OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Batalm

Ur vatalm zo un arm-bannañ hiniennel ennañ ur c'hodell stag ouzh lêrennoù. He bannadell, un tamm maen pe ur voulennig plom peurliesañ, a vez sanket er c'hodell ha lakaet da dreiñ a gelc'hiadoù gant an tenner, a zilaosk unan eus an div lêrenn evit lakaat ar vannadell da nijal kuit. Marvus e c'hall bezañ ur vatalm betek ur c'hant metr bennak pa vez dornataet gant un den barrek.

## Istor
### Henamzer

Roudoù a gaver eus implij batalmoù er bed gresian en Henamzer. Anavezet-mat int gant ar Romaned adalek an eil brezel punek betek ar c'hentañ kantved goude Jezuz Krist. Skouerennoù glandes plumbeae (bannadelloù plom) zo bet adkavet e meur a lec'h. Savet e oant gant ar soudarded o-unan a-drugarez da voulloù, hag enskrivadurioù a oa war kalz anezhe. Gellet a raent bezañ anvioù pennoù pe rannoù an arme, saverien ar vannadell pe lavaradoù difetis. Ar re kavet e Perugia (Italia), e-lec'h ma lakaas soudarded Aogust seziz war ar gêr etre -41 ha -40, a zo brudet evit o c'hunujennoù reizhel hag o goaperezh a-enep o enebourien. Meneget eo ar bannadelloù plom (μολυβδαίναις) gant an istorour gresian Appianos en eil kantved.
Batalmerien an inizi Balearez a oa e-touez ar re vrudetañ evit o barregezhioù en Henamzer. Implijet e voent etre ar IV$^e$ hag ar I$^{añ}$ kantved a-raok Jezuz-Krist gant armeoù Kartada ha Roma betek brezel Julius Caesar e Galia, a veneg anezhe e Commentarii de Bello Gallico.
Hervez ar Bibl hebraek, an Testamant Kozh pe ar C'horan e vez implijet ur vatalm gant David evit lazhañ ar Filistin Goliath.

### Krennamzer

Batalmoù a veze implijet e meur a sevenadur evel en hini inka e Suamerika (XIIIvet - XVIvet kantved). Gwelet e voent war tachennoù-emgann en Europa betek fin ar Grennamzer, evel e seziz Sancerre (Bro-C'hall) e 1572.

### Mare a-vremañ

Dilezet eo bet ar batalmoù gant an armeoù modern, met implijet e vez c'hoazh gant manifesterien. E Palestina e raer c'hoazh gante evit talañ ouzh soudarded Tsahal e manifestadegoù 'zo.

## Er sevenadur

En heuliad gall Thierry la Fronde (1963 - 1965) e ra an haroz Thierry de Janville gant ur vatalm evit stourm a-enep ar Saozon.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) LEFEBVRE Benoît, L'exemple des glandes plumbeae in Faire la guerre avec des mots, Éditions de l’École des hautes études en sciences sociales, 2018, pp. 215-235 (lennet d'an 23/12/2024)
* ↑ E-mesk an enskrivadurioù latin e kaver da skouer [S] alu [e]/Octaui/felas («Salud Octavius, sunañ a rez ?»), Peto/[l] andicam/Fuluiae// (fulmen) («O klask mezenn Fulvia emaon») pe Tra (n) se [i]/[cu] lum («Treuz e revr»).
* ↑ (el) Appian, Brezelioù sivil, Levr V, pennadoù 36 ha 148 (lennet d'an 23/12/2024)
* ↑ (fr) LALANNE Ludovic, Dictionnaire historique de la France, Hachette, Pariz, 1872, p. 115 (lennet d'ar 24/12/2024)
# Colt M1903 Pocket Hammerless

Ar Colt M1903 Pocket Hammerless zo ur bistolenn damaotomatek stadunanat dezhi ur blatinenn un-ober, ijinet gant John Moses Browning. Implijet eo bet da vare an daou vrezel-bed, ha kopiet eo bet kalz e hanterenn gentañ an XXvet kantved.

