OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kedez

Kedezioù Meurzh ha Gwengolo a reer eus an daou goulz er bloaz ma vez keit-ha-keit, pe war-dro, an deiz hag an noz.
D'ar mare-se e vez an heol a-us ar c'heheder. E-keñver ar steredoniezh ee eo kedez an nevezamzer kreiz an nevezamzer, e-tro ar 21 a viz Meurzh, ha kedez an dilost-hañv (pe gedez an diskar-amzer) hini an diskar-amzer, a c'hoarvez war-dro an 23 a viz Gwengolo ; en un dore ofisiel e Bro-C'hall e verk ar c'hedezioù deroù an nevezamzer hag an diskar-amzer, ar pezh a zo diwir e-keñver an hin.
Nebeud amzer a-raok ar gedez e vez an deizioù hiroc'h eget 12 eurvezh e gwirionez, en abeg da luc'htorr ar bannoù-heol en aergelc'h : gwelet e vez an Heol e-pad un nebeud munutennoù ha koulskoude ez eo aet dija dindan live an dremmwel.
Er steredoniezh e vez termenet ar gedez gant an daou goulz ma ya kelc'htro an Heol ar c'henskej etre an ekliptik ha keheder an neñv. Er c'houlzoù-se e sav an Heol er Reter hag en em guzh er C'hornôg rik.
Ouzhpenn da se, pep poent eus ar voul-Douar a vez tizhet gant an Heol a-hed an deiz.

### Deizioù ar c'hedezioù

N'eo ket stabil an deizioù ma teu ar c'hedezioù en abeg d'an diforc'h a zo etre ar bloaz boas (365 pe 366 deiz) hag ar bloaz trovanel, da lavaret eo an amzer rekis evit ma tistrofe an Heol d'ul lec'h resis war an ekliptique ; 365 devezh, 5 eurvezh ha 48 munutenn eo pad keitat ur bloaz trovanel, e-tro 20 munutenn berroc'h eget ur bloavezh steredel, eleze an amzer rekis evit ma tistrofe an Heol d'ul lec'h resis e-keñver ar sterennoù na fiñvont ket en oabl.

#### Abaoe krouidigezh an deiziadur gregorian (1582)

* D'an 19 pe[21 a viz Meurzh e c'hoarvez kedez an nevezamzer. En XIX$^{vet}$ kantved hag en XX$^{vet}$ kantvedez eo bet an 20 pe 21 a viz Meurzh. Pelloc'h kent ez eo bet d'an 19 a viz Meurzh e 1652, 1656, 1660, 1664, 1668, 1672, 1676, 1680, 1684, 1685, 1688, 1689, 1692, 1693, 1696, 1697, 1780, 1784, 1788, 1792 et 1796. D'an 19 a viz Meurzh 2044 e vo anezhi.
* D'an 21, 22, 23 pe 24 a viz Gwengolo e c'hoarvez kedez an diskar-amzer (d'an 22 pe d'an 23 peurvuiañ). D'ar 21 a viz Gwengolo 2092 e vo anezhi evit ar wech kentañ abaoe krouidigezh an deiziadur gregorian. Ne c'hoarvezo ar gedez d'an 21 a viz Gwengolo nemet e 2096 hag e 2464. Bez' ez eus bet ur gedez d'ar 24 a viz Gwengolo e 1803, 1807, 1903, 1907, 1911, 1915, 1919, 1923, 1927 et 1931 ; e 2303 e c'hoarvezo c'hoaz ha ne vo ket adwelet a-raok pell-tre.
# Kan-ha-diskan

Un doare da ganañ tonioù da zañsal eo ar pezh a vez graet "kan ha diskan" anezhañ, hag a vez klevet er festoù-noz. Kaset e vez en-dro gant daou ganer, pe vuioc'h. Pa vez ouzhpenn daou e kan unan hag e tiskan ar re all.
* an hini a gan da gentañ, a vez graet ar c'haner anezhañ;
* an hini a gan war e lerc'h, a vez graet an diskaner anezhañ.

