OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# La Rochelle-Normande

La Rochelle-Normande :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Normandi Avranchin |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Avranches |
| Kanton | Sartilly |
| Maer Amzer gefridi | |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Avranches - Mont-Saint-Michel |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 352 ann. (2021) |
| Stankter | 47 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 44 m — brasañ 126 m |
| Gorread | 7,53 km² |
| kemmañ |
La Rochelle-Normande a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sartilly hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 hag e Kanton La-Haye-Pesnel e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas pemzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,72% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Kemmoù Arondisamant
### Dispac'h Gall

* Lakaet e voe en Arondisamant Coutances e 1926 hag en Arondisamant Avranches e 1952.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Bodet e voe gant peder c'humun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Sartilly-Baie-Bocage.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Santez Mari, XI$^{vet}$-XVI$^{vet}$-XVII$^{vet}$ kantvedoù.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 79, Kerzu 2015
* ↑ (fr)Luc'hskeudenn - Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Moon-sur-Elle

Moon-sur-Elle :
| Ar maerdi. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Saint-Lô |
| Kanton | Pont-Hébert |
| Kod kumun | 50356 |
| Kod post | 50680 |
| Maer Amzer gefridi | Lydie Brotin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Saint-Lô Agglo |
| Lec'hienn web | http://www.mairie-moon-sur-elle.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 785 ann. (2020) |
| Stankter | 80 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 3 m — brasañ 48 m |
| Gorread | 9,84 km² |
| kemmañ |
Moon-sur-Elle zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Elle emañ Moon.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Clair hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas seizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,23% eus ar boblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas c'hwec'h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv. Tud nann-soudard a voe lazhet e-pad Emgann Normandi; un nijour SUAat a voe lazhet eno d'ar 6 a viz Even 1944.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'ar 17 a viz Gwengolo 1961 hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* Ar c'hastell, XIX$^{vet}$ kantved, hag e gouldri, XVIII$^{vet}$ kantved.
* An iliz katolik.
* Iliz katolik Gorroidigezh an Intron-Varia, etre an XII$^{vet}$ kantved hag ar XV$^{vet}$ kantved, luc'hskeudennoù.
* Ar chapel.
* Chapel Le Mesnil-Vitey, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, er vered, luc'hskeudennoù$^,$.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichent hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Nis (Leòdhas)

Nis eo anv rann hanternoz Enez Leòdhas en Inizi Gall e Bro-Skos. 16 kêriadenn zo enni, en o zouez: Lional, Siabost, Barabhas, Bràgar bho Dheas, Baile an Truiseil, Gabhsunn, Borbh, Cros, Sgiogartaidh, Eoradail, Eòropaidh. Er beg anezhi emañ Rubha Robhanais.

## Poblañs

E 2001 e oa 962 a dud o chom enni. E 1830 e oant ouzhpenn 3 000.

## Yezh

Gouezeleg a vez komzet gant 76.40% eus an dud (2001).
Eskemmoù sevenadurel zo etre Nis ha Conamara en Iwerzhon.

## Bag

E Nis ez eus ur vag-dre-lien anvet Sgoth, pe Sgoth Niseach. Betek kreiz an XX$^{vet}$ kantved e oant bagoù-pesketa an dud. Chom a ra lod, perc'hennet gant ar gevredigezh Falmadair.

## Ekonomiezh

War nebeutaat ez a implij an taouarc'h da dommañ an tier.

## Liammoù diavaez

* Disoc'h niveradeg 2001 e Nis
* Comunn Eachdraidh Nis Kevredigezh Istor
* 10 Callicvol Dastumadenn ar Greizenn Enklask hag Istor
* Cuan Ard Press Un ti-embann staliet e Nis
* Taigh Dhonnchaidh Kreizenn arz

## Notennoù

* ↑ Kevredigezh istorel Nis
* ↑ Falmadair
# Plomb (Manche)