## Istor ha deskrivadur

E 1901 e oa an FN Herstal belgiat o klask ur bistolenn uheloc'h he c'halibr evit ar Model 1900 produet evit arme ar vro. Un emglev a gavjont gant John Browning evit sevel un arm nevez, hag a voe brevedet e dibenn 1903. Ar Model 1903 a oa dezhi ur c'hi diabarzh hag ur gulasenn frank. Evit ar wech kentañ en doa un arm-dorn savet gant Browning ul loc'henn-surentez a-dreñv d'e zornikell. Kavet e vez ar sistem-mañ war ar Colt M1911 milvrudet produet un nebeud bloavezhioù war-lerc'h. Kambret e voe da gentañ e .32 ACP. Pemp bloaz war-lerc'h e voe kinniget ar stumm Model 1908, heñvel-poch met kambret e .380 ACP.
Produet e voe an arm gant Colt dindan an anv Colt M1903 evit Amerika ha broioù ar Commonwealth, ha gant an FN Herstal evit ar peurrest eus ar bed, dindan an anv FN Model 1903. Ar stumm-mañ a oa brasoc'h ha kambret e 9 mm Browning Long. 572.215 skouerenn eus ar Colt M1903 Hammerless a voe savet betek 1945 (ha war-dro 150.000 evit ar Model 1908). Un nebeud adstummoù disheñvel a gaver, dezhe kemmoù war ar riklerez hag ar c'houch dreist-holl.
Awenet he deus ar pistolenn Ruby ha kalz armoù-dorn produet e hanterenn gentañ an XXvet, dindan aotre pe get, gant industriezh euskarat an armerezh.

## Implijerien

* Belgia : 24.002 pistolenn pourveziet d'an arme etre 1915 ha 1917
* Bro-C'hall
* Rouantelezh-Unanet : Royal Air Force dreist-holl, war-dro 21.000 skouerenn
* Sina : polis kêr Shangai
* Stadoù-Unanet Amerika : US Army ha US Air Force (war-dro 20.200 skouerenn)
* An arm zo bet implijet gant rouedadoù rezistañs en Europa da vare an Eil Brezel-bed. Da vare an oberadenn Anthropoid e oa e-touez arsanailh an tri Dchekoslovak a lazhas Reinhard Heydrich e Praha e miz Mae 1942.
* Torfedourien stadunanat evel John Dillinger, Al Capone pe Bonnie ha Clyde a rae gant ur Model 1903.

## Daveennoù

* 1 2 (fr) Colt Hammerless .32 Pocket Automatic, Arme et Passion (lennet d'ar 24/12/2024)
* 1 2 3 4 (fr) BARRET Marc, Le pistolet Colt 1903 pour l'armée belge, Cibles n°654, miz Kerzu 2024, pp. 24-28
# 6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer

Ar 6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer zo ur gartouchenn armoù-skoaz ijinet e 1899 gant Ferdinand Mannlicher, a laboure en embregerezh aostrian Steyr. Choazet e voe gant Gres e 1903 evit hec'h arme, asambles gant ar fuzuilh Mannlicher-Schönauer M1903. Un nebeud armoù all e servij en arme gresian a oa kambret er c'halibr-mañ, evel ar fuzuilh-vindrailher Hotchkiss M1926 pe ar vindrailherez Schwarzlose. Implijet e voe ar munision-mañ enne betek dibenn ar bloavezhioù 1940 ha fin ar brezel diabarzh er vro.
Berzh a reas ivez ar gartouchenn er bed sivil e hanterenn gentañ an XXvet kantved, abalamour ma oa priziet ar fuzuilhoù Mannlicher-Schönauer gant ar chaseourien d'ar mare-se. An ergerzhourien Roy Chapman Andrews ha Vilhjalmur Stefansson, pe an naturour Charles Sheldon a rae ganti. Hiziv-an-deiz e vez graet munisionoù 6,5 × 54 mm gant adkargerien pe gant un dornad embregerezhioù evel Prvi Partizan.

