OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Krag-hañv

Krag-hañv :
| Ur par krag-hañv, luc'hskeudennet e Viladecans (Proviñs Barcelona, Katalonia). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Spatula |
| Anv skiantel ||
| Spatula querquedula (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hrag-hañv (liester : kreged-hañv) a zo ur spesad evned palvezek, Spatula querquedula an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Anas Querquedula (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar zivellkeineged-dour, divelfenneged ha pesked bihan peurvuiañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus kornôg Europa da Japan.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Anas kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Spatula querquedula el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Spatula querquedula e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, HOR YEZH, niv. 193, miz Meurzh 1993, p. 9.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Spatula querquedula el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Spatula querquedula.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Krag eskell glas

Krag eskell glas :
| Ur c'hrag eskell glas, luc'hskeudennet e Port Aransas (Texas, Stadoù-Unanet Amerika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Spatula |
| Anv skiantel ||
| Spatula discors (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hrag eskell glas (liester : kreged eskell glas) pe kragell-Amerika, a zo ur spesad evned palvezek, Spatula discors an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Anas discors (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Annez

Kavout a reer ar spesad e kreisteiz Kanada hag e Stadoù-Unanet Amerika.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Anas kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Spatula discors el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Spatula discors e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, HOR YEZH, niv. 193, miz Meurzh 1993, p. 9.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Spatula discors.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kragell varellek

Kragell varellek :
| Ur gragell varellek. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Marmaronetta |
| Anv skiantel ||
| Marmaronetta angustirostris (Ménétries, 1832) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gragell varellek a zo un evn palvezek, Marmaronetta angustirostris an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Marmaronetta.

## Annez

Bevañ a ra al labous dreist-holl en Azia ar Mervent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, HOR YEZH, niv. 193, miz Meurzh 1993, p. 9.
* ↑ Fichenn eus Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Marianne (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Marianne zo anv meur a dra.
* Marianne, un anv merc’hed.
* Marianne, skeudenn ar Republik C’hall.
* Marianne, ur gelaouenn.
# Marianne (skeudenn)

    Evit implijoù all, gwelet Marianne (disheñvelout).
Marianne zo un anv-badez gallek, deuet diwar stagañ an anvioù gallek Marie hag Anne. Marie-Anne a gaver ivez alies. Ar re-se a oa daou anv boutin a-walc'h e-touesk ar merc'hed en XVIII$^{vet}$ kantved, daou anv katolik, hini ar Werc'hez Vari hag he mamm, ha daou anv roueel dre ma oant bet anvioù meur a rouanez er rouantelezh c'hall : Marie de Médicis hag Anne d'Autriche dreist-holl, Marie-Antoinette, ivez, hep kontañ ar ribitailh priñsezed.
Evit doare e oa stank ar merc'hed anvet Marianne e dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved e-touez ar bobl vunut, ha dreist-holl war a seblant e-touez ar merc'hed diwar ar maez deuet da labourat e kêr evel mitizhien e ti ar vourc'hizien.
Lavaret ez eus bet e oa deuet da vout un arouez republikan gant ar ganaouenn dispac'hel okitanek la Garisou de Marianno (Pareadenn Marianna) savet e 1792 gant ar barzh-kere Guillaume Lavabre, eus Puylaurens, en Tarn.

## Republik c'hall

Marianne (pe Marianna e brezhoneg nann-ofisiel) zo anv ur vaouez hag a zo bet ijinet, rak n'eus ket bet anezhi en istor, da vare an Dispac'h Gall, evit skeudenniñ ar Republik c'hall.
Deuet eo ar c'hiz, tamm-ha-tamm, da lakaat he fenn e pep ti-kêr. Koulskoude, hervez Mellad 2 Bonreizh ar Pempvet Republik C'hall n'eus nemet un arouez ofisiel er vro, hag ar banniel triliv gall an hini eo.

## Orin

Tud zo a wel enni un doare dreveziñ skeudenn gatolik ar Werc'hez Vari, hag a oa bet implijet gant an Iliz da gemer lec'h doueezed pagan kozh, an ti-kêr o vezañ un eil iliz-parrez, hag an daol a vez lakaet warni ur seurt aoter.

## Sizhunieg

Ur sizhunieg gallek zo anvet Marianne (sizhunieg). Embann a ra filmoù berr ivez, ha Marianne (ar republik enkorfet en ur vaouez) eo ar benntudenn anezho.

## E brezhoneg

E levr Yann-Ber Piriou Ar Mallozhioù Ruz ez eus ur varzhoneg, bet kanet gant Gilles Servat, ma trugareka ar barzh an itron Marianna eus ar pezh a ra evit tud Breizh: "Trugarez dit, Marianna dous".

## Notennoù

* ↑ La Marianne, une image libre de droits
# Marianne (kelaouenn)

    Evit implijoù all, gwelet Marianne (disheñvelout).
Marianne zo ur sizhunieg gallek, diazezet e Pariz, savet gant Jean-François Kahn ha Maurice Szafran en 1997. En deroù e oa gwelet evel ur media eus an tu kleiz, hogen abaoe 2018 ez eas e linenn stur da riegour, ha gwelet eo evel ur media eus an tu dehoù pellañ.
Meur a bennad zo bet a-enep yezhoù bihan ar stad c'hall.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel

## Daveoù

* ↑ (fr) Philippe Corcuff (2022). En plein confusionnisme, au bord du précipice politique (2/2). AOC.
* ↑ E 2014 gant Eric Conan a-enep ar Garta europat evit ar yezhoù rannvroel pe bihanniver :
# CryEngine

CryEngine :
| Cry Engine ||
| Krouidigezh | 2004 |
| Padelezh | 2004 - Bremañ |
| Doare | Lusker c'hoari video |
| Stumm | CryEngine V |
| Sevener | Crytek |
| Bro | Alamagn |
| C'hoarioù pennañ | Far Cry Heuliad Crysis |
| Lec'hienn internet | www.cryengine.com |
| kemmañ |
Cry Engine a zo ul lusker tresel hag a servij da sevel c'hoarioù video. Gant ar studio Crytek e voe krouet e 2004, hag implijet evit ar wech kentañ evit amprouiñ ar gartenn dresel Nvidia. Ken mat e voe disoc'hoù an amprouadenn ma voe savet ur c'hoari diwarni, deuet da vezañ an heuliad c'hoarioù video Far Cry.
Kenderc'hel a ra al lusker CryEngine da vezañ implijet ha gwellaet hiziv-an-deiz c'hoazh evit bezañ implijus war ar savennoù nevez a degouezh e bed ar c'hoarioù video. Crytek hag Ubisoft eo implijerien bennañ Cryengine, met dibabet ez eus bet reiñ an dro da saverien c'hoarioù video nann arbennikaet d'e implijout gant ur stumm Pay What U Want ("Paeit ar pezh a fell deoc'h"). Ubisoft a implij al lusker gant ur stumm perc'hennet gantañ e-unan, anvet Dunia Engine, evit kenderc'hel gant an heuliad c'hoarioù video Far Cry.
Hervez ar c'heloù diwezhañ, adprenet eo bet CryEngine e miz Ebrel 2015 gant Amazon evit US$ 50–70 milion. Dre-se e vefe deuet war-wel e miz C'hwevrer 2016 un doare CryEngine adsavet gant Amazon hag anvet Amazon Lumberyard.

## CryEngine 1

CryEngine 1 zo ul lusker c'hoarioù video implijet da zigentañ evit amprouiñ ar gartenn video Nvidia. Ken brav e oa deuet gant ar sevenerien ma voe roet lañs d'ur c'hoari adal an amprouadenn-se, anvet Far Cry. Pa voe embannet kartennoù tresel a c'helle embregiñ ar stummoù Pixel 3.0 ha skeudoù Vertex, Crytek a loc'has CryEngine 1.2, a embreg an holl stummoù tresel nevez-se evit kaout c'hoarioù bravoc'h c'hoazh. Diwezhatoc'h e sevenas Crytek ar stumm CryEngine 1.3, o reiñ an tu da implij ar gouloù doare HDRI (High-Dynamic-Range Imaging).
Al lusker zo bet lakaet dindan lañvaz evit NCsoft pa voe savet o c'hoari doare MMORPG, Aion: The Tower of Eternity. D'an 30 a viz Meurzh 2006, Ubisoft a brenas an holl wirioù e-liamm war an heuliad c'hoarioù Far Cry hag ur gwir didermen da implijout stumm Far Cry al lusker tresel.

