OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ophelia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ophelia zo un anv-badez saoznek, deuet eus an henc'hresianeg.

## Brud

Un anv-badez ral a-walc'h eo. Dont a ra ar brudig anezhañ eus Hamlet, trajedienn Shakespeare.

## Yezhoù all

* Ofélia pe Ofilia, e portugaleg; Ofeliano, stumm deveret evit ar baotred
* Ofelia, en italianeg ha spagnoleg
* Ophélie, e galleg

## Tud

* Ofelia de Aragón (1888 - 1980 ), anv-micher ar ganerez spagnol Jacinta Roy Yagüe.
* Ophélie Winter, kanerez c'hall

## Lennegezh

* Ophelia, merc'h Polonius e pezh-choari Hamlet, gant William Shakespeare; poltredoù anezhi zo bet graet kalzig, diwar brud ar pezh.
* Ophelia St. Clare, er romant Uncle Tom's Cabin
* Ophélie, barzhoneg gant Artuhr Rimbaud.

## Liverezh

Meur a daolenn zo anvet Ophelia, pe Ophélie:
* La mort d' Ophélie, e 1844 gant Eugène Delacroix
* Ophelia, e 1852 gant John Everett Millais
* Ophelia, e 1863-64 gant Arthur Hughes
* Ophelia, e 1870 gant Pierre Auguste Cot
* Ophélie, e 1883 gant Alexandre Cabanel
* Ophelia, meur a daolenn gant John William Waterhouse (etre 1889 ha 1910)
* Ophelia, e 1895 gant Paul Albert Steck
* Ophelia, gant Arthur Hughes (1863-64)
* Ophélie gant Alexandre Cabanel (1883).
* Ophelia gant John William Waterhouse (1889)
* Ophelia gant John William Waterhouse (1894).
* Ophelia gant John William Waterhouse (1910).

## Traoù all

* 171 Ophelia, un asteroidenn
* Ophelia (loarenn), unan eus loarennoù Ouran
# Polinezia

    Evit an tiriad e dalc'h ar Frañs, gwelet Polinezia Frañs.
Polinezia (eus an henc'hresianeg: πολύς "lies" niverus + νῆσος "nēsos" enez) a zo unan eus an teir rann vras a ya d'ober Okeania (e-maez eus enez-kevandir Aostralia, ha Tasmania); Melanezia, ha Mikronezia eo an div rann all. En tu-hont da 1 000 enezenn bennak a ya d'hec'h ober, hag i strewet e kreiz hag e su ar Meurvor Habask. Graet e vez Polinezianed pe, raloc'h, Polineziz eus annezidi an inizi-se, ha kar eo o yezhoù hag o sevenadur.

## Inizi hag enezegi Polinezia

* Hawai
* Samoa
* Tonga
* Tuamotu

## Pennadoù kar

* Melanezia
* Mikronezia
* Papouazia

## Notennoù

* ↑ Geriadur brezhoneg An Here, An Here, 2001, p. 1432.
* ↑ Emsav, niv. 6, Mezheven 1967, p. 151
# Pterodactylus

Pterodactylus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Sauropsida |
| Urzhad : | Pterosauria |
| Kerentiad : | Pterodactylidae |
| Genad : | Pterodactylus |
| Spesadoù ||
| P. antiquus (holotype) P. arningi P. cerinensis P. grandipelvis P. grandis P. kochi P. manseli P. maximus P. micronyx P. pleydelli P. suprajurensis ||
| Pelec'h e veze kavet ||
| Europa hag Afrika ||
| Prantad ||
| Juraseg uhel ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Pterodactylus (eus ar gerioù henc'hresianek πτερόn, "askell", ha δάκτυλος, "biz") a zo ur genad eus urzhiad ar pterosaored, reptiled nij eus ar Juraseg. Digored fosilennoù spesadoù ar genad a vuzuilh war-dro 70 cm, met ar braz anezho a oa krennarded, al loened deuet d'o ment a c'hallje tapout kaout 1.50 m a zigored marteze. Bevañ a raent e-tro 150 milion a vloavezhioù 'zo.
# Reddite ergo quæ Cæsaris sunt Cæsari et quæ Dei sunt Deo

