OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Falanks

Ar falanks$^,$ (φάλαγξ /phálanx e henc'hresianeg), pe falañs$^,$$^,$ ha falans c'hoazh a oa un aozadur armet, krouet en Henc'hres, evit ober brezel. Komz a reer eus falanks klasel, hini an hoplited, adalek ar VIIvet kantved kent JK, ha falanks Makedonia dreist-holl adalek ar IVvet kantved kent JK, hag a voe benveg aloubadegoù Alesant Veur. Koulskoude, adalek kreiz an IIvet kantved e voe trec'het gant al lejion roman, dre ma oa gwevnoc'h ha hefiñv.

## Falanks Sumer

Istorourien zo a wel roud kentañ ar falanks e Mezopotamia, er IVvet milved, pa oa ganet sevenadurezh Sumer. En IIIde milved e tiorroas impalaeriezh Sagon diazezet war ar falanks, un arme war droad hag enni soudarded armet gant goafoù ha skoedoù bras a guzhe ar c'horf, evel ma weler war Maen-sonn ar Bultured .

## Falanks an hoplited

Stankik eo implij ar ger en Ilias, gant Homeros : 34 gwech en holl. Implijet eo bet ivez gant Hesiodos, en Teogonia. Da gentañ e oa savet ar falanks gant keodedourien ar polisoù gresian a stourme evit difenn o c'heoded. Ne oa ket un aozadur milourel hepken met ur gumuniezh tud par;
Skoaz-ouzh-skoaz e kerzhe hoplited Henc'hres, etre -800 ha -350 kent JK, ha stok-ha-stok e veze o skoedoù ganto, ma raent evel ur voger, gant o goafoù troet war-du an enebourien. Brezelourien c'hresian a veze gopret en Egipt adalek amzer ar faraon Psammetik Iañ.

### Falanks Sparta

En Emgann C'haeronea, e 338 kent JK e weler fin ar falanks hoplitek, pa voe faezhet gant falanks Makedonia, disheñvel e neuz hag e zoare-brezeliñ.

## Falanks Makedonia

En 359 kent JK e tegouezhas Fulup II er galloud e Makedonia, hag adaozañ a reas an arme. ur bagad soudarded a vicher, war droad, a oa dija, anvet [pezhetairoi]. Hervez Diodoros Sikilia, « Ar roue a roas d'e armeoù gwelloc'h aozadur, gwelloc'h armoù, hag a reas dezho embreger evit kustumiñ ouzh ar brezel. Empentiñ a eure fetisaat o regennadoù ma savas falanks Makedonia. » — Biblioteka historica, XVI, 3, 1-2
Gant e soudarded e veze pep a goaf hir (betek 7,6 m) anvet sarissa, gant begoù arem, a veze dalc'het gant an daou zorn, ken n'halled ket ober gant an aspis koilè, skoed an hoplited, en devoa lezet e lec'h d'ur skoed bihanoc'h, un 60 cm treuz.

## Azginivelezh

Tostaat a reer a-wechoù doare ar falanks ha re an armeoù suis adal ar XVvet kantved.

## Notennoù

* ↑ E Geriadur Vallée, 1931 : falan(k)s... (gerioù deveret : falanksad, falanksti).
* ↑ E Geriadur Hemon-Huon, 2005.
* ↑ Geriadur galleg-brezhoneg Martial Ménard.
* ↑ Pêr Drezen, Geriaouegi Ekonomiezh, Geografiezh, Istor, TES.
* ↑ E Dictionnaire classique français-breton gant Reun ar Glev, 1992, pajenn 2693a.
* ↑ ROPARZ HEMON, NOUVEAU DICTIONNAIRE BRETON FRANÇAIS 6e ÉDITION revue et augmentée, 1978, pajenn 290b.
# Ferec'hydes

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ferec'hydes (Φερεχύδης e henc'hresianeg) a zo bet anv:
* Ferec'hydes Syros, ur prederour raksokratek genidik eus enez Syros, hag en devije levezonet Pythagoras
* Ferec'hydes Leros, un istorour ha skrivagner eus enez Leros nepell diouzh Miletos
# Fokos

Fokos (Φώκος / Phokos e henc'hresianeg) zo anv daou zen disheñvel e mojennoù Hellaz kozh:

