# Bruz

Bruz :
| Ar Boel. ||
| Anv gallaouek | Brutz |
| Anv gallek (ofisiel) | Bruz |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Roazhon |
| Kanton | Bruz (pennlec'h) |
| Kod kumun | 35047 |
| Kod post | 35170 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Salmon 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Roazhon Meurgêr |
| Bro velestradurel | Bro Roazhon |
| Lec'hienn Web | http://www.ville-bruz.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 19 090 ann. (2020) |
| Stankter | 637 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 01′ 29″ Norzh 1° 44′ 45″ Kornôg / 48.0246, -1.7459 |
| Uhelderioù | bihanañ 12 m — brasañ 99 m |
| Gorread | 29,95 km² |
| Bruz ||
| kemmañ |
Bruz a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh

Ar Sec'h a gember gant ar Gwilen e Bruz.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Ogée (1780) : "Brutz. Ar barrez se e oa anvet gwechal Saint-Armel".
* Marteville et Varin (1843) : Brutz.
* Erwan Vallerie (1995) : "Brud, 1066; Breuth, 1084; Bruxa, 1164; Breuz, 1247; Brutz, 1779".
* Hervé Abalain (2000) : "Brud e 1067, Bruxa e 1164"
* Daniel Delattre (2004) : "Breud meneget e-kerzh XIè".

### Gerdarzh

* Hervé Abalain (2000) : « kinnig a ra da dostaat ouzh ar galianek brucos / brucus, brug ».
* Dauzat et Rostaing (1960-1978) : « pourrait être un *brucius, dérivé du gaulois brucus, bruyère. Voir Bruch ».
* Embannadurioù Flohic : « de bruyère ou du nom celtique brug, "buisson", ou, par déformation, de breiz, "Bretagne ».

## Ardamezioù

"benet etre gwad ha sabel, ur c'houwifrell kommek en glazur, balirant war al lodennadur; ar c'hentañ karget gant ur vroennenn brug geotet, an eil gant ur groaz brezel 1939-1945 gant ur steredenn en arc'hant alaouret; e gab en erminoù"

## Brezhoneg
### Ya d'ar brezhoneg

* D'ar 4 a viz Gouere 2011 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

### Deskadurezh

* Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 2003.
* E distro-skol 2024 e oa 122 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (5,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

### Prizioù dazont ar brezhoneg

* E 2012 e oa bet roet da di-kêr Bruz priz kentañ "Prizioù dazont ar brezhoneg", rummad “Strollegezhioù” gant Ofis Publik ar Brezhoneg.

## Istor

* Sonj e vez ha penn-lec'h kentañ en em gave e Sant-Armel Cheñchet e vije plas dezhañ goude tan 1529..

### XVIvet kantved

* Er bloaz 1529, daou ofiser an arme saoz staliet Bruz e oant lazhet gant kouerien ar vro e-keit e oant o vale. Adalek an deiz war lec'h ar soudarded a lakas o krabanoù war ar vuntrerien, e grougas tri anezhi, hag a lakas tan e-barzh ar bourg.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas trizek 110 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,91% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas trizek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel, hep kontañ an dud nann-soudard marvet abalamour d'ar bombezadeg c'hoarvezet e 1944.
* D'ar 4 a viz Du 1943 e kouezhas un nijerez Junkers Ju 88D-1 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) gant pevar nijour en e vourzh e "Pierrefitte" e Bruz; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e Mont-de-Huisnes(fr).
* Bombezet e voe Bruz d'ar sul 7 a viz Mae 1944 gant ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet): 183 den nann-soudard a voe lazhet er vourc'h. An deiz se e oa sul komunion bras (pask kentañ).Dismantroù ar gêr hag an iliz goude bombezadeg.
* D'ar 7 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij B-24H (anvet "Box Car", marilhet 42-52624 ha kodet R5-M) eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) e "La Rabine" e Bruz; seizh nijour a voe lazhet (pemp anezhe a zo douaret e Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin e departamant Manche e Bro-C'hall), an tri all –daou anezhe a oa bet gloazet– a voe tapet d'an Alamaned.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: c'hwec'h soudard a varvas.
* Brezel Aljeria: ur milour a varvas.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Dismantroù kastell Cicé
* Bombezenn bombezadeg 1944
* Milin Boel

## Melestradurezh

Roll ar maerioù :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 16 février 1790 | 17XX | Mathurin Leroy | - | |
| 1808? | 1823? | Joseph Drouet de Montgermont (1757-1823) | - | - |
| 184X | 184X | Josse | - | Alvokad |
| 186X | 186X | Armand de la Durantais | - | Kuzulier-departamant |
| 18XX | 1919 | Hippolyte Bousquet | Strollad republikan | - |
| 1919 | 1944 | François Joly (1872-1944) | Républicains indépendants | Kannad (1936-1942) Mezeg. |
| 1950 | 1960 | Joseph Jan | Dehou diseurt | - |
| 1960 | 1989 | Alphonse Legault | Dehou diseurt | - |
| 1989 | 2008 | Robert Barré | UDF | Kuzulier-departamant Bankour |
| 2008 | 2014 | Philippe Caffin | Kleiz diseurt | |
| 2014 | 2020 | Auguste Louapre | Dehou diseurt | |
| 2020 | → bremañ | Philippe Salmon | Kleiz diseurt | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud
### Ardamezeg

* la Bizaie : En argant e c'hudon en sabel
* Aotrouien de la Rivière. [PPC]
* (ardamezioù kanus. e galleg ː Bizet = pigeon)
* Champion de Cicé
* du Hallay
* Maczon / Le Masson
* Pan

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
* (br) Bruz e Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Div Yezh Bruz
* ↑ Distro-skol ar c’helenn divyezhek
* ↑ J.B. Ogée. 1780
* ↑ Marteville & Varin, 1843
* ↑ Ogée. op. cit.
* 1 2 (fr) Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ Pertes Luftwaffe
* ↑ (fr)
* ↑ (fr)Pertes USAAF
* ↑ Cassini hag EBSSA
* ↑ Les élections des maires : arrondissement de Rennes, L'Ouest-Éclair, 11 Kerzu 1919, n° 7269.
* ↑ (fr) Glen Recourt, « Municipales à Bruz. Un vote unanime et une absence polémique », Ouest-France, 27 Mae 2020.