OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 4 Ebrel

← Ebrel → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1381 : da-heul Eil feur-emglev Gwenrann e teu Yann Moñforzh da vezañ dug Breizh en-dro.
* 1460 : krouidigezh Skol-veur Naoned dre vuilh pabel gant Pi II dre mennozh an Dug Frañsez II.
* 1581 : echu e dro ar bed gant ar moraer saoz Francis Drake.
* 1761 : ac'hubet eo ar Gerveur gant ar Saozon (betek an 10 a viz Mae 1763).
* 1814 : emzilez Napoleon I eus e garg a impalaer.
* 1818 : degemeret eo banniel ar Stadoù Unanet gant ar C'hendalc'h evel ur banniel ennañ 13 bandenn ruz ha gwenn hag 20 steredenn evit aroueziañ an 20 stad kevreet.
* 1923 : krouet eo Warner Bros. Entertainment Inc., embregerezh produiñ ha dasparzhañ sinema ha skinwel stadunanat.
* 1949 : Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel savet gant trizek stad.
* 1968 : Martin Luther King lazhet e Memphis, e Stadoù Unanet Amerika.
* 1975 : gant Bill Gates ha Paul Allen eo krouet an embregerezh Microsoft.

## Ganedigezhioù

* Daniel Cohn-Bendit (1968).
* 186 : Caracalla, impalaer roman (211-217).
* 1588 : Alessandro Varotari, livour italian.
* 1646 : Antoine Galland, henoniour gall ha troer kentañ ar Mil nozvezh hag unan en Europa.
* 1785 : Bettina von Arnim, skrivagnerez alamanek.
* 1819 : Maria II Portugal, rouanez Portugal.
* 1843 : Alan-Vari Drezen, skrivagner brezhonek.
* 1861 : Erwan Berthou, skrivagner brezhonek.
* 1876 : Maurice de Vlaminck, livour gall.
* 1885 : Yann ar Gall, barzh ha skrivagner brezhonek.
* 1897 : Pierre Fresnay, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.
* 1914 :
** Marguerite Duras, skrivagnerez c'hall.
** Reun Menez Keldreg, skrivagner.
* 1920 : Éric Rohmer, filmaozer gall.
* 1945 : Daniel Cohn-Bendit, politikour alaman ha gall, kannad e Parlamant Europa.
* 1948 : Abdullah Öcalan, penn an emsav kurd e Turkia.

## Marvioù

* 636 : Isidoro Sevilla, arc'heskob ha sant spagnol.
* 1284 : Alfonso X Kastilha, roue Kastilha ha León.
* 1292 : Nikolaz IV, pab an Iliz Katolik.
* 1588 : Frederik II, roue Danmark ha Norvegia.
* 1617 : John Napier, matematikour skosat.
* 1841 : William Henry Harrison, 9vet prezidant Stadoù Unanet Amerika.
* 1932 : Wilhelm Ostwald, kimiour alaman, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1909.
* 1967 : Héctor Scarone, melldroader etrebroadel ha gourdoner uruguayat.
* 1968 : Martin Luther King, pastor ha stourmer evit gwirioù ar re zu, tapet Priz Nobel ar Peoc'h gantañ e 1964.
* 1979 : Zulfikar Ali Bhutto, prezidant ha kentañ ministr Pakistan.
* 1984 : Reun Menez Keldreg, skrivagner.
* 1985 : Kate Roberts, skrivagnerez kembraek.
* 1991 : Max Frisch, skrivagner alamanrk eus Suis.
* 1992 : Samuel Reshevsky, mestrc'hoarier echedoù stadunanat, polonat ag orin.
* 2014 : Kumba Ialá, prezidant Ginea-Bissau.

## Lidoù

* Devezh ar vro e Senegal.
* Deiziadur henroman : Pridie nonas Aprilis. Magna Mater / Megalensia Ludi = deiz kentañ kent nonae Ebrel. Gouel ar Vamm Meur. C'hoarioù gouestlet d'ar Vamm Meur.
# 497

Diwar-benn ar bloavezh 497 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 497

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 497
# 498

Diwar-benn bloavezh 498 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 498

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 498
# 499

Diwar-benn bloavezh 499 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 499

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 499
# 4 Du

← Du → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1380 : kurunet eo Charlez VI roue Bro-C'hall en iliz-veur Reims.
* 1520 : kurunet eo Kristian II (Danmark) roue Sveden en iliz-veur Stockholm.
* 1884 : dilennet eo Grover Cleveland da Brezidant Stadoù-Unanet Amerika.
* 1922 : kavet eo bez ar faraon Toutânkhamon e Traoñienn ar Roueed (Ejipt) gant an henoniour breizhveuriat Howard Carter.
* 1924 : kondaonet eo Gwilhoù Sezneg d'al labour ret.
* 1924 : dilennet eo Calvin Coolidge da Brezidant Stadoù-Unanet Amerika en-dro.
* 1925 : gwalldaol c'hwitet gant ar c'hannad sokialour Tito Zaniboni ouzh Benito Mussolini.
* 1952 : dilennet eo Dwight D. Eisenhower da Brezidant Stadoù-Unanet Amerika.
* 1956 : krouidigezh Nerzh Reuziad ar Broadoù Unanet.
* 1956 : erruout a ra al lu soviedel e Budapest (Hungaria).
* 1984 : skigañ a ra ar chadenn skinwel rineget Canal+ evit ar wech kentañ.
* 2008 : dilennet eo Barack Obama da Brezidant Stadoù-Unanet Amerika.
* 2018 : en ur referendom e Kanaky-Kaledonia-Nevez e sav an darn vrasañ eus ar voterien a-enep dizalc'hiezh ar vro diouzh Bro-C'hall.

## Ganedigezhioù

* 1448 : Alfonso II Naplez, roue Naplez.
* 1470 : Edouarzh V, roue Bro-Saoz e-pad daou viz hepken.
* 1575 : Guido Reni, livour italian.
* 1592 ; Gerrit van Honthorst, livour izelvroat.
* 1650 : William III, roue Bro-Saoz, Bro-Skos hag Iwerzhon.
* 1829 : Philip Lutley Sclater, alvokad ha loenoniour saoz.
* 1892 : Dieudonné Costes, nijer gall.
* 1913 : Yelizaveta Bykova, meurc'hoarierez echedoù soviedat.
* 1940 : Marlène Jobert, aktourez, romantourez ha kontourez istorioù evit ar vugale c'hall.
* 1946 : Michel Priziac, skrivagner gallek.
* 1951 : Traian Băsescu, prezidant Roumania.
* 1955 : Maurizio Bianchi, soner power electronics italian.
* 1958 : Dominique Voynet, politikourez c'hall.
* 1969 : Thomas Luther, mestrc'hoarier echedoù alaman.

## Marvioù

* Felix Mendelssohn-Bartholdy.
* 1495 : Françoise d'Amboise, priñsez c'hall, gwreg Pêr II (dug Breizh).
* 1847 : Felix Mendelssohn, sonaozer ha pianoour alaman.
* 1856 : Paul Delaroche, livour gall.
* 1929 : Joseph Smit, skeudennaouer loened izelvroat.
* 1965 : Ifor Williams, kelenner kembraeg e skol-veur Bangor.
* 1973 : Marc Allégret, filmaozer ha saver senariooù gall.
* 1982 : Jacques Tati, filmaozer hag aktour gall.
* 1995 : Yitzhak Rabin, milour ha politikour israelat bet tapet Priz Nobel ar Peoc'h gantañ e 1994.
* 2005 : Michael G. Coney, romantour skiant-faltazi breizhveuriat.
* 2008 : Michael Crichton, skrivagner ha filmaozer stadunanat.

## Lidoù

Sant an deiz : Sant Juvad
# .22 Long

An .22 Long zo ur munision armoù-tan hiniennel savet e 1891 e Stadoù-Unanet Amerika. Un adstumm hiroc'h e zouilhez eo eus an .22 Short ijinet er bloavezhioù 1850 gant Smith & Wesson evit o revolver kentañ. Produet e vez c'hoazh hiziv an deiz gant poultr modern hep moged, ha n'eo ket poultr du evel ma oa en XIXvet kantved.

## .22 Long ha .22 Long Rifle

Ar gartouchenn .22 Long Rifle zo deveret eus an .22 Long : muzulioù o douilhezioù zo heñvel, met hiroc'h ha ponneroc'h eo boled an .22 Long Rifle (40 greunenn, war-dro 2,6 gram) evit hini an .22 Long (29 greunenn, war-dro 2 gram). An div gartouchenn a c'hall bezañ kambret en armoù modern .22 LR, met ne vo ket a-walc'h galloud unan .22 Long evit lakaat gwikefre un arm damaotomatek da vont en-dro peurliesañ.

## Daveennoù

* ↑ (en) HAWKS Chuck, The .22 Short, .22 Long and .22 Long Rifle (lennet d'an 18/05/24)
# .270 Winchester

An .270 Winchester anvet ivez .270 WCF (Winchester Center Fire) zo ur munision armoù-tan hiniennel ijinet gant an embregerezh Winchester e 1923 ha gwerzhet abaoe 1925. Deveret eo eus an .30-06 Springfield. Implijet e vez evit chaseal bronneged bras dreist-holl. E Frañs e ra kalz chaseourien chamoezed gantañ abalamour d'e dreug stenn a zo talvoudus evit tennañ a-bell.

## Daveennoù

* ↑ (fr) DE SAINT-LÉGER Baudoin, Pourquoi utiliser le calibre .270 Winchester ? war Chassons.com, 30/07/2023 (lennet d'an 22/05/2024)
* (fr)(en)(de) Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# .30-30 Winchester

Ar munision .30-30 Winchester, anvet a-wechoù .30 Winchester Center Fire pe .30 WCF zo ur gartouchenn skoet en he c'hreiz ijinet e 1895 gant John Moses Browning evit Winchester. Dont a ra hec'h anv eus he c'halibr (0,30 meutad) ha deus he c'hargad poultr (30 greunenn, da lavaret eo 1,95 g). Ar gartouchenn chase kentañ enni poultr hep moged e oa. Produet e vez c'hoazh hiziv an deiz evit chaseourien ha tennerien sport e Norzhamerika hag en Europa.
Implijet e voe a-wechoù en armeoù : gant ar marc'hegerezh gall er fuzuilh Winchester 1894, gant ar British Navy er Brezel-bed Kentañ pe gant strolladoù all evel gwarded-aod Stadoù-Unanet Amerika.

## Bannadell

Boled an .30-30 zo ront e benn. Ijinet e oa bet evit ar fuzuilh Winchester 1894, a zo ul loc'henn-grogenn ganti : gant ar stumm ront zo nebeutoc'h a riskloù e lakfe ar boled da darzhañ emors ar gartouchenn a zo dirazañ e karger korzennek an arm.
Boledoù ar c'halibr-mañ zo gwisket ha/pe emledus, dre m'int bet soñjet evit ar chase.

## Un nebeud armoù kambret e .30-30

* Winchester 1894
* Marlin 336
* Savage 340
* Thompson Contender
* Mossberg 464
* Rossi Rio Grande

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* ↑ (fr) La Winchester 1894 dans l'armée française, war lec'hienn an UFA, 10/12/2019
* ↑ (fr) La .30-30 Winchester, war Le blog du tireur de précision, 13/05/2019
# .22 Hornet

An .22 Hornet pe 5,6 x 36R Hornet zo ur munision skoet en e greiz ijinet e 1930 gant an embregerezh armoù-tan amerikan Winchester. Unan eus munisionoù galloudusañ familh an .22 eo abalamour d'e gargad poultr uhel.
Dont a ra e anv eus ar saozneg Hornet a dalvez Pennmarc'henn.

## Implij

E-pad an Eil Brezel-bed e veze implijet an .22 Hornet en armoù da chom bev a oa roet da ekipajoù kirri-nij an U.S. Air Force betek-gouzout e vijent diskaret en ul lec'h gouez. Kement-mañ a oa graet evit ma c'halljent chaseal ha debriñ. D'ar poent-se e oa boledoù emledus war ar munisionoù .22 Hornet. O vezañ ma oa difennet ar boledoù-se er brezel hervez emglev Den Haag war an armoù (1899) abalamour d'ar gloazadennoù spontus a raent war Mab-den e voe berzet d'ar soudarded implijout ar c'hartouchennoù-mañ a-enep da enebourien.
Hiziv an deiz e vez implijet e bed ar sportoù tennañ pe evit lazhañ loened bihan pa vezont gwelet evel noazus.

## Un nebeud armoù kambret e .22 Hornet

* M4 Survival Rifle
* M6 Aircrew Survival Weapon
* AR-5/MA-1

## Daveennoù

* taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# .22 WMR

An .22 WMR , .22 Winchester Magnum Rimfire ,.22 Magnum pe .22 Mag zo ur munision armoù-tan hiniennel ijinet e 1959 gant an embregerezh amerikan Winchester. Galloudusoc'h eo evit an .22 Long Rifle. E voled a c'hall bezañ gwisket pe lakaet drajez plom ennañ. Ar munision nemetañ eo en deus graet berzh e-touez ar re skoet war o zro savet en XXvet kantved. An arm kentañ kambret e .22 WMR a oa ar Winchester Model 61 (1960). Evel an holl gartouchennoù skoet war o zro eo difennet e Frañs evit chaseal al loened karnek (kirvi, yourc'hed, moc'h-gouez da skouer) abalamour d'he nerzh re izel.

## Un nebeud armoù kambret e .22 WMR
### Fuzuilhoù ha karabinennoù

En o zouez ez eus fuzuilhoù daouhanter a ginnig ur c'hanol all kambret e kalibr 12.
* Marlin Model 57M Levermatic
* Savage Model 24
* Winchester Model 61, 275 ha 255
* CZ 457
* Chiappa Double Badger
* Springfield Armory M6 Scout
* Chiappa M6 Survival Gun
* Ruger 10/22
* Remington Model 597
* Savage arms A22 Magnum

### Revolverioù

Ar merkoù-mañ o deus produet revolverioù kambret e .22 HWR :
* Smith & Wesson
* Colt
* Taurus
* North American Arms
* Heritage Arms
* Sturm, Ruger & Co.

### Pistolennoù damaotomatek

* Kel-Tec, Grendel hag AMT o deus produet pistolennoù e .22 HWR.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
** ↑ (en) BARNES Frank C., Cartridges of the World (10th ed.), Krause Publications, 2003
# .30-03 Springfield

An .30-03 Springfield, anvet a-wechoù .30-03 Government pe 7,62 x 65 mm a oa ur gartouchenn implijet gant an arme stadunanat en he fuzuilhoù Springfield M1903. Lakaet e oa bet e servij e 1903 evit kemer plas an .30-40 Krag implijet betek-neuze er fuzuilhoù reolius Krag–Jørgensen. Buan en em gavas diamzeriet e-keñver ar c'hartouchennoù european spitzer (begek o fennoù) ha kemeret e voe e blas gant ar c'halibr .30-06 Springfield e 1906.

## Daveennoù

* taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# 1051

Diwar-benn bloavezh 1051 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1051

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1051
# 1044

Diwar-benn bloavezh 1044 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Benead IX a ro e zilez

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ

* Anawrahta a ya da roue Bagan

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1044

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1044
# 1048

Diwar-benn bloavezh 1048 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1048

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1048
# 1049

Diwar-benn bloavezh 1049 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1049

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1049
# 1050

Diwar-benn bloavezh 1050 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1050

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1050
# 1052

Diwar-benn bloavezh 1052 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1052

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1052
# 1045

Diwar-benn bloavezh 1045 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1045

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1045
# 1047

Diwar-benn bloavezh 1047 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1047

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1047
# 1046

Diwar-benn bloavezh 1046 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1046

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1046
# 105

858 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0105 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / 09.08.117)
* Koñsuled : Ti. Iulius Candidus Marius Celsus II & C(aius) Antius A. Iulius Quadratus II.
* Anvet Augusta = impalaerezh, eo Pompeia Plotina (gwreg Trajan) hag Ulpia Marciana (c'hoar Trajan)

# Afrika
### Reter-nesañ

* Falco, legad bro Yuzev
* Krog ar brezel etre ar Romaned hag an Nabataned (Arabia)
* Kwitaat a ro Trajan diouzh Roma, evit mon da vro Moesia

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Tacitus : Istoriae
* Forum Trajan a zo savet e Roma gant Apollodorus a Damask
* Echu eo gant Apollodorus ar pont Dobreta war an Danav; 1,2 km a hirder; war 20 piler.

## Relijionoù

* Pab : Sant Evaristus (99-107 ?)

## Marvioù 105

* Rabbel II, roue Nabatena.
# 1315

Diwar-benn bloavezh 1315 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1315

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1315
# 1311

Diwar-benn bloavezh 1311 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1311

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1311
# 1313

Diwar-benn bloavezh 1313 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1313

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1313
# 1314

Diwar-benn bloavezh 1314 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1314

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1314
# 1309

Diwar-benn bloavezh 1309 an deiziadur juluan nevez stumm eo ar bajenn-mañ (bloavezh boutin 365 deiz, doare Me1 = kregiñ hag echuiñ war ur Merc'her; Sul-Fask d'an 30 Meurzh)

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Arzhur II, adalek 1305 (>1312)

#### Frañs

* Fulub IV ar Brav abaoe ar 5t Here 1285 (>1315)
Bro Saoz
Bro Skos
* Roperzh In Bruce adalek ar 25 Meurzh 1306 (>1329)

### Azia
#### Reter-nesañ

* Kergustentin : Andronig II Paleolog abaoe an 11t Kerzu 1282 (>23.05.1328).

#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt / diasur

* Pab : Klemañs V, en Avignon adalek ar 5 Mezheven 1305 (>1314)

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez : Rummad : Ganedigezhioù 1309

## Marvioù

Gwelet ivez : Rummad : Marvioù 1309
# 131

884 Ab Urbe Condita = 0131 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriez roman

* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Marcus Servius Octavius Laenas Pontianus & Marcus Antonius Ruffinus

### Afrika
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Athen : savet eo ur volz-enor en anv Hadrian

## Relijionoù

* Pab : Sant Telesphorus (131 / c. 136)

## Ganedigezhioù 131

* Pergamon : Claudius Galianus
# 1317

Diwar-benn bloavezh 1317 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1317

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1317
# 1310

Diwar-benn bloavezh 1310 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1310

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1310
# 1312

Diwar-benn bloavezh 1312 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1312

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1312
# 1316

Diwar-benn bloavezh 1316 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1316

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1316
# Adolphe Orain

Adolphe Pierre Julien Orain a oa bet ganet e Baen-Veur d'an 19 a viz Ebrel 1834.
Istorour breizhat, tremen a ra evel unan eus ar wellañ dastumerien folklor breizhat, par da Baul Sébillot.
Aet e oa da Anaon e Baen-Veur d'ar 27 a viz Ebrel 1918.
# Adolphe

Adolphe zo un anv-badez gallek. Roet e voe dreist-holl d'an XIX$^{vet}$ ha XX$^{vet}$ kantved, betek an Eil Brezel-bed abalamour d'an diktatour Adolf Hitler.

## Stummoù gwregel

* Adolphie
* Adolphine

## Yezhoù all

* Adolf en alamaneg
* Adolfo en italianeg ha spagnoleg

## Tud
### Belgia

* Adolphe Sax (1814–1894), soner hag ijiner ar saksofon

### Breizh

* Adolphe Le Flô (1805-1887), ofiser ha politikour
* Adolphe Orain (1834-1918), folklorour
* Adolphe Fouéré (1839-1910), beleg ha kizeller
* Adolphe Lavée (1840-1904), kizeller ha medalennour
* Adolphe Beaufrère (1876-1960), livour-engravour
* Adolphe Touffait (1907-1990), melldroader ha reizhaouer