Reddite ergo quæ Cæsaris sunt Cæsari et quæ Dei sunt Deo zo ur bomm latin hag a dalv kement ha Daskorit eta da Gaezar ar pezh a zo da Gaezar, ha da Zoue ar pezh a zo da Zoue. Ar frazenn-se a gaver en Avieloù, en Aviel Mazhev (XXII, 21), en Aviel Mark (XII,17), an Aviel Lukaz (XX,25) hag er Vulgat, troet diwar an henc'hresianeg gant sant Hieronimos.
Distaget e vije bet gant Jezuz d'ar Farizianed e-kerzh un tabut diwar-benn an tailhoù. Goulennet e oa bet outañ gant e enebourien ha reizh e oa, hervez al lezenn yuzev, paeañ tailhoù da Gaezar, da lavarout eo da c'houarnamant an impalaer roman ; mar lavare ya ne c'halle ket bezañ ar mesiaz, ha mar responte ket e vije bet flatret d'ar gouarner roman.

## Notennoù

* ↑ ΤΑ ΚΑΙΣΑΡΟΣ ΑΠΟΔΟΤΕ ΚΑΙΣΑΡΙ ΚΑΙ ΤΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΤΩ ΘΕΩ, Mark XII,17.
# Magadeg

Ur yezh indez-aryek eo ar magadeg (magadhi ) komzet gant tro-dro da 11 millon a dud e Bihar dreist-holl, met ivez e Hazaribagh, Giridih, Palamau, Munger ha Bhagalpur.
Ur yezh kar d'at bodjpoureg ha d'ar maithileg eo ar magadeg, a-wechoù kenstrollet o-zri evel yezhoù biharek. Tost-tre eo ar yezhoù bihareg d'an hindeg.
Peurliesañ e vez skrivet gant ar skritur devanagari. script.

## Gwelet ivez

* Roll yezhoù ofisiel India

## Liammoù diavaez

Rosetta Project
# Tiberias

Tiberias pe Tiberiada (Τιβεριάς (Tiberias) hervez al latin hag an henc'hresianeg, Τιβεριάδα (Tiveriada) hervez ar gresianeg ), pe (טבריה (Tverya) en hebreeg, pe طبرية (Tabarīya) en arabeg, a zo kerbenn Galilea en hanternoz Israel. Ur gêr istorel brudet eo, darempredet gant pirc'hirined ha touristed. Kresket eo kêr en hanternoz d'ar gêr istorel gozh.

## Douaroniezh

Emañ Tiberias war lez kornôk Lenn Tiberias, 40 000 a dud enni, brudet hec'h andonioù tomm ha yec'hedus, ur gêr ma ne ra glav nemet 50 deiz bep bloaz ha ma ra 20 derez e-kreiz ar goañv.

## Istor

Savet eo bet er bloaz 21 gant Herodez Antipas, ur mab da Herodez Veur ha roet dezhi anv an impalaer Tiberius.
# Yaou (doue)

Yaou (diwar ar ger latin Jovis), pe Jupiter (diwar ar ger latin Jupiter pe Juppiter) a zo doue pennañ ar Romaned. Roue an doueed hag an dud e oa.

## An anv

Yaou ha Jupiter a zo daou anv evit ar memes doue hag an daou anv-se a zo bet kemmesket dre ma tremene an amzer. Ar stumm Jovis en doa lakaet ar Romaned da grediñ, poent zo bet, e oa tro-c’henel ar ger, hag e oa Jupiter tro-envel ar ger. En italianeg e vez lavaret Giove, hag anavezet eo ivez e saozneg gant ar stumm Jove, dreist-holl en estlammadell "By Jove!".
* Jovis eo ar stumm latin kevatal d’ar ger henc'hresianek Zeus, ha tostaet e vez ivez gant lod ouzh an anvioù hebreek Yahve pe Jehovah.
Jupiter a dalvez an “doue-tad”. Klotañ a ra eta an doue-se gant Zeus pater ar C'hresianed kozh, Dagda pe Taranis ar Gelted, ha Thor ar C’hermaned.

## An anv brezhonek

E-barzh geriadur Gregor Rostren (1732) e kaver kement-mañ : « JUPITER, roi des Titans, mis au nombre des Dieux, Yaou, Yau, You, ar roüe Yaou, ar fals-doüe Yau. » Diwar anv an doue-se eo e teu, anat eo, anv an deiz : Yaou (Iau e kembraeg) hag an adverb “diriaou” (an deiz gouestlet da Yaou).

## Mitologiezh

Tad ha mestr an holl zoueoù e oa gant ar Romaned, doue an oabl, ar gouloù, ar c’hurun hag al luc’hed. Eñ eo ivez an hini a zegas pinvidigezh war an Douar, ha diwaller meur Roma e oa. Gouestlet e oa ar C'hapitol dezhañ. Kred e oa eus al leoù hag ar c’hontradoù. Eilet e oa gant Juventus (Yaouankiz) ha Terminus (bevenn an amzer hag an egor). Skeudennet e vez alies gant luc'hed en e zorn ha gant un erer.
Ur bern bugale en doa amañ hag ahont, rak prest e veze da lammat war gement koantenn, doueez pe maouez, a blije dezhañ. Klask a rae kuzhat e garantezioù hag e vugale ouzh e wreg Juno met ne deue ket a-benn atav. Gant se he devoa bec'h an itron o klask mirout ouzh e droioù.

## Gwelout

* Zeus, a zo par dezhañ e relijion Hellaz kozh.

## Astronomiezh

Roet en deus e anv da blanedenn vrasañ koskoriad an Heol : Yaou.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ac'heron

An Ac'heron (Αχέρων / Akhérôn e henc'hresianeg), pe Akeron, zo war un dro ur stêr eus Epiros en Hellaz, hag unan eus stêrioù an Ifernioù hervez mojennoù Hellaz kozh.

## An douaroniezh

Emañ ar stêr o redek en Epiros, e gwalarn Hellaz, damdost da gêr Parga, hag er vro a zo dirak enez Korfou. En em deurel a ra el lenn Acherusia. Div adstêr zo d'an Ac'heron-se: ar Piriflegetontes hag ar stêr Kokitos.

## Ar vojenn

Mab eo da Helios, an Heol, ha Gaia, an Douar. Dimezet eo d'an nimfenn Orfne, ha tad eo da Askalafos. Taolet e voe gant Zeus en Ifernioù dre an abeg ma en doa roet e zour d'evañ d'an Ditaned emsavet enep an doueed.
C'haron eo anv an treizher a vez gant e vag o roeñvat war an Ac'heron etre ar melloù kerreg ruilhet-diruilhet gant an doue-stêr.

## Pennadoù kar all

* Ar stêr Stiks.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roparz Hemon, Geriadur brezhonek-gallek p. 27.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Agenor

Agenor (Ἀγήνωρ / Agếnôr e henc'hresianeg) zo anv meur a zen e mojennoù Hellaz kozh, deuet da vezañ un anv-badez zoken e meur a yezh.