Plomb :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Normandi Avranchin |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Avranches |
| Kanton | Avranches |
| Kod kumun | 50406 |
| Kod post | 50870 |
| Maer Amzer gefridi | Étienne Maillard 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Avranches - Mont-Saint-Michel |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 394 ann. (2013) |
| Stankter | 48 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 14 m — brasañ 148 m |
| Gorread | 8,16 km² |
| kemmañ |
Plomb a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Tirepied hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas pevarzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,68% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas tri soudard eus ar gumun e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel: daou eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh e Falisolle, unan a yeas diwar wel, egile a voe lazhet hag e Châtelet e voe lazhet unan eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas daou vilour ag ar gumun e 1940 abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'ar 5 a viz Gwengolo 1958 e Derbea.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Bodet e voe gant div gumun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Le Parc.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Varzhin, dibenn ar XVI$^{vet}$ kantved gant div zelwenn rummet enni.
* Kastell La Foulerie.
* Kastell "La Foulerie".
* Kastell "La Champagne".
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Here 2011 | Kerzu 2015 | Étienne Maillard | digostezenn | |
| Meurzh 2008 | Gwengolo 2011 | Patrick Gastebois | digostezenn | |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Jeanne Le Coq | digostezenn | Klañvdiourez war he leve |
| ? | Meurzh 2001 | Pierre Lecourtois | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud

* Pedro Descoqs (1877 e Plomb - 1946), jezuist ha prederour gall.

## Pennadoù kar

* Braffais,
* Le Parc,
* Sainte-Pience.

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 69, Du 2015
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Diellaoueg Palissy
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ Marvet e-doug e amzer-gefridi
# Poultr du

Poultr-du a raer eus un danvez-tarzh entanus a veze implijet evit teurel bannadelloù dre armoù-tan ha da lakaat e ardivinkoù evel an tanioù-arvest. Abaoe dibenn an XIXvet e implijer dreist-holl poultr divoged e munisionoù an armoù-tan.
Ur meskaj 75 % holen-moger (KNO$_3$), 15 % karbon (C) ha 10 % soufr (S) eo ar poultr du a vez fardet an aliesañ.

## Istor

Adal kreiz ar I$^{añ}$ kantved e voe mesket holen-moger (nitrat a botasiom) ha soufr a-benn fardañ louzeier evit ar yec'hed, alese anv sinaek ar poultr-tarzh : 火藥 (pinyin huǒ yào), "tan dramm".
War-dro ar bloavezh 808 e teskrivas an alkimiour Qing Xuzi ur meskaj a zo tost d'ar poultr-du. E kreiz an IX$^{vet}$ kantved e kaver meneg eus perzhioù entanus ar meskaj-se en ur skrid daoat ; ne voe ket pell Sinaiz o tennañ splet eus an dizoloadenn-se : kenderc'hiñ poultr-tarzh a rejont a-hed kantvedoù evit armoù evel bannerioù-flammennoù, bombezennoù, fuzeennoù ha minennoù kent fardañ ar fuzuilhoù kentañ a voe en Istor ar bed.
E-kerzh an XIII$^{vet}$ kantved e veajas rekipe ar poultr-tarzh betek an Arabed, hep mar dre India, Syria hag Egipt
D'an hevelep mare ez erruas ar rekipe en Europa, dre alouberien o tont eus Mongolia war a hañval. Ar meneg kentañ eus poultr-tarzh a gaver dindan pluenn ar prederour saoz Roger Bacon (war-dro 1214–1294), en e skrid Opus Majus. Adal neuze e voe gwellaet ar rekipe tamm-ha-tamm, dizoloet e voe an tanioù-arvest (a oa anezho e Sina abaoe pell dija), hag e 1774 e stalias ar roue gall Loeiz XIV Melestradurezh Roueel ar Poultroù ma labouras ar skiantour Antoine Lavoisier (1743-1794).

