OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# MAS 38

Ar MAS 38, anvet en ur mod ofisiel Pistolet mitrailleur de 7,65 mm Modèle 1938 en arme c’hall, zo ur bistolenn-vindrailher ijinet er bloavezhioù 1920 ha 1930 e Bro-C’hall hag implijet a-nebeudoù etre 1938 ha dibenn ar bloavezhioù 1940.

## Deskrivadur

Un arm fiziapl, skañv ha resis e oa ar MAS 38, met kambret e oa evit munisionoù 7,65 mm Long a oa izeloc’h o galloud evit ar re 9 mm a oa bet choazet evit pistolennoù-mindrailher kalz broioù er bloavezhioù 1930 (Suomi KP/-31 e Finland, MP38/MP40 en Alamagn, Beretta M38 en Italia pe ZK383 e Tchekoslovakia da skouer). Abalamour da se ne voe ket implijet kalz an arm er-maez eus Frañs.

## Istor

E-pad ar Brezel-bed Kentañ e oa savet an ezhomm da gaout armoù-skoaz gouest da dennañ kartouchennoù berr a-dennadegoù evit an emgannoù e lec’hioù strizh evel ar fozioù-brezel pe ar c’hêrioù. Krouet e voe ar pistolennoù-mindrailher diwar ar soñj-se. Alamagn he doa tapet lañs war an dachenn-mañ gant an MP18 (1918) kambret e 9 mm Parabellum. Er bloavezhioù 1920 e stagas Frañs gant krouidigezh armoù seurt-se. Pimpatromoù a voe kinniget e 1924/1925 gant servijoù teknik an arme (PM STA 1924) pe ar MAS e Saint-Étienne (PM MAS 1925). Abalamour da gudennoù politikel ha budjed e voe choazet e 1938 pimpatrom ar MAS evel arm-standart, ha kregiñ a reas e broduerezh just a-raok aloubadeg ar vro e 1940. E-pad an Eil Brezel-bed e voe savet un nebeud skouerennoù e Arme an Harz-brezel. Lod eus an armoù a voe implijet gant an arme alaman dindan an anv PM 722(f). Goude ar brezel e voe kemeret he flas buan gant ar MAT 49, met servijout a reas memestra da vare brezel Indez-Sina.
Ur MAS 38 a servijas da bartizaned italian evit lazhañ an diktatour Benito Mussolini e miz Ebrel 1945. Implijet e voe ivez gant armeoù un nebeud broioù afrikan, ha gant ar Việt Minh da vare brezel Viêt Nam.

## Levrlennadur

* (fr) BASTIÉ Jean-Pierre, Les armes réglementaires françaises en 7,65 Long - PA 1935 A & S, PM 1938, Crépin-Leblond, 2021, 208 p., ISBN 9782703004646

## Daveennoù

* 1 2 3 (fr) Le pistolet mitrailleur de 7,65 mm modèle 1938, war Armes Françaises (lennet d'ar 17/09/2024)
* ↑ (fr) Mc NAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2024, p. 209
* ↑ (en) Gun that killed Mussolini shown (diellet), BBC News, 05/08/2004 (lennet d'ar 17/09/2024)
# Houad Jansen

Houad Jansen :
| Un houad Jansen. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Mareca |
| Anv skiantel ||
| Mareca americana (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
An houad Jansen a zo ur spesad evned palvezek, Mareca americana an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra ar spesad e Norzhamerika ; goañviñ a ra da walarn Suamerika.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Anas kent.

## Daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, HOR YEZH, niv. 193, miz Meurzh 1993, p. 9.
* ↑ (en) Mareca americana el lec'hienn Avibase.
# Houad louet

Houad louet :
| Un houad louet. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Mareca |
| Anv skiantel ||
| Mareca strepera (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An houad louet (liester : houidi louet) a zo ur spesad evned palvezek, Mareca strepera an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Kavet e vez al labous en Eurazia ha Norzhamerika ; neizhiañ a ra e geunioù an aod hag e peurvanoù lec'hiet e-kichen an tachennoù dour.

