# Gwalldaol Roc'h Tredudon

Gwalldaol Roc’h Tredudon, tremenet e nozvezh an 13 ha 14 a viz C’hwevrer 1974, a zegasas distrujadeg skigner skinwel Roc’h Tredudon, e Menez Are, e kumun Plouneour-Menez (Penn-ar-Bed,Breizh).
Distrujet e voe bet ar skigner-mañ gant bombezennoù lakaet warnañ. Sammet e voe e atebegezh gant ar strolladoù dizalc’her breizhat Talbenn Dieubiñ Breizh ha Lu Reveulzi Breizhat (FLB/ARB).
Goude-se e chomas ul lodenn vras eus tiegezhioù Breizh-Izel hep skinwel e-pad sizhunvezhioù.

## Kenarroud

C'hoarvezet e oa ar gwalldaol da vare adc’hanedigezh an emsav broadelour ha dizalc’hour breizhat, a lak ar santimantoù enbeziadezh breizhat da greskiñ, a-drugarez da ganerien evel Alan Stivell, Tri Yann pe c’hoazh Glenmor. Ur mare emsavioù sokial e Breizh e oa ivez, evel harz-labour ar Joint Français pe gant stourm a-enep ur greizenn nukleel e Plougoñ, ar pezh a lake an dud da brederiañ war o identelezh breizhat hag o liamm gant sevenadur hag istor ar vro.
C'hoarvezout a ra ivez en ur mare ma veze muioc'h-muiañ a dud o labour evit ar skinwel o c'houlenn gant an ORTF kaout muioc’h a vediaoù e brezhoneg, evel un abadenn skinwel e brezhoneg pe c’hoazh radioioù e brezhoneg, ar pezh a voe nac’het gant ar stad hag a gasas ul lod eus kanourien pe stourmerien brezhoneger da nac’hañ paeañ taos ar c’hleweled, evel da skouer Youenn Gwernig hag e kevredigezh “Radio Télé Brezhoneg”.
Ar gwalldaol mañ a zo erruet goude ur prantad sioul eus an FLB hag an ARB, hag a oa oberiant-tre etre 1966 ha 1972 gant un 30 bennak a walldaolioù sammet o atebegezh ganto. Goude daou vloaz sioulder, ar gwalldaol a c'hoarvezas pemzektez goude divodadur an FLB gant ministr an diabarzh gall Raymond Marcellin.
Ar gwalldaol a oa ivez un taol roet war-eeun d’ar stad gall ha d’an ORTF (An Ofis eus skignkas-skinwel gall), peogwir eo an ofis-mañ a oa o verañ ar skigner.

## Ar gwalldaol

E nozvezh an 13 hag ar 14 a viz C’hwevrer 1974, skipailh an FLB a lakas 4 bombezenn F.15, dezho 3 c'hilo a bouez, div dre sichenn war skigner Roc’h Tredudon. Lec’h ar bombezennoù ha tu an avel a oa bet studiet en a-raok evit chom hep distruj an tiegezhioù e-kichen. Lâret e vez ivez e oa bet graet gant ar strollad-mañ gwiriadurioù en a-raok gant daou skigner e Aodoù-an-Arvor, war enezenn Losket e Pleuveur-Bodoù d'ar c’hentañ a viz C’hwevrer 1974 hag e Roc’h al Lin e Sant-Vaeg un nebeud devezhioù a-raok. An div zistrujadeg-mañ a zo bet samett o atebegezh d'ar 15 a viz C’hwevrer 1974 gant an FLB/ARB.
E-pad an nozvezh-mañ eo oa kalz a soudarded nepell diouzh ar skigner, met daou stourmer a zeuas a-benn da lakaat ar bombezennoù en o flas hag a lakaas ar skigner da darzhañ tro-dro 1eur mintin. Diwaller ar skigner a zihunas o klevout an tarzhadennoù, a-raok pellgomz d'ar ar boliserien ha klask skoazell. Hemañ a gavas ivez un tamm metal skrivet warnañ “F.L.B./A.R.B. Evit ar Brezhoneg”.

### Dilerc'hioù

Den ebet ne oa marvet abalamour d'ar gwalldaol, dreist d’ar stourmerien o doa diwallet ha studiet evit na gouezhje ket ar skigner war tiegezh an diwaller hag e familh. An dilerc’h kentañ a voe ar priz a goustas evit ar stad gall evit adsevel ar skigner-mañ (5 milion a lurioù gall) hag an amzer a gemeras ivez, Ul lodenn vras eus Breizh a chomas hep skinwel e-pad daou viz, ha muioc'h c’hoazh evit ar c’humunioù pell-tre. Savet e voe skignerioù distag gant an ORTF skigner e Kemper hag e Plougastell-Daoulaz. Kalz a Vreizhiz a zizoloas ar bed hep skinwel. Lavaret e vez gant kalz a dud e voe dizoloet ganto mod bevañ o zadoù. Hervez ul lod eus stourmerien an FLB/ARB e voe an troc’h-mañ gant ar skinwel mat evit ar Vreizhiz, un doare da droc’hañ anezho ivez eus Bro-C’hall, ha lakaat an dud da brederiañ war an identelezh breizhat, gant ar festoù-noz, ar c’hanaouennoù hag ar c’hensikour. Komzet e vez ivez eus ur Baby Boom bihan, e-pad ar mizioù goude ar gwalldaol.

### Damkaniezhioù

Hervez un enklask bras eus an archerien, an arme hag eus an DST, ne voe kavet stourmer ebet da lakaat en toull-bac’h evit ar gwalldaol-mañ, betek lakaat an diskred e-mesk an dud ma voe graet ar gwalldaol gant stourmerien an FLB evit gwir, ar pezh a gasas an dud da vezañ dispartiet gant piv en doa graet ar gwalldaol mañ, peogwir e oa dija bet eus ur gwalldaol benviet gant an DST a-enep ar villa Bouygues, hag en doa lakaet stourmerien an FLB d’ober ar gwalldaol evit kavout o holl stourmerien.
Met an holl arlakadennoù mañ ne seblantont ket bezañ poellek, peogwir e oa kalz a stourmerien eus an FLB a oa dija bet stummet war implij an armoù hag an danvezioù-tarzh peogwir o doa graet o servij milourel e-pad brezel Aljeria da skouer, evel Yann Puillandre, ur penn-meur eus an FLB, stummet gant an arme c'hall d'ar mare-se, ha deuet goude da vezañ stourmer e-barzh an FLB.

## Liammoù diavaez

* (fr) Dielloù an INA war ar gwalldaol

## Levrlennadur

* (fr) BONNET Marie-Pierre, Bretagne 79, des années de poudre, Egina, 1989, 143 p.
* (fr) HENRY Lionel, LAGADEC Annick, FLB-ARB L'histoire 1966-2005, Yoran Embanner, 2008, 400 p., ISBN 9782952144650
* (fr) CHARTIER Erwan, Le dossier FLB : Plongée chez les clandestins bretons, Coop Breizh, 2006, 316 p., ISBN 978-2843462962