OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Friedrich Wilhelm II (Prusia)

Friedrich Wilhelm II (1744-1797 ) a voe roue Prusia etre 1786 ha 1797, war-lerc'h e eontr, Frederig Veur.

## E vuhez

Ganet e oa bet d'ar 25 a viz Gwengolo 1744 ha marvet e oa d'ar 16 a viz Du 1797. Mab e oa da August Wilhelm von Preußen (1722-1758)
Dre ma oa margrav Brandenburg e oa ivez kañseller ha priñs-dilenner eus an Impalaeriezh Santel Roman alaman. Ur vuhez a-stroñs a renas, disheñvel diouzh e ziagentad, e eontr Frederig Veur. Lesanvet e oa bet, gant tud Prusia, "Der dicke Lüderjahn" (ar bastard tev).

## Dimezioù ha bugale

Div wech e timezas.
* E 1765 e timezas da Elisabeth Christine Ulrike von Braunschweig-Wolfenbüttel (1746-1840), met torret e voe an dimeziñ e 1769, ha bac'het ar wreg.
** Ur verc'h o doe : Friederike Charlotte von Preußen (1767–1820), a zimezas en 1791 d'ar priñs saoz Frederick, Dug York hag Albany, mab da George III, ha bugel ebet n'o doe.
* Goude ec'h addimezas da Friederike Luise von Hessen-Darmstadt (1751–1805), merc'h d'al landgrav Ludwig IX von Hessen-Darmstadt), hag eizh bugel o doe:
** Friedrich Wilhelm III Prusia (1770–1840), a renas war-lerc'h e dad, hag a zimezas div wech:
*** e 1793 da Luise Mecklenburg-Strelitz
*** da Auguste Gräfin von Harrach,
* Christine (1772–73)
* Friedrich Ludwig Karl Prusia (1773-1796), marvet da 23 bloaz,
** a zimezas e 1793 da Friederike von Mecklenburg-Strelitz
(1778-1841), merc'h d'an dug-meur Karl II von Mecklenburg-Strelitz, ha tri bugel o doe; addimeziñ a reas e intañvez Friederike ha bugale all he doe;
* Frederika Louisa Wilhelmina (1774–1837)
** dimezet e 1791 da Willem Iañ an Izelvroioù (1772-1843)
* Auguste (1780–1841), pried d'ar Priñs-Dilenner Wilhelm II von Hessen-Kassel (1777-1847)
* Friedrich Heinrich Karl (1781–1846), jeneral prusian,
* Friedrich Wilhelm Karl (1783–1851), jeneral
** dimezet e 1804 da Maria Anna Amalie von Hessen-Homburg (1785-1846), merc'h da Friedrich V von Hessen-Homburg hag eizh bugel o doe;
* Julie von Preußen (1793-1848),
** dimezet en 1816, d'an dug François d'Anhalt-Coethen (†1830)

### Serc'hed

Meur a vugel en doe gant he serc'h ofisiel, ar gontez Wilhelmine von Lichtenau‎, en o zouez Alexander von der Mark.
Div serc'h all en doe: Julie von Voß ha Sophie von Dönhoff.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ynys Enlli

