# Noal-Pondi

Noal-Pondi :
| Porched iliz katolik Santez Nolwenn. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Noyal-Pontivy |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Pondi |
| Kod kumun | 56151 |
| Kod post | 56920 |
| Maer Amzer gefridi | Marc Kerrien 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Pondi Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Pondi |
| Lec'hienn Web | www.noyal-pontivy.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 605 ann. (2022) |
| Stankter | 67 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 04′ 03″ Norzh 2° 52′ 51″ Kornôg / 48.0675, -2.88083333333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 120 m bihanañ 54 m — brasañ 162 m |
| Gorread | 53,45 km² |
| Noal-Pondi ||
| kemmañ |
Noal-Pondivi, anvet Gwennoal ivez a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondivi e departamant ar Mor-Bihan.

## Anv

* Erwan Vallerie ː Nuial, 1082; Noal, 1204; Noyal, 1219; Noal, 1219; Noiaal, 1221; Noial, 1235; Noyal, 1249; Noeal, 1251; Noal, 1255; Noeal, Noyal, 1264; Noial, 1270; Noual, 1274; Noeal, 1278; Noial, 1336; Noeal, 1368; Noualguen, Noial, 1373; Noualguenac, 1371; Noyalguen, 1387; Noyeal, 1433; Noyal Pontivi,1453; Noial Pontevey, 1554.
* Gwennole ar Menn : Noyal-Guen, 1373-1387 ; Sainte-Noyale, 1478.

### Gerdarzh

"Douar nevez-difraostet", diwar nouio "nevez" ha ialon "frankizenn".

## Istor
### XVII$^{vet}$ kantved

* Bonedoù Ruz: un digoll ag 8 800 lur a voe paeet gant ar barrez d'an Aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg.

### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Noal-Pondi da bennlec'h ur c'hanton, hini Noal-Pondi, gant teir c'humun ennañ: Kroeshañveg, Noal-Pondi ha Sant-Goneri; e Bann Pondi e oa. Dilamet e voe kanton Noal-Pondi e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe Noal-Pondi e kanton Pondi bet miret ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Noal-Pondi en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800$^,$.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe kumunioù Gweltaz, Kerforn, Sant-Jelan ha Sant-Turiav d'ar 5 a viz Eost 1839 diwar lodennoù eus kumun Noal-Pondi.

### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ
* 138 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 4,92 % eus he foblañs e 1911.
Eil Brezel-bed
* Daou zen eus ar Rezistañs a voe serret e miz Mae 1944 gant an Alamaned; fuzuilhet e voent e gwikadell Porzh-Loeiz goude bout bet boureviet e Logunec'h; adkavet e voe o c'horfoù d'an 23 a viz Mae 1945.
* Mervel a reas 27 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'ar 16 a viz Even 1944 e voe tapet 10 000 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
Brezelioù didrevadenniñ
* Ur gwaz a varvas e Brezel Indez-Sina hag unan all e Brezel Aljeria.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Santez Nolwenn.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Brezhoneg
### Ya d'ar brezhoneg

* D’an 19 a viz Gwengolo 2005 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

### Deskadurezh

Klasoù divyezhek kentañ (skol prevez) zo bet digoret e 2009.
* E distro-skol 2015 e oa 27 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (7,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

## Tud
### Tud bet ganet eno

* Frañsez-Mari Kadig, beleg, dastumer kanaouennoù ha kontadennoù Bro-Gwened, 29 a viz Gwengolo 1864.

### Tud bet ganet ha marvet eno

Joseph Cadic, maer ar gumun ha kannad ar Mor-Bihan e Kambr an deputeed (5 a viz Gwengolo 1886-7 a viz Mae 1971).

### Ardamezeg ar familhoù

* Alleno Aotrounez Lindreuc En argant e deir joskenn en sabel diframmet en gul

## Liammoù diavaez

* (br) Noal-Pondi war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* Hervé Abalain : Les noms de lieux bretons. Les Universels Gisserot. 2000
* Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Le Menn, op. cit, p. 59.
* ↑ Gwennole Le Menn : Grand choix de prénoms bretons, Coop Breizh, 1990, pp. 59-60 (ISBN 978-2-909924-01-4)
* ↑ Yvon Garlan ha Claude Nières , Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 159 ha 160
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 82, 243 ha 347
* ↑ Cassini - EHESS - Neulieg - Fichenn ar gumun
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 14, 117, 152, 344 ha 363
* 1 2 3 memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennnoù 60-61
* ↑ René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 315-316
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 244
* ↑ Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993