OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Saburo Sakai

Saburo Sakai (1916-2000) a oa ur blenier kirri-nij japanat e-pad an Eil Brezel-bed. Graet e voe as anezhañ rak diskaret en doa muioc'h evit 60 karr-nij brezel enebour.

## Buhez

Saburo Sakai a oa ganet e Saga (Japan) d'ar 25 a viz Eost 1916. E familh a oa anavezet evit bezañ diskennidi ur remziad Samouraied, met bevañ a raent diwar labour an douar. Ne voe ket gwall entanet Saburo gant e studioù.
D'an 31 a viz Mae 1933, oadet a 16 bloaz, Sakai a yeas da vartolod brezel. Da gentañ e voe implijet evel kanolier war ar vag Kirishima betek 1936. Er bloavezh-se e voe degemeret en ur skol evit bezañ blenier karr-nij. Div wech e c'hwitas an arnodenn evit bezañ degemeret, met tapout a reas memestra an diplom blenier kirri-nij war-vourzh un douger kirri-nij e 1937. Kentañ e glasad e voe. Kregiñ a reas mare ar brezel-nij evitañ er brezel etre Sina ha Japan. Eno e voe gloazet. Goude-se e choazasnijal war ar c'harr-nij mil-anavezet Mitsubishi A6M "Zero", ha kenderc'hel a reas da vrezeliñ a-enep China.
Adal penn-kentañ ar brezel e oa disemglev etre Sakai hag an ofisourien, dreist-holl evit gouzout petra a c'halle ar vleinerien kirri-nij, soudarded simpl anezho, ober pe get. Sakai a roas an tu d'e genseurted da vutuniñ, ar pezh a oa difennet rik, reiñ a reas urzh d'unan anezho da laerezh boued an ofisourien. E-kerzh ar c'hentañ emgann a-enep ar Sinaiz, Saburo Sakai a dizhas ur c'harr-nij enebour, met dre ma oa bet graet a-enep an holl urzhioù e voe lañgachet gant e ofiser e plas bezañ anavezet e drec'h.

### An Eil Brezel-Bed

Goude ma vije kroget ar brezel a-enep ar Stadoù-Unanet, kemer a reas perzh e tagadenn Filipinez. E 1942 e voe kaset da dTarakan, e Borneo, ha kemer a reas perzh e emgannoù an Indez Izelvroat. Dont a reas a-benn da dizhout 13 karr-nij enebour a-raok bezañ klañv. Goude tri miz e tistroas war an tachennoù emgann, e strollad-nij an is-letanant Junishi Sasai e Ginea Nevez.
D'ar 7 a viz Eost 1942 e voe gloazet e-kerzh un emgann a-us da Guadalcanal, koll a reas eno e lagad dehou. Dont a reas a-benn memestra da zistreiñ gant e garr-nij goude ma vije bet kontet evel marvet. Chom a reas stanket en ospital e-pad pemp miz, ha ret e voe dezhañ bezañ oberataet e-pad pell hep louzeier.
Tremen a reas ur bloavezh evel kelenner evit ar skolidi brezel war ar c'hirri-nij. E miz Ebrel 1944 e voe kaset da strollad-nij Yokosuka, hag a voe lakaet war takad emgann Iwo Jima. Ne c'hellas ket nijal e-pad pell met tizhout a reas pevar enebour memestra.
E-kerzh an Eil Brezel-bed, distruj a reas 64 c'harr-nij enebour, stadunanat evit an darn vrasañ anezho. Anavezet ez eo ivez evit bezañ unan deus an tri blenier nemetañ deus e strollad-nij orin hag a chomas bev betek fin ar brezel. Goude ar brezel, Saburo Sakai a guitaas an arme gant ar grad a letanant. E penn un embregerezh moullañ en em gavas. Gweladenniñ a reas ar Stadoù-Unanet, e-lec'h ma c'hellas kejañ gant e enebourien gozh.
Saburo Sakai a zo marvet diwar un taol-kalon d'an 22 viz Here 2000, e-pad un emvod war aerborzh-vor Atsugi.
# Tsar Bomba

Tsar Bomba (Rusianeg: Царь-бомба; "Bombezenn Tsar") pe c'hoazh "Ivan an Tev", "Rouanez ar bombezennoù", "Bombezenn Impalaer", Tsar o vezañ awenet gant ar ger Caesar, eo lesanvioù ar vombezenn dre hidrogen AN602. Bet eo ar vombezenn derc'hanel pe nukleel greñvañ a zo bet lakaet da darzhañ en Istor Mab-Den. Ul lodenn eo eus redadeg an armoù etre ar bloc'had soviedel hag ar bloc'had kornôgel.
D'an 30 a viz Here 1961 da 11 eur 32 e oa bet graet an test gwirion eus an Tsar Bomba ; chomet eo an test meur war un darzhadenn a orin nann naturel. Kuz'kina Mat' (Rusianeg: Кузькина мать, Mamm Kuzka) a reer eus AN602 a-wechoù, pa reer dave da bromesa Nikita C'hrouchtchov da ziskouez da Stadoù-Unanet Amerika ur "Kuz'kina Mat'" e-kerzh Emvod-meur Aozadur ar Broadoù Unanet e 1960.
Gant URSS e voe graet ar vombezenn ; etre 50 hag 58 megatonennoù TNT e oa he galloud. Ur vombezenn Tsar Bomba hepken a voe savet ez-ofisiel, hag amprouet d'an 30 a viz here 1961 en enezeier Novaya Zemlya, e Sukhoy Nos.

## Sell teknikel war an Tsar Bomba

27 tonenn e oa pouez ar vombezenn. Rekis e oa e kouezhje eus 8000 metrad evit gellout tarzhañ. Implijet e voe un harz-lamm evit ma vefe skoet mat.
A-hervez n'eo bet an test nemet unan bihanoc'h evit gwir efed an Tsar Bomba, rak re zañjerus e vije bet hec'h amprouiñ e barr he galloud, ha n'he dije roet chañs ebet da lestrad ar c'harr-nij bombezer da zreistbevañ.

## Test an Tsar Bomba

Ur c'harr-nij Tupolev TU-95V arbennik a oa bet savet evit amprouiñ ar vombezenn Tsar Bomba.
Seizh kilometrad e voe treuzkiz ar voulenn-dan a voe krouet dre darzhadenn an Tsar Bomba, ha gwelet e voe an darzhadenn 1000 kilometrad tro-dro d'al lec'h tarzhañ. War 100 kilometrad tro-dro e oa bet distrujet an holl savadurioù, betek 500 kilometrad eus al lec'h-tarzh e oa bet torret prenestroù.
65 kilometrad e voe uhelder kabell-touseg nukeel an darzhadenn, da geñveriañ ouzh hini tarzhadenn Hiroshima na oa nemet 12 kilometrad. Tu a zo ivez da geñveriañ ouzh uhelder menez uhelañ ar bed, Menez Everest, n'eo nemet 8.8 kilometrad e uhelder..
Ken bras eo bet nerzh an darzhadenn ma kouezhas ar c'harr-nij bombezer eus 1 km uhelder ; dont a reas a-benn memestra lestrad bleinerien ar c'harr-nij da nijal kuit hep kudenn all etrezek o aerborzh loc'hañ.

## Liammoù diavaez

* Tsar Bomba (en)
* Diellfilmig gant Arte

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Tsar Bomba
* 1 2 Tuxboard
# Euschistospiza

Euschistospiza :
| Euschistospiza cinereovinacea, luc'hskeudennet e mervent Ouganda. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Euschistospiza Wolters, 1943 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Euschistospiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1943 gant an evnoniour alaman Hans Edmund Wolters (1915-1991).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Euschistospiza dybowskii,
* Euschistospiza cinereovinacea
** E. c. cinereovinacea ha graueri.
O c'havout a reer en Afrika issahara, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Euschistospiza (lennet e-barzh d'an 31 a viz Genver 2025).
# Kampionad zambian an echedoù

Kampionad zambian an echedoù eo kampionad hiniennel broadel an echedoù e Zambia. Aozet e vez gant Kevre echedoù Zambia

## Kampioned abaoe 1996

Bloavezhioù 1990 :
| Bloaz | Kampion |
| 1996 | Amon Simutowe |
| 1997 | |
| 1998 | |
| 1999 | |
| 2000 | |
Bloavezhioù 2000 :
| Bloaz | Kampion |
| 2001 | Nase Lungu |
| 2002 | Gershom Musende |
| 2003 | Nase Lungu |
| 2004 | Daniel Jere |
| 2005 | Stanley Chumfwa |
| 2006 | |
| 2007 | |
| 2008 | Richmond Phiri |
| 2009 | Andrew Kayonde |
| 2010 | Gillan Bwalya |
Bloavezhioù 2010 :
| Bloaz | Kampion |
| 2011 | Daniel Jere |
| 2012 | Daniel Jere |
| 2013 | Gillan Bwalya |
| 2014 | Richmond Phiri |
| 2015 | Andrew Kayonde |
| 2016 | Andrew Kayonde |
| 2017 | Andrew Kayonde |
| 2018 | Andrew Kayonde |
| 2019 | Spencer Masango |
| 2020 | |
Bloavezhioù 2020 :
| Bloaz | Kampion |
| 2021 | Richmond Phiri |
| 2022 | Chitumbo Mwali |
| 2023 | Chitumbo Mwali |

## Kampionad ar merc'hed

| Bloaz | Kampion |
| 2013 | Constance Mbatha |
| 2014 | Lorita Mwango |
| 2015 | Lorita Mwango |
| 2016 | Lorita Mwango |
| 2017 | Constance Mbatha |
| 2018 | Lorita Mwango |
| 2019 | Lorita Mwango |
| 2021 | Lubuuto Bwalya Mulwale |
| 2022 | Lubuuto Bwalya Mulwale |
| 2023 | Constance Mbatha |

## Notennoù

* 1 2 Luhanga, Tamara (4 July 2002). "Musende Crowned Chess Champion".
* ↑ Phiri, Mabvuto (7 July 2004). "Junior Chess Ace Jere Upsets Tables".
* ↑ Nambule, Wendy (14 April 2006). "Country Closed Chess Championship On Today".
* ↑ Tripathi, Anupma (16 May 2010). "From Farmer To Chess Champion".
* 1 2 "Andrew Kayonde wins 6th Zambian National Chess Championship", Africa Chess Media (13 February 2017).
* 1 2 Kosteniuk, Alexandra (27 October 2011). Zambia chess interview with national champions.
* ↑ 2012 Zambia Closed Chess Championship Open Section (3 July 2012).
* ↑ 2013 National Individual Chess Championship (1 April 2013).
* ↑ "Phiri is Zambia Closed chess champion" (25 April 2014).
* ↑ Musonda, Shamaoma (6 April 2015). "Mwango wins chess championship".
* ↑ National Individual Chess Championship 2016 (28 February 2016).
* ↑ "The Zambian National Championship", Africa Chess Media (27 March 2018).
* ↑ "Superb Spencer Masango grabs 2019 Zambia Closed Chess Crown", BruvsChess Media (27 April 2019).
* ↑ 2023 National chess championship
* ↑ 2023 National chess championship
# Nicole Le Garrec

Nicole Le Garrec, ganet Nicole Marie Valentine Le Pape e 1942 e Plogastell-Sant-Jermen, zo ur sevenerez filmoù ha stourmerez. Labouret he deus a-hed he buhez gant he fried Félix Le Garrec. E 1970 he deus krouet an ti-produiñ UPCB ("Unité de Production Cinematographique en Bretagne") gant he fried ha René Vautier. E 1977 e voe krouet "Filmoù Breizh". E 1981 e teuas da wir Stal Rannvroel Sinema Breizh gant skoazell Ministrerezh ar sevenadur (Jack Lang a oa ministr neuze) evit stummañ filmaozourien yaouank.

## Enorioù

Anvet eo bet marc'hegez Lejion a enor Frañs d'an 31 a viz Kerzu 2013. Resevet he deus, asambles gant he gwaz, Kolier an Erminig e Naoned e 2014.

## Oberennoù

Nicole Le Garrec a gemeras perzh e filmoù gant René Vautier :
- 1970 : Les ajoncs, aktourez
- 1972 : Avoir 20 ans dans les Aurès, skriptourez. Bet en deus ar film Priz af filmvarnourien etrebroadel e Cannes.
- 1975 : La folle de Toujane, kensevenerez
Sevel a reas asambles gant he fried Félix Le Garrec :
* diaporamaoù :
** La langue bretonne
** Le remembrement
** Ouessant
** Olympic bravery
* teulfilmoù :
** 1977 : Diwan
** 1978 : Mazoutés aujourd'hui
** 1979 : Santik du
** 1980 : Plogoff, des pierres contre des fusils
** 1984 : La chapelle de Languivoa
** 1987 : L'ouragan
** 1990 : Les enfants dauphins
** 1992 : La porte du Danube
** 1993 : Opération livres Mali

## Daveennoù

* ABP (Agence Bretagne Presse).
* Bretagne Culture Diversité-Sevenadurioù.
* Skol-Uhel ar Vro
# Erythrura

Erythrura :
| Erythrura gouldiae (ur par). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Erythrura Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Erythrura a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daouzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Erythrura coloria,
* Erythrura cyaneovirens
** E. c. cyaneovirens ha gaughrani,
* Erythrura hyperythra
** E. h. borneensis, brunneiventris, hyperythra, intermedia, malayana ha microrhyncha,
* Erythrura kleinschmidti,
* Erythrura papuana,
* Erythrura pealii,
* Erythrura prasina
** E. p. coelica ha prasina,
* Erythrura psittacea,
* Erythrura regia
** E. r. efatensis, regia ha serena,
* Erythrura trichroa
** E. t. clara, cyanofrons, eichhorni, macgillivrayi, modesta, pelewensis, pinaiae, sanfordi, sigillifer, trichroa ha woodfordi,
* Erythrura tricolor,
* Erythrura viridifacies.
Pevar isspesad warn-ugent (24) en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Erythrura (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Genver 2025).
# Spermophaga

Spermophaga :
| Spermophaga ruficapilla, luc'hskeudennet e Kenya. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Spermophaga Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Spermophaga a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Spermophaga haematina
** S. h. haematina, pustulata ha togoensis,
* Spermophaga poliogenys,
* Spermophaga ruficapilla
** S. r. cana ha ruficapilla.
O c'havout a reer en Afrika, pemp (5) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Spermophaga (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2025).
# Uraeginthus

Uraeginthus :
| Ur par U. angolensis, luc'hskeudennet e-kichen Lusaka (Zambia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Uraeginthus Cabanis, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Uraeginthus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Uraeginthus angolensis
** U. a. angolensis, cyanopleurus ha niassensis,
* Uraeginthus bengalus
** U. b. bengalus, brunneigularis, katangae hag ugogensis,
* Uraeginthus cyanocephalus.
Seizh (7) isspesad dezhe en holl : o c'havout a reer en Afrika.

## Rummatadur

Dilec'hiet eo bet an daou spesad U. granatinus hag ianthinogaster er genad Granatina.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Uraeginthus (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2025).
# Hypargos

Hypargos :
| Hypargos niveoguttatus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Hypargos Reichenbach, 1862 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Hypargos a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Hypargos margaritatus,
* Hypargos niveoguttatus
** H. n. macrospilotus ha niveoguttatus.
O c'havout a reer holl en Afrika issahara, daou (2) isspesad dezhe.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Hypargos (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2025).
# Las Juniás

Las Juniás :
| Anv gallek (ofisiel) | Almont-les-Junies |
| Bro | Okitania Roergue |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Aveyron |
| Arondisamant | Vilafranca de Roergue |
| Kanton | Òlt e Dordon |
| Kod kumun | 12004 |
| Kod post | 12300 |
| Maer Amzer gefridi | Bruno Cavaignac 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Comunautat de comunas de La Sala Comunautat |
| Lec'hienn web | http://almont-les-junies.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 438 ann. (2022) |
| Stankter | 18 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 444 m bihanañ 180 m — brasañ 556 m |
| Gorread | 23,75 km² |
| kemmañ |
Las Juniás a zo ur gumun er Roergue (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Flanhac, e Distrig Aubinh hag e departamant Avairon. Lakaet e voe en Arondisamant Vilafranca pa voe krouet e 1800. Lakaet e voe e Kanton Aubinh e 1801.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1833 e voe staget kumunioù Las Juniás ha Pagax ouzh kumun Flanhac.
* E 1841 e voe adsavet kumun Las Juniás.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 28 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumantoù ar re varv, eleze 4,08 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas un den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Varzhin, luc’hskeudennoù.
* Chapel Santez Katell, luc’hskeudennoù.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Pyrenestes

Pyrenestes :
| Pyrenestes ostrinus, luc'hskeudennet e Ghana. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Pyrenestes Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Pyrenestes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Pyrenestes minor,
* Pyrenestes ostrinus,
* Pyrenestes sanguineus.
O c'havout a reer holl en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Pyrenestes (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2025).
# Livinhac

Livinhac :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Livinhac-le-Haut |
| Bro | Okitania Roergue |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Aveyron |
| Arondisamant | Vilafranca de Roergue |
| Kanton | Òlt e Dordon |
| Kod kumun | 12130 |
| Kod post | 12300 |
| Maer Amzer gefridi | Roland Joffre 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Comunautat de comunas de La Sala Comunautat |
| Lec'hienn web | http://www.livinhac-le-haut.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 102 ann. (2022) |
| Stankter | 100 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 200 m bihanañ 169 m — brasañ 472 m |
| Gorread | 10,97 km² |
| kemmañ |
Livinhac a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Flanhac, e Distrig Aubinh hag e departamant Avairon. Lakaet e voe en Arondisamant Vilafranca pa voe krouet e 1800. Lakaet e voe e Kanton Aubinh e 1801.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1833 e voe krouet kumun Decazeville, staget e voe outi kumun Sant Michèu ha lodennoù eus kumunioù Flanhac, Firmin, Livinhac hag Aubinh.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 52 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumantoù ar re varv, eleze 3,80 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pevar den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik bourc'h Livinhac.
* Iliz katolik Sant Adrian e bourc’h Livinhac, luc’hskeudennoù.
* Iliz katolik La Roque-Bouillac.
* Iliz katolik Sant Pêr e La Roque-Bouillac, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù$^,$.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS]
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Pytilia

Pytilia :
| Pytilia melba (parez). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Pytilia Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Pytilia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Pytilia afra,
* Pytilia hypogrammica,
* Pytilia lineata,
* Pytilia melba
** P. m. belli, citerior, grotei, hygrophila, jessei, melba, percivali ha soudanensis,
* Pytilia phoenicoptera
** P. p. emini ha phoenicoptera.
O c'havout a reer holl en Afrika, dek (10) isspesad dezhe.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Pytilia (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2025).
# Los Aures

Los Aures :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Les Albres |
| Bro | Okitania Roergue |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Aveyron |
| Arondisamant | Vilafranca de Roergue |
| Kanton | Lot e Montbazinois |
| Kod kumun | 12003 |
| Kod post | 12700 |
| Maer Amzer gefridi | Francis Delous 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Comunautat de comunas del Grand Fijac |
| Lec'hienn web | http://www.les-albres.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 344 ann. (2022) |
| Stankter | 20 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 383 m bihanañ 167 m — brasañ 546 m |
| Gorread | 17,09 km² |
| kemmañ |
Los Aures a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Flanhac, e Distrig Aubinh hag e departamant Avairon. Lakaet e voe en Arondisamant Vilafranca pa voe krouet e 1800.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1834 e voe staget kumunioù Los Aures ha Vernet-le-Haut ouzh kumun Asprièiras.
* E 1877 e voe adsavet kumun Los Aures diwar ul lodenn eus kumun Asprièiras.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 22 zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumantoù ar re varv, eleze 3,64 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv,.

#### Melestradurezh

* E 1974 e voe staget ouzh kumun Vivièrs, adsavet e voe e 1978.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Denez, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv , luc’hskeudennoù$^,$.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini -EHESS
* ↑ (fr)Cassini -EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Lagonosticta

Lagonosticta :
| Lagonosticta rubricata, luc'hskeudennet e Kenya. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Anv skiantel ||
| Lagonosticta Cabanis, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Lagonosticta a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Dek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Lagonosticta larvata
** L. l. larvata, nigricollis ha vinacea,
* Lagonosticta nitidula,
* Lagonosticta rara
** L. r. forbesi ha rara,
* Lagonosticta rhodopareia,
** L. r. ansorgei, jamesoni ha rhodopareia,
* Lagonosticta rubricata
** L. r. congica, haematocephala, landanae, polionota ha rubricata,
* Lagonosticta rufopicta
** L. r. lateritia ha rufopicta,
* Lagonosticta sanguinodorsalis,
* Lagonosticta senegala
** L. s. brunneiceps, rendalli, rhodopsis, ruberrima, senegala ha somaliensis,
* Lagonosticta umbrinodorsalis,
* Lagonosticta virata.
O c'havout a reer en Afrika, un isspesad warn-ugent (21) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Estrildidae/Lagonosticta (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2025).