OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Taygete

Taygete (Ταϋγέτη / Taûgetê e henc'hresianeg) a oa unan eus ar seizh Pleiadenn, merc'h da Atlas ha Pleione.
Un deiz m'edo Zeus o redek war he lerc'h e voe sikouret gant Artemis, ha troet en heizez. Distroet d'he stumm maouez e kinnigas d'an doueez heizez Keryneia he c'herniel aour, a rankas Herakles mont da dapout dezhi.
A-benn ar fin e lezas an doue meur d'he c'harout, ma voe mamm da Lakedaimon, penndiazezer kêr Sparta.
Gant ar vezh ez eas da guzhat e krec'h menez Amiklayos, anvet Taygetos goude se, e Lakonia.
# Teirroeñveg

Un teirroeñveg (Τριήρεις / Triếreis e henc'hresianeg), a oa ul lestr-brezel en Henamzer er Mor Kreizdouar. Ur ouel a oa d'al lestr ha 170 roeñver warnañ, lakaet e teir regennad. Listri skañv e oa an teirroeñvegoù. E penn an aros e oa ur beg arem a glasked sankañ e korf listri an enebourien.
Implijet e voent adalek ar VIvet kantved kent JK betek ar IVvet kantved kent JK, ha gant ar Romaned betek ar IVvet kantved, en abeg d’an efedus ma oant.
Kentañ ha brudetañ emgann ma voent implijet eo emgann Salamis e 480 kent JK, etre listri Hellaz ha re Persia, a oa kalz niverusoc’h. Trec’h e voe emgannerien Hellaz.

### Ar roeñverien

Teir regennad e oa a bep tu, hag e pep regennad :
* e nec’h e oa 31 tranit ("thranitai").
* izeloc’h e oa 27 zigit ("zygioi").
* izeloc’h c’hoazh, e kof al lestr, e oa 27 talamit ("thalamioi")
# Teofano Skleraina

Theofano, anvet ivez Teofano, Teofanu pe Teofania (e henc'hresianeg Θεοφανώ Theophanô, Doue war wel) a oa ur briñsez eus Bizantion (war-dro 955 - † 991) a zimezas da Otto II hag a voe Impalaerez santel. 11 vloaz-pad e renas gant he fried Otto II, ha 7 vloaz hec'h-unan da c'hortoz ken e vije he mab Otto III en oad da ren.
Bec'h he doe gant he mammeg, Adelaid Bourgogn, intañvez Otto Iañ.
Un tamm tabut zo bet da c'houzout piv e oa he zud. Hiziv e seblant sklaer e oa nizez da Yann Iañ Tzimiskès, ha merc'h da g-Konstantin Sklèros. En he c'hontrad eured eo skrivet e oa neptis d'an impalaer, da neuze pe nizez pe merc'h-vihan. Kar e oa da Nikeforos II Fokas, dre he mamm Sofia Fokaina. Krediñ a reer e oa ganet e Kergustentin e 955.
E penn-kentañ 972 e tegouezhas e Kergustentin kannaded Alamagn, ha Gero, arc'heskob Köln, en o fenn, da gerc'hat Teofano. D'ar 14 a viz Ebrel 972 ec'h euredas da Otto II en Iliz Sant-Pêr e Roma dirak ar pab Yann XIII.
Mont a rae Theofano da-heul he fried en e veajoù, hag oberoù diplomatek a rae en hec'h anv, evel impalaerez. Brudet eo he dizemglev hag he zabutoù gant he mamm-gaer, Adelaid Bourgogn. Kement-se a voe kaoz ma voe torret an darempredoù etre an impalaer hag e vamm.
Hervez Odilon de Mercœur, abad Cluny, e oa stad en Adelaid pa varvas ar « C'hresianez-se ». Adalbert Metz a skriv e oa displijus ha teodek Theofano. Brud fall a voe savet dezhi abalamour ma tegasas bravigoù da Alamagn. Hervez an doueoniour Pierre Damien he dije bet un darempred gant Yann Philagathos, ur manac'h hellazat a voe eneppab e-pad ur pennad, anvet Yann XVI.
Pa intañvezas, e nevezamzer ar bloaz 983, e c'houarnas an impalaeriezh betek he marv en anv he mab Otto III. Bec'h he doe gant dug Bavaria, Herri an Tabuter, a felle dezhañ bezañ gouarner Otto III, hag a voe fiziet ar bugel ennañ ur predig. Pa zistroas eus Italia en 984 e teuas a-benn da adkemer he mab hag ar gouarnamant.

## He bugale

Pemp bugel he doe:
* Adelaid, abadez Quedlinbourg, ganet e miz Du pe Kerzu 977,
* Sofia, abadez Gandersheim hag Essen, ganet en 978
* Mathild Saks, pried diwezhañ Ezzo, kont palatin Loren, ganet en 978
* Otto III, impalaer santel, ganet e miz Mezheven pe Gouhere 980
* ur c'hoar gevell da Otto, hag a varvas a-raok an 8 a viz Here 980, deiz oferenn an obidoù.

## He marv

Mervel a eure d'ar 15 a viz Mezheven 991 e Nijmegen, en Izelvroioù a vremañ.
# Telamon

Telamon (Τελαμών / Telamốn e henc'hresianeg), a oa mab da Aiakos hag Endeis, ha breur da Beleüs. Roue enez Salamis e oa, ha tad da Aias ha Teukros.

## Ar vojenn

Harluet e oa bet Telamon hag e vreur Peleüs gant o zad Aiakos peogwir o doa lazhet o hanter-vreur Fokos. Bod a gavas e Salamis, hag eno e timezas gant Glaoke, merc'h ar roue Kic'hreüs, ha roue e voe war-lerc'h e dad-kaer. Goude marv Glaoke e timezas gant Periboia, hag ur mab o doe, Aias e anv. Hetiñ dezhañ ur mab klodus a eure Herakles : un erer a-berzh Zeus a ziskouezas e teuje an het da wir.
Mont a reas Telamon gant Iason hag an Argonaoted da gerc'hat ar maoutken aour, ha perzh a gemeras en hemolc'hadenn hoc'h-gouez Kalidon. Skoazell a roas da Herakles ivez pa gasas an dorzh d'ar gêr da Laomedon, roue Troia. Evit trugarekaat Telamon e voe roet Hesione — merc'h Laomedon — dezhañ gant Herakles. Ur mab a voe ganet, Teukros e voe lakaet.
Meur a vojenn zo diwar-benn marv Telamon. Hervez lod anezho e varvas e Salamis goude bezañ harluet Teukros ha n'en doa ket kavet an tu da virout ouzh marv e vreur Aias.
# Tereüs

Tereüs (Τηρεύς e henc'hresianeg) a oa mab da Ares, ha roue Trakia.

## Mojenn

Brezel a oa etre e amezeg Pandion, roue Aten, ha Labdakos. Mont a reas Tereüs d'en em gannañ da sikour Pandion, ha trec'h e voe. Ha Pandion da reiñ dezhañ unan eus e verc'hed, dezhañ da zibab. Dimeziñ a reas Tereüs d'an hini henañ, Prokne, ha ganet ur mab dezho, Itys e anv.
Tremen a reas ar bloavezhioù, ha setu Prokne aet skuizh gant gouezidi Trakia, ha hiraezh dezhi da vuhez Aten, gant he c'hoar Filomela. Ma c'houlennas digant he gwaz lezel he c'hoar da zont d'he gwelout. Ha Tereüs da lavarout ez aje kentoc'h da gerc'hat anezhi da Aten. Ha mont.
Pa voent distro d'ar gêr ne rae ar roue Tereüs nemet soñjal en e c'hoar-gaer, yaouank ha koant. C'hoantaat a reas kousket ganti, met hi ne felle ket dezhi. He gwallañ a reas, troc'hañ he zeod evit ma ned aje ket da gontañ, ha derc'hel anezhi en ur vac'h, er c'hoad.
D'e wreg e lavaras e oa marvet he c'hoar. Pa glevas an tad, en Aten, e varvas gant ar glac'har.
Filomela avat a rae gwiadoù, hec'h-unanig en he bac'h. Ober a reas ur gwiad ma konte gant lizherennoù torfed Tereüs, hag a gasas anezhañ dre guzh da Brokne. Hag ar c'hoar vras da zeredek da zieubiñ he c'hoar vihan. Ha kas anezhi ganti d'ar c'hastell.
Eno, pa welas he mab Itys, ken heñvel ouzh e dad, ez eas en egar hag en lazhas. Poazhañ a reas anezhañ ha reiñ e gig da zebriñ d'he gwaz en ur friko. Goude e tegouezhas an div c'hoar da ginnig penn ar mab d'an tad war ur plad ha da gontañ penaos o doa aozet koan. Goude e tec'has kuit gant he c'hoar.
Pa gomprenas Tereüs petra he devoa graet e tapas ur vouc'hal da vont war-lerc'h an div c'hoar. E Daulis, e Fokis, e oa enk warne, ma pedjont an Doueed d'o zreiñ en evned.
Met an tri eo a voe troet en evned, ha daou zoare zo d'ar vojenn. Hervez an hini orin : Prokne en eostig a gan he c'han klemmus abalamour d'he mab kollet, ha Filomela e gwennili, peogwir n'he deus teod ebet, ha Tereüs e sparfell bepred war o lerc'h. Hervez ar barzh latin Ovidius eo troet Prokne en gwennili, Filomela en eostig, ha Tereüs en houperig.

## Anvioù

Tereüs zo un anv a zo bet roet da dud all e Trakia.

### Lennegezh

Kemeret e vez an anvioù "Procne" ha "Philomela" el lennegezh da ober meneg eus an eostig, goude ma n'eus nemet unan anezho a zere.

## Lennadurezh

* Apollodoros, Bibliotheke
* Ovidius, Metamorfozoù

## Gwelout ivez

* The Love of the Nightingale, pezh c'hoari gant Timberlake Wertenbaker
* The Love of the Nightingale, ur c'hoarigan gant Richard Mills diwar ar pezh.

## Lennadurezh

* Marc Richir, La Naissance des dieux. Paris : Hachette, coll. « Pluriel », 1998.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Thaleia

Thaleia (e henc'hresianeg Θάλεια, Tháleia, pe Θάλια, Thália, « an hini laouen, an hini vleunius »), eo ar vuzenn a bled gant ar c'homedi, ar fentc'hoari rr vitologiezh c'hresian.
Ur plac'h yaouank laouen a zo anezhi, ganti e vez ur gurunenn iliav, brodikinoù en he zreid, hag ur maskl en he dorn. Gant meur a zelwenn hag a ziskouez anezhi e vez gwelet gant un douger-mouezh, gantañ e veze graet evit gallout kaozeal kreñv e komediennoù an Henamzer.

## Pennad kar

* Muzezed
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Thanatos

Thanatos (θάνατος, "marv" e henc'hresianeg) eo doue ar Marv e relijion Hellaz kozh. Mab eo da Nyks, evel e vreur Hypnos. Par eo da Orcus, gant ar Romaned.

## Mojenn

Nebeut a skridoù zo diwar e benn. Hervez a ouzer ne grede ket an dud ober anv anezhañ rag-aon d'e lakaat da zont. Heñvel gredennoù a oa e Breizh gant an Ankoù.
Enebour bras gouenn an dud eo, emañ o chom e Tartaros, pe dirak dor an Ifernioù gouez da varzhed zo.
Dont a reas Herakles d'e chadennañ gant ereoù diamantoù pa deuas da zieubiñ Alkestis.
Tud Sparta a azeule anezhañ en o mod, met n'ouzer ket penaos e raent.
Aoterioù a oa dezhañ e Roma ivez.

## Skeudennoù

Thanatos a oa dezhañ ur galon houarn ha bouzelloù dir. Tud Hellaz o deus e skeudennet evel ur bugel du, treid kamm dezhañ, flouret gant Nyks, e vamm. A-wechoù e vez kroazet e dreid, arouez an diaez a vez e korfoù an dud en o bez.
En delwennoù e weler e zremm gastiz, e zaoulagad kloz, ur falc'h en e zorn, arouez ar vuhez da droc'hañ. Gant ur falc'h ivez eo bet livet an Ankoù diwezhatoc'h, hogen viloc'h da welout.
Evel Nyks en deus eskell, ha derc'hel a ra ur flammerenn gant ar penn anezhañ en traoñ. A-wechoù ivez e vez ur jarl gantañ hag ur valafenn. Ludu eo a vije er jarl, arouez ar feiz en ur vuhez all e vije ar valafenn.

## Bredelfennerezh

Implijet eo bet ar ger gant Sigmund Freud, pa lavare e oa e pep hini eus an dud un nerzh a varv, a rae « Thanatos » anezhañ, enebet ouzh un nerzh a vuhez, aroueziet gant « Eros».

## Pennadoù kar

* Makaria
* Haides
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Thasos

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Thasos ( Θάσος / Thásos e henc'hresianeg) a oa :
* ur mab da Agenor ha Telefassa, breur da Gadmos.
* un enezenn hag ur gêr, Enez Thasos.
# Themisto

Anaout a reer div d-Themisto (Θεμιστώ, Themisto e henc'hresianeg) e mojennoù Hellaz.

## Gwreg Athamas

Themisto, merc'h da Hypseüs (Ὑψεύς) a oa trede gwreg Athamas, roue Orc'homenos. Pemp bugel he doe gantañ, hervez Apollodoros Aten (I, 9, 2) : Leukon, Erythrios, Sc'hoineüs, Ptoos ha Porphyrion. Hervez skridoù all n'he doe nemet daou : Sphingios hag Orc'homenos.
Pan eas en-dro ar roue gant e eil gwreg, Ino, e wiskas Themisto he bugale e gwenn, ha re Ino e du. Neuze e stagas da lazhañ ar vugale gwisket e du, evit kaout he digoll ouzh treitouriezh he gwaz. Ne ouie ket Themisto e oa bet adwisket ar vugale gant Ino, ha neuze ez eo he bugale-hi a lazhas, war-bouez Sc'hoineüs, hervez ar vojenn.
Mamm e vije ivez d'ur verc'h, Leukonoe, ha Poseidon a vije an tad.

## Mamm an Danav

Un Themisto all, merc'h d'an doue-stêr Inac'hos, a voe brazezet gant Zeus hag a voe mamm da Ister, ar stêr Danav.

## Steredoniezh

Themisto zo ivez ul loarenn eus ar blanedenn Yaou. Eus ar verc'h da Inac'hos a zo bet kaoz anezhi e teu hec'h anv.

## Notennoù

* ↑ Apollodoros. Bibliotheke, I.9.2.
# Theogonia

Theogonia (Θεογονία / Theogonía e henc'hresianeg, da lâret eo "ganedigezh an doueed") a zo ur varzhoneg savet gant Hesiodos (VIII$^{vet}$-VII$^{vet}$ kantved), er memes yezh hag Homeros. Deskrivañ a ra ennañ lignezoù an doueed a zo meneg anezho e mojennoù Hellaz, gant an tri remziad anezho:
* hini Ouranos,
* hini Kronos,
* hini Zeus a voe trec'h warno holl.
Koshañ barzhoneg relijiel Hellaz eo. Ouzhpenn kontañ lignezoù an doueed ez eus ur c'hosmogonia a grog gant krouidigezh ar bed hag ar C'haos el levr.

## Liamm diavaez

* Theogonia Hesiodos en linenn.
# Triptolemos

Triptolemos (Τριπτόλεμος / Triptólemos e henc'hresianeg) zo anv un haroz eus mojennoù Hellaz. Daou zen zo bet anvet Triptolemos avat.
* ur mab da g-Keleos, roue Eleusis, ha da v-Metaneira
* ur mab da Okeanos ha Gaia hervez mojennoù arall.
Plijout a rae d'an doueez Demeter, rak e ti e dad he devoa bet bod pa dec'has eus an Olympos war-lerc'h skrapadenn he merc'h Persefone. Dre anaoudegezh-vat e felle dezhi reiñ an divarvelezh da z-Demofon, breur yaouank Triptolemos, nemet e vamm, Metaneira, a oa kouezhet warne pa oa o c'hoari gant he zroioù hud, ha ken souezhet e voe an doueez ma laoskas ar bugel da gouezhañ en tan.
Neuze e klaskas Demeter ober war-dro Triptolemos : deskiñ a eure dezhañ al labour-douar, profañ dezhañ ur c'harr gant erevent da sachañ, ma veze Triptolemos o hadañ gantañ dre an douar.
# Turduli

An Turduli (Tourduloi e henc'hresianeg), pe Turduled, a oa ur bobl rakroman a veve e ledenez Iberia, en Hispania Baetica.
Disheñvel int diouzh an Turduli veteres, ur skourr kar, a veve e-kreiz Lusitania (Portugal) tost d'an aod, er c'hreisteiz d'ar stêr Douro, ma en em veskjont gant al Lusitani. Kar e oant ivez marteze d'an Turdetani.

## Levrlennadur

* (es) García-Bellido, M.P. Célticos y túrdulos en la Beturia según sus documentos monetales, en Celtas y túrdulos: la Beturia, Cuadernos emeritenses 9, Mérida, 255-292. 1995.
* (es) VVAA Celtas y túrdulos: la Beturia, Museo Nacional de Arte Romano de Mérida, Mérida, 1995.

## Notennoù

* ↑ Atlas ar bed keltiek, M. Bodlore-Penlaez, E. Chartier-Le Floc'h, D. Kervella, Coop Breizh, 2014, p. 33
# Xerxes

Xerxes ( diwar an anv e henc'hresianeg, deuet eus an anv henbersek Khšayarša, da lavarout eo « rener harozed») a zo anv daou roue eus Persia hag un nebeud tud all.

## Yezhoù all

* Serse, en italianeg, anv-badez a vremañ

## Tud

* Xerxes Iañ, roue Persia eus 485 betek 465 kent JK ;
* Xerxes II, roue Persia eus 424 kent JK
* Xerxes Armenia, roue Armenia, lazhet gant ar roue Antiochos III ;
* ur mab da Mithridates Iañ, roue Pontos ( 302 - 266 kent JK).
* Xerxes Kommagene, trede satrap Kommagene (228 betek 201 kent JK)
* Serse Coppi, marc'hhouarner italian, breur da Fausto Coppi (XXvet kantved).

## Oberennoù

* Serse, c'hoarigan gant Georg Friedrich Händel;
* Xerxès, un drajedienn c'hallek gant Prosper Jolyot de Crébillon, e 1714.
* Xerxes of de hoogmoed, romant izelvroek gant Louis Couperus, e 1919 .

## Steredoniezh

* (7211) Xerxes un asteroidenn.

## Pennadoù kar

* Artaxerxes
# Zethos

Zethos (Ζήθος / Zếthos e henc'hresianeg), a oa mab da Zeus ha da Antiope, ha breur gevell da Amfion e mojennoù Hellaz kozh. O-daou e voent dilaosket, war urzh o eontr Lykos, roue Thebai, war ar menez Kithairon ha roet repu dezho gant mesaerien ar c'hornad. Amfion a zeuas da vout soner, ha Zhetos a rae war-dro ar chatal.
Zethos a yeas war-lerc'h Lykos, en lazhas, hag a zeuas da vezañ roue Thebai en e lec'h. Dimeziñ a reas gant Thebe, a roas hec'h anv d'ar geoded.
Hervez Homeros en devoe ur mab Itylos digant Aedon. Met lazhet e voe gant e vamm un drovezh ma'z eas en egar.
# Ac'haia

Ac'haia (en henc'hresianeg Ἀχαΐα, Ac'haia, da zistagañ [a.χa.ˈi.a]) zo ur rann eus Henc'hres, hag un distrig eus Gres a vremañ, e gwalarn Peloponnesos, war aod pleg-mor Korinthos, etre Elis hag Arkadia. Patras eo ar pennlec'h.
# Agave

An anv Agave (eus ar ger henc'hresianek Agavos, "nobl" o "bamus") a zo roet d'ur rumm plantoù debrus eus ar spesad Agavaceae hag anavezet ivez evel agave, pita, maguey, cabuya, fique, mezcal a gaver stank e dezerzhioù hanternoz Mec'hiko (Chihuaha, hag all).
# Anaforenn (yezhadur)

An anaforenn (diwar ar ger henc'hresianek ἀναφορά / anafora, douget adarre) zo ur ger implijet da advenegiñ ur ger bet meneget a-raok.
Peurvuiañ e vez implijet ur raganv e-lec'h un anv a zo bet meneget er rannfrazenn gentañ.
Er c'helenn brezhoneg e vez graet ivez anaforenn eus ur ger-perc'hennañ pe un araogenn en e stumm personel d'ober dave eus ur perc'henn pe ur renadenn a zo bet meneget e penn kentañ ar frazenn (me, en div skouer-mañ) :
* Me zo leun ma c’hof.
* Me zo mall warnon.
# Angelica

Angelica zo un anv-badez italianek, hag a glot gant Angélica e spagnoleg.

## Gerdarzh

Dont a ra eus an anv-gwan latin angelicus, "aelel", savet diwar ar ger henc'hresianek άγγελος (ángelos). Kar eo d'an anv-badez all Angela. Kentañ meneg eus an anv a zo en Orlando furioso, meurgan italianek gant Ludovico Ariosto.

## Yezhoù all

* Angélica e spagnoleg
* Angélique, e galleg.
* Angelika, en alamaneg ha polonek.
* Angeliki pe Aggeliki e gresianeg.

## Tud
### XVIIvet kantved

* Angelica de' Medici pe Angela (Firenze, 1608 – Roma 1636), priñsez italian.

### XVIIIvet kantved

* Angelica Kauffman ( 1741-1807), livourez suis

### XIXvet kantved

* Angelica Catalani (1780-1849), kanerez soprano italian.
* Angelica Singleton Van Buren (1818-1877), merc'h-kaer ar prezidant stadunanat Martin Van Buren.
* Angelika Aurora Rümelin (1845-1933), anavezet ivez evel Wanda von Sacher-Masoch, skrivagnerez alamanek, pried da Leopold von Sacher-Masoch.

### XXvet kantved

* Angelica Balabanoff (1878-1965), emsaverez enepfaskour hag enepstalinour italian
* Angelika Beer, politikourez alaman
* Angelica Bridges, aktorez stadunanat
* Anjelica Huston (1951-), aktorez stadunanat
* Aggelikí Ionátou ( Αγγελική Ιονάτου) (1954-), kanerez hellazat, anavezet ivez evel Angélique Ionatos,
* Angélica María, kanerez stadunanat-mec'hikan
* Angelika Speitel‎, stourmerez eus ar Rote Armee Fraktion.
* Black Angelika, aktorez roumanian

### XXIvet kantved

* Angelica Mandy, aktorez saoz

## Lennegezh

* Angelica, plac'h yaouank karet gant Orlando en Orlando furioso, meurgan italianek gant Ludovico Ariosto.
* Angélique, e romantoù gallek Anne Golon

## Sonerezh

* Suor Angelica, c'hoarigan gant Giacomo Puccini.
* Añjel I.K., strollad sonerezh brezhonek hengounel hag elektronek

## Lec'hanvadurezh
### Stadoù-Unanet

* Angelica - e stad New York
* Angelica - e Wisconsin

## Pennadoù kar

* Angela
* Angélica
* Angelina
* Angelo
# Angélica

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Angélica zo un anv-badez spagnolek, deuet eus an anv-badez italianek Angelica.

## Gerdarzh

Dont a ra eus an anv-gwan latin angelicus, "aelel", savet diwar ar ger henc'hresianek άγγελος (ángelos). Kar eo d'an anv-badez all Angela. Kentañ meneg eus an anv a zo en Orlando furioso, meurgan italianek gant Ludovico Ariosto.

## Yezhoù all

* Angelica en italianeg
* Angélique, e galleg.
* Angelika, en alamaneg
* Angeliki pe Aggeliki e gresianeg.

## Tud

* Angélica Aragón, aktorez vec'hikan
* Angélica Palma (1878-1935), skrivagnerez perouat
* Angélica María (1944-), aktorez ha kanerez vec'hikan
* Angélica Vale (1975-), aktorez vec'hikan, merc'h da Angélica María .

## Lec'hioù
### Arc'hantina

* Angélica (Santa Fe)

### Brazil

* Angélica (Mato Grosso do Sul)

## Pennadoù kar

* Angela
* Angelica
* Angelina
* Angelo
# Angélique

Angélique zo un anv-badez gallek, deuet eus an anv italianek Angelica, diwar an anv-gwan latin angelicus, "aelel", savet diwar ar ger henc'hresianek άγγελος (ángelos).
Kentañ meneg eus an anv a zo en Orlando furioso, meurgan italianek gant Ludovico Ariosto er XVIvet kantved, pa voe troet e galleg.

## Yezhoù all

* Angelica en italianeg,
* Angélica en spagnoleg
* Angelika, en alamaneg
* Angeliki pe Aggeliki e gresianeg.

## Tud
### XVIvet kantved

* Gabrielle Angélique de Bourbon (1579-1633), merc'h bastard da Catherine Henriette de Balzac d’Entragues ha d'ar roue gall Herri IV.

### XVIIvet kantved

* Marie Angélique de Scorailles (1661-1681), serc'h d'ar roue gall Loeiz XIV,
* Angélique Arnauld ( 1671 – 1807), abadez c'hall
* Marie Angélique de Scorailles (1661-1681)
* Angélique Arnauld (1671 – 1807), poltredet gant Philippe de Champaigne.
* Angélique Kidjo

### XVIIIvet kantved

* Philippe Angélique de Froissy (1700 -1785), merc'h vastard d'ar rejant Philippe d'Orléans.
* Angélique de Rouillé (1756 - 1840), skrivagnerez lizhiri gallek

### XXvet kantved

* Angelique Boyer, pe Angélique Boyer, aktourez vec'hikan a orin gall,
* Angélique Kidjo (1960-), kanerez veninat

### XXIvet kantved
## Lennegezh

* Angélique, e romantoù gallek Anne Golon

## Pennadoù kar

* Angèle
* Angeline
# Aviel

An Aviel eo an anv a vez graet dre vras eus kelennadurezh Jezuz Krist. Se eo a venner lavarout pa gomzer eus avielañ an dud.

## Gerdarzh

Dont a ra ar ger "aviel" eus ar ger henc'hresianek εὐαγγέλιον (euaggélion), a dalvez kement ha "keloù mat", diwar eu, mat, hag a gaver en anvioù evel Eugenia.

## Ar Pevar Aviel

E gwirionez ez eus pevar aviel, pevar levr hag a vez graet an avieloù anezho gant an Ilizoù kristen (re all zo met n'int ket anavezet gant an Ilizoù-se). An tri gentañ a zo anvet avieloù sinoptek pe sinoptik. Setu int:
* Aviel Mazhev,
* Aviel Mark,
* Aviel Lukaz
* Aviel Yann.

## An Testamant Nevez

Ar pevar levr-se zo bet bodet gant al levrioù all-mañ:
* Oberoù an Ebestel,
* Lizheroù an Ebestel (Paol Tars ha re all),
* Levr an Diskuliadur,
d'ober al levr anavezet evel an Testamant Nevez.
El levr-se emañ diazezoù ar feiz kristen, warnañ eo diazezet ar Gristeniezh.
Tammoù anezho a vez lennet gant ar veleien gatolik d'ar gristenien e-kerzh an oferenn.

## Avieloù apokrizet

Aviel a vez lavaret ivez eus skridoù kristen all, met nann-kanonel :
* {{Aviel Fulup]]
* Aviel Jakez
* Aviel Mari, pe Mari Madalen;
* Aviel Pêr
* Aviel Tomaz

## Embannadurioù brezhonek
### Ar pevar Aviel

An destenn « kanonel » :
* 1827 : Yann-Frañsez ar Gonideg, Aviel santel Jézuz-Krist, e-barzh Testamant nevez hon aotrou Jézuz-Krist, Angoulême.
* 1847 : John Jenkins, Aviel hon Aotrou Jesus-Christ, e-barzh Testamant Nevez hon aotrou hag hor salver Jesus Christ, Brest.
* 1853 : e-barzh Testamant neve eus hon Otro hac hon Salver Jesus-Christ, Goengamp, e ty B. Jollivet, gant aprouiñ an Aotrou’n Eskob Le Mée, Eskob Sant-Brieg, 29 Mezheven 1849.
* 1883 : Gwilh ar C'hoad, An Aviel Zantel, e-barzh Testamant Nevez hon Aotrou hag hon Zalver Jesus-Christ.
* 1969 : Ar Pevar Aviel, Embannadurioù Al Liamm. Skrid savet gant Maodez Glanndour.
* 1982 : Aviel Jezuz-Krist, troet gant "Kenvreuriez ar Brezoneg" hag embannet gant "Ar Skol dre Lizer", 1982 (Skrid enlinenn).
* 2002 : Aviel Jezuz-Krist, e-barzh An Testamant Nevez. Kelou Mad Jezuz or Zalver, troet gant Pêr Guichou hag embannet gant ti embann Minihi Levenez.
* 2003 : Ar pevar aviel, eun droidigez nevez gand Herve Danielou, Kemper, 2003 (lenn enlinenn)

### Prederia war an aviel

* 1819 : F. RICHARD, An Aviel ha Meditacionou, Montroulez.

### Ar pevar aviel en unan hepken

* 1904 : Yann-Frañsez ar C'haer, Ar Pevar Aviel lakeat en unan, Brest.
* 1907 : Loeiz-Vari Biler-Azenor, person Evias, Aviel Katolik (4 aviel en unan), Sant-Brieg.
* 1913 : J.-B. Oliéro (Oliéreu), person Kistinid, En Aviel, Gwened.
* 1930 : Yann-Vari Ugen, Buhez H.S. Jezuz-Krist, hervez ar pevar aviel laket en unan, An Oriant.

## Liamm diavaez

* Karnedig Koantik
* Troidigezhioù ar Bibl e brezhoneg
# Diaoul

An Diaoul (en latin : diabolus, diwar ar ger henc'hresianek διάβολος diábolos, eus ar verb διαβάλλω « diabállô », da lavarout eo « an hini a rann » pe « a zizunan » pe « a zistruj ») eo enebour Doue er relijion gristen, an Droukspered. Paol Gornek a vez graet anezhañ ivez er mojennoù-pobl.
Krediñ a ra ar gristenien e klask sachañ an eneoù d'o c'has gantañ d'an Ifern.

## An diaouled

Meur a anv zo dezho :
* Satanas,
* Lusifer,
* Baphomet,
* Beelzebub, ba'al zevuv בעל זבוב en hebreeg.

## Levrlennadur

* Annick Lamézec, Le diable en Bretagne, Skol Vreizh, niv. 28, 1993.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Epanadiplozenn

An epanadiplozenn (eus ar ger henc'hresianek ἐπαναδίπλωσις/epanadíplôsis, diwar ἐπί/epí, « war », ἀνά/aná, « a-nevez », ha διπλόος/diplóos, « doubl ») zo un doare da lakaat e fin ul lavarenn ar ger end-eeun a oa er penn-kentañ anezhi. Kontrol eo d'an anadiplozenn. Ganti e vez tro da c'hoari war al lusk, ha da bouezañ war ur ger pe ur mennozh.

## Skouerioù

* The King is dead. Long live the King
* Blow winds and crack your cheeks! Rage, blow! — Shakespeare, King Lear, 3.2.1
* Once more unto the breach, dear friends, once more. — Shakespeare, Henry V, 3.1.1
* Last things first; the slow haul to forgive them ... a telling figure out of rhetoric, | epanalepsis, the same word first and last. — Geoffrey Hill, The Triumph of Love, Section X
* Nice to see you, to see you, nice. — Bruce Forsyth. Amañ, dre ma'z eo ginet ar frazenn ouzhpenn bezañ adlavaret, eo ivez un antimetabolenn.