## Torfedourien

Ur mab da Aiakos ha Psamathe e oa. Korfet kaer ha kreñv e oa, ma savas gwarizi e kalon e zaou hantervreur, Peleüs ha Telamon. Lazhet e voe Fokos gant unan anezho ha kuzhet ar c'horf gant an daou vreur er c'hoadoù. Goude e teu daou zoare:
* Telamon en doa taolet ur maen ouzh e benn.
* Telamon en doa e lazhet gant ur goaf war zigarez chaseal.
* Peleüs en doa e lazhet evit ober plijadur d'e vamm Endeis.
* Hervez doareoù all c'hoazh ne oa nemet ur gwallzarvoud.
Daou vab gevell en doa Fokos, Panopeüs ha Krisos o anv.

## Reunig

Ur mab d'an doue Poseidon e oa Fokos. Gantañ e voe diazezet kêr Fokis, lakaet en anv-se abalamour dezhañ. Ur pesketaer mat e oa, berzh a rae, ma savas gwarizi outañ. Klask a reas e genseurted e lazhañ un deiz. Bountet e voe en dour ganto er mor, pell diouzh an aod. E dad Poseidon avat a droas anezhañ en ur reunig.
# Galinthias

Galinthias (Γαλινθίας e henc'hresianeg) a oa matezh Alkmene, mamm Herakles, e mojennoù Hellaz kozh.
Pa oa dougerez he mestrez e klaskas an doueez Hera mirout ouzh ganedigezh ar mab-se da Zeus. Louzet e voe an doueez gant Galanthias a lavaras dezhi e oa gwilioudet ar vamm.
Evit he c'hastizañ e voe troet gant Hera en un dourgi. Daoust da se e chomas gant he mestrez.

## An anv latin

Galinthis a vez graet anezhi e mojennoù Roma.

## Levrlennadur

* Ovidius, Metamorfozoù 9.273.
# Ganymedes

Ganymedes (Γανυμήδης / Ganymếdês e henc'hresianeg) a oa serc'heg Zeus ha servijer an doueed en o banvezioù.

## Mojenn

Ur priñs eus Troia e oa, mab d'ar roue Tros, diazezer Troia, ha d'an nimfenn Kalliroe.

## Pennad kar

* Katamit
# Gwilherm Dubourg

Gwilherm Dubourg (Guillaume Dubourg e marilh an ti-kêr), bet ganet e Tregrom d'an 13 a viz Mae 1928 ha marvet e Roazhon d'an 31 a viz Meurzh 1988, a oa ur beleg hag ur skrivagner brezhonek.

## Buhez

Studiañ a reas e Skolaj Sant-Jozef Lannuon a-raok mont d'ar c'hloerdi bras. Beleget e oa bet d'an 3 a viz Ebrel 1954. Skolaer eo bet e skol brevez katolik ar C'houerc'had e-pad ar bloavezhioù tri-ugent el lec'h m'en doe tro d'ober anaoudegezh gant Anjela Duval. Kelennet en deus e meur a skol e Bro-Dreger a-raok ren hini Kallag. Kure eo bet e Gwengamp e 1965 ha person Plufur ha Tremael etre 1972 ha 1984. Pa'z eas an aotrou Klerg da Anaon e voe anvet da berson Bulien, Kaouenneg ha Lanvezeeg e 1984. Mervel a reas trumm e 1988 e Roazhon goude un oberatadenn. Interet eo e Rospezh.

## Brezhoneg

Savet ez eus bet gantañ meur a droidigezh e brezhoneg eus testennoù an Avieloù e henc'hresianeg. Kenlabouret en deus ivez gant Maodez Glanndour war destennoù orin ar Bibl en hebraeg, Dornskridoù ar Mor Marv (pe "Dornskridoù Qumrân") peurgetket. Skrivet en deus pennadoù er c'helaouennoù Preder, Imbourc'h, Barr-Heol hag Al Liamm, ha sinañ a rae a-wechoù gant an anv-pluenn "Bodvael". Un danevell gantañ, An teir rozenn ruz, a zo bet embannet e-barzh niv. 128 Al Liamm.
Legadiad madoù an Aotrou Klerg eo bet. Ezel eo bet eus Stourm ar Brezhoneg.

