OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Garry Kasparov

Garry Kimovitch Kasparov (Гарри Кимович Каспаров), anv c'hoari Gary Weinstein, a zo bet ganet d'an 13 a viz Ebrel 1963 e Bakou, kêr-benn Azerbaidjan (Unaniezh Soviedel).
Meurc'hoarier echedoù, bet kampion ar bed.
E dad a gelennas an echedoù dezhañ pa oa bihan : da c'hwec'h vloaz e teue brav gantañ dija. Pa varvas e dad e 1970, Gary Weinstein a gemeras anv e vamm (Kasparyan en armenieg, Kasparov e ruseg).
E 1985, oadet a 22 vloaz, e teuas da vezañ kampion ar bed en e eil krogad a-enep da Anatolij Karpov. Mirout e ditl a eure e 1986, 1987 ha 1990, dalc'h-mat a-enep da Anatolij Karpov.
D'an 10 a viz C'hwevrer 1996 e kollas ur c'hrogad enep an urzhiataer stadunanat Deep Blue bet savet gant IBM, ar wech kentañ en Istor ma voe trec'h un ardivink war ur Mestr etrebroadel.
E 2013 en doa kuitaet Rusia da vont da SUA. E 2014 e voe deroet dezhañ ar geodedouriezh kroat ; er vro-se emañ o vevañ abaoe.

## Oberennoù skrivet
### Italianeg

* Le mie partite, Edizioni Prisma, 1984;
* Kasparov insegna gli scacchi, Edizioni Mursia, 1985 (ISBN 88-425-1469-1) ;
* La difesa siciliana: sistemi con …e6 e …d6 (kenlabour gant Aleksandr Nikitin), Edizioni Mursia, 1989, (ISBN 88-425-0197-2);
* Sfide senza fine, Edizioni Prisma, 1992, (ISBN 88-8058-025-6);
* I miei grandi predecessori - vol. 1: Da Steinitz ad Alekhine, Edizioni Ediscere, 2003 (ISBN 88-88928-00-6);
* I miei grandi predecessori - vol. 2: Da Euwe a Tal, Edizioni Ediscere, 2004 (ISBN 88-88928-04-9);
* I miei grandi predecessori - vol. 3: Petrosjan e Spasskij, Edizioni Ediscere, 2005 ;

### Galleg

* Et le fou devint roi .
* La vie est une partie d'échecs, Editions JC Lattès, Paris, octobre 2007, ISBN / EAN : 9782709627719.

## Levrlennadur

* (fr) Alexandre Nikitine, Kasparov, Embannadurioù Payot, Pariz, 1994 (ISBN 9782228888608).

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Judit Polgar- Garry Kasparov 1-0
* Pennad buhezskrid e spagnoleg
* Garry Kasparov a gomz a-zivout e gimiad
* 75 lec'hiadenn a-bouez ag e bartiennoù
* Pennad a-zivout e gimiad
# Précorbin

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Précorbin |
| Skoed | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Bro hengounel | Bessin |
| Arondisamant | Saint-Lô |
| Etrekumuniezh | Saint-Lô Agglo |
| Kanton | Condé-sur-Vire |
| Kod INSEE | 50414 |
| Kod post | 50810 |
| Maer | Jérôme Lebas (dileuriet) |
| Amzer-gefridi | 2020-2026 |
| Gorread | 2,85 km² |
| Led | 49° 05' 08" Norzh |
| Hed | 0° 57' 43" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 49 m |
| Uhelder brasañ | 216 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 526 (2021) |
| Stankter | 73 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Précorbin a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Manche e Normandi.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas triwec’h gwaz eus ar gumun, da lâret eo 4,62 % eus ar boblañs hervez niveradeg 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pemp den eus ar gumun abalamour d’ar brezel, tri anezho a oa tud nann-soudard,

### XXI$^{vet}$ kantved

* Bodet e voe d'ar 1añ a viz Genver 2016 gant peder c'humun all d'ober ur gumun nevez: Saint-Jean-d'Elle.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Kroaz Eury.
* Iliz katolik Sant Albin da gentañ, Santez Anna bremañ, luc'hskeudennoù.
* Kroaz Eury, XVI$^{vet}$ kantved.
* Kroaz ar vered, 1872.
* Ar maner, bet distrujet e 1944.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2019

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Ar maerdi.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Clochers de France
# Kantved ar Sklêrijenn