## Daveennoù

* ↑ (es) 6,5 x 54 Mannlicher-Schönauer, Municion.org (lennet d'ar 25/12/2024)
* ↑ (fr) 6,5 mm Mannlicher-Schönauer, Arme et Passion (lennet d'ar 25/12/2024)
* ↑ (en) BARSNESS John, Handloads: 6.5x54 mm Mannlicher-Schoenauer, American Rifleman, 22/05/2020 (lennet d'ar 25/12/2024)
# Godog beg kornek

Godog beg kornek :
| Ur Godog beg kornek Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Alcidae |
| Genad : | Cerorhinca |
| Anv skiantel ||
| Cerorhinca Bonaparte, 1828 ||
| Anv skiantel ||
| Cerorhinca monocerata (Pallas, 1811) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar Godog beg kornek (liester: Godoged beg kornek) a zo un evn-mor, Cerorhinca monocerata an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Cerorhinca. Ober a reer Poc'han beg kornek ivez dre m'eo gwall dost d'ar poc'haned, tostoc'h eget d'ar godoged evit ar skiantourien.

## Annez

Gouennañ a ra a-hed aodoù Kalifornia betek Inizi Aleout, hag ivez e norzh Japan hag Enez-Sac'halin e reter pellañ Rusia.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv.203-204, 1995, p.26.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Ptychoramphus

Ptychoramphus :
| Ptychoramphus aleuticus, luc'hskeudennet en Inizi Farallon (Kalifornia, SUA). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Alcidae |
| Anv skiantel ||
| Ptychoramphus Brandt, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ptychoramphus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ godoged, krouet e 1837 gant an naturour alaman Johann Friedrich von Brandt (1802-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad godoged er genad-mañ : Ptychoramphus aleuticus, daou isspesad — P. a. aleuticus hag australis — dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Alcidae/Ptychoramphus (lennet e-barzh d'an 9 a viz Genver 2025).
# Consulier GTP

Ar Consulier GTP zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri stadunanat Consulier Industries etre 1985 ha 1993.
Da heul krouidigezh Mosler Automotive e 1993 e voe kenderc'het gant anvioù nevez : Mosler Intruder ha Mosler Raptor, betek 2000. Goude se e voe ur c'harr nevez : ar Mosler MT900.
# John Langalibalele Dube

John Langalibalele Dube (22 C'hwevrer 1871, Inanda, Suafrika – 11 C'hwevrer 1946, Durban, Suafrika) a oa ur skrivagner, kazetenner, politiker ha prederour eus Suafrika e zouloueg. Bez' e voe prezidant kentañ ar South African Native National Congress (SANNC), aet diwezhatoc'h da African National Congress.
Dont a rae John Dube eus ur familh uhel, ha mab d'ur pastor e oa. Skoliet e voe gant misionerien stadunanat ha da 16 vloaz e voe kaset d'ar Stadoù Unanet gant ar visionerien-se da zaremprediñ ur skol gristen eno, an Oberlin Institute. Er Stadoù Unanet e welas John Dube ur vro ma oa bet lamet ar sklaverezh. Distreiñ a reas da Suafrika ma voe misioner d'e dro ha ma krouas skolioù adalek 1900. Ur stourmer evit gwirioù ar re zu e voe ha skrivañ a reas kalz, e zouloueg hag e saozneg. E 1930 e embannas ur romant istorel e zouloueg, "Ujege, mevel Shaka". Skrivañ a reas ivez levrioù diwar-benn buhezioù ar rouaned zoulou, evel ar roue Dinizulu.
John Dube ne oa ket un dispac'hour hag an SANNC ne oa ket ur strollad dispac'hourien kennebeut evel ma teuas an ANC da vezañ diwezhatoc'h. Met a-hed e vuhez e stourmas evit gwirioù mab-den hag evit unaniezh ar re zu.

## Skridoù

* 1930 : (Ujeqe, Insila ka Shaka ("Ujege, mevel Shaka") ur romant istorel;
* Umuntu Isita Sake Uqobo Lwake ("An den eo e enebour gwashañ")
Dube, asambles gant e wreg Nokutela Dube, a savas ar gazetenn gentañ e zouloueg, Ilanga laseNatal.

## Liammoù diavaez

* (en) Oberlin.edu
* (fr) A la redécouverte de John Dube
# M134 Minigun

An M134 "Minigun" hervez hec'h anv en arme stadunanat zo ur vindrailherez c'hwec'h kanol hedro kambret e 7.62 × 51mm NATO, savet gant an embregerezh stadunanat General Electric e 1960 ha gwellaet gant Dillon Aero er bloavezhioù 1990.

## Istor ha deskrivadur

Ur stumm kemmet eus an M61 Vulcan savet gant General Electric eo. Gellout a ra tennañ prim etre 2000 ha 6000 boled bep munutenn, hag e c'hall en ober e-pad pell. Implijout a ra 6 kanol hedro doare Gatling kaset gant ur motor tredan. Savet e oa bet evit gellet tennañ war enebourien kuzhet er janglenn. Servijout a reas kalz e brezel Vietnam. Implijet e vez c'hoazh hiziv-an-deiz.
Ar ger Mini, en hec'h anv, a zeu eus he c'halibr bihan e-keñver ar mindrailherezioù doare Gatling all, da skouer ar munisionoù 20 mm implijet en M61 Vulcan. Ar ger gun zo deuet diwar implij kartouchennoù e-lec'h an obuzennoù bihan implijet gant ar c'hanolioù emgefreek.

## Daveennoù

* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 270
# Korsika-ar-Su

Korsika-ar-Su :
| Anv korsek | Corsica suttana |
| Anv gallek (ofisiel) | Corse-du-Sud |
| Bro | Korsika |
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Korsika |
| Pennlec'h (prefeti) | Aiacciu |
| Isprefetioù | Sartè |
| Prefed | Josiane Chevalier |
| Kod EBSSA | 2A |
| Kod ISO 3166-2 | FR-2A |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR831 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 166 045 ann. (2022) |
| Stankter | 41 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 41° 51′ 00″ Norzh 9° 02′ 00″ Reter / 41.85, 9.03333 |
| Gorread | 4 014 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 2 |
| Pastelloù-bro | 2 |
| Kantonioù | 11 |
| Etrekumuniezhioù | 8 |
| Kumunioù | 124 |
| kemmañ |
Korsika-ar-Su (korseg: Corsica suttana; galleg hag ent-ofisiel: Corse-du-Sud) zo un departamant, savet, hervez ul lezenn eus ar 15 a viz Mae 1975, diwar rannidigezh enez Korsika, a oa un departamant anezhi hec'h-unan betek ar 1añ a viz Genver 1976. Klotañ a ra ar bevennoù gant departamant kozh al Liamone, a voe anezhañ eus 1793 à 1811. Aiacciu eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù Korsika-ar-Su

* Arondisamant Aiacciu
* Arondisamant Sartè

## Istor

Savet eo bet an departamant d'ar 1añ a viz Genver 1976, pa oa bet rannet e div lodenn departamant Korsika etre Korsika-Uhel ha Korsika-ar-Su. An harzoù a zo memes re evit departamant Liamone, a oa bet anezhañ etre 1793 betek 1811.
En Aiacciu e voe lazhet ar prefed Claude Érignac d'ar 6 a viz C'hwevrer 1998.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Emgann Waterloo

Emgann Waterloo a c’hoarvezas d’an 18 a viz Mezheven 1815 e-kichen Waterloo, ur gêriadenn eus Brabant (hiziv e Belgia) a oa en Impalaeriezh C'hall en amzer-se. En em gannañ a reas arme an Impalaeriezh c'hall kentañ, renet gant an impalaer gall Napoleone Buonaparte, a-enep un emglev savet etre arme ar Rouantelezh-Unanet, renet gant Dug Wellington, hini Prusia, renet gant Gebhard Leberecht von Blücher ha stadoù all kevreet ganto evel Rouantelezh an Izelvroioù, Rouantelezh Hannover, Priñselezh Braunschweig-Lüneburg.

## Istor

E 1814 e oa bet rediet Napoleon da zilezel ar galloud, ha harluet e oa bet en Enez Elba, er Mor Kreizdouar, er-maez da Toskana. E 1815 en doa kuitaet an enez, ha dilestret e oa e Provañs. Ac'hano e oa aet da Bariz ma c'hallas adkemer ar galloud, goude tec'het ar roue Loeiz XVIII e miz Meurzh 1815. Meur a hini eus ar Stadoù european a oa bet oc'h ober brezel dezhañ er bloavezhioù a-raok a gemeras perzh neuze er Seizhvet Kenunaniezh da enebiñ outañ, ha kroget e oant da sevel o armeoù adarre. Luioù Wellington ha Blücher a oa o c'hortoz nepell diouzh harzoù Bro-C'hall. Soñjet en doa Napoleon e c'hellfe tagañ pep arme eus e du a-raok ma vefent unvanet da aloubiñ Bro-C'hall gant harp armeoù all ar Genunaniezh. D'ar 16 a viz Even Napoleon a oa deuet a-benn da dagañ darn Arme Prusia e-kerzh Emgann Ligny, ar re-se a oa bet o kilañ d'ar 17 a viz Even er biz. Siwazh evit Napoloen kilet e oa bet en urzh vat hag a-stur gant arme Wellington. Napoleon en doa kaset un trede nerzh a-dreñv ar Brusianed, pezh a tegasas Emgann Wavre gant penn a-dreñv an arme brusian d'an 18-19 a viz Even. An nerzhioù gall-se n'o devoa ket kemeret perzh en Emgann Waterloo. D'ar 16 a viz Even, ul lodenn vihan eus an arme C'hall a oa bet o kemer perzh en Emgann Quatre Bras o stourpm a-enep un nerzh Soaz ha Kevredet. Deuet e oa a-benn ar re saoz-kevredet da zerc'hel penn betek ar 16 a viz Even, met dre ma oa kilet ar brusianed e oa bet rediet ivez d'en ober Wellington betek Waterloo a oa bet tizhet d'ar 17.
Trec’het e voe arme an Impalaeriezh C'hall ha lakaet e voe fin evel-se da striv Napoleon da zont d’ar galloud en-dro goude bezañ tec’het diouzh enez Elba. Ur wech faezhet Napoleon en Emgann Waterloo, e voe kaset d’an harlu da enez Saint Helena.

## Liammoù diavaez

* (en) The Guardian, 20 MEZ 201
# Emmerson Mnangagwa

Emmerson Dambudzo Mnangagwa, ganet d'ar 15 a viz Gwengolo 1942, eo trede prezidant Zimbabwe. Kemeret en deus e garg d'ar 24 a viz Du 2017. Goude an taol-Stad a zistroadas Robert Mugabe, e voe lakaet Mnangagwa e penn ar Stad gant lu ar vro ha gant harp lod eus ar broioù tro-dro. Degemeret mat eo bet ar prezidant nevez gant pobl Zimbabwe hag a oa aet skuizh gant an diktatour kozh ha gant stad truezus ar vro.
Un harp a-bell da Robert Mugabe e oa bet Emmerson Mnangagwa. Bez eo hiziv-an-deiz c'hoazh unan eus pennoù uhel ar strollad er galloud ZANU–PF. Mnangagwa a oa bet besprezidant ar vro adalek 2014 ha betek ma vefe skarzhet e deroù miz Du 2017. Kounaret bras gant ar skarzhadenn awenet gant gwreg Robert Mugabe, Grace Mugabe, al lu a oa emsavet evit e lakaat e penn ar Stad. An taol-Stad a oa bet hervez al lu an doare nemetañ da dalañ ouzh Grace Mugabe a glaske kemer plas he gwaz.
E-pad al lid ofisiel da lakaat anezhañ e penn ar vro e oa bet disklêriet gant Emmerson Mnangagwa, e oa o vont da adreizhañ ar vro evit hec'h adsevel (95% a zilabour). Ar c'hentañ tra a vefe graet a vefe degemer en-dro ar beizanted wenn ha rentañ dezho o douraoù laeret e penn kentañ ar bloavezhioù 2000 war urzh ar prezidant Mugabe. Ar pal a vefe degas en-dro live produiñ ar vro a veze graet anezhañ "mirlec'h greun Afrika" gwechall. En e brezegenn gentañ ur wech lakaet da brezidant en deus prometet, goude enoriñ ha meuliñ Mugabe, e oa o vont da aozañ dilennadegoù dieub e 2018.
Dalc'het eo bet dilennadegoù prezidant d'an 30 a viz Gouhere 2018, Emmerson Mnangagwa a zo bet dilennet gant 2 460 463 vot (50.8% eus ar voterien), hag embannet eo bet e drec'h d'an 2 a viz Eost 2018.
# Frank-Walter Steinmeier

Frank-Walter Steinmeier, ganet d'ar 5 a viz Genver 1956, zo ur politikour alaman, prezidant Republik Kevreadel Alamagn adalek an 19 a viz Meurzh 2017, goude Joachim Gauck. Bet e oa bet dija Maodiern an aferioù estren eus 2005 da 2009 hag adarre etre 2013 ha 2017, bez e voe ivez beskañseller etre 2007 ha 2009. Bet e oa bet ivez bureviad evit an Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE) e 2016.
Steinmeier a zo eus an tu dehoù eus an SPD, an tu adreizhour ha kerreizh. Evel penn ar gouarnamant e oa bet diazezour an Agenda 2010, adreizhadur ar gouarnamant Schröder eus ar Stad providañs. Ar fed ma vije hegarat gant broioù evel Rusia pe Sina a zo bet mammenn burutelladennoù en Alamagn met ivez en estrenvro. Rebechet eo bet dezhañ kavout gwelloc'h difenn ekonomiezh hag embregerezhioù bras ar vro evit gwirioù Mab-Den.
| En e raok: Joachim Gauck | Prezidant Alamagn Meurzh 2017 – | War e lerc'h: |

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Frank-Walter SteinmeierFinancial Times, 9 a viz Gwengolo 2008. Patrom:Webarchive
* ↑ Steinmeier to run for German leader Al Jazeera, 18 a viz Here 2008.
# Nicolas Hulot

Nicolas Hulot, bet ganet d'an 30 a viz Ebrel 1955 e Lille, a zo ur c'hazetenner, skrivagner, animatour ha produer skinwel gall. Brudet eo bet dre an abadenn skinwel Ushuaïa, goude-se eo bet gant hent ar stormm poliitikel ekologel. E 2012 en doa kemeret perzh e dilennadegoù prezidant Bro-C'hall hep bezañ dilennet.
Goude bezañ nac'het ministrerezh an ekologiezh pa oa bet kinniget dezhañ ar post gant Jacques Chirac, Nicolas Sarkozy ha François Hollande. A-benn ar fin d'ar 17 a viz Mae 2017 e teu da vezañ ministr Stad, ministr an tremen ekologel ha kengred evit ar gouarnamantoù Philippe I ha II, e-pad prezidantelezh Emmanuel Macron. D'an 28 a viz Eost 2018 e ro e zilez.

## Buhez

Tad-kozh (kostez an tad) Nicolas Hulot a oa tisavour, bevañ a rae en ur skraper oabl lec'h ma veve ivez Jacques Tati. A-hervez e vefe bet awenet an dudenn Monsieur Hulot er film Les Vacances de Monsieur Hulot (1953) gant an tad-kozh. An tad-kozh (kostez an tad) Monique Hulot, Georges Moulun, a oa ur greantelour pinvidik, gounezet en doa e arc'hant dre sevel stankellioù tredanek e Bro-C'hall. Rivinet e oa bet betek « kol er c'hoari betek e fuzuilh chase diwezhañ ».
Nicolas Jacques André Hulot a zo ganet e Lille eus Philippe Hulot, klasker aour ha krouer liorzhoù, ha Monique Moulun, penn tiez yec'hed. Bez en deus ur vreur, Gonzague, hag ur c'hoar, Béatrice. Philippe Hulot a zo marvet gant ur c'hrign-bev, ar familh a zo skoet don Nicolas a zo 15 vloaz. Pemp bloaz war-lec'h, Gonzague ar vreur a emlazh nozvezh, nedeleg. Nicolas eo en doa adkavet korf e vreur, met choaz a ra kuzhañ an darvoud d'e vamm betek ar mintin war lec'h.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel Nicolas Hulot
# Muineachán

Muineachán pe Monaghan e saozneg zo ur gêr eus Iwerzhon, e kontelezh Muineachán. Emañ war an hent N2 a gas eus Dulenn er gevred da Leitir Ceanainn ha Doire er gwalarn. Da-geñver niveradeg 2006 e oa 7 811 a dud o chom e Muineachán.
Ur mirdi istor zo e kêr, el lez-varn gozh. Ennañ e c'haller gwelout ur groaz keltiek arc'hant eus an XII$^{vet}$ kantved.

## XXvet kantved

D'ar 17 a viz Mae 1974 e oa bet tarzhadenn eus c'harr gant lealourien Ulster d'ar gwener nozvezh pa oa leun chouk ar straedoù, lazhet e oa bet seizh den. Tarzhet e oa ar c'harr dirak ti foran Greacen en hent norzh en ur c'harr a oa bet laeret nebeut amzer goude merenn a-raok en, Norzhiwerzhon. Ar bombezenn en doa lazhet Paddy Askin (44), Thomas Campbell (52), Thomas Croarkin (36), Archie Harper (73, marvet pevar devezh war-lec'h), Jack Travers (28), Peggy White (45) ha George Williamson (72). Gloazet e oa bet ivez kalz trevourien ha distrujoù bras a oa bet e kreizh kêr dreist-holl tro-dro an hent norzh ha Straed Mill. Bez e oa bet unan eus nebeut tarzhadennoù karr-tan bet sevenet e Republik Iwerzhon e-pad mare an Troubles, dre ma oa dreist-holl Nrozhiwerzhon an dachenn emgann; tri darzhadenn all a oa bet memes devezh en Dulenn er pezh a vo anvet goude-se tarzhadennoù Dulenn ha Muineachán. Ar strollad damsoudardel lealour kablus a oa an Ulster Volunteer Force (UVF) hag en doa anzavet ofisiel ar gwalldaolioù e 1993 nemetken.
# Showbox

SHOWBOX Co., Ltd. (hangeul: (주)쇼박스) zo unan eus embregerezhioù galloudusañ embann filmoù eus Korea ar Su. Savet e oa bet e 1996. Showbox a zo skourr postañ arc'hant, produiñ hag embann Mediaplex, Inc., ur rann eus an Orion Group. Kevezerien bennañ Showbox eo CJ Entertainment, Lotte Entertainment, ha Next Entertainment World (NEW). En desped m'eo berr e istor ez eo pignet buan Showbox betek kaout 6 diwar 10 film o kaout an niver uhelañ a arvesterien e Korea. Ar film en deus graet ar muiañ a berzh a oa bet embannet e 2012, The Thieves. Abaoe e kendalc'h an embregerezh da embann filmoù ha d'ober berzh bras ganto.

## Istor

* Even 1996: Savet eo Media Flex Co., Ltd. arbennikaet war ar sinema.
* Du 1999: Savet eo Megabox evit tizhout marc'had ar salioù sinema
* Genver 2002: Savet ShowBox evit embann filmoù ha postañ arc'hant er sinema
* Kerzu 2002: Embann Sex Is Zero a teu da vezañ ar pemvet film arvestet ar muiañ e 2002; 4 milion tiked gwerzhet
* C'hwevrer 2004: Taegukgi a zo embannet tizhout a ra ar rekord a 11,74 milion tiked gwerzhet.
* Eost 2005: Embannet Welcome to Dongmakgol deuet da vezañ (er mare-se) ar pevare film korean a fed arc'hant rastellet eus istor ar vro; gwerzhet e oa bet 8 milion tiked.
* Gouhere 2006: The Host a vez embannet, ur rekord nevez evit Showbox (er mare-se) o vezañ ar film o rastellaña r muiañ a arc'hant en istor ar vro. 13 milion tiked a oa bet gwerzhet

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Showbox
* Showbox war IMDB
# Ieng Sary

Ieng Sary (Kmereg: អៀង សារី;), ganet d'ar 24 a viz Here 1925 hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Meurzh 2013, a oa bet kengrouer ha rener ar Khmered ruz hag unan eus pennoù bras ar Gouennlazh kambodian. Ezel eus ar strollad komunour e voe adalaek 1960. E Pariz e reas anaoudegezh gant Pol Pot. Ministr Aferioù Diavaez Kambodja e voe e 1975. Lesanvet e oa Breur niverenn tri, dre ma oa an trede en urzh an aozadur goude Nuon Chea ha Pol Pot.
E 1996 ez eas digant tu Pol Pot ha digastizet e voe gant ar Roue. E wreg, Ieng Thirith (ganet Khieu), a oa bet er Gouarnamant kmer evel maodiern an aferioù sokial. Ieng Sary a oa bet harzet e 2007 ha tamallet torfedoù a-enep Mab-den. Marvet e oa gant un taol-kalon a-raok ma vije barnet da vat an afer.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Shingeki no Kyojin

Shingeki no Kyojin (japaneg: 進撃の巨人, Brezhoneg: Tagadenn an Titan) zo ur manga japanek skrivet ha treset gant Hajime Isayama. An heuliad a oa bet kroget da embann er gazetenn Shōnen Magazine d'an 9 a viz Gwengolo 2009, 24 levrenn tankōbon a zo bet betek miz Kerzu 2017.
Mab-Den a vev e kêrioù kelc'hiet gant mogerioù ramzel; an difenn efedusañ a-enep an ditaned, doare brizh tud ramzel o tebriñ an dud dizehan hag hep abeg anat. An istor a zo gwelet dre lagad Eren Jäger hag e gamaladed a-vihanik Mikasa Ackerman hag Armin Arlert. An tri a emezel en nerzhioù lu evit talañ ouzh tagadennoù an ditaned war o c'hêr. Mamm Eren a oa bet lonket e-pad un dagadenn ha touet en deus lazhañ an holl Ditaned. Goustadik gant an istor o vont war-raok e tizolo al lenner ar wirionez war an Ditaned.
Ur stirad skinwel doare tresadenn-bev japanat a zo bet savet gant Wit Studio hag a zo bet skignet etre miz Ebrel ha Gwengolo 2013 war ar chadenn MBS e Japan. 25 lodenn a oa bet. Un eil koulzad 12 lodenn a zo bet skignet etre miz Ebrel hag Even 2017. Un trede koulzad a vo e 2018.
Ur film live troc'het e div lodenn a zo bet skignet e-pad an hañv 2015. Savet ez eus bet ivez c'hoarioù video, romantoù doare light novel hag heuliennoù manga a zo bet savet awenet gant an heuliad diazez.