# Barnadenn Paris

Barn Paris zo danvez ur vojenn e gwengelouriezh Henc'hres ma'z eus kaoz eus Paris o varn kened an doueezed, hag o reiñ ar priz, un aval, da Afrodite, ma savas fulor en doueezed arall.

## Ar vojenn

Ar vojenn vrudetañ diwar-benn Afrodite eo homañ, a ziskleir an abeg a voe da vrezel Troia.
Pa voe lidet eured ar roue Peleüs hag an nimfenn Thetis war Venez Olympos e oa bet pedet an holl zoueed d'ar banvez evel-just – war-bouez unan : Eris, doueez an dizemglev, ar c'hwezherez-tan anezhi, a oa bet lezet a-gostez. Ha peogwir ne gave ket honnezh he c'hont, hag e oa droug enni, he devoa graet he soñj kaout plijadur ivez diwar-goust ar re all. Ha hi dont hep bout pedet, ha ganti un aval eus Liorzh an Hesperidezed, ha teurel un aval-aour war taol ar banvez, ha war ar frouezhenn e oa skrivet Ἡ καλὴ λαϐέτω hê kalê labetô "D'an hini gaerañ" ; hennezh e voe « aval an dizemglev ».
Teir doueez a felle dezho kaout an aval : Athena, Hera hag Afrodite. Dre ma oa savet chao etre an teir, dre ma ne felle ket da Zeus dibab, e voe kaset Hermes da c'houlenn digant Paris, roue Troia, tennañ tud an eured eus ar gwall blegenn ma oant bet lakaet gant Eris an drougoberourez. War ar menez edo Paris o tiwall e zeñved, ha dezhañ e voe da varn an tabut.
Ha pep hini eus an teir doueez, d'he zro, da glask levezoniñ ar paotr yaouank gant o fromesaoù, ha da glask e c'hennañ. Ha Hera da brometiñ galloud kement hag ur roue, hag Athena furnez, nerzh-kalon, ha klod er brezel, hag Afrodite a ginnigas karantez digant kaerañ plac'h a oa er bed. Ha Paris da zibab Afrodite ha goulenn Helene evel priz, goude ma oa pried ar roue hellazat Menelaos. Hag evel-se eo e voe kaset e diegezh hag e vro da get. Skrapadenn Helene Sparta gant Paris an hini a voe kaoz da Vrezel Troia. E-kerzh ar brezel-se eo e voe gloazet an doueez Afrodite gant Diomedes.
Meneget eo barn Paris gant ar barzh Homeros en Ilias :
       « ...Hera hag ar Werc'hez he daoulagad pers.
       Ar re-se a vage kasoni ruz ouzh Ilion santel,
       Ouzh Priam hag e dud, abaoe ma voe dallet Paris
       Hag en o dismegañsas pa gredas, hep e graou gevr,
       Mont a-du gant an hini a ginnigas dezhañ an orged c'hwerv. »
   – Homeros, Ilias, XXIV

### An distro da Droia

Ha Paris da zistreiñ da Droia da-geñver ur genstrivadeg aozet gant Priamos etre priñsed kêr. Un ejen eus Menez Ida e oa ar priz. Met da Baris e oa al loen, lamet e oa bet digantañ, ha fellout a reas dezhañ kemer perzh er genstrivadeg evit e adkemer. Trec'h e voe Paris e pep kenstrivadeg. En hini diwezhañ e rankas c'hoari ouzh e vreur Hektor. Da gentañ e seblantas bezañ an hini kreñvañ. Met fuloriñ a reas Hektor o welout un estren, a gave dezhañ, o terc'hel penn outañ, ha setu darbet dezhañ lazhañ Paris. Evit saveteiñ e vuhez e rankas Paris pignat war aoter Zeus. Neuze, Kasandra, a gave un tamm tres heñvel dezhañ, da c'houlennata ar gwaz yaouank, ma komprenas e oa eñ an hini e oa ar bugel dilezet. Hag ar roue Priamos, bouzar ouzh rakkemennoù an tonkadur, da zegemer ar priñs en e diegezh.

## Skeudennaoueg

* Lucas Cranach an Henañ, etre 1512 ha 1514
* Niklaus Manuel, c. 1520
* Lucas Cranach an Henañ, c. 1528
* Lucas Cranach an Henañ, c. 1530
* Frans Floris, c. 1548
* Frans Floris, c. 1550
* Joan de Joanes, etre 1523 ha 1579
* Hans von Aachen, c. 1588
* Hans von Aachen, c. 1593. Poltred an teir doueez goude ar barn. Afrodite zo er c'hreiz, o terc'hel an aval.
* Hendrick van Balen an Henañ , c. 1599
* Joachim Wtewael, c. 1605
* Pieter Paul Rubens, c. 1606
* Joachim Wtewael, c. 1615
* Peter Paul Rubens c. 1625
* Cornelis Cornelisz van Haarlem, c. 1628
* Peter Paul Rubens, c. 1638-1639
* Claude Lorrain, c. 1645-1646
* Carel van Savoyen, c. 1650-1660
* Luca Giordano, c. 1681-1683
* Adriaen van der Werff, c. 1712
* Adriaen van der Werff, c. 1712
* Michele Rocca, c. 1710-1720
* Antoine Watteau, c. 1720
* Angelica Kauffmann (1741-1807), deiziad ebet.
* François-Xavier Fabre, c. 1808
* Guillaume Guillon Lethière, c. 1812
* Joseph Hauber, c. 1819
* Jean-Baptiste Regnault, c. 1820
* Anselm Feuerbach, c. 1869-1870
* Max Klinger, c. 1886-1887
* Henri-Pierre Picou, etre 1824 ha 1895
* Eduard Lebiedzki, c. 1906
* Barnadenn Paris, gant Auguste Renoir (Phillips Collection), c. 1910.
* Eduard Veith, c. 1925

### Delwennoù hag engravadurioù

* Kein ur melezour arem etruskat – IV$^e$ - V$^{vet}$ kantved kent JK – Mirdi al Louvre
* Willem Isaacsz van Swanenburg, c. 1609
* E park Nymphenburg, e München.

## Notennoù

* ↑ Diwar Troidigezh c'hallek Frédéric Mugler, Actes Sud, 1995 (ISBN 978-2-330-02655-4) ; troidigezhioù gallek all en-linenn.
a vo kavet e Wikimedia Commons.