## Mammennoù

Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013.
# Harpiezed

An Harpiezed (Ἅρπυιαι / Hárpuiai e henc'hresianeg), harpienn en unander, pe herpidaed (herpida en unander), a oa merc'hed da d-Thaomas ha d'an Okeanidenn Elektra, pe hervez un doare all, merc'hed da d-Tyfon. Doueezed an drailh hag an dial int, dial an doueed diwar-goust an dud.

## O anv

Talvout a ra o anv (Ἅρπυια / Hárpuia) kement hag « a nij hag a zrailh » : buanoc'h int eget an avel, trec'hiñ warno n'haller ket, gragailhat ha drailhañ a reont e kement lec'h ma tremenont, ha ne chom nemet o c'haoc'h war o lerc'h.
Hervez Homeros int doueezed ar c'horventennoù, hañval ouzh kezeg gouez, pa denn an avelioù flour da gezeg doñv. Hervez Hesiodos o deus ur c'horf askellek hañval ouzh hini an evned, ha pennoù merc'hed. Hervez Vergilius o deus dremmoù plac'hedigoù ha krabanoù laboused preizh.
Teir int :
* Aello (Barr-avel) ;
* Okypete (Nij buan) ;
* Podarge (Treid skañv), met Kelaino (Teñval) a vez graet anezhi a-wechoù.
Dont a c'hallfe mojenn an Harpiezed eus ar c'hilhegi-raden. Kement-se a greder en abeg d'an drailh a reont dre lec'h ma tremenont, hag abalamour ma vezont kaset kuit gant avel an hanternoz.

## Gwelout ivez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Harpymimus (latin mimus, « hañval ouzh », « a zrevez »), un doare dinosaor daoudroadek eus kerentiad an Ornithomimideed.
* Harpia zo ur genad laboused-preizh.

## Notennoù

* ↑ 'Harpuienn, harpuiezed, e Geriadur Vallée, 1931.
* ↑ Geriadur Martial Ménard, p. 672
# Hekataios

Hekataios ( Ἑκαταῖος e henc'hresianeg) war-dro -550- -480 kent JK ) a voe unan eus ar c'hentañ skrivagnerien a skrivas diwar-benn istor ha douaroniezh Hellaz e komz-plaen

## Levrlennadur

* (it) Arnaldo Momigliano, « Il nazionalismo di Ecateo di Mileto », 1931, dans Terzo contributo alla storia degli studi classici e del mondo, Rome, 1966.
# Helle (merc'h Athamas)

Helle, pe Hellê ( Ἕλλη e henc'hresianeg), pe Athamantis (Ἀθαμαντίς), zo un anv hag a gaver e penn-kentañ mojenn an Argonaoted. Merc'h e oa da Athamas ha da Nefele. Heskinet e oa, evel he breur gevell Friksos, gant o lezvamm Ino a vage kasoni outo.

## Gwidreoù

Evit kaout an dizober eus ar vugale ec'h ijinas un taol-gwidre. Deviñ a reas ar greun a oa da vezañ hadet. Klemm a reas ar bobl, spontet gant an naonegezh war wel. Evit gouzout petra ober ez eas un darn da gaout un orakl. Ino o lakas da gontañ gevier ha da gontañ e oa ret aberzhiñ Friksos evit habaskaat an doueed kounnaret.
Neuze e teuas Krisomalos — ar maout askellek e groc'hen aour a nije dre an aer — d'o c'haout, kaset ma oa gant Hermes. Tec'hel a reas Helle gant Friksos war gein al loen.
Siwazh ! kouezhañ a reas ar plac'h er mor, er strizh-mor a anver Hellespontos abaoe, ma voe beuzet. He breur avat a nijas betek Kolkida.
Hervez Valerius Flaccus e oa deuet da vout un doueez diwallerez ar vartoloded.

## Pennadoù kar

* Ar Maoutken aour.
# Hellen

Hellen (henc'hresianeg : Ἕλλην / Héllên) a oa roue Fthia e Thessalia, ha tad an holl Hellened, da lavarout eo tud Hellaz. Mab e oa da z-Deukalion ha da b-Pyrra, hervez mojennoù zo, da Zeus ha Dorippe hervez re all. Dimezet e oa d'an nimfenn Orseis, ha tri mab o doe:
* Doros, tad an Dorianed
* Aiolos tad an Eolianed
* ha Ksouthos en doe daou vab
** Ac'haios a voe tad an Ac'heaned
** Ion a voe tad an Ionianed.

## Hellen ha gerioù deveret

Diwar anv Hellen e teu ar gerioù-mañ:
* an Hellened, ar bobl, an henc'hresianeg o yezh,
** hellenaat, reiñ doare an Hellened
* Hellaz (Ἑλλάς / Hellás), bro an Hellened
** an anv-gwan hellazat hag an anv-kadarn Hellazad (eus Hellaz)
* an anv-gwan hellengar hag an anv-kadarn hellengarour (a gar an Hellened)
* an anv-gwan hellenek, a denn d'ar sevenadur hellenek, hini an dud a gomz helleneg (ger dizimplij), pe henc'hresianeg, pe gresianeg, o yezh skignet ganto e-maez Hellaz
** an hellenegezh, ar sevenadur hellenek, skignet e-maez Hellaz (Kirenaika, Egipt, Sikilia...)
* an anv-kadarn hellenegour, den a studi ar sevenadur hellenek, hag an hellenegouriezh, an danvez-studi
* an hellenadegezh, anv graet eus ar marevezh istorel hellenadek, ur ger ijinet da envel ur marevezh eus ar sevenadur hellenek.
# Hellespontos

Hellespont, pe Hellespontos (Ἑλλήσποντοs e henc'hresianeg, a dalvez kement ha "Mor Helle"), eo anv kozh ar strizh-mor a zo anvet Dardanelloù en Europa. Drezañ e tremener eus ar Mor Kreizdouarel da Mor Marmara, hag alese, dre ur strizh-mor all, hini ar Bosfor, d'ar Mor Du, gwechall Pont-Euksin. Gwelout ar gartenn:[Kartenn Hellespont].

## An anv

Dont a ra an anv eus Helle, merc'h da Atamas, beuzet eno hervez mojenn ar Maoutken aour.
Meur a anv a oa dezhañ el lennegezh klasel Hellesponium Pelagus, Rectum Hellesponticum ha Fretum Hellesponticum)

## An Hellespontos er mojennoù kozh

* Diwar-benn orin an anv, gwelout mojenn Helle.
* Ur paotr yaouank, Leandros, evit adkavout e vuiañ-karet Hero, a oa bet gouest da dreuziñ an Hellespont war-neuñv. Diwezhatoc'h e reas ar barzh saoz George Byron ar memes tro-gaer.

## An Hellespontos e Gres klasel

Hervez Herodotos (An Istorioù, VII, 33-37) e c'hourc'hemennas Kserses, impalaer ar Bersed, mab da Zarius Veur e vije savet daou bont a-dreuz d'ar strizh-mor e-tal kêr Abidos, e 482 kent JK, evit ma'z aje e lu bras-meurbet da aloubiñ Henc'hres. Herodotos a skrivas e oa 5 milion a soudarded bodet en dro d'an impalaer, met an istorourien a-vremañ a soñj dezho e oa 250 000 den d'ar muiañ en e arme . Pa voe distrujet ar pontoù gant ur gorventenn e urzhias an impalaer ma vije fouetet ar mor gant 300 skourjez ha ma vije taolet 300 pezh kefioù-prizoniad ennañ. Rediet e oa an ijinourien da zresañ ar pontoù, met pennoù ar re a oa bet kavet kiriek d'ar freuz a voe troc'het ha taolet en dour ouzhpenn.

## Douaroniezh

Sellout ouzh an Dardanelloù.
Anvet e voe ar strizh-mor Dardanelloù goude ma voe sinet skrid-emglev peoc'h Dardania (Troia, 85 kent J.-C.) etre ar Romaned ha Mithridates VI, roue ar Pont.
# Hermione (merc'h Menelaos)

Hermione (Ἑρμιόνη e henc'hresianeg) a oa bugel henañ ha merc'h nemeti Menelaos hag Elena Troia, e mojennoù Hellaz kozh, hag unan eus an Atrided eta.
Hervez an Ilias n'he doa Elena nemet ur bugel, met e skridoù all e kaver he doa bet ur verc'h, Ifigeneia, gant Theseüs a-raok dimeziñ da Velenaos. Hervez mojennoù all o devoa tri mab: Aithiolas, Maraphios, ha Pleisthenes.
# Hero

Hero (Ήρώ / Hêrố e henc'hresianeg) a oa ur plac'h yaouank e mojennoù Hellaz kozh.

## Ar vojenn

Belegez Afrodite e oa Hero e Sestos, o chom e oa en un tour war aod europat an Hellespontos.
Karet e oa gant ur gwaz yaouank, Leandros, a dreuze an Hellespontos eus Abydos bep noz, dre garantez, da gousket ganti: dirazañ e wele ar gouloù dalc'het gant e vestrez.
Un noz e voe gwallamzer, lazhet ar gouloù, ha Leandros ne gavas ket e hent en deñvalijenn.
En deiz war-lerc'h e voe kavet e gorf war an aod. En em lazhañ a reas Hero oc'h en em deurel eus lein an tour.

## Oberennoù

Meur a arzour zo bet awenet gant ar vojenn:
* Musaeus er V$^{vet}$ kantved, ha Christopher Marlowe er XVI$^{vet}$ o deus savet pep a varzhoneg;
* Giovanni Francesco Straparola, ur gontadenn
* Milorad Pavić, ar skrivagner serb, en deus skrivet ur romant embannet e galleg gant an titl l'Envers du vent (Tu gin an avel), an daou garedig o kontañ an istor a bep eil el levr;
Da gounaat ar yaouankizoù eo e treuzas Lord Byron an Hellespontos war-neuñv e 1810 etre Sestos hag Abydos: un eur ha dek munut e oa bet o neuial.
Livourien zo o deus livet ar vojenn: evel ar C'hallaoued Théodore Chassériau ha Jean-Joseph Taillasson.

## Skridoù

* Barzhoneg Musaeus troet e galleg
* Heroidoù, gant Ovidius
* Diwar-benn romant Pavic

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Hero and Leander, barzhoneg Christopher Marlowe.
* Barzhoneg Marlowe gant displegadurioù ha skeudennoù
# Iason

Iason (Ἰάσων / Iásôn e henc'hresianeg) a oa mab da Aison, roue Iolkos (hiziv Volos) e Magnesia (e bro Thessalia). Diroueet e voe gant Pelias, a oa lezvreur d'e dad Aison.

## Mojenn

Iason a oa bet kaset da bell da vezañ skoliet gant an den-marc'h C'heiron. Un orakl en doa kontet da Belias e vije lazhet gant ur gourvab bennak da Aiolos (mab da Hellen) a deuje d'e gaout gant ur votez hepken ouzh e droad. Dont a reas an diougan da wir pa zegouezhas Iason, deuet d'e vent, en Iolkos, da c'houlenn e hêrezh, e rouantelezh ; kollet e oa bet gantañ ur votez en ur reiñ skoazell d'ur wrac'h (a oa an doueez Hera gwisket e truilhoù) da dreuziñ ur stêr. Pelias a brometas reiñ ar rouantelezh dezhañ ma teuje en-dro gant ar maoutken aour, a oa e Kolc'his, mil bell aleshont.
Neuze ez eas Iason war al lestr Argo gant un hanter-kant haroz all, an Argonaoted, da gerc'hat ar Maoutken aour.
Erru e Kolc'his e skrapas ar Maoutken Aour, gant skoazell Medeia, merc'h ar roue Aietes eno, un hudourez anezhi, hag a zimezas gantañ. Pa voe distro da d-Thessalia, e kavas e dad marv, lazhet gant Pelias.
Dialet e voe Iason gant Medeia, met Akastos, mab da Belias, o c'hasas kuit. Hag int en harlu e Korinthos. Eno, Iason a zilezas Medeia, da zimeziñ gant Kreousa, merc'h ar roue Kreon. Medea a gasas an dorzh d'ar gêr gant lazhadeg Kreousa hag he zud, hag ouzhpenn hini ar vugale he doa bet gant Iason, Feres ha Mermeros.
Hag Iason d'en em lazhañ goude.

### Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Distaget amañ :
# Iksion

Iksion (Ἰξίων Ixiôn e henc'hresianeg) a oa ul Lapit ha roue Thessalia. Hervez Aesc'hulos e oa mab da Antion ha Perimele, merc'h Amythaon ; mab da Leonteüs e oa hervez Caius Julius Hyginus, pe da Flegyas hervez Euripides.

## Mojenn

Goulenn a eure Dia, merc'h Deioneüs, da bried. D'an tad e prometas madoù a-leizh. Goude an eured avat ne zalc'has ket d'e c'her. Hag an tad-kaer da virout kezeg ar mab-kaer. Goulenn a reas Iksion neuze digant e dad-kaer dont da gerc'hat e brofoù e-unan. Pa erruas an den kozh e voe taolet en ur puñs leun a dan.
Kasoni outañ a savas en holl zoueed neuze. Zeus en devoe un tamm truez outañ. Puraat a reas an den, e zegemeras en Olympos. Hag Iksion ha klask fred gant Hera. Eben a yeas da gontañ d'he gwaz. Ha Zeus da aozañ ur goabrenn, Nefele, hañval-bev ouzh Hera. Hag Iksion d'he briata. Taolet e voe neuze gant Zeus en Tartaros, ha staget gant Hermes ouzh ur rod tan a droe diziwezh.

## Bugale

Eus Iksion ha Nefele e voe ganet an dud-varc'h, pe war-eeun, pe dre hanterouriezh Kentauros, mab da Iksion a embaras gant kezeg Magnesia. Ur mab en doa bet ivez, Peirithoos, digant e wreg Dia.
# Inac'hos

Inac'hos (Ίναχος / Inakhos e henc'hresianeg) a oa ur mab d'an doue Okeanos ha da d-Tethys, ha doue-stêr (ar stêr Panitsa en Argolis hiziv) e mojennoù Hellaz kozh.
Gant e c'hoar Melia e oa dimezet ha diganti en doe kalz bugale, en o zouez:
* daou vab, Foroneos hag Aigialeüs (anvet ivez Fegeüs)
* merc'hed, evel Io, Filodike gwreg Leukippos, ha Mikenai.
Mamm ar vugale-se a zo, hervez ar mojennoù:
* a-wechoù Melia,
* a-wechoù Argia
Diazezañ a reas kêr Argos war-lerc'h Dour-Beuz Deukalion.
Anvet e voe da varner pa voe bec'h etre Hera ha Poseidon diwar-benn an douaroù hag ar stêr Inac'hos.
Goude e fellas da Hera e teuje e verc'h Io da velegez ganti. Met Zeus a deuas d'he skrapañ d'ober e serc'h anezhi.
Re a zoujañs ouzh an doueed a gasas Inac'hos da goll pep tra, ma teuas Eris, doueez an Dizemglev da dreiñ e sentidigezh e kasoni. P'edo ar gasoni o leuniañ ar bed e teuas Tisifone, kaset gant Zeus, da adsevel an urzh vat, ha troet e voe Inac'hos e stêr.
# Ion (mitologiezh)

Ion (Ίων / Iôn e henc'hresianeg) a oa mab da Kreüsa merc'h Erec'htheüs ha da Apollon pe da Xouthos$^,$.
Dilezet e oa bet gant e vamm kerkent ha ganet, ha saveteet gant ur velegez da orakl Delfi.
Xouthos, pried Kreüsa, a glevas an diougan-mañ digant an orakl: kentañ den a en em gavje gantañ eo e vab e vije. Ha Ion an hini e voe. Ma soñjas gantañ e oa eñ an hini e oa an tad, pa oa ur prof a-berzh an doue Apollon, gouez da Euripides, en e bezh-c'hoari Ion.
Tad an Ionianed eo Ion, hervez ar vojenn.

## Notennoù

* ↑ Patrom:ApoBib, I, 7, 2–3 ; Patrom:PauDes, 7, 1, 2 ; Patrom:StrGéo, VIII, 7, 1.
* ↑ Patrom:EurIon, 10 et suiv.
# Iolaos

Iolaos a oa mab da Ifikles, e mojennoù kozh Hellaz.
Iolaos, Iolaüs pe Iolas (e henc'hresianeg Ίόλαος / Iólaos), a oa mab da Ifikles, breur gevell Herakles, ha da Aotomedousa, a zo un haroz eus Thebai, en Hellaz kozh.
Kompagnun feal eo d'e eontr Herakles, ha bleniañ a ra karr an haroz dre Hellaz.

## Mojenn

Skoazellañ a reas e eontr
* da drec'hiñ naer-zour Lerna,
* da dapout oc'hen Geryon;
* kemer a reas perzh e beaj an Argonaoted,
* ha mont a reas da chaseal hoc'h-gouez Kalydon.
Hervez Paosanias ez eas ar maout gantañ e redadeg kirri ar C'hoarioù Olimpek kentañ aozet gant Herakles (V, 8, 3), hag e c'hoarioù kañv Pelias.
Dimeziñ a reas gant Megara, pa deurvezas Herakles he leuskel gantañ, hag en doe ur verc'h diganti, Leipefilene. Kaset e voe gant an haroz da Sardinia, urzh dezhañ da sevel un drevadenn gant ar vibien en devoa bet digant merc'hed eus Thespios, an Thespiadezed.
Mervel a reas e Sardinia.
Met diwezhatoc'h e voe laosket da zont e-maez an ifernioù da gemer perzh er brezel a rene an Heraklided ouzh Eurystheüs. Hervez Pausanias (I, 44, 10) eo eñ a lazhas Eurystheüs, hervez Diodoros eo Hyllos. Distreiñ a reas neuze d'an Ifernioù.
Hervez lod all e voe beziet nepell diouzh ar monumant da Amfitrion, unan eus e c'hourdadoù.

## Liderezh

Bez Iolaos e Tebai a zo testeniekaet:
* gant Pindar a gomz eus c'hoarioù e Tebai en eñvor da Herakles,
* gant Ploutarc'hos a lavar e oa, en e amzer, koubladoù paotred — heñvelrevidi - a yae di da douiñ o fealded
* gant Pausanias (IX, 23, 1) — a lavar e oa sur tud Tebai e oa marvet Iolaos e Sardinia. Lavarout a ra Pausanias ivez e oa meur a gêr e Sardinia a oa anvet {{|Ἰολάια}} / Ioláia hag a lide Iolaos en o c'hoarioù (X, 17, 5), hag e oa un aoter dezhañ en Aten (I, 19, 3).
Hervez Diodoros Sikilia e veze rentet ul lid harozel da Iolaos e Sikilia, ha gant Herakles e oa bet lakaet ur c'hoad en e anv. Ouzhpenn, emezañ, e oa enoret e kêr Agyre :
   « Ar re a zo o chom e kêr Agyre a ouestl o blev da Iolaüs hag o dalc'h e ratre evit gallout o c'hinnig d'an doue-se gant lidoù bras. »

## Gwelout ivez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kalamos (mitologiezh)

    Evit implijoù all, gwelet Kalamos.
Kalamos (Κάλαμος / Kálamos, « raosklenn» e henc'hresianeg) a oa mab d'an doue-stêr Maiandros.

## Mojenn

Kontet eo an istor gant Nonnos en e levr Dionysiaka. Kalamos a oa karedig Karpos, ur paotr yaouank brudet e goantiz. Un deiz e oant o kouronkañ er stêr Maiandros hag e veuzas Karpos.
Gant ar glac'har e tizerias Kalamos, ken e teuas da vout ur raosklenn, ar blantenn anvet diwar e lerc'h.
# Karia

Karia (Καρία e henc'hresianeg, Karya e turkeg) a oa ur vro gozh, pe ur broviñs, e mervent Azia Vihanañ, etre Likia er reter, Frigia en hanternoz, Lidia er c'hornôg, ha Mor Egea er c'hreisteiz.
Hervez Herodotos e oa Minoiz a orin e oa tud Karia. Int avat a lavare e oant tud eus Anatolia, aet da voraerien hag e oant kerent d'ar Vysianed ha da dud Lidia.
Hellened Ionia ha Doria eo a drevadennas ar c'hornôg anezhi hag en em veskas gant tud Karia evit sevel stadoù hellen nevez, en o zouez kêrioù Knidos, pe Halikarnassos. Karianed a veze graet eus an dud orin degouezhet er vro a-raok an Hellened.
Pa deuas ar Bersed e voe savet ur satrapiezh ganto. Ar satraped avat en em zalc'he evel rouaned, evel Mausolos pe e wreg Artemisia II. Gant an impalaeriezh roman e oa ur broviñs roman en Azia.

## Yezh

Ur yezh anatolek a gomze ar Garianed.

## Kêrioù

* Mylasa (Milas)
* Tralles (Aydın)
* Alabanda
* Alinda
* Amyzon
* Nysa
* Orthosia
* Piginda
* Halikarnasos
* Knidos

## Tud

* Herodotos,
* Mausolos, satrap Karia er IVvet kantved kent JK
* Artemisia II, c'hoar ha pried da Mausolos, satrapez Karia etre 352 ha 350 kent JK
* Ada Karia, c'hoar da Mausolos ha satrapez Karia e 344 kent JK
* Mélancomas Karia, dornataer, trec'h e meur a emgann hep skeiñ taol ebet.

## Notennoù

* ↑ Dion Chrysostome, Discours, 28 et 29.
# Kallisto

Kallisto (Καλλιστώ e henc'hresianeg, diwar καλλίστη "(an hini) vravañ") a oa pe ur verc'h da Lykaon, pe un nimfenn, kompagnunez da Artemis, ha dre se gwerc'hez dre ret.

## Mojenn

Orgediñ outi a reas Zeus un deiz m'he gwelas oc'h ober un diskuizh en ur c'hoad. Diwerc'hezet e voe Kallisto gant Zeus dre widre, gwisket gantañ tres Apollon, pe, hervez mojennoù all, dremm Artemis hec'h-unan (gevelled e oa Apollon hag Artemis).
Ur pennad goude, echu un hemolc'hadeg ha poent dezho diskuizhañ, setu Artemis hag he gwerc'hezed o vont da gouronkañ. Termal a reas Kallisto da ziwiskañ gant aon da ziskouez e oa dougerez. Ret e oa dezhi avat, ha kompren a reas an doueez e oa bet trubardet.
Droug a voe en doueez (dre warizi marteze), p'he devoa gwelet e oa brazez he c'hompagnunez. Ma voe troet Kallisto gant Artemis en un arzhez.
Lod a lavar eo gant Hera, ken gwarizius all, lod a lavar eo gant Zeus, evit he gwareziñ, e voe graet ar c'hemm-se.
Ur mab he doe Kallisto diwar-lerc'h an nozvezh-se, Arkas e anv, ha dont a reas da vezañ roue Arkadia. Un deiz ma'z edo-eñ o chaseal e c'hoantaas lazhañ un arzhez hag a oa e vamm. Mirout outañ a reas Zeus, pe Artemis gouez da lod. Kaset e voent o-daou, mamm ha mab, d'an oabl, e-lec'h ma splannont o-daou, ar vamm evel Ursa Major (pe ar C'hastell-karr kamm), he mab evel Ursa Minor (ar C'harr-kamm bihan).
Hervez mojennoù all e vije bet lazhet an arzhez gant ur saezh tennet gant Artemis.

## Karantez

Mojenn Kallisto eo an hini nemeti ma weler ur pennad hoalerezh etre div vaouez e mojennoù Hellaz.
# Karpo

Karpo (Καρπώ e henc'hresianeg), a-wechoù Ksarpo, a oa unan eus an Eurioù, a rae war-dro an Diskar-amzer, an dareviñ, ar mediñ, hag ivez diwall an hent da venez Olympos, ha distagañ ar c'houmoul diouzh ar menez pa vezent sac'het. Eilañ Persefone, Afrodite hag Hera a rae, hag a-wechoù ivez an doueed Dionysos, Apollon ha Pan.
A-wechoù e vez mesket hec'h anv, Karpo, gant Karpos, ur paotrig hag a ra war-dro ar frouezh ivez.

## Loarenn

Hec'h anv eo a gaver evel Carpo e steredoniezh, unan eus loarennoù Yaou.