## Isspesadoù

Daou isspesad a oa dezhañ : M. s. couesi aet da get war-dro 1874 ha strepera.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Anas kent

## Liamm diavaez

* (en) Mareca strepera el lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - pennad 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, HOR YEZH, niv. 193, miz Meurzh 1993, p. 9.
* ↑ Hervez TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Bulbul

Bulbuled :
| Pycnonotus cafer, luc'hskeudennet e Kolkata (stad Kornôg Bengal, India). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pycnonotidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bulbuled eo an evned a ya d'ober ar c'herentiad Pycnonotidae, termenet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872), Pycnonotus ar genad skouer anezhañ.
Diouzh Doare 9.1 an IOC World Bird List ez a seizh genad golvaneged warn-ugent d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Nok - Fuchs et alii, 2018 (1 spesad),
* Spizixos - Blyth, 1845 (2 spesad),
* Pycnonotus - Boie, 1826 (48 spesad),
* Arizelocichla - Oberholser, 1905 (12 spesad),
* Stelgidillas - Oberholser, 1899 (1 spesad),
* Eurillas - Oberholser, 1899 (5 spesad),
* Andropadus - Swainson, 1832 (1 spesad)
* Calyptocichla - Oberholser, 1905 (1 spesad)
* Baeopogon - Heine, 1860 (2 spesad),
* Ixonotus - Verreaux & Verreaux, 1851 (1 spesad)
* Chlorocichla - Sharpe, 1882 (5 spesad),
* Atimastillas - Oberholser, 1905 (1 spesad),
* Thescelocichla - Oberholser, 1905 (1 spesad)
* Phyllastrephus - Swainson, 1832 (20 spesad),
* Bleda - Bonaparte, 1857 (4 spesad),
* Criniger - Temminck, 1820 (5 spesad),
* Alophoixus - Oates, 1889 (7 spesad),
* Acritillas - Oberholser, 1905 (1 spesad),
* Setornis - Lesson, 1839 (1 spesad)
* Tricholestes - Salvadori, 1874 (1 spesad)
* Iole - Blyth, 1844 (6 spesad),
* Ixos - Temminck, 1825 (4 spesad),
* Thapsinillas - Oberholser, 1905 (3 spesad),
* Hemixos - Blyth, 1845 (3 spesad),
* Hypsipetes - Vigors, 1831 (15 spesad),
* Cerasophila - Bingham, 1900 (1 spesad)
* Neolestes - Cabanis, 1875 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Pycnonotidae: Bulbuls G.R. Gray, 1840.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Pycnonotidae (lennet e-barzh d'an 11 viz Mezheven 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nok (genad)

Nok :
| Nok hualon. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pycnonotidae |
| Anv skiantel ||
| Nok Fuchs et alii, 2018 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Nok a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2018 gant an evnoniour gall Jérôme Fuchs hag e genlabourerien.

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad bulbuled er genad-mañ : Nok hualon, brosezat e kreiz Laos.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Éric Pasquet, Bryan L. Stuart, Iain A. Woxvold, J. W. Duckworth & Rauri C. K. Bowie.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pycnonotidae/Nok (lennet e-barzh d'an 9 a viz C'hwevrer 2025).
# Camptorhynchus

Camptorhynchus :
| Camptorhynchus labradorius, tresadenn (1836) gant Audubon. Aet da get ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Camptorhynchus Bonaparte, 1838 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Camptorhynchus a oa ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù

Ne oa nemet ur spesad eidered er genad-mañ : Camptorhynchus labradorius.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Camptorhynchus (lennet e-barzh d'an 9 a viz C'hwevrer 2025).
# Mariendorf

Mariendorf a zo ur c'harter en arondisamant Tempelhof-Schöneberg e Berlin. 9,38 km² eo gorread Mariendorf, e 2009 e oa 48 882 annezad ennañ (stankter : 5 211 annezad/km²).

## Lec'hiadur

Mariendorf a zo lec'hiet etre Tempelhof en norzh ha Marienfelde ha Lichtenrade er su. Er c'hornôg ez eo stok ouzh Lankwitz (Steglitz-Zehlendorf) ha stok ouzh Britz ha Buckow (arondisamant Neukölln) er reter.

## Istor

Meneget e voe evit ar wech kentañ e 1373 gant anv anv Mariendorff ha gwerzhet e voe (asambles gant Tempelhof ha Marienfelde) da Berlin ha Cölln e 1435. E 1800 e oa 162 annezad e Mariendorf. E 1872 e voe krouet Villenkolonie e su Mariendorf hag e 1900 e oa 5 764 annezad. E 1913 e voe digoret an Trabrennbahn hag e 1920 e voe kendeuzet Mariendorf e Berlin. E 1924 e voe krouet Volkspark Mariendorf. Da zibenn an Eil Brezel-bed e voe aloubet Mariendorf gant an Amerikaned. E 1946 e voe krouet ur c'hamp da zegemer tud diblaset en Eisenacher Straße. E-tro 3 250 den a voe degemeret er c'hamp betek 1948. E 1966 e voe savet un ti-gar U-Bahn (linenn U6).