## Kanerien ha diskanerien brudet

Gwechall ne oa ket bras brud ar ganerien, pa ne ganent nemet en o farrez, pe en o c'hanton. Abaoe ar bloavezhioù 1970 eo kemmet kalz an traoù. N'eo ket festoù-noz en atantoù goude al labourioù bras a vez ken, met festoù-noz e-kreiz ar bouk, hag e kêr bremañ.
E-touez ar ganerien vrudet, a wechall pe a vremañ:
* Anne Auffret
* Louise Ebrel
* Ifig Flatrès
* ar c'hoarezed Gwadeg
* Marcel Guilloux
* ar vreudeur Morvan
* an Drouzerion Mod-kozh
* Erik Marchand ha Yann-Fañch Kemener
* Kristof ar Menn
* Marthe Vassallo, Annie Ebrel, Nolùen Le Buhé
* Ifig ha Nanda Troadeg
* Teir (Annie Ebrel, Marthe Vassallo, Nolùen Le Buhé)
* Barba Loutig
* Diridollou/Lavigne
* Maela hag Anouk
# Merzherien Brezel Spagn

Merzherien Brezel Spagn a vez graet eus ar veleien, leanezed ha kredourien gatolik spagnol, lakaet d'ar marv gant ar republikaned e-kerzh ar pezh a voe lesanvet ar Spont Ruz pe terror rojo. Ur mare a voe e-pad Brezel Spagn (1936-1939)ma voe ar republikaned o stourm taer a-enep an Iliz. En holl e vefe bet lazhet e-tro 7500 a veleien ha leanezed.
Hiziv-an-deiz an Iliz katolik, a anzav 2053 merzher in odium fidei. An holl anezho a vez pedet evel gwenvidien gant ar gredourien. Ouzhpenn 2000 merzher a vez studiet evit ur gwenvidikadur.
# Pogromoù Lviv (1941)

Pogromoù Lviv a vez graet eus un hollad pogromoù ha lazhadegoù yuzevien etre miz Even ha Gouhere 1941 e kêr Lwów e Reter Polonia/Kornôg Ukraina (hiziv Lviv, en Ukraina). Al lazhadegoù a oa bet sevenet gant broadelourien ukrainat (dreist-holl re Aozadur ar Vroadelourien Ukrainat), unvezioù lazhañ alaman (Einsatzgruppen), ha poblañsoù trevour kêr etre an 30 a viz Even hag an 2 a viz Gouhere, ha goude-se etre ar 25 hag an 29 a viz Gouhere, e-pad Aloubadeg alaman an Unvaniezh Soviedel. Milieroù a yuzevien a voe lazhet er pogromoù ha gant an Einsatzgruppen.
Milisianed Ukraina harpet gant trevourien hag un tammig gant Poloniz o devoa taget da gentañ ar yuzevien e-kerzh ar c'hentañ pogrom, hag a oa bet awenet gant dizoloadenn kantadoù a gorfoù e tri zoull-bac'h eus an NKVD e Lviv, ar re-se o vezañ bet lazhet gant NKVD an Unvaniezh Soviedel. An dud gwelet evel kablus eus an torfedoù a oa bet lakaet da "Volcheviked yuzev" gant ar boblañs. Lazhadegoù ar yuzevien a oa bet da-heul a oa renet gant an nazied evel ul lodenn eus al Loskaberzh e Reter Europa. Dizemglev zo e-touez an istorourien da c'houzout betek pelec'h eo bet ar vroadelourien ukrainat o kemer perzh er pogromoù-se, evel nerzh diazez pe evel harperien nemetken.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ "On June 30, 1941, on the eighth day of operation Barbarossa, the German invasion of the Soviet Union, a pogrom broke out in Lviv, the capital city of Eastern Galicia. Ukrainians, and to a lesser extent Poles, massacred their Jewish neighbors and fellow citizens. ... For the next two days Lviv witnessed terrible anti-Jewish violence at the hands of the local Ukrainian population and the Ukrainian militia, and under the Nazis' approving eyes."
* ↑ (2021) "The Collaboration of Ukrainian Nationalists with Nazi Germany", Complicated Complicity European Collaboration with Nazi Germany During World War II. De Gruyter. 90–91 p. ISBN 9783110671261. “Ukrainian militiamen and civilians chased down Jews, took them to the prisons, forced them to exhume bodies of killed prisoners, mistreated and finally killed them.”
# Gast

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gast a zo ur ger hag a gaver e meur a dra.

