# Plouilio

Plouilio :
| An iliz katolik ||
| Anv gallek (ofisiel) | Ploumilliau |
| Bro istorel | Treger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Lannuon |
| Kanton | Plistin |
| Kod kumun | 22226 |
| Kod post | 22300 |
| Maer Amzer gefridi | Yann Kergoat 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Lannuon-Treger Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Treger ha Goueloù |
| Lec'hienn Web | (fr)Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 460 ann. (2022) |
| Stankter | 71 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 40′ 51″ Norzh 3° 31′ 22″ Kornôg / 48.680833333, -3.522777778 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 101 m bihanañ 0 m — brasañ 133 m |
| Gorread | 34,69 km² |
| Plouilio ||
| kemmañ |
Plouilio zo ur gumun eus Breizh e Treger, e kanton Plistin, e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Douaroniezh

Plouilio, ouzh hanternoz, a zo stok ouzh genoù al Leger, etre Ploulec'h ha Tredraezh-Lokemo Kumunioù amezek : Ploulec'h; Ploubêr; Plouared; Plouzelambr; Lomikael; Tredraezh-Lokemo

## Anv

B. Tanguy : Eccl. de Ploemyliau, fin XIV$^{vet}$; Ploumilliau, 1426; Ploemiliau, 1481
E. Vallerie : Plouemiliau, 1516; Plomelio, 1630
Diwar plou (ploe) hag anv sant Milio, a oa, hervez mammennoù 'zo (Dictionnaire des prénoms celtiques Albert Deshayes, Le Chasse-Marée/ArMen 2000, pp88–89), ur manac'h deuet eus Iwerzhon er V$^{vet}$ kantved, hag a zo deuet da vezañ paeron ar barrez-mañ. E anv a zo bet lakaet da Enez Viliao e Trebeurden e-lec'h ma c'haller gwelet e beniti hag ivez e-kostez Lokemo. Hervez Buhez ar Sent ("Bue ar Zent", savet gant an Aotrou Perrot, renket a-nevez gant Erwan ar Moal, rener "Kroaz ar Vretoned", Moullet gant ar Gwaziou e Montroulez e 1912, p742) e oa Milio pe "Meliav" roue Kerne er VI$^{vet}$ kantved. Mab e oa da Vudig, kont a Gerne, pried Santez Aourell, merc'h Winnog, roue Domnonea ha tad Sant Melar. Goude bezañ bet roue e-pad seizh bloavezh a eurvad evit e rouantelezh e voe drouklazhet gant e vreur Rivod. Diskouezet e vez alies o tougen e benn troc'het, ur gurunenn warnañ, pe gant ur c'hleze en e zorn. Gellout a reer lenn ivez e oa mab da Vudig met eñ roue Domnonea... E "Buez Sant Milliau ha Sant Moelar sent ha roueet a Vreiz-Izel" skrivet gant an aotrou J.Guillou, beleg eus eskopti Kemper ha Leon, hag embannet e 1883, e kaver bepred Milio mab da Vudig roue Kerne (pe Breizh-Izel) met o vevañ er VIII$^{vet}$ kantved… Deuet e vije Milio da vezañ roue e 785. Oc'h eurediñ da Aourell merc'h priñs Domnonea (anvet Judocus el levr) e vije deuet da vezañ mestr war Leon ha Treger... E Kemper e oa e gêr-benn. E levr-se e tesker en dije Milio adtapet e benn gant e zorn evit gellout komz da Rivod ha pardoniñ dezhañ. Melar a vije bet lazhet eñ e 799. Ar sant-mañ a zo skeudennet en iliz Sant-Vilio Plouilio. Estreget e Plouilio, e vez enoret e Gwimilio, Pluniav ha Plonevez-Porzhe. Un delwenn anezhañ a gaver e Traoñienn ar Sent e Karnoed.

## Ardamezioù

* Familh Kemper a Lanaskol he deus n'ac'het d'ar gumunn ober gant ardamezioù ar familh. Abalamour da se, e vije dav lemmel an dresadenn diouzh an daolenn.
* Ar Gumunn a ra gant ul logo.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 142 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,99% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911(fr); lazhet e voe daou anezhe e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, unan e Châtelet, soudard e oa en 36vet Rujumant Troadegiezh hag unan e Falisolle, soudard e oa er 47vet Rujumant Troadegiezh.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas 30 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Klasket e voe tapout argant en ti-post, gant izili eus ar Rezistañs moarvat, met c'hwitet e voe o zaol gante,d’an 23 a viz Mae 1944, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
* D'ar 6 a viz Gouhere 1944 e voe lazhet ar maer gant ar Rezistanted. Anvet e oa bet gant Renad Vichy e 1943. Kas a rae lizhiri evit flatrañ ar Rezistanted d'an archerien.

## Boued

Brudet eo joskenn Plouilio, hag ar c'hilhevardon all.

## Brezhoneg

* D’an 12 a viz Kerzu 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* D'ar 15 a viz Meurzh 2007 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kador-brezeg.
* Kroazioù: kalz a groazioù hag a galvarioù koachet a-hed d'an hentoù a zo ivez lod eus glad relijiel Plouilio.
* Kastell Lannaskol (prevez), a zo bet krouet e penn-kentañ ar XIV$^{vet}$ kantved ha kresket er XVII$^{vet}$ ha XVII$^{vet}$ kantved gant an tiegezh Kemper Lannaskol.
* Iliz Sant Vilio e Plouilio.
* Ur gargoul ouzh iliz sant Vilio, e Plouilio
* Nozvezh gant Jordi Saval
* Delwenn an Ankoù en iliz parrez.
* Iliz parrez sant Vilio : Gwerenn a-liv pennañ an iliz parrez gant ur skeudenn eus sant Vilio e-kreiz.
* Sant Vilio o tougen e benn troc'het.
* En iliz parrez sant Vilio : delwenn sant Vilio o tougen e benn troc'het.
* En iliz parrez : banniel en enor da sant Vilio.
* En iliz parrez : delwenn sant Izidor gant e vragoù-bras, patron al labourerien-douar.
* En iliz parrez sant Vilio : panelloù liesliv ar jube kozh. 1
* En iliz parrez sant Vilio : panelloù liesliv ar jube kozh. 2
* En iliz parrez sant Vilio : kador-brezeg
* Iliz katolik Sant Vilio e Plouilio.
Penn-kentañ ar XVI$^{vet}$ kantved, XVII$^{vet}$ kantved, XIX$^{vet}$ kantved.
* Bez Ao. Kerreg
* Iliz Keraodi.
* Kevredigezh Hentoù Koz he deus savet ul levrig dedennus tre war manerioù ar gumun (titourioù ha tresadennoù pluenn an ardamezeg). Amañ e vo kavet tresadennoù livet (darn a vez kavet dija en ardamezeg familhoù Breizh, war ar stern).
An Enez ; Gollot; Gwaz-Wenn Piriou; Gwerginiou; Kenkiz Iestin; Kenkiz Vras; Keranglaz; Kerblat; Kerboriou; Kerdual; Kergonan; Kerizien; Kernevez; Kerverder; Kervot; Kerdu; Kerdu-Rezon; Kerviganvac'h; Kerizout; Kervaengi; Kersenan; Kerwern; Koulmoù; Lanaskol; Lann-Plouilio; Leurvaen; Plas-Kerwenn; Rest Vras; Roslogod; Rumedon; Sant-Jozef; Sant-Yann; Trezao
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud ganet eno

* Guy Stéphan, melldroader ha gourdoner, d'ar 17 a viz Here 1956.

### Ardamezeg ar familhoù

Titouroù kavet e labourioù Guy Le Borgne, Pol Potier de Courcy, Gourdon de Genouillac, hag all.
* Anvioù al livioù : gwelout ar pennad Ardamezouriezh
| Arel, aotrounez al Leurven | Palefarzhet etre argant ha glazur Ger-ardamez : L'Honneur y gist. |
| Bigod, aotrounez Runbêr ha Kerzalt (Kerizout) | En argant e ziv dreustell en gul, eilet gant c'hwec'h pempdeliaouenn ivez en gul, 3, 2, 1. |
| Bourhis, aotrounez Kerblad | En gul e seizh kregilhenn en argant, 3, 3, 1. |
| Cariou, aotrounez Kerginiou, Gwazhwenn, Kernevez, Sant-Visant | En glazur e deir rodig kentre en aourSturienn ː Urgent stimuli |
| Chapalian, aotrounez Kerizout | En argant e deir sourin en gul; e grenngonk ivez en gul, karget gant ur steredenn en argant. |
| Courmeau, aotrounez Leurvaen (hervez Hentoù Koz Plouilio) | En gul e deir c'hregilhenn en argant (hervez Guy Le Borgne) |
| Kemper, aotrounez Lanaskol | En argant e leonparzh en sabel, leinet gant teir c'hregilhenn ivez en sabel |
| Keranglas | En argant e deir zreustell en glazur |
| Kerbuzig | En sabel, plezhek en aour ; ur ruilhenn ivez en aour ouzh kab |
| Kerret, aotrounez Kerven | Palefarzhed; ouzh 1 & 4, en aour e leon kudennek en sabel, e c'housourin en gul balirant; ouzh 2 & 3, en argant, e zaou c'hudon penn ouzh penn, o vekañ ur c'halon en gul |
| Kermenguy | Treustellet etre erminoù ha gul; ar re erminek karget gant c'hwec'h mailhenn en gul, 3, 2, 1 |
| Kermerc'hoù, aotrouien Leurvaen | En argant, e groaz melionek en sabel, karget gant pemp steredenn en aour |
| Kerverder, aotrounez al lec'h se (c'hwec'h rummad) | En gul, e gebrenn en argant, eilet ouzh beg gant un arbenn ejon ivez en argant |
| de Boisgelin, aotrounez Kerdu | Koad-Kelen (de Boisgelin), aotrouien Kerdu Palefarzhet : ouzh 1 ha 4 en gul e rodig-kentr en argant ; ouzh 2 ha 3 en glazur Ger-ardamez : In virtute vis. |
| de Coëtleven, aotrouez Kermenguy | En argant e leon en gul. |
| Le Lann, aotrounez al lec'h. Yann Al Lann a zo bet kabiten Montroulez e 1443. | En argant, e deir c'housourin en gul, e c'hrenngonk ivez en gul |
| Lantillac, aotrounez Kergaradeg, e parrez Ploulec'h. Kavet ivez er maner Kerven, da heul familh Kerred | En argant, e dreustell en sabel plezek en aour, eilet gant teir rozenn en gul |
| Leizour, aotrounez Lanaskol. Lakaet war roll an noblañs eo bet Erwan hag e vab Gwilherm al Leizour, eus parrez Plouzelambr, dre lizher an dug e 1439 | En gul, e greskenn en argant, eilet gant teir kregilhenn ivez en argant |
| Le Noan. Aotrounez Hentmeur. | En gul, e dri kleze en argant, begioù ouzh kab |
| L'Olivier. Aotrounez Kervren | En argant e dreustell en gul treilhet en aour, eilet gant teir pempdiliaouenn en gul |
| Plouezoc'h. Aotrounez Roslogot, eus 1427 da 1543. | En sabel, plezek en aour, e vevenn koñchek en sabel |
| Raison | Kent 1568 : En argant, e greskenn en gul, eilet gant teir rozenn Kalais ivez en gul |
| Raison | Adalek 1568 : En erminoù, e eir ruilhenn en sabel. Ger ardamez : Toujours Raison (= Gwir atav) |
| Le Run. Aotrounez Keralgan. Meneget e 1669.x | En aour, e vran en sabel, ur skoultrig gwezenn-olivez en geot etre he krabanoù, eilet gant teir steredenn en sabel |

## Levrlennadur

* Yellen hag abEnnez : Dafar evit ur c'heriaoueg a'n Ardamezouriezh. Akademiezh Vreizh. 1965
* (fr)Régis de Saint-Jouan : Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor. 1990
* (fr)Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
* (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* (fr)Kevredigezh Hentoù Koz : Les vieilles pierres m'ont raconté Ploumilliau. Les manoirs. 1995

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) (br) Ti-kêr Plouilio
* (br) Plouilio war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Fiche d'inventaire préliminaire
* ↑ (fr)Fiche d'inventaire préliminaire
* 1 2 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Éric Rondel, En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944, pajenn 256, Dastumadenn Guerres et Conflits, Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011
* ↑ (fr)Christian Bougeard, Le Choc de la guerre dans les Côtes-du-Nord 1939-1945, Embannadurioù Jean-Paul Gisserot, Ebrel 1995, pajennoù 24 ha 25
* ↑ (fr)Memorial Genweb