OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Libonig

Al libonig, pe breolimer, pe lemmer eo an den a lemm kontelloù ha lavnennoù sizailhoù ha filzier.
Ober a ra e labour e kêr, er straedoù, o c'hervel an dud da zont da reiñ o c'hontilli da lemmañ.

## Galiza

Lavaret e vez e oa stank al liboniged, e Galiza, eus proviñs Ourense, ha dresit-holl eus ar parrezioù-mañ: Nogueira de Ramuín, A Peroxa, Esgos, Parada de Sil, Pereiro de Aguiar, Castro Caldelas, San Xoán de Río, A Pobra de Trives, Chandrexa de Queixa ha Manzaneda.

## C'hoariva

* Le rémouleur d'amour : pezh-c'hoari gallek e 1722 gant Jacques-Philippe d'Orneval

## Taolennoù

* Lemmañ kontilli
* Libonig Yéniche war-dro 1900.
* "Le rémouleur" gant Adriaen van Ostade
* "El Afilador" gant Goya
# Lineg penn flamm

Lineg penn flamm :
| Ul lineg penn flamm. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Genad : | Acanthis |
| Anv skiantel ||
| Acanthis flammea (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al lineg penn flamm a zo un evn bihan, Acanthis flammea an anv skiantel anezhañ.

## Boued

* Vioù an isspesad Carduelis flammea cabaret.
* Vioù an isspesad Carduelis flammea flammea.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lucien Jonas

Lucien Hector Jonas, bet ganet d'an 8 a viz Ebrel 1880 en Anzin (Norzh) hag aet d'an Anaon d'an 20 a viz Gwengolo 1947 e Pariz, a oa ul livour gall.

## Un nebeud oberennoù

* Les noces d'or des paludiers («Eured aour ar baluderien»), 1925, a c'heller gwelet e Mirdi ar Paludoù e Bourc'h-Baz.
* Rochers de Penchâteau (Reier Penchâteau), war-dro 1925
* Baptême d'un yacht au Pouliguen ("Badeziant ur yacht er Poulgwenn"), 1925, a c'heller gwelet e Mirdi ar Paludoù e Bourc'h-Baz.
* Léon Broquet, 1917

## Levrlennadur

* Lucien Jonas (1880-1947). Collections du musée Carnavalet, Christophe Leribault, Éditions Paris-Musées, 2003
* Peintres des Côtes de Bretagne, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864

## Liammoù diavez

* Lucien Jonas e Mirdi Carnavalet
# Macrocypraea cervus

Macrocypraea cervus :
| Hoc'hig-mor karv ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Macrocypraea |
| Anv skiantel ||
| Macrocypraea cervus (Linnaeus, 1771) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Macrocypraea cervus a zo unan eus an tri spesad a vez renket er genad Macrocypraea e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WORMS. Ur spesad kregin boutin ezlec'hel an hini eo.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus e 1771 dindan an anv genad Cypraea.
Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Macrocypraea cervus o vezañ implijet un tamm muioc'h eget egile:
* Cypraea cervus Linnaeus, 1771 anv an diskrivadenn hag hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.

## Bevoniezh

Kregin brav ha bras eo an Macrocypraea cervus. Kavet e vezont etre 1m ha 40 m donder dindan bloc'hadoù hag e frailhoù a reier e tachennoù ar mangrov alies e dour teñval, fankeg.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin bras-se a zo etre 76 ha 120 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 42 mm gour, pe ramz, betek 190 mm. Ar spesad en deus ar c'hregin brasañ eus ar c'herentiad.

## Gwelout ivez

Macrocypraea cervinetta ha Macrocypraea zebra a zo daou spesad tost a-walc'h.

## Kartenn al lec'hioù bevañ

Lec'h bevañ ar spesad a zo er meurvor Atlantel hag e Mor ar c'haraib etre Aodoù ar Florida betek Mec'hiko.

## Skeudennoù

* Kregin bras ur Macrocypraea cervus eus Florida
* kein dia ha kostezioù ur grogenn eus Meksiko

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ lec'hienn WORMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 06 a viz Eost 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=419722(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Luria (genad)

Luria :
| Luria isabella bev o pourmen (penn tu kleiz) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Luria |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Luria a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS.

## Taksonomiezh

Ar genad Luria a zo bet diskrivet gant Jousseaume e 1884.

## Spesadoù

Seizh spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :
* Spesad Luria cinerea (Gmelin, 1791)
* Spesad Luria gilvella Lorenz, 2002
* Spesad Luria isabella (Linnaeus, 1758)
* Spesad Luria isabellamexicana (Stearns, 1893)
* Spesad Luria lurida (Linnaeus, 1758)
* Spesad Luria pulchra (Gray, 1824)
* Spesad Luria tessellata (Swainson, 1822)

## Skeudennoù

* Luria cinerea brasiliensis
* Luria gilvella
* Luria isabella
* Luria isabellamexicana
* Luria lurida
* Luria pulchra
* Luria tessellata

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 13 a viz Eost 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=137877(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Mae West

Mae West, bet ganet Mary Jane West e Brooklyn (Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 17 a viz Eost 1893, hag aet da Anaon e Los Angeles (Kalifornia) (SUA) d'an 22 a viz Du 1980, a oa un aktourez stadunanat.
Bezañ e voe, adalek 1920 betek 1940, ur gwir sex symbol en abeg d'he c'horfadur hep e bar. Awenet-mat gant ment he bruched e reas nijerien stadunanat an Eil Brezel-bed Mae West eus ar jiletenn-saveteiñ a zougent d'an ampoent.

## He filmoù er sinema

* 1932 : Night After Night sevenet gant Archie Mayo,
* 1933 : She Done Him Wrong gant Lowell Sherman,
* 1933 : I'm No Angel gant Wesley Ruggles,
* 1934 : Belle of the Nineties gant Leo McCarey,
* 1935 : Goin' to Town gant Alexander Hall,
* 1936 : Klondike Annie gant Raoul Walsh,
* 1936 : Go West, Young Man gant Henry Hathaway,
* 1937 : Every Day's a Holiday gant A. Edward Sutherland,
* 1940 : My Little Chickadee gant Edward F. Cline,
* 1943 : The Heat's On gant Gregory Ratoff,
* 1970 : Myra Breckinridge gant Michael Sarne,
* 1978 : Sextette gant Ken Hughes.
# Maddalena penitente (Caravaggio)

Maddalena penitente zo un eoullivadur war lien diwar zorn al livour italian Michelangelo Merisi da Caravaggio etre 1594 ha 1595 p'edo o paouez erruout e Roma. Unan eus e oberennoù relijiel kentañ eo, diouzh a ouzer.
Un daolenn 122,5 x 98,5 cm eo, e dalc'h ar Galleria Doria Pamphilj e Roma, goude ma vez prestet a-wechoù evel da vare an diskouezadeg "Caravaggio-Bacon" er Galleria Borghese e 2009.

## Istor

Ar c'hardinal Pietro Aldobrandini, ni d'ar pab Klemañs VIII, a zo bet kentañ perc'henn an daolenn.
Anna Bianchini, ur gourtizanez, an hini eo ar vaouez livet evel Santez Mari Madalen : hi ivez an hini e oa ar Werc'hez Vari en daolenn Diskuizh e-pad an dec'hadenn da Egipt, livet war-dro 1595.

## An daolenn

A-wechoù e vez diskouezet Mari Madalen evel ur santez, goude marv Jezuz, o pediñ, ha hi diwisk a-walc'h, evel e taolenn Tizian, ha ganti kroaz pe klopenn
A-wechoù all e weler ur vaouez a renk uhel, gwisket kaer, ur voutailhadig dour c'hwezh-vat en he c'hichen, ul levr santel etre he daouarn.
N'eo ket hini ebet anezho a zo kinniget gant Caravaggio, a ra un daolenn gwirheñveloc'h, feal d'ar wirionez hervez e zoare.
Ar vaouez yaouank a weler diwar an uhel a zo koazezet, souchet, war ur gador izel, en ur sal deñval, he bravigoù ganti en he c'hichen. Ur bann-heol en tu dehoù a ra un tric'horn, arouez ur c'hemenn a-berzh Doue.

