OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Namib

An Namib zo un dezerzh en em astenn en arvor Namibia, a-hed war-dro 1 600 km, ha war ur gorread 80 000 km². Talvezout a ra an anv Namib kement ha "bras-divent" er yezh nama.
Un dezerzh kozh-kozh eo an Namib, an hini koshañ er bed moarvat. Er su dezhañ, en tu all da gêr Lüderitz, en em astenn un tolead krin, un hanterzezerzh anvet Karoo, en em led war un tamm mat eus Suafrika.
Lakaet eo bet ergoù dezerzh Namib war roll glad bedel an natur, gant an Unesco, e 2013.
# Nambu 14

An Nambu Stumm 14 zo ur bistolenn damaotomatek un-ober japanat ijinet gant ar jeneral Kijirō Nambu (1869-1949) hag implijet evel pistolenn standard gant arme Japan e-pad ar brezel etre Sina ha Japan hag en Eil Brezel-bed. Anvet e vez alies Pistolenn Nambu nemetken, met pistolennoù all a zo bet krouet gant ar memes den. Dont a ra an niver 14 eus ar bloavezh m’eo bet lakaet e servij en arme japanat (1925), a oa 14vet bloavezh ren an impalaer Taishō Tennō, tad Hirohito.

## Istor hag implij

E 1902 e kinnigas Kijiro Nambu, a oa kabiten en arme japanat, ur bistolenn nevez anvet Stumm A. Abaoe fin an XIXvet kantved ha deroù ar mare Meiji e klaske arme Japan bezañ pourvezet gant armoù-dorn modernoc'h. Nambu en doa klasket e awen en nevezintioù a veze degaset en armoù en Europa d'ar poent-se. Daoust d'un nebeud kemmoù degaset gantañ d'e arm e 1906, ne voe ket dibabet gant an arme japanat hag un nebeud miliadoù anezhe a voe produet nemetken.
E 1922 e voe anvet Nambu da jeneral ha lakaet e voe e penn arsanailh Kokura. Adstagañ a reas gant e labour war un doare pistolenn nevez oc'h azasaat e Stumm A evit ma vije aesoc'h da broduiñ. Ar bistolenn nevez-savet a voe dibabet gant an arme japanat e 1925 hag anvet Stumm 14. Ouzhpenn 282.000 skouerenn anezhi a voe produet etre miz Du 1926 ha miz Eost 1945 evit isofiserien hag ofiserien an arme hag ar morlu. Evel kalz a armoù-tan japanat e tigreskas kalite produiñ an Nambu 14 adalek 1943 abalamour d'ar mank a zanvezioù kentañ.

## Goude ar brezel

Un arouez-trec'h priziet e oa an Nambu Stumm 14 evit ar soudarded amerikan a stourme e takad-brezel ar Meurvor Habask, evel ma oa al Luger P08 alaman en Europa. Keñveriet e veze alies an div bistolenn, met daoust dezhe kaout ur stumm heñvel ez aent en-dro gant gwikefreoù disheñvel.
Meur a skouerenn a voe degaset da Stadoù-Unanet Amerika goude an Eil Brezel-bed. Div anezhe a voe prenet gant William Ruger digant ur soudard amerikan ha servijout a rejont da ziazez evit sevel ar pistolennoù Ruger Standard kentañ.
Implijet eo bet an Nambu 14 da vare ar brezelioù didrevadenniñ en Azia goude ar brezel-bed. Ral eo en Europa met priziet eo gant an dastumerien, er Stadoù-Unanet dreist-holl.

## Daveennoù ha notennoù

* 1 2 (fr) GUILLOU Luc, Le pistolet Nambu type 14, e La Gazette des armes 572, miz Meurzh 2024, p. 33-41
* ↑ War an dielloù melestradurel a ranke bezañ leuniet gant ar soudarded amerikan a felle dezhe degas trofeoù-brezel d'ar gêr gante e veze deskrivet alies an Nambu 14 evel ul « Luger type japanese automatic pistol ».
# Namibe (proviñs)

Namibe (bet Moçamedes a-raok an dizalc'hiezh) zo ur proviñs eus Angola, e mervent ar vro.
g • ka • ke Proviñsoù Angola :
| Proviñsoù | Bengo · Benguela · Bié · Cabinda · Cuando Cubango · Cuanza Norte · Cuanza Sul · Cunene · Huambo · Huíla · Luanda · Lunda Norte · Lunda Sul · Malanje · Moxico · Namibe · Uíge · Zaire |
# Timbroù Lesotho

Ur rouantelezh vihan eus Su Afrika eo al Lesotho, kelc’hiet gant Republik Suafrika. Dindan anv Basoutoland e oa anavezet a-raok 1966, pa oa trevadenn ar Rouantelezh-Unanet c’hoazh.
Betek fin ar bloavezhioù 70 ez eo gouestlet danvez an timbroù embannet da dud pe lec’hioù ar vro (Skol-Veur Botswana-Lesotho-Eswatini, ar Roue Moshoeshoe I, an douristelezh…) met goude 15 vloaz a furnez ez eo krog melestradurezh ar Postoù da sevel ur greanterezh hag a zo pell a-walc’h diouzh ezhommoù an annezidi. Pa oa embannet 474 timbr etre 1966 ha 1981 e konter 771 tamm e-pad ar pemzek vloaz (1982-1997) da heul, gant ar spi mont dreist d’ar sifroù moarvat, rak 662 timbr zo bet lakaet e gwerzh etre 1998 ha 2007 dija… 187 timbr moullet e 1998 en ur vro 2 vilion a dud enni !
E gwirionez e faot d’ar Postoù pourveziñ dastumerien timbroù « dre zanvez » ar bed a-bezh, en ur embann skeudennoù liesliv diwar-benn ar fleurennoù (pevar rummad ha 35 timbr e 1991), tiegezh ar Rouanez Elizabeth II, aktourien ar sinema japanek, ar chas, ar c’hirri-tan, ar balafenned… Pep diskouezadeg timbroù ha ma vefe e Tokyo pe Bariz a ro abeg da voullañ timbroù gant tudennoù Walt Disney, evit enoriñ 200$^{vet}$ deiz-ha-bloaz an Dispac’h e Bro-C’hall zoken. Un dibab eo, hini kalzig stadoù afrikan ar marevezh-se, gant efedoù kontrol d’ar bolitikerezh kaset da benn : izel eo talvoudegezh timbroù n’heller dastum anezho holl (re zo re !).

## Pennad kar

* Timbroù ar Basoutoland
# Timbroù Kroatia

Emañ Kroatia en Europa ar Su, o vezañ etre Slovenia, Hungaria, Serbia, Bosnia-Herzegovina, Montenegro ha Mor Adria.
Betek fin ar Brezel-bed kentañ n’eus ket eus Kroatia e gwirionez : ur rannvro eus Impalaeriezh liesyezhek ha liesbroadel Aostria-Hungaria eo. E 1918 avat eo savet Rouantelezh ar Serbed, ar Groated hag ar Slovened hag e krog postoù Kroatia da embann timbroù dre implij timbroù Hungaria soulgarget gant ar ger HRVATSKA (« Kroatia » e yezh ar vro).
Kement-se a bado betek 1921, pa vo embannet timbroù evit ar Rouantelezh en he fezh.
Abalamour da aloubadeg Yougoslavia gant armeoù Hitler e-pad an eil Brezel-bed eo dismantret ar Rouantelezeh ha savet a-nevez e 1941 ur Stad kroatian « dizalc’h », da lavaret eo dindan kazel an nazied. Embann a ray timbroù betek 1945, un darn mat anezho o lakaat da dalvez ar bagadoù engouestlet gant an alouberien (strolladoù SS ha yaouankiz Oustachi) ha propaganda ar Stad. E-pad ar mizioù kentañ ec'h embann ar velestradurezh timbroù Yougoslavia soulgarget NEZAVISNA DRŽAVA HRVATSKA (= Stad dizalc’h Kroatia).
Teuzet e vo Kroatia e-barzh Republik Kevreadus Poblel Yougoslavia goude ar brezel.
Savet e vo Republik Kroatia a varv da vev e 1991 dre guitaat Yougoslavia.

## Liamm diavaez

(e saozneg) Postoù Kroatia
# Timbroù La Agüera

Kêriadenn eus ar Sahara spagnol. Gwelout Timbroù Sahara ar C'hornôg
# Timbroù Labuan

Labuan (pe Pulau Labuan e malayeg, skrivet e jawieg : لابوان) zo anezhañ un tiriad kevreadel eus Malaysia, bet gwechall ur rann eus proviñs ar Sabah. Un enezeg eo, o vezañ un enezenn vras (75 km²) ha c’hwec’h bihanoc’h, e-tal Sabah ha sultanelezh Brunei.
E 1840 ez eo aloubet an enezenn, didud eo d’ar c’houlz-se, gant ar Saozon. Fellout a ra dezho ober eus Labuan un diazezenn evit brezeliñ a-enep ar vorlaeron, ha diwezhatoc’h, staliañ ur fun etre Singapour ha Hong Kong.
Roet eo al Labuan d’ar Saozon gant Brunei e 1846. E 1848 e teu da vezañ ez-ofisiel trevadenn ar Rouantelezh-Unanet, a-raok bezañ staget ouzh Borneo an Norzh d’ar 1añ a viz Genver 1890, hag ouzh Tiriadoù ar Strizh-mor (Strait Settlementse saozneg) d’an 30 a viz Here 1906. Aloubet eo ar vro gant ar Japaniz etre miz Kerzu 1941 ha miz Even 1945. Staget e vo ouzh Borneo an Norzh d’ar 15 a viz Gouere 1946, hag ouzh Stad Sabah e 1963, anezhi ur rann eus Malaysia.
E 1864 ez a en-dro ur burev-post e Labuan. Timbroù-post India ha re Hong Kong zo bet graet gante hep na vefe boutin an implij anezho : douetañs zo e vezent degaset diouzh ar c’hevandir gant hiniennoù, ha n’int ket bet lakaet e gwerzh e Labuan. Da Singapour e veze kaset al lizhiri da vezañ dasparzhet pelloc’h.
Adalek 1867 e vez implijet ez-ofisiel timbroù Tiriadoù ar Strizh-mor e Labuan, a-raok moulañ timbroù a-espres kaer. Tresadenn poltred mil anavezet ar Rouanez Viktoria I zo da arvestiñ ouzh timbroù kentañ Labuan e miz Mae 1879, met dic’hortoz eo an alc’hwez el lizherennegoù arabek ha sinaek a weler e-kichen ar meneg "LABUAN POSTAGE".
An diouer a dimbroù a gas ar velestradurezh da voulañ soulgargoù liesseurt, da advoulañ un darn eus an timbroù gant livioù nevez. Tra ma oa engravet an timbroù orin, ar re ziwhezañ (miz Ebrel 1894) zo savet hervez teknik ar maendresourezh.
Adal miz Mae 1894, tresadennoù Borneo an Norzh zo bet moulet gant livioù liesseurt, gant "LABUAN" engravet pe soulgarget war an timbroù. D’ar 24 a viz Gwengolo 1896 ez eo lakaet e gwerzh un timbr soulgarget "1846 / JUBILEE / 1896" evit lidañ 50vet deiz-ha-bloaz implij timbroù Borneo an Norzh soulgarget.
An timbr diwezhañ embannet e 1902 evit al Labuan zo ar meneg LABUAN COLONY warnañ ha diskouez a ra ur gurunnenn. Goude bezañ bet staget ouzh Tiriadoù ar Strizh-mor (“Straits Settlements” e saozneg) e 1906 e paouez Labuan a embann timbroù nevez dindan e anv. Ar restadoù a vo implijet e-pad ur prantad-amzer c’hoazh, un tamm mat anezho o vezañ lakaet e gwerzh evit an dastumerion. N’int ket priziet kêr bremañ neuze.
Timbroù Tiriadoù ar Strizh-mor (“Straits Settlements”) a vo implijet adal 1906.
# Timbroù Lagos

D'an 10 a viz Even 1874 e voe embannet timbroù kentañ Lagos, warno poltred ar rouanez Victoria. Rummadoù heñvel a voe embannet betek miz Here 1902.
E miz Eost 1893 e voe embannet un timbr 4 d dreistmoullet gant ur priz izel : HALF PENNY.
D'an 22 a viz Genver 1904 e voe lakaet e gwerzh timbroù gant penn ar roue nevez, Edouarzh VII. Ne badas nemet daou vloaz implij ar rummad-mañ hag unan damheñvel e 1905.
D'ar 16 a viz C'hwevrer 1906 e teuas kêr Lagos da vezañ un tiriad e bro-warezet saoz Nijeria ar Su. Kenstaget e voe ar vro ouzh Nijeria an Norzh e 1914, alese trevadenn Nijeria.

## Pennadoù kar

* Timbroù Nijeria ar Su
* Timbroù Nijeria

## Levrlennadur

* Proud, Ted. The Postal History of Nigeria. Heathfield, Sussex : Proud Bailey, 1995 (ISBN 1-872465-17-X)
# Timbroù Liechtenstein

Al Liechtenstein zo ur briñselezh dizalc'h (abaoe 1806) e Kreiz Europa, etre Aostria ha Suis.
Etre 1850 ha 1921 ez eus bet implijet timbroù eus Aostria.
Etre 1912 ha 1921 e veze skrivet “Fürstentum Liechtenstein - K. K. Oesterr. Post” war an timbroù embannet er vro, da lavaret eo “Postoù impalaerel ha roueel aostrian”.
Goude ar bloaz 1921 n’eus nemet ar meneg “Fürstentum Liechtenstein” war an timbroù.
Dalc’het he deus ar Stad vihan darempredoù kenwerzhel ha politikel start gant e amezeien nesañ. Al Lur suis eo moneiz ar vro.

## Liammoù

* post.li
# Paol VI

Paol VI Pab an Iliz katolik roman :
| Paol VI e 1966 ||
| In nomine Domini ||
| Ganedigezh | 26 a viz Genver 1897 e Concesio, Italia |
| Dilennet da bab | 21 a viz Even 1963 (65 bloaz) |
| Tronidigezh | 30 a viz Even 1963 |
| Dibenn e baboni | 6 a viz Eost 1978 (80 vloaz) Vatikan |
| En e raok | Yann XXIII |
| War e lerc'h | Yann-Baol Iañ |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Paol VI (e latin Paulus VI, e italianeg Paolo VI), bet ganet Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini d'ar 26 a viz Genver 1897, a zo bet Pab an Iliz katolik roman adalek 1963 betek e varv d'ar 6 a viz Eost 1978. Dilennet eo bet da bab goude marv Yann XXIII, pab araozañ hag en doa roet lañs da eil sened-iliz Vatikan. Gwellaet en deus an darempredoù etre ar gristenien, etre an Iliz katolik hag an ortodoksed, an anglikaned hag ar brotestanted ar pezh en deus roet emvodoù hag emglevioù istorel. Lakaet eo bet da wenvidig d'an 19 a viz Here 2014 ha da sant d'ar 14 a viz Here 2018.
[[Rummad:Marvioù 1978]
# Paola Malatesta

Paola Malatesta (Pesaro, 1393 – Mantova, 1449) a oa un itron a ouenn uhel en Italia ar XV$^{vet}$ kantved.
Merc'h e oa da Malatesta IV Malatesta, condottiero hag aotrou Pesaro ha Fossombrone, ha da Elisabetta da Varano (1367-1405).
E 1409 e timezas e Pesaro da Gianfrancesco Gonzaga, Vvet capitano del popolo Mantova.

## He bugale

C'hwec'h bugel o doe Paola ha Gianfrancesco :
* Ludovico (1412 – 1478), lesanvet il Turco, IIvet markiz Mantova adal 1444;
* Carlo (†1456), dimezet da Lucia d'Este;
* Alessandro (1415-1466), aotrou Castel Goffredo, dimezet da Agnese da Montefeltro;
* Margherita (†1439), markizez Ferrara goude dimeziñ da Leonello d'Este;
* Gianlucido (1421 – 1448), a studias ar gwir en Pavia hag a voe protonoter abostolek;
* Cecilia (1425–1451) leanez e Manati Santa Chiara e Mantova.
# Paolieg-ar-Rozioù

Paolieg-ar-Rozioù :
| An ti-kêr. ||
| Bro istorel | Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Kastell-Briant-Ankiniz |
| Kanton | Ankiniz |
| Kod kumun | 44134 |
| Kod post | 44522 |
| Maer Amzer gefridi | Laurent Mercier 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh-kumunioù Bro Ankiniz |
| Lec'hienn Web | www.pays-ancenis.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 085 ann. (2020) |
| Stankter | 93 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 27′ 22″ Norzh 1° 09′ 39″ Kornôg / 47.4561111111, -1.16083333333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 47 m bihanañ 18 m — brasañ 76 m |
| Gorread | 11,72 km² |
| Paolieg-ar-Rozioù ||
| kemmañ |
Paolieg-ar-Rozioù a zo ur gumun a Vreizh, e Kanton Ankiniz, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Douaroniezh

* Ar stêr Grav a dreuz Paolieg.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Paolieg-ar-Rozioù e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Kerrouz hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe e Kanton Ankiniz e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 37 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,74% eus he foblañs e 1911.

#### Kemmoù Arondisamant

* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 26 a viz Eost 1960 hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Iliz katolik Sant Albin, XIX$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Paolieg-ar-Rozioù
* ↑ (fr)Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)infobretagne.com
# Paola

Paola zo un anv-badez hag ul lec'hanv italianek.

## Adstummoù

* Paoletta ha Paolina

## Yezhoù all

* Paula e saozneg
* Paule e galleg, ha Paulette, Pauline.

## Tud
### Priñsezed

* Paola Malatesta (1393 – 1449)
* Maria Paoletta Buonaparte, anavezet ivez evel Pauline Borghese.
* Paola Ruffo di Calabria (1937-2013), rouanez Belgia

### Tud all

* Paola Barbara, anv-micher Paola Proto (1912–1989), aktourez italian
* Paola Borboni, aktourez italian
* Paola Oliveira, aktourez vrazilian
* Paola Turci, kanerez italian

## Lec'hanvioù

* Paola (Calabria) e proviñs Cosenza, brudet eo ar sant Francesco di Paola.
* Paola, kêr e Malta.

## Dourbont

* Acqua Paola, eil anv an dourbont roman Aqua Traiana savet e dibenn ar Iañ kantved.
# Paola (Calabria)

Paola a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.

## Tud

Brudet eo ar sant Francesco di Paola.
# Paola Jara

Paula Andrea Zapata Jaramillo (Apartadó, Antioquia, 16 a viz Mae 1983), brudet evel Paola Jara, zo ur ganerez hag un aktourez kolombian.
Stagañ a reas gant ar vicher da 14 vloaz pa enrollas he fladenn gentañ.

## Liammoù diavaez

* (es) Buhezskrid
* O kanañ gant Francy : YouTube
* O kanañ gant Ana del Castillo : YouTube
# Paolini

Paolini zo un anv-tiegezh korsek hag italianek, eus Toskana ha Lazio kentoc'h, deuet diwar an anv-badez Paolo.
* Pietro Paolini (1603-1681), livour italian
* Petronilla Paolini Massimi, barzhez
* Christopher Paolini, skrivagner stadunanat

## Liammoù diavaez

* (it) Orin an anv-tiegezh
* (it) Stankded an anv hervez al lec'hioù en Italia
* (fr) Idem, en France
* (it) Idem, aux USA
# Tetas de Viana

An Tetas de Viana (bronnoù Viana) zo daou venez, kichen-ha-kichen, heñvel ouzh bruched ur vaouez, e Viana de Mondéjar, ur gêriadenn eus kumun Trillo (Guadalajara), e Spagn, e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
# Testamant nevez hon aotrou Jézuz-Krist

Testamant nevez hon aotrou Jézuz-Krist zo un droidigezh eus an Testamant Nevez savet gant Yann-Frañsez ar Gonideg (1775-1838), hag embannet en Angoulême e 1827.

## Liammoù diavaez

* Ur bajenn e wikisource : https://br.wikisource.org/wiki/Pajenn:Dizanv_-_Testamant_Nevez_Hon_Aotrou_hag_Hor_Zalver_Jesus-Christ.djvu/12

## Notennoù

* ↑ Ar skrid e Googlebooks
# Testudinidae

Testudinidae :
| Geochelone gigantea ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Testudines |
| Kerentiad : | Testudinidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Testudinidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ baoted.

## Baot -Testudinidae - Santa Cruz (Galápagos)

* Enez Santa Cruz - Baot, Santa Cruz (Galápagos)
* Enez Santa Cruz - Baot
* Enez Santa Cruz - Baot
* Enez Santa Cruz - Baot - Chelonoidis nigra
* Enez Santa Cruz - Baot, Chelonoidis nigra
* Enez Santa Cruz - Baot, Chelonoidis nigra

## Genadoù

N'emañ ket an holl loenoniourien a-du gant ar genadoù renket ennañ.
* Astrochelys
* Chersina
* Cylindraspis, aet da get
* Dipsochelys
* Geochelone
* Gopherus
* Homopus
* Indotestudo
* Kinixys
* Malacochersus
* Manouria
* Psammobates
* Pyxis
* Testudo
# Testimonium Flavianum

Testimonium Flavianum eo an anv a vez graet eus un testeni skrivet diwar-benn Jezuz Nazaret gant an istorour yuzev Flavius Josephus e dibenn ar c'hentañ kantved.

## Mammennoù

Emañ an Testimonium flavianum er rannbennadoù 63 ha 64 eus levr 18 an (Antiquitates Judaicae, oberenn Josephus, a zo deuet deomp meur a zornskrid anezhi eus mare ar Grennamzer, hag ivez e daou levr skrivet gant Eusebius Kaesarea, an Historia Ecclesiastica hag an Demonstratio Evangelica. Diskred zo war ar skrid avat, ha gallout a rafe bezañ bet kemmet.
# Testico

Testico zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# Testosteron

An testosteron zo un hormon steroidel , eus stroll an androgenoù. An hormon gourel pouezusañ eo, hag ar steroid « orin ».
Un hormon gourel eo a labour er groueell da fardañ fenotip gourel ar c'hroueelloù paotred. Aozet eo e-barzh kelligoù Leydig .

## Eien

Evel an hormonoù steroidel all n'eo an testosteron nemet un doare kolesterol, pe un deverad anezhañ. E divgell ar wazed e vez aozet ar muiañ a destosteron.

## Efed

Kemer a ra perzh er gourelaat: boutoc'h ar vouezh, fonnusoc'h ar blev. Hag e c'hoant reizhel (libido) ar baotred, hag un tamm en hini ar plac'hed. Splann eo ivez ez eo kaoz da feulsted hag argadusted ar baotred.
Gant an oad e kemer perzh e moalaat ar baotred dre ma koshaont. Digreskiñ a ra kementad an testosteron gant an oad.
Kemeret e vez a-wechoù evel louzoù-kreñvaat gant sportourien zo, enep da lezennoù ar sport avat. Kreskiñ a ra gantañ ar youl da drec'hiñ, diorren a ra ar c'higennoù, ha sikour a ra da drec'hiñ war ar skuizhder, gant se e c'hall an dud embreger garvoc'h.
# Testeni arianelezh

Testeni arianelezh a veze graet er Stad C'hall etre 1940 ha 1944, dre verraat pe dre c'hoap, eus ar skrid ma asure an dud n'o doa ket a wad yuzev, ret e oa kaout ar skrid-testeni-se, pe da virout ul labour er velestradurezh c'hall, pe evit ober micherioù zo, er c'henwerzh, er c'hoariva (gwelout ar film Le Dernier métro), pe er medisinerezh.
Goulennet e veze ar skrid-se abalamour d'ar politikerezh arianelaat a veze kaset en-dro gant gouarnamant ar Stad C'hall, anv ofisiel gouarnamant ar marichal Pétain, evit mont da-heul ar pezh a veze graet gant an Nazied en Alamagn d'ar poent-se, war-lerc'h o lezennoù diwar statud ar Yuzevien.
Gouzout a reer evel-se e voe ret da veur a intelektual brudet, Simone de Beauvoir ha Jean-Paul Sartre e-touez re all, diskouez seurt skridoù-testeni, evit gallout labourat en deskadurezh e-pad ar bloavezhioù brezel-hont.

## Arroudenn

"… ret e voe da bep kelenner testeniekaat ha touiñ ne oa na yuzev na frañmason. Georges [de Beauvoir]… a roas e c'hourc'hemennoù d'e verc'h zoken peogwir he doa sinet an testeni… "Sinet em boa peogwir n'hallen ket ober a-hend-all ..." . Tennet eus Simone de Beauvoir, gant Deirdre Bair (Arthème Fayard), pajenn 279.

