OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aloubadeg Polonia gant Slovakia

Aloubadeg Polonia gant Slovakia a oa c'hoarvezet e-kerzh aloubadeg Polonia gant an Alamagn Nazi e miz Gwengolo 1939. Ar Republik slovak nevez-krouet he doa kemeret perzh en dagadenn, hag al Lu Bernolák en doa kemeret perzh ivez gant 50 000 soudard rannet e teir rannarme. Dre ma oa ar braz eus an nerzhioù lu polonat o stourm a-enep nerzhioù lu Alamagn, en norzh hag e kornôg ar vro, ne oa ket stourmet kreñv ouzh an alouberien slovak ha ne oa ket bet kalz a golloù.

## Skeudennoù

* Komańcza, Polonia, e 1939
* Soudarded alaman ha slovak o poziñ gant trevourien ukrainat e Komańcza, Polonia, e 1939
* Unvezioù alaman ha slovak asambles evit lidañ an trec'h war Polonia
* Alexander Mach o trugarekaat soudarded enoret Slovakia evit Aloubadeg Polonia
* Tiriad Republik Slovakia goude an aloubadeg trec'hus

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Slovakian Invasion: the long forgotten story of how Slovak troops helped Hitler defeat Poland (English). Polish Press Agency (1 a viz Gwengolo 2018).
* ↑ Slovak participation in the war. Occupation of Polish mountain regions (English). Przystanek Historia (24 a viz Gwengolo 2020).
# Mandingoa nitidula

Mandingoa nitidula :
| Mandingoa nitidula, luc'hskeudennet en Ouganda. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Genad : | Mandingoa |
| Anv skiantel ||
| Mandingoa nitidula (Hartlaub, 1865) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Mandingoa nitidula a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Estrildidae.
Anvet e voe Estrelda nitidula (kentanv) da gentañ-penn (e 1865) gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900) : ar spesad nemetañ er genad Mandingoa an hini eo.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika :
* Mandingoa nitidula chubbi, eus kreisteiz Etiopia da viz Zambia, hanternoz Malawi ha hanternoz Mozambik,
* M. n. nitidula, eus Republik Demokratel Kongo (RDK), mervent Zambia, kreisteiz Malawi ha kreiz Mozambik da Suafrika,
* M. n. schlegeli, eus Sierra Leone da Angola, RDK hag Ouganda,
* M. n. virginiae, e Bioko (Pleg-mor Ginea).

## Liammoù diavaez

* (en) Mandingoa nitidula el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Mandingoa nitidula e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Hartert, 1919.
* ↑ (en) Mandingoa nitidula el lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Delfzijl

Delfzijl (distagañ : ) a zo ur gêr hag ur gumun e proviñs Groningen en Izelvroioù. War ribl kleiz aber ar stêr Ems, tost ouzh harzoù Alamagn. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : Bierum, Biessum, Borgsweer, Delfzijl, Farmsum, Godlinze, Holwierde, Krewerd, Losdorp, Meedhuizen, Spijk, Termunten, Termunterzijl, Uitwierde, Wagenborgen, Weiwerd, Woldendorp.

## Greanterezh

A-fet talvoudegezh ez eo Delfzijl pempvet porzh an Izelvroioù hag enni e kaver un embregerezh aluminiom perc'hennet gant Aluminium Delfzijl. E 2004 e voe produet 112 400 tonennad aluminioù dourennek. Kalz embregerezhioù kimiezh a gaver ivez e Delfzijl, hag eil lec'h ezporzhiañ danvezioù kimiek eo en Izelvroioù goude Rotterdam.

## Darvoudoù

Bep pemp bloaz e vez aozet Delfsail, an darvoud brasañ en Izelvroioù evit a sell ouzh ar bageal. Bep bloaz e vez aozet "Pinksterfeesten" e Delfzijl.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Delfzijl ez eus 21 dileuriad :
* PvdA : 9 dileuriad
* ChristenUnie : 4 dileuriad
* CDA : 3 dileuriad
* VVD : 2 zileuriad
* Lijst Stulp : 2 zileuriad
* PvhN : 1 dileuriad

### Gevellerezh

* Aubenas Frañs
* Cesenatico Italia
* Schwarzenbek Alamagn
* Sierre Suis
* Zelzate Belgia
* Shūnan Japan

## Liamm diavaez

* (en) Delfzijl travel guide war Wikivoyage
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ausiàs March

Ausiàs March (distaget [awziˈaz ˈmaɾk]) (war-dro 1397-1459) a oa ur barzh katalanek eus Bro Valensia.
Ur varzhoneg gantañ ("Quan plau a Dèu que la fusta peresqua…") a gaver lakaet e brezhoneg gant Koulizh Kedez el levr Uzien Announ, (An Diaoul Dieub, 2009, p. 65) dindan an talbenn "Mar soul gant Doue …".
# Estrildidae

Estrildidae :
| Pytilia melba. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Estrildidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857), Estrilda ar genad skouer anezhañ.
Diouzh Doare 14.2 an IOC World Bird List ez a ur genad golvaneged ha daou-ugent d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Heteromunia - Mathews, 1913 (1 spesad),
* Oreostruthus - De Vis, 1898 (1 spesad),
* Stagonopleura - Reichenbach, 1850 (3 spesad),
* Neochmia - G.R.Gray, 1849 (2 spesad),
* Emblema - Gould, 1842 (1 spesad),
* Bathilda - Reichenbach, 1862 (1 spesad),
* Aidemosyne - Reichenbach, 1862 (1 spesad),
* Stizoptera - Oberholser, 1899 (1 spesad),
* Taeniopygia - Reichenbach, 1862 (2 spesad),
* Poephila - Gould, 1842 (3 spesad),
* Spermestes - Swainson, 1837 (4 spesad),
* Lepidopygia - Reichenbach, 1862 (1 spesad),
* Euodice - Reichenbach, 1862 (2 spesad),
* Padda - Reichenbach, 1850 (2 spesad),
* Mayrimunia - Wolters, 1949 (2 spesad),
* Lonchura - Sykes, 1832 (28 spesad),
* Chloebia - Reichenbach, 1862 (1 spesad),
* Erythrura - Swainson, 1837 (12 spesad),
* Nesocharis - Alexander, 1903 (2 spesad),
* Coccopygia - Reichenbach, 1862 (3 spesad),
* Mandingoa - Hartert, 1919 (1 spesad),
* Cryptospiza - Salvadori, 1884 (4 spesad),
* Parmoptila - Cassin, 1859 (3 spesad),
* Nigrita - Strickland, 1843 (4 spesad),
* Delacourella - Wolters, 1949 (1 spesad),
* Brunhilda - Reichenbach, 1862 (2 spesad),
* Glaucestrilda - Roberts, 1922 (3 spesad),
* Estrilda - Swainson, 1827 (11 spesad),
* Ortygospiza - Sundevall, 1850 (1 spesad),
* Paludipasser - Neave, 1909 (1 spesad),
* Amadina - Swainson, 1827 (2 spesad),
* Amandava - Blyth, 1836 (3 spesad),
* Granatina - Sharpe, 1890 (2 spesad),
* Uraeginthus - Cabanis, 1851 (3 spesad),
* Spermophaga - Swainson, 1837 (3 spesad),
* Pyrenestes - Swainson, 1837 (3 spesad),
* Pytilia - Swainson, 1837 (5 spesad),
* Euschistospiza - Wolters, 1943 (2 spesad),
* Hypargos - Reichenbach, 1862 (2 spesad),
* Clytospiza - Shelley, 1896 (1 spesad),
* Lagonosticta - Cabanis, 1851 (10 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Estrildidae: Estrildid Finches Bonaparte, 1850.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Estrildidae (lennet e-barzh d'ar 27 a viz C'hwevrer 2025).
# Feunteun

Ur feunteun zo un eienenn kempennet gant an dud peurliesañ, a-benn gallout dastum an dour a zeu e-maez an douar. Mein benerezh a vez tro-dro peurvuiañ evit reiñ hent d’an dour, hag ur poull a vez ivez alies. Er feunteunioù nevesoc’h e vez graet gant dafar all ivez.
Brudet e veze ar feunteunioù gwechall evit o dour, a oa ken prizius d’an dud, evit evañ, doura o loened, en em walc’hiñ, gwalc’hiñ o dilhad…

## E Breizh-Izel

Lod eus ar feunteunioù e Breizh a veze kontet da vezañ « sakr », abalamour da berzhioù o dour : pareañ a raent a bep seurt kleñvedoù a-hervez. Ha diwar se e oa kredennoù ha boazioù stag ouzh pep feunteun. War ar maez e vez anv ur sant war ar feunteun alies, hag ur chapel e-kichen.

## Er c'hêrioù

Savet ez eus bet feunteuniù disheñvel er c'hêrioù bras evit bravaat al leurgêrioù. Darn zo graet evit degas un tamm freskijenn d'an dud ouzhpenn: e kêrioù zo e c'haller mont da gerzhout e poull ar feunteun. Feunteunioù zo a zo evel c'hoarielloù gant livioù ha stummoù a bep seurt, pa ne glaskont teurel dour uhelañ ma c'hallont.

## En Italia

* Fontana dei Quattro Fiumi
* Feunteun Trevi

## Levrlennadur

* Albert Poulain ha Bernard Rio, Fontaines de Bretagne, Yoran Embanner
* Mikael Madeg, Feunteunioù brudet e Bro-Leon, Emgleo Breiz (hag un droidigezh e galleg, met berroc’hik : Découvrir les fontaines du Léon, e ti Emgleo Breiz ivez)

## Feunteunioù
### E Breizh
#### Feunteunioù kozh Breizh Izel

* Feunteun Sant Jakez e Tremeven e Goueloù
* Feunteun Sant Gouenou e Gouenoù, e Leon
* Feunteun e Lokorn, e Kerne-Izel
* Feunteun Sant Urloù e Langedig
* Feunteun en Enizenac'h
* Feunteun Sant Gweltaz e Lokentaz, e Bro-Gwened

#### Feunteunioù kêrioù Breizh

* Feunteun e Konk-Kerne
* Ar feunteun Lerat e-kreiz Gwerzhav, e Bro-Naoned
* Delwenn savet d'ar stêr Liger e feunteun al Leurgêr Real e Naoned
* Feunteun al Leurgêr Real e kreiz-kêr Naoned abaoe sklêrijennet en 2007
* Feunteun plasenn ar Frankiz e Brest
* Ar blomenn e Gwengamp

### E broioù all

* Aostria: Feunteun e Wattens.
* Arabia Saoudat: feunteun ar Roue Fahd, e Jeddah, eo an uhelañ er bed gant dour taolet betek 312 metrad uhelder.
* Bro-C'hall:Poull Apollon e park kastell Versailhez
* India: Flora Fountain, pe Feunteun Flora, e Mumbai. Feunteun savet e 1864 gant ar Saozon d'an doueez roman Flora.
* Italia : Feunteun Trevi e Roma.
* Feunteun e kêr Melaka, e Malaysia.
* Spagn: Feunteun al leoned, e palez an Alhambra, e Granada
* SUA:Feunteun Buckingham, e Chicago
* Suis: Feunteun e Geneva
* Feunteun en Alpoù Suis. E kornioù zo e kaver c'hoazh feunteunioù ha dour mat da evañ.

## Pennadoù kar

* Fontaine
* Font
# Tailh

Un tailh zo un tell eeun.
Gant an tailhoù e vez gopret kargidi, arc’hantaouet an servijoù publik, graet war-dro isframm ar vro.

## Pennad kar

* tell
# Lezardrev

Lezardrev :
| Pont Lezardrev, etre Treger ha Goueloù. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Lézardrieux |
| Bro istorel | Bro-Dreger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Lannuon |
| Kanton | Landreger |
| Kod kumun | 22127 |
| Kod post | 22740 |
| Maer Amzer gefridi | Henri Paranthoën 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Lannuon-Treger Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Treger ha Goueloù |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 632 ann. (2022) |
| Stankter | 137 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 47′ 09″ Norzh 3° 06′ 21″ Kornôg / 48.7858333333, -3.105833333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 30 m bihanañ 0 m — brasañ 82 m |
| Gorread | 11,91 km² |
| Lezardrev ||
| kemmañ |
Lezardrev (distaget :,,) a zo ur gumun eus Breizh e Treger, hag e departamant Aodoù-an-Arvor. Penn kanton e oa betek 2015.

## Douaroniezh
### Stêrioù

* War lez kleiz aber an Trev emañ Lezardrev.

### Kumunioù amezek
## Ardamezioù

* Treustellet etre argant ha sabel, ar c'hentañ karget gant teir malvaenn en sabel.

## Anv

Eus "lez", "ar" ha "drev", lez-ar-drev, ar c'hastel tal an Trev.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 59 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 2,63 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* D'an 11 a viz Gouere 1944 e voe diskaret un nijerez Spitfire, marilhet MJ454 ha kodet SH-?, eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) gant ar Flak e Lezardrev; mervel a reas he nijour, ur milour eus Zeland-Nevez; douaret e voe en Hottot-les-Bagues War Cemetery$^,$.
* Mervel a reas 35 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: mervel a reas ur soudard e 1957.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Brudet eo pont Lezardrev, savet dreist al Ledanoù. Nepell emañ Toull ar C'hwiled.
* Monumant ar re varv.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud ganet eno

* Yann ar Minouz (1827-1892), saver kanaouennoù, ganet eno.
* Charlez Gwennou (1851-1915), skrivagner brezhonek, ganet eno.

### Tud liammet gant ar gumun

* Paol ar Flemm (1881-1984), sonaozour, a lavare bezañ gendik eus eno.
* Georges Brassens (1921-1981), kaner gallek hag en doa un ti er vro.

## Skeudennoù

* Gwel eus Enez-Koad.
* Ar porzh .
* An ti-kêr hag an iliz katolik.
* Pont Lezardrev.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Lezardrev war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ http://www.infobretagne.com/lezardrieux.htm
* 1 2 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ Pertes RAF
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
# Kanol (kanolierezh)

Ur c'hanol (eus al latin canna, « korzenn ») a vez graet eus an holl bezhioù kanolierezh oc'h implijout poultr pe treloskoù all evit bannañ ur vannadell, pe e vije unan tarzh pe get. Ar c'hanolioù zo liesseurt hervez o ment, o fiñvusted, o gobari, tizh an tennoù, ar c'horn tenn, hag o nerzh. Doareoù kanolioù a c'hell kemmeskañ meur a zoare hervez ar roll a vez fiziet enno war an dachenn emgann. Hiziv-an-deiz e vez implijet nebeutoc'h ar ger kanol ; graet e vez muioc'h gant « kanolierezh/artilheri » pe «arm-tan». Implijet e vez ivez gerioù resisoc'h evel « obuzer » pe « howitzer ». Evit an emgannoù nijerezed e chom implijet alies evit ober anv eus ar c'hanolioù emgefreek a gaver war ar c'hirri-nij brezel.
# Kanolierezh

Ar c'hanolierezh, anvet ivez kanonerezh pe artilherezh, a zo ul lodenn eus an arme enni an armoù-tan krenn pe bras o c'halibr (en tu all da 20 mm e arme Frañs da skouer) hag ar soudarded karget da implijout anezhe,a vez graet kanolierien anezhe. An istorourien a ra gant ar ger kanolierezh evit envel an ijinoù-seziz a bep seurt implijet gant Mab-den a-raok donedigezh ar poultr du en Europa en XIIIvet kantved.

## Skouerioù pezhioù kanolierezh

* Kanol Mons Meg (XVvet kantved) e kastell Dinedin (Skos)
* Kanol Gribeauval stumm Bloaz II a 12 lur, implijet e-pad brezelioù an Dispac'h Gall
* Kanol 75 mm gall eus mare ar Brezel-bed Kentañ
* Kanol emlusket gall CAESAR en Irak (2008)

## Pennadoù kar

* Kanolierezh arvorel
* Kanolierezh morlu

## Daveennoù

* ↑ M. Ménard, TermOfis, Devri
* ↑ Lizheroù Loeiz Herrieu
* ↑ TermOfis
# Illowra Battery

Illowra Battery a zo ur greizenn bunkerioù hag a servije da arme Aostralia evel lec'h kanolierezh arvorel ha lec'hiet en Dorgenn 60, Port Kembla, e Sukembre-Nevez en Aostralia. Savet e oa bet e 1942 ha lakaet er servij e-kerzh an Eil Brezel-bed. Brudet eo ivez gant an anv Hill 60 Battery. Sañset eo ul lec'h difennet d'an dud evit al lodennoù dindan zouar met ul lec'h a zesach an ergerzherien gêrel eo deuet da vezañ.

## Istor

An aod dindan ar greizenn bunker a veze implijet gant aborijened Aostralia evel lec'h pesketa evit ar c'henwerzh. E fin ar bloavezh 1941 e oa bet kroget da sevel un greizenn bunkerioù gant ribinoù lies dindan zouar ha bunkerioù evit degemer kanolioù arvorel 6" Mk XI, daou hervez ar steuñv diazez. Echuet e oa bet ar sevel e miz C'hwevrer 1942 gant daou ganol hervez ar pezh a oa bet soñjet ober.

## Lesanvioù hep diazez istorel

Meur a lesanv a gaver hiziv-an-deiz evit al lec'h met ar re-se n'o deus diazez istorel ebet: Kembla Battery, Wollongong Battery pe Hill 60 Battery.

## Liammoù diavaez

* (en) Ul lodenn eus kazetenn vrezel ar bunker
# Emsavadeg Kronstadt

Emsavadeg Kronstadt (rusianeg: Кронштадтское восстаниe, Kronshtadtskoye vosstaniye) a oa un emsavadeg e 1921 gant martoloded ha fuzuilherien-vor soviedat, harpet gant trevourien a-enep ar gouarnamant bolchevik e porzh rusian Kronstadt. Kronstadt, lec'hiet war Enezenn Kotlin e Pleg-mor Finland, a wareze ar gêr-benn, Petrograd (bremañ Sant-Petersbourg), evel bazenn ar Flodad Baltel. E-kerzh 16 devezh e miz Meurzh 1921, ar rebelled e kreñvlec'h morlu Kronstadt o devoa klasket enebiñ ouzh ar gouarnamant soviedat o devoa sikouret da staliañ. Renet e oa gant Stepan Petrichenko hag an emsavadeg diwezhañ e voe a-enep ren ar volcheviked war tiriad Rusia e-kerzh brezel diabarzh Rusia.
Dipitet gant hent ar gouarnamant bolchevik, ar rebelled - hag a oa bet meulet gant Leon Trotsky evel "enor ha fleurenn an dispac'h" - o devoa goulennet un toullad kemmoù : digresk galloud ar volcheviked, dilennadegoù nevez evit ar sovietoù (kuzulioù) evit degemer strolladoù sokialourien hag anarkourien, frankiz war dachenn an ekonomiezh evit ar beizanted hag al labourerien, reiñ lamm d'ar skourroù gouarnamant bureviadel krouet e-kerzh ar brezel diabarzh rusian, ha distro ar gwirioù keodedel evit renkad al labourerien. Trotsky en devoa sinet an urzh da flastrañ an emsavadeg, met gant ur pazennadur, evit reiñ an tu d'ar vartoloded da baouez ganti, en ur c'helaouiñ anezho en a-raok e oa al Lu ruz o tont dezho. En desped da-se, ne oa ket bet-eñ o kemer perzh en oberiadurioù milourel nag en oberiadurioù mougañ hag a oa bet sevenet gant Felix Dzerzhinsky.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kronstadt and Petrograd in 1917
* ↑ Guttridge, Leonard F. (2006). Mutiny: A History of Naval Insurrection. Naval Institute Press. 174 p. ISBN 978-1-59114-348-2.
* ↑ Kronstadt Rebellion, Kronstädter Aufstand In: Dictionary of Marxism, http://www.inkrit.de/e_inkritpedia/e_maincode/doku.php?id=k:kronstaedter_aufstand
* ↑ (2009) Stalin's Terror of 1937–1938: Political Genocide in the USSR (in en). Mehring Books. ISBN 978-1-893638-04-4.
# Ognon (Allium cepa)

Ognon :
| Allium cepa ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Monokotiledoned |
| Urzhad : | Asparagales |
| Kerentiad : | Amaryllidaceae |
| Genad : | Allium |
| Anv skiantel ||
| Allium cepa L., 1753 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An ognon a zo plant geotennek daouvloaziek, Allium cepa o anv skiantel. Ognon a vez graet eus bulb ar plant-se ha bulb plant all ivez, tulipez da skouer.

## Uhelder

0,60-1 m

## Istor

Anavezet eo an ognon abaoe an Henamzer. Plant eus Kreiz Azia int marteze. Implijet e vezent gant an Egiptiz, ar C'hresianed, ar C'halianed hag ar Romaned dija.

## Spesadoù

* Ognon gell ha gwenn
* Ognon melen
* Ognon ruz
* A. ×proliferum

## Anvadur gwarezet

* Oignon doux des Cévennes (abaoe 2003)
* Oignon de Roscoff (abaoe 2009)
* Cipollotto nocerino (abaoe 2006)
* Cipolla Rossa di Tropea Calabria (abaoe 2007)

## Keginerezh

Debret e vez ar bulb kriz pe poazh pe koñfizet er gwinegr. Legumaj ha spis int. Debret e vez an delioù yaouank ivez.

### Un nebeud meuzioù

* Chatni
* Pissaladière
* Soupe à l'oignon gratinée
* Tarte à l'oignon
An ognon a vez lakaet ivez en aloo gobi, er chatni, er c'hig-yar tandoori, er c'houskous, er gaoteriad, e keusteurenn leue, er ratatouille, er soubenn, er stamppot.

## Levrlennadur

* Johnny de Roscoff, Yves-Marie Rudel, 1945
* Les Johnnies de Roscoff, François Guivarch, Nature et Bretagne, 1979
* Johnnies du Pays de Roscoff, Jean-Pierre Menez, Skol Vreizh, 1986

## Livouriezh

* Maouez o viñsañ ognon, Gerrit Dou, 1646
* Natura morta con cipolle, lonza e lettere, Carlo Magini, XVIIIvet kantved
* Nature morte aux oignons, Paul Cézanne, 1896-1898
* Natura morta con cipolle, Antonio Sicurezza, 1976

## Sonerezh

* Les oignons, Claude Luter ha Sidney Bechet

## Gwelout ivez

* Johniged
* Spis (temz)

## Liammoù diavaez

* Plantkelt er wikipedia
* Plantkelt.net
* Ti ar Johniged hag ognon Roko
# Arme emsavet dispac'hel Ukrainat

    Arabat droukveskañ gant Arme Emsavet Ukrainat
Goude dispac’h Rusia e 1917 e oa Nestor Mac'hno an hini en doa kemeret penn al labourerien douar e su Ukraina. Graet eo bet Arme emsavet dispac'hel Ukrainat (rusianeg: Революційна Повстанська Армія України, Revoliutsiina Povstanska Armiia Ukrainy) lesanvet Mac'hhnovtsi (ukraineg: Махновці) (treuzlizherennet ivez Makhnovshchina) eus an emsav-mañ e-kerzh Brezel diabarzh Rusia. Nestor Mac'hno hag ar Mac'hnovchtchina a stourmas a-enep d’ar re wenn (a-du gant an Tsar), ha d’ar re ruz (bolcheviked) hag ivez a-enep d’an armeoù aloubiñ ar vro Alamagn hag Aostria. Ar Mac'hnovchtchina a stourmas e penn kentañ skoaz ouzh skoaz gant an Arme Ruz (daoust da zisfi bras an anarkourien) evit trec’hiñ ar re wenn, met buan a-walc’h, e 1919, e savas Trotski a-enep d'an emsav mac'hnovour. Rankout a reas Mac'hno kuitaat e vro evit achap ouzh gwask ar Volcheviked. Kavout a reas repu e Roumania da gentañ, hag e kornôg Europa da heul.

## Kanaouenn

Ruseg:
Махновщина, махновщина,
ветер флаги твои вил,
почерневшие с кручины,
покрасневшие с крови.
По холмам и по равнинам
в дождь и ветер и туман
через степи Украины
шли отряды партизан.
В Брест-Литовске Украину
Ленин немцам уступил –
за полгода махновщина
их развеяла как пыль.
Шли деникинцы лавиной,
собирались аж в Москву –
все их войско махновщина
покосила как траву.
Но удар народу в спину
нанесли большевики,
и погибла махновщина
от предательской руки.
Ты погибла, махновщина,
но дала завет бойцам.
Мы в суровую годину
сберегли тебя в сердцах.
Ты завет наш, махновщина,
на грядущие года,
ты хотела с Украины
гнать тиранов навсегда.
И сегодня, махновщина,
твои флаги вьются вновь.
Они черны как кручина,
они красные как кровь.
Ты воскреснешь, махновщина,
И буржуи побегут
Через степи Украины,
через тундру и тайгу.
Никакие реки крови
не зальют огонь борьбы.
Нас ничто не остановит.
Коммунизму завтра быть!
Brezhoneg:
Mac'hnovchtchina, Mac'hnovchtchina
Du eo ho pannieloù en avel
Du int gant hon foan
Ruz int gant hon gwad
Dre ar menezioù hag ar plaenennoù
Dre an erc'h hag an avel
A-dreuz Ukraina a-bezh
emañ hon fartizaned o sevel.
En nevezamzer emglevioù Lenin
a roas Ukraina d'an Alamaned
en diskar-amzer ar Mac'hnovchtchina
a vannas anezhe d'an d'avel
Arme wenn Denikin
a antreas en Ukraina o kanañ
met ne oa ket bet pell ar Mac'hnovchtchina
o vannañ anezhe d'an avel
Mac'hnovchtchina, Mac'hnovchtchina
Arme zu hon fartizaned
hag a stourmas en Ukraina
a-enep d'ar re Ruz ha d'ar re Wenn
Mac'hnovchtchina, Mac'hnovchtchina
Arme zu hon fartizaned
a fellas dezhañ skarzhañ an holl diraned
da viken diouzh Ukraina.
Mac'hnovchtchina....

## Liammoù diavaez

* Testennoù
* La "révolution inconnue" gant Voline. Levr ma kont ar skrivagner dispac'h Rusia eus tu an diveliourien. Kaoz e vez kalz eus ar Makhnovshchina (pdf)
* Dielloù etrebroadel diwar-benn Mac'hno hag e emsav.