Ynys Enlli (Enez Enlli e brezhoneg, Bardsey Island e saozneg) zo un enezenn eus Kembre e penn kornôk ledenez Llŷn. Mynydd Enlli (Menez Enlli) a reer eus lec’h uhelañ an enez.
Savet e voe ur manati war enez Enlli, er VI$^{vet}$ kantved, gant sant Cadfan. Hervez ar vojenn ez eus ugent mil sant a zo douaret eno. E-pad ar Grennamzer e teuas an enez da vezañ ul lec’h pirc’hirinañ brudet. Ken brudet e oa pirc’hirinded Enlli, e-touez Kembreiz, hag ar birc’hirinded da Roma. Un abati Aogustined a gemeras lec’h ar peniti keltiek kentañ. Ne chom nemet dismantroù anezhañ bremañ.
Un tour-tan a voe savet e beg kreisteiz an enez e 1821. Bremañ n’eus mui gward ebet e-barzh ha mont a ra en-dro e-unan.
E-kreiz an XIX$^{vet}$ kantved e oa bet betek 92 den o vevañ war an enez. Hiziv n’eus mui nemet un dek bennak, met e-pad an hañv e teu touristed e-leizh a c’hall chom en tiez bihan kozh a zo bet adkempennet.
Brudet eo an enez dre ma’z eo ur gwarezva evned. Ha dre ma kaver warni ur ouenn avaloù dibar, a anver Afal Enlli (aval Enlli). Krediñ a reer e veze gounezet gwez-avaloù eno gant ar venec’h, abaoe ar XIV$^{vet}$ kantved. Met n’eo nemet e 1998 e voe anavezet ar ouenn avaloù dibar-se ent-ofisiel, pa voe kaset d’an Dastumad Frouezh zo e Brogdale, e kontelezh Kent. Bremañ e vez gwerzhet avaloù Enlli e meur a lec’h dre ar bed.
* Ynys Enlli gwelet eus Mynydd Mawr, e ledenez Llŷn
* An tour-tan war-dro 1885

## Liammoù diavaez

* Ymddiriedolaeth Ynys Enlli
# Kampionad honduran an echedoù

Kampionad honduran an echedoù eo kampionad broadel an echedoù en Honduras. Aozet e vez gant FENAH, Federación Nacional de Ajedrez de Honduras (kevre broadel echedoù Honduras).

## Kampionad hollek

    BloazTrec’hourionMerc'hed 1983David Singh 1984Ignacio García 1986Daniel Colindres 1987José Cruz 1988Ricardo Haces 1989José Cruz 1990Ignacio García 1991Javier Medina 1992Javier Medina 1993Samuel Norales 1994Jeremías Samayoa 1995Jeremías Samayoa 1997José Antonio Guillén 1998José Antonio Guillén 1999José Antonio Guillén 2000José Antonio Guillén 2001Ricardo Urbina 2002Luis Sieiro 2003Ricardo Urbina 2004José Antonio Guillén 2005José Antonio Guillén 2006José Antonio Guillén 2008Iván Meza 2009Javier Medina 2010–11Daniel Colindres 2011–12Daniel Colindres 2013Nahún Gavarrete 2014Nahún Gavarrete 2015Alejandro Chinchilla 2016José Antonio GuillénAndrea Melissa Mora 2017Ricardo UrbinaKatherine Ortiz 2018Nahún GavarreteMarcella Garcia 2019José Antonio GuillénCarolina Torres 2020COVIDAlejandra Garcia 2021COVID 2022Alcides Meza MartinezAndrea Nicole Garcia 2023Nilson CardenasBitia Cruz 2024Joel GavarreteValeria Viana

## Notennoù ha dave

* ↑ EL MF JOSE GUILLEN GANA POR SEGUNDA VEZ EL CAMPEONATO NACIONAL DE HONDURAS (3 April 2006).
* ↑ FENAH otorga Reconocimiento a Iván Meza (6 March 2009).
* ↑ CAMPEONATO NACIONAL ABSOLUTO DE AJEDREZ HONDURAS 2015. FENAH (27 January 2015).
* ↑ I CLASIFICATORIO CAMPEONATO NACIONAL DE HONDURAS 2018. FIDE.
* ↑ Pérez, Alex (1 April 2019). José Guillén conquista nuevamente el Campeonato Nacional hondureño de Ajedrez 2019. Diez.
# Inosant VIII

Inosant VIII Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | 1432 Genova |
| Dilennet da bab | 29 a viz Eost 1484 |
| Tronidigezh | 12 a viz Gwengolo 1484 |
| Dibenn e baboni | 25 a viz Gouere 1492 |
| En e raok | Sikstus IV |
| War e lerc'h | Aleksandr VI |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Inosant VIII (e latin: Innocentius VIII, en italianeg: Innocenzo VIII), Giovanni Battista Cybo e anv-tiegezh, ganet e 1432 e Genova ha marvet d'ar 25 a viz Gouere 1492, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 29 a viz Eost 1484.
Anavezout a reas e vugale vastard hag aozañ o euredoù er Vatikan.
E 1484 e embannas ar builh Summis desiderantes affectibus ma roas urzh ma vefe lakaet kement kazh a vefe gwelet gant ur vaouez da loen-ti ur sorserez ha ma vefe devet ar "sorserez" gant he loen. Kement a gizhier a voe lazhet da heul ar builh-se ma kreskas a-galz poblañ ar razhed ha ma voe muioc'h a vosenn o redek, dre faot ar "sorserezed" evel-just.
# Eil Republik c'hall