## Levrlennadur

* Catherine Puglisi : Caravage, troet e galleg diwar ar saozneg gant Denis-Armand Canal, Pariz : Phaidon, 2005, 448 p. (ISBN 978-07-1489-475-1)

## Skeudennaoueg

Mari Madalen oc'h ober pinijenn, gwelet gant livourien all :
* Mari Madalen, murlivadur gant Piero della Francesca en Arezzo.
* Mari Madalen, livet gant Piero di Cosimo, 1500-1510.
* Mari Madalen, livet gant Tizian, 1565.
* Madalen oc'h ober pinijenn, gant Nicolas Chaperon, XVIIvet kantved
* Mari Madalen, gant Philippe de Champaigne
* Mari Madalen, gant Jan van Scodel, Mirdi Frans Hals
* Mari Madalen, gant Georges de La Tour .
* Mari Madalen, gant Georges de La Tour .
* Mari Madalen, gant Hyacinthe Rigaud.
* Mari Madalen, gant Rogier van der Weyden.
* gant El Greco
* gant El Greco
* gant José de Ribera
* gant Honoré Daumier

## Liammoù diavaez

* An oberenn e-barzh ar Galleria

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn Galleria Borghese, d'an 23 a viz Here 2009
* ↑ Mia Cinotti : Vita del Caravaggio e-barzh Caravaggio : nuove riflessioni, gant Maurizio Calvesi, Roma : Fratelli Palombi, (Quaderni di Palazzo Venezia ; 6 (1989)), p. 81 (ISBN 88-7621-100-4)
* ↑ Riccardo Bassani ha Fiora Bellini : Caravaggio assassino : la carriera di un "valenthuomo" fazioso nella Roma della Controriforma, Roma : Donzelli, 1994, 278 p., pp 50-56, 182-184 (ISBN 88-7989-100-6)
# Marimba

Ar marimba zo ur benveg-seniñ eus rummad ar binvioù-tosiñ, kar d'ar zilofon ha d'ar balafon afrikan. Ur ger bantouek eo a orin, marimba pe malimba, "zilofon", diwar ma "meur a" ha rimba/limba "lavnenn ur zilofon". Hiriv eo brudetoc'h al lazoù mec'hikan a implij ar benveg, deuet gant ar sklaved afrikan a voe degaset d'ar vro gant ar Spagnoled. E Chiapas e vez sonet dreist-holl.

## Oberennoù

* Al son de la marimba, film mec'hikan e 1940
* When marimba rhythms start to play, a zo deroù ar ganaouenn Sway, troet diwar ar ganaouenn spagnolek mec'hikan ¿Quién será?

## Pennad kar

* Marimbula‎
# Malawi

Malawi (Malaŵi e chichewa, distaget /malaβi/; Malawi e saozneg, distaget /məˈlɑːwi/), anvet Nyasaland gwechall, a zo ur vro eus reter Afrika, war glannoù al lenn Malawi (pe lenn Nyasa). Harzoù he deus gant Tanzania en norzh hag er reter, gant Mozambik er reter, er su hag er c'hornôg, ha gant Zambia er c’hornôg. Lilongwe eo he c'hêr-benn.
Unan eus broioù pobletañ Afrika eo. Diazezet eo hec'h armerzh war al labour-douar dreist-holl, gant gounezerezh hag ezporzhierezh ar butun.

## Poblañs

Poblañs Malawi zo tremenet eus 4 milion a dud e 1966 da 13 milion e 2008. Hervez niveradeg 2008 e oa war-dro 51 500 a annezidi ganet en estrenvro, dreist-holl e Mozambik (19 000).
82.7% eus an dud zo kristenien ha 13% muzulmiz.

