OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Luís Cília

Luís Cília, pe Luís Fernando Cília, ganet e Nova Lisboa, en Angola, e 1943, zo ur c'haner portugalat, bet o chom e Bro-C'hall. E Portugal eo bet brudet e gan evit Strollad Komunour Portugal. E Bro-C'hall en deus un tammig brud gant an div ganaouenn savet gant Georges Brassens en deus troet e portugaleg.
Degouezhout a reas e Portugal e 1959, da 16 vloaz, d'ober studioù. E 1962 e reas anaoudegezh gant ar barzh Daniel Filipe. En Ebrel 1964 ez eas da Paris,ma chomas betek 1974. Eno e studias ar seniñ gitar klasel gant António Membrado hag ar sevel-sonioù gant Michel Puig. Entre 1964 ha 1974 e reas tro Europa da ganañ.
Distro da Bortugal e reas pladennoù. Triwec'h a reas, gouestlet da varzhed evel Eugénio de Andrade ("O peso da sombra"), Jorge de Sena ("Sinais de Sena"), pe David Mourão Ferreira ("Penumbra").

## E bladennoù

* 1964: Portugal-Angola: Chants de Lutte (Le Chant Du Monde)
* 1965: Portugal Resiste (Ep, Cercle du Disque Socialiste)
* 1967: La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours 1 (Moshé Naim)
* 1967: O Salto (Single, UAF)
* 1969: La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours 2(Moshé Naim)
* 1971: La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours 3(Moshé Naim)
* 1973: Contra a ideia da violência a violência da ideia (Le Chant Du Monde)
* 1974: O guerrilheiro (Orfeu)
* 1974: O povo unido jamais será vencido/Uma Palavra antiga (Single, Orfeu)
* 1975: Resposta (LP, EMI)
* 1975: Canção Em Coro/Resposta (Single, EMI)
* 1976: Novembro/A Festa Nunca Acaba (Single, Guilda da Música)
* 1976: Memória (LP, Diapasão)
* 1978: Transparências (LP, Guilda da Música)
* 1980: O peso da sombra - A poesia de Eugénio de Andrade (LP, Diapasão)
* 1981: Marginal (LP, Diapasão)
* 1983: Contradições (LP, Diapasão)
* 1985: Sinais de Sena - A poesia de Jorge de Sena (LP, Diapasão)
* 1987: Penumbra - A poesia de David Mourão Ferreira(LP, Tejo/Transmédia)
* 1988: A Regra do Fogo - Música para bailados (CD, Tejo/Transmédia)
* 1995: Bailados - Música para bailados (CD, Strauss)

### Adembannadurioù

* 1973: Meu País (reedição ampliada de Portugal, Angola - Chants de Lutte).
* 1982: Cancioneiro (reedição deO guerrilheiro)(Diapasão/Sassetti)
* 1996: La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours (compilação lançada na França dos LP's de 1967, 1969 e 1971).
# Stra

Stra zo ur gumun en Italia e Meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Rumad:Kumunioù Veneto
# Stradella

Stradella zo un anv-lec'h italianek e hanternoz Italia.

### Ranngumunioù

* Stradella, frazione e Gambolò e proviñs Pavia.
* Stradella, frazione e Collecchio e proviñs Parma.
* Stradella, frazione e Bigarello e proviñs Mantova.
# Stourm Micherour

Lutte Ouvrière (Stourm Micherour) eo an anv a vez graet eus an Union Communiste (Unvaniezh komunour), ur strollad politikel trotskour gall. Anv ar gazetenn embannet gant ar strollad eo ivez; Arlette Laguiller a oa bet mouezh aotreet ar strollad adalek 1973 hag e-pad pell e oa bet war ar renk evit pep dilennadeg prezidant er Frañs. Abaoe 2008 eo Nathalie Arthaud ar vouezh aotreet ha war ar renk e oa evit dilennadegoù 2012. Robert Barcia a zo bet krouer ha penn gwir ar strollad, avat, betek e varv. Ar strollad a zo ezel eus Unvaniezh Komunour Etrevroadelour.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisial
* Lec'hienn an Unvaniezh Komunour Etrevroadelour
* Forum emsaverien Stourm Micherour
Strolladoù politikel e Breizh :
| Dileuridi e Parlamant Europa (3 diwar 732): | Strollad Sokialour (PS) (SSE, 2) · Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (SPE, 1) |
| Dileuridi e Kambr ar gannaded (36 diwar 577) : | Strollad Sokialour (PS) (19) · Ar Re C'hlas (1) · MoDem (1) · Kreiz Nevez (NC) (1) · Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (14) |
| Dileuridi er Sened (18 diwar 331): | Strollad Komunour Gall (PCF) (1) · Luskad Republikan ha Keodedour (MRC) (1) · Strollad Sokialour (PS) (6) · Unvaniezh evit an Demokratelezh C'hall (UDF) (3) | Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (7) |
| Dileuridi e Kuzul Rannvroel Breizh (83): | Strollad Komunour Gall (PCF) (4) · Rannvroelourien (3) · Strollad Sokialour (PS) ha tud nes (33 + 10) · PRG (3) · Les Républicains (LR) (12) · Kreiz (UDI, MoDem) (6) · Rassemblement National (12) |
| Dileuridi breizhat e Kuzul Rannvroel Broioù al Liger (35 diwar 93) | Europe Écologie (Ar Re C'hlas (4) · Strollad Sokialour (PS) (6+2) · Les Républicains (LR) (10+2) · Kreiz (UDI, MoDem) (7) · Rassemblement National (4) |
| Dileuridi er c'huzulioù meur breizhat (258): | Strollad Komunour Gall (PCF) (8) · Strollad Sokialour (PS) (121) · Strollad Radikal an Tu-kleiz (PRG) (3) · A-bep seurt, tu-kleiz (21) · Unvaniezh evit an Demokratelezh C'hall (UDF) (21) · Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (37) · A-bep seurt, tu-dehou (43) · Hep liv politikel (5) |
| Strolladoù broadelour breizhat: | CBIL · Emgann · Unvaniezh Demokratel Breizh (UDB) · Frankiz Breizh (steuziet) · Breizh Europa · Strollad Breizh · POBL · Adsav |
| Strolladoù bihan all a vez kavet e Breizh: | Anarkour : Kevredad Anarkour (FA) · Alternativenn diveliour (AL) · Tu-kleiz pellañ : Kevredad Komunour Dispac'helour (LCR) · Stourm Micherour (LO) · Strollad al Labourerien (PT) · Ekologour : Cap 21 · Luskad ekologour dizalc'h (MEI) · Remziad ekologiezh · An Alternatived · Tu-dehou pellañ : Luskad Evit Frañs (MPF) · A bep seurt : Le Mouvement de la ruralité |
# Stouv-skouarn

Ur stouv-skouarn zo ur stouv da lakaat er skouarn. Daou stouv a vez da lakaat en divskouarn da virout ouzh an drouz, pe ouzh avel re greñv, pe ouzh an dour pe loustoni da vont e-barzh.

## Ouzh an dour

Neuierien zo a lak stouvoù en o divskouarn da herzel ouzh an dour.

## Ouzh an drouz

Ouzh an drouz e lakaer stouvoù a bep seurt. Kustum eo sonerien ar strolladoù sonerien a vremañ da lakaat seurt traoù abalamour d'an drouz spontus a reont.
Skierien ha marc'htanerien a ra kemend-all abalamour da drouz an avel, pa'z eont d'an druilh-drast.

## Istor

En Odysseia e weler Ulises hag e vartoloded o stouvañ o divskouarn gant koar evit mirout a glevout kan ar sirened.
# Stourmerien Emsav Bro Gembre

E touez stourmerien Emsav Bro Gembre emañ Pennar Davies, Dynfnallt, Ambrose Bebb.
# Stourpaine

Stourpaine (distaget [staʊrˈpeɪn] e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel eus kreisteiz Bro-Saoz, e kontelezh Dorset.

## Istor

E-kichen Stourpaine emañ Hod Hill, ma voe ur c'hreñvlec'h gant an Durotriges da vare Oadvezh an Houarn. Kemeret e voe ar c'hreñvlec'h-se gant ar Romaned, renet gant Vespasianus, er bloavezh 43. Savet e voe savet ur c'hamp roman 200 m² eno.
* Difennoù Hod Hill
Meneget eo ar c'hreñvlec'h-se e Douaroniezh Klaudios Ptolemaios II, 3, 13 : Dunium. Talvezout a ra dunum, dunium kement ha kreñvlec'h", "kêr(-benn)", da lavaret eo kêr-benn an Durotriges.

## Notennoù

* ↑ Rivet & Smith, The Place-names of Roman Britain, Batsford Ltd, p. 344
# Stour

Stour zo anv meur a dra :

## Stêrioù

* Stour (Dorset)
* Stour (Kent), a dremen dre Canterbury,
* Stour (Suffolk)
* Stour (Warwickshire)
* Stour (Worcestershire)

## Traoù all

* Papa Stour, un enezenn en enezeg Shetland
# Kledenn

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Kledenn zo un anv divoutin brezhonek:

## Anv-den

* Kledenn, ur sant brezhon, a zo bet lakaet alies ur sant all en e blas, Klet.

## Anv-lec'h

* Kledenn-ar-C'hab, ur gumun er C'hab
* Kledenn-Poc'hêr, ur gumun e Poc'hêr, nepell diouzh Karaez
Arabat kemmeskañ gant Kleder, ur barrez eus Leon.
# Klein Henszlein

Klein Henszlein pe Klaus Hanslein a oa ur morlaer alaman lakaet d'ar marv e 1573. Tagañ a rae bigi e Mor an Hanternoz etre 1560 ha 1573. Trec'het ha prizoniet e voe gant ur flodad eus Hamburg. Degaset da Hamburg, Henszlein hag e genseurted a voe lakaet da vale e kêr a-raok bezañ dibennet holl. O fennoù a voe lakaet war pikoù ha war ziskouez.
Hervez testeni ar bourev e voe dibennet an 33 morlaer e-doug 45 munut (nemet Klein Henszlein). Goude-se en devoa dibennet korfoù ar vorlaerien a oa bet lazhet e-pad an emgann. Hervezañ e oa kement a wad ma embanne "bezañ war-sav er gwad met ken don ma oa soubet e votoù gantañ."

## Levrlennadur

* Bottling, Douglas. The Pirates. Alexandria, Virginia: Time-Life Books Inc., 1978.
* Niehaus, Alisha. Piratepedia. New York, New York: Dorling Kindersley Ltd., 2007.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.toptenz.net/10-dastardly-german-pirates.php
# Klein-Sinten

Kumunioù Frañs :
| Anv izelvroek ha flandrezek kornôgel | Klein-Sinten |
| Anv ofisiel | Petite-Synthe |
| Lec'hiadur | |
| Skoed | |
| Banniel | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Dukark |
| Etrekumuniezh | Dunkerque grand littoral |
| Kanton | lodennet etre kantonioù Groot-Sinten ha Dukark-Reter |
| Kod INSEE | 59183 |
| Kod post | 59640 |
| Maer | Michel Delebarre (Dukark) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 11,45 km² |
| Led | 51° 02' .." Norzh |
| Hed | 02° 24' .." Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | .. m |
| Uhelder brasañ | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 16 707 (1999) |
| Stankter | 1 459 a./km² |
| Lec'hienn a-zivout ar gumun | Lodenn arbennik e lec'hienn kumun Dukark |
Klein-Sinten en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel, anv ofisiel e galleg: Petite-Synthe , a zo ur gumun a-wezharall eus Flandrez Frañs, e departamant Norzh, er Westhoek, en Hanternoz Bro-C'hall. Kevredet eo bet ouzh kumun Dukark e 1972.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* 1877: savet e voe kumun nevez Sint-Pols-aan-Zee diwar ul lodenn eus tiriad kumun Klein-Sinten.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Bloavezhioù 1980: dre en hollguzuliadeg eo bet staget karter an Albeck ouzh kumun Groot-Sinten.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant-Antoen Padova

## Tud

* Ian Bart, kourser

### Liamm diavaez

* Klask en istor lec'hel (e galleg)

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Klein Vrystaat

Klein Vrystaat (stad vihan dieub, en afrikaneg) a oa ur stad izelvroek en Suafrika (1886 - 1891), er biz da gêr Piet Retief.

## Pennadoù kar

* Brezel ar Voeren
* Eil brezel ar Voeren
* Republikoù ar Voeren
# Louis Ferdinand

Louis Ferdinand pe Louis-Ferdinand, zo un anv-badez gallek kevrennek hag a gaver ivez en alamaneg.
Savet eo diwar an daou anv-badez Louis ha Ferdinand.
* Louis-Ferdinand de France, priñs gall
* Louis Ferdinand von Preußen‎, anv meur a briñs prusian
* Louis-Ferdinand Céline, skrivagner gallek

## Pennadoù kar

* Ludwig Ferdinand
* Luis Fernando
* Louis de France
# Louis Bodenes

Louis Marie Bodenes (1932-1991), anavezet evel Lili Bodenes, a oa apotiker, konter ha kaner, eus Plougastell.

## Oberennoù

* Plougastel-Daoulas, ses villages, ses traditions , Éditions de la Cité, Brest, 1978
* Contes de Plougastel, Éditions de la Cité, Brest, 1979, 190 p.

## Liamm diavaez

* https://web.archive.org/web/20211117070314/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/auteur.php?id=bodenes-louis-marie-3976&l=fr
# Louis Daquin

Louis Léon Auguste Daquin, bet ganet e Calais (Pas-de-Calais, Bro-C'hall) d'an 30 a viz Mae 1908 hag aet da Anaon e Pariz (Bro-C'hall) d'an 2 a viz Here 1980, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.

## Liamm diavaez

* Louis Daquin war Internet Movie Database
# Louis Ferdinand Prusia (1772-1806)

Louis Ferdinand Prusia, en alamaneg Louis Ferdinand von Preußen (1772-1806), a oa ur priñs hag ofiser prusian, marvet o vrezeliñ ouzh armeoù gall Napoleone Buonaparte.
# Louis Capart

Louis Capart a zo ur c'haner, ur soner hag ur sonaozour, bet ganet d'an 31 a viz Eost 1947 e Ménilmontant (ur c'harter e Pariz).
E vamm a oa a-orin eus Enez-Sun, hag e dad eus Pikardi.
Brudet kenañ eo e ganaouenn Marie Jeanne Gabrielle, gouestlet d'an enezenn, graet ganti tro ar bed meur a wech. Priz meur Akademiezh Charles Cros, priz ar Sacem, abadennoù e Frañs hag en estrennbroioù, o deus graet brud Louis Capart, daoust dezhañ chom pell euz ar mediaou en un doare iskiz awalc'h.

## Pladennoù

* 1982 : Marie Jeanne Gabrielle (CD e 1988)
* 1986 : Patience (CD e 1990)
* 1992 : Berlin
* 1997 : Rives gauches de Bretagne et d'ailleurs…
* 2001 : Héritage sénan
* 2008 : Voyage d'une Ile à l'Autre gant Duo Balance
* 2010 : Premières Chansons - L'intégrale

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Louis Capart
# Louis Chiron

Louis Alexandre Chiron (bet ganet d'an 3 a viz Eost 1899 e Monako, marvet d'an 22 a viz Even 1979 e Monako) a oa ur blenier kirri eus Monako a rede e Prizioù Bras a-raok ha goude an Eil brezel-bed e-pad ouzhpenn tregont vloaz.
# Louis Ferdinand Prusia

Louis Ferdinand Prusia, pe Louis Ferdinand von Preußen en alamaneg, zo anv meur a briñs eus Prusia.
* Louis Ferdinand Prusia (1772-1806) (Friedrich Ludwig Christian von Preußen)
* Louis Ferdinand Prusia (1907–1994) (Louis Ferdinand Victor Eduard Adalbert Michael Hubertus von Preußen; 1907–1994), Penn an Tiegezh Hohenzollern
* Louis Ferdinand, Priñs Prusia (1944–1977) (Louis Ferdinand Oskar Christian von Preußen; 1944–1977),

## Pennadoù kar

* Louis Ferdinand
* Preußen
* Louis von Preußen
# Maida (Calabria)

Maida zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
# Maiden Castle

Maiden Castle zo ur c'hreñvlec'h eus Oadvezh an Houarn, er mervent da gêr Dorchester, e kreisteiz Bro-Saoz. Kreñvlec'hioù evel-se, a anver bryngaerioù e kembraeg, a voe savet war torgennoù un tamm e pep lec'h dre Enez Vreizh da vare Oadvezh an Houarn, gant fozioù ha kleuzioù douar ha mein, graet d'en em zifenn a bep tu.
Ne ouzer ket petra eo orin an anv Maiden Castle : gallout a rafe bezañ un anv saoznek modern, o talvezout kement ha "kastell ar werc'hez", abalamour ma seblante diaes da aloubiñ, pe gallout a rafe bezañ un anv keltiek, deveret eus mai-dun, elez "kreñvlec'h meur".
En em astenn a ra war tost da 19 hektar. Soñjal a reer e voe savet an difennoù kentañ war-dro 2000 kent JK. Furchet e voe al lec'h gant an arkeologour Mortimer Wheeler ha gantañ e voe kavet roudoù eus ur gêriadenn eus Oadvezh an Houarn, war-dro 400 kent JK. Aloubet e voe gant ar Romaned er bloavezh 43 ha dilezet e voe war-dro 70.

## Notennoù

* ↑ (en) Maiden Castle
# Maicas

Maicas zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 32 (2023).
# Maiden

Maiden a zo ur gêr e Stadoù-Unanet Amerika, e-barzh stad North Carolina emañ ha 3 282 a dud a oa o chom enni er bloaz 2000.
# Maierato

Maierato zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
# Maierà

Maierà a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Maiara Walsh

Maiara Walsh (ganet d'an 18 a viz C'hwevrer 1988) zo un aktourez stadunanat-brazilian. C'hoariet he deus Ana Solis e c'hwec'hvet koulzad ar stirad skinwel Desperate Housewives war ABC, Meena Paroom en Cory in the House war Disney Channel ha Simone Sinclair war ar chadenn Freeform er stirad skinwel Switched at Birth.
C'hoariet he deus ivez Vicky Patterson er film Identity Theft pe an Cheerleader en Lifetime ha Mandi Weatherly er film Mean Girls 2 war Freeform.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Walsh – Biography. MaiaraWalsh.com.
# Maibrateg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar c'hornaoueg eo ar maibrateg (mai brat, ayamaru, pe ajamaru) komzet gant tro-dro da 20 000 den (1987) e Papoua ar C'hornaoueg.
Pemp rannyezh a zo:
* Maisawieteg (maisawiet)
* Maiyaheg (maiyah)
* Maimakeg (maimaka)
* Maimaka (maimaka)
* Maisefa (maisefa)

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
# Maid Marian

Maid Marian pe Maid Marion eo dousig Robin Hood er mojennoù saoz. Mesaerez pe berjelenn eo, stag hec'h anv ouzh deiz ar 1añ a Vae.
Ne oa ket bet kaoz eus he c'harantez ouzh Robin a-raok ar XVI$^{vet}$ kantved. A-wechoù e vez kontet da vezañ a wad uhel. N'eo ket meneget er gwerzioù kozh diwar-benn Robin Hood.
War a seblant e oa un dudenn eus gouelioù ha c'hoarioù Mae (a-hed Mae hag e deroù Mezheven, da vare ar Pantekost). Hervez Jim Lees en e levr The Quest for Robin Hood (p. 81) e vefe bet Maid Marian ur personeladur eus ar Werc'hez Vari.
Div dudenn anvet "Robin" ha "Marian" zo liammet ouzh ar 1añ a viz Mae er XV$^{vet}$ kantved.

## Istor

* War-dro 1283 : Kentañ meneg eus Marion e-barzh Le Jeu de Robin et Marion gant Adam de la Halle :
* War-dro 1377 : Kentañ meneg eus Robin (Robyn hood) gant William Langland e Piers Plowman (Pêr al Labourer-douar )
* 1822 : Maid Marian, romant gant Thomas Love Peacock.
# Maidoueg

Ur yezh penoutiek eus ar skourr ar yezhoù maidouek eo ar maidoueg (maidu, holólupai, michopdo, nákum, sekumne, tsamak pe yuba), komzet gwechall e kreiz Kalifornia er Stadoù-Unanet.
Estreget an nisenaneg, ez eus teir yezh maidouek ez eus, disheñvel-kenañ an eil diouzh eben:
yezhoù marv pe damvarv int holl.

## Gwelet ivez

* Yezhoù penoutiek
# Norzh Devon

Un distrig eus Devon eo Norzh Devon (North Devon e saozneg). Barnstaple eo e bennlec'h.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel Kuzul Distrig Norzh Devon
# Norwegian Wood (This Bird Has Flown)

Norwegian Wood (This Bird Has Flown) a zo ur ganaouenn saoznek gant ar strollad sonerien saoz The Beatles.
Daoust ma voe lakaet war gont ar c'houblad Lennon-McCartney hervez an emglev boas, savet e voe ar sonenn gant John Lennon (1940-1980) e gwirionez, e miz C'hwevrer 1965. D'an ampoent, edo an arzour o vakañsiñ e Saint-Moritz (Suis) a-gevret gant Cynthia Powell (e wreg kentañ, 1939-2015), George Martin (produour ar strollad, 1926-2016) ha Judy Lockhart Smith (a yeas da wreg Martin e 1966). Kenlabourat a reas Paul McCartney (1942-) gantañ koulskoude pa voe anv d'he feurachuiñ.
Dimezet e oa Lennon abaoe miz Eost 1962 hag eñ an hini nemetañ eus izili The Beatles er stad-se. Lavarout e oa e barr an eurvad a vefe kement ha pentañ lern ; doganañ e wreg a rae, ken alies e kave tro d'hen ober gant estlammerezed ar strollad. N'eo ket souezh eta e krogfe Norwegian Wood gant "I once had a girl Or should I say she once had me"... oc'h anzav e emzalc'h dre gomzoù goloet. E buhezskrid Lennon skrivet gant Philip Norman (1943-), embannet e 2008, e tispleg an aozer e krede da gement hini e oa kaoz eus Maureen Cleave (1934-), ar pezh a voe dislavaret gant ar gazetennerez saoz evelato. Er memes levr e veneg Norman anv Sonny Freeman (gwreg al luc'hskeudenner Robert Freeman) a gustume degemer Lennon en he ranndi he mogerioù lambrusket ("She showed me her room, isn't it good, norwegian wood?") diwezhat diouzh an noz.
Enrollet e voe e studioioù EMI e Londrez d'an 12 ha 21 a viz Here 1965 gant ar strollad en e bezh, George Harrison (1943-2001) o seniñ sitar evit ar wech kentañ en ul albom sonerezh pop. 2:01 he fad e voe kanet gant Lennon hag embannet d'an 3 a viz Kerzu 1965 evel eil kanaouenn an albom Rubber Soul.
Dizimeziñ a reas John ha Cynthia Lennon d'an 8 a viz Du 1968 tra ma taremprede ar c'hanour an arzourez japanat Yoko Ono (1933-) abaoe mizvezhioù c'hoaz.

## Ar gerioù...

* ...war al lec'hienn LYRICSFREAK.

## Levrlennadur

* Tim Hill, THE BEATLES Quatre garçons dans le vent, Éditions Place des Victoires, miz Here 2008 pajenn 89.

## Liamm diavaez

* Doare arnod Norwegian Wood (This Bird Has Flown), kanet gant The Beatles.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Philip Norman, John Lennon: The Life, HarperCollins Publishers, 2008, pajenn 606.
* ↑ Lec'hiet e oa en Emperor's Gate (Londrez), dindan hini... John Lennon.
* ↑ Kejet en devoa Harrison gant ar soner sitar brudet Ravi Shankar (1920-2012) e miz Eost 1965 da-geñver troiad The Beatles e Stadoù-Unanet Amerika.
# Norzh

An norzh (pe hanternoz ha kreiznoz, met hemañ hepken er rann eus an hantervoul norzh a zo etre ar penn-ahel ha Trovan ar C'hrank, pe Nord ha Sterenn a-wechoù), a zo unan eus ar pevar avel, an tu-enep d'ar su, pe kreisteiz.
E sevenadur Europa e kemerer harp war an Norzh a zo lakaet da zurc'hadur pennañ, hag adalek an Norzh eo e vez graet anv eus ar roudoù-avelioù all peurvuiañ.
Da skouer, ar bevennad e laez ur gartenn a zispak bevennad Norzh an tiriad m'eo ar gartenn evel ur skeudenn tennet dioutañ hep ezhomm da resisaat an dra. En tu enep d'ar Su emañ an Norzh hag a-skouer d'ar C'hornôg eus un tu ha d'ar Reter eus un tu all.

## Termenadur

Norzh a c'hell bezañ:
* Norzh douaroniel pe Norzh gwir, ur roud-avel a-hed gorre ar voul-Douar a yafe war-du ur pol douaroniel war ahel an Douar hag e vez kavet gant un den a vefe war ar c'heheder pa sell ouzh an heol o sevel emañ ar pol Norzh war e gostez kleiz.
* Norzh gwarellek pe Norzh magnetek, ur roud-avel a-hed gorre ar voul-Douar a yafe war-du al lec'h m'emañ nerzh park magnetek o talvezout ar muiañ.
* Ur roud ha n'a ket war-du an Norzh douaroniel pe warellek ez-resis (langaj ar bobl).

## Norzh gwarellek ha distroenn

Priziet eo an Norzh gwarellek peogwir eo posupl kavout ur roud a c'hell bezañ gwelet evel hini an Norzh douaroniel diwar un nadoz-vor. An diforc'h etre ar roud-se hag hini an Norzh douaroniel a vez anvet an distroenn warellek. Dre vras e vez posupl chom hep klask jediñ ur roud resisoc'h en ur degemerout ar roud evel m'emañ. Koulskoude e vez ezhomm a-wechoù kaout ur reizhadenn pe e spered an den pe dre un ardivink bennak.
Cheñch a ra ankl an distroenn hep ehan, met dre vilvedoù, setu perak e vez roet war kartennoù zo e dalvoud evit ar bloaz m'eo bet savet ar gartenn.

## Norzh ha lennegezh

E mojennoù Hellaz kozh e oa un doue a c'hwezhe an avel o tont eus an Norzh ha Boreas e anv. Setu perak e vez kavet el lennegezh, da skouer e testennoù Platonos, meneg an Hiperboreidi (pe Dreistvoreidi) a vefe tud mitek o vevañ e Norzh pellañ ar bed.

## Pennadoù kar

* North
* Norte

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Geriadur brezhoneg An Here, p. 603b.
* ↑ "Nord" war lec'hienn Devri
# Norzh Tyneside

Un distrig deuet da vezañ er pleustr un velestradurezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Tyne ha Wear e 1986, eo Norzh Tyneside (North Tyneside e saozneg). Wallsend eo e bennlec'h.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Distrig Norzh Tyneside
# Norzh Lincolnshire

Un Aotrouniezh unvan krouet d'ar 1añ a viz Ebrel 1996 goude ma vije bet lakaet fin da Humberside eo Norzh Lincolnshire (North Lincolnshire e saozneg). Ouzh kontelezh lidel Lincolnshire eo stag. E Rannvro Yorkshire hag an Humber eo enframmet.
Scunthorpe eo he fennlec'h.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel Kuzul Norzh Lincolnshire
# Norvegeg

Yezh Norvegia hag unan eus ar yezhoù skandinavek eo an norvegeg pe norgeeg. Meur a rannyezh zo, ha daou stumm skrivet ofisiel, anvet bokmål ha nynorsk.
* ar bokmål (pe « yezh al levrioù» ─ distaget « 'bouk-môl »), a deu eus ar riksmål ( « yezh ar rouantelezh » ─ distaget « 'riks-môl »), un doare norvegeg levezonet don gant an daneg (norsk-dansk/dansk-norsk), en amzer hir ma oa Norvegia e rouantelezh rouaned Danmark;
* an nynorsk (da lavarout eo "norvegeg nevez"), a deu eus al landsmål (« yezh ar vro »), ar yezh savet gant Ivar Aasen, diwar ar rannyezhoù komzet er vro.
# Norwich

Norwich (/ˈnɒrɪdʒ/ pe /ˈnɒrɪtʃ/) eo kêr-benn kontelezh Norfolk, Bro-Saoz.