An Eil Republik c'hall (1848-1851) a oa ur gouarnamant republikan savet e Bro-C'hall gant Dispac'h 1848 a lakaas fin d'ar Rouantelezh c'hall, betek ma voe diskaret gant Louis Napoléon Bonaparte a savas an Eil Impalaeriezh c'hall.
Kemeret e voe evel ger-stur Liberté, Égalité, Fraternité.
# Roll livadurioù Francesco Hayez

Amañ eo bet klenket oberennoù Francesco Hayez.

## Oberennoù

* Aristoteles, 1811
* Kouronkadeg nimfezed
* Kouronkadeg nimfezed (rann)
* Kouronkerez
* Mari Madalen (1825)
* Betsabe o kouronkañ
* Lestrad bleunioù war varlenn prenestr un harem
* Brezelourien ar Groaz o tegouezhout e Jeruzalem
* Marv an Dodje Marin Faliero
* Divac'hidigezh Vittor Pisani, 1840
* Ar skuizhnez (Poltred Carolina Zucchi)
* Ar garedig nevez en harem
* Distruj templ Jeruzalem
* Distruj templ Jeruzalem (rann)
* Poltred Tiegezh
* Gousperoù Sikilian (kentañ taolenn)
* Odaliskenn gant ul levr
* Malinconia - Melkoni
* Odaliskenn, 1867
* Odaliskenn gant ul levr, 1866
* Odysseus e lez Alkinoos, 1813-1815
* Poltred ar gontez Antonietta Negroni Prati Morosini.
* Poltred Antonietta Tarsis Basilico.
* An dañserez Carlotta Chabert evel Gwener
* Poltred Felicina Caglio Perego di Cremnago, 1842
* Poltred Matilde Juva-Branca, 1851
* Poltred Giuseppe Roberti.
* Poltred ar c'hizeller Pompeo Marchesi.
* Poltred ur Veneziadez
* Rinaldo hag Armida
* Rinaldo hag Armida (munudig)
* Romeo ha Juliet
* Suzanna hag ar gozhidi
* Samzun hag al leon
* Ruth
* Emboltred da 69 bloaz. 1860. Galleria degli Uffizi, Firenze.
* Emboltred da 88 vloaz
* Itronezed e Venezia.
* Maouez en he noazh
* Jakob a zegouezh gant Esau
* Jakob a zegouezh gant Esau (darn)
* Jakob a zegouezh gant Esau (darn)
# Oreocharis

Oreocharis :
| Oreocharis arfaki, tresadenn gant Gould & Hart. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Paramythiidae |
| Anv skiantel ||
| Oreocharis Salvadori, 1876 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Oreocharis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1876 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Oreocharis arfaki, brosezat e Ginea Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Paramythiidae/Oreocharis (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Genver 2025).
# Fallaenn (astronomiezh)

Fallaenn a reer er steredoniezh eus an anadenn a c'hoarvez pa steuz d'ar gwel, penn-da-benn pe evit un darn, ur c'horf-egor pa zeu ur c'horf all etre eñ hag un arvester.

## Gwelet eus an Douar

* Fallaenn heol pe fallaenn war an heol, pa dremen al Loar etre an Heol hag an Douar.
* Fallaenn loar pe fallaenn war al loar, pa dremen an Douar etre an Heol hag al Loar.
Ur fallaenn war an heol a c'hoarvezas d'an 10 a viz Mezheven 2021, a voe gwelet en hantervoul norzh eus Kanada betek Rusia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# David Lynch

David Keith Lynch a oa ur filmaozer, ul luc'hskeudenner hag ul livour stadunanat, ganet d'an 20 a viz Genver 1946 e Missoula (Montana, Stadoù-Unanet Amerika), ha marvet d’ar 15 a viz Genver 2025. A-hed e hir a red-micher en deus graet David Lynch gant doareoù dibar dezhañ e-unan da sevel filmoù, a c'hell kalzik a arvesterien pe filmvarnerien eus ar bed a-bezh anavezout diouzh ar sell kentañ.

## Roll filmoù
### Filmoù hir

| Bloaz | Film | Oscars | Oscars | BAFTA | BAFTA | Golden Globe | Golden Globe | Traoù all |
| Bloaz | Film | Nominet | Gounezet | Nominet | Gounezet | Nominet | Gounezet | |
| 1977 | Eraserhead | | | | | | | |
| 1980 | The Elephant Man | 8 | | 7 | 3 | 4 | | |
| 1984 | Dune | | | | | | | |
| 1986 | Blue Velvet | 1 | | | | 2 | | |
| 1990 | Wild at Heart | 1 | | 1 | | 1 | | Palme d'Or |
| 1992 | Twin Peaks: Fire Walk with Me | | | | | | | |
| 1997 | Lost Highway | | | | | | | |
| 1999 | The Straight Story | 1 | | | | 2 | | |
| 2001 | Mulholland Drive | 1 | | 2 | 1 | 4 | | |
| 2006 | Inland Empire | | | | | | | |

### Filmoù berr

* Six Men Getting Sick (1966) - a c'heller kaout war The Short Films of David Lynch DVD
* Absurd Encounter with Fear (1967) - a c'heller kaout war The Lime Green Set DVD
* Fictitious Anacin Commercial (1967) - a c'heller kaout war The Lime Green Set DVD
* The Alphabet (1968) - a c'heller kaout war The Short Films of David Lynch DVD
* The Grandmother (1970) - a c'heller kaout war The Short Films of David Lynch DVD
* The Amputee (1974) - a c'heller kaout war The Short Films of David Lynch DVD
* The Cowboy and the Frenchman (1988) - a c'heller kaout war The Short Films of David Lynch DVD
* Industrial Symphony No. 1: The Dream of the Broken Hearted (1990) - a c'heller kaout war The Lime Green Set DVD
* Premonitions Following an Evil Deed (1995) - a c'heller kaout war The Short Films of David Lynch DVD
* Darkened Room (2002) - a c'heller kaout war the Dynamic 1 DVD
* Ballerina (2006) - a c'heller kaout war DVD Inland Empire
* Boat (2007) - a c'heller kaout war the Dynamic 1 DVD
* Bug Crawls (2007) - a c'heller kaout war the Dynamic 1 DVD
* Scissors (2008) - a c'heller kaout war The Lime Green Set DVD

### Heuliadoù skinwel

| Bloaz | Heuliad | Pennadoù |
| 1990-1991 | Twin Peaks | 30 |
| 1992 | On the Air | 7 |
| 1993 | Hotel Room | 3 |
| 2017 | Twin Peaks: The Return | 18 |

### Heuliadoù en linenn

| Bloaz | Heuliad | Pennadoù | A c'heller kaout war DVD |
| 2002 | Rabbits | | The Lime Green Set DVD |
| 2002 | Dumbland | 8 | The Lime Green Set DVD |
| | Out Yonder | | The Lime Green Set DVD |
| 2009 | Interview Project | | |

### Klipoù video

| Bloaz | Kanaouenn | Soner |
| 1982 | "I Predict" | Sparks |
| 2009 | "Shot in the Back of the Head" | Moby |

## Daveoù

* ↑ (fr) Le réalisateur américain David Lynch, notamment connu pour "Mulholland Drive" et "Lost Highway", est mort à l'âge de 78 ans, annonce sa famille. France Info (Genver 2025).
# Paramythiidae

Paramythiidae :
| Paramythia montium, luc'hskeudennet e Papoua Ginea-Nevez. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Paramythiidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1893 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List ez a daou c'henad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Oreocharis - Salvadori, 1876 (1 spesad),
* Paramythia - De Vis, 1892 (2 spesad).
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Paramythiidae: Painted Berrypeckers P. L. Sclater, 1893.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Paramythiidae (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Genver 2025).
# Morhent Kreizamerika