Kantved ar Sklêrijenn, Kantved ar Sklêrijennadur, Mare ar Sklêrijenn, Oadvezh ar Sklêrijenn a reer eus an XVIII$^{vet}$ kantved en Europa ar C'hornaoueg abalamour d'al luskad speredel en em ledas eno da neuze. E Bro-C'hall hag e Breizh-Veur e voe diazezet al luskad-se da gentañ, gant prederourien evel René Descartes (1596-1650) ha Denis Diderot (1713-1784). Gant Diderot ha Jean Le Rond d'Alembert (1717-1783) e voe ledet spered ar Sklêrijenn dre an Encyclopédie, un oberenn holloueziadurel savet gant prederourien digor o spered hag embannet a-dammoù adalek 1751 betek 1772.
E-touez ar mennozhioù pennañ kaset war-raok gant ar brederourien, a veze graet ar Sklêrijennoù (Les Lumières) anezho, e oa ar gredenn er poell, e poellegezh an dud. Evito e oa gouest an holl dud da soñjal ha ne oa ket ret d'an dud krediñ e mennozhioù zo abalamour ma oant brudet gant an Iliz katolik pe ar roue. Fellout a rae dezho sklêrijennañ ar speredoù eta, dre studiañ aozadur ar gevredigezh hep kaout raksoñjoù. E-touez ar mennozhioù all displeget gant prederourien ar Sklêrijenn e oa ar soñj e oa ret doujañ da vennozhioù ar re all, hag ar gredenn e vez renet gwelloc'h ar Stad pa vez an holl dud o kenlabourat evit he sevel, n'eus forzh petra e vije o dere. Neuze e veze lavaret ganto e tlefed lemel o dreistwirioù digant an noblañs. Dañjerus e oa an holl soñjoù-se evit an dud er galloud eta, setu perak e tremenas lod eus ar brederourien-se, evel Voltaire, pennadoù amzer en toull-bac'h pe en harlu.
Gant ar mennozhioù-se e voe awenet an dud a embannas Disklêriadur dishualded Stadoù Unanet Amerika e 1776, hag ar re a gasas war-raok an Dispac'h gall e 1789.
E broioù all ivez en em ledas levezon ar Sklêrijenn ha renerien Stadoù zo a zegasas kemmoù brazik d'o gouarnamant daoust ma virjont ar galloud evito o-unan. E-touez ar renerien Stadoù a c'haller lavaret diwar o fenn e voent sklêrijennet edo Katelin Veur e Rusia, Frederig Veur e Prusia ha Gustav III e Sveden.
Mare ar Sklêrijenn a zeuas war e lerc'h kealioù a-bouez evel hini ar frankiz, an demokratelezh ha gwirioù mab-den.
E Bro-C'hall, diazez eo mennozhioù ar frankiz hiniennel hag al lez-ober relijiel, evit prederourien ar Sklêrijennoù. Dre-se int enebet ouzh ar vonarkiezh hollc'halloudek ha diazezoù reut an Iliz. Implij doareoù skiantel evit kompren ar bed a oa pouezus evito.
Immanuel Kant eo a zegaso un displegadenn resis evit displegañ petra eo ur Sklêrijenn en destenn Was ist Aufklärung ? (Bez kalonek a-walc’h da ervredañ diouzhit da unan ! Henn eo sturiad ar Sklerijennadur.).

## Prederourien ar Sklêrijenn
### Amerika vreizhveurat

* Benjamin Franklin (1706-1790)
* Thomas Jefferson (1743-1826)

### Bro-C'hall

* Montesquieu (1689-1755)
* Voltaire (1694-1778)
* Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
* Denis Diderot (1713–1784)

### Bro-Saoz

* Thomas Paine (1737–1809)

### Bro-Skos

* David Hume (1711–1776)
* Adam Smith (1723–1790)

### Impalaeriezh santel roman german

* Gottfried Leibniz (1646-1716)
* Christian Wolff (1679–1754)
* Immanuel Kant (1724-1804)

## Liammoù diabarzh

* Gouleier Skos
# Moulins (Allier)

Moulins :
| Ar gêr gozh gwelet eus lez kleiz an Allier. ||
| Bro | Bourbonez (kêr-benn) |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Auvergne-Rhône-Alpes |
| Departamant | Allier (prefeti) |
| Arondisamant | Moulins (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h daou ganton : Moulins-1 ha Moulins-2 |
| Kod kumun | 03190 |
| Kod post | 03000 |
| Maer Amzer gefridi | Pierre-André Périssol (UMP) 2014 – 2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Moulins |
| Lec'hienn web | https://www.ville-moulins.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 19 444 ann. (2020) |
| Stankter | 2 258 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 220 m bihanañ 202 m — brasañ 240 m |
| Gorread | 8,61 km² |
| kemmañ |
Moulins eo pennlec'h departamant gall an Allier hiriv, daoust ma n'eo ket ar gêr vrasañ. Gwechall e oa Moulins kêr-benn dugelezh Bourbon, pe Bourbonnais.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Allier emañ Moulins.

## Tud

* Gabrielle Chasnel (1883-1971), lesanvet Coco Chanel , stilourez ha spierez nazi, tremenet he yaouankiz e Moulins lec'h ma krogas da labourat,
* Samuel Paty (1973-2020), kelenner istor-douaroniezh ganet e Moulins, drouklazhet e Éragny gant ur spontour islamek.

## Touristerezh

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Kerzhin

Kerzhin :
| Anv gallaouek | Qerdein |
| Anv gallek (ofisiel) | Crédin |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Gregam |
| Kod kumun | 56047 |
| Kod post | 56580 |
| Maer Amzer gefridi | Daniel Audo 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Pondi Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Pondi |
| Lec'hienn Web | (fr)www.credin.bzh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 501 ann. (2020) |
| Stankter | 44 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 02′ 07″ Norzh 2° 45′ 56″ Kornôg / 48.0352777778, -2.76555555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 120 m bihanañ 52 m — brasañ 139 m |
| Gorread | 33,74 km² |
| Kerzhin ||
| kemmañ |
Kerzhin a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gregam e departamant ar Mor-Bihan.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Kerzhin e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Brehant-Loudieg; e Bann Josilin edo. Gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix, e voe diskaret kanton Brehant-Loudieg ha lakaet Kerzhin e Kanton Roc'han, bet krouet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Kerzhin en Arondisamant Ploermael bet krouet e 1800$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 86 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,59 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas unnek den abalamour d'ar brezel, unan anezhe, Vincent Guillo, maer ha kuzulier jeneral, e kamp-bac'h Neuengamme (Alamagn) d’an 15 a viz Genver 1945.

#### Brezelioù didrevadenniñ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 2 a viz Here 1956 e Taouiala.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Pêr ha Sant Paol.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost$^,$. Dioueliet e voe d’ar 16 a viz Gwengolo 1923.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

* (fr) Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
* (br) Kerzhin war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Kerzhin - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 80
* ↑ (fr)Memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Ar Vezvid

Ar Vezvid :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Labólhi |
| Anv gallek (ofisiel) | La Bouillie |
| Bro istorel | Bro-Sant-Brieg |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Dinan |
| Kanton | Matignon |
| Kod kumun | 22012 |
| Kod post | 22240 |
| Maer Amzer gefridi | Pascal Lebreton 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Lambal Douar ha Mor |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Brieg |
| Lec'hienn Web | https://www.labouillie.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 886 ann. (2020) |
| Stankter | 81 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 34′ 29″ Norzh 2° 26′ 03″ Kornôg / 48.5747222222, -2.43416666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 91 m bihanañ 43 m — brasañ 111 m |
| Gorread | 10,91 km² |
| Ar Vezvid ||
| kemmañ |
Ar Vezvid (La Bouillie e galleg) a zo ur gumun eus Bro Sant-Brieg e kanton Matignon, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh.

## Anv

Testeniet eo anv ar gêr-se evel La Bollie e 1160, 1256 ha 1272, La Bouillie e 1378, La Boullie e 1447 ha La Bouillie e 1516.
Dont a ra an anv La Bouillie eus al latin izel betullia, stumm bihanaat betua a dalvez "bezveg".

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 42 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,10 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Ur bunker.
* Savet e voe bunkerioù gant an Aozadur Todt.
* Mervel a reas pemp den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas ur milour e 1959.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* An tour.
* Iliz katolik Sant Pêr, XIX$^{vet}$ kantved.
* Tour "La Ville Téhard", 1864.
* Monumant ar re varv.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Tud

* Edmond Hervé, bet maer Roazhon adalek 1977 betek 2008.

### Ardamezeg art familhoù

| d'Argent Aotrounez la Villerogon | Gwezboellek etre argant ha gul |
| Bérard Aotrounez la Ville-Théart | En argant e groaz goñchek en sabel |

## Liammoù diavaez

* (fr)Ar vezvid en Institut géographique national

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
# Plurien

Plurien :
| Tour an iliz-parrez. ||
| Anv gallaouek | Plurien |
| Anv gallek (ofisiel) | Plurien |
| Bro istorel | Bro-Sant-Brieg |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Sant-Brieg |
| Kanton | Pleneg-Nantraezh |
| Kod kumun | 22242 |
| Kod post | 22240 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Pierre Omnes 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Lambal Douar ha Mor |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Brieg |
| Lec'hienn Web | https://www.plurien.bzh/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 543 ann. (2020) |
| Stankter | 71 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 37′ 36″ Norzh 2° 24′ 10″ Kornôg / 48.626666667, -2.402777778 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 43 m bihanañ 3 m — brasañ 96 m |
| Gorread | 21,65 km² |
| Plurien ||
| kemmañ |
Plurien a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pleneg-Nantraezh e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Anv

* Jean-Yves Le Moing (1990) : de saint Rihen, 1181; Plurien, 1243;
* Bernard Tanguy (1992) : Plurien, 1167; par. de Plurien, 1243, 1251; Plurian, 1263; Plurien, 1272, 1293, v. 1330;
* Erwan Vallerie (1995) : Plurien, 1167; 1169; de Sancto Rihen, 1181; Plurian, 1263; Plurien, 1516; Plarien, 1516

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved
#### Brezel Gall-Prusian eus 1870

* Mervel a reas ur gwaz eus ar gumun d’an 10 a viz Kerzu 1870.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 53 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,50% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a voe lazhet d'an 22 a viz Eost 1914 e Vitrival e Belgia, soudard e oa er 47vet Rujumant Troadegiezh.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Lazhet e voe un den nann-soudard eus ar gumun d'an 30 a viz Du 1945 en Haiphong en Tonkin er Viêtnam.

##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas daou soudard eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Pêr.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn ha kartennoù-post. E 1922 e voe savet.

### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a dud |
| Rouantelezh-Unanet | 1 (Aerlu) |
| Hollad | 1 |
Karrnijour e oa. Marvet eo e miz Even 1941 e-pad an Eil brezel-bed pa gouezhas e garr-nij (ur Blenheim IV marilhet T2220 ha kodet TR-J) nepell eus Lambal$^,$.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| Bérard Aotrounez la Fruglaye | En argant e groaz goñchek en sabel |

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (en)Commonwealth War Graves Commission
* ↑ (fr)ABSA 39-45
# Plangonwal

Plangonwal :
| Kouldri maner kozh Vaujoyeux. ||
| Anv gallaouek | Plangenóau |
| Anv gallek (ofisiel) | Planguenoual |
| Bro istorel | Bro-Sant-Brieg – Pentevr |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Sant-Brieg |
| Kanton | Pleneg-Nantraezh |
| Kod kumun | 22173 |
| Kod post | 22400 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Gouezin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Lambal Douar ha Mor |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Brieg |
| Lec'hienn Web | (fr)www.planguenoual.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 206 ann. (2016) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 32′ 00″ Norzh 2° 34′ 36″ Kornôg / 48.5333333333, -2.57666666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 40 m bihanañ 0 m — brasañ 127 m |
| Gorread | 32,89 km² |
| Plangonwal ||
| kemmañ |
Ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor oa Plangonwal.

## Ardamezioù

* "en gul e c'hwec'h c'hanochenn en aour, laket 3, 2, 1; e gab en glazur karget gant peder flourdilizenn en aour"

## Anv

* Bernard Tanguy (1992) : "Eccl. Beati Petri de Plogonoal, Plogoneal, 1138; Plegonal, 1144; Ploecongual, 1152; Plogonoal, 1155-1161; Ploguenoal, 1202; Plogoneal, 1208; par. de Plogoneal, 1215; Plogonoal, 1225; Ploguenoal, 1248; Ploguenoual, 1290; Ploengonual, 1294; Plangonoal, v. 1330; Planguenoual, Planguenoal, 1420; Planguenoual, 1477, 1612; gallo Planguenoua".
* Erwan Vallerie (1995) : "Plogonoeal, Plogonoal, 1138; Plegonoal c. 1150; Ploecongual 1152; Ploigonoit ? 1162; Plogonoal 1169; Ploguenoal 1202; Plogoneal, Planguenoal 1215; Ploegonual 1284; Ploengonual 1294; Plangounoeal, Planguenoual, 1516; Planguenou 1630".

## Istor
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 85 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,84 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas 21 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel; daou vilour bet ganet er gumun a varvas en Alamagn p'edo al lu gall o terc'hel ar vro.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Kendeuzet e oa bet gant Lambal ha Morieg d'ar 1añ a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Lambal-Arvor.

## Monumantoù ha traoù heverk

* "Le Chesnay".
* "Le Val-Boüan".
* "La Ville-Hervé".
* Manerioù "Le Chesnay" ha "Vaujoyeux".
* Kouldri maner kozh "Vaujoyeux".
* Kastelloù "Le Val-Boüan" ha "La Ville-Hervé".
* An iliz katolik.
* Santez Barba.
* Sant Mark.
* Iliz katolik Sant Pêr ha Sant Paol.
* Chapelioù Santez Barba ha Sant Mark.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| Bérard Aotrounez Villemain ha Glangier | En argant e groaz goñchek en sabel |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Recueil des actes administratifs spécial n°39,‎ 31 Here 2018
# Bartelame

Bartelame :
| Ar vourc'h e penn kentañ an XX$^{vet}$ kantved. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Barthélemy |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Pondi |
| Kod kumun | 56207 |
| Kod post | 56150 |
| Maer Amzer gefridi | Yolande Kervarrec 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Kreiz Mor-Bihan Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Pondi |
| Lec'hienn Web | (fr)saint-barthelemy56.bzh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 153 ann. (2020) |
| Stankter | 53 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 55′ 36″ Norzh 3° 02′ 38″ Kornôg / 47.9266666667, -3.04388888889 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 90 m bihanañ 27 m — brasañ 151 m |
| Gorread | 21,9 km² |
| Bartelame ||
| kemmañ |
Bartelame a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.

## Douaroniezh

* Ar pont dreist d'ar Blavezh hag ar porzh-houarn.
* War lez ar Blavezh emañ Bartelame.

## Dezougen

* An ti-gar, serret.
* Al linenn hent-houarn Pondi An Alre a dreuz ar gumun.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe ar gumun d'ar 17 a viz Gouere 1867 diwar ul lodenn eus kumun Baod.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 81 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,25 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pevarzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadenniañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas un archer mobil eus ar gumun d'an 11 a viz Gwengolo 1958.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An daou beulvan.
* Peulvanoù "Kernars".
* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Bartelame.
* Sant Adrian.
* Ar c'halvar.
* Ar feunteun.
* Sant Rien.
* Chapel Sant Adrian, he c'halvar hag he feunteun.
* Chapel Sant Rien.
* Ar monumant e kreiz ar vourc'h.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’an 22 a viz Meurzh 1925.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Bartelame war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 14
* ↑ (fr)Memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Baez

Baez :
| Plasenn an iliz tro 1920. ||
| Anv gallaouek | Baès |
| Anv gallek (ofisiel) | Bais |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Gwerc'h-Breizh |
| Kod kumun | 35014 |
| Kod post | 35680 |
| Maer Amzer gefridi | Nathalie Clouet 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù ar Gougleiz |
| Bro velestradurel | Bro Gwitreg |
| Lec'hienn Web | https://www.bais35.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 466 ann. (2020) |
| Stankter | 70 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 00′ 38″ Norzh 1° 17′ 26″ Kornôg / 48.010556, -1.290556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 80 m bihanañ 47 m — brasañ 109 m |
| Gorread | 35,18 km² |
| Baez ||
| kemmañ |
Baez (Bais e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen

## Anv
### Stummoù skrivet

* Guillotin de Corson ( ***), Pouillés historiques de Rennes : "Ecclesia Beisei, 1157; Baes, 1164; Bais, 1212; Bedescum, 1213; Baiscum, 1516".
* Erwan Vallerie (1995) : "Beisci, 1157; Baes, 1164"
* Hervé Abalain (2000) : "Bediscum en 889; Beisci en 1157;

### Gerdarzh

* Embannadurioù Flohic (2000) : marteze diwar Abati.
* Hervé Abalain ː diwar galianeg betua = bezvenn; sellout Bezeg.

## Ardamezioù

* "En glazur e deir bezantenn en argant, e vevenn kenframmek etre sabel e groaz pavek en aour hag argant e groaz krouget en sabel heuliet ouzh gourem gant daouzek kroazig ivez en sabel."

## Istor
### Dispac'h gall

* Emgann Baez, e miz C'hwevrer 1796, etre Chouaned hag arme ar Republik c'hall.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 115 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,70% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: ur milour a varvas er C'hamp 75 (prizonidi) e miz Gouhere 1954 e Proviñs Thanh Hoa er Viet-Nam.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Gwel hollek.
* Porched meur.
* Porched ar gakoused.
* Gwer skêrijennet.
* Gwer skêrijennet.
* Iliz katolik Sant Marsus.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

* Bérard
* Aotrounez la Fauvelière
* En argant e groaz pavek en sabel
* Cadoré
* En glazur e arzh minellek en argant.
* de la Vallette
* En argant e deir joskenn c'houeshoc'h diframmet en sabel.

## Levrlennadur

* Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez * Corpus. An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
a vo kavet e Wikimedia Commons.