# Gwerc'h-Breizh

Gwerc'h-Breizh :
| Tiez kozh e kreiz-kêr. ||
| Anv gallaouek | La Gèrch |
| Anv gallek (ofisiel) | La Guerche-de-Bretagne |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Gwerc'h-Breizh (pennlec'h) |
| Kod kumun | 35125 |
| Kod post | 35130 |
| Maer Amzer gefridi | Élisabeth Guiheneux 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Gwitreg Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gwitreg |
| Lec'hienn Web | (fr) laguerchedebretagne.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 245 ann. (2020) |
| Stankter | 368 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 56′ 29″ Norzh 1° 13′ 47″ Kornôg / 47.941389, -1.229722 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 76 m bihanañ 51 m — brasañ 91 m |
| Gorread | 11,53 km² |
| Gwerc'h-Breizh ||
| kemmañ |
Gwerc'h-Breizh (La Gèrch e gallaoueg, La Guerche-de-Bretagne an anv gallek ofisiel) zo ur gumun e Breizh, e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Gwerc'h-Breizh eo.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Erwan Vallerie (1995) : Capella Guirchiae, 1152; Ecclesia Guerchiae, 1206

### Gerdarzh

* Testeniekaet eo anv al lec'h dindan ar furmoù Wirchia en XI$^{vet}$ kantved, Guircha ha Guirchia e 1096, capella Guirchiœ e 1152, ecclesia Guerchiœ e 1206.
Dont a ra Guerche eus werk pe werk(i)a e germaneg (« savadur difenn »). Ur c'hreñvlec'h e oa, e prenn peurliesañ, savet war ur duchenn naturel pe graet gant an dud. E Gwerc'h-Breizh, ne chom roud ebet anezhañ, nemet aspadennoù eus an duchenn c'hladdalc'hel e vefe, ur savenn zouar vras plaenaet hogos penn-a-benn hiziv, ma oa savet kestell Gwerc'h-Breizh an eil goude egile.
Ar pep brasañ eus an anvioù-lec'h e Guerche a zeu eus an VIII$^{vet}$ kantved hag an IX$^{vet}$ kantved. Hervez an istorour Noël-Yves Tonnerre, Gwerc'h-Breizh ne oa ket ur c'hreñvlec'h savet a-enep ar C'hallaoued pe an Anjevined, met da dalañ ouzh preizhadennoù an Normaned. Hervez tud all e oa savet gant ar Franked, en VIII$^{vet}$ kantved, ur rouedad ec'hon a greñvlec'hioù war harzoù o rouantelezh d'en em zifenn a-enep ar Vretoned.
E-pad an Dispac'h Gall, ar gumun a oa adanvet Montagne-de-la-Guerche.
Dre fazi neuze e oa bet soñjet e teu La Guerche eus ar Werc'hez Vari, pa zeu eus ar ger frankek werk(a), a-c'houde aloubadegoù ar Franked en IX$^{vet}$ kantved.

## Ardamezioù

* « En gul e zri leonparzh en argant an eil dreist egile »

## Brezhoneg

* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 24 skoliad er c'hlasoù divyezhek (5,6 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Istor
### Dispac'h Gall

* Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Gwerc'h-Breizh da benn ur bann.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 134 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,31% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas e Virton e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, er 124vet Rejimant Troadegiezh e oa.

#### Eil Brezel-bed

* Seitek den ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas ur c'horporal d’ar 17 a viz Meurzh 1960.

## Darvoudoù-sport a bep seurt

* 10 a viz Gouere 1951 : loc'hañ a ra 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall 1951 eus Gwerc'h-Breizh war-du Añje (Maine-et-Loire) (a-benn d'an eur).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Tiez o bannoù koad.
* Koad Gwerc'h.
* Penniliz katolik Intron Varia.
* Ar penniliz gwelet ag al liorzhoù.
* Penniliz katolik Intron Varia.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1945 | 1977 | Henri Lassourd | UDR | Mezeg-loened Kannad (1968-1973) Kuzulier-departamant kanton Gwerc'h-Breizh (1951-1976) |
| 1977 | 1989 | Emmanuel Pontais | DVD | Mezeg Kuzulier-departamant kanton Gwerc'h-Breizh |
| 1989 | Eost 2003 | Patrick Lassourd | RPR | Mezeg-loened Senedour (1998-2003) |
| Eost 2003 | Mae 2020 | Pierre Després | UMP | Labourer-douar Kuzulier-departamant kanton Gwerc'h-Breizh |
| Mae 2020 | → bremañ | Élisabeth Guiheneux | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud

* Jelvestr Gwerc'h
* Robert d'Arbrissel

### Ardamezeg ar familhoù

* Jean Gouin
* letanant ar c'habiten Gwerc'h (war dro 1427)
* En argant e gebrenn en gul, heuliet gant teir rozenn ivez en gul
* Olivier Barbette Gwareger eus gward Gwerc'h-Breizh e 1464 ; bet noblet e 1466

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) laguerchedebretagne.fr, lec'hienn ofisiel ar gumun.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Gwerc'h hepmui e Geriadur Hemon-Huon e 1995.
* ↑ (fr)Albert Dauzat et Charles Rostaing : Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France. 1963 / 1978.
* ↑ Abad Bossard ha Levraoueg vroadel c'hall.
* ↑ (fr)Hervé Abalain, Noms de lieux bretons, p. 71, embannadurioù Jean-Paul Gisserot ISBN:2877474828.
* ↑ (fr)Etymologie et Histoire de La Guerche-de-Bretagne, Infobretagne, 28/12/2016.
* ↑ (fr)Hervé Abalain, Noms de lieux bretons, p. 71, embannadurioù Jean-paul Gisserot ISBN:2877474828.
* ↑ (fr)Jean-Claude Meuret, Peuplement, pouvoir et paysage sur la marche Anjou-Bretagne, Laval, Société d'Archéologie et d'Histoire de la Mayenne, 1993, 656 p.
* ↑ (fr)"Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui" war lec'hienn an École des hautes études en sciences sociales.
* ↑ (fr)Cassard, Jean-Christophe. Les Bretons de Nominoë. Brasparzh, Beltan, 1990, p. 16 (ISBN 978-2-905939-17-3) • Adembannet gant Presses Universitaires de Rennes, Roazhon, 2003 (ISBN 978-2-86847-776-7).
* ↑ Ofis Publik Ar brezhoneg
* ↑ (fr)J. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.106
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb