OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kragell-Azia

Kragell-Azia :
| Ur gragell-Azia. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Sibirionetta |
| Anv skiantel ||
| Sibirionetta formosa (Georgi, 1775) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar gragell-Azia (liester : kragelled-Azia) a zo ur spesad evned palvezek, Sibirionetta formosa an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra e biz ha hanternoz Siberia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, HOR YEZH, niv. 193, miz Meurzh 1993, p. 9.
* ↑ (en) Sibirionetta formosa el lec'hienn Avibase.
# Raoul Villain

Raoul Villain, ganet e Reims d'an 19 a viz Gwengolo 1885 ha drouklazhet en Ibiza d'ar 16 a viz Gwengolo 1936, a oa ur studier broadelour gall, brudet evit bezañ bet drouklazhet Jean Jaurès, d'an 31 a viz Gouhere 1914, dres a-raok ma krogfe ar C'hentañ Brezel-bed. Sklaer eo bet e oa kablus eus ar muntr, eñ e-unan en devoa anzavet an torfed, met en desped da-se e oa bet lakaet digablus e-pad e prosez e 1919 dre ma oa un aergelc'h broadelour ha brezelour dirollet er vro e-pad ar brezel.

## Marv

Tennet e oa bet warnañ en Ibiza gant izili ur vezen anarkourien d'an 13 a viz Gwengolo 1936 ha marvet e oa tri devezh war-lerc'h. Un nebeud devezhioù a-raok e oa bet lazhet 144 den war an enezenn.
# Sepp Dietrich

Josef "Sepp" Dietrich (28 a viz Mae 1892 - 21 a viz Ebrel 1966) a oa ur politikour hag ur jeneral SS alaman eus an Trede Reich. Degemeret e voe en NSDAP e 1928 ha dilennet er Reichstag eus Republik Weimar e 1930. Bleiner ha gward-korf Adolf Hitler e oa Dietrich betek 1929.
Daoust ma ne reas ket studioù milourel, Dietrich a dizhas, evel Paul Hausser, ar rank a ofiser uhelañ er Waffen-SS, skourr kadour an SS. Evel Oberst-Gruppenführer e renas unvezioù ken bras hag un arme a-bezh e-pad an Eil Brezel-bed. Evel penn-ofiser ar 6vet Panzerarmee en Emgann an Ardenne e tougas ar giriegezh evit lazhadeg Malmedy, e-lec'h ma voe lazhet prizonidi brezel e miz Kerzu 1944.
Goude ar brezel, ul lez-varn amerikan a varnas Dietrich evel kiriek a dorfedoù brezel e-kerzh lazhadeg Malmedy. Goude e zieubidigezh eus toull-bac'h Landsberg e 1955 e voe oberiant en HIAG, ul lobby savet gant izili kent ar Waffen-SS. Mervel a reas e 1966.
# Geneviève de Fontenay

Geneviève Suzanne Marie-Thérèse Mulmann, ganet d'an 30 a viz Eost 1932 e Longwy hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz Eost 2023 e Saint-Cloud, brudet evel Geneviève de Fontenay (he anv micher), a oa ur vaouez a aferioù bet prezidantez Poellgor Miss France adalek 1981 betek 2007. Ur wech aet kuit diouzh Miss France he devoa krouet ar Genstrivadeg Miss Prestige National e 2010, ha chomet e oa e penn betek he leve.
# Gwilherm VII Poatev

Gwilherm VII Poatev, pe Guillaume Aigret, a oa kont Poatev adal 1039 betek e varv e 1058, evel Guillaume V, ha dug Akitania evel Gwilherm VII er memes koulz.
Mab e oa da Gwilherm V ha da Agnès Bourgogn. Ren a reas war-lerc'h e vreur Eudes de Poitiers. Pierre Guillaume e oa e anv orin marteze.
Skoazellet e voe gant e vamm, addimezet da Geoffroi Martel, kont Anjev, e-pad bloavezhioù kentañ e ren.
Div verc'h en doe :
# Édouard Leclerc

Édouard Leclerc, ganet e Landerne d'an 20 a viz Du 1926 ha marvet e Sant-Divi d'ar 17 a viz Gwengolo 2012, a oa un embreger, krouer ar barr-ti E.Leclerc . Unan eus 13 bugel Eugène Leclerc ha Marie Kerouanton e oa. Skolveuriet e oa war an Istor hag al Lizhiri.

## Buhezskrid

Goude e studioù e bodad studi Beleien Sacré-Cœur Jésus e tivizas kemer perzh en ur raktres sokial ha mont a reas da Vrest da labourat e ti un treborzhier. Dizoloiñ a reas stankadennoù ar c'henwerzh goude an Eil brezel-bed, an niver bras a hanterourien hag ar marzioù hag a veze o vec'hiañ priz ar produioù.
Se zo kaoz, e miz Kerzu 1949 e krouas Edouard Leclerc ar « c’helc’hiad berr » da lâret eo mont eus ar produour d’ar prener war-eeun en ur sevel e Landerne, ur stal vihan tout gant gwastilli graet gant ur produour eus Pondi hag e oant etre 25 ha 30 % marc’hadmatoc’h eget er stalioù all. Adalek 1955 e oa stalioù gant hevelep doare d'ober o tigeriñ e Breizh .
E miz Gwengolo 1958, en doa savet ur stal nevez e Grenoble, un dra diaes peogwir e oa ret adsevel ur rouedad produourien hag e oa Leclerc o vevañ pell alese. Ar rouedad stalioù E.Leclerc en doa kresket a galz. Ha goude bezañ difennet e-pad pell ar stalioù bihan Edouard Leclerc en doa kroget gant ar stalioù bras tre, setu deroù ar gourmac'hadoù. Er bloavezhioù 1970 e oa krog da werzhañ esañs, levrioù, produioù an apotikerien, c’hwezh vat, bravigoù aour, beajoù… Dreist-holl eo gant an esañs o doa graet kalz a verzh. E-pad ar bloavezhioù 1990, oa bet klasket gant an embregerezh E.Leclerc mont da vroioù estren. N'o doa ket graet berzh er Stadoù-Unanet . Met e 1995 oa bet digoret gourmac'hadoù e Polonia, Spagn, Italia ha Portugal. E 2005 en doa legadet an embregerezh E.Leclerc d’e vab Michel-Edouard Leclerc.
Pa oa Édouard Leclerc war e leve e oa o chom e maner « La Haye » e Sant-Divi, e-kichen Landerne, ’lec’h ma varvas d’ar 17 a viz Gwengolo 2012.

## Pennadoù liammet

* E.Leclerc
* Michel-Edouard Leclerc
* Gourmarc'had

## Liamm diavaez

* Ur c'hinnig eus al levr L'Aventure des premiers supermarchés (fr)
* L'Ouest en mémoire (INA) - Istor Edouard Leclerc 1959 (fr)
* L'Express (fr)
# Otterlo

Otterlo zo ur gêriadenn eus an Izelvroioù, e kumun Ede hag e proviñs Gelderland, e-kichen Park broadel De Hoge Veluwe.
Etre 1812 ha 1818 e oa Otterlo ur gumun distag.
Eno emañ ar Mirdi Kröller-Müller, savet gant Helene Kröller-Müller, un dastumerez arz, hag ennañ e kaver un dastumadeg vras a daolennoù gant Vincent van Gogh, an eil dastumadeg vrasañ goude hini ar Mirdi Van Gogh en Amsterdam.
# Zonaria (genad)

Zonaria :
| Zonaria pyrum ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Zonaria (genad) |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zonaria a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS. Bevañ a ra ar gasteropoded-se er Mor Kreizdouar ha war aodoù Afrika ar c'hornog er Meurvor Atlantel. Muzuliañ a reont etre 15 mm ha 70 mm.

## Taksonomiezh

Ar genad Zonaria a zo bet diskrivet gant F. Jousseaume e 1884.

## Spesadoù

Seizh spesad bev a zo bet renket er genad-mañ (hervez WoRMS e miz C'hwevrer 2025) :
* Spesad Zonaria angelicae (Clover, 1974)
* Spesad Zonaria angolensis (Odhner, 1923)
* Spesad Zonaria petitiana (Crosse, 1872) a oa a-raok ur isspesad eus Zonaria pyrum
* Spesad Zonaria picta (Gray, 1824)
* Spesad Zonaria pyrum (Gmelin, 1791)
* Spesad Zonaria sanguinolenta (Gmelin, 1791)
* Spesad Zonaria zonaria (Gmelin, 1791)
Kalz spesadoù diskrivet diwar fosil a zo ivez er genad-se o vezañ kavet dibaoe an Oligosen. En o zouez :
* † Spesad Zonaria amandula (Dolin & Lozouet, 2004)
* † Spesad Zonaria andegavensis (Defrance, 1826)
* † Spesad Zonaria pseudotumulus Landau & Groves, 2011
Nebeut spesadoù a zo bet anvet gant ar genad Zonaria a-raok bezañ diblaset en ur genad all pe gant ur renk all. En o zouez
* Spesad Zonaria (Zonaria) annettae (Dall, 1909) = Pseudozonaria annettae (Dall, 1909)
* Spesad Zonaria spadicea (Swainson, 1823) = Neobernaya spadicea (Swainson, 1823)

## Skeudennoù

* Kostez Zonaria pyrum
* Diaz Zonaria pyrum

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ MolluscaBase eds. (2025). MolluscaBase. Zonaria Jousseaume, 1884. Accessed through: World Register of Marine Species at: https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=137880 on 2025-02-09(en)
* ↑ Lorenz Felix , Cowries A guide to the gastropod family Cypraeidae, volume 1 Biology and systematics, ti-embann Conchbooks, Harxheim, Alamagn, 2017 ISBN 978-3-939767-87-9(en)
# 11 mm modèle 1873

An 11 mm modèle 1873, anvet ivez 11 × 17 mm R, 11 mm Chamelot-Delvigne, pe 11 mm French Ordnance er broioù saoznek, a zo ur munision armoù-dorn gall ijinet evit ar revolver modèle 1873 implijet en arme c'hall adalek 1873 ha betek ar bloavezhioù 1940, memes ma oa en em gavet armoù modernoc'h d'ar poent-se. Produet e voe betek ar bloavezhioù 1930 gant an E.C.P.B. hag an S.F.M..
Ur gartouchenn skoet en he c'hreiz, dezhi ur bourled, e oa an 11 mm modèle 1873. Karget e oa gant poultr du. He stumm kentañ a oa izel a-walc'h he galloud, met ur stumm all galloudusoc'h (11 mm modèle 1873/90) a voe kinniget e 1890, dezhañ un energiezh tost ouzh hini an .32 ACP.

## Daveennoù

* ↑ (es) 11 mm French M.1873 and 73/90, Municion.org (lennet d'an 09/02/2025)
* ↑ (fr) 11 mm Mle 1873, Arme et Passion (lennet d'an 09/02/2025)
* ↑ (en) BARNES Frank C., Cartridges of the World (8th ed.), DBI Books, 1997, pp. 64 ha 91, ISBN 0-87349-178-5
# Revolver d'ordonnance modèle 1873

Ar revolver d'ordonnance modèle 1873, anvet ivez Chalmot-Delvigne diwar anvioù e ijinourien, a voe revolver standart an arme c'hall eus 1873 betek ar bloavezhioù 1890, pa voe kemeret e blas gant ar revolver Modèle 1892. Servijout a reas e gwirionez betek an Eil Brezel-bed e strolladoù 'zo eus an arme. Produet e veze gant ar Manufacture d'Armes de Saint-Étienne.

## Istor ha teknik

Goude ar brezel kollet a-enep Prusia (1870-1871) e tivizas Frañs reneveziñ hec'h armoù standart. Goude amprouennoù e 1871-1872 e voe choazet e miz C'hwevrer 1873 ur revolver savet e Belgia gant an embregerezh Pirlot Frères hag ijinet gant Jean Chamelot hag Henri-Gustave Delvigne. Ur blatinenn un-ober ha daou-ober en doa, hag un daboulin ennañ kambroù evit 6 kartouchenn poultr du er c'halibr 11 mm.
Ouzhpenn 388.000 skouerenn eus an arm a voe produet etre 1873 ha 1886 gant ar MAS e Saint-Étienne. Daou adstumm nes a gaver :
* ar 1873 M, urzhiet da 13.188 skouerenn gant ar Morlu e 1877, kambret evit ar munision 12 mm implijet gantañ.
* ar 1874, ur stumm skañvaet ha berroc'h evit an ofiserien.

## Implij

Brudet e oa an arm evit bezañ fiziapl ha savet mat, met mankout a rae galloud d'e vunision 11 mm. Ur mouchouer kelenn (niverenn 1bis) a voe savet evit deskiñ ar soudarded war e zornata hag e gempenn, Daoust dezhañ bezañ kemeret e blas en arme c'hall adalek 1892 gant ur revolver all, ar Modèle 1873 a chomas implijet e-pad ar Brezel-bed Kentañ. Daoust d'e gartouchenn giz-kozh hag abalamour d'ar mank a armoù e voe roet da soudarded 'zo er c'hanolierezh hag er pourveziñ e 1940 c'hoazh. Goude an Eil Brezel-bed e servijas c'hoazh e trevadennoù Frañs 'zo hag e servijoù gall evel an Eaux et Forêts er bloavezhioù 1950.

## Levrlennadur

* (fr) BASTIÉ Jean-Pierre, Le revolver Chamelot-Delvigne, Crépin-Leblond, 2018, 268 p., ISBN 9782703004424

## Liammoù diavaez

* (fr) Le Revolver d'ordonnance Français modèle 1873, ul lec'hienn savet gant ar Gall Quentin Joubert war an arm hag e stummoù deveret

## Daveennoù

* 1 2 (fr) JAUBERT Quentin, Le Revolver d'ordonnance Français modèle 1873 (lennet d'ar 27/12/2024)
* ↑ (fr) Revolver Mle 1873 M, Arme et passion (lennet d'ar 27/12/2024)
* ↑ (fr) Revolver Mle 1874, Arme et passion (lennet d'ar 27/12/2024)
* ↑ (fr) Le revolver de 11 mm modèle 1873, Armement réglementaire français (lennet d'ar 27/12/2024)
# Zonaria petitiana

Zonaria petitiana :
| Hoc'hig-mor Petit ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Zonaria (genad) |
| Anv skiantel ||
| Zonaria petitiana(Crosse, 1872) {{{2}}} ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zonaria petitiana zo ur spesad kregin divoutin eus Meurvor Atlantel ar gevred, war aodoù Afrika ar c'hornog, eus Senegal betek aod an Olifant. Unan eus ar spesadoù a gaver e genad Zonaria e kerentiad an hoc'higed-mor eo, hervez ar Word Register of Marine species WORMS.

## Taksonomiezh

Deskrivet eo bet ar spesad gant H. Crosse e 1872 ha renket er genad Cypraea d'ar mare-se, ha diblaset goude er genad Zonaria. Dont a ra e anv en enor da S. Petit de la Saussaye, malakologour gall.
Heñvelsterioù a zo hervez an deskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Zonaria pyrum bezañ implijet an aliesañ.
* Cypraea petitiana hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.

## Bevoniezh

Kavet e vez Zonaria petitiana dindan reier hag er grailh.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin a zo etre 23 ha 33 mm hirder, nemet e c'heller kavout hiniennoù korr betek 17 mm gour, pe ramz betek 38 mm.

## Gwelout ivez

Zonaria pyrum, spesad tost a-walc'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ MolluscaBase eds. (2025). MolluscaBase. Zonaria petitiana (Crosse, 1872). Accessed through: World Register of Marine Species at: https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=595690 on 2025-02-09 (en)
* ↑ (en) Lorenz Felix, Cowries: A guide to the gastropod family Cypraeidae, volume 1 Biology and systematics, ti-embann Conchbooks, Harxheim, Alamagn, 2017, ISBN 978-3-939767-87-9
# Calvados (died)

Calvados, pe "Kalvados", pe "kalva" zo un evaj kreñv, graet diwar strilhañ chistr, a vez aozet, a lavarer, en departamant Calvados, hag a vez graet e gwirionez e pevar c'horn Normandi, hag en daou du d'ar stêr Seine.

## Boazioù

Un anv boutin eo deuet da vezañ, hag en ostalerioù e vez goulennet banneoù calva a-wechoù.
E Treger, en XXvet kantved, e veze graet calva eus an hini kreñv graet er gêr a-wechoù.

## Pennad kar

* Calvados
# Santimetr

Ar santimetr, aroueziet gant cm er reizhiad unanennoù etrebroadel, zo un unanenn hed, a dalv kement hag 0,01 metr (pe 10$^{-2}$ m).
* 1 cm = 10$^{-2}$ m = 0,01 m.
* 1 m = 10$^2$ cm = 100 cm.

## Gwelet ivez

* Rakgerioù unanennoù an SI
* Ar pennad santimetr er Wiktionnaire

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kreizenn ar Geriaouiñ
* ↑ Ofis Publik ar Brezhoneg
# Hekto-

Hekto-, aroueziet gant h, zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^2$, da lavaret eo dre gant (100). Da skouer : un hektometr zo kant metr : 1 hm = 100 m.
Abaoe 1795 e veze implijet ar rakger hecto- e galleg, eus ar gresianeg ἑκατόν hekatón "kant". E 1960 e voe degemeret gant ar Bureau International des Poids et Mesures (BIPM).

## Notennoù

* ↑ Kreizenn ar Geriaouiñ
* ↑ Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ (fr) Résolution 12 de la 11e CGPM (1960) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
# Deka-

Deka-, aroueziet gant da, zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^1$, da lavaret eo dre zek (10). Da skouer : un dekametr zo dek metr : 1 dam = 10 m.
Abaoe 1795 e veze implijet ar rakger deca- e galleg, eus ar gresianeg δέκα déka "dek". E 1960 e voe degemeret gant ar Bureau International des Poids et Mesures (BIPM).

## Notennoù

* ↑ Kreizenn ar Geriaouiñ
* ↑ Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ (fr) Résolution 12 de la 11e CGPM (1960) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
# Santi-

Santi-, aroueziet gant c, zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^{-2}$, da lavaret eo dre 0,01. Rannañ dre gant (100) eo ivez.
Abaoe 1795 e veze implijet ar rakger centi- e galleg, eus al latin centum "kant". E 1960 e voe degemeret gant ar Bureau International des Poids et Mesures (BIPM).

## Notennoù

* ↑ Kreizenn ar Geriaouiñ
* ↑ Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ (fr) Résolution 12 de la 11e CGPM (1960) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
# Kilo-

Kilo-, aroueziet gant k, eus ar gresianeg χίλιοι chilio "mil", zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^3$, da lavaret eo dre vil (1 000). Da skouer : ur c'hilometr zo mil metr : 1 km = 1 000 m.
Abaoe 1795 e veze implijet ar rakger kilo- e galleg, eus ar gresianeg ἑκατόν hekatón "kant". E 1960 e voe degemeret gant ar Bureau International des Poids et Mesures (BIPM).
Paot eo komz eus hedoù gant ar ger kilometr er yezh pemdez, hogen berraet e vez kilogram e "kilo" hepken peurliesañ.

## Stlenneg

Er stlenneg e reer gant kilobitoù (kbit) ha kiloeizhbitoù (kB, eus ar saozneg kilobyte) ; daou ster zo d'an unanennoù-se, hervez ma vuzulier dre niveroù en diaz 10 (10$^n$) pe en diaz 2 (2$^n$).
An SI a laka ar rakger kilo- da dalvezout rik kement ha lieskementiñ dre 1 000 ; neuze, 1 kbit = 1 000 bit hag 1 kB = 1 000 eizhbit (8 000 bit). Ne c'heller neuze implijout ar rakger kilo- nemet pa gomzer eus pakadoù 1 000 bit pe 1 000 eizhbit, da skouer evit muzuliañ kas ul liamm etre daou ardivink : ul liamm 900 kbit/s a dreuzkas 900 000 bit dre eilenn, unan 900 kB a dreuzkas 7 200 000 bit/s. En diaz 10 e vez ar c'hementadoù-se.
En diaz 2 eo e vuzulier endalc'h ur bladenn galet pe ment ur restr stlennegel. En degouezh-se e talvez kilo- kement ha 1 024 (2$^{10}$) e-lec'h 1 000 (10$^3$). Neuze : 1 kilobit = 1 000 bit en diaz 10 ha 1 024 bit en diaz 2 ; 1 kiloeizhbit = 8 000 bit en diaz 10 ha 8 192 bit en diaz 2.
Evit diskoulmañ ar gudenn-se ez eo bet kinniget gant an International Electrotechnical Commission (IEC), a-gevret gant an SI, erbediñ ur rummad rakgerioù spesadel ouzh ar stlenneg ; kibi- (Ki) eo ar rakger a dalv evit 1 024 : 1 kibibit (Kibi) = 2$^{10}$ bit = 1 024$^1$ bit = 1 024 bit hag 1 kibieizhbit (KiB) = 1 024 eizhbit = 8192 bit.

## Notennoù

* ↑ (fr) Résolution 12 de la 11e CGPM (1960) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
* ↑ (fr) BIPM : Brochure sur le SI : Le Système international d'unités, 2024, p. 31. Kavet : 16 Kzu 24.
# Desi-

Desi-, aroueziet gant d, zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^{-1}$, da lavaret eo dre 0,1. Rannañ dre zek (10) eo ivez. Da skouer : an desimetr zo un dekvedenn eus ar metr : 1 dm = 0,1 m, hag un hed 10 dm = 1 m.
Abaoe 1795 e veze implijet ar rakger deci- e galleg, eus al latin decem "dek". E 1960 e voe degemeret gant ar Bureau International des Poids et Mesures (BIPM).

## Notennoù

* ↑ Kreizenn ar Geriaouiñ
* ↑ Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ (fr) Résolution 12 de la 11e CGPM (1960) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
# Mili-

Mili-, aroueziet gant m, zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^{-3}$, da lavaret eo dre 0,001. Rannañ dre vil (1000) eo ivez. Da skouer : ar milimetr zo ur vilvedenn eus ar metr : 1 mm = 0,001 m = 1 m / 1000 hag un hed 1000 mm = 1 m.
Abaoe 1795 e veze implijet ar rakger milli- e galleg, eus al latin mille "mil". E 1960 e voe degemeret gant ar Bureau International des Poids et Mesures (BIPM).

## Notennoù

* ↑ Kreizenn ar Geriaouiñ
* ↑ Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ (fr) Résolution 12 de la 11e CGPM (1960) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
# Mikro-

Mikro-, aroueziet dre al lizherenn c'hresianek µ, mu, zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^{-6}$, da lavaret eo dre ur vilionvedenn (0,000001). Rannañ dre 1 milion eo ivez. Da skouer : ar mikrometr zo ur vilionvedenn eus ar metr : 1 µm = 0,000001 m = 1 m / 1 000 000 hag un hed 1 000 000 µm = 1 m.
Abaoe 1873 e veze implijet ar rakger micro- e galleg, eus ar gresianeg μικρός mikrós "bihan". E 1960 e voe degemeret gant ar Bureau International des Poids et Mesures (BIPM).

## Notennoù

* ↑ Kreizenn ar Geriaouiñ
* ↑ Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ (fr) Résolution 12 de la 11e CGPM (1960) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
# Nano-

Nano-, aroueziet gant n, zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^{-9}$, da lavaret eo dre 0,000000001. Da skouer : an nanometr zo ur viliardvedenn eus ar metr : 1 mm = 0,000000001 m = 1 m / 1 000 000 000 hag un hed 1 000 000 000 nm = 1 m.
Eus ar gresianeg νάνος nános "korr" e teu an anv, a voe degemeret e 1960.

## Notennoù

* ↑ (fr) Résolution 12 de la 11e CGPM (1960) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
# Piko-

Piko-, aroueziet gant p, zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^{-12}$, da lavaret eo dre 0,000000000001. Da skouer : ar pikometr zo ur vilviliarvedenn eus ar metr : 1 nm = 0,000000000001 m = 1 m / 1 000 000 000 000
Eus an italianeg piccolo "bihan" e teu an anv, a voe degemeret e 1960.

## Notennoù

* ↑ Kreizenn ar Geriaouiñ
* ↑ (fr) Résolution 12 de la 11e CGPM (1960) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
# Femto-

Femto-, aroueziet gant f, zo ur rakger eus an SI (Système international d'unités) a dalv da lieskementiñ an unanenn m'eo lakaet dirazi dre 10$^{-15}$, da lavaret eo dre 0,000000000000001.
Eus an daneg femten "pemzek" e teu an anv, a voe degemeret e 1964.

## Notennoù

* ↑ (fr) Résolution 8 de la 12e CGPM (1964) @ Conférence générale des poids et mesures. Kavet : 16 Kzu 24.
# Dafydd Elis-Thomas

Dafydd Elis-Thomas (ganet d'an 18 a viz Here 1946 - 7 a viz C'hwevrer 2025), zo ur politiker kembreat. Kannad en anv Plaid Cymru e voe e Ti ar C'humunioù, evit pastell-vro Meirionydd, eus 1974 betek 1992, hag e Bodadenn Vroadel Kembre, ma voe prezidant ar Vodadenn, eus 1999 betek 2011. E penn Plaid Cymru e voe eus 1984 da 1991. E 1992 e oa bet anvet da "bar" gant ar Rouanez Elizabeth II hag abaoe en deus ur sez e Ti al Lorded ma reer "Baron Elis-Thomas of Nant Conwy" anezhañ.
Kadoriad Bwrdd yr Iaith Gymraeg e voe etre 1994 ha 1999, hag ezel eus meur a guzul-merañ (Kuzul Arzoù Kembre, British Film Institute). Goude bezañ bet o kelenn e Coleg Harlech hag e skol-veur Bangor e voe anvet da brezidant Skol-veur Bangor e 2000.
E miz Here 2016 en doa kuitaet Plaid Cymru, met chomet eo e Bodadenn Vroadel Kembre evel kannad dizalc'h, a-du gant gouarnamant Carwyn Jones.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kabileg

Ur yezh verberek eus is-skourr ar yezhoù kabilek eo ar c'habileg (kabileg: taqbaylit, ثاقبايليث Ṯāqbāylīṯ, LFE: /ˌθaq.βajˈliθ/) komzet gant tro-dro da 2.537.000-6.000.000 en holl dre ar bed, dreist-holl en Aljeria (8% eus ar boblañs), hag komzet ivez gant divroidi e Frañs, e Belgia hag e lec'h all.
Ne veze ket implijet ar c'habileg nemeur dre skrid a-raok an XX$^{vet}$ kantved, met da c'houde eo aet war gresk an traoù skrivet e kabileg, en ur ober gant al lizherenneg latin.

## Gwelet ivez

* Yezhoù berberek an norzh
* Yezhoù afrez-aziatek
# Zonaria picta

Zonaria picta :
| Hoc'hig-mor livet ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Zonaria (genad) |
| Anv skiantel ||
| Zonaria picta(J.E. Gray, 1824) {{{2}}} ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zonaria picta zo ur spesad kregin boutin a-walc'h eus inizi Kab Glas er Meurvor Atlantel. Unan eus ar spesadoù a gaver e genad Zonaria e kerentiad an hoc'higed-mor eo, hervez ar Word Register of Marine species WORMS.

## Taksonomiezh

Deskrivet eo bet ar spesad gant J.E. Gray e 1824 ha renket er genad Cypraea d'ar mare-se, diblaset eo bet goude er genad Zonaria. Dont a ra e anv eus e livioù.
Heñvelsterioù a zo hervez an deskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Zonaria pyrum bezañ implijet an aliesañ.
* Cypraea picta hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* Cypraea atava, anv aet da get.

## Bevoniezh

Kavet e vez Zonaria picta dindan nebeut a zour, dindan reier, el lec'hioù gant gwagennoù bras.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin a zo etre 22 ha 31 mm hirder, nemet e c'heller kavout hiniennoù korr betek 17 mm gour, pe ramz betek 38 mm.

## Gwelout ivez

Zonaria sanguinolenta spesad tost a-walc'h a gaver war aodoù Senegal ha Gambia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ MolluscaBase eds. (2025). MolluscaBase. Zonaria picta (J. E. Gray, 1824). Accessed through: World Register of Marine Species at: https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=224863 on 2025-02-10 (en)
* ↑ (en)Lorenz Felix , Cowries A guide to the gastropod family Cypraeidae, volume 1 Biology and systematics, ti-embann Conchbooks, Harxheim, Alamagn, 2017 ISBN 978-3-939767-87-9(en)