## Arc'hweloù

* Ostilhoù evit an hentoù ha stêrioù
* Ostilh sevel kirri
* Reizhiad evit kemm mare an devezh
* Streaming
* Trouzioù an endro

## Liammoù diavaez

* CryEngine lec'hienn ofisiel
* Twitter ofisiel Cry Engine

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) Next Inpact, 16/03/2016
# Streaming

Ar streaming (diwar ar verb saoznek to stream, « embann ul luskad dizehan ») a vez graet eus un doare embann dafar implijet e bed an urzhiataerioù hag ar poellgomzoù. Alies e vez ar gasadenn war-eeun ("live") met a-wechoù e vez un diforc'h bihan etre ar c'has hag ar sevel.
Implijet-tre war Internet hag ar rouedadoù pellgomz hezoug, ar streaming a ro an tu da sellet ouzh ul luskad video pe son (Video diwar c’houlenn) e-pad ma vez skignet. Disheñvel eo neuze diouzh an embann o tremen dre ur bellgargadenn eus restroù lec'h ma vez ret pakañ holl lodennoù ur video evit gellet sellet anezhi.
# NASA

An National Aeronautics and Space Administration (Melestradurezh Vroadel an Aerlestrerezh hag an Egor), anavezet muioc'h gant e wreskanv NASA (distagadur saoznek: /ˈnæsə/; ha /ˈnaːza/ dre vras e brezhoneg), eo an ajañs eus gouarnamant ar Stadoù-Unanet a bled gant ar braz eus programm sivil an egor hag an aerlestrerezh eus ar vro-se. E penn a-raok emañ evit ergerzh an egor koulz gant an dud pe gant sonterezoù emgefre. Ar programm Apollo da skouer, a dalvezas da gas tud war al Loar e dibenn ar bloavezhioù 1960 hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 1970, a oa bet renet ganti. A-douez traoù all eo ganti e oa bet kaset war-raok ivez programm an egorvulzun, an teleskop Hubble, an egorlec'h etrebroadel hag ergerzh koskoriad an Heol gant sonterezoù liesseurt.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mark Zuckerberg

Mark Elliot Zuckerberg, ganet d’ar 14 a viz Mae 1984, zo un embreger stadunanat, diazezer ar rouedad sokial Facebook.

## Buhez

Pa oa 12 vloaz e teskas programmiñ e BASIC. Aozañ a reas meziantoù e-pad e yaouankiz. Mont a reas da studiañ e skol-veur Harvard, hag eno ec'h embannas stumm kentañ Facebook a-raok dilojañ da bPalo Alto, er Silicon Valley.

## Daveoù

* ↑ Mark Zuckerberg - Fondateur & P.-D.G. Futura Tech.
# Acritillas

Acritillas :
| Acritillas indica, luc'hskeudennet e Ganeshgudi (stad Asam, India). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pycnonotidae |
| Anv skiantel ||
| Acritillas Oberholser, 1905 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Acritillas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1905 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

N'eus nemet ur spesad bulbuled er genad-mañ : Acritillas indica, tri isspesad — A. i. guglielmi, icterica hag indica — dezhañ, brosezat en India.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pycnonotidae/Acritillas (lennet e-barzh d'ar 26 a viz Genver 2025).
# Dumetia atriceps

Dumetia atriceps :
| Dumetia atriceps e Dandeli (Stad Karnataka, India). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Timaliidae |
| Anv skiantel ||
| Dumetia Blyth, 1852 ||
| Anv skiantel ||
| Dumetia atriceps (Jerdon, 1839) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dumetia atriceps a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Timaliidae.

## Taksonomiezh

Gant an evnoniour breizhveuriat Thomas Caverhill Jerdon (1811-1872) e voe deskrivet da gentañ-penn e 1839, hag anvet B[rachypteryx]. atriceps.
Er genad Rhopocichla e voe renket betek 2020, ar bloaz ma voe dilec'hiet d'ar genad Dumetia a-c'houde ur studiadenn filogenetek diazezet war ar genetik molekulel.
Deveret eus ar ger latin dumetum "strouezh" eo Dumetia, a zo bet roet d'ar genad gant Edward Blyth e 1852 ; diwar al latin ater- "du" ha diwar -ceps "penn" e teu atriceps.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

* Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* Dumetia atriceps atriceps (Jerdon, 1839), eus kornôg da greisteiz India,
* D. a. nigrifrons, (Blyth, 1849), e mervent Sri Lanka,
* D. a. bourdilloni, (Hume, 1876), eus mervent da greisteiz India,
* D. a. siccata, (Whistler, 1941), e hanternoz ha reter Sri Lanka.

## Liammoù diavaez

* (en) Dumetia atriceps el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dumetia atriceps e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) The Madras Journal of Literature and Science, levrenn X, Gouere-Kerzu 1839, pp. 250-251 @ The Biodiversity Heritage Library. Kavet : 26 Genver 2025.
* ↑ (en) Taxonomic Updates, IOC, doare 10.2 (25 a viz Gouere 2020). Kavet : 26 a viz Genver 2025.
* ↑ E 1849 e voe, hogen e 1852 e voe embannet ; gwelit (en) Blyth, Edward, Catalogue of the birds in the Museum Asiatic Society, p. 140 @ The Biodiversity Heritage Library. Kavet : 26 Genver 2025.
* ↑ (en) Jobling, James A.. Helm Dictionary of Scientific Bird Names. London : Christopher Helm Publishers Ltd, 2009 (ISBN 978-1-4081-2501-4), p.142. Kavet : 26 Genver 2025.
* ↑ Jobling 2009, p.59. Kavet : 26 Genver 2025.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dumetia atriceps.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Atimastillas

Atimastillas :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pycnonotidae |
| Anv skiantel ||
| Atimastillas Oberholser, 1905 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Atimastillas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1905 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad bulbuled a ya d'ober ar genad :
* Atimastillas flavicollis,
* Atimastillas flavigula
** A. f. flavigula ha soror.
O c'havout a reer en Afrika issahara, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pycnonotidae/Atimastillas (lennet e-barzh d'ar 26 a viz Genver 2025).
# Goz dremm verr

Goz dremm verr :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Talpidae |
| Genad : | Scaptochirus |
| Anv skiantel ||
| Scaptochirus moschatus Milne-Edwards, 1867 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hoz dremm verr (Scaptochirus moschatus) a zo ur bronneg turier brosezat e Sina. Ar spesad nemetañ eo er genad Scaptochirus.
# Douar (planedenn)

Ur pennad Douar (disheñvelout) zo ivez.
An Douar (anvet Terra e latin) eo an trede planedenn dostañ d’an Heol e sistem an Heol. Furmet e vije bet ar blanedenn 4.57 miliard a vloavezhioù ’zo.
Stumm ur sferenn a zo dezhi paneve m'eo ar pennahelioù (polioù Norzh ha Su) un tammig plaenoc'h eget ma'z int war ur sferenn wir pe ur voul. Graet e vez alies a-walc'h ar voul-douar eus ar blanedenn koulz evit he deskrivañ hag evit chom hep meskañ an Douar, anezhañ ul lodenn eus pluskenn ar blanedenn hag ar blanedenn hec'h-unan.
Ar blanedenn douarek nemeti eo zo warni kementadoù bras a zour. Tro-war-dro dezhi ez eus un aergelc'h tev-tre graet gant oksigen ha nitrogen, ar re-se an aezhennoù pennañ.

## Skeudennadur an Douar

P'eo ar blanedenn Douar ur voul vras e komzer eus ar voul-douar. Anavezet e oa he stumm gant ar skiantour, matematikour ha steredoniour Eratostenes, un Egiptad gresianeger, en deus jedet tro ur c'helc'h Douar gant ur resisted digredus pa weler teknikoù a c'helle implijout.
Kollet eo bet an anaoudegezhioù-se ken e krede Europiz ar Grennamzer e oa plat an Douar, e troe an Heol en-dro dezhañ eus ar Reter d'ar C'hornôg, hag e tremene dindani diouzh an noz. Koulskoude e voe adkavet testennoù Erastotenes, met hemañ en doa bet rediet kinnig martezeadennoù kemplezh evit displegañ kelc'htro al Loar pa ne gave diaes lavaret e oa an Heol oc'h ober tro ar blanedenn hervez e gerzhed seblantus.
E penn ar 17vet kantved e savas un nebeud skiantourien evit prouiñ ne c'helle ket an Heol hag ar stered treiñ en dro d'an Douar avat hag ouzhpenn-se e kerzhe ar stered hag ar planedennoù en egor. Dizoloet e voe mont en-dro koskoriad an Heol gant Kopernik. Disklêriañ a reas e oa an Douar an trede planedenn tostañ d'he steredenn hag e teskrivas ar reizhiad heolel ma tro ar planedennoù en-dro d'an Heol.
Kadarnaat a reas labourioù Kopernik Galileo Galilei hag e tegasas implij ar matematik er steredoniezh evit jediñ kerzhed ar planedennoù.

## Aozadur diabarzh an Douar

Gwiskadoù douarouriezhel an Douar :
| Gwiskad | Donder (km) | Douester (g/cm$^3$) |
| 6. — Krestenenn (etre 5 ha 200 km diouzh al lec'h) | 0 - 35 | 2,2-2,9 |
| 5. — Gorread Mohorovičić | | |
| 4. — Mantell-uhelañ | 35 - 60 | 3,4 - 4,4 |
| 3. — Mantell-izelañ | 35 - 2 890 | 3,4 - 5,6 |
| 2. — Kalon-diavaez | 2 890 - 5 100 | 9,9 - 12,2 |
| 1. — Kalon | 5 100 – 6378 | 12,8 - 13,1 |

## Yezh

* Dre fent e lavarer an (tamm) douar patatez-mañ, pa gomzer eus ar bed.

## Levrlennadur

* Koskoriad an Heol, Bruno Mauguin ha Bénédicte Saulier-Le Dréan (Egorenn ar skiantoù), treiñ gant an Ofis ar Brezhoneg, 2006, Éditions Apogée, ISBN 2-84398-249-9, pp. 20-25.

## Liammoù diavaez

* (en) (fr)Blueturn — An Douar filmet eus an egor gant al loarell NASA/DSCOVR.
# Marianne

    Evit implijoù all, gwelet Marianne (disheñvelout).
Marianne zo un anv-badez gallek hag a gaver e yezhoù all.

## Anv-badez

Marianne zo un anv-badez gallek, hag a gaver ivez en alamaneg evel e saozneg. Savet eo diwar stagañ an anvioù gallek Marie hag Anne, ha Marie-Anne a gaver ivez alies. Ar re-se a oa daou anv boutin a-walc'h e-touesk ar merc'hed en XVIIIvet kantved, daou anv katolik, hini ar Werc'hez Vari hag he mamm, ha daou anv roueel dre ma oant bet anvioù meur a rouanez er Rouantelezh c'hall : Marie de Médicis, Anne d'Autriche dreist-holl, Marie-Antoinette ivez, hep kontañ ar ribitailh priñsezed.

## Yezhoù all

* Marie-Anne, e galleg,
* Marianne, e galleg, saozneg, alamaneg, svedeg,
* Marianna, e brezhoneg hag en italianeg,
* Maria Anna, en italianeg.

## Tud

* Marianne Loir (1715-1769), poltredourez c'hall
* Marianne van Oranje-Nassau (1810-1883), priñsez Prusia
* Marianne Cohn (1922-1944), rezistañtez alaman
* Marianne Koch (1931-), aktourez alaman
* Marianne Mareschal (1945-1995), geofizikourez c'hall
* Marianne Faithfull (1946-), kanerez saoz
* Marianne Herzog‎, emsaverez
* Marianne Jean-Baptiste, aktourez saoz
* Marianne Rosenberg, kanerez alaman
* Marianne Ruaux, ostizez alaman
* Marianne Sägebrecht, aktourez alaman
* Marianne von Martinez, kanerez aostrian
* Marianne von Werefkin, livourez suis
* Marianne James (1962-), sonerez hag aktourez c'hall
* Marianne Denincourt (1966-), aktourez c'hall
* Marianne Larvol, tresourez, grafourez ha skeudennaouerez vreton

## Lennegezh
### Lennegezh c'hallek

* La Vie de Marianne, ur romant gant Marivaux.
* Les Caprices de Marianne, pezh-c'hoari gant Alfred de Musset.

### Lennegezh saoznek

* Maid Marian
* Marianne Dashwood, e-barzh Sense and Sensibility, romant saoznek gant Jane Austen.

## Kanaouenn

* Marianneke, kanaouenn c'hallek eus Belgia
* So Long, Marianne, kanaouenn saoznek gant Leonard Cohen.

## Kelaouennoù gallek

* Marianne (sizhunieg 1932-1940)
* Marianne (sizhunieg)
# Irène Grosjean

Irène Grosjean a oa un naturopatez c'hall ganet d'ar 7 a viz Eost 1930 er Vosges hag aet da Anaon e fin miz Gouhere 2024.
Hep stummadur skiantel ebet e oa deuet da vezañ ur vaouez a bouez ha gant levezon vras war an naturopatiezh e Frañs. E-touez he soñjoù — dibrouenn hervez ar gumuniezh skiantel, ha lod o tiskouez soñjoù irienn — e kaver brudañ debriñ boued kriz, nac'hañ al louzeier, broudañ an dud gour d'ober flouradennoù reizhel d'ar vugale evit lakaat an derzhienn da ziskenn, ha lavaret a ra c'hoazh e c'haller pareañ an holl gleñvedoù. Enebet daonet e oa ouzh ar vaksinadurioù ha kemer a reas perzh en digelaouiñ war ar bandemiezh Covid-19.

## Buhezskrid

Mervel a reas Irène Grosjean d'an 30 a viz Gouere 2024. Hervez e dud-nes e oa marvet abalamour d’ur gwallzarvoud war an hent.

## Notennoù

* ↑ https://deces.matchid.io/id/9Jm1oPHWxrfi
* ↑ https://www.20minutes.fr/societe/4103874-20240731-naturopathie-contestes-daniel-kieffer-irene-grosjean-decedes-jour
* ↑ https://www.lavoixdunord.fr/1488515/article/2024-07-31/irene-grosjean-et-daniel-kieffer-figures-de-la-naturopathie-en-france-sont-morts
* ↑ https://www.lindependant.fr/2024/07/31/la-naturopathe-controversee-irene-grosjean-decede-thierry-casasnovas-le-pape-du-cru-la-defend-et-annonce-porter-haut-le-flambeau-de-la-naturopathie-12115801.php
* ↑ https://www.marianne.net/societe/sante/irene-grosjean-est-morte-enterrons-la-naturopathie
* ↑ https://www.lepoint.fr/societe/irene-grosjean-la-naturopathe-controversee-est-morte-31-07-2024-2566909_23.php
# Goofy

Goofy Goof (e galleg Dingo) zo un dudenn bed Mickey Mouse krouet gant ar Walt Disney Company e 1932.
Unan eus mignon gwellañ Mickey eo ar c'hi denheñvel-se. E zoare kleiz eo e arouezenn bennañ.

## Daveoù

* ↑ eus ar ger goofy = diahel, sot-nay, amboubal.