Morhent Kreizamerika a vez graet gant ar douarourion eus ur mor ha n'eus mui anezhañ abaoe tri milion a vloavezhioù. Lec'hiet e oa el lec'h ma'emañ strizh-douar Panamá bremañ. Dispartiañ a rae neuze Suamerika ha Norzhamerika e daou gevandir distag.
Stummet e voe e-pad ar mezozoeg, da vare rannadur Pangea.
Ennañ e keje dourioù ar meurvor Habask gant re ar meurvor Atlantel. Dindanañ e kenstoke gorrek ar plakennoù Habask ha Karib (an hini gentañ o vont dindan eben) o krouiñ menezioù-tan danvor, un toullad anezhe o tonet da vout inizi 15 million a vloavezhioù zo. D’an ampoent e save goueled ar mor etrezek ar gorre abalamour da fiñvoù tektonek an div blakenn, o liesaat mod-se an niver a inizi hag a zouaroù diveuz.
War-lerc’h, e-kerzh milionoù a vloavezhioù arall e voe leuniet an takadoù etre an inizi gant gouelezennoù o tonet ag an div Amerika ha stummet tamm-ha-tamm an danvez strizh-douar etreze. Liammet e voent da vat 3 milion a vloavezhioù zo, e-kerzh ar Plioken, ha da get eo aet ar morhent a oa etre an daou veurvor.
# Levraoueg Gwalarn

Levraoueg Gwalarn a oa anv un dastumad levrioù embannet gant Gwalarn. Embannet e veze e diavaez niverennoù ar gelaouenn, met e 1937 e voe kemennet ne vije ket mui embannet levrioù a-ziforc’h, met lakaet e vijent da niverennoù ordinal e-barzh an heuliad. Meneget e veze embannadurioù Gwalarn war eil pajenn diwezhañ ar gelaouenn ma veze graet anv eus al levrioù embannet a-ziforc’h hag ar re embannet e-giz un niverenn eus ar gelaouenn.

## Al levrioù

* Jakez Kerrien, Ar Roc'h Toull, Brest, Gwalarn, 1926, 89 p. Romant.
* John Millington Synge, War varc'h d'ar mor, troet gant Youenn Drezen, 1926, 23 p.
* Tonkadur Bugale Tuireann, danevell iwerzonek, addispleget gant Roparz Hemon, 1927, 46 p. Levraoueg Gwalarn 3
* Roparz Hemon, An aotrou Bimbochet e Breiz, 1927, 102 p.
* Aesc'hulos, Prometheus ereet - Ar Bersed, troet e brezoneg gant Y. Drezen ; kentskrid gant R. Hemon ; skeudennaouet gant G. Robin ha R.-Y. Kreston, 1928, 130 p. Levraoueg Gwalarn 6
* Gerrit Theodoor Rotman, Priñsezig an dour, skeudennaouet gant G. Th. Rotman, trôet gant Y. Drezen ha R. Hémon ; lakeit de Loeiz Herrieu é brehoneg Guéned, 1927, 116 p. ; ill., 18 cm, Levraoueg Gwalarn 7
* Geriadur gallek-ha-brezonek a gorfadurez, 1927, 37 p. 8
* Roparz Hemon, Geriadurig-dourn brezonek-gallek, 1928, 382 p 9
* Thomas Cornelius Murray, Nevez-Amzer, 39 p. Levraoueg Gwalarn, niv. 10. Titl orin : Spring’’.
* Beatrix Potter, Per ar c’honikl, lakaet e brezoneg gant Youenn Drezen, 1928, 31 p. Levr yaouankiz. Levraoueg Gwalarn 11
* Hans Christian Andersen, Plac'hig vihan ar mor’’, troet gant R. Hemon, 1928, 52 p. Levraoueg Gwalarn12
* Gerrit Theodoor Rotman, Nijadenn an aotrou Skanvig, lakaet e brezoneg gant Youenn Drezen. 124 p.
* Marc'harid Gourlaouen, Levr al Loened, skeudennaouet gant Jakez Riou, 16 ff.
* Meven Mordiern, Istor ar bed. 1, 1929, 143 p. Levraoueg Gwalarn 14
* Meven Mordiern, Istor ar bed, Amzeriou kosa ar Ragistorvez. 2, 1930, 148 p. Levraoueg Gwalarn 15
* Marvailhou ar Vretoned, dastumet gant Roparz Hemon, 1932, 148 p.
* Roparz Hemon, Enklask diwar-benn stad ar brezoneg e 1928 = Esploro pri la situacio de la bretona linguo en 1928, 1930, 47 p. Levraoueg keltiek etrevroadel I.
* Geriadurig esperantek-brezonek - esperanto-bretona vortareto, 31 p. Levraoueg keltiek etrevroadel II
# Bei

