 hag eus ar stourm er bloavezhioù 2000 gant Yann-Vleiz ar C'huff (Jean-Loup Le Cuff) evit talañ ouzh ur lastezva raktreset war dachenn an emgann istorel.

## Pennadoù kar

* Emgann Sant-Albin-an-Hiliber (1488)
* Kan bale Nevenoe

## Liammoù diavaez

* daonet.blogspot
* Daonet lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://daonet.blogspot.fr/2012/01/kan-bale-sant-albin-paroles-et-extrait.html.
# Adsevel istorel

Adsevel istorel a vez graet eus an obererezh diskouez ur prantad istorel pe un darvoud resis pe c'hoazh un doare bevañ aet da get. Implijet e vez dafar istorel ar fealañ ar gwellañ d'an hini a veze implijet : dilhad, armoù, boued hag all.
Meur a zoare adsevel istorel a zo hiziv an deiz, ar re vilourel o vezañ ar re vrudetañ.

## Awenoù d'an adsevel istorel
### Politikel

Darvoudoù politikel a c'hell bezañ mammenn d'an adsevel istorel. Katyński Marsz, da skouer, a zo un adsevel istorel eus lazhadeg Katyn, gant ur pal enepkomunour hag enep Rusia.
Dorn ur gouarnamant a gaver peurliesañ a-dreñv an adsevel istorel mennet gant ar politikerezh, a-wechoù e c'hell bezañ un doare da stourm a-enep ur galloud a zo staliet.

### Istorel

Lod tud a zo fier eus istor o bro, evit eskemm gant ar brasañ niver e vez implijet neuze an adsevel istorel a-benn brudañ un darvoud hag ul lec'h.

## Adsevel istorel dre vro
### Breizh

* Ar gevredigezh M. A. B. (Musée Archipel Breton) Koad Sav Pell renet gant Jean-Loup Le Cuff a vez hiziv-an-deiz oc'h ober un adsevel istorel bep bloaz eus emgannn Sant-Albin-an-Hiliber. Ul lid koun broadelour breton ez eo, a-benn brudañ emgann diwezhañ ar Stad breton dizalc'h.

### Bro-C'hall

Nevez a-walc'h eo an adsevel istorel er Frañs, ganet eo un tregont bennak a vloavezhioù zo met un taol lañs bras a zo bet abaoe 2006/2007 nemetken.

### Stadoù-Unanet Amerika

Bev-buhezek eo an adsevel istorel er Stadoù-Unanet ; div vammenn bennañ a zo :
* Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet (1775-1783) ;
* Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika (1861-1865).

### Kevread Rusia

Hini an Eil Brezel-bed eo ar mare adsavet ar muiañ e Rusia.
# Radjah

Radjah :
| Radjah radjah. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Radjah Reichenbach, 1853 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Radjah a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad tadorned er genad-mañ : Radjah radjah, anv skiantel an tadorn radjah, daou isspesad — R. r. radjah ha rufitergum — dezhañ, brosezat e norzh Aostralia, Ginea-Nevez hag Inizi Maluku.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Radjah (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Genver 2025).
# Brezel foll

Ar Brezel foll zo ur brezel etre Anne de Beaujeu, rejantez ar Rouantelezh c'hall hag aotrounez dindani emsavet a-enep dezhi, entre 1485 ha 1488. E 1488 ivez e c'hoarveze ar brezel etre Breizh ha Bro-C'hall.
# Prosper Garnot

Prosper Garnot, bet ganet d'an 18 a viz Genver 1794 e Brest (Penn-ar-Bed, Breizh) hag aet da Anaon d'an 8 a viz Here 1838 e Pariz (Seine, Frañs) a oa un naturour hag ur surjian-mor breizhat.
Mont a reas da skoazeller surjian d'ar 6 a viz Mae 1811 ha dre ma tiskouele bezañ barrek war skiantoù an natur e voe anvet war ar gorvetenn La Coquille d'an 19 a viz Ebrel 1822. Dindan renerezh an ofiser a vor Louis Isidore Duperrey (1786-1865) e kemeras perzh en dro en-dro d'ar bed a reas al lestr gall adalek an 11 a viz Eost 1822 betek ar 24 a viz Ebrel 1825. Paket e voe gant ar red-kof da-geñver un ehan e Paita (e gwalarn Perou), ar pezh e redias da zilezel an ergerzhadenn kenkent hag arruet e Brazil izelvroat. Distreiñ a reas da Europa war bourzh ar vag saoz Castle Forbes a reas peñse er-maez da gKab ar Spi Mat e miz Gouere 1824 : d'an degouezh-se e voe kollet un darn eus ar spesadoù a oa bet dastumet, a-gevret gant al loenoniour René Primevère Lesson, er Meurvor Habask hag e Suamerika. E 1827, dre ned ae ket war wellaat e yec'hed e c'houlennas bezañ anvet en Antilhez, e-lec'h ma c'hellas ober war-dro oberatadennoù a bep seurt ha gwilioudoù. Klañvoc'h-klañvañ e voe ret dezhañ distreiñ da Frañs ma voe degemeret evel medisin d'ar 5 a viz Ebrel 1828. Abaoe neuze e krogas da skrivañ ha lakaat da embann a bep seurt oberennoù, liammet an holl ouzh ar skiant-prenet bet tapet gantañ a-hed e veajoù. Ne voe ket evit kas an tamm labour-se da benn, diskaret ma voe gant ur c'hleñved an avu.
Roet e voe dezhañ ar rez a varc'heg en Urzh broadel al legion a Enor d'an 30 a viz Eost 1829.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

    P : Phonygammus.

### Spesadoù

* A : Amazilia amazilia,
* C
    Centropus menbeki, Cinclodes antarcticus, Corvus tristis,
* H
    Haematopus leucopodus (morbig Patagonia), Hemiprocne mystacea (glaouer-gwez mourraouek), Henicopernis longicauda (skilvaou lost hir),
* L : Larosterna inca (skrav inka),
* M
    Muscisaxicola maclovianus, Myzomela eques,
* P
    Patagioenas araucana, Petroica longipes, Phalacrocorax gaimardi, Phonygammus keraudrenii, Pitohui kirhocephalus, Podiceps occipitalis,
* R : Radjah radjah (Tadorn radjah),
* S : Sephanoides sephaniodes,
* T : Thaumastura cora.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Garnot e metoù al loenoniezh.
* ↑ (fr) SOCIETE DES MEMBRES de la LEGION D'HONNEUR du FINISTERE-NORD.
* ↑ (fr) Base Léonore.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 A-gevret gant René Primevère Lesson.
# Tadorn radjah

Tadorn radjah :
| Un tadorn radjah. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Radjah |
| Anv skiantel ||
| Radjah radjah (Lesson & Garnot, 1828) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tadorn radjah (liester : tadorned radjah) a zo ur spesad evned palvezek, Radjah radjah) an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Tadorna radjah (kentanv) da gentañ-penn (e 1828) gant an daou naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849) ha Prosper Garnot (1794-1838).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a vev an daou isspesad anezhañ — R. r. radjah ha rufitergum — e norzh Aostralia, Ginea-Nevez hag Inizi Maluku.

## Liamm diavaez

* (en) Radjah radjah war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List.
# La Baule+

La Baule+ zo ur gelaouenn viziek embannet er Baol-Skoubleg war baper hag en-linenn. P’eo arc’hantaouet gant ar bruderezh, n’eus koust ebet evit he lenn. Daou zen a ra war-dro, Fabienne Brasseur, renerez an embann, ha Yannick Urrien, kelaouenner. Lennet e vez e ledenez Gwenrann ha tro-war-dro.

## Istor

Krouet e voe e 2020 gant Yannick Urrien, dezhañ skiant-prenet war ar skingomzioù lec’hel, p'en doe krouet Kernews e 2007, ur skingomz evit al Liger-Atlantel o skingas e Naoned, Gwenran ha Pornizh.

## Mont en-dro

Istitl ar gazetenn eo « Ar pep pouezusañ e Ledenez Gwennrann ». Ha nevezinti ar bastell-vro-se a vez dispaket gant meur a luc’hskeudenn e liv. Div pe deir etreweladenn, kaset gant Yannick Urrien, a vez gwelet bewezh, dre m’eo aes dezhañ gouzout peseurt tud vrudet zo o kregiñ gant ur chomadenn er Baol. Diwar liested bras an dud degemeret ec’h embann Yannick Urrien eo liezek e gazetenn.
Dasparzhet e vez an embannadur war baper en ur fiziañ skouerennoù e meur a stal-genwerzh er bastell-vro. Kavout a raer ur pennad framm gant pep a chomlec’h e-kreiz ar gazetenn. War al lec’hienn e c’heller pe lenn en-linenn pe pellgargañ ar gelaouenn digoust.
Kavout a reer kalz a bennadoù frammet bruderezh lec’hel enno.
Un arload evit ar poellgomzioù a zo bet krouet, « La Baule+ » e anv.

## Lec’hienn

* Porched ar gazetenn hag ar skingomz asambles.

## Daveennoù

* ↑ (fr) Kernews (44).
# Brezel etre Breizh ha Bro-C'hall

Ar Brezel etre Breizh ha Bro-C'hall a reer eus un heuliad emgannoù a zo bet etre dugelezh Breizh ha rouantelezh Bro-C'hall etre 1465 ha 1491, ar bloaz ma voe dimezet an dugez Anna Breizh d'ar roue gall Charlez VIII. Kement-se a lakaas fin d'ar brezelioù etre an div stad ha da zizalc'hted Breizh war un dro.
Dont a ra ar brezel-se goude Brezel hêrezh Breizh a reas e reuz etre 1341 ha 1364.

## Mareadoù pennañ
### Brezel 1487

* Gwelout ar Brezel foll.
* Gwelout ar Ergerzh-brezel 1487.
E dibenn Mae 1487 e tegouezhas un arme c'hall, tost da 15,000 den enni. Dug Breizh en devoa un arme bodet e-kichen Malastreg, enni 600 marc'heger ha 16 000 soudard war-droad. Met buan ez eas ar C'hallaoued war-raok : kemeret gante Ankiniz, Kastell-briant, Gwerc'h ha Redon. Stourm a glaskas Ploermael met emzaskor a reas goude tri devezh bombezañ ha kemeret e voe d'ar 1añ a viz Mezheven. Tec'hel a reas an dug da Wened, hag alese da Naoned. Prientet e voe difenn kêr-benn an dug. D'an 19 a viz Mezheven edo an arme c'hall dirak mogerioù Naoned. Hir e voe dre ma oa efedus emzifenn ar Vretoned ha ma chome feal ar boblañs, ma oa goprsoudarded estren o skoazellañ, ha dont a reas soudarded eus Leon ha Kerne da gas an arme estren kuit. Ha kuit ez eas ar C'hallaoued a-benn ar fin d'ar 6 a viz Eost.
Gwitreg avat a yeas a-du gant ar C'hallaoued d'ar 1añ a viz Gwengolo, ha kemeret e voe Sant-Albin ha Dol gant an arme c'hall. E deroù 1488 e voe adkemeret lod gant an dug, ha ne chome ken nemet Klison, Gwerc'h, Dol, Sant-Albin ha Gwitreg etre daouarn ar C'hallaoued.

### 1488

* Gwelout ar Ergerzh-brezel 1488.
Goude an tenn er c'hleuz a oa bet ergerzh-brezel 1487, e oa fuloret ruz roue Bro-C'hall Charlez VIII. Bloaz war-lerc'h e oa bet o sevel un arme galloudusoc'h c'hoazh ha mennet e oa da riñsañ dishualded Dugelezh Breizh. Kanolierezh gwellañ ar mare a oa deuet gant ar C'hallaoued evit tremen dres skoilh ar mogerioù difenn evel ma oa bet e-kerzh Seziz Naoned e 1487.

## 1489

* Gwelout ivez Ergezh-brezel 1489

## 1491

* Ergezh-brezel 1491

## Levrlennadur

* (fr) René Cintré, Les marches de Bretagne au Moyen-Âge : économie, guerre et société en Pays de Frontière (XIVe-XVe siècle), Éditions Jean-Marie Pierre, 1992 (ASIN : B01DQHATAO).
* (fr) Dominique Le Page & Michel Nassiet, L'Union de la Bretagne à la France, Skol Vreizh, 2003 (ISBN 978-2-9114-4784-6)