## Hellaz kozh

* Agenor (mab Poseidon), roue Tir, e Fenikia
* Agenor, mab Antenor, en Ilias Homeros
* Agenor, mab Jasus, priñs eus Argos
* Agenor, mab Triopas, priñs eus Argos
* Agenor, mab Pleuron, ha mab-bihan da Aetolus
* Agenor, mab Phegeus, drouklazher Alcmaeon

## Yezhoù all

Kavout a reer an anv-badez e meur a yezh:
* Agenor, e brezhoneg ha portugaleg (distaget disheñvel),
* Agénor e galleg
* Agènor e katalaneg
* Agenore en italianeg

## Tud

* Agénor Bardoux, politikour gall
* Agenore Bassi, skrivagner ha politikour italian
* Agenor de Miranda Araújo Neto, anavezetoc'h evel Cazuza, (Río de Janeiro, 4 de abril de 1958 — Río de Janeiro, 7 de julio de 1990) , kaner brazilian,
* Agenore Fabbri, kizeller italian
* Agenor Gołuchowski (1812–1875), kont polonat hag aostrian, gouarnour Galisia;
** e vab Agenor Maria Gołuchowski (1849–1921), politikour ha diplomat plonat hag aostrian.
* Agenor Lafayette de Roure, politikour brazilian
* Agenor Francisco Homem de Carvalho, politikour brazilian
* Agénor de Gramont, anv meur a zen e Bro-C'hall

## Filmoù

* L’Ambition d’Agénor le Chauve, film gant Léonce Perret e 1910

## Steredoniezh

* 1873 Agenor, un asteroidenn

## Pennad kar a bell

* Azenor, anv-badez brezhonek
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Aglaia (Fulenn)

Aglaia (Ἀγλαΐα e henc'hresianeg) zo unan eus an Teir Fulenn e mojennoù kozh Hellaz, hag ivez anv meur a vaouez all.

## Kerentiezh

Ar yaouankañ eus ar C'haritezed, pe an Teir Fulenn, eo Aglaia (pe ur pevare hini, Pasithea, hervez Homeros), ha doueez ar Gened e oa-hi. Teir merc'h da Zeus ha d'an Okeanidenn Eurynome e oa an Teir Fulenn-se. Sede anvioù he div c'hoar all
* Eufrosyne, a oa fulenn al levenez
* Thalia, hini an imor vat$^,$.
Dimezet e oa Aglaia da Hefaistos, a oa Vulkan gant ar Romaned, ha mamm e oa da Eukleia ("brud vat"), Eufeme ("meuliñ"), Euthenia ("buz") ha Filofrosyne ("degemer mat").
Hec'h anv an hini zo bet roet d'an asteroidenn (47) Aglaja.

## Levrlennadur

* Grimal, Pierre, The Dictionary of Classical Mythology, Wiley-Blackwell, 1996, ISBN 978-0-631-20102-1. "Charites" p. 99
* Smith, William; Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, London (1873). "Charis"

## Skeudennoù

* Thetis e palez Aglaia hag Hefesto Tresadenn graet e 1795 gant Tommaso Piroli (1752–1824), diwar un dresadenn all gant John Flaxman e 1793 evit un embannadur eus an Ilias

## Notennoù

* ↑ Hesiodos, Theogonia 907
* ↑ Apollodoros, Bibliotheke, 1. 3. 1
* ↑ Hesiodos, Theogonia 945
* ↑ Rhapsodiennoù orfek (tammoù)
# Aglaia (anv-badez)

Aglaia (Ἀγλαΐα e henc'hresianeg) zo un anv-badez italianek hag alamanek, deuet diwar anv Aglaia (Fulenn), unan eus an Teir Fulenn.

## Yezhoù all

* Aglaé, Aglaë e galleg
* Ἀγλαΐα (Aglaia), Ἀγλαΐη (Aglaie) e gresianeg
* Aglaea, Aglea e latin
* Aglaja en alamaneg

## Tud

* Charlotte-Aglaé d'Orléans (1700-1761), priñsez c'hall, dugez Modena
* Aglaia Anassillide, anv-pluenn ar varzhez Angela Veronese (1778-1847).
* Apollonie Sabatier, anv-micher Joséphine-Aglaé Savatier ( 1822 1890), livourez c'hall.
* Nastassja Aglaia Nakszyńsk, anavezetoc'h evel Nastassja Kinski, aktourez alaman.
* Aglaia Szyszkowitz (1968-), aktourez aostrian.

## En oberennoù

* Aglaja Ivanova er c'hoarigan L'idiota, gant Luciano Chailly .

## Asteroidenn

Roet eo bet o anv da 47 Aglaea, un asteroidenn.

## Notennoù

* ↑ Aglaé
* ↑ "A" Names 20 000 names
# Aigina (enezenn)

Aigina (Αίγινα /Aigina e henc'hresianeg) zo un enezenn, e pleg-mor Aigina, anvet ivez pleg-mor Saronikos, 27 km eus kêr Aten.

## Melestradurezh

E distrig rannvroel an Inizi emañ Enez Aigina. Kêr Aigina, anvet ivez C'hora a-wechoù, eo ar pennlec'h, e gwalarn an enezenn.
13 056 a dud a oa o vevañ en enezenn e 2011.

## Istor

Dont a ra an anv eus hini an nimfenn Aigina, mamm ar roue Aiakos. E-pad ur pennad e oa kevezerez Aten da ren war ar mor.

## Daveoù

* ↑ Sekretouriezh hollek ar stadegoù gresian
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aiolos

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Aiolos zo anv daou zen hag un doue e gwengelouriezh Hellaz. Αἴολος / Aíolos eo e henc'hresianeg (lakaet da Éole e galleg).
Anaout a reer :
* an doue Aiolos eo an hini brudetañ, a oa doue an Avelioù. Sellout ouzh Aiolos (doue).
* Aiolos, mab da Hellen ha d'an nimfenn Orseis, hag o doe bugale e-leizh, met n'anaver nemet pevar anezho Sisyphos, Athamas, Krete ha Salmone.
* un Aiolos all a oa mab-bihan da Hellen.
# Akademiezh (Platon)

An Akademiezh (pe Ἀκαδημία / Akademia, e henc'hresianeg) a oa ur skol uhel bet digoret gant Platon er IVvet kantved kent Jesuz-Krist, war-dro 385, en Aten, en Akademia, un templ d'an doueez Athena, doueez ar furnezh gant tud Hellaz kozh.
Serret e oa bet gant Justinian e 529, deiziad kemeret evel penn diwezhañ an Henamzer alies.
# Alkaios

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Alkaios ( Ἀλκαῖος e henc'hresianeg; Alcaeus e latin) a zo anv meur a zen.
* Alkaios mab Herakles, mab Herakles ha roue Lidia
* Alkaios mab Perseüs, mab Perseüs ha tad Amfitrion
Deveret eo an anv eus Alkides, anv kentañ Herakles.

## Skrivagnerien

Un toullad skrivagnerien en Henamzer zo anavezet ivez:
* Alkaios Mitilene, barzh eus ar VIIvet kantved kent JK
* Alkaios ar Fentigeller, barzh eus deroù ar IVvet kantved kent JK, a skrivas dek fentarvest e doare ar fentc'hoariva kozh
* Alkaios Messene, ur barzh war-dro dibenn an IIIde hag IIvet kantved kent JK.
# Alkinoe

Alkinoe (Ἀλκινόη / Alkinoê e henc'hresianeg) a oa ur vaouez eus Korinthos, e mojennoù Henc'hres.

## Mojenn

Kontet eo bet ar vojenn gant Parthenios Nikaia. Merc'h e oa da Bolybos, roue Korinthos. Dimezet e oa da Amfiloc'hos, eus Korinthos, mab da z-Dryas.
Implijet he devoa an nezerez Nikandra ha kaset anezhi kuit hep gopr. Dre-se he devoa sachet kounnar an doueez Athena warni. An doueez eta an hini a reas dezhi orgediñ ouzh ur paotr yaouank eus Samos anvet Ksanthos. Ha hi d'ober he soñj da vonet kuit gant an den-se ha da lezel pried ha bugale war he lerc'h. War al lestr e savas morc'hed dezhi hag en em daolas er mor, ma voe beuzet.
# Alkinoos

Alkinoos (Ἀλκίνοος e henc'hresianeg, da lavarout eo « spered galloudus ») a oa ur mab da Nausithoos pe da Feaks. Pried e oa da Arete ha tad e oa da Naosikaa, Halios, Klytoneos ha Laodamas.

## Mojennoù
### Argonaoted

Hervez mojenn Iason hag an Argonaoted edo Alkinoos o chom gant e wreg Arete e Drepanon. Pa zistroas an Argonaoted eus Kolc'his e teujont d'e enezenn. Pa zeuas tud Kolc'his war o lerc'h betek Drepanon e c'houlennjont ma vije daskoret o friñsez Medea, serc'h Iason, dezho, hag Alkinoos a lavaras e vije roet dezho ma oa gwerc'hez bepred, met ma oa gwreg Iason e vije diwallet gwreg hag ozhac'h gantañ. Ma rankas tud Kolc'his mont kuit hep o friñsez. Evel-se e c'hallas an Argonaoted distreiñ d'ar gêr, ha gante profoù digant Alkinoos$^,$$^,$.

### En Odysseia

Hervez Homeros, edo Alkinoos o ren war ar Faiakiaiz (en Enez Sc'herie a-hervez), ha gant e bried Arete en devoa bet pemp mab hag ur verc'h, Naosikaa.

## Notennoù

* ↑ Apollonios Rodos, iv. 990-1225
* ↑ Orph. Argon. 1288, &c.
* ↑ Apollodoros, i. 9. § 25, 26
* ↑ Homeros, Odysseia vi. 12, &c., 62, &c
# Ambrozi

An ambrozi eo anv ar boued pe evaj an doueed e mojennoù Hellaz kozh.

## Gerdarzh

Ar ger a zo αμβροσία /ambrosía e henc'hresianeg, ha dont a ra eus ἀμϐρόσιος, a dalv « divarvel, doueel», eus a- ("nann") ha mbrotos ("mervel").

## Boued an doueed

Gantañ e vez maget doueed an Olympos. Rak ar re-se ne vevont ket diwar boued na gwin evel an dud, met diwar nektar, e-lec'h gwin, ha diwar an ambrozi, e-lec'h boued kalet, goude ma ne vez ket kalet atav.
E skridoù Homeros e vez degaset gant koulmed adalek penn pellañ ar C'hornôg, ha gantañ e vez maget kezeg an doueed ivez.
Nac'h nektar pe ambrozi ouzh un doue n'eus ket gwashoc'h kastiz : evit ober kemend-all e rank bezañ torret ul le graet war doureier ar stêr Styks da vihanañ.
E Theogonia Hesiodos e kaver al linennoù-mañ, a c'hallfe bezañ un arroud ouzhpennet:
   « An Neb, a-douez ar Re Zivarvel, mistri leinoù an Olympos erc'hek, a skuilh an dour-se evit terriñ e le, a chomo war e c'hourvez hep analat ur bloavezh-pad. Biken ken ne dostay ouzh e ziweuz nag ambrozi na nektar d'en em vagañ. Chom a ray hep analat war lein e gein ha divouezh war ur gwelead tapisoù: paket kriz e vo gant ar c'hrop. »

## Oleviñ doueel

An doueed a olev ivez o muiañ karet, evit diwall o c'horf pe evit reiñ dezho divarvelezh :
* Thetis a olev ar bugel Ac'hilleüs a-raok d'e vrañsellat war an tan - evel e veze graet gant ar Fenikianed - pezh a nec'has Peleüs kement ma'z arsavas se ;
* En Ilias, korf Sarpedon a zo olevet gant ambrozi gant Apollon (XVI, 680) goude bezañ gwalc'het gantañ e wad du hag a-raok e distro huñvreet da Lykia, bro e c'hanedigezh ;
* Hini Patrokles gant Thetis (XIX, 38)
* Ha hini Hektor gant Afrodite (XVIII, 186-187).

## Notennoù

* ↑ Geriadur Martial Ménard, p.68.
# Aktor

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Aktor (Ἄκτωρ e henc'hresianeg, "rener", diwar ar verb άγωa) zo un anv a gaver stank e mojennoù Hellaz kozh:
* Aktor (roue Fthia), a vije bet mab d'ar roue Myrmidon Fthia ha Peisidike, merc'h da Aiolos. Lazhet e voe gant Herakles. Hervez lod e varvas divugel, hervez re all e oa tad da Eurityon, a voe roue war e lerc'h.
* Aktor (mab Deion), a oa mab da Deion ha Diomede, merc'h da Ksouthos. Dimeziñ a reas da Aigina, an nimfenn merc'h d'ar roue-stêr Asopos. Kalz a vugale o doe, en o zouez Menoitios, a verdeas gant an Argonaoted, hag a oa tad pe tad-kozh Patrokles, kenderv ha mignon da Ac'hilleüs.
* Aktor (mab Azeüs), a oa roue Minianed Orc'homenos. E verc'h Astyoc'he a gemeras kraoñ digant an doue Ares, m'he devoe daou vab gevell digantañ, Askalafos hag Ialmenos, a gasas ar Vinianed da vrezeliñ da Droia.
* Aktor (mab Forbas), roue Elis, a zimezas da v-Molione, hag a voe tad ar c'hevelled anvet Molionided (Kteatos hag Eurytos). Sevel a reas kêr Hyrmina, anvet diwar-lerc'h anv e vamm.
* Aktor (mab Hippasos), unan ag an Argonaoted.
* Aktor, tad Sthenelos. Sthenelos a yeas da-heul Herakles pan eas da vrezeliañ ouzh an Amazonezed hag a voe lazhet gante.
* Aktor, unan eus kampagnuned Aineias en harlu.
* Aktor, ul Lapit a voe lazhet gant an den-marc'h Klanis.
# Amfiktyon

Amfiktyon (Ἀμφικτύων / Amphiktýôn e henc'hresianeg) a oa :
* eil mab Deukalion ha Pyrra
* ha breur Hellen, Protogeneia, Pandora ha Thyia.
Hervez un doare all e oa ur bugel ganet didad eus an douar. Brud en deus da vezañ savet Amfiktyonia Delfi. E-kichen ti ar c'huzul amfiktionek-se e oa un templ (herôon) a oa bet savet d'e glod.
Roue Thermopylai e oa, ha dimeziñ a reas da ur verc'h da g-Kranaos, roue Aten. Distroadañ a reas e dad-kaer, ha setu eñ roue Aten en e lec'h. Dek vloaz e renas a-raok bout distroadet gant Erec'hthonios.
# Ampelos

Ampelos (Αμπελος, "gwini" e henc'hresianeg) a oa mab d'ur satir ha d'un nimfenn, hag arouez ar gwini en-eeun.

## Ar vojenn

Kile oa d'an doue Dionysos, a veze paotretaer a-wechoù, hag e garantez kentañ. Hervez Nonnos e oa ur gwaz kaeroc'h eget an doue, en doa gwarizi outañ. Met aon en doa ivez d'e goll. Bemdez e veze c'hoarioù ganto, gouren, chase, ha laosket e veze Ampelos da c'hounit gant an doue ha n'en doa ket lavaret piv e oa. Ur wech, pa oa redadeg gant Ampelos hag an daou satir Kisso ha Leneo, e reas d'an daou all gorrekaat evit ma vefe trec'h e garedig. Evit brabañsal dirak e vignon e veze Ampelos o pourmen war gein tigred, leoned pe arzhed. An doue a lavaras dezhañ diwall dreist-holl rak kerniel an tirvi. Mervel a reas koulskoude en-yaouank, lazhet gant un tarv. Gant e vignon doue e voe troet en ur blokad rezin, ha gant e wad e krouas ar gwin.

## Ur vojenn all

Hervez ur vojenn arall, diwar zorn Ovidius, e oa kouezhet diwar un evlec'henn, goloet a bambr (latin pampinus) pa oa o kutuilh ar rezin. War c'houlenn e vignon Dionysos e voe lakaet da steredenn en oabl. a-hervez eo ar steredenn Vindemiatrix (e latin «mendemour»), eus steredeg ar Werc'hez.
Evit doare, pa veze gwelet ar steredenn er reter, e miz Gwengolo ("miz Mendem" e brezhoneg ivez), e veze poent kutuilh rezin. Hiziv n'eo ket stered ar Werc'hez met re al Leon a vez gwelet d'ar c'houlz-se.

## Nimfenn

Ampelos zo ivez anv un Hamadriadenn, nimfenn ar gwini.

## Skridoù

* Nonnos, Dionysiaca (X.175-430; XI; XII.1-117);
* Ovidius, Fasti (III.407-414).
* G. López Monteagudo, The Triumph of Dionysus in Two Mosaics in Spain. Studienn diwar-benn marelladurioù roman kavet e Baños de Valdearados, e Spagn.
# Anemoi

An Anemoi (Ἄνεμοι e henc'hresianeg) eo an avelioù e mojennoù Hellaz kozh. Mibien e oant d'an doueez Eos ha d'an Titan Astraios. O mestr e oa Aiolos, a zalc’he e c’halloud a-berzh Zeus, hag a lakae ar gwallavelioù da redek ha d’ober freuz.

## O anvioù
### Pevar avel

Evit an avelioù ordinal a oa pevar anezho :
* Boreas, avel an norzh (hanternoz), a zo Aquilo, pe Septentrio e latin
* Notos, avel ar su (kreisteiz), a zo Auster e latin
* Zefyros, avel ar c'hornôg (kuzh-heol), a zo Favonius e latin
* Euros, avel ar reter (sav-heol), a zo Volturnus e latin
Stag int ouzh ar pevar c'houlz-amzer. Boreas eo avel yen ar goañv, Zefyros doue an aezhennoù nevezamzer, Notos doue ar glaveier e dibenn an hañv, hag Euros doue ar glav en diskaramzer.

### Eizh avel

Ma ne oa nemet pevar avel gant ar Romaned e oa pevar all gant tud Aten, o doa savet un templ eizhkornek ma oa bet lakaet skeudenn an eizh avel en eizh korn anezhañ.
* Apeliotes, avel ar gevred
* Kaikias, an avel viz
* Lips, avel ar mervent
* Skiron, avel ar gwalarn

### Daouzek avel

Kaset e voe o niver da 12:
* Apeliotes
* Boreas pe Aparctias
* Kaikias
* Euronotos pe Foinikias
* Euros pe Argeste
* Iapyx pe Mese
* Libonotos
* Lips
* Notos
* Skion pe Olympias
* Thrakios pe Traskias
* Zefyros

## Temploù
### Mirdi Pio-Clementinum

Er Mirdi Pio-Clementinum ez eus ur monumant marmor gant anvioù gresianek ha latin an avelioù, da lavarout eo:
* Septentrio (Aparctias),
* Eurus (Euros, ar gevred),
* etrezo Aquilo (Boreas),
* Vulturnus (Kaikias)
* Solanus (Afeliote).
* etre Eurus ha Notus (Notos), emañ Euroauster (Euronotos).
* etre Notus ha Favonius (Zefyros), emañ Austro-Africus (Libonotus) hag Africus (Lips),
* etre Favonius ha Septentrio, emañ Chrus (Iapyks) ha Circius (Thracius).

## Pennadoù kar

* Tour an avelioù
# Apate

Apate (e henc'hresianeg Ἀπάτη) a oa doueez ar gaou hag an touell e relijion Hellaz kozh. Merc'h eo da Erebos ha Niks (an Noz), ha c'hoar eo d'an droukspered Dolos a sailhas e-maez boest Pandora. Enebet e oa ouzh Aleteia, ar wirionez.