Bei :
| An ti-kêr ||
| Anv gallek (ofisiel) | Baye |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Kemper |
| Kanton | Kemperle |
| Kod kumun | 29005 |
| Kod post | 29300 |
| Maer Amzer gefridi | Pascal Bozec 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kemperle Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gerne |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr Bei |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 363 ann. (2022) |
| Stankter | 187 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 51′ 29″ Norzh 3° 36′ 12″ Kornôg / 47.858056, -3.603333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 13 m bihanañ 22 m — brasañ 70 m |
| Gorread | 7,29 km² |
| Bei ||
| kemmañ |
Bei (Baye e galleg) zo ur gumun e Bro-Gerne e kanton Kemperle, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Ogée (war dro 1780) : Bay.
* Marteville & Varin (warlec'hienn Ogée) 1843 : Bay, Bayz, Bays, Beye.
* Bernard Tanguy (1990) : Ecclesia de Bei, e-tro 1050 ; plebs Beia, XI$^{vet}$ kantved ; Bey, 1426, 1535, 1574 ; Bay e 1599 ; Bei e brezhoneg.
* Erwan Vallerie (1995) : Bei, e-tro 1050 ; Beiam plebem, Bei, XII$^{vet}$ kantved ; Bey, 1318 ; Bey, 1516; 'Bey, 1536 ; Bey, 1574 ; Bay, Bayz, Bys, Beye, 1779.

### Gerdarzh

* Bernard Tanguy (1990), Embannadurioù Flohic (1998), Hervé Abalain (2000) : marteze diwar anv Baya, Beya, gwerc'hez eus Bro-Skos, keneilez da Santez Maora.

## Ardamezioù

N'ez eus ket evit ar poent.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 34 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,79% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pemp gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

## Brezhoneg

D'an 23 a viz C'hwevrer 2011 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv.
* An iliz katolik.
* Ar feunteun.
* Iliz katolik Sant Pêr en Ereoù, 1842, gant kloc'hdi an iliz a-gent, XVI$^{vet}$ kantved.
* Feunteun Sant Korneli, XIX$^{vet}$ kantved.
* Chapel Santez Barba.
* Maner Kervorial.
* Peulvan Lokilleg.

## Armerzh ha bouedoniezh

* Mel Bei gwerzhet er marc'had e Merville en Oriant.
* Brudet eo ar gumun abalamour d'an anduilh, d'ar mel ha d'ar chouchenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1793

* Mammenn : (fr) INSEE.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Bei war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* Hervé Abalain ː Les noms de lieux bretons. Les Universels Gisserot. 2000
* Embannadurioù Flohic ː Le patrimoine des communes du Finistère. 1998
* Bernard Tanguy ː Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée - ArMen. 1990
* Erwan Vallerie ː Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Ur vartezeadenn eo.
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Gousperell skouarnek vihan

Gousperell skouarnek vihan :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Chiroptera |
| Kerentiad : | Vespertilionidae |
| Genad : | Myotis |
| Anv skiantel ||
| Myotis blythii Tomes, 1857 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'housperell skouarnek vihan (Myotis blythii) a zo un askell-groc'hen eus Eurazia.
# Markgrafelezh Brandenburg

Kontelezh Marz Brandenburg pe Markgrafelezh Brandenburg (Markgrafschaft Brandenburg en alamaneg) a voe ur Stad istorel en Impalaeriezh santel roman german adalek 1157 betek 1806. Mark Brandenburg a reer ivez eus ar Stad-se en alamaneg. Pouezus-bras e voe perzh Markgrafelezh Brandenburg en Istor Alamagn hag en hini Kreizeuropa, pa gemeras ar vargrafed perzh e dilennadeg an impalaer adalek ar bloavezh 1326 ; Kurfürstentum Brandenburg ("dilennouriezh Vrandenburg") a voe graet eus ar Stad neuze.
Dont a ra an anv eus an alamaneg Mark ("marz", "harzoù" an impalaeriezh), Grafschaft ("kontelezh"), hag anv kêr Vrandenburg. Er bloavezh 1417 e teuas Berlin da vezañ kêr-benn ar Stad, e-lec'h Brandenburg eta. Gant an amzer e kemmas harzoù ar vargrafelezh, met stabil a-walc'h e chomjont adalek 1455 betek 1806.

## Tiriad

Pa oa Mark Brandenburg ur varkgrafelezh en em astenne war an douaroù a zo hiziv e reter Alamagn (an darn vrasañ eus al Länder Brandenburg ha Berlin a-vremañ, ha norzh ar Saks-Anhalt) hag e kornaoueg Polonia (Lubusz ha kornaoueg Pomerania).

## Proviñsoù

* Altmark (Stendal, Tangermünde)
* Prignitz (Perleberg, Pritzwalk, Kyritz, Wilsnack)
** Mittmark (Brandebourg-sur-la-Havel, Potsdam, Ruppin, Brietzen, Berlin, Charlottenbourg, Francfort-sur-l'Oder)
* Uckermark (Prenzlau, Templin, Neu-Angermünde)
* Neumark, anezhi :
** Custrin
** kelc'hiadoù kentañ (Soldin, Koenigsberg, Landsberg an der Warthe)
** kelc'hiadoù enteuzet (Stensberg, Zullichau, Cottbus)

## Pennad kar

* Brandenburg
# Falstamallidigezh Apelles (Botticelli)

Falstamallidigezh Apelles (La Calunnia di Apelle en italianeg) zo un daolenn graet gant al livour italian Sandro Botticelli war-dro 1494-1495, hag a voe awenet gant Apelles, livour hellazat meur ar IVvet kantvet kent JK. Emañ an oberenn war ziskouez e Mirdi an Ofisoù e Firenze.

## Istor

Savet eo bet an oberenn evit Antonio Segni. Dont a ra danvez al livadur eus un oberenn brudet gant an arzour hellazat Apelles, deskrivet gant Lukian Samosata e Pedervet Levrenn an eizh a ya d'ober an holl oberenn gantañ a zo deuet betek ennomp. Graet e voe e daolenn gant Apelles abalamour ma voe falstamallet gant un enebour anvet Antifilos, dirak ar roue hegredik Ptolemaios Iañ Sôter a rene neuze en Egipt. Lavarout a reas edo Apelles o kemer perzh en un irienn. Goude da Apelles prouiñ e oa digablus e savas an daolenn-se gant ar gonnar hag an droug ouzh e enebour.

## Botticelli hag Apelles

Dedennet e oa Botticelli gant al livour hellazat, hag an taolennoù savet gantañ hag a zo aet da goll, an holl anezho. Ur skouer a gement-se eo ar Gwener o tiflukañ eus an dour, danvez meret gant kalzik a livourien e marevezh an Azginivelezh . Adkavout a reomp Gwener amañ en tu kleiz pellañ d'an daolenn, o c'houlenn barn an neñv gant he biz er vann.
Morc'hed zo ur vaouez kozh, o sellout eeun ouzh Gwirionez en he noazh. Diazezet eo ar wirionez war skeudenn glasel Afrodite Knidos kenkoulz evel war ar Gwenered livet gantañ.

### Liammoù diavaez

* Falstamallidigezh Apelles, 1495, Web Gallery of Art