### Bro-C'hall

* Adolphe Thiers (1797-1877), politikour

### Luksembourg

* Adolphe, Dug meur Luksembourg (1817–1905), monark

## Lennegezh

* Adolphe, romant gallek gant Benjamin Constant (1816)
# Adolphe Le Flô

Adolphe Charles Emmanuel Le Flô, bet ganet e Lesneven (Bro-Leon) d'an 2 a viz Du 1805 hag aet da Anaon e Montroulez d'ar 16 a viz Du 1887, a oa ur milour hag ur politikour breizhat.
D'ober plijadur d'e dad eo ez eas Le Flô da skol vilour Saint-Cyr d'ober e studi betek 1823. Paket ar rez a isletanant gantañ e voe kaset da Aljeria e 1825. Eno ez eas da letanant d'ar 5 a viz Du 1830 ha da gabiten d'an 20 a viz Genver 1836. Gant ar galoñs-mañ ouzh e zivrec'h e kemeras perzh e Seziz Konstantin e 1837, un emgann ma voe gloazet e benn hag e zaouarn. Mont a reas da letanant-koronal (er zouaved) d'an 31 a viz Kerzu 1841, da goronal d'an 29 a viz Here 1844 ha da jeneral tizhet e dri bloaz ha daou-ugent gantañ.
Distreiñ da Vro-C'hall a reas Adolphe Le Flô goude ma voe peurachu darvoudoù miz C'hwevrer 1848 hag anvet e voe da jeneral brigadenn d'an 12 a viz Mezheven. Kerkent hag an 23 a viz Eost e oa bet kaset da Sant-Petersbourg gant ar jeneral Eugène Cavaignac gant ar garg a vinistr leunc'halloudek e lez an tsar Nikolaz Iañ.
D'ar 17 a viz Gwengolo e voe dilennet da gannad Penn-ar-Bed met ne voe evit sezañ er Vodadenn vonreizhañ vroadel nemet a-raok miz Meurzh 1849 (en tu dehou) pa voe echu e gefridi en Impalaeriezh Rusia. Addilennet e voe d'an 13 a viz Mae 1849 ha lakaet da gestour o tont da enebour touet Louis Napoléon Bonaparte, kentañ prezidant ar Republik C'hall. E-pad nozvezh Taol-stad an daou a viz Kerzu 1851 e voe lakaet harz war Le Flô hag eñ toullbac'het e Vincennes da gentañ, e kreñvlec'h Ham (Somme) da c'houde a-raok bezañ kaset e-maez Bro-C'hall (Dekred an 9 a viz Genver 1852). Bod a gavas e Belgia ha Bro-Saoz. Bet aotreet da zistreiñ kenkent ha 1857 e chomas e Montroulez, pell diouzh metoù ar politikerezh keit ha ma padas an Eil Impalaeriezh c'hall.
Pa darzhas ar Brezel Dek e c'houlennas ma vije-eñ aotreet da zistreiñ d'an arme, en aner dre ma voe nac'het outañ. Padal, war-lerc'h darvoudoù ar 4 a viz Gwengolo 1870 e voe degemeret evel ministr ar Brezel gant Gouarnamant an Difenn broadel, ar rez a jeneral rannarme roet dezhañ. Chomet e Pariz e reas war-dro armañ an holl luioù hag ar Gward broadel.
Da-heul arsav-brezel an 28 a viz Genver 1871 e voe addilennet da gannad gant mirourien Penn-ar-Bed d'an 8 a viz C'hwevrer ha delc'her a reas e garg a vinistr er gouarnamant nevez-flamm savet gant Adolphe Thiers d'an 19 a viz C'hwevrer. En e gichen e chomas d'e skoazellañ en e stourm ouzh Kumun Pariz. Nebeut amzer goude e tilezas e garg a vinistr ar Brezel hag eñ erlec'hiet gant ar jeneral Ernest Courtot de Cissey.
Ur wech ouzhpenn e oa bet anvet da gannad Bro-C'hall ha kaset da Sant-Petersbourg ma voe deuet-mat da Aleksandr Iañ. Eno, d'ar 1añ a viz Mezheven 1874, e sinas ur c'henemglev kenwerzh ha merdeiñ gant Rusia peurgetket.
D'ar 6 a viz Du 1877 e voe roet dezhañ ar rez a ofiser meur en urzh broadel al Lejion a enor.
E 1879 ez eas war e leve da Vontroulez ma varvas e maner an Nec'hoad e 1887. Un delwenn, krouet gant Cyprien Godebski, a zo bet staliet e Lesneven war ar blasenn a zoug e anv.
# Adolfo Suárez

Adolfo Suárez González (25 a viz Gwengolo 1932 – 23 a viz Meurzh 2014) a oa ur politikour spagnol. Kentañ Ministr Spagn e voe etre 1976 ha 1981.
Studioù a reas e skol-veur Salamanca. Mont a reas e-barzh ar Movimiento Nacional, ul luskad politikel krouet gant aduidi Francisco Franco, ha tapout a reas er strollad-se a garg a sekretour meur. Ren a reas skinwel ar stad ivez, dindan ren Franco.
Pa'z eas Juan Carlos Iañ da roue Spagn, goude marv Franco, e anvas Adolfo Suárez da gentañ ministr d'ar 4 a viz Gouere 1976. Gant Adolfo Suárez e voe degaset kemmoù en aozadur ar stad, tamm-ha-tamm, da lakaat anezhi da vezañ demokrateloc'h. Klask a reas chom hep displijout d'an arme a oa feal d'an urzh kozh ha klevet war un dro galv ar c'hostezennoù a c'houlenne un adreizh a-vras da aozadur ar stad.
Sevel a reas ur strollad politikel eus ar c'hreiz, an Unión de Centro Democrático da harpañ e bolitikerezh. Trec'h e voe ar strollad-se er votadeg kentañ a voe aozet d'ar 15 a viz Mezheven 1977 hag adanvet e voe Adolfo Suárez da gentañ ministr, en un doare demokratel ar wech-mañ. Goude votadeg 1979 e chomas Suárez e penn ar gouarnamant.
E zilez a roas avat e miz Genver 1981. Kuitaat a reas ar strollad UCD e 1982, evit mont da sevel ur strollad all, ar Centro Democrático y Social, met ar strollad-se ne reas ket berzh e dilennadeg 1982. Paouez a reas Suárez da vat gant ar politikerezh e 1991.