## Da welout

* Trabrennbahn
* Ullsteinhaus
* Volkspark Mariendorf
* milin-avel Adlermühle (1889)
* Mirdi istor Tempelhof
* Bez Ulrike Meinhof (ezel eus RAF) e bered Dreifaltigkeit
* Iliz eus an 13vet kantved

## Treuzdougen

Meur a arsav U-Bahn a zo : Ullsteinstraße, Westphalweg hag Alt-Mariendorf, e penn a linenn U6. Tren (S-Bahn, linenn S2) e ti-gar Attilastraße.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Kamp-kreizennañ Mariendorf e lec'hienn United States Holocaust Memorial Museum
* Mirdi Tempelhof-Schöneberg
* Lec'hienn ar skipailh mell-droad Süden 09
# Sibirionetta

Sibirionetta :
| Ur barez Sibirionetta formosa, skeudennaouet gant Siebold. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Sibirionetta Boetticher, 1929 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Sibirionetta a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1929 gant an evnoniour alaman Hans von Boetticher (1886-1958).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad kragelled er genad-mañ : Sibirionetta formosa, anv skiantel ar gragell-Azia, brosezat e reter Siberia.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Anas kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Sibirionetta (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Genver 2025).
# Anas

Anas :
| Un houad lostek (Anas acuta). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Anas Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Anas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Ur spesad evned-dour ha tregont (bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* an houad lostek (Anas acuta),
* Anas albogularis,
* Anas andium
** A. a. altipetens hag andium,
* Anas aucklandica,
* Anas bahamensis
** A. b. bahamensis, galapagensis ha rubrirostris,
* Anas bernieri,
* kragell ar C'hab (Anas capensis),
* Anas carolinensis,
* Anas castanea,
* Anas chlorotis,
* ar c'hrag-goañv (Anas crecca),
* Anas diazi,
* Anas eatoni
** A. e. drygalskii hag eatoni,
* Anas erythrorhyncha,
* Anas flavirostris
** A. f. flavirostris hag oxyptera,
* Anas fulvigula
** A. f. fulvigula ha maculosa,
* Anas georgica
** A. g. georgica, niceforoi (†) ha spinicauda,
* Anas gibberifrons,
* Anas gracilis
** A. g. gracilis ha remissa (†),
* Anas laysanensis,
* Anas luzonica,
* an houad Meller (Anas melleri),
* Anas nesiotis,
* an houad-korz (Anas platyrhynchos)
** A. p. conboschas ha platyrhynchos,
* Anas poecilorhyncha
** A. p. haringtoni ha poecilorhyncha,
* Anas rubripes,
* Anas sparsa
** A. s. leucostigma ha sparsa,
* Anas superciliosa
** A. s. pelewensis ha superciliosa,
* (††) Anas theodori (aet da get),
* Anas undulata
** A. u. ruppelli hag undulata,
* Anas wyvilliana,
* Anas zonorhyncha.
Pevar isspesad warn-ugent (24) (bev c'hoazh) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Anas (lennet e-barzh d'an 9 a viz C'hwevrer 2025).
# Harry Church Oberholser

Harry Church Oberholser, bet ganet d'ar 25 a viz Mezheven 1870 e Brooklyn (unan eus pemp borough kêr New York, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Kerzu 1963 er memes kêr, a oa un evnoniour stadunanat.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Kerentiadoù

* H : Hemiprocnidae.

### Genadoù

* A : Acritillas, Actophilornis, Aerodramus, Ammospiza, Aphelocephala, Aphrastura, Arizelocichla, Atimastillas,
* C : Calyptocichla, Charitospiza, Claravis, Cryptillas, Cyanerpes,
* E : Eurillas, Euscarthmornis,
* H : Horizocerus, Horizorhinus,
* M : Massornis,
* N : Neochen, Nesillas,
* O : Odontospiza,
* P : Perissocephalus, Perissotriccus,
* S : Scelorchilus, Sclateria, Scotothorus, Stelgidillas, Sterrhoptilus, Stizorhina, Streptoprocne, Stizoptera,
* T : Thapsinillas, Thescelocichla, Thryorchilus,
* Z : Zarhynchus.

### Spesadoù

* A
    Acrocephalus orinus, Aerodramus amelis, elaphrus, mearnsi hag ocistus,
* C
    Charitospiza eucosma, Collocalia isonota,
* D : Dendropicos elachus,
* I
    Indicator meliphilus, Iole crypta,
* P : Ptilinopus epius.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Oberholser e metoù al loenoniezh.
* ↑ N'eus ken eus ar genad-mañ dre m'eo bet dilec'hiet e spesad nemetañ (H. dohrni) er genad Sylvia.
* ↑ N'eus ken eus ar genad-mañ dre m'eo bet dilec'hiet e spesad nemetañ (O. griseicapilla) er genad Spermestes.
# Roll livadurioù John William Waterhouse

Dastumet ez eus amañ livadurioù John William Waterhouse.

### Bloavezhioù 1870

* Ondina (1872)
* Gone, But Not Forgotten (Aet, ha n'eo ket ankouaet) 1873
* The Unwelcome Companion - a Street Scene in Cairo
* An nezerez 1874
* 1874
* Miranda 1875. Awenet gant pezh-c'hoari Shakespeare, The Tempest.
* Ur Bugel klañv degaset da Dempl Asklepios 1877
* Morc'hed an Impalaer Neron goude Muntr e vamm 1878

### Bloavezhioù 1880

* Dolce far Niente 1880
* Diogenes 1882
* The Favorites of the Emperor Honorius (Re garetañ an Impalaer Honorius) 1883
* Orakl 1884
* Santez Eulalia 1885
* 1886
* Kleopatra 1888
* Ophelia 1889

### Bloavezhioù 1890

* 1890
* Circe Offering the Cup to Odysseus (Kirke o kinnig ur banne da Ulises) (1891)
* Ulysses and the Sirens (Ulises hag ar Sirened) 1891
* Danae 1892
* Circe Invidiosa 1892
* Naiadenn 1893
* La Belle Dame sans Merci (An Itron gaer didruez) (1893)
* 1894
* The Lady of Shallot Looking at Lancelot. (Itron Kêr Skalot o sellout ouzh Lansalot 1894 Awenet gant The Lady Of Shallot, barzhoneg Alfred Tennyson .
* Ophelia 1894 Awenet gant Hamlet, pezh-c'hoari Shakespeare
* 1895
* 1895
* Pandora 1896
* Juliet 1898 Awenet gant Romeo and Juliet, pezh-c'hoari Shakespeare

### Bloavezhioù 1900

* The Siren (Ar Siren). E-tro 1900
* Destiny
* 1900
* 1900
* Ar vorganez 1901
* 1902
* 1902
* Boreas 1903
* Psyche o tigeriñ ar voest alaouret 1903
* 1904
* Lamia and the Soldier Lamia hag ar soudard 1905
* Jason ha Medea 1907
* (ur studiadenn) 1908
* (ur studiadenn) e-tro 1908
* Gather Ye Rosebuds While Ye May (1908) 1908.
* 1908
* Gather Ye Rosebuds While Ye May (1909) Awenet gant ar varzhoneg To the Virgins, to Make Much of Time, gant Robert Herrick. 1909
* Lamia (doare 2) 1909
* Thisbe 1909

### Bloavezhioù 1910

* Ophelia 1910
* 1910
* 1911
* Penelope hag he danvez priedoù (1912)
* Gouel Maria Veurzh (1914)
* Beatrice e-tro 1915
* Dante ha Beatrice 1915
* I am half-sick of shadows, said the Lady of Shalott 1916 Awenet gant The Lady Of Shallot, barzhoneg Alfred Tennyson .
* Ur gontadenn eus an Decamerone 1916
* Miranda -- The Tempest 1916
# Rainlendar

Rainlendar :
| Rainlendar ||
| Diorroer : | "Rainy" (Kimmo Pekkola) |
| Stumm diwezhañ : | 2.12.2 (build 112) / 22 a viz Here 2009 |
| Stumm araokaet : | 2.13 beta 142 / 6 a viz Kerzu 2011 |
| Endro : | Mac OS X, Windows ha Linux |
| Yezhoù : | liesyezhek : 39 yezh |
| Doare : | Deiziataer |
| Aotre-implijout : | Perc'henn |
| Lec'hienn : | rainlendar.net |
| kemmañ |
Rainlendar a zo ur deiziataer evit Mac OS X, Windows ha Linux. Ur meziant frank e oa er penn-kentañ, met n'eo ket frank ken. Diskwel a ra un deiziataer war skramm un urzhiataer, er burev, hep kemer kalz a blas. Evel un adstagadenn da LiteStep pe Aston e c'heller ober gantañ ivez.
Gallout a reer personelaat an neuz, implijout anezhañ gant meziantoù-deiziataerioù all. Implijout a ra ar furmad iCalendar standart evit stokañ an darvoudoù hag an trevelloù, setu e c'heller treuzkas anezho aes eus an eil meziant d'egile.
Troet e oa bet e brezhoneg adalek an eilstumm 0.21.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Ar stumm diwezhañ a oa frank c'hoazh
# Europa ar Reter

Kaoz a vez eus Europa ar Reter pe Retereuropa pa gomzer eus broioù a zo e reter Europa. War dachenn an douaroniezh e reer gant an dro-lavar-mañ dreist-holl. Gant menezioù an Oural emañ harzoù reter Europa, gant ar C'haokaz he harzoù er gevred.
War an dachenn sevenadurel e c'haller gwelout Europa ar reter ivez, sevenadurioù ha yezhoù ar broioù-se (slavek dreist-holl) o vezañ damheñvel an eil ouzh egile.
Ha war an dachenn bolitikel a c'hall bezañ bodet ar stadoù, heritourien ma'z int eus "Broioù ar Reter" a veze kaoz anezho da vare ar brezel yen pa oa rannet Europa e daou. Tout ar stadoù-se a oa izili pe dindan beli an URSS, a-raok na oa aet ar rideoz houarn da get e 1989.
Ur roll berr eus stadoù Europa ar reter a c'haller kaout da gentañ eta :
Stadoù all a vez lakaat ouzhpenn a-wechoù.
E-keñver Europa ar reter e gaver Europa ar C'hornôg, met bez' e vez ivez kaoz eus Europa an Norzh hag Europa ar Su.
| ██ Broioù gant ur yezh slavek eus ar c'hornôg da yezh vroadel ██ Broioù gant ur yezh slavek eus ar reter da yezh vroadel ██ Broioù gant ur yezh slavek eus ar su da yezh vroadel | ██ Stadoù izili eus an AFNA e-pad ar brezel yen ██ Stadoù neptu, rannet e-barzh Europa ar C'hornôg peurliesañ ██ Stadoù bloc'had ar reter |

## Pennadoùkar

* Kreizeuropa
* Europa ar C'hornôg
* Europa an Norzh
* Europa ar Su
* Brezel yen
* Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel
# Labour

Al labour zo oberoù graet gant ar c'horf hag ar penn evit tizhout un disoc'h. War gement tachenn a zo e c'hall an neb labourat dre gaer, pe dre heg evel er sklaverezh. Al loened ivez a labour, renet gant an dud. E meur a vro e vez lidet Gouel al Labour d'ar 1añ a viz Mae.
Dre astenn-ster e komzer eus labour evit ur vicher. "Dilabour" e vez graet eus un den hep labour.
Dre astenn-ster ivez e komzer er fizik eus labour un nerzh.
Eus al labour-douar e komzer Pa vez anv eus oberoù a denn d'an douar, d'an natur evit gounit plant.
Al labourioù, el liester, a vez graet eus oberioù evit sevel pe dresañ un dra bennak.

## Armerzh

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Al labour zo un obererezh graet en eskemm d'ur gopr, evit produiñ ur mad pe ur servij. Eñ hag ar c'hevala a ya d'ober ar faktorioù produiñ. Kavet e vez war marc'had al labour.

## Gwir

Gant kod al labour e vez dastumet peurliesañ ar reolennoù e pleustr en ur vro. Ret eo d'an implijerien koulz ha d'an implijidi doujañ dezho, en ur Stad a wir bepred. Reolennoù etrebroadel zo ivez, da skouer gant Unaniezh Europa hag Aozadur etrebroadel al labour.
Setu amañ, dre vro, an niver a eurvezhioù labour dre sizhunvezh en Unaniezh Europa.
* An Δ a verk an diforc'h e-keñver pad sizhuniek al labour e Bro-C'hall.
| Stad | Pad | Δ |
| Polonia | 39,8 | + 3,9 |
| Gres | 39,7 | + 3,8 |
| Roumania | 39,7 | + 3,8 |
| Bulgaria | 39,2 | + 3,3 |
| Latvia | 38,9 | + 3,0 |
| Slovenia | 38,7 | + 2,8 |
| Lituania | 38,6 | + 2,7 |
| Hungaria | 38,5 | 2,6 |
| Portugal | 38,2 | + 2,3 |
| Kroatia | 37,9 | + 2 |
| Slovakia | 37,7 | + 1,8 |
| Tchekia | 37,7 | + 1,8 |
| Republik Kiprenez | 37,6 | + 1,7 |
| Malta | 36,8 | +0,9 |
| Stad | Pad | Δ |
| Estonia | 36,7 | + 0.8 |
| Spagn | 36,7 | + 0.8 |
| Italia | 36,3 | + 0,4 |
| Frañs | 35,9 | 0 |
| Iwerzhon | 35,6 | - 0,3 |
| Luksembourg | 35,6 | - 0,3 |
| Sveden | 35,3 | - 0,6 |
| Belgia | 35,0 | - 0,9 |
| Finland | 34,4 | - 1,5 |
| Alamagn | 34,2 | - 1,7 |
| Danmark | 33,9 | - 2,0 |
| Aostria | 33,3 | - 2,6 |
| Izelvroioù | 31,6 | - 4,3 |

## Politikerezh

Ar ger « labour » a gaver e saozneg ivez.
* Strollad al Labour, unan eus brasañ strolladoù politikel er Rouantelezh-Unanet.
* Strollad al Labour, ur strollad politikel iwerzhonat.
* Strollad al Labour, ur strollad politikel serb.

## Troioù-lavar

* El labour emañ ar yec'hed.
* Labour sul, labour nul.
* An tu zo an hanter eus al labour.

## Luganoù

* « Enrichissez-vous par le travail et par l’épargne » zo ur frazenn vrudet a vije bet lavaret e 1843 gant François Guizot, prezidant ar Kuzul Bro-C'hall.
* E toull dor kamp Auschwitz-Birkenau e oa skrivet arbeit macht frei da lavaret eo « al labour a ra an den dishual », diouzh ur frazenn gant al lizheregour Lorenz Diefenbach.
* Kavet e vez ar ger labour e-barzh sturiennoù broadel kalz broioù afrikat evel Aod an Olifant, Benin, Gabon, Ginea, Kameroun, Niger, Republik Demokratel Kongo hag all.

## Notennoù

* ↑ (fr) Statistiques sur le temps de travail @ ILOSTAT / International Labour Organization. Kavet : 09 C'hwe 25.
* ↑ Anv meur a strollad politikel saoznek eo : gwelet Strollad al Labour.

## Gwelet ivez

* Implij
* Labourva
* Labouradeg
# Spatula

Spatula :
| S. hottentota, tresadenn (1912) gant C. G. Finch-Davies. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Spatula Boie, 1822 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Spatula a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1822 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Dek spesad houidi a ya d'ober ar genad :
* an houad beg-golvazh (Spatula clypeata),
* Spatula cyanoptera
** S. c. borreroi, cyanoptera, orinoma, septentrionalium ha tropica,
* ar c'hrag eskell glas (Spatula discors),
* Spatula hottentota,
* Spatula platalea,
* ar gragell Puna (Spatula puna),
* ar c'hrag-hañv (Spatula querquedula),
* Spatula rhynchotis,
* Spatula smithii,
* Spatula versicolor
** S. v. fretensis ha versicolor.
Seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e veze an holl spesadoù er genad Anas kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Spatula (lennet e-barzh d'an 9 a viz C'hwevrer 2025).
# Chenonetta

Chenonetta :
| Chenonetta jubata, tresadenn (1846) gant Edward Lear. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Anv skiantel ||
| Chenonetta Brandt, 1836 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Chenonetta a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant an naturour alaman Johann Friedrich von Brandt (1802-1879).

## Spesadoù

Daou spesad houidi a yae d'hen ober : Chenonetta jubata ha finschi, hemañ ziwezhañ brosezat e Zeland-Nevez hag aet da get er bloavezhioù 1970.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anatidae/Chenonetta (lennet e-barzh d'an 9 a viz C'hwevrer 2025).
# Chenonetta jubata

Chenonetta jubata :
| Chenonetta jubata : ur par. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Chenonetta |
| Anv skiantel ||
| Chenonetta jubata (Latham, 1801) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chenonetta jubata a zo ur spesad evned eus kerentiad an Anatidae.

## Annez

Bevañ a ra ar spesad e takadoù 'zo eus Aostralia.

## Liamm diavaez

* (en) Chenonetta jubata el lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Fichenn eus Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.