# Plouganoù

Plouganoù :
| Beg Terenez. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Plougasnou |
| Bro istorel | Treger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Montroulez |
| Kanton | Lanneur (betek 2015) Plouigno (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29188 |
| Kod post | 29630 |
| Maer Amzer gefridi | Nathalie Bernard 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Montroulez Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Montroulez |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 724 ann. (2020) |
| Stankter | 80 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 41′ 44″ Norzh 3° 47′ 24″ Kornôg / 48.695548, -3.790033 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 94 m |
| Gorread | 33,94 km² |
| Plouganoù ||
| kemmañ |
Plouganoù (/plugã:nu/) zo ur gumun e Breizh e kornôg Bro-Dreger, e kanton Plouigno (gwechall e hini Lanneur) e departamant Penn-ar-Bed.

## Douaroniezh

War aod Mor Breizh emañ Plouganoù.
Kumunioù amezek :
| Mor Breizh | Mor Breizh | Sant-Yann-ar-Biz |
| Plouezoc'h | Lanneur | Sant-Yann-ar-Biz |

## Anv

* Ogée (1780) : Plougasnou.
* Marteville & Varin (1843) : Plougasnou; Appelée dans les anciens titres latins Ploicathnou (orthographe saxonne dans laquelle le th se prononce comme ds)
* Bernard Tanguy (1992) : Ploicatno, Ploicathno, Ploigathnou, 1040 ; Plegano, 1163 ; Ploegaznou, 1257, c. 1330, 1371 ; Guycaznou, 1419 ; bourg de Guicaznou, 1520.
* Talvoudegezh : diwar an anv-den henvrezhonek Catnou.

## Ardamezioù

* En argant plezhek en glazur.

## Istor
### Kent 1790

* J.B. Ogée : Plougasnou ; 9 lev e kornôg-mervent Landreger, en eskopti, 37 lev diouzh Roazhon ; 3 lev diouzh Montroulez, e isdileuriadurezh hag e veli. Tri mil sakramantad zo enni, en ur gontañ ar re Sant-Yann-ar-Biz, e drev.

### XVII$^{vet}$ kantved

* Nac'het e voe an distaoliadeg roueel e miz C'hwevrer 1676 ouzh un den eus Plouganoù, Fiacre Trouadec e anv, goude Emsavadeg ar Bonedoù ruz.

### Dispac'h Gall

* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Morvan, person, ha Periou, kure.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 150 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,75% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 61 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 30 a viz Here 1941 e kouezhas un nijerez Whirlwind I marilhet P7015 eus an 263rd Squadron eus ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) e Plouganoù; lazhet e voe he levier, ne voe ket kavet e gorf.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas tri milour eus ar gumun.

##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Peulvaen Kermadeza
* Peulvaen Bleinbalaneg
* Peulvaen ar Chapel Bian
* Peulvaen Kervouster
* Iliz katolik Sant Pêr, XVI$^{vet}$, XVII$^{vet}$
* Chapel Privael
* Chapel Sant Samzon
* Chapel Sant Nikolaz
* Chapel Sant Jorj
* Chapel Kerbabu
* Chapel Sant Melar
* Chapel Santez Barba
* Chapel Sant Sebastian, e Kervouster
* Chapel Mezkoed
* Chapel Itron-Varia Lourdes, e Dibenn
* Chapel vihan ar Sakramant
* Chapel vihan Itron-Varia Loretta (XVII$^{vet}$ kantved).
* Chapel vihan Sant Jelvestr
* Kroaz ar Rouanez
* Maner Trovelin
* Maner Tromelin
* Monumant ar Re Varv
* Monumant Sao-Breiz
* Privael
* Traezhenn Privael-Tregastell, diouzh beg ar Roc'h Louet
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a vilourion |
| Kanada | 2 (Morlu), unan anezhe chomet dianav |
| Rouantelezh-Unanet | 6 (Aerlu) |
| Hollad | 8 |
Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel-bed, re an Aerlu d'an 29 a viz Genver 1943 pa gouezhas o c'harr-nij (Halifax II marilhet DT681 ha kodet NP-J) e Plouganoù, re ar Morlu d'an 29 a viz Ebrel 1944 pa voe kaset o bag, an destroyer HMCS Athabaskan, d'ar strad gant an tarzher alaman Elbing T-24$^,$.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Brezhoneg
### Deskadurezh

* Ur c'hlasad divyezhek a zo eno e skol bublik ar bourk (Marie-Thérèse Prigent) abaoe miz Gwengolo 2022.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasad skol-vamm divyezhek 19 bugel.

## Tud

* Yann Jegou, aotrou Penanvern.
* Alan ar Gozhker, marc'heg ; aotrou Kozker.
* Jozef ar Gozhker, marc'heg, aotrou Rozambo ; kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1672.
* Gwilhern a Gergroas, aotrou Kermorvan.
* Yves Goezbriand, aotrou Kozhkeroù.

### Ardamezeg ar familhoù

* Arel
* Aotrounez Kervény
* Palefarzhet etre argant ha glazur.
* Argenton (d')
* Aotrounez Kermouster
* En aour hadet gant kroaziganoù kroaziganek en glazur e deir zorzhell en gul.
* Balavenne
* Aotrounez Kervezeg, Ballac'h, Kermebel
* En argant e dri ezev en sabel, 2, 1, ur ruilhenn ivez en sabel ouzh kondon.
* Bartaige
* Aotrounez Kerangroas
* Plezhek etre argant ha glazur, diforc'het ouzh kab gant ur greskenn en gul.
* Isle (de l')
* Aotrounez al lec'h-se
* Sourinet etre aour ha glazur a c'hwec'h pezh ; e gonk a-zehou en gul karget gant ur flourdilizenn en argant.
* Sturienn ː A chacun on rang.
* Jagu
* Aotrounez Prat-Meur, Pontizag, Langouere, Kerangouez
* En sabel e leon en argant heuliet gant teir steredenn ivez en sabel.
* Periou
* Aotrounez Mesgéau
* En sabel e dreustell en aour heuliet ouzh kab gant teir c'hregilhenn ivez en aour.
* Quenquizou (du)
* Aotrounez al lec'h-se ha Kerprigent
* En sabel plezhek en aour.
* Tréléver (de)
* Aotrounez Penanvern
* Sourinet etre erminoù ha gul.
* [PPC]

### Tud bet ganet eno

* 1919 : François Prigent, skrivagner brezhonek.

## Deskadurezh

Div skol bublik zo e Plouganoù : ar skol Marie-Thérèse Prigent er bourk, hag ur skol all e karter Kerenot. Ur skolaj (François Charles) a zo er gumun ivez. E miz Gwengolo 2022 ez eus bet digoret un hentad divyezhek brezhoneg-galleg e skol ar bourk.

## Lervlennadur

* Abalain, Hervé : Les noms de lieux bretons, Éditions Jean-Paul Gisserot, 2000
* Éditions Flohic (a-stroll) : Le patrimoine des communes du Morbihan, 2 levrenn, 1996 (ISBN 978-2-84234-009-4)
* Marteville, Alphonse & Varin, Pierre (kendalc'herien J. Ogée) : [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5394191n/f15.item.r=A.zoom Nouveau dictionnaire istorique et gégraphique de Bretagne, 1843.
* Ogée, Jean (1728-1789) : Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, 1778 (peder levrenn).
* Potier de Courcy, Pol : Nobiliaire et armorial de Bretagne
* Tanguy, Bernard : Les noms de lieux bretons, Emgleo Breiz, 2015 (ISBN 978-2-35974-118-6)
* Vallerie, Erwan : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez — Corpus – Traité de toponymie historique de la Bretagne, An Here, 1995 (ISBN 978-2-86843-153-0)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn an ti-kêr
* (br) Plouganoù war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Ober a rae Lan Inizan gant Plougasnou ha Plouganaouiz a-hed embannadur orin Emgann Kergidu.
* ↑ Marteville & Varin, op. cit., p. 327
* ↑ Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg)
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, p. 47.
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes RAF Finistère
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Pertes RAF Finistère
* ↑ (fr)Chronologie d'avril 1944
* ↑ (en)Commonwealth War Graves Commission