## Skeudennoù

* maezioù
* Ur blantadeg te (Mulanje)
* koadeg miombo

## Rannoù melestradurel

Rannet eo Malawi e teir rannvro hag 28 distrig :
* Northern (e ruz)
** 10 : Chitipa
** 11 : Karonga
** 12 : Likoma
** 13 : Mzimba
** 14 : Nkhata Bay
** 15 : Rumphi
* Central (e melen)
** 1 : Dedza
** 2 : Dowa
** 3 : Kasungu
** 4 : Lilongwe
** 5 : Mchinji
** 6 : Nkhotakota
** 7 : Ntcheu
** 8 : Ntchisi
** 9 : Salima
* Southern (e gwer)
** 16 : Balaka
** 17 : Blantyre
** 18 : Chikwawa
** 19 : Chiradzulu
** 20 : Machinga
** 21 : Mangochi
** 22 : Mulanje
** 23 : Mwanza
** 24 : Nsanje
** 25 : Thyolo
** 26 : Phalombe
** 27 : Zomba
** 28 : Neno

## Daveenn

* ↑ Dezrevell niveradeg 2008
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos
# Massachusetts

Massachusetts (distagadur :), eo unan eus ar pevar Stad nemetañ a ra gant ar ger Kenglad rak an anv ofisiel eus ar Stad a zo Kenglad Massachusetts (Commonwealth of Massachusetts). Ur stad eus Bro-Saoz Nevez eo lec'hiet e biz Stadoù-Unanet Amerika, war aod reter ar vro. En harzoù ez eus ar Meurvor Atlantel ha Strizh-mor Maine er reter, Connecticut ha Rhode Island er su, New Hampshire ha Vermont en norzh, ha New York er c'hornôg. Massachusetts eo ar c'hwec'hvet stad bihanañ a-fed gorread. Hervez sifroù 2024 e vez istimet ez eus 7 136 171 anneziad, an uhelañ a viken, Massachusetts eo ar Stad pobletañ en New England, hag ar 16vet Stad pobletañ e Stadoù-Unanet Amerika hag an trede Stad stadunanat a-fed stankder ar boblañs, goude New Jersey ha Rhode Island.
Massachusetts a oa bet ul lec'h trevadennet e penn kentañ an drevadennerezh saoz. Trevadenn Plymouth a oa bet savet e 1620 gant ar Pilgrims (tadoù pirc’hirin) deuet gant ar Mayflower.
Boston eo ar gêrbenn.
* Mount Greylock
* Lexington Common
* Boston

## Kêrioù Massachusetts

| 1 | Boston | 617,594 |
| 2 | Worcester | 181,045 |
| 3 | Springfield | 153,060 |
| 4 | Lowell | 106,519 |
| 5 | Cambridge | 105,162 |
| 6 | New Bedford | 95,072 |

## Liammoù diavaez

* (en) www.mass.gov

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ ar re all o vezañ Kentucky, Virginia, ha Pennsylvania.
# Mary Poppins

Mary Poppins zo un dastumad levrioù bet skrivet gant Pamela Lyndon Travers hag embannet adalek 1934. Kontañ a ra istor un noun-voudig a zo karet gant ar vugale. Skeudennaouet eo bet ar romant gant Mary Shepard en Europa ha gant Gennady Kalinovsky en URSS.
* Ur film anvet Mary Poppins, produet gant Walt Disney, a zeuas er-maez e 1964, Julie Andrews ar penntudenn anezhañ.
* Ur c'homedi war gan a voe produet gant Walt Disney Theatrical e 2004.
# Matra MS80

Ar Matra MS80 a zo ur c'harr Formulenn 1 enrollet gant Matra Sports e-pad ar gevezadeg 1969, bleniet gant ar skos Jackie Stewart hag ar gall Jean-Pierre Beltoise, poulzet gant ur c'heflusker Ford-Cosworth V8. Ijinet a oa bet gant Gérard Ducarouge ha Bernard Boyer. An hini nemetañ gant Ferrari eo ar c'harr-se en deus gounezet ur gevezadeg hep bezañ savet e Bro-Saoz.

## Istor

Kregiñ a ra Matra gant karr ar gevezadeg a-raok, ar MS10 e Priz Bras Suafrika met erlec'hiet eo bet gant an MS80 er Priz Bras a zeu, Bro-Spagn. Jackie Stewart a c'hounez ar redadeg-se div zro dirak Bruce McLaren. Goude ar Priz Bras-se eo bet difennet an askelligoù uhel, abalamour da gwallzarvoudoù Lotusoù 49B Graham Hill ha Jochen Rindt, neuze e rank Matra ober gant askelligoù nevez izeloc'h ha muioc'h liammet ouzh ar c'harr.
Pevar Priz Bras-all a c'hounez Jackie Stewart en Izelvroioù, Bro-C'hall, Breizh-Veur hag en Italia, e-lec'h ma ne ra Beltoise nemet tri fodium. Mont a ra ar maout gant Matra evit kevezadeg ar saverien, 17 poent dirak Brabham pa ya da vezañ Stewart kampion bed, 26 poent dirak Jackie Ickx war Ferrari.

## Disoc'hoù e kevezadeg bed

| Bloavezh | Skipailh | Keflusker | Bandennoù-rod | Blenier | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | Poentoù | Renkadur |
| 1969 | Matra International | Ford Cosworth DFV V8 | Dunlop | | SAF | SPA | MON | IZV | C'HA | BRV | ALA | ITA | KAN | SUA | MEC'H | 66* | 1añ |
| 1969 | Matra International | Ford Cosworth DFV V8 | Dunlop | Jackie Stewart | | 1 | Dil. | 1 | 1 | 1 | 2 | 1 | Dil. | Dil. | 4 | 66* | 1añ |
| 1969 | Matra International | Ford Cosworth DFV V8 | Dunlop | Jean-Pierre Beltoise | | 3 | Dil. | 8 | 2 | | Dil. | 3 | 4 | Dil. | 5 | 66* | 1añ |

## Da welout

* Matra Sports
* Jackie Stewart
* Jean-Pierre Beltoise
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mauritia (gastropoded)

Mauritia :
| Mauritia mauritiana ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Mauritia (gastropoded) |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Mauritia a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS.

## Taksonomiezh

Ar genad Mauritia a zo bet diskrivet gant Troschel e 1863.

## Spesadoù

Eizh spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :
* Spesad Mauritia arabica (Linnaeus, 1758)
* Spesad Mauritia depressa (J.E. Gray, 1824)
* Spesad Mauritia eglantina (Duclos, 1833)
* Spesad Mauritia grayana Schilder, 1930
* Spesad Mauritia histrio (Gmelin, 1791)
* Spesad Mauritia maculifera Schilder, 1932
* Spesad Mauritia mauritiana (Linnaeus, 1758)
* Spesad Mauritia scurra (Gmelin, 1791)
Ur spesad a zo bet renket er genad-mañ e-pad ur mare a-raok bezañ diblaset en ur genad all :
* Spesad Mauritia mappa (Linnaeus, 1758) = Leporicypraea mappa (Linnaeus, 1758)

## Skeudennoù

* Mauritia arabica
* Mauritia depressa
* Mauritia eglantina
* Mauritia grayana
* Mauritia histrio
* Mauritia maculifera
* Mauritia mauritiana
* Mauritia scurra

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 13 a viz Eost 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=204716(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Menez an Eürustedoù

Menez an Eürustedoù pe Menez ar Gwenvidigezhioù zo un dorgenn e Galilea, etre Kafarnaom ha kêriadenn Jenezared, m’en defe embannet Jezuz e « Sarmon war ar Menez » pe « Embann ar Rouantelezh » (Mz 5,1-12 ; Lk 6,17.20-26).

## Istor

E Tabgha, e tu an hanternoz, en tu all d'an hent a gas d'an eien, e oa gwechall santual kentañ an Eürustedoù, bet savet moarvat er IVe kantved ha distrujet gant kren-douar 419. Adsavet e voe nebeut war-lerc'h, ha diskaret en-dro goude an Xvet kantved.
Adalek mare ar Groazidi e voe kemeret ar pleg da lidañ embannadur an Eürustedoù uheloc'h war ar menez, 1 200 m pelloc'h, el lec'h ma weler bremañ un iliz ront bet anvet Iliz an Eürustedoù ha kensakret e 1938.
* Iliz an Eürustedoù,
* En iliz
* Al lenn gwelet eus an dorgenn
* Aoter an iliz
* Marelladur

## Notennoù

* ↑ Hervez Douar Santel. Terre Sainte, gant Job an Irien, Ti embann Minihi Levenez, 1998. Hervez geriadurioù Vallée ha Hemon e talv "eürusted" kement hag "eurvad" ("bonheur" e galleg) hag ur ger hollek eo, hep liester ebet.
* ↑ Diwar ar ger gwenvidigezh(ioù) a gaver e geriadurioù Gregor, Vallée, Hemon, Ménard.
* ↑ Job an Irien, Douar Santel. Terre Sainte, Ti embann Minihi Levenez, niv. 51-52, 1998, p. 44.
# Matra Sports

Matra Sports e oa skourr sportel a saver kirri gall Matra Automobiles a rede e Formulenn 1, Formulenn 2, Formulenn 3 hag e kirri Sport. Gounezet en deus un titl ar vlenierien gant Jackie Stewart e 1969 hag un titl ar saverien.

## Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

| Bloavezh | Skipailh | Kastell-karr | Keflusker | Bandennoù-rod | Blenierien | Niverenn ar PB | Poentoù | Renkadur |
| 1967 | Matra Sports | MS7 | Cosworth 4 e linenn | Dunlop Goodyear | Jean-Pierre Beltoise Johnny Servoz-Gavin | 4 | 0 | h.r. |
| 1968 | Matra Sports | MS7 MS11 | Cosworth 4 e linenn Matra V12 | Dunlop Goodyear | Jean-Pierre Beltoise Henri Pescarolo | 12 | 8 | 9vet |
| 1968 | Matra International | MS9 MS10 | Cosworth V8 | Dunlop | Jackie Stewart (3) Johnny Servoz-Gavin | 11 | 45 | 3 |
| 1969 | Matra International | MS10 MS80 MS84 | Cosworth V8 | Dunlop | Jackie Stewart (6) Johnny Servoz-Gavin Jean-Pierre Beltoise | 11 | 66 | Kampion |
| 1970 | Équipe Matra Elf | MS120 | Matra V12 | Goodyear | Jean-Pierre Beltoise Henri Pescarolo | 13 | 23 | 6vet |
| 1971 | Équipe Matra Sports | MS120B | Matra V12 | Goodyear | Jean-Pierre Beltoise Chris Amon | 10 | 9 | 7vet |
| 1972 | Équipe Matra Sports | MS120C MS120D | Matra V12 | Goodyear | Chris Amon | 11 | 12 | 8vet |

## Sellet ivez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
| Kampion a-raok : Lotus | Matra Kampion bed ar Formulenn 1 1969 | Kampion war-lerc'h : Lotus |
# Mignon (istor)

Mignoned a veze graet er XVIvet kantved eus kileed an noblañsed uhel. Adalek amzer ar roue gall Herri III (1551-1589) e vo roet ur ster all d'ar ger, damveneg gantañ eus sodomiezh. En amzer-se e krogas gwazed yaouank al lez da gemer doareoù a lakae ar bobl da c'hoarzhin. Abaoe an XIXvet kanved e vez graet an anv-se eus mignoned ar roue Herri III.

## E saozneg

Kavet e vez ar ger e pezhioù-c'hoari Shakespeare, skrivet "minion".

## Mignoned fled

Mignoned fled a c'haller lavarout eus ar 'mignons de couchette', hervez troienn Brantôme da ober anv eus mignoned ar roue Charlez VIII. Pa veze gwelet mat un den gant ar roue e veze roet dezhañ an enor da gousket e kambr ar roue. Evel-se e veze trugarekaet ar fealañ servijourien. En amzer an Azginivelezh eo ul lec'h sakr e oa kambr ar roue, ha gallout kousket enni pa veze ar roue - letanant Doue war an douar - e oa ar pal da dizhout da dud al lez.
Herri II, roue Bro-C'hall a c'hoarie gant an doare-se da ziskouez piv a blije pe a zisplije dezhañ. Meur a wech e pedas Anne de Montmorency da gousket gantañ en e wele, brasat enor. Feuket-bras e veze ar gannaded estren o klevout kement-se, met kustumiñ a raent o soñjal e oa gwall zibalamour doareoù al lez c'hall.
Dre youl Henri II ha hini Henri III dreist-holl ez eas doareoù al lez war strishaat. N'halled ket mont e kambr ar roue ken aes evel gwechall ken. Ul lec'h sakr e oa deuet da vezañ, ha gwarizi a oa ouzh an dud aotreet da vont e-barzh. Se zo kaoz e veze graet goap viloc'h ouzh ar vignoned-fled e dibenn ar XVIvet kantved.

## Mignoned Herri III

En amzer Herri III e klaske gwazed yaouank al lez c'hall en em wiskañ kran, kement ha ken bihan ma spontent ar vourc'hizien onest. Evit ober evel ar roue en em stipent, e rodellent o blev, e lakaent poultr war o dremm. Ouzhpenn-se e tougent boukloù-skouarn, dantelezh, frezennoù ampezet. Goap a veze graet outo gant ar bobl rak betek neuze ne veze el lez nemet gwazed kreñv prest da vont d'an emgann.
PE-touez mignoned ar roue e oa :
* Louis de Béranger du Guast
* Guy d’Arces, baron Livarot
* René de Villequier, baron Clairvaux
* Paul de Stuer de Caussade, kont Saint-Mégrin
* François d'O
* Henri de Saint-Sulpice
* Jacques de Lévis, kont Caylus
* Louis de Maugiron
* François d'Espinay de Saint-Luc
* Georges de Schomberg (breur da Gaspard de Schomberg)
* François de Ribérac
* Charles de Balsac pe Balzac, baron Entragues, lesanvet Entraguet.
* Caylus.
* Maugiron.
* Entraguet.
* Épernon.
* Joyeuse.

## Pennad kar

* Duvell ar vignoned

## Levrlennadur

* Nicolas Le Roux, La faveur du roi, Mignons et courtisans au temps des derniers Valois (vers 1547-vers 1589), Seysse, Champ Vallon, 2001.
* Monique Chatenet, La cour de France au XVI siècle, vie sociale et architecture, 2002, Picard
# Milvago chimango

Milvago chimango :
| Milvago chimango. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Falconidae |
| Genad : | Milvago |
| Anv skiantel ||
| Milvago chimango (Vieillot, 1816) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Milvago chimango a zo ur spesad evned-preizh e-touez kerentiad ar Falconidae.

## Annez hag isspesadoù

Bevañ a ra al labous e kreisteiz Suamerika :
* er c'hoadeier, eus kreisteiz Brazil ha Paraguay da greiz Arc'hantina ha Chile evit ar pezh a sell ouzh an isspesad Milvago chimango chimango
* eus kreisteiz Arc'hantina ha Chile da zDouar an Tan ha Kab Horn e-keñver Milvago chimango temucoensis.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'harakaraed en urzhiad Ciconiiformes pe Falconiformes.
* Douar an Tan.
* Chile.
* Vioù Milvago chimango.

## Liamm diavaez

* Milvago chimango war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife