OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Breizh Evel-Just

Anv ul listenn savet evit dilennadeg rannvro Breizh 2015 eo Breizh Evel-Just, rannvroelour, emrenour, eus an tu-kleiz hag ekologour anezhi. Kristian Troadeg, maer Karaez, a oa en he fenn. Savet e oa bet ivez gant Unvaniezh Demokratel Breizh, gant Breizh War Raok ha gant tudennoù distag eus ar strolladoù politikel, evel Daniel Cueff, maer Langoed. Oui la Bretagne a oa an anv gallek, brudetoc'h eget ar stumm brezhonek.

## Danvez dilennidi

Peder rann-listenn a oa, unan dre zepartamant, bodet enno izili an daou strollad politikel pennañ, UDB ha Breizh War-raok, hag ivez tud all a c'halle bezañ dilennidi, stourmerien eus an Emsav, ekologourien, sindikalourien... Daniel Cueff, maer ekologour Langoed, a oa e penn rann Il-ha-Gwilen, Andrée Kerleguer-Viougea, dilennadez eus UDB e Plerin, e penn rann Aodoù-an-Arvor, Kristian Derrien, maer Langoned, e penn rann ar Morbihan, ha Kristian Troadeg, maer Karaez, e penn rann Penn-ar-Bed hag e penn al listenn glok.

## Koulzad kabaliñ

En Alre, d'ar 7 a viz Gouere 2015, e krogas koulzad kabaliñ Breizh-Evel-Just. Gant Kristian Troadeg e voe displeget abegoù an emglev, goude m'o doa an daou strollad politikel marc'hataet e-pad pell amzer. Lavaret e voe gant tud zo ha zoken gant kazetennerien e kemere Strollad Breizh perzh e Breizh Evel-Just met ne oa ket gwir: embann a reas ar strollad breizhat eus an tu-dehoù, da gentañ, e sikourfe al listenn hep kemer perzh, hag a-benn ar fin e voe savet ul listenn all gantañ. Breizhistañs ivez a gasas e goulzad kabaliñ en ur mod dizalc'h.
D'an 10 a viz Gouere e krogas an darvoud kentañ, gant ur gerzhadeg etre An Alre ha Sant-Brieg, aozet gant UDB Yaouank a c'houlenne e vefe digoret adarre al linenn hent-houarn etre an div gêr. Kenderc'hel a reas ar strivoù e-pad an hañv dre skignañ ur gartenn-post ha pegañ skritelloù. Embannet e voe anvioù an danvez dilennidi adalek miz Gwengolo, hag anavezet e voe ar program e miz Du, ar-raok ur vodadeg vras e Sal ar Geoded, e Roazhon.
An impli er vro hag an emrenerezh a voe danvez pennañ ar program. Diwar-benn an holl sujedoù, ha pa vefe an treuzdougen, an energiezh, an endro... e tifenne al listenn buhez pemdeziek an annezidi ha muioc'h a emrenerezh.

## Disoc'hoù

Etre 8 ha 10% e veze lakaet Breizh Evel-Just gant ar sontadegoù, betek gwalldaolioù Pariz, a lakaas ar c'houlzad kabaliñ hollek da dreiñ tro-dro d'ar surentez, d'ar brezel ha d'an divroidi (hag an dodennoù-se ne oant ket liammet tamm ebet ouzh barregezhioù ar rannvro nag ouzh kinnigoù al listenn). D'ar poent-se e tiskennas disoc'hoù ar sontadegoù da 6% evit al listenn emrenour. A-benn ar fin e voe 6,71% evit Breizh Evel-Just d'an dro gentañ, dirak ar Re C'hlas met a-dreñv tri strollad gall, Ar Strollad sokialour, ar Republikaned hag an Talbenn vroadel. Evit an eil tro ne voe ket roet kuzulioù votiñ evit unan eus an teir listenn-se, na gant Kristian Troadeg, na gant Unvaniezh Demokratel Breizh.

## Emglevioù

Kengret e oa Breizh Evel-Just gant al listenn "Dibab hor rannvroioù - Adunvaniñ Breizh", en he fenn Gilles Denigot, e rannvro Broioù al Liger.
# Breizh Fobal Klub

Ar Breizh Fobal Klub a zo ur c'hlub mell-droad savet d'an 29 a viz Gwengolo 2013 ha diazezet e Roazhon.
Tri skipailh paotred o deus kemeret perzh er c'hevezadegoù aozet e 2020-21 gant distrig Il-ha-Gwilen.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* (fr) BREIZH FOBAL KLUB RENNES e lec'hienn Kevre Breizh ar vell-droad
# Breizh Vev

Breizh Vev pe ziagent Kevredad evit studiañ ha gwareziñ an natur e Breizh (SEPNB) a zo kevredigezh pennañ Breizh o labourat war dachenn an endro.
Orinoù Breizh Vev a gaver e Kelc'hioù douaroniel ha naturalour Penn-ar-Bed, krouet e 1953 gant Marcel Gautier, Michel-Hervé Julien hag Albert Lucas. E 1958 e tibabjont krouiñ an SEPNB (Société pour l'étude et la protection de la nature en Bretagne - Kevredigezh evit studiañ ha gwareziñ an natur e Breizh) hag a gemero tamm-ha-tamm plas ar gevredigezh kentañ.
Buan-tre e tiorroas an SEPNB, evit tizhout 2500 ezel e 1967. Pennañ kevredigezh gwareziñ an natur eo er Stad C'hall.
Ur pouez bras he deus bet ar gevredigezh-se e Breizh evit krouiñ un emskiant eus kudennoù an natur hag an endro.
Kemer a ra perzh ivez dibaoe fin ar bloavezhioù 1960 er stourmoù ekologel:
* A-enep d'al lanvioù du : Torrey Canyon, Amoco Cadiz, Tanio, Erika, h.a.
* A-enep d'ar raktresoù kreizennoù nukleel e Breizh : An Ardeven, Plonger, Pentelloù, Plogo, h.a.
Krouiñ ha merañ a ra ivez tachennoù gwareziñ an natur.

## Prezidanted

* 1953-1959 : Marcel Gautier
* 1959-1966 : Robert Lami
* 1966-1973 : Albert Lucas
* 1973-1976 : André Guilcher
* 1976-1978 : Yves Le Gal
* 1978-1981 : Jean-Claude Demaure
* 1981-1984 : Jean-Yves Monnat
* 1984-1988 : Jean Salaün
* 1988-1990 : Maurice Le Démézet
* 1990-1991 : Jean Salaün
* 1991-1994 : Bernard Guillemot
* 1994-1996 : Raymond Sibileau
* 1996-1999 : Bernard Guillemot
* 1999-2002 : Jacques Ros
* 2002-2003 : Ivan Théry
* 2003- : Bernard Guillemot
* 2012- : Jean-Luc Toullec

## Sekretourien veur

* 1959-1966 : Michel-Hervé Julien
* 1966-1973 : Jean Didier
* 1973-1981 : Maurice Le Démézet
* 1981-1998 : Max Jonin
* 1998- : François de Beaulieu
* 2012- : Laurent Duperrin

## Levrlennadur

* Le Démézet (Maurice), Maresca (Bruno), La protection de la nature en Bretagne. La SEPNB (1953-2003), Roazhon, PUR, 2003.

## Liammoù diavaez

* (fr) Lec'hienn ar gevredigezh
# Breizh Kernow

Breizh Kernow 'zo ur festival bihan a vez e Brandevi, kostez Gregam,(e-kichen Santez-Anna-Wened).
# Breizh Unvan

Bretagne Réunie / Breizh Unvan :
| Furm wirel : | Kevredigezh |
| Krouidigezh : | 1974 |
| Sez ar c'hevredad : | Naoned |
| penngevredad : | Jean-François Le Bihan |
| Lec'hienn Web : | http://www.bretagnereunie.bzh |
Breizh Unvan (Bretagne Réunie e galleg ha gwechall Comité pour l’unité administrative de la Bretagne - CUAB) a zo ur gevredigezh bet krouet e 1974 evit ma vo lakaet Liger-Atlantel e-barzh Rannvro Breizh. Bremañ emañ an departamant e Rannvro Broioù al Liger.
# Breizh War Raok

Ur strollad politkel breizhat eo Breizh War-Raok. Krouet eo bet e 2010. Anavezet eo dreist-holl dre e anv gallek, Pour la Bretagne (Mouvement Bretagne et Progrès (MBP) gwechall). Emrenour hag a-gleiz eo. Kristian Troadeg eo e vouezh-aotreet. Dilennidi all a zo izili, evel Kristian Derrien, maer kozh Langoned ha kuzulier kozh departamant er Mor-Bihan, ha tudennoù eus an Emsav evel André Lavanant ha Charlie Grall. Tost eo mennozhioù pennañ ar strollad da re Unvaniezh Demokratel Breizh (UDB), daoust d'an daou strollad bezañ heuliet strategiezhioù disheñvel en amzer dremenet.

## Istor

Krouet e oa bet Breizh War Raok e 2010, goude an dilennadegoù rannvro, pa oa bet tizhet 4,29% eus ar mouezhioù gant listenn Strollad Breizh ha Kristian Troadeg Ni ho savo Breizh e rannvro Breizh. Da c'houde ez eas war ar renk pe gant Strollad Breizh, pe gant strolladoù all eus an tu-kleiz, pe c'hoazh e-unan. E 2012 e voe tizhet 19,92% eus ar mouezhioù e pastell-vro Kastellin gant Kristian Troadec.
A-raok dilennadegoù rannvro 2015 e voe savet un emglev etre Breizh War Raok hag UDB, ha krouet al listenn Breizh Evel-Just ganto. Dont a rejont a-benn da dizhout 6,71%, goude ma oa bet torret lañs o c'houlzad kabaliñ gant gwalldaolioù miz Du 2015 e Pariz. Ar bevare listenn e oa evit an disoc'hoù e rannvro Breizh. E 2016 e voe embannet e vefe kendalc'het gant Breizh Evel-Just e 2017, ha ledanaet an emglev e Breizh a-bezh, gant bro-Naoned.
E dilennadegoù Rannvro Breizh 2021 eo bet Kristian Troadeg war listenn ar prezidant PS Loig Chesnais-Girard en div dro ha dilennet eo bet kuzulier.

## Notennoù

* ↑ [https://www.pourlabretagne.bzh/qui-sommes-nous/ Pour la Bretagne ( Qui sommes-nous ?]
# Breizh Vihan

Breizh Vihan, a reer a-wechoù, diwar al latin Britannia Minor, eus ar Vreizh er c'hreisteiz da Mor Breizh pa vez enebet ouzh Breizh-Veur, Britannia Major e latin.
Un anv all, Letavia, a vez graet ivez, kar d'an anv kembraek Llydaw.
# Breizh dor al Liger Kumuniezh

Breizh dor al Liger Kumuniezh :
| Anv gallek (ofisiel) | Bretagne Porte de Loire Communauté |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Rannvro Breizh |
| Departamant(où) | Il-ha-Gwilen |
| Bro velestradurel | Bro Traoñiennoù ar Gwilen |
| Furm | kumuniezh kumunioù |
| Sez | Baen-Veur |
| Deiziad krouidigezh | 1 Gen 2017 |
| Kod RAKEM | 200070662 |
| Prezidant Amzer gefridi | Vincent Minier 2020-2026 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 32 067 ann. (2017) |
| Stankter | 69 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Niver kumunioù | 20 |
| Gorread | 461,85 km² |
| Lec'hiadur en departamant ||
| Lec'hienn web | http://www.bretagneportedeloire.fr/ |
| kemmañ |
Breizh dor al Liger Kumuniezh (Bretagne Porte de Loire Communauté e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù savet d'ar 1añ a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Il-ha-Gwilen, e Breizh.

## Istor

Krouet e voe ar gumuniezh diwar vod Kumuniezh-kumunioù bro Kreiz ar Gwilen hag ar Sevnon ha Kumuniezh kumunioù bro Felgerieg-Veur.

## Kumunioù

D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 20 kumun d'ober Breizh dor al Liger Kumuniezh:
* An Alloz
* Baen-Veur (sez)
* Bosenn
* Doveneleg
* Felgerieg-Veur
* Felgerieg-Vihan
* Ar Gouer
* Herzieg-Mez
* Kantlou
* Kreven
* Pantieg
* Plegastell
* Polinieg
* Ar Sal
* Santez-Anna-ar-Gwilen
* Sant-Suleg-al-Lann
* Saoner
* Tilheg
* Trevo
* Ar Wazh-Wenn

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg).
* ↑ (fr) Arrêté préfectoral n° 2016-20487 du 9 décembre 2016 portant création de la communauté de communes « Bretagne Porte de Loire Communauté »
# Annobón

Annobón zo un enezenn hag ur proviñs eus Ginea ar C'heheder, er Meurvor Atlantel.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Ginea ar C'heheder :
| Rannvroioù | Mbini · Rannvro an inizi |
| Proviñsoù | Annobón · Bioko-Norte · Bioko-Sur · Centro-Sur · Kié-Ntem · Litoral · Wele-Nzas |
# Annœullin

Annœullin :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Lille |
| Kanton | Annœullin (pennlec'h) |
| Kod kumun | 59011 |
| Kod post | 59112 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Parsy 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Haute Deûle |
| Lec'hienn web | https://www.annoeullin.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 10 679 ann. (2020) |
| Stankter | 1 185 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 19 m — brasañ 31 m |
| Gorread | 9,01 km² |
| kemmañ |
Annœullin a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* 1948: savet e voe kumun nevez Don diwar ul lodenn eus tiriad kumun Annœullin.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad |
| 1790 | 1795 | Eugène Ledoux | |
| 1795 | 1801 | Charles Defrance | |
| 1801 | 1803 | Augustin Lejeune | |
| 1803 | 1809 | Antoine Watterlot | |
| 1809 | 1816 | Pierre Cuvelier | |
| 1816 | 1821 | André Watterlot | |
| 1821 | 1835 | Pierre Cuvelier | |
| 1835 | 1846 | Florentin Laden | |
| 1846 | 1848 | Charles Delannoy | |
| 1848 | 1855 | Valérien Couvreur | |
| 1855 | 1865 | Charles Mauroy | |
| 1865 | 1876 | Charles Delannoy | |
| 1876 | 1887 | Auguste Parsy | |
| 1887 | 1890 | Achille Leleu | |
| 1890 | 1896 | Antoine Mauroy | |
| 1896 | 1908 | Oscar Coupey | |
| 1908 | 1912 | Auguste Courmont | |
| 1912 | 1934 | Auguste Parsy | |
| 1934 | 1945 | Henri Dal | |
| 1945 | 1947 | Antoine Parsy | |
| 1947 | 1949 | Aline Lohez | |
| 1949 | 1953 | Marie-Louise Lheureux | |
| 1953 | Meurzh 1959 | Aline Lohez | |
| Meurzh 1959 | Meurzh 1971 | Henri Bonte | |
| Meurzh 1971 | Even 1995 | José Poggi | |
| Even 1995 | Meurzh 2001 | Anne-Marie Brice | |
| Meurzh 2001 | → bremañ | Philippe Parsy | Strollad Sokialour Gall |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Communes et blasons du Nord
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Annika

Annika zo un anv-badez svedek, savet diwar Anna.

## Adstummoù

Anika, Anni, Annicka, Anica, Anike, Annica, Annik, Annikka

## Yezhoù all

* Anneke, e norgeeg,
* Hanneke, en izelvroeg.

## Tud
### Finland

* Annika Eklund, kanerez
* Annika Idström, skrivagnerez

### Sveden

* Annika Andersson, aktorez
* Annika Bryn, skrivagnerez ha kazetennerez
* Annika Duckmark, plac'h a skinwel, Miss Sveden
* Annika Kjærgaard, kanerez
* Annika Ljungberg, kanerez gant Rednex
* Annika Mombauer, istorourez
* Annika Qarlsson, politikourez
* Annika Sörenstam, golferez
* Annika Thor, skrivagnerez

## Lennegezh

* Annika Settergren, ar plac'hig fur, e-barzh ar romant Pippi Långstrump, gant Astrid Lindgren.

## Steredoniezh

* an asteroidenn (817) Annika
# Annone Veneto

Annone Veneto zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia, e Veneto. Da 3 794 a dud e save ar boblañs d'ar 1añ a viz Here 2022.

## Daveoù

* ↑ (it) ISTAT
# Annus horribilis

Annus horribilis zo ur bomm latin a dalv kement ha bloavezh euzhus , hag a zo bet distaget d'ar 24 a viz Du 1992, pa oa o lidañ 40vet deiz-ha-bloaz he donedigezh da rouanez, gant Elesbed II Bro-Saoz da zisplegañ petra he doa bevet a-hed a bloavezh a oa war-nes echuiñ.
   [...] 1992 is not a year on which I shall look back with undiluted pleasure. In the words of one of my more sympathetic correspondents, it has turned out to be an Annus Horribilis. [...]
       [...] N'eus ket eus 1992 ur bloavezh a gounain gant plijadur digemmesk. Da lavaret unan eus ma c'henskriverien hegaratoc'h, ez eo deuet da vezañ un Annus Horribilis. [...]
Un dasson e oa ar bomm-se eus ur bomm all, Annus mirabilis, anv ur varzhoneg gant John Dryden diwar-benn ar bloavezh 1666.
Dre fent e veze kemmet gant farserien ar ger annus en anus ("fraezh").

## Kofi Annan

Adimplijet eo bet ar bomm gant Kofi Annan d'an 21 a viz Kerzu 2004 :
   There's no doubt that this has been a particularly difficult year, and I am relieved that this annus horribilis is coming to an end.
       Hep mar ez eo bet ar bloavezh-mañ unan eus ar re ziaesañ, ha disammet on p'emañ an annus horribilis-se o tostaat d'un diwezh.

## Juan Carlos Iañ

Juan Carlos de Borbón, roue Spagn, a vevas un taer a vloavezh 2007, a voe lakaet da annus horribilis gant kelouennoù Spagn ar mare.

## Notennoù

* ↑ Prezegenn ar rouanez (en)
* ↑ RadioFranceInternational (fr)
* ↑ La Nación, 16/11/2007 (es)
# Annone di Brianza

Annone di Brianza zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Annum

An annum (« bloaz » e latin), a e arouez, zo un unanenn da vuzuliañ an amzer ha n'eo ket un unanenn eus Reizhiad an unanennoù etrebroadel (SI). Talvezout a ra ur bloavezh juluan, da lâret eo 365,25 deiz pe 31,557 6 × 106 eilenn. Implijet e vez e diskiblezhioù skiantel disheñvel e-giz ar paleogenetik, skiantoù an Douar pe skiantoù an hollved, pe ar fizik nukleel, da vuzuliañ ar paderezh e skeuliadoù amzer filogenetek, geologek, astronomek pe prantadoù radioelfennoù. Emsav eo da vuzuliañ prantadoù brasoc'h evit ar bloaz, rak re vihan e vefe an unanenn SI (an eilenn) evite.

## lieskementoù

Dereout a ra an annum da vuzuliañ prantadoù hir. Implijet e vez dreist-holl e tri stumm disheñvel :
* Ka (kiloannum), ar milved ;
* Ma (megaannum), ar milion a vloavezhioù ;
* Ga (gigaannum), ar miliard a vloavezhioù.
Erbedet eo an arouezioù etrebroadel-se gant ar reolad ISO 80000-3:20061 e stagadenn an unanennoù n'int ket unanennoù SI.

## Implij

Dibaot a-walc'h e vez implijet an annum (a) en e-unan. Kavet e vez e rolloù prantadoù skinoberiant, gant e rakgerioù, gant an deiz (d), ar munut (min) hag an eilenn (s).
Rouez a-walc'h ivez e vez implij ar c'hiloannum (ka). Graet e vez gantañ evit oadoù izeloc'h evit 100 000 vloaz, evel re ar c'harbon 14 (1 betek 50 ka).
Implijet e vez ar megaannum (Ma) da zeskrivañ emdroadur ar vuhez. C'hoarvezet eo an darzhadenn gambrian etre −541 ha −530 Ma. Diwezh an dinosaored a erruas 66 Ma zo ha donedigezh ar genad Homo war-dro 2,5 Ma zo. Implijet e vez atav an unanenn-se en amzer dremenet. Muzuliañ a reer adalek un « hiziv » ha n'en deus ket ezhomm da vezañ resis war-bouez un nebeud bloavezhioù pe un nebeud kantadoù a vloavezhioù peogwir eo bihan resisted an deiziadoù muzuliet gant an unanenn-mañ.
Implijet e vez ar gigaannum (Ga) pa gomzer eus bloaziadoù liammet ouzh Istor an Douar (eonoù, marevezhioù ha prantadoù geologek), Istor Koskoriad an Heol pe hini an hollved. Krouet eo bet an Douar un tamm ouzhpenn 4,5 Ga zo (4,5 miliard a vloavezhioù) hag istimet eo oad an hollved da 13,8 Ga. Graet e vez ivez gant ar gigaannum da gomz eus hanter-vuhez radioelfennoù zo : da skouer, 48,8 Ga evit ar rubidiom 87.

## Notennoù

* ↑ Anv a zo amañ eus deizioù "standards", dezhe 86 400 eilenn en un doare resis, ha n'eo ket eus devezhioù gwirion, rak kreskiñ a ra o fad eus div vilieilenn dre gantved
* ↑ ISO 80000-3:2006 Grandeurs et unités -- Partie 3: Espace et temps. Kavet : 26 juillet 2017..
* ↑ Ur c'hemm a ur milved, pe dek kantved, e-keñver ur milion a vloavezhioù, a dalvez ur feur fazi a 0,1 %. Roet e vez ar feurioù fazi rakjedet e muzul an amzerioù geologel en ur feson ofisiel gant ar Bodad etrebroadel stratigrafiezh (ICS). Mont a reont eus ur c'hantved da 4 Ma evit ar prantadoù termenet-mat hag anavet gant an ICS.
# Annus mirabilis

Annus mirabilis zo un droienn latin, hag a dalv kement ha bloavezh ar marvailhoù, hag a zo anavet e Bro-Saoz, hag anv div varzhoneg:
* an hini gentañ gant John Dryden e 1666, diwar-benn ar bloavezh-se end-eeun,
* eben gant Philip Larkin e 1967 diwar-benn an darempredoù reizhel aesaet adalek ar bloavezhioù 1960.

## Barzhonegoù
### Barzhoneg John Dryden

Barzhoneg John Dryden, 307 gwerzenn enni, a c'haller gwelout amañ:

### Barzhoneg Philip Larkin

- Annus Mirabilis - Sexual intercourse began In nineteen sixty-three (which was rather late for me) - Between the end of the Chatterley ban And the Beatles' first LP.
Up to then there'd only been A sort of bargaining, A wrangle for the ring, A shame that started at sixteen And spread to everything.
Then all at once the quarrel sank: Everyone felt the same, And every life became A brilliant breaking of the bank, A quite unlosable game.
So life was never better than In nineteen sixty-three (Though just too late for me) - Between the end of the Chatterley ban And the Beatles' first LP.

## Pennadoù kar

* 1666
* 1905
* Annus horribilis
* Listennad lavaredoù latin
# Abraham (anv-badez)

Abraham zo un anv-badez hebreek a gaver ivez e meur a yezh all : brezhoneg, galleg, saozneg.

## Yezhoù all

* Abraão, e portugaleg
* Abramo, en italianeg
* Ibrāhīm‎, en arabeg.

## Tud

* Abraham, tad Izaag, er Bibl, e Levr ar C'heneliezh

### XVIIvet kantved

* Abraham Ortelius (1527-1598), kartennour izelvroat
* Abraham Bloemaert (1564-1651), livour izelvroat
* Abraham Govaerts (1589-1626), livour flamank
* Abraham de Vries (1600 -1650) livour izelvroat.
* Abraham Brueghel (1631-1690), livour flamank

### XVIIIvet kantved

* Abraham Gottlob Werner (1749-1817), douarour alaman.

### XIXvet kantved

* Abraham Lincoln (1809–1865), prezidant SUA
* Abraham Stoker (1847–1912), romantour iwerzhonat, anavezetoc'h evel Bram Stoker, brudet e romant Dracula e 1897.

### XXvet kantved

* Abraham Olano, marc'hhouarner euskarat, bet kampion ar bed.

## Anv-tiegezh

Gwelout ar pennad Abraham (disheñvelout).

## Pennadoù kar

* Abram
* Abramson
* Abrahams
# Abraham Govaerts

Abraham Govaerts, bet badezet d'an 30 a viz Eost 1589 en Antwerpen hag aet da Anaon er memes kêr d'an 9 a viz Gwengolo 1626, a oa ul livour flamank, brudet en abeg d'ar gweledvaoù a voe livet gantañ.
Gant Jan Brueghel gozh eo e teskas e vicher. E 1607 e voe degemeret e kour Antwerpen, eno e voe dean, hag e-touez e skolidi e voe Frans Snyders. Pa varvas Govaerts e laoskas war e lerc'h meur a oberenn diechu hag a voe klokaet gant A. II Francken, Frans Francken (II), Jasper van der Lanen ha Hans III Jordaens. E oberennoù deiziet a savas etre 1612 ha 1626. Er penn-kentañ e voe levezonet gant oberennoù Gillis van Coninxloo. Goude-se e savas oberennoù heñvel ouzh re Jan Brueghel gozh, koulz a-fet dodennoù hag a-fet doare da livañ.
# Abram Rabinovitch

Abram Izaakovitch Rabinovitch (e ruseg:Абрам Исаакович Рабинович) a zo bet ganet d'an 20 a viz Kerzu 1878 e Vilnius ha marvet d'ar 7 a viz Du 1943 e Moskov.
Mestrc'hoarier echedoù lituanian ha soviedat eo.

## Liammoù diavaez

* E c'hoari e Chessgames
* Aaron Nimzowitsch a-enep da Abram Rabinovitch
# Abraham (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Abraham zo anv ur profed eus ar Bibl. Roet eo evel anv-badez hag evel anv-tiegezh. Un anv-lec'h eo ivez.

## Anv-tiegezh
### Alamagn

* Max Abraham (1875 – 1922), fizikour
* Karl Abraham (1877-1925), bredelfenner

### Breizh

* Tancrède Abraham (1836-1895), livour ha skeudennaouer
* Pol Abraham (1891-1966), tisavour
* Jean-Pierre Abraham (1936-2003), barzh breizhat, bet diwaller Tour-tan ar Maen

### Bro-Saoz

* Tammy Abraham (1997-), c'hoarier melldroad

### Stadoù-Unanet

* F. Murray Abraham (1939), aktour

### Anvioù-tiegezh deveret eus Abraham

* Abramovitch
* Abramson
* Abrahams

## Anvioù-lec'h

* Abrahám, kêriadenn eus Slovakia
* Saint-Abraham, anv gallek Sant-Abran e Bro-Sant-Maloù
* Lenn Abraham, ul lenn artifisiel eus Alberta
* Plaenennoù Abraham, un dachenn e kêr Gebek e park ar Champs-de-Bataille, lec'h ma voe emgann plaenennoù Abraham e 1759

## Pennadoù kar

* Abran
# Abraham Brueghel

Abraham Brueghel (1631-1690) a oa ul livour flamank eus un tiegezh livourien brudet. Mab e oa da Jan Brueghel yaouank, a oa mab da Jan Brueghel gozh, hag a oa mab da Pieter Brueghel gozh.

## An Tiegezh

| | | | | Pieter Brueghel gozh | Pieter Brueghel gozh | Pieter Brueghel gozh | Pieter Brueghel gozh | | | | |
| Pieter Brueghel yaouank | Pieter Brueghel yaouank | Pieter Brueghel yaouank | Pieter Brueghel yaouank | Pieter Brueghel yaouank | Pieter Brueghel yaouank | Jan Brueghel gozh | Jan Brueghel gozh | Jan Brueghel gozh | Jan Brueghel gozh | Jan Brueghel gozh | Jan Brueghel gozh |
| | | | | | | Jan Brueghel yaouank | Jan Brueghel yaouank | Jan Brueghel yaouank | Jan Brueghel yaouank | Jan Brueghel yaouank | Jan Brueghel yaouank |
| | | | | | | Abraham Brueghel | Abraham Brueghel | Abraham Brueghel | Abraham Brueghel | Abraham Brueghel | Abraham Brueghel |

## Yaouankiz

Ganet e oa en Antwerpen, hag eno e tremenas e yaouankiz. Deskiñ a reas livañ gant e dad, Jan Brueghel yaouank. Kregiñ a reas da gaout brud en-krennard.

## Buhez arzour

E 1649, d'an oad a 18, ez eas Abraham da Italia da labourat evit ar priñs sikilian Antonio Ruffio. Tro en devoe da ziskouez pegen barrek e oa da livañ an natur hag ar beunioù dreist-holl.
Dek vloaz goude, e 1659, ez eas Brueghel da chom da Roma. Bloaz goude e timeze d'un Italianez. Derc'hel a reas da livañ taolennadoù bleunioù ha traoù divuhez, hag 1670 e voe degemeret en Accademia di San Luca, un akademiezh roman mennet da reiñ deskadurezh d'an arzourien. Bloaz goude ez eas da chom da Naplez ma varvas e 1690.

## Liamm diavaez

* https://web.archive.org/web/20070810045530/http://www.safran-arts.com/42day/art/art4nov/art1128.html
# Abrant

An abrantoù, ambrantoù, daouabrant, divabrant eo ar blev a zo e traoñ tal un den, a-us an daoulagad, hag a dalv d'o diwall diouzh an dour-c'hwez, an heol hag ar glav.
Tud zo n'o deus nemet un abrant e gwirionez : ur bannad blev a gleiz da zehou a-us o daoulagad.
Ober ar bod-spern a vez lavaret eus an dud a griz o daouabrant da ziskouez souezh pe dipit.
Diouzh ar c'hiz eo, abaoe ar bloavezhioù 1990 en SUA ha broioù Kornogeuropa, toullañ an abrant.

## Lennegezh

* E barzhoniezh persek Hafez hag Omar Khayyam eo a-bouez abrant ha malvenn en hoalerezh ar selloù.
* Blason du courcil, ur varzhoneg c'hallek e 1536 gant ar barzh Maurice Scève (1501 – c. 1564).

## Skeudennoù

* Ur paotr unabrantek
* Delwenn olmek oc'h ober ar bod-spern
* Toullañ abrant hag all