## Brezhoneg

* Gasterezh
* Gast!

## Galleg
### Breizh-Uhel

* Montreuil-le-Gast, pe Mousterel-ar-Gwast, e Bro-Roazhon
* Le Gast, karter e Maurepas, e Roazhon

### Normandi

* Le Gast
* Saint-Denis-le-Gast
* Saint-Loup-du-Gast,
* Gastines
E Normandi e kaver ivez ar stumm Vast : Le Vast, Hardinvast, Tollevast, Martinvast, Sottevast.

### Mayenne

* Saint-Denis-de-Gastines (Mayenne)

### Anvioù-tud

* Dugast
# Arondisamant Pariz

Arondisamant Pariz :
| Arondisamant Pariz en e rannvro. ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Pariz |
| Kod arondisamant | 75 1 |
| Pennlec'h | Pariz |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 2 187 526 ann. (2017) |
| Gorread | 105,4 km² |
| Stankter | 20 755 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kantonioù | 20 |
| Kumunioù | 1 |
| kemmañ |
Arondisamant Pariz a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e rannvro Enez-Frañs. Goleiñ rik a ra Pariz, ar gumun hag an departamant war un dro.
Arabat kemmeskañ arondisamant Pariz gant an 20 arondisamant-kêr hag a zo anezho adrannoù eus kêr Bariz.
Gant 2 187 526 a annezidi e 2017 ez eo an arondisamant pobletañ er Frañs, dirak hini Lyon, hag an hini stankañ e boblañs.
Rannet eo en 20 kanton, pep hini anezho a c'holo un arondisamant eus Pariz.
Dre m'eo arondisamant nemetañ an departamant n'en deus isprefeti nag isprefed ebet.

## Arondisamantoù

* 1añ arondisamant eus Pariz
* 2l arondisamant eus Pariz
* 3de arondisamant eus Pariz
* 4re arondisamant eus Pariz
* 5vet arondisamant eus Pariz
* 6vet arondisamant eus Pariz
* 7vet arondisamant eus Pariz
* 8vet arondisamant eus Pariz
* 9vet arondisamant eus Pariz
* 10vet arondisamant eus Pariz
* 11vet arondisamant eus Pariz
* 12vet arondisamant eus Pariz
* 13vet arondisamant eus Pariz
* 14vet arondisamant eus Pariz
* 15vet arondisamant eus Pariz
* 16vet arondisamant eus Pariz
* 17vet arondisamant eus Pariz
* 18vet arondisamant eus Pariz
* 19vet arondisamant eus Pariz
* 20vet arondisamant eus Pariz

## Arondisamant all

Arondisamant Belfort ivez, e departamant an Territoire de Belfort, er rannvro c'hall Franche-Comté, zo evel hini Pariz, kement hag an departamant m'emañ ennañ.

## Gwelet ivez

* (fr) Arondisamant Pariz e lec'hienn an EBSSA
# Lannildud

Lannildud :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Lanildut |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Gwitalmeze(betek 2015) Lokournan (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29112 |
| Kod post | 29840 |
| Maer Amzer gefridi | Raymond Mellaza 2008-2020 |
| Etrekumuniezh | KK Bro an Hirwazh |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 987 ann. (2022) |
| Stankter | 170 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 28′ 26″ Norzh 4° 44′ 40″ Kornôg / 48.473889, -4.744444 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 71 m |
| Gorread | 5,82 km² |
| Lannildud ||
| kemmañ |
Lannildud a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Ya d'ar Brezhoneg

* D'ar 17 a viz C'hwevrer 2009 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.

## Istor

* Gant sant Ildud, ur manac'h eus Kembre, e oa bet savet Lannildud, er V$^{vet}$ kantved. Un drev eus Plourin e oa betek ar XV$^{vet}$ kantved.

### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person Pelleter hag ar c'hure Yves Michel.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1869 e voe kresket gorread kumun Lannildud pa voe staget outi douaroù a oa e genoù an Aber-Ildud hag a oa e kumun Porspoder betek neuze.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 54 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,09% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

## Armerzh

Brasañ porzh bezhina Europa eo Lannildud. Eno e vez dilestret ur c'hementad bras a vezhin dastumet tro-dro, an hanter eus ar bezhin dastumet er Stad C'hall.
* O tiskargañ bezhin e vezer.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Ildud.
* Ti Gard.

### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 1 (Morlu) |
| Hollad | 1 |
Martolod e oa. Kavet e voe beuzet e miz Here 1917, e-pad ar Brezel-bed kentañ .

## Douaroniezh

* War lez an Aber Ildud emañ Lannildud.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn ar gumun
* (br) Lannildud war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
# Riboul

    Evit implijoù all, gwelet Riboul (disheñvelout).
Ur riboul a vez peurvuiañ un tremen dindan zouar, met gellet a ra bezañ un tremen strizh etre div voger pe div savenn douar ivez. Kleuziet e vez ribouloù dindan zouar gant al loened a ra o annez enno, ha gant Mab-den evit kavout un hent kuzh pe aesoc'h, pe evit oberioù 'zo.
* Riboul (Aljeria)
* Riboul
# FM 24/29

An FM 24/29, anvet Fusil-mitrailleur 1924 modifié 1929 en ur mod ofisiel e Frañs, zo ur fuzuilh-vindrailher implijet gant an arme c’hall etre 1924 hag ar bloavezhioù 1970.

## Istor

E deroù ar Brezel-bed Kentañ e oa bet savet e Frañs ar fuzuilh-vindrailher Chauchat evit pourvezañ an arme gant un arm aotomatek skañvoc’h evit ar mindrailherezioù evel an Hotchkiss 1914. Ijinet e oa bet ar Chauchat war ar prim e 1915, ha kalz sioù a oa gantañ. Kambret e oa evit kartouchennoù 8 mm Lebel, dezhe ur bourled, hag a oa kudennek evit an armoù aotomatek. E 1921 e voe boulc’het ur programm reneveziñ armoù hiniennel ar vro. Divizet e voe implijout kartouchennoù modernoc’h gant ur greuzenn ha sevel ur fuzuilh-vindrailher nevez.
E 1923 e voe esaet pevar arm. Daou anezhe a oa pimpatromoù savet e Frañs (ar MAC 1923, gant ar Manufacture d’Armes de Châtellerault, hag ar MAS 1922 ijinet gant ar MAS e Saint-Étienne). Daou all a oa bet ijinet er Stadoù-Unanet er bloavezhioù 1910 : al Lewis Mark I hag ar Browning BAR 1918. Goude an amprouennoù e voe choazet fuzuilh-vindrailher ar MAC, dindan an anv FM 1924. Kambret e oa evit ar c’hartouchennoù gall nevez 7,5 × 58 mm. Met re heñvel e oa ar c’halibr-mañ ouzh ar 7,92 × 57 mm Mauser alaman, ha gwallzarvoudoù a c’hoarvezas pa veze implijet munisionoù tapet digant an Alamaned goude ar brezel. Divizet e voe cheñch kartouchenn neuze, ha savet e voe reoù nevez 7,5 × 54 mm. Ar fuzuilhoù-mindrailher kambret evit ar gartouchenn nevez, kemmet o c’harger hag o c’hanol, a voe anvet FM MAC 24/29 (evit ar bloavezh 1929), ha kemer a refont plas ar stumm kozh FM 1924.

## Deskrivadur

Kouch an FM 24/29, ha eñ reoliek etre 200 ha 2.000 metr, a zo a-gleiz d'ar c'hanol abalamour e vez lakaet ar c'harger 25 kartouchenn en un toull war nec'h an arm. Ur pezh a c'hall bezañ lakaet war toull ar c'harger evit gwareziñ anezhañ diouzh al loustoni a c'hallfe mont e-barzh. An daou vod damaotomatek hag aotomatek a vez dibabet gant daou zraen disheñvel. Ur c'huzh-tan hag un daoubez zo e beg ar c'hanol.
Ur stumm all anvet FM 24/29 D a voe savet ha lakaet e savadurioù-digenn al linenn Maginot. Tennet e oa bet e zaoubez, ponneroc'h e oa e ganol, ha soñjet e oa bet evit implijout ar c'hartouchennoù 7,5 × 54 mm stumm D, a oa ponneroc'h o boledoù.

## Implij

Implijet e voe da gentañ gant an arme e 1926 e Maroko, da vare brezel ar Rif. Servijout a reas goude e deroù an Eil Brezel-bed hag e brezelioù Indez-Sina hag Aljeria. An AA 52 a gemeras he flas tamm-ha-tamm er bloavezhioù 1960.
* Soudarded an FFL gant un FM 24/29, Norzhafrika, miz C'hwevrer 1942
* Un FM 24/29 stumm D war al linenn Maginot. Un duellenn da zastum an douilhezioù a zo stag ouzh he c'hulasenn.
* Harzlammerien c'hall da vare Brezel Indez-Sina

## Daveennoù

* 1 2 (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 251
* 1 2 3 (fr) Le fusil-mitrailleur de 7,5 mm modèle 1924 et modèle 1924 M29, war Armement Réglementaire Français (lennet d'an 09/09/2024)
* ↑ '(fr)' Le fusil-mitrailleur de 7,5 mm modèle 1924 (D) et modèle 1924 M29 (D), war Armement Réglementaire Français (lennet d'an 09/09/2024)
# Argil

An argil, pe kiladenn, eo ar fiñvadenn war-dreñv a ra un arm-tan pa lez an tenn da vont. Dont a ra eus ar gazoù produet gant tarzhadenn poultr ar munision. Izel pe uhel e c'hall bezañ hervez kalibr ar munision ha pouez an arm.
* Efed an argil a gas tuellenn kanol un Howitzer 105 mm M102 war-dreñv.
* Ar memes arm pa ne vez ket tennet gantañ

## Jediñ an argil

Pa darzh kargad-poulzañ ur munision e krou un energiezh. En ur mod teorikel, ar fiñvadenn krouet gant an energiezh-mañ a vez dasparzhet en un doare kevatal etre ar vannadell hag an arm. O vezañ m’eo kalz izeloc’h pouez ar vannadell, ha kalz uheloc’h hini an arm ; o vezañ ivez m’eo dalc’het alies an arm gant brec’h an tenner (pe ur skoazell evit an armoù ponner) e vo treuzkaset tost an holl gementad fiñvadenn $p$ d’ar vannadell, eztaolet gant an darempred :
       $p=m_{1}\,v_{1}=m_{2}\,v_{2}$
e-lec’h ma talv m$_1$ ha v$_1$ mas ha tizh ar vannadell, ha m$_2$ ha v$_2$ mas an arm ha tizh ar argil.

## Elfennoù o deus un efed war an argil
### Energiezh ar vannadell

Energiezh sinetek ar vannadell a vez eztaolet e Jouloù (J). Jedet e vez gant ar formulenn $E={\frac {MV^{2}}{2}}$ enni $M$ mas ar vannadell e kilogrammoù ha $V$ he zizh e metr/segondenn. Ar memes bannadell a c’hall revesiñ un energiezh disheñvel hervez kementad ha doare ar poultr, hirder ar c’hanol, stumm an douilhez pe elfennoù all.
Pouez an arm
Seul bonneroc’h an arm, seul nebeutoc’h e vo santet an argil gant an tenner.
Doare an arm
Hervez e sistem kulasenn, e sistem poulzañ (poultr pe gwinterell evit an aer gwasket) pe implij ur starderez e beg ar c’hanol da skouer.

## Efedoù an argil

* Un tenner a c’hall diarbenniñ an argil m’en deus tennet dija, ha lakaat e izili pe e gorf en ur mod disheñvel a-raok tennañ, ar pezh a c’hall kaout un efed war dasparzh ar boledoù ouzh ar sibl.
* An argil a lak alies kanol an arm da sevel. N’eo ket ken resis an tennadegoù e mod aotomatek pe un heuliad tennoù tost e mod damaotomatek
* Argil ar armoù-tan hiniennel galloudus (armoù-brezel pe chaseal) a c’hall bloñsañ brec’h, bruched pe skoaz an tenner.

## Izelaat an argil

* Implij ur skoazell (daoubez, trebez pe fust) a c’haller ober evit stabilaat an arm da vare an tennañ.
* Ur starderez a c’hell bezañ lakaet ouzh beg ar c’hanol ivez : a-drugarez da doulloù e lak lod eus ar gazoù a ya da heul ar vannadell er c’hanol da vont kuit war ar c’hostezioù.
* Starderezioù 'zo a gas ar gazoù war-zu an nec’h evit kempouezañ uhelaat ar c’hanol da vare an tenn.
* Ur vandenn doullet a gaver war ganolioù armoù zo (evel ar Colt Anaconda pe fuzuilhoù-chase damaotomatek 'zo da skouer) da bonneraat anezhañ ha da wanaat efed an argil.
# Koulerinenn

Ur goulerinenn a oa un doare kanol. Implijet e voe an termen e fin ar Grennamzer evit ober anv eus un arm bihan a c'halle bezañ implijet gant un den hepken. E-pad an Azginivelezh e voe graet gant ar ger evit envel kanolioù kalz hiroc'h ha brasoc'h o c'halibr.

## Deskrivadur

Ur gorzenn vetal e oa ar goulerinenn. Karget e veze dre he beg gant poultr hag ur boled kanol, e houarn peurliesañ. Serr penn-da-benn e oa he fenn all, war-bouez un toullig a veze silet un orjalenn dommet pe ur vechenn entanet drezañ evit lakaat ar poultr da darzhañ. Koulerinennoù a bep seurt ment a gaved. Ar re gentañ anezhe a c'halle bezañ douget hag implijet gant un den hepken. Aesoc'h e oant da ziblasañ evit ar ribauldequin. Ur soudard gourdonet mat a c'halle tennañ div pe deir gwech bep munutenn gant ur goulerinenn. Efedus e oant pa oant strollet war an tachennoù-emgann. Meneg a gaver eus an armoù-mañ evit ar wech kentañ e 1428, da vare seziz kêr Orléans gant ar Saozon.
Diwezhatoc'h e voe implijet ar ger koulerinenn evit kanolioù arem a c'halle bezañ 3 pe 4 metr dezho. O mont en-dro a oa heñvel ouzh hini ar c'houlerinennoù bihanoc'h, met gouest e oant da dennañ boledoù houarn-teuz ur c'hilo pe muioc'h. Solutoc'h e oa ar c'houlerinennoù evit ar pezhioù-kanolierezh all er memes mare, ha produet e voe un niver uheloc'h anezhe en Europa.

## Daveennoù

* ↑ (fr) Mc NAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p.9
* ↑ (fr) Couleuvrine du XVème siècle, fichenn savet gant ar Musée du Génie (Angers, Frañs) (pellgarget d'an 31/10/2024)
* ↑ (fr) Les couleuvrines aux armes de François Ier et Charles Quint, fichenn savet Musée des Armées, Pariz (pellgarget d'an 31/10/2024)
# Saire

Ar Saire zo ur stêr 31 km hed eus Normandi. Redek a ra e departamant ar Manche. En em deurel a ra e Mor Breizh e Réville.

## Kumunioù douret

* Le Mesnil-au-Val
* Gonneville-Le Theil
* Brillevast
* Teurthéville-Bocage
* Le Vast
* Valcanville
* Le Vicel
* Anneville-en-Saire
* Réville
* Saint-Vaast-la-Hougue

## Notennoù

* Ar Saire el lec’hienn SANDRE
# Lampernisse

Lampernisse :
| Lec'hiadur | |
| Riez | Belgia |
| Rannvro | Flandrez |
| Proviñs | Kornôg-Flandrez |
| Arondisamant | Diksmuide |
| Kumun | Diksmuide |
| Kod post | 8600 |
| Kod pellgomz | 051 |
| Maer | |
| Gorread | 13,62 km² |
| Led | 51° 02' 01" Norzh |
| Hed | 02° 45' 57" Reter |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 198 (01.01.2007) |
| Stankter | 15 a./km² |
Lampernisse a oa ur gumun eus Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. E 1971 e oa bet strollet e kumun Pervijze gant kumunioù Stuivekenskerke hag Oostkerke. Lakaet int bet e kumun Diksmuide gant lezenn 1977.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* An iliz reizhkredennour.
# Xylazine

Xylazine zo ur un analog frammadurel eus clonidine, gwerzhet gant meur a anv dre ar bed ; darn a zo perc'hennet gant ar merk Rompun perc'hennet gant Bayer. An anvioù all eo Anased, Sedazine ha Chanazine.
Xylazine a vez implijet alies gant ar vezeien-loened evit lakaat da gousket, sioulaat, distennañ ar c'higennoù, mestroniañ ar boan evit ar c'hezeg da skouer.
Xylazine a vez implijet alies evel dramm straed e Stadoù-Unanet Amerika lec'h ma vez lesanvet "tranq", dreist-holl e Puerto Rico.
# Gwele-kloz

Ur gwele-kloz zo ur gwele klozet en ur pezh arrebeuri e stumm un armel.
E maezioù Breizh-Izel gwechall e vezed boazet da gousket e gweleoù-kloz.
E broioù all e oa gweleoù-kloz gwechall ivez : en Izelvroioù, e kornioù a zo e Bro-C'hall, e Danmark, e Sveden, en Aostria...
* Ur gwele-kloz gant ur bank-tosel, e-kichen un armel e ti Korneg, e Sant-Riwal
* Ur bedstede, ur gwele-kloz e Hylpen, e Friz
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Arya Stark

Arya Stark a zo un dudenn faltaziek en heuliad levrioù epic fantasy George R. R. Martin : A Song of Ice and Fire. Un dudenn pouezus-tre eo, hag an hini nemeti a vez gwelet he savboent en holl levrioù embannet en heuliad. Kinniget evit ar wech kentañ e 1996 el levr A Game of Thrones, Arya a zo merc'h yaouankañ ha trede bugel Lord Eddard Stark hag e wreg Lady Catelyn Stark. Ur raspaotr eo, pennek, kalonek, dizalc'h, ober a ra fae gant an oberezhioù merc'hed hengounel, ha droukvesket e vez alies gant ur paotr. Ober a ra gant ur c'hleze berr anvezet Nadoz, profet dezhi gant he hantervreur, Jon Snow, hag gourdonet eo d'an doare kleizeata "Braavosi" gant Syrio Forel.
Arya zo c'hoariet gant an aktourez saoz Maisie Williams e dezneusiadenn HBO ar stirad levrioù, Game of Thrones.$^,$ He argonad en deus dastumet meuleud ar filmvarnourien, dreist-holl en eil koulzad evit he labour gant an aktour Charles Dance (Tywin Lannister) pa servije anezhañ evel hanafer (servijer gwin) Unan eus an dudennoù deuet ar gwellañ eo el levrioù hag er stirad.$^,$ Williams a zo bet anvet evit ur Primetime Emmy Award evit Outstanding Supporting Actress in a Drama Series evit he roll er stirad e 2016.. Gant ar peurrest eus aktourien ar stirad eo bet anvet er Screen Actors Guild Awards evit Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series e 2011, 2013, 2014, 2015, 2016 ha 2017.

## Notennoù

* ↑ Game of Thrones: Cast & Crew. HBO. Kavet : 19/12/2024.
* ↑ Martin. From HBO. Kavet : 19/12/2024.
* ↑ The Tywin and Arya Show (15 Mae 2012). Kavet : 19/12/2024.
* ↑ Erickson (12 Even 2014). Ranking the Most Popular Characters in 'Game of Thrones'. Mashable. Mashable.com. Kavet : 19/12/2024.
* ↑ Top 40 'Game of Thrones' Characters, Ranked and Updated. Rolling Stone. Sean T. Collins (13 Gouere 2017). Kavet : 19/12/2024.
* ↑ Rice (14 Gouere 2016). Emmy nominations 2016: See the full list. Entertainment Weekly. Kavet : 19/12/2024.