## Gwelet ivez

* Danvez-tarzh

## Daveeennoù

* ↑ BUCHANAN Brenda J., Gunpowder, Explosives and the State - A Technological History, Ashgate Publishing, Farnham, R-U, 2006 ISBN 978-0-7546-5259-5 (en)
* ↑ (en) Chemical Industry Museum of China (lennet d'ar 24/08/2024)
* 1 2 3 CHASE Kenneth, Firearms: A Global History to 1700, Cambridge University Press, SUA, 2003, pp. 31-32 ISBN 978-0-521-82274-9 (en)
* ↑ KELLY Jack, Gunpowder: Alchemy, Bombards, & Pyrotechnics: The History of the Explosive that Changed the World, Basic Books, New York, SUA, ISBN 978-0-465-03718-6 (en)
* ↑ (en) HASSAN Ahmad Y., Transfer of Islamic Technology to the West, History of Science and Technology in Islam (lennet d'ar 26/08/2024)
# Praia da Enseada (São Francisco do Sul)

Ar Praia da Enseada zo un aod-traezh e kumun São Francisco do Sul, e Brazil, e stad Santa Catarina.

## Notennoù

* ↑ Praia do Enseada publicado: Governo de São Francisco do Sul.
# Quettetot

Quettetot :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Normandi Avranchin |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Cherbourg |
| Kanton | Bricquebec |
| Kod kumun | 50418 |
| Kod post | 50260 |
| Maer Amzer gefridi | Patrick Burnel 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Cotentin |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 31 m — brasañ 159 m |
| Gorread | 12,43 km² |
| kemmañ |
Quettetot a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Bricquebec hag e Distrig Valognes. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 31 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,81% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri soudard eus ar gumun a voe lazhet e Belgia e miz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, d’an 22, unan eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e Rossignol hag unan eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh en Aiseau-Presles ha, d’an 23, unan eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh e Charleroi.

#### Reter-Nesañ

* Mont a reas ur soudard eus ar gumun diwar wel d'an 11 a viz Ebrel 1920 en Ourfa e Kilikia.

### Kemm Arondisamant

* Lakaet e voe en Arondisamant Cherbourg e 1926.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Bodet e voe gant kumunioù Bricquebec, Saint-Martin-le-Hébert, Le Valdécie ha Le Vrétot d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Bricquebec-en-Cotentin.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik ha monumant ar re varv.
* Iliz katolik Intron-Varia, XIII$^{vet}$ kantved-XVI$^{vet}$ kantved-XVIII$^{vet}$ kantved- XX$^{vet}$ kantved,
* Monumant ar re varv er vered, dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Pennadoù kar

* Bricquebec,
* Bricquebec-en-Cotentin,
* Le Valdécie,
* Le Vrétot,
* Les Perques,
* Saint-Martin-le-Hébert.

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Rampan

Rampan :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Saint-Lô |
| Kanton | Pont-Hébert |
| Kod kumun | 50423 |
| Kod post | 50000 |
| Maer Amzer gefridi | Sylvie Le Blond 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Saint-Lô Agglo |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 210 ann. (2020) |
| Stankter | 51 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 7 m — brasañ 78 m |
| Gorread | 4,09 km² |
| kemmañ |
Rampan a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Esglandes hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Saint-Lô e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas nav gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,48% eus ar boblañs e 1911; lazhet e voe ur soudard eus ar gumun e Châtelet e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa.

#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944:
** dieubet e voe Rampan gant un emgann d'ar 17 a viz Gouhere etre an Alamaned hag ar 134vet Rujumant eus ar 35vet Rannlu Troadegiezh SUAat;
** eizh den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel, daou anezhe a voe lazhet e miz Even, pemp all e miz Gouhere (unan anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg) hag unan all, ur paotrig dek vloaz, gant un darzhadenn e miz Gwengolo.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kloc'hdi an iliz katolik.
* Iliz katolik Intron-Varia, XIII$^{vet}$-XVII$^{vet}$-XVIII$^{vet}$ kantved.
* Ar presbital kozh, XVIII$^{vet}$ kantved.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Saint-Georges-Montcoq (50 Manche) La Libération – Normandie 44 La Méemoire
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Stadegoù EBSSA
# Remilly-sur-Lozon

Remilly-sur-Lozon :
| Ar maerdi. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Saint-Lô |
| Kanton | Saint-Lô-1 |
| Kod kumun | 50431 |
| Kod post | 50570 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Gosselin 2017-2020 |
| Etrekumuniezh | Saint-Lô Agglo |
| Lec'hienn web | http://www.remillysurlozon.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 059 ann. (2020) |
| Stankter | 111 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 1 m — brasañ 45 m |
| Gorread | 9,56 km² |
| kemmañ |
Remilly-sur-Lozon a zo ur gumun a-wezhall e departamant Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Marigny hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 47 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,18% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe tri soudard eus ar gumun e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel: unan e Neufchâteau d’an 22, er 23vet Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa, unan e Charleroi d’an 23, er 25vet Rujumant Troadegiezh e oa hag unan e Rossignol d’an 29, er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa; e miz Ebrel 1915 e Flandrez Belgia e varvas daou soudard eus ar gumun, er 80vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel e oant o-daou,$^,$.

#### Eil brezel-bed

* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ur plac'h yaouank d'an 12 a viz Even.
* Mervel a reas pevar gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Mervel a reas c'hwezek den nann-soudard ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e 1948.

### XXI$^{vet}$ kantved

* E 2017 e voe kenstaget kumunioù Remilly-sur-Lozon, Le Mesnil-Vigot ha Les Champs-de-Losque d'ober kumun nevez Remilly-les-Marais.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Rivinoù Kastell Montfort.
* Kastell Montfort.
* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Varzhin.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn an an dud nann-soudard marvet abalamour d'ar brezel (1944-1945).

## Pennadoù kar

* Le Mesnil-Vigot,
* Les Champs-de-Losque,
* Remilly-les-Marais.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Saint-André-de-l'Épine

Saint-André-de-l'Épine :
| Kreiz ar vourc’h. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Saint-Lô |
| Kanton | Pont-Hébert |
| Kod kumun | 50446 |
| Kod post | 50680 |
| Maer Amzer gefridi | Gaëtan Salagnac 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Saint-Lô Agglo |
| Lec'hienn web | http://www.st-andre-de-l-epine.com/, http://www.saint-andre-de-l-epine.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 548 ann. (2020) |
| Stankter | 76 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 64 m — brasañ 171 m |
| Gorread | 7,24 km² |
| kemmañ |
Saint-André-de-l'Épine zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Clair hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas seitek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,90% eus ar boblañs e 1911; tri soudard eus ar gumun a voe lazhet e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel, daou eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh e Charleroi$^,$ hag unan eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e Rossignol.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas c'hwec'h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv. Pevar anezhe a oa tud nann-soudard, lazhet e voent e-kerzh Emgann Normandi. Distrujet e voe an iliz katolik.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hloc'hdi.
* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Andrev, 1956-1959, luc'hskeudennoù.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv dirak an ti-kêr, luc'hskeudenn.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Saint-Clair-sur-l'Elle

Saint-Clair-sur-l'Elle :
| Ar maerdi. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Saint-Lô |
| Kanton | Pont-Hébert |
| Kod kumun | 50455 |
| Kod post | 50680 |
| Maer Amzer gefridi | Maryvonne Raimbeault 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Saint-Lô Agglo |
| Lec'hienn web | http://www.saintclairsurelle.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 968 ann. (2020) |
| Stankter | 121 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 12 m — brasañ 95 m |
| Gorread | 7,99 km² |
| kemmañ |
Saint-Clair-sur-l'Elle zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Elle emañ ar gumun.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Saint-Clair hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Saint-Jean-de-Daye e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 30 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,16% eus ar boblañs e 1911; daou soudard eus ar gumun a voe lazhet e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel, unan e Châtelet, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa, egile, eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e Rossignol.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas unnek den nann-soudard abalamour d'ar brezel; lod ag an dud nann-soudard a voe lazhet gant tennoù kanol e miz Even. Lazhet e voe c'hwezek milour eus an 29vet Rannlu Tirlu SUAat en emgann ouzh an Alamaned e Le Pont de Pierre.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Saint Clair, luc'hskeudennoù.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv er blasenn, luc'hskeudenn$^,$. Dioueliet e voe d'an 11 a viz Du 1920.
* Monumant ar c'hwezek milour eus an 29vet Rannlu Tirlu SUAat.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1939-1945) en iliz katolik, luchskeudenn.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb