OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Courseulles-sur-Mer

Courseulles-sur-Mer :
| Leurgêr ar 6 a viz Even 1944. ||
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Caen |
| Kanton | Courseulles-sur-Mer (pennlec'h) |
| Kod kumun | 14191 |
| Kod post | 14470 |
| Maer Amzer gefridi | Anne-Marie Philippeaux 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Cœur de Nacre |
| Lec'hienn web | https://www.courseulles-sur-mer.com/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 185 ann. (2020) |
| Stankter | 528 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 51 m |
| Gorread | 7,92 km² |
| kemmañ |
Courseulles-sur-Mer zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* E genoù ar stêr Seulles ha war aod Mor Breizh emañ Courseulles-sur-Mer.
* Genoù ar Seulles.
* Ar porzh.

## Dezougen

* Ul linenn tramgirri a liamme Courseulles ouzh Caen ha Bayeux.
* An tramgarr war ar pont-tro.
* An ti-gar kozh.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed : traezhenn Courseulles a oa ul lodenn eus an tachad Mike eus Juno Beach ; dieubet e voe Courseulles d'ar 6 a viz Even 1944 gant Kanadianed ar 7vet Brigadenn hag ar 6vet Rejimant Hobregonet dilestret enni.
* Soudarded alaman o paouez en em rentañ e Courseulles, dindan evezh ur soudard kanadian
* Kanadianed o tilestrañ d'ar 6 a viz Even 1944

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell XII$^{vet}$ kantved-XVII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Jermen, luc'hskeudennoù.
* An templ protestant, luc'hskeudenn.
* Monumant ar re varv.
* Un tank Sherman bet implijet gant an tirlu kanadian.
* Ar c'hastell.
* An iliz katolik.
* Ar monumant.
* An tank.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
# Reduer-son

Ur reduer-son zo ur pezh a lakaer war veg kanol un arm-tan evit izelaat e drouz ha/pe kuzhat ar flamenn produet gant an tennoù. Implijet e vez peurliesañ e bed ar sportoù tennañ evit izelaat an trouzioù re greñv da ziskouarn an dennerien pe amezeien ar standoù tennañ, pe e bed an arme e-barzh unvezioù a rank labourat en ur mod diskred, evel an nerzhioù ispisial da skouer.

## Mont en-dro

En ur reduer-son e tremen ar gazoù produet gant tarzhadenn an tenn dre harzoù a bep seurt, hervez sistem ar reduer-son. A-drugarez d'an harzoù-se e vez distanet ar gazoù tamm-ha-tamm ha daleet o mont er-maez en aergelc'h tro-dro d'ar c'hanol. En desped d'ar pezh a weler er filmoù n'haller ket, peurliesañ, mougañ son un tenn penn-da-benn a-drugarez d'ur reduer-son, met izelaat anezhañ eus un 20 dB bennak. Efedus-tre eo ar redueroù-son pa vezont implijet asambles gant munisionoù subsonek (dindan 340 m/s), evel lod eus ar re e .22 Long Rifle da skouer.
Peurliesañ e vez biñset ar reduer-son war veg ar c'hanol a-drugarez d'ur saziladur. Tri saziladur eztaolet e meutadoù amerikan a gaver peurliesañ war an armoù-tan : 1/2-20, 1/2-28 pe 5/8-24. 1/2-20 a dalvez da skouer e kaver 20 sazil war hed un hanter-veutad.
A-wechoù e vez enbarzhet ar reduer-son er c'hanol war-eeun, peurliesañ en armoù savet evit an nerzhioù ispisial evel ar garabinenn De Lisle, ar bistolenn Welrod pe ar bistolenn-vindrailher HK MP5SD.

## Lezenn

E Bro-C'hall e c'haller chaseal gant ur reduer-son hervez lezenn abaoe 2018. Renket eo ar redueroù-son e rummad o c'halibr hervez lezenn : ur reduer-son evit un arm e .22 Long Rifle a vo da skouer er rummad C, hag unan savet evit ar c'halibr 9 mm Parabellum er rummad B.

## Daveennoù

* ↑ (fr) Filetage de canon war lec'hienn RDS (lennet d'ar 16/04/2024)
* ↑ (fr) Arrêté du 2 janvier 2018 [...] war lec'hienn Légifrance, lennet d'ar 16/04/2024
# Gwener ha Kupidon gant ur satir

Gwener ha Kupidon gant ur satir zo un daolenn graet war-dro 1528 gant ul livour italian eus mare an Azginivelezh, Antonio da Correggio e anv. Gwelet e c'hall bezañ e Mirdi al Louvre e Pariz, e Bro-C'hall.
Goulennet e voe al livadur gant Federico II Gonzaga, dug Mantova. Ennañ e weler an doueez roman Gwener en he c'hened o kousket gant he mabig Kupidon. A-dreñv dezho ez eus ur satir o tiflukañ.
Da gentañ e voe komprenet e oa an doue Yaou an hini a oa o tegouezhout gant Antiope rak en neuz-se e oa Zeus pan eas da skrapañ an nimfenn.
Ul liamm bennak a oa sur-mat etre al livadur-mañ ha Skoliata Kupidon, gant Antonio da Correggio ivez, a zo bremañ en National Gallery Londrez.
# Satir

Ur satir (σάτυρος sátyros e henc'hresianeg, satyrus e latin) zo ur boud dreistnatur eus mojennoù Henc'hres, arouez nerzh an Natur.

## Mojennoù

Gwazed yaouank int, dremmoù ha korfoù tud dezho, met diskouezet e vezont gant kerniel ha treid givri, ul lost hir dezho ha divskouarn kezeg. A-wechoù e vez faziet gant lod hag a vesk satired ha faoned, hag a liv satired gant korfoù hanter-tud hanter-bouc'hed, gant divskouarn a-bik, kerniel ouzh o fenn, blev hir ken-ha-ken, ur fri togn, ul lost gavr, hag un ibil sonn dalc'hmat.
Gant ar menadezed e vezont e lidambroug an doue Dionysos, hag a-wechoù gant an doue Pan. Krec'hin loened a vez dindane alies, ha dreist-holl hini ar banterenn, loen arouez Dionysos.
Alies e vezont gwelet o tañsal gant nimfezed, ur gibad gante en un dorn dezho.
Ar satired kozh a vez graet silened anezho, hervez Seilenos, kelenner Dionysos, ha brudet int da vezañ vil da spontañ.

## Notennoù

* ↑ Geriadur galleg-brezhoneg Martial Ménard p. 1216.
# Alkimiezh

An alkimiezh zo ur skiant, pe gentoc'h un diskibliezh, eus ar Grennamzer, hag a oa brudet da glask treuzfurmiñ ar metaloù gant maen ar furien. Unan eus palioù meur an alkimiezh eo an Ober Meur, da lavarout eo aozadur Maen ar furien a roio tro da dreuzfurmiñ ar metaloù « vil », evel ar plom, en metaloù « nobl », evel an arc'hant hag an aour.

## Pennad kar

* Al laz Alkemi.

## Notennoù

* ↑ Alchimi, alkemi e Geriadur Favereau.
# Bazenn listri-spluj Brest

Meur a borzh a oa bet implijet e Breizh evel porzh listri-spluj gant bunkerioù goudor listri-spluj. Hini Brest (alamaneg: U-Boot-Reparaturwerft Brest) a oa ur bazenn listri-spluj gant ur bunker nemetken met an hini brasañ e oa e Breizh. En desped d'ar giz ne oa ket bet roet un anv dezhañ. Kroget e oa da vezañ savet e 1941, ar planioù a oa bet kemmet meur a wech a-raok ma vije echuet da vat bloaz war-lec'h
An U-Boot diwezhañ o kuitaat bazenn listri-spluj Brest en greas d'ar 4 a viz Gwengolo 1944, an U-256 e oa renet gant ar c'habiten korvetenn Heinrich Lehmann-Willenbrock. Kement-mañ a oa erruet nebeut amzer a-raok ma vije aloubet kêr gant Stadunaniz.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Showell p. 81
# Sée

Ar Sée zo ur stêr 78,1 km hed eus Normandi. Redek a ra e departamant ar Manche. En em deurel a ra e Mor Breizh e Bae Menez-Mikael.

## Kumunioù douret

* Sourdeval (andon)
* Beauficel
* Brouains (bevenn)
* Perriers-en-Beauficel (bevenn)
* Chérencé-le-Roussel
* Le Mesnil-Tôve (bevenn)
* Le Mesnil-Gilbert
* Le Mesnil-Adelée (bevenn)
* Cuves
* Les Cresnays
* Brécey
* Vernix
* Tirepied
* La Gohannière
* Saint-Brice
* Ponts
* Saint-Senier-sous-Avranches (bevenn)
* Avranches
* Saint-Jean-de-la-Haize (bevenn)
* Marcey-les-Grèves (bevenn)

## Liammoù diavaez

* Ar Sée el lec’hienn SANDRE
# Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Orbiquet emañ Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* 1972: kumun La Cressonnière (69 annezad e 1968) a voe kevredet ouzh kumun Saint-Martin-de-Bienfaite (445 annezad e 1968). Kendeuzet e voe an div gumun da vat e miz Kerzu 2011.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar maner.
* Kastell Bienfaite.
* Kastell La Cressonnière.
* Iliz Sant Varzhin.
* Iliz Intron-Varia.
* Ar monumant.
* Maner Bois du Vigneron.
* Kastell Bienfaite, XV$^{vet}$ kantved.
* Kastell La Cressonnière, XIX$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Varzhin e Saint-Martin, XV$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù.
* Iliz katolik Intron-Varia e La Cressonnière, XVI$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Christian de Meneval | digostezenn | Retredad |
| 1989 | Meurzh 2008 | Étienne Tiennot | digostezenn | Kiger-moc'h |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini-EHESS Fichenn kumun Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière ha Cassini-EHESS Fichenn stag La Cressonnière
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)ouest-france.fr
# Hanafer

Un hanafer a oa un ofiser uhel hag a oa e garg tañva ha servijout an evajoù ouzh taol ar roue. Gant aon ma vije klasket ampoezoniñ anezhañ, ar roue a roe ar garg-se d'un den en doa kalz a fiziañs ennañ. Diwall a rae an hanafer gwerenn ar roue kenkaz ma vije klasket ampoezoniñ an dourenn da evañ. A-wechoù e veze goulennet gantañ tañva, a-wechoù all ne oa nemet evezhiañ gwerenn ar roue. Ret e oa e vefe un den gant ul liamm kreñv gant ar roue, an impalaer pe an noblañs uhel, rak ma vije trubard e vije aes dezhañ leuskel un irienn da vont betek-penn. Dre-se e oa ivez ur post enorus meurbet hag alies e oa un ofiser eus an hanafer.

## Hanaferien brudet
### Tudennoù istorel

* Nehemia, yuzev hanafer e lez Artashashta, roue Persia
* Sant Evroul, hanafer ha merour palez ar roue merovingat Childebert Iañ
* Jean du Boberil, aotrou al lec'h, genidik eus Ar Peniti, hanafer an dug Yann V er bloaz 1437.

### Tudennoù faltazi

* Arya Stark e bed A Song of Ice and Fire zo hanaferez Tywin Lannister

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kad Mag Tured, tr. gant G. B. Kerverziou hag A. Even, Al Liamm niv. 12-13, Genver-Ebrel 1949, pajenn 86.
* ↑ (fr) Amédée Guillotin de Corson, Les Grandes Seigneuries de Haute Bretagne- Tome I- Département d'Ille-et-Vilaine, adembannadur Le Livre d'Histoire, 2000 (ISBN 9782844350305)
# Orbec

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Orbec |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Orbec en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Lisieux Normandie |
| Kanton | Livarot-Pays-d'Auge |
| Kod INSEE | 14478 |
| Kod post | 14290 |
| Maer | Étienne Cool |
| Amzer-gefridi | 2001-2026 |
| Gorread | 10,14 km² |
| Led | 49° 01' 20" Norzh |
| Hed | 00° 24' 27" Reter |
| Uhelder kreiz | 110 m |
| Uhelder bihanañ | 11 m |
| Uhelder brasañ | 136 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 296 (2011) |
| Stankter | 226 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Orbec |
Orbec zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Orbec e oa.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Orbiquet emañ Orbec.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944 : mervel a reas c'hwec'h den nann soudard en Orbec abalamour d'ar brezel ; unan anezhe a voe lakaet d'ar marv gant an Alamaned, unan all a voe lazhet gant tennoù kanol hag unan a voe lazhet gant ur vombezadeg ; dieubet e voe Orbec d'an 23 a viz Eost 1944 d'abardaez gant Kanadianed eus an 8th Reconnaissance Regiment hag ar South Saskatchewan Regiment eus an 2vet Rannlu Troadegiezh; naontek soudard kanadian a varvas e-pad an emgannoù.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Intron-Varia, luc'hskeudennoù.
* Ur maner.

### Monumantoù an Eil brezel-bed

* Maen koun an naontek soudard kanadian bet lazhet en Orbec,
* Maen koun ar vilourion hag an dud nann-soudard eus Kanton Orbec marvet e-pad ar brezel.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

Niver a annezidi

## Gevelliñ

* Kingsteignton, Rouantelezh-Unanet (abaoe 1979)
* Frammersbach (Alamagn) (abaoe 1987)

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* 1 2 (fr)Normandie 44 - la Mémoire
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)EBSSA
# Colditz

Colditz (distaget [ˈkɔldɪts] en alamaneg) zo ur gêr vihan e distrig Leipzig, e Saks, en Alamagn. Anavezet eo abalamour d'he c'hastell, Kastell Colditz, ma oa ur c'hamp prizonidi evit ofiserien da vare an Eil Brezel-bed.

## Douaroniezh

Emañ Colditz nepell diouzh Leipzig, er gevred d'ar gêr-se. Emañ kreiz kêr war lez ar Zwickau Mulde, un adstêr d'ar Mulde. E 2020 e oa 8 374 den o chom e Colditz.

## Liamm diavaez

* (de) (en) (pl) Lec'hienn ofisiel
# Amédée Guillotin de Corson

Amédée-Aimé Guillotin, bet ganet e Nozieg (Liger-Atlantel) d'ar 26 a viz Mae 1837 hag aet da Anaon e Baen-Veur (Il-ha-Gwilen) d'ar 7 a viz Eost 1905, a oa un abad hag un istorour breizhat, arbennikaet war Istor Breizh.
# Merderet

Ar Merderet zo ur stêr 36,4 km hed e Normandi. Redek a ra e departamant ar Manche. En em deurel a ra en Douve e Beuzeville-la-Bastille ha Carquebut.

## Kumunioù douret

* Tamerville (andon)
* Valognes
* Huberville
* Yvetot-Bocage
* Lieusaint
* Morville
* Colomby
* Flottemanville
* Urville
* Hémevez
* Le Ham
* Orglandes
* Gourbesville
* Fresville
* Amfreville
* Neuville-au-Plain
* Sainte-Mère-Église
* Picauville
* Chef-du-Pont
* Beuzeville-la-Bastille (kember)
* Carquebut (kember)

## Liammoù diavaez

* Ar Merderet el lec’hienn SANDRE
# Maschinenpistole 34

Ar Steyr-Solothurn S1-100, anvet peurliesañ Maschinenpistole 34 pe MP 34 en he stumm berraet, zo ur bistolenn-vindrailher produet e Suis evit ar strollad aostrian Steyr er bloavezhioù 1930. Implijet eo bet da vare an Eil Brezel-bed dreist-holl.

## Istor

War-dro 1919 e voe ijinet ur bistolenn-vindrailher anvet MP 19 gant an embregerezh alaman Rheinmetall. Abalamour da feur-emglev Versailhez, ne c'hellas ket an arm bezañ produet da vat. E 1929 e prenas Rheinmetall un embregerezh suis bihan anvet Solothurn, evit mont hebioù berzioù ar feur-emglev. A-benn gellet produiñ pistolennoù-mindrailher a-yoc'h e voe savet un emglev etre Solothurn hag an embregerezh aostrian Steyr. Diazezet e voe an embregerezh nevez e Zürich. Produiñ a reas ur stumm tost d'an MP 19, hag a voe anvet S1-100. Un arm berr e oa, priziet evit kalite e broduiñ. Ul loc'henn he doa evit dibab ar mod-tennañ (aotomatek pe damaotomatek). Ur vaionetez a c'halle bezañ savet warni ivez. Gwinterell he c'hulasenn a oa en he lamm.
An arm a voe dibabet gant ar polis aostrian e deroù ar bloavezhioù 1930 dindan an anv MP 30. Kambret e oa da gentañ e 9 × 23 mm Steyr, ar gartouchenn standart evit armoù-dorn Aostria. Ur stumm kambret e 7,63 × 25 mm Mauser a voe choazet gant an arme aostrian e 1934, dindan an anv Maschinenpistole 34. Skouerennoù a voe produet evit broioù all, e Suamerika dreist-holl (er c'halibr .45 ACP). Goude an Anschluss e 1938 e voe implijet gant ar Wehrmacht, adkambret tamm-ha-tamm e 9 mm Parabellum. Paouez a reas ar produiñ e 1940 evit sevel MP 40.

## Implijerien

* Aostria : stummoù kambret e 9 × 23 mm Steyr (polis) pe 7,63 × 25 mm Mauser (arme)
* Bolivia
* Chile
* El Salvador
* Portugal : stummoù kambret e 7,65 × 21 mm Parabellum ha 9 × 19 mm Parabellum, dindan an anv M/942
* Sina : stumm kambret e 7,63 × 25 mm Mauser
* Trede Reich : stummoù adkambret e 9 × 19 mm Parabellum, dindan an anv MP.34(ö)
* Uruguay

## Daveennoù

* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 207
* 1 2 3 4 (en) POPENKER Maxim, Steyr-Solothurn MP.34, Modern Firearms (lennet d'an 20/11/2024)
* 1 2 (fr) MP 34(ö), Arme et passion (lennet d'an 20/11/2024)
# T-20 Komsomolets

An traktour hobregonet T-20 Komsomolets (rusianeg: Bronirovannyy gusenichnyy tyagach Komsomolets T-20) a oa un traktour hobregonet raouiet. An T-20 a oa ur c'harbed sachañ diazez eus an Unvaniezh soviedel e-kerzh Brezel ar Goañv hag an Eil Brezel-bed.
An T-20 a oa bet ijinet e 1936 en Uzin Ordzhonikidze niverenn 37 e Moskov. Savet e oant bet etre 1937 ha 1941 en uzin Nnn. 37, met ivez en STZ hag er GAZ.
An traktour a oa bet savet evit sachañ pezhioù kanolierezh skañv evel ar c'hanol enep tankoù 45 mm M1937 hag ar mortez ponner 120mm. An traktour a c'helle sachañ ar c'hanolioù gant un nebeud munisionoù ouzhpenn-se, lakaet e boestoù koad ha war ur fust, gant betek 6 bourzhiad. A-wechoù e oa daou fust, evit dougen muioc'h a vunisionoù.

## Implij er stourm

Ar C'homsomolets T-20 a oa un traktour evit an dezougen diazez, met un nebeud karbedoù a oa bet implijet memestra en emgannoù e 1941. An traktour a oa implijet da neuze evel tankette.
# Feur genel

Ar feur genel (FG) pe feur kriz ar ganedigezhioù eo al liamm etre an niver bloaziek a vugale manet bev goude bezañ bet ganet hag ar boblañs hollek keitaet war un termen hag un tiriad resis.
Diwar 1 000 (‰) e vez jedet an niver peurliesañ, dre ar gevatalenn :
$FG={\frac {n}{p}}.{1000}$
e-lec'h m'eo $n$ an niver a c'hanedigezhioù en ur bloaz ha $p$ keidenn ar boblañs hollek war ar memes bloaz, alies brasjedet evel keidenn ar boblañs e penn kentañ hag e penn diwezhañ ar bloavezh.
* FG e 2017 er bed hervez ar CIA World Factbook
# Aberzh denel

Un Aberzh denel a vez graet eus lazhadenn un den pe meur a hini evel lodenn eus ul lid, alies evit ober plijadur pe sioulaat doueed, ur penn uhel, ur goulenn foran pe hiniennel da gaout un digoll lezennel e stumm ur boan a varv... Alies, e meuriadoù bihan ma reer aberzhoù tud, e vez kavet ivez tuddebrerezh ha chaseal pennoù. Aberzhioù denel a vez implijet ivez evel lid lazhañ gant lazherien a steudad.
# Strollad Broadel ar Beizanted

Strollad Broadel ar Beizanted (brudet ivez evel Strollad Broadel Peizant pe Strollad Broadel ar feurmourien; roumaneg: Partidul Național Țărănesc, pe Partidul Național-Țărănist, PNȚ) a oa ur strollad politikel eus Rouantelezh Roumania. Savet e voe e 1926 dre gendeuziñ ar Strollad Broadel Roumaniat (SBR), ur strollad rannvroelour mirour diazezet e Treuzsilvania, ha Strollad ar Beizanted (SP), a oa bet o kendeuziñ gant skourr kleiz al luskad peizant er Rouantelezh kozh ha Besarabia.
Kendeuziñ da vat an hollad strolladoù-se a oa bet goude dek bloavezh liammoù o vont war greñvaat, ar pezh en devoa krouet un enebiezh gwirion ouzh ar Strollad Frankizour Broadel a oa e penn politikerezh ar vro. Ar vroadelourien peizant a oa savet a-du gant mennad ur "Stad peizant", a vefe difenner ar beizanted gant atantoù bihan a-enep ar gapitalisted perc'hennerien veur an douaroù met ivez a-enep ar sokialouriezh stad. Gwelloc'h e oa dezho kaout un ekonomiezh diazezet war ur c'hevelouri a youl-vat.
# Mennad Pleg-mor Tonkin

Mennad Pleg-mor Tonkin (saozneg: The Gulf of Tonkin Resolution) pe Mennad gevred Azia (saozneg: the Southeast Asia Resolution) a oa bet ur mennad a-stroll gant Kendalc'h ar Stadoù-Unanet ha lakaet da dalvezout d'ar 7 a viz Eost 1964, evit respont da Wallzarvoud Tonkin.
Pouezus eo ar mennad-se a-fed istor rak roet e oa bet an tu d'ar prezidant stadunanat Lyndon B. Johnson, hep ma vije ezhomm eus un disklêriadur brezel ofisiel gant ar C'hendalc'h, da implij nerzhioù lu ar vro e gevred Azia. Ar mennad a aotree ent-resis ar prezidant da implij nouspet doare brezel henvoazel evit sikour "forzh peseurt ezel pe Stad gwarezet gant Aozadur Feur-emglev Gevred Azia."
# Hamster boutin

Hamster boutin :
| Un hamster boutin, luc'hskeudennet e Lubin (Polonia). En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Cricetidae |
| Iskerentiad : | Cricetinae |
| Genad : | Cricetus |
| Anv skiantel ||
| Cricetus cricetus (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An hamster boutin (liester : hamstered boutin) a zo ur spesad krignerien hag a vev en Europa, Cricetus cricetus an anv skiantel anezhañ. Anvet e voe Mus Cricetus (kentanv) da gentañ-penn gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778) e 1758. Ar spesad nemetañ eo er genad Cricetus.

## Rummatadur

E-pad pell amzer e voe renket Cricetus cricetus er c'herentiad Muridae. Dilec'hiet e voe en hini Cricetidae — krouet kent e 1817 gant ar skiantour alaman Gotthelf Fischer von Waldheim (1771-1853) — a-drugarez da araokadennoù bras ar vevoniezh volekulel.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Erbedet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Iliz Ortodoks

Iliz ortodoks ar Reter (ent-ofisiel: Iliz katolik ortodoks), pe Iliz ortodoks ent-berr, pe Iliz reizhkredenn, eo an eil brasañ Iliz kristen er bed, war-lerc'h an hini gatolik, gant un 300 milion bennak a feizidi, ha diazezet dreist-holl en Europa ar Reter hag en Europa ar Gevred. Savet e voe diwar ar c'humuniezhioù kristen kentañ savet gant ebestel Jezuz e proviñsoù reter an Impalaeriezh roman.
Ortodoksed all a zo ha n'int ket liammet gant ar re-mañ, graet e vez ortodoksiezh ar Sav-Heol eus an hollad-se, diazezet er Reter Nesañ dreist-holl.

## Notennoù

* ↑ Iliz reizhkredenn, e-barzh Goude J.-K., gant Vasilis Aleksakis, troet gant Alan Botrel. Skrid 2013. Pajenn 7.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Barbara Nikomedia

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Hervez ur vojenn, Barbara Nikomedia, anvet Barba(n) e brezhoneg, a oa ur werc'hez hag ur verzherez kristen eus an III$^e$ kantved, marteze eus kêr Heliopolis (Baalbek e Liban) pe eus kêr Nikomedia (e Turkia a-vremañ), hag a voe dibennet abalamour d'he feiz.
Kastizet e vefe bet he bourevier gant un taol-foeltr, setu perak e vez pedet Barba a-enep d'an dañjerioù a varv trumm stag ouzh an taolioù-foeltr, an tan, an tredan. Enoret e vez e Breizh, er Faoued dreist-holl, ha brudet eo chapel santez Barban ar Faoued.
N'eus ket kaoz anezhi er skridoù kozh a-raok ar VII$^{vet}$ kantved. Tennet e voe hec'h anv a-douez ar sent ofisiel d'ar 14 a viz C'hwevrer 1969 gant ar pab Paol VI en e lizher abostolek votu proprio anvet Mysterii Paschalis.

## Buhez

Bevet he devefe Barba war-dro kreiz an III(de) kantved en Heliopolis en amzer an impalaer Maximianus Herculius, pe e Nikomedia, e proviñs Bithynia, e rann hanternozel Turkia.
He zad Dioscorus a oa un den pinvidik, pagan, diskennad eus satraped pers. Difenn gwerc'hded e verc'h a felle dezhañ ha diwall anezhi diouzh ar gristenien, hag evit se e serras anezhi en un tour daou brenestr warnañ.
Un deiz avat e teuas d'he c'haout ur beleg gwisket e mezeg hag a vadezas anezhi. Pa zistroas he zad eus ur veaj e kontas Barba dezhañ he devoa toullet ar voger d'ober un trede prenestr en tour, abalamour da aroueziañ an Drinded, dre ma oa deuet da vout kristen. Hag an tad da c'hwezhañ an tan en tour. Tec'hel avat a c'hallas Barba ober, met kavet e voe pelec'h e oa o kuzhat, hag ur mesaer a yeas da gontañ d'he zad.
Hag an tad neuze da sachañ e verc'h gantañ betek ti gouarnour roman ar broviñs a gondaonas anezhi d'ar marv. Dre ma nac'he ar plac'h dilezel he feiz e c'hourc'hemennas ar gouarnour d'an tad dibennañ e verc'h e-unan. Ha Dioscorus da zibennañ e verc'h, ha kenkent e kouezhas tan doue ar gristenien warnañ.
Pa zeuas ar gristenien da c'houlenn korf ar verzherez yaouank ne falvezas ket dezho ober gant hec'h anv persek ha ne gredjont ket ober gant hec'h anv kristen ivez rak aon da ziskuliañ o relijion, ma lavarjont e oant deuet da gerc'hat « ar varbarez yaouank » (barbăra e latin), ma voe miret an anv.

## Arz

* Ikon ortodoks
* En Eurioù Toul, XV$^{vet}$ kantved
* Gant Robert Campin (1438)
* Gant Cosimo Rosselli, 1468
* Gant Francisco de Goya, 1773

## Notennoù

* ↑ (la) Motu proprio : diwar e intrudu.
* ↑ (la) (en) (it) (pt) Mysterii Paschalis
* ↑ Gwelout ar gontadenn Rapunzel
# Yamandú Orsi

Yamandú Ramón Antonio Orsi Martínez (ganet d'an 13 a viz Mezheven 1967 e Santa Rosa) zo ur c'helenner ha politiker eus Uruguay. Dilennet eo bet da brezidant e vro e dilennadeg miz Du 2024.
A-raok an dra-se e oa bet e penn Departamant Canelones e su Uruguay etre 2015 ha 2020 hag adarre etre 2020 ha 2024.

## Notennoù

* ↑ (es) Infobae, 24/11/2024. Kavet : 06/12/2024.
* ↑ (es) El Observador, 17/02/2023. Kavet : 06/12/2024.

## Liammoù diavaez

* Twitter
* Instagram