# Emgleo Breiz

Emgleo Breiz (Fondation culturelle bretonne) a oa ur c'hevarzhe krouet ez-ofisiel e 1955 ha frammet evel ur c'hevread aozadurioù breizhat a felle dezho diorreiñ ar brezhoneg hag ar sevenadur breizhat en ur bouezañ war an aotrounezhioù publik. Aozañ a rae obererezhioù liesseurt, en o zouez Devez ar brezoneg, bep Yaou-Bask. Darn eus e obererezhioù a oa embann levrioù ha kelaouennoù brezhonek savet en doare-skrivañ a vez graet skolveurieg eus outañ (falc'huneg gant lod ha ne vezent ket prest d'e zegemer). Un niver bras a levrioù hag a gelaouennoù a embannas dindan hec'h anv. Paouez a reas ar gevredigezh gant hec'h oberoù da heul diviz an 3 a viz Du 2015 roet gant Lez-varn ar C'henwerzh e Brest a zisklêrias he freuz-stal.

## Istor

Divizet eo bet ma vo savet Emgleo Breiz (Fondation culturelle bretonne e anv gallek ofisiel) goude un emvod dalc'het e Ti-kêr Kemper, d'an a viz Gouere 1953, da-geñver Gouelioù bras Kerne. Da-heul al lezenn Deixonne a aotree kelenn ar brezhoneg er skolioù e teue ar meno, met ne voe ket disklêriet ar c'hevarzhe nevez a-raok 1955. Ar stourmer kozh evit kelenn ofisiel ar brezhoneg, Léon Toulemont, a voe lakaet da brezidant.
Palioù ar c'hevread a oa ledan e-keñver diorreiñ ar sevenadur breizhat, pa endalc'he aozadurioù bras oc'h ober war-dro ar sonerezh, an dañs hag ar c'hoariva. Gant ar Falz hag ar Bleun-Brug e teue ar broud evit ledanañ implij ar brezhoneg en deskadurezh, er c'helaouiñ hag er vuhez foran. Koulskoude pa oa aet ar c'hevarzheoù evel Kendalc'h ha War 'l Leur kuit e teue Emgleo Breiz un aozadur evit mad ar brezhoneg nemetken.
War daou dra e oa bet staliet Emgleo Breiz : chom pell eus ar vroadelourien breizhat a oa bet o obererezhioù war wel e-pad an Eil brezel-bed ha chom feal ivez da vrezhoneg ar bobl. Tabutoù a rene a-enep heulierien ar gelaouenn Gwalarn, a-enep tud Al Liamm, da gentañ, ha, da-c'houde, flemmadennoù ouzh ar c'hevredad a vounte evit implij ar peurunvan, Kuzul ar Brezhoneg, krouet e 1958.
Pevar den o deus bet ur pouez bras evit meradur ar c'henvredad : Armañs Keravel o labourat asamblez atav gant Andreo ar Merser, an daou bet skolaerien bublik e penn Ar Falz e 1945, ha Charlez ar Gall, hag eñ skolaer publik liammet ouzh Ar Falz ivez. Harpet e oant gant Per-Jakez Helias, kelenner skol normal ha Visant Seite, mestr-skol prevez a-raok mont da vezañ rener ar Bleun-Brug.
E tro ar bloavezioù 1970 e voe strishaet an dachenn obererezhioù, pa guitaas Kendalc'h ar c'hevread ha pa gollas ar Bleun-Brug e nerzh. Ouzhpenn-se e kavas gwelloc'h Ar Falz diorren e embannadennoù pedagogel tro-dro d'e gelaouenn Skol Vreiz. E dibenn bloaz 2015 e voe graet freuz-stal gant Emgleo Breiz’’ diwar ur diouer a werzhioù levrioù. Ne badas ket ket un hanter-bloaz ouzhpenn ar gelaouenn lennegel Brud Nevez.

## Emgleo Breiz evel ti-embann brezhonek
### Aozadur-disglavier ar c'hevarzheoù kevredet ha merkoù "paeroniet"

Sellit ouzh ar pennad resisoc'h : Embannadurioù Emgleo Breiz. Er bloavezhioù 1950, e voe embannet levrioù dindan anv Emgleo Breiz, gant :
* Ar Falz-Skol Vreiz, ur c'hevredad hag a oa dezhañ ur gelaouenn anvet Ar Falz-Skol Vreiz, renet e-pad pell gant Per Honoré, eus Plourin-Montroulez; er bloavezhioù 1970 e savas a-du gant un trede doare-skrivañ, a vez graet "etrerannyezhel" anezhañ gant e implijerien; goude e troas a-du gant ar peurunvan hag e voe savet ti-embann Skol Vreizh;
* Ar gelaouenn lennegel Brud, krouet e 1957, adanvet Brud Nevez e 1977, renet da gentañ gant Per-Mari Mevel ha da-heul, Jakez Salaun, Andreo ar Merser, hag en diwezh gant Fañch Broudig.
* Ar gelaouenn bedagogel, Ar Helenner, renet gant Andreo ar Merser

### Moullerezh prevez ha implij kentrat an embann ameilet dre urzhiataer

War niverennoù Brud Nevez e veze meneget "Moullet gand Ti-moullerez ar Martolod er Gelveneg (Imprimerie du Marin, le Guilvinec). Pelloc'h e lenner "Moullet ez-prevez gand Brud Nevez".

### Bilañs ar produadur

Hervez Fañch Broudig, 700 levr ha 312 niverenn eus Brud Nevez a voe embannet e anv Emgleo Breiz.
En diwezh e tispake Brud Nevez, Ar Skol Vrezoneg hag Emgleo Breiz ur c'hatalog 450 oberenn ennañ. Bep bloaz e teue 10 pe 15 levr nevez gante, met ne veze ket embannet levr ebet ken evit ar vugale, dre m'eo deuet ar peurunvan da vezañ yezh ar c'helenn brezhoneg.

## Aozer Devez ar Brezhoneg

E-pad dek vloaz e aozas Emgleo Breiz ur gest war an hentoù publik bep Yaou-Bask.

## Burev diwezhañ (2015)

* Prezidant : Fañch Broudig
* Besprezidanted : Mari Kermareg, Loeiz Grall
* Sekretour : Fañch Colcanap
* Teñzorour : Jakez Andre

## Izili kevreet
### Er penn-kentañ

* ar gevredigezh Ar Falz (ne voe ket ezel ken adalek ar bloavezhioù 70, pa voe krouet ar skritur etrerannyezhel gant Fañch Morvannou)
* ar gevredigezh Bleun-Brug (aet da get) hag a embanne ar gelaouenn Bleun-Brug hag ar Cahiers du Bleun-Brug. Aozadur katolik kozh a boueze evit ma chomfe ar brezhoneg yezh an Iliz e Breizh
* Kengevread Kendalc'h (kelc'hioù keltiek) (ne voe ket ezel ken)
* Kengevread War'l leur (kelc'hioù keltiek) (ne voe ket ezel ken)
* Al Leur Nevez (Kemper ha Kerne) : kentelioù brezhoneg, dastum, embann pladennoù gant kanaouennoù poblek ...
* Skolig al Louarn (Goueled Leon) : ur mirdi e Plouvien, kentelioù brezhoneg, obererezhioù evit ar vugale...
* Ar Skol Vrezoneg (Brest) : Kentelioù brezhoneg, embannadurioù...
* Ar Skol dre Lizer : kentelioù brezhoneg dre lizher

## Tud
#### Prezidanted

* Léon Toulemont (1896-1959), bet prezidant Kêr-Vreizh, bet sekretour Unvaniez Difennourien ar Brezoneg
* Pêr Mokaer, (1959-1961), kuzulier kanton Eusa, bet e Framm keltiek Breizh, bet prezidant Kendalc'h
* Per-Mari Mevel (1915-1983), kelenner ha skrivagner
* Jean Tricoire, medisin, saver un hentenn-deskiñ brezhoneg
* Armand Keravel, skolaer ha penn Ar Falz e 1945
* Andreo ar Merser, skolaer, saver ar Skol Vrezoneg, anvet da brezidant a enor
* Fañch Broudig (1946), prezidant diwezhañ

#### Bet izili oberiant

E Kengevread Emgleo Breiz eo bet oberiant :
* Andreo ar Merser, bet skolaer Ar Falz, saver hentennoù ha dafar evit kelenn ar brezhoneg
* Charlez ar Gall, bet skolaer Ar Falz, den ar skingomz hag ar skinwel brezhonek
* François Falc'hun (1909-1991), beleg ha chaloni, kelenner skol-veur, yezhoniour brezhoneg, krouer ar skritur seurtanvet skolveurieg, bet er Bleun-Brug
* Frer Visant Seite (1908-1993), a savas ar Skol dre Lizer, diwar skouer Skol Ober, bet sekretour meur ar Bleun-Brug
* Visant Fave, den a iliz, bet chaloni, ha goude eileskob Eskopti Kemper ha Leon, bet er Bleun-Brug
* Loeiz Dujardin, skrivagner brezhonek, bet prezidant ar Bleun-Brug
* Per-Jakez Helias, kelenner skol normal, liesskrivagner brezhonek, den ar skingomz brezhonek hag arbennigour war hengounioù sevenadurel Breizh
* Per-Mari Mevel, kelenner lise ha liesskrivagner brezhonek
* Fañch Morvannou, kelenner skol-veur
* Pêr Trepos, kelenner skol-veur, yezhoniour brezhoneg, den ar skingomz brezhonek
* Loeiz Roparz, kelenner skol normal hag arbennigour war hengounioù sevenadurel Breizh, krouer Al Leur Nevez
* Anna-Vari Arzur, leanez
* Remi Derrien (1946-2009), kelenner saozneg, den a c'hoariva
* Yvonne Coz
* Fañch Broudig (prezidant diwezhañ), kelaouenner, enklasker war ar brezhoneg ha den ar skingomz hag ar skinwel brezhonek
* Mari Kermareg, den ar skinwel brezhonek
* Gilles Goyat
* Patrig Gouedig
* Jakez Andre
* Louis Grall
* Maguy Kerisit...

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Sifroù meneget e pennad an Télégramme diwar-benn freuz-stal Emgleo Breiz, 12 Du 2015.

## Levrlennadurezh

* Actualité d’Emgleo Breiz ?, pennad gant Fañch Broudic e-barzh La Bretagne Linguistique
* Iwan Wmffre, Breton Orthographies and Dialects: the Twentieth-century Orthography War in Brittany, 2 levrenn, Oxford, Peter Lang, 2007, (xxviii + 782 pp).