OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Io (mitologiezh)

Io (Ίώ / Iố e henc'hresianeg) a oa unan eus serc'hed Zeus e gwengelouriezh Hellaz. Gantañ e voe troet da annoar. Merc'h e oa d’an doue-stêr Inac'hos, nemet merc'h Piren a vez graet anezhi gant Hesiodos. Ur c'hoar he doa, Mykene hec’h anv.

## Mojennoù

Belegez e oa e templ Hera en Argos, ha Zeus a daolas evezh outi ha ne voe ket pell o vont da greskiñ bagad e serc’hed niverus. Alies ez ae an doue d’he gwelout, gantañ tres ur goumoulenn. Ken ec’h erruas an deiz ma voe darbet dezho bezañ tapet a-greiz o c’hoarioù gant Hera, e wreg. Ha Zeus da dreiñ Io en annoar, unan wenn vrav, evit mirout ouzh ar chabouz. Tapet Hera ha ne welas mann, met diskred a oa ganti memes tra, ken e c’houlennas al loen evel prof. Gouzout a ouie troioù he gwaz abaoe an amzer. Pa voe aet an annoar goant gant Hera e talc’has Zeus da vont da welout anezhi e kuzh, troet en un tarv. Hera neuze a roas al loen da ziwall da Argos Panoptes (« an hini a wel pep tra ») ramz e gant lagad, evit he diwall diouzh Zeus.
Goulenn a reas Zeus ouzh e vab Hermes mont da lazhañ Argos. Mont a reas ar mab sentus da gontañ istorioù ken borodus, ouzh son an delenn, ken e vanas kousket ramz e gant lagad. Ha Hermes ha dibennañ ar paourkaezh den. Evit enoriñ he servijer feal, petra a reas Hera, nemet tapout e gant lagad d'o lakaat war lost he labous muiañ karet, ar paun.
Evit kas an dorzh d'ar gêr e reas d'ur vouienn mont da flemmañ Io dizehan. Neuze, gant ar boan hag ar gounnar, e tec'has-hi hag e redas broioù e-leizh. E-pad he zec'hadenn en em gavas gant Prometheüs a oa chadennet ouzh Menez Kaokaz, hag a lavaras dezhi e teuje da vaouez en-dro un deiz bennaket hag e vije gourvamm un haroz meur, Herakles, hag a deuje diwezhatoc'h d'e zichadennañ eus ar menez.
Hec'h anv he deus roet da Vor Ioania ha da strizh-douar ar Bosfor (Roudour ar vuoc'h). A-benn ar fin setu-hi degouezhet en Egipt, ha Zeus a droas anezhi e maouez en-dro, hag eno e c'hanas o mab Epafos. Hi an hini a skignas en he bro nevez kehelerezh Demeter, anvet «Isis» ganti. Se zo kaoz e vez hevelebekaet ouzh Isis pe Hathor, hag he mab Epafos ouzh Apis.

## Levrlennadur

* (fr) Robert Graves, Les Mythes grecs, Librairie Générale Française, La Pochothèque, 2002, ISBN : 2253130303
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Isc'hys

Isc'hys (Ισχυς e henc'hresianeg) a oa mab da Elatos ha Hippeia, ha serc'heg da Goronis.

## Ar vojenn

Brazez e oa Koronis diwar an doue Apollon. Un deiz ez eas kuit an doue d'ober un dro da gêr Delfi hag e laoskas ar goantenn gant ur vran wenn.
Pell zo e vage Koronis karantez ouzh ar paotr Isc'hys, ha setu int o-daou en ur gwele. Petra a reas ar vran wenn nemet nijal da gontañ da Apollon (pe marteze da Artemis, pe da Athena) doare an darempredoù etre ar paotr Isc'hys ha Koronis difeal. Trelatiñ a reas Apollon pa glevas e oa dogan, ma troas pluñv an evn e du, hag e reas e stal d'an doganer Isc'hys ha d'e serc'h Koronis.