## Liammoù diavaez

* https://web.archive.org/web/20061116191523/http://lesrapports.ladocumentationfrancaise.fr/BRP/004000897/0000.pdf
# Tet

Navet lizherenn meur a abjad semitek eo tet(h) (rod), en o zouez al lizherennegoù fenisek aramaek, hebraek (ט), siriek (ܛ) hag arabek (ﻁ). Renket e vez e 16vet plas hervez urzh al lizherenneg arabek a-vremañ.
Dont a ra hec'h anv diwar ar fed ma veze heñvel he stumm orin ouzh ah hierglifenn mat distaget tost d'ar ger semitek rod.
Distaget e veze (LFE) [tˁ] er penn-kentañ. En hebraeg a-vremañ e vez distaget [t] hag en arabeg unvan e vez distaget [$]:
Diwar stumm al lizherenn fenisek-mañ e oa bet diorroet al lizherennoù gresianek theta Θ ha kirillek kozh Ѳ.
Hervez ar sistem niverenniñ hebraek gematria e talvez al lizherenn-mañ da 9.
Unan us ar seizh kensonenn eo houmañ ma c'heller he skrivañ gant ur gurunennig anvet tagin.
# Tetanurae

An Tetanurae, pe "lostoù reut", zo ur gladenn dinosaored ennañ ar pep brasañ eus an Theropoda, evel an holl spesadoù evned. An Tetanurae a anadas da gentañ da vare deroù pe kreiz ar Juraseg.

## Termenadur

Badezet e oa an Tetanurae gant Jacques Gauthier hervez reolennoù ar gladoniezh e 1986, anezhe ur strollad Theropoda bras. Pennad-skrid Gauthier a oa ar c'hentañ implij sirius eus skiant ar gladoniezh e paleontologiezh ar mellkeineged.
Tetanurae zo termenet evel hollad an Theropoda zo tostoc'h kar d'an evned a-vremañ evit d'ar Ceratosaurus (da skouer Padian et al., 1999). Gauthier a skrive e kaved er strollad-se : Carnosauria ha Coelurosauria, daoust ma veze sellet ouzh ar C'harnosauria evel izili eus ar C'hoelurosauria pe Tetanurae diazez gant klaskerien all da c'houde (sellet avat ouzh Rauhut, 2003). Paul Sereno (1999) a anvas Neotetanurae an hendad boutin da Garnosauria (e Allosauroidea) ha Coelurosauria, ar pezh a leze a-gostez Tetanurae all evel ar Megalosauroidea. Padian et al. (1999) a roas un termenadur heñvel evit Avetheropoda Gregory Paul (1988), met embannet e oa un tamm diwezhatoc'h.

## Rummatadur

* Tetanurae
** †Cruxicheiros
** †Gasosaurus
** †Kaijiangosaurus
** †Kayentavenator
** †Shidaisaurus
** †Szechuanosaurus
** †Xuanhanosaurus
** †Megalosauroidea [=Spinosauroidea]
*** †Megalosauridae
*** †Spinosauridae
** Avetheropoda
*** †Allosauroidea (see also Carnosauria)
**** †Allosauridae
**** †Carcharodontosauridae
**** †Neovenatoridae
**** †Sinraptoridae
*** Coelurosauria (en o zouez Aves)

## Tetanurae brudet

Kalz Dinosaored zo Tetanurae, en o zouez Allosaurus, Oviraptor, Spinosaurus, Tyrannosaurus, Velociraptor, Archaeopteryx hag holl ar spesadoù evned a vremañ. The first Mesozoic dinosaur to be named was Megalosaurus bucklandii, a basal tetanuran.

## Levrlennadur

* Gauthier, J. A. (1986). {{{title}}}, The Origin of Birds and the Evolution of Flight. Memoirs of the California Academy of Sciences. California Academy of Sciences. 1–55 p. ISBN 780940228146.
* (1999) "Phylogenetic definitions and nomenclature of the major taxonomic categories of the carnivorous Dinosauria (Theropoda)". Journal of Vertebrate Paleontology 19 (1): 69–80. DOI:10.1080/02724634.1999.10011123
* (1988) Predatory Dinosaurs of the World. New York : Simon and Schuster. ISBN 0671619462.
* (2003) The interrelationships and evolution of basal theropod dinosaurs, Special Papers in Palaeontology. Wiley. ISBN 090170279X.
* (1999) "The evolution of dinosaurs". Science 284 (5423): 2137–2147. DOI:10.1126/science.284.5423.2137