# Pornizh

Pornizh :
| Ar porzh kozh hag ar c'hastell. ||
| Anv gallaouek | Port-Nitz |
| Anv gallek (ofisiel) | Pornic |
| Bro istorel | Bro-Raez ( Bro-Naoned) |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Sant-Nazer |
| Kanton | Pornizh (pennlec'h) |
| Kod kumun | 44131 |
| Kod post | 44210 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Michel Brard 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Pornizh Tolpad Bro-Raez (sez) |
| Bro velestradurel | Bro Raez Atlantel |
| Lec'hienn Web | www.pornic.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 18 382 ann. (2020) |
| Stankter | 195 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 06′ 53″ Norzh 2° 06′ 02″ Kornôg / 47.11478, -2.10064 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 31 m |
| Gorread | 94,2 km² |
| Pornizh ||
| kemmañ |
Pornizh a zo ur gumun eus Breizh el Liger-Atlantel hag e Bro-Raez. Pennlec'h Kanton Pornizh eo.

## Douaroniezh

E su Breizh emañ Pornizh, er su da aber al Liger hag en norzh da Enez Nervouster. War vord Bae Bourc'hnevez emañ.

### Kumunioù amezek
## Anv

A. Pornizh:
* Erwan Vallerie ː Porsnith, 1187; Porsniti, Pornit, 1083; Pornic, 1206; Pornic, 1383; Pornit, 1394; Pornic, 1399; Pornid, 1418; Pornit, 1435; Pornic, 1451; Pornis, 1487
B. Klionː Claone, XI$^{vet}$

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Pornizh e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Pornizh hag e Bann Pembo. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Pembo.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 62 waz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 2,95 % eus he foblañs e 1911.

#### Kemmoù Arondisamant

* 1926: lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Sant-Nazer pa voe diskaret Arondisamant Pembo.
* 1973: Lokmaria ha Klion a voe staget ouzh kumun Pornizh.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas seizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: mervel a reas tri milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv.

## Sevenadur
### Darvoudoù-sport a bep seurt

* 26 a viz Gouere 2003: 19vet hag 2$^l$ diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Pornizh ha Naoned (a-benn d'an eur); trec'h eo David Millar (Skos).

### Gouelioù

* Meurlarjez e miz Ebrel (a-hed an deiz hag an noz).
* Gouel Breizh tro-dro da zevezh Sant-Erwan d'an 19 a viz Mae.
* Gouel Sant-Jili tro-dro d'an 2 a viz Gwengolo.

### Brezhoneg

Un nebeud anvioù a orin brezhonek a gaver e Pornizh hag e Bro-Raez. Koulskoude ne voe ket ar brezhoneg evit chom pell er c'horn-se eus ar vro ma voe mouget abred. N'eo ket anavezet-kaer istor ar brezhoneg e bro-Raez.
Abaoe fin an XX$^{vet}$ kantved da nebeutañ eo krog Pornizhiz zo da labourat evit lakaat war wel o breizhadelezh. Intrudu zo bet kemeret gant ar bed kevredigezhel ha darempredoù zo bet skoulmet gant an dilennidi.
Kentelioù brezhoneg d'an dud deuet a zo gant Kelc'h Keltiek Pornizh abaoe 1999. E 2004 e oa bet staliet panelloù divyezhek war hentoù mont tre ar gumun.
D'ar 1añ a viz Meurzh 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun. Kentañ kumun Breizh-Uhel o sinañ ar garta eo bet Pornizh.
E deroù ar bloavezhioù 2000 e voe ur raktres hag ur stourm evit sevel ur skol divyezhek prevez e Pornizh. Kazeg a reas an emsaverien kar-o-yezh d'ar mare-se. Tamm-ha-tamm e reas e dreuz ar soñj sevel Skol Diwan Pornizh er gumun. E miz Gwengolo 2012 eo bet digoret ar skol Diwan gant 14 bugel (1,1% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez), anezhi ar skol vrezhonek kentañ e su al Liger.
E Pornizh eo diazezet an embanner Thierry Jamet a lakaas treiñ Harry Potter e brezhoneg.
Lakaet ez eus bet e plas gant an dud binvioù stummañ evit ma c'hallfe ar yezh adwriziennañ er gumun. Bep un tammig en em zispak un tamm buhez sevenadurel vrezhonek er vro.

#### Skol Diwan Pornizh

Serret eo bet Skol Diwan Pornizh e 2013, pa oa bet digoret e 2012.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered zo bet :
| Prantad | Anv | Strollad | Kargoù | Oberennoù pennañ |
| 02/1790-11/1790 | Boisselier Joseph | | | |
| 11/1790-1791 | Boutet | | | |
| 1791-III | Joseph Rocheteau | | | |
| III-IV | Bonfils | | | |
| IV-1800 | Martin Voisin | | | E anv zo bet roet d'ar straed a goubl an ti-kêr ouzh ar marc'had |
| 1800-1802 | Thomas Babin | | | |
| 1802-1803 | Léonard Quirouard | | | |
| 1803-1814 | René Paynot | | | |
| 1814-1820 | Édouard Thomas | | roet e zilez | |
| 1820-1827 | Jean Benoist | | bet kuzulier | |
| 1827-1830 | Pierre Perrotin | | | |
| 1830-1832 | Eugène Terrier | | | |
| 1832-1835 | J.-B. Quirouard | | | |
| 1835-1843 | Julien Guichet | | marv e-pad e amzer-gefridi | |
| 1843-1848 | Julien Quirouard | | | |
| 1848-1852 | Toussaint Guillon | | | |
| 1852-1856 | Dr. Stanislas Bocandé | | | |
| 1856-1860 | Guillaume Tardif | | | |
| 1860-1866 | Dr. Stanislas Bocandé | | | |
| 1866-1870 | Adrien Thibaud | | noter | |
| 1870-1872 | Toussaint Guillon | | | |
| 1872-1888 | Jean Louis Chollet | | | |
| 1888-1895 | Achille Landreau | | noter | |
| 1895-1912 | Auguste Laraison | | miliner | |
| 1912-1919 | Dr Louis Simon | | | |
| 1919-1929 | Alfred Chauvin | | | |
| 1929-1943 | Joseph Girard | | | |
| 1985-1993 | Gilbert Pollono | | | |
| 1993-2014 | Philippe Boënnec | UMP | | |
| Da vezañ klokaet. | Da vezañ klokaet. | Da vezañ klokaet. | Da vezañ klokaet. | |

## Lec'hioù brudet ha monumantoù

* Abati Lokmaria Pornizh.
* Kastell Pornizh.
* Ar porzh.
* Lokmaria-Pornizh.
* Iliz katolik Sant Pêr, e Klion.
* Iliz katolik Sant Jili.
* Iliz katolik Intron-Varia.
* Chapel Intron-Varia Gwir-Sikour.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù$^,$.
* Plakenn ar re varv 1914-1918 en iliz katolik, luc’hskeudennoù$^,$ ha plakenn ar re varv 1939-1945 ha Brezel Aljeria, luc’hskeudennoù$^,$.

## Bezioù ar C'hommonwealth
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered kumun Klion: Le Clion-sur-Mer Communal Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 44 (Aerlu 1 Morlu 2 Tirlu 41) |
| Dianv | tremen 25 |
| Hollad | tremen 70 |
Marvet int e-pad an Eil Brezel-bed. An darn vrasañ eus ar vilourion douaret er vered (33 diwar ar 44 milour anavezet hag an darn vrasañ eus ar re chomet dianv) a varvas d'ar 17 a viz Even 1940 pa voe kaset d'ar strad ar mordreizher RMS Lancastria eus ar Rouantelezh-Unanet e donvor Sant-Nazer. An daou vartolod a varvas e miz Meurzh 1942 goude an Oberiadenn Chariot.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered kumun Lokmaria: Ste. Marie Communal Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 24 (Aerlu 1 Tirlu 23) |
| Dianv | tremen 10 |
| Hollad | tremen 34 |
Marvet int e-pad an Eil Brezel-bed. An darn vrasañ eus ar vilourion douaret er vered a varvas d'ar 17 a viz Even 1940 pa voe kaset d'ar strad ar mordreizher RMS Lancastria eus ar Rouantelezh-Unanet dirak Sant-Nazer.

### Bered ar C'hommonwealth: Pornic War Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Suafrika | 2 Tirlu |
| Aostralia | 2 Aerlu |
| Kanada | 8 (Aerlu 7 Morlu 1) |
| Rouantelezh-Unanet | 147 (Aerlu 29 Morlu 4 Tirlu 114) |
| Zeland-Nevez | 1 Aerlu |
| Dianv | 160 |
| Brezel-bed kentañ | 2 |
| Hollad | 397Brezel bed kentañ 2 Eil brezel bed 395 |
Ur vered ag an Eil brezel bed eo; degaset ez eus bet daou vez eus ar Brezel bed kentañ enni neoazh. An darn vrasañ eus ar vilourion douaret er vered a varvas d'ar 17 a viz Even 1940 pa voe kaset d'ar strad ar mordreizher RMS Lancastria eus ar Rouantelezh-Unanet e donvor Sant-Nazer.

## Tud

Tud istorel:
* Alan al Louarn, dug Breizh,
* Jili Raez
* François-Athanase de Charette de La Contrie
Tud brudet en deus gweladennet ar gêr gouronkañ:
* skrivagnerien evel Gustave Flaubert, Paul Léautaud, Robert Browning ha Julien Gracq, Gaston Gallimard embanner eus Pariz hag ar skrivagnerien Antoine de Saint Exupéry hag Albert Camus,
* livourien bet awenet gant ar gêr hag he zrowartroioù: Auguste Renoir, Edgar Maxence, Henri Lebasque, Charles Leduc, Henri Chouppe, Fernand Lantoine, Gustave Quenioux, Charles Fouqueray, Edouard Porquier, Armand Guillaumin, Gustave Loiseau, Raoul du Gardier, Max Ernst, Gustave Caillebotte, Joseph-Marie Le Tournier ha Félix Thomas.
Anvet ez eus bet ar mediaoueg gant anv an istorour naonedat Armel de Wismes.

### Ardamezeg ar familhoù

| Avril, pe Apuril, aotrounez Langotière, e Klion | En argant e zervenn c'heotet, meziet en aour, hebiaet gant div koulm penn-ouzh-pen en gul, ur skourig c'heotet en o beg |

## Gevellerezh

* Linz-am-Rhein (Alamagn)
* Baiona (Galiza)
* Newby and Scalby (Bro-Saoz)

## Pennadoù kar

* Klion.
* Lokmaria-Pornizh.

## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Pornizh
* ↑ (fr)Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Cassini-EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ Presse-Océan, d'al Lun 22 a viz Ebrel 2013, pajenn 7
* ↑ Ofis ar Brezhoneg
* ↑ Digor eo Skol Diwan Pornizh (pennad-skrid Ouest-France)
* ↑ Skol Diwan Pornizh - Agence Bretagne Presse
* ↑ Histoire de Pornic (Loire-Inférieure), Recherches Historiques sur Pornic gant A. Bouyer, Eil embannadur, Embannadurioù La Vague, 1937
* ↑ Clochers de France
* ↑ Clochers de France
* ↑ Clochers de France
* ↑ Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
* ↑ Commonwealth War Graves Commission

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel an ti-kêr