## Levrlennadur

* pseudo-Apollodoros, Bibliotheke 3. 10. 3
* Paosanias ar Beajour, Deskrivadur Hellaz, 2. 26. 6
* Hyginus, Fabulae, 202
* Antoninus Liberalis, Metamorfozoù, 20
# Itaka

Itaka (e henc'hresianeg: Φεάκη pe Ἰθάκη, Ithákê; e gresianeg a-vremañ: Ιθάκη, Itháki distaget /i"tak:\a/), zo un enezenn eus ar Mor Ionian, er c'huzh-heol da Hellaz an douar-bras, hag er gevred da Gefalonia. Bez' ez eo unan eus an Inizi Ionian ha tost da 5 000 a dud zo o chom enni evit ur gorread a 96 km². Vathy eo he c'hêr-benn.

## Mojennoù

Hervez Odysseia Homeros e oa Odysseüs, roue Itaka, o klask distreiñ d'e rouantelezh pa oa echu brezel Troja, met chom a reas da gantren er Mor Kreizdouarel, pan edo e wreg Penelope ouzh e c'hortoz er gêr hag o klask dizarbenn he danvez-priedoù.
Al lec'h mojennel a oa Odysseüs e roue zo disheñvel diouzh an enezenn anvet Itaka hervez ar glaskerien a-vremañ.

## Istor

* War-dro 2000 bloaz a-raok JK ez eus bet kavet roud eus annezidi en enezenn. Tost da gêriadenn Pelikaté ez eus bet dizoloet un toullad mat a vezioù eus mare an Helladik krenn hag eus ar Mykenian, ha mogerioù kiklopeat. E lec'hioù all ez eus bet diguzhet podoù pri eus ar mare geometrek (trebezioù).
* 200 vloaz kent JK e oa an enez e dalc'h ar Romaned.
* Goude se e voe e-kerz Impalaeriezh roman ar Reter.
* En XII$^{vet}$ kantved e oa perc'hennet gant Normaned Sikilia. Ur pennadig e voe e dalc'h an Impalaeriezh otoman, a-raok bezañ dindan aotrouniezh Republik Venezia.
* E dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved e tegouezhas etre krabanoù republik nevez Bro-C'hall met e 1809 e voe distroadet ar C'hallaoued gant ar Saozon.
* E 1864 e voe "roet" Itaka gante da Vro-C'hres.
* E 1953 e voe distrujet an darn vrasañ eus batisoù an enez gant ur c'hren-douar.

## Pennadoù kar

* Douaroniezh : Mor Ionian, Inizi Ionian, Gres, Hellaz
* Mojennoù : Odysseia, Homeros, Odysseüs, Penelope

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Simboloù SAMPA brezhoneg
* ↑ en:Odysseus_Unbound
# Julia Balbilla

Julia Balbilla (η Ιουλία Βαλβίλλα e henc'hresianeg), ganet war-dro 72 e Roma, ha marvet goude 130, a oa ur varzhez roman a renk uhel etre ar I$^{añ}$ hag an Patrom:IIvet kanved.
Merc'h e oa d'ar priñs Gaius Julius Archelaus Antiochus Epiphanes. Harluet e oa bet he zud eus Rouantelezh Kommagene. He mamm a oa un Hellazadez eus Egipt, anvet Claudia Capitolina. C'hoar e oa d'ar c'hoñsul eus Aten anvet Gaius Julius Antiochus Epiphanes Philopappos.

## Liammoù diavaez

* (en)
* Skrivagnerezed eus Hellaz kozh
# Kaerskriverezh

Kaerskriverezh, pe kaligrafiezh, a reer eus arz ar stummañ lizherennoù brav.

## Orin

Savet eo ar ger "kaerskriverezh" war batrom ar ger gallek (hag etrevroadel, war-bouez ur yezh bennak evel an islandeg) calligraphie, a zeu eus ar gerioù henc'hresianeg κάλλος (kállos, brav) ha γραφεĩν (grapheîn, skrivañ), ha "kaligrafiezh" n'eo nemet un azasadenn anezhañ evel-just.

## Istor

E kement sevenadurezh ma reer gant ar skritur ez eus bet eus kaerskriverezh. E sevenadurezhioù zo ez eo deuet da vezañ un arz a-bouez, abalamour da zegouezhadoù istorel pe prederouriezhel dibar. E meur a sevenadurezh eus ar Reter ez eo un arz kuzh : ne c'haller ket dispartiañ ar menoz, ar barr-livañ pe an tres diouzh ar brederouriezh.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Eil Derez Diwan Geriaoueg Istor, geografiezh, ekonomiezh, 1990, p. 17.

## Gwelet ivez

* Kaligram
* Barr-livañ
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kalliope

Kalliope (Καλλιόπη / Kalliópê, « mouezh kaer » e henc'hresianeg) a oa merc'h da Zeus ha Mnemosyne, hag ar goshañ ha furañ eus an teir muzenn. Muzenn ar varzhoniezh veurganek hag an helavarded e oa Kalliope, ha hi an hini a roe an awen da Homeros pa savas an Ilias hag an Odysseia.

## Mojenn

Daou vab he doe: Orfeüs ha Linos, pe gant an doue Apollon, pe gant Oiagros, roue Trakia.
Barnerez e voe en tabut a voe etre Afrodite ha Persefone diwar-benn Adonis.
Livet e vez evel ur plac'h meurdezus he neuz-dremm hag ur gurunenn aour war he fenn. Hervez Hesiodos e tiskouez homañ he renk e-touez ar muzezed arall. Gant garlantezioù eo-hi fichet. Ur drompilh a vez ganti en un dorn hag ur meurgan en egile.

## Gwelet ivez

* Muzezed

### Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kalliroe (Okeanidenn)

Kalliroe (Καλλιρόη / Kalliróê e henc'hresianeg) a oa un Okeanidenn, merc'h da Okeanos ha Tethys e mojennoù Hellaz kozh. Tri fried he devoe, C'hrysaor, ur ramz, Neilos ha Poseidon, ha bugale he doe diganto o-zri.
Mamm e oa an Okeanidenn-se da c'h-Geryon, ar Ramz a save ejened e penn ar c'huzh-heol. Kontañ a reer a-wechoù e oa mamm da Ec'hidna ivez, met ne deufe kement-se nemet diwar gammgompren skridoù Hesiodos (Theogonia, 270, 980 ha pelloc'h).
Kontet eo bet ivez e voe karet gant Poseidon, ha bet bugale gantañ.
Bez' e oa unan eus pennoù lignez an Tirianed, evel Abarbarea ha Drosera.

## He bugale

* gant C'hrysaor
** Geryon
** Ec'hidna
* gant Neilos
** C'hione
* gant Poseidon
** Minyas

## Sonerezh

Un drajedienn c'hallek war gan anvet Callirrhoé a voe savet gant André-Cardinal Destouches en 1712.
# Kassiopeia

Kassiopeia (Κασσιόπεια e henc'hresianeg, latinekaet e Cassiopeia) pe Kassiope (henc'hresianeg : Κασσιόπη, Kassiope, latinekaet e Cassiope), gwreg Kefeüs, a oa rouanez Aithiopia e mojennoù Hellaz kozh, ha mamm Andromeda.
Ur vaouez kenedek ha lorc'hus e oa. Fougeal a rae ne oa ket kaeroc'h plac'hed egeti hag he merc'h Andromeda, kaeroc'h zoken eget an Nereidezed, merc'hed an doue Nereüs. Kement-se a sachas war rouantelezh Aithiopia kounnar an doue Poseidon, doue ar mor.

## Mojenn

War-lerc'h he marv e voe lakaet e-touez ar steredegi.
# Kentauros

Kentauros (Κένταυρος / Kéntauros e henc'hresianeg) a vez meneget e anv a-wechoù evel mab da Iksion ha Nefele.
Brudet eo da vezañ bet tad d'an dud-varc'h, a voe ganet war-lerc'h dezhañ embarañ gant kezeg Magnesia.
Koulskoude int kontet da vezañ bugale Iksion ha Nefele hervez oberourien zo, ha na reont anv ebet eus Kentauros.
# Kleopatra (merc'h Idas)

Kleopatra Alkyone (Κλεοπάτρη Ἀλκυόνη/Kleopátrē Alkuónē e henc'hresianeg) a oa merc'h da Idas ha Marpessa. Dimezet e oa da Veleagros. Mervel a reas gant ar glac'har pa voe lazhet he fried gant Apollon$^,$$^,$.

## Daveoù

* ↑ Homeros, Ilias ix. 562.
* ↑ Eustathius Thessalonica, ad Hom. p. 776.
* ↑ Caius Julius Hyginus, Fabulae 174.
# Klytia

Klitia pe Klytia (Κλυτία e henc'hresianeg, latinekaet e Clytia) a oa un nimfenn, merc'h da Okeanos ha Tethys.

## Ar vojenn

Sot e oa Apollon, an Heol, ganti. Met goude ur pennad e kavas gwelloc'h sellout ouzh Leukothea.
Ha glac'haret an nimfenn, ha gwarizi enni. Mont ha reas neuze da ziskuliañ da Orc'hamos, tad eben, gant piv ez ae e verc'h da c'hoari. Hag hennezh ha kondaoniñ e verc'h, dre ma ne oa ket gwerc'hez ken, d'ar marv, ha da vezañ mouget en traezh.
Droug a savas en doue outi. Ken glac'haret ha ma oa Klytia, ha hi da chom en he noazh, hep tamm na takenn, e-pad nav deiz, war ar reier, da sellout ouzh an Heol en e red, o ouelañ d'o disparti. A-benn an nav deiz-se e teuas da vout melen ha rous. Kastizet e voe gant Apollon : treiñ anezhi a reas en ur vleunienn, an heliotrop pe tro-heol. Hag ar vleunienn a dro he fenn dre ma wel an heol o tremen a-us dezhi.

## Evezhiadenn

Er vojenn-mañ eo mesket Helios, an Heol, hag Apollon-Foibos, doue an heol.

## Skrid orin

Kontet eo an istor e Metamorfozoù Ovidius.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Koios (Titan)

Koios (Κοῖος / Koĩos e henc'hresianeg, latinekaet e Coeus), anvet ivez Polos (Πόλος / Pólos : "Bolz an Neñv", latinekaet e Polus), a oa un Titan, mab da Ouranos ha Gaia, tad da Leto hag Asteria.
Gant an Ditaned all e voe distroadet gant Zeus. Pa voe echu brezel an Ditaned e voe taolet d'an Tartaros.

## Liammoù diavaez

* (en) Theoi Project: Koios
* (en) Godchecker (Greek Mythology): Coeus
* (en) The Pedigree of Coeus (Koios) the Titan
* (en) Historiae Romanorum: Coeus
* (en) Stewart, Michael. "People, Places & Things: Coeus", Greek Mythology: From the Iliad to the Fall of the Last Tyrant.
# Koriandrez

Koriandrez (Coriandrum sativum) zo plant bloaziek, kreñv o c'hwezh, eus ar c'herentiad Apiaceae. Kreskiñ a ra ar c'horiandrez e broioù gevred Azia hag e Norzhafrika. Gallout a reont tapout betek 50 cm uhelder.
Pa vez graet anv eus 'koriandrez' war dachenn ar c'heginañ, ez eo peurliesañ had pe delioù ar plant-se, implijet da spis. Stank e vez implijet koriandrez er boued er Reter-Nesañ, en India ha gevred Azia, Suamerika, Sina pe en Afrika.
Dont a ra ar ger brezhonek koriandrez eus ar ger gallek coriandre, a zeu e-unan eus ar gerioù latin coriandrum ha henc'hresianeg “κορίαννον”.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Koronaios

Koronaios (henc'hresianeg: Κορωναῖος, latinekaet e Coronaeus) a oa roue Fokis.
E verc'h Koronis a glaske tec'hel rak krabanoù an doue Poseidon a oa orgedet outi, ha troet e voe e bran gant an doueez Athena.

## Notennoù

* ↑ Ovidius, Metamorfozoù , 2. 542 ff
# Koronis (merc'h Flegyas)

Koronis (Κορωνίς e henc'hresianeg, diwar κορώνη, "bran") a oa merc'h da Flegyas, roue al Lapited, e mojennoù Hellaz kozh. Serc'h e voe da Apollon, ha mamm Asklepios, doue ar medisinerezh.

## Mojenn

Pa oa brazez eus he mab ec'h orgedas Koronis ouzh Isc'hys, mab Elatos. Pig pe vran a gan, hag ur vran a yeas da gontañ an doare da Apollon. Hag an doue dogan da gas e c'hoar, ar werc'hez Artemis, da lazhañ Koronis gant he saezhoù. Hervez un doare all eo an doue e-unan a reas war-dro ar c'hastiz.
Devet e voe he c'horf gantañ, ha duet pluñv gwenn ar brini da viken. D'ar mare diwezhañ e voe saveteet ar bugel e kof he mamm: gant Apollon e voe digoret ar c'hof, tapet e vab, ha roet da zesevel da C'heiron, an den-marc'h.
Flegyas, dirollet gant ar gounnar, a yeas da c'hwezhañ an tan e templ Apollon e Delfi, un dra ha na blijas ket tamm da Apollon, ma lazhas e dad-kaer, e-unan en dro-mañ.
# Koronis (merc'h Koronaios)

Koronis (Κορωνίς Korônís e henc'hresianeg, diwar κορώνη / korốnê, « bran ») a oa merc'h da g-Koronaios, roue Fokis.
Klask a rae tec'hel dirak c'hoant Poseidon a oa orgedet outi, ha goulenn a rfeas skoazell digant an doueed. Troet e voe e bran gant Athena.
# Koureted

Ar Goureted a zo doueed a eil renk, eus Kreta, e mojennoù Hellaz kozh.

## O anv

An anv Κουρῆτες / Kourễtes a veze graet anezho e henc'hresianeg. Dont a ra ar ger eus ar ger κοῦροι / koũroi a dalv kement ha « paotred yaouank» ; an anv-se a veze graet anezho peogwir o devoa servijet Zeus pa oa bihan-bihanik, gouez da lod, pe abalamour ma kemerent tres paotred yaouank hag e vezent heñvel neuze ouzh yaouankizoù Kreta o tañsal o c'horolloù.

## Mojenn

Diasur eo an orin anezho. Hervez un arroud kollet eus levr Hesiodos, meneget gant Strabon, e tiskenne ar Goureted eus pemp merc'h Hekateros ha Niobe. Hervez Diodoros Sikilia e oant mibien d'an Douar (Gaia) pe marteze e oant Daktiled. « Eus ar glav» e vijent ganet, gouez da Ovidius.
Brudet int abalamour m'o doa diwallet Zeus pa oa ur c'hrouadur bihan : e-keit ma veze an nimfezed e Menez Dikte (pe Menez Ida) oc'h ober war-dro an doueig er c'hev e veze ar Goureted o tañsal er-maez, o skeiñ o goafoù ouzh o skoedoù evit kuzhat garmoù ar bugel ouzh e dad Kronos en doa debret e holl vugale all.
Hervez ur vojenn all, pa gollas Minos, roue Kreta, e vab yaouank Glaokos, e voe lavaret dezhañ gant ar Goureted e vije adkavet e vab ha savet a varv da vev gant an den a oufe kavout ar skeudenn a zereje gwellañ ouzh ul leue nevez c'hanet a gemme e liv dibaouez.
Gant Polyidos e voe tostaet ouzh frouezh ar spern-gwenn.
Savet e oa ar Goureted da zifenn an doueez Hera ha war he goulenn o doa skrapet Epafos, ar mab en devoa bet Zeus digant Io. Pa glevas Zeus ar pezh o devoa graet e voent pulluc'het gantañ.

## Gwelout ivez

* Ar Goribanted hag an Daktiled a vez kammvesket gant ar Goureted aliezik.
# Krizopraz

Ar c'hrizopraz a zo ur maen hanter brizius. Dont a ra an anv eus ar gerioù henc'hresianeg chrysos, a dalv “alaouret”, ha prason, a dalv “pour”. Ar c'hrizopraz zo un doare eus ar mikrokristal Kouarz Kalkedon hag a zo heñvel evit a sell ar gimiezh, ar fizik hag optik. Kavet e vez krizopraz en aradennad Serpentinit e-kichen Szklary e Polonia pe e Queensland, Aostralia ar C'hornaoueg, Bro-Alamagn, Rusia, Arizona, Kalifornia ha Brazil.
# Kyknos

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a zen en deus bet douget an anv-se e mojennoù Hellaz kozh:

## An anv

Κύκνος / Kýknos e henc'hresianeg a dalv alarc'h. Eus ar ger-se e teu ar galleg "cygne".
# Kyknos (mab Ares)

Kyknos (Κύκνος / Kýknos e henc'hresianeg, alarc'h), a oa mab d'an doue Ares ha da b-Pelopeia, a vez kaoz anezhañ evel eus ur Ramz e mojennoù Hellaz kozh (hervez tud zo ne oa ket ur ramz).
Kontet eo ar vojenn e-barzh ur varzhoneg, Skoed Herakles, savet war-dro 590-560 kent JK, gant un den a greded e oa Hesiodos. Met meret e oa bet an danvez-se a-raok e delwennoù koshoc'h: en Akropol Aten, e Delfi, en Amykles.

## Mojenn

Kouezhañ a rae Kyknos war ar veajourien a yae da z-Delfi da gas profoù da Apollon, hag o laerezh evel-just.
Daeañ a reas Herakles d'en em gannañ e-tal Iton. Lazhet e voe gant an haroz en desped da skoazell e dad doue.

## Gwelout ivez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kyrene (nimfenn)

    Anv meur a dra all eo Kyrene : gwelout Kyrene (disheñvelout).
Kyrene (Κυρήνη e henc'hresianeg, a dalvez "rouanez souveren") a oa merc'h da Hypseüs (Ὑψεύς), roue al Lapited. Meneget eo gant ar varzhed Pindaros ha Kallimac'hos.

## Mojenn

Pa zeuas ul leon d'ober reuz e-kreiz tropell he zad ez eas Kyrene dezhañ. Apollon a oa o ruzañ dre aze a yeas sot ganti ouzh he gwelout, hag a skrapas anezhi. Kaset e voe gantañ da Afrika, ha savet e voe kêr Kyrene en hec'h enor. Ha Kyrenaika da-heul.
Ur mab o doe: Aristaios, a gelennas ar gwenanerezh d'an dud.
Hi, pe unan all anvet Kyrene ivez, a roas da Ares ur mab anvet Diomedes, e Trakia.

## Notennoù

* ↑ Pindaros, Pythionikoi, IX, 5-70 ; kentañ meneg e Katalog ar Maouezed, gant Hesiodos, darn 125 MW.
# Lampetia

Lampetia (henc'hresianeg : Λαμπετία / Lampetía) pe Lampetie (Λαμπετιη / Lampetiê, a dalv "skedus" e henc'hresianeg) a oa merc’h da Helios, an Heol, ha d'an Okeanidenn Klymene.
Hervez Homeros hag an Odysseia koulskoude e oa merc'h d'an nimfenn Neaira, hag e veze gant he c'hoar Faethousa o tiwall saout ha deñved o zad en un enezenn, pe Thrinakria (Sikilia bremañ), pe "Thrinakia".
Dimeziñ a eure da Asklepios, doue ar yec'hed, ha mamm e voe
* da bevar mab
* da deir merc'h:
** Panakeia, doueez al louzoù,
** Hygieia doueez an naetadurezh,
** Iaso, doueez ar pareañ.

## Mojenn

Gant he c’hoar Faethousa e tiwalle saout he zad e peurvanoù Sikilia. Pa zegouezhas lestr Ulises en enez en em daolas darn eus e voraerien war al loened da zebriñ daou pe dri anezho. Mont a reas an div c’hoar da-gaout Helios da ziskuliañ an dorfedourien disakr. Hag an doue, droug ennañ, a bulluc’has an dud difeiz.

## Puplienn

Pa voe lazhet he breur Faethon ne oa den evit he frealziñ, ha troet e voe, hag he c'hoarezed ganti, e gwez-pupli.

## Steredoniezh

E steredoniezh e vez graet (393) Lampetia eus un asteroidenn.
# Leda

Leda (Λήδα e henc'hresianeg) a oa merc'h Thestios, roue Aitolia. Dimeziñ a eure da d-Tyndareos, roue Sparta. Mamm e oa da Glytaimnestra, Helena, Kastor ha Polydeukes.
Karet e voe gant Zeus a zeuas d'ober e lez dezhi e korf un alarc'h. P'edo un erer war e lerc'h e teuas an alarc'h da glask repu etre divvrec'h Leda. Kousket a reas ganti p'edo-hi en he gwele e-kichen he fried a oa kousket. Diwar e garantez e c'hanas daou vugel: Helena ha Polydeukes, a voe ganet en ur vi, tra ma voe ganet Kastor ha Klytaimnestra en ur vi all. Anavezet eo daou vreur Kastor ha Polydeukes (Polluks) evel an Dioskured, da lavarout eo bugale Zeus.
Hervez un doare all eo da Nemesis e oa ar vi-se, fiziet ganti e Leda.

## Doareoù all

Doareoù disheñvel zo d'ar vojenn, hag a-wechoù e vez kinniget an Dioskured evel mibien da Zeus o-daou, pe neuze ne vez kaoz nemet eus ur vi. E skridoù zo n'eus meneg a vi ebet, evel gant Homeros, ha ne grede ket an dud nemeur er vojenn, ha war an diwezhadoù dreist-holl e veze goapaet ar vojenn.
Gant Tindareos he doe Leda ur verc'h arall, Foibe.

## Arz

Implijet eo bet ar vojenn gant meur a arzour adalek an Azginivelezh italian. Leda hag an alarc'h dreist-holl zo bet livet gant Leonardo da Vinci, Paolo Veronese, François Boucher, Paul Cézanne, Salvador Dali.

## Lennegezh
### Ronsard

Ur varzhoneg c'hallek gant Ronsard, La Défloration de Lède, e-barzh an dastumad Les Odes, zo awenet marteze gant un daolenn diwar zorn Michelangelo. Evel meur a arzour ec'h empent pigos an evn o vont e gouhin Leda.

### Yeats

* Ur varzhoneg saoznek gant William Butler Yeats: Leda and the Swan a voe embannet e 1928.
    A sudden blow: the great wings beating still
    Above the staggering girl, her thighs caressed
    By the dark webs, her nape caught in his bill,
    He holds her helpless breast upon his breast.
    How can those terrified vague fingers push
    The feathered glory from her loosening thighs?
    And how can body, laid in that white rush,
    But feel the strange heart beating where it lies?
    A shudder in the loins engenders there
    The broken wall, the burning roof and tower
    And Agamemnon dead.
                   Being so caught up,
    So mastered by the brute blood of the air,
    Did she put on his knowledge with his power
    Before the indifferent beak could let her drop?

## Skridoù

* Metamorfozoù Ovidius.

## Taolennoù

* Leda hag an alarc'h, Museo del Prado
* Leda hag an alarc'h gant Bacchiacca.
* Leda hag an alarc'h gant François Boucher.
* Gant François Boucher.
* Leda, gant Gustave Moreau.
* Leda hag an alarc'h, gant Paolo Veronese.
* Leda hag an alarc'h gant Paul Cézanne (1880-1882).

## Pennad kar

* Leda hag an alarc'h, diwar-benn al livadurioù gouestlet d'ar vojenn.

## Gwelout ivez

* Leda (loarenn)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Leon Nemea

Leon Nemea (Λέων της Νεμέας (Léōn tēs Neméas) e henc'hresianeg; Leo Nemaeus e latin) a oa un euzhvil drouk, ul leon spouronus, er a oa o vevañ e Nemea hervez mojennoù Hellaz kozh. Lazhet e oa bet gant Herakles a-benn ar fin. Soñjal a rae ar C'hresianed e oa ur bugel da Tyfon hag Ec'hidna, met skrivet eo bet ivez e oa kouezhet eus al loar hag e oa ur bugel da Zeus ha Selene. Hervez ur vojenn all e vije bet ganet gant ar C'himaira.

## Kentañ labour Herakles

An hini kentañ eus daouzek trevell Herakles roet d'an haroz gant e genderv ar roue Eurystheüs a voe lazhañ Leon Nemea ha degas e groc'hen en-dro.
Spouronet e oa bro Nemea gant al leon, ha ken kalet e oa e groc'hen ma ne c'halle ket bezañ treuzet gant an armoù. Pa oa taget gant Herakles, e armoù — e wareg, ur penn-bazh graet gant un olivezenn (en doa diframmet e-unan) hag ur c'hleze arem — a oa bet diefedus-naet. A-benn ar fin e taolas Herakles holl e armoù ha lammat a reas ouzh al leon gant e zaouarn hepken. Lazhañ a reas anezhañ dre stardañ e vrec'h en-dro da c'houzoug al loen betek e vougañ. E stummoù all eus ar vojenn e voug Herakes al loen pe e torr outañ e garvanoù.
Tremen a reas Herakles eurvezhioù o klask digroc'henañ al leon, hep dont a-benn. Tamm-ha-tamm e savas fulor ennañ o welet ne c'hallfe ket seveniñ e gefridi. En diwezh Athena, dic'hizet, a sikouras anezhañ da veizañ e oa skilfoù al loen o-unan a oa ar benvegoù gwellañ da zispenn ar c'hroc'hen.
Hiviziken e wiskas gant ar c'hroc'hen-se da hobregon. Ken spouronet e oa ar roue Eurystheüs, gant doare spontus Herakles, ar c'hroc'hen dindanañ, ma'z eas da guzhat en ur jarl arem bras, ha ma tivizas difenn ouzh e genderv dont tre e kêr ha reiñ e urzhioù da Herakles dre hanterouriezh un harod.
Diwezhatoc'h e vo fent o welout Omfale o wiskañ ar c'hroc'hen tra ma vo Herakles o nezañ gloan.

## Liammoù divaez

* Leon Nemea
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Limos

Limos (henc'hresianeg : λιμός; « naonegezh »; latin : Fames), merc'h da Eris, e oa an doueez alegorienn an naonegezh.
Enebet e oa ouzh Demeter, doueez ar greun hag an eost, ha hervez ar barzh latin Ovidius n'hallent ket en em gavout en ur gevret. Enebet ivez ouzh Ploutos (Plutus e latin), doue ar binvidigezh hag an eostoù fonnus.
# Litai

Al Litai (un anv lies, eus an henc'hresianeg Λιτή, «pedenn») a oa speredoù hag a arouezie ar bedenn e mojennoù Hellaz kozh.
Hervez Homeros (en Ilias, navet levrenn), int merc'hed da Zeus, kamm ha roufennet, met n'eus meneg ebet eus o mamm pe o niver. Dalc'hmat e vezont war-lerc'h merc'h all Zeus, Ate (ar follentez), met buanoc'h evito e red o c'hoar.
Ma'z a unan bennak da lavarout droug diwar o fenn ez eont davet Zeus da glemm da c'houlenn ma vo kaset Ate dezhañ.
# Lysithea (mitologiezh)

Lysithea (henc'hresianeg: Λυσιθέα pe Λυσιθόη) a oa merc'h Okeanos hag unan eus serc'hed Zeus